Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1411/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 265
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.

SENTENCJA

Dnia 6 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Beata Sokołowska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi B J na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej dotyczącej uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe I. oddala skargę, II. przyznaje adw. M od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...] złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...] złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

B J zgłosiła do Oddziału Celnego w dniu 20 listopada 2002 r. zgłoszenie celne uzupełniające SAD OBR sporządzone na podstawie wpisu do rejestru procedury uproszczonej z dnia 13 listopada 2002 r. pod pozycjami nr [...].

Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego uznał za nieprawidłowe powyższe zgłoszenie celne w procedurze uproszczonej oraz zgłoszenie celne uzupełniające SAD OBR w części dotyczącej stawek celnych i kwoty długu celnego. Organ wezwał też stronę do uiszczenia uzupełniającej kwoty długu celnego i odsetek wyrównawczych.

Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] uchylił powyższą decyzję w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej i określenia kwoty cła w zgłoszeniu celnym dokonanym w procedurze uproszczonej, kraju pochodzenia, zastosowanych stawek celnych i określenia kwoty wynikającej z długu celnego w zgłoszeniu celnym uzupełniającym SAD i orzekł w tym zakresie, uchylił decyzję w części dotyczącej wezwania do zapłaty odsetek wyrównawczych i umorzył postępowanie w tym zakresie, uchylił również decyzję w zakresie wezwania do uiszczenia uzupełniającej kwoty długu celnego i orzekł w tym zakresie, a w pozostałej części decyzję pozostawił bez zmian.

Strona wniosła skargę na decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, która została oddalona prawomocnym wyrokiem z dnia 25 marca 2009 r. sygn. akt III SA/Po 20/08.

Pismem z dnia 12 kwietnia 2014 r. strona zwróciła się do organu II instancji z wnioskiem o stwierdzenie nieważności jego decyzji z dnia [...] 2007 r.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia[...], na podstawie art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 262 i art. 2652 pkt. 1 Kodeksu celnego, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dług celny powstał w dniu 13 listopada 2002 r., natomiast zgodnie z art. 2652 pkt. 1 Kodeksu celnego organ celny nie wszczyna lub odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od daty powstania długu celnego upłynęły 3 lata. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

W odwołaniu od decyzji strona podniosła, że niezasadnie zastosowano 3 letni termin wskazany w art. 2652 pkt. 1 Kodeksu celnego, gdyż postępowanie organu kwestionujące zastosowaną stawkę celną była wszczynane po upływie tego czasu. Strona wniosła o uchylenie decyzji określającej kwotę długu celnego z powodu poważnych wad prawnych.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając zawarte w niej ustalenia faktyczne i rozważania prawne dotyczące 3 letniego terminu z art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego.

W skardze na powyższą decyzję strona zarzuciła:

– naruszenie art. 6, art. 8, art. 107 § 3 kpa poprzez odmowę merytorycznego rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 kpa z powodów proceduralnych

– wydanie decyzji w postępowaniu dwuinstancyjnym przez ten sam organ, który dopuścił się uprzednio błędnej interpretacji prawa na niekorzyść skarżącej

– utrudnianie skarżącej prawa do skorzystania z przywileju ubiegania się od Skarbu Państwa odszkodowania za szkody poniesione na skutek błędów organu.

Skarżąca wniosła o uchylenie wszystkich decyzji wydanych w sprawie oraz o przekazanie sprawy organowi podatkowemu lub Ministrowi Finansów do ponownego merytorycznego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła generalnie argumenty merytoryczne dotyczące niezasadnego – jej zdaniem – zakwestionowania danych w zgłoszeniu celnym, co skutkowało określeniem wobec niej kwoty długu celnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, powołując się na stanowisko i argumentację zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 20 października 2014 r. skarżąca zarzuciła organowi bezpodstawne uznanie jej za stronę postępowania celnego. W jej ocenie decyzja jest dotknięta wadą z art. 156 § 1 pkt 4 kpa, gdyż została skierowana do agencji celnej, która nie może być stroną postępowania.

W piśmie z dnia 23 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, że zgodnie z art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej organ wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba, że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. W jego ocenie termin do wniesienia wniosku winien być liczony od dnia uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę na decyzję z dnia 12 listopada 2007 r., czyli od dnia 16 czerwca 2009 r. We wniosku o stwierdzenie nieważności podniesiono nowe okoliczności, które nie były przedmiotem badania WSA w Poznaniu.

Na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r. skarżąca dodatkowo podniosła, że została pozbawiona prawa do obrony, albowiem zastosowany przepis prawa nie dawał jej możliwości złożenia wniosku w terminie. Działania organów i sądów stosujących ten przepis doprowadziły do sytuacji, że nie jest w stanie spłacić zadłużenia.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 249 Ordynacji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje :

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie dług celny powstał w dniu 13 listopada 2002 roku.

Na mocy art. 25 obowiązującej od dnia 1 maja 2004 r. ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) dotychczasowe przepisy celne czyli m. in. ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny utraciły ważność. Z mocy jednak art. 26 tej ustawy przepisy dotychczasowe (procesowe i materialne) stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem akcesji Polski do UE, czyli przed dniem 1 maja 2004 r., jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt I GSK 698/07, lex nr 577399 ).

Tak więc, w opinii Sądu, organ celny zasadnie stwierdził, że w sprawie miały zastosowanie regulacje prawne Kodeksu celnego. W myśl art. 262 tego aktu prawnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Pierwszeństwo mają zatem przepisy Kodeksu celnego.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, jaki charakter prawny ma trzyletni termin, określony w art. 2652 pkt. 1 Kodeksu celnego oraz jakie skutki prawne (procesowe) powoduje jego upływ. Nie ulega bowiem wątpliwości, że ten przepis miał bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie. Stanowi on, że jeżeli upłynęły trzy lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Jest to niewątpliwie przepis szczególny, zawierający samodzielne uregulowanie, wyłączające stosowanie przepisów Działu IV Ordynacji podatkowej, do którego w zakresie spraw celnych odsyła art. 262 Kodeksu celnego. Pogląd taki był wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 18 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1461/04, LEX nr 168008, wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt I GSK 144/08, LEX nr 518785, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Gl 1186/07, LEX nr 483556, wyrok NSA z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 370/09, lex nr 744756; wyrok WSA w Bydgoszczy z 4 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 123/10, lex nr 672999). Zatem twierdzenie wnoszącej skargę, iż organ celny powinien zastosować w sprawie przepisy ogólne Ordynacji podatkowej regulujące postępowania w sprawach podatkowych (pozwalające na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej) nie jest uzasadnione. W tym przypadku – jak wskazano wcześniej – przepisy Kodeksu celnego zawierają normy o charakterze szczególnym, wyłączającym zastosowanie Ordynacji podatkowej. Powyższy 3 letni termin jest terminem nieprzywracalnym, co wynika wprost z treści art. 11 Kodeksu celnego (zob. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 488/09, lex nr 744807).

Zauważyć trzeba również, że przepis art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego odnosi się do wszelkich decyzji wydanych przez organy celne, bez względu na przedmiot rozstrzygnięcia decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt I GSK 698/07, lex nr 577399).

Dług celny w niniejszej sprawie powstał w dniu 13 listopada 2002 roku i okoliczność ta nie była kwestionowana przez wnoszącą skargę. Złożenie przez skarżącą wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pismem z dnia 12 kwietnia 2014 r., w kontekście powyższych rozważań, prawidłowo zatem uznano za spóźnione. Możliwość wszczęcia takiego postępowania istniała wyłącznie do dnia 13 listopada 2005 r.

Należy podkreślić, że w świetle przytoczonych przepisów upływ omawianego terminu musi powodować wydanie przez organ decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (zob. m. in. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 370/09, lex nr 744756). Na tym wstępnym etapie postępowania nie bada się, czy rzeczywiście istniały jakiekolwiek przesłanki merytoryczne do stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazane przez autorkę skargi okoliczności, które w jej ocenie, należało zakwalifikować jako przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, nie mogły być więc brane pod uwagę także przez Sąd w niniejszym postępowaniu.

Zauważyć trzeba, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest wyłącznie decyzja o odmowie wszczęcia postępowania, a nie decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej określenia kwoty długu celnego. Organy celne, wobec upływu trzyletniego okresu od dnia powstania długu celnego, nie mogły merytorycznie załatwić wniosku skarżącej, ograniczając się jedynie do stwierdzenia niedopuszczalności wszczęcia objętego wnioskiem postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I GSK 1156/12, lex nr 1449745; wyrok WSA w Kielcach z dnia 31 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 151/12, lex nr 1213352).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało wobec tego stwierdzić, że zarzuty skargi dotyczące konieczności zastosowania w sprawie przepisów Ordynacji podatkowej czy dokonania merytorycznej oceny decyzji dotyczącej określenia kwoty długu celnego nie zasługiwały na uwzględnienie.

Ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. – Dz. U. z 2012 r., poz.270), dalej p.p.s.a., w pkt. I wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu postanowiono jak w pkt. II wyroku, na podstawie art. 205 § 2 i art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).