Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt II SA/Ka 1134/98
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 2000-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Drogi publiczne
Nadzór budowlany
Powołane przepisy: article: art. 48
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: art. 36
journal: Dz.U. 1985 nr 14 poz. 60
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Teza: 1. W sytuacji, gdy do naruszenia pasa drogowego lub zarezerwowanego pasa terenu dochodzi poprzez działanie nie mające równocześnie cech naruszenia porządku prawnego w budownictwie, to nie budzi wątpliwości, że właściwym do przywrócenia stanu poprzedniego jeśli tylko zarządca drogi.

2. Właściwym do likwidacji skutków samowoli budowlane j określonej w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ jest organ nadzoru budowlanego także wówczas, gdy w wyniku te j samowoli naruszono pas drogowy lub zarezerwowany pas terenu /art. 36 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - Dz.U. nr 14 poz. 60 ze zm./.

TEZY

1. W sytuacji, gdy do naruszenia pasa drogowego lub zarezerwowanego pasa terenu dochodzi poprzez działanie nie mające równocześnie cech naruszenia porządku prawnego w budownictwie, to nie budzi wątpliwości, że właściwym do przywrócenia stanu poprzedniego jeśli tylko zarządca drogi.

2. Właściwym do likwidacji skutków samowoli budowlane j określonej w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ jest organ nadzoru budowlanego także wówczas, gdy w wyniku te j samowoli naruszono pas drogowy lub zarezerwowany pas terenu /art. 36 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - Dz.U. nr 14 poz. 60 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w K. na decyzję Wojewody K. z dnia 27 kwietnia 1998 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazu rozbiórki reklamy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu Rejonowego w O. decyzją z dnia 3 kwietnia 1998 r. nakazał Jerzemu M. rozbiórkę reklamy zlokalizowanej w ciągu drogi krajowej nr 4 w odległości 10,5 m od zewnętrznej krawędzi jezdni.

U podstaw materialnoprawnych rozstrzygnięcia powołano art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./, a w jego uzasadnieniu wskazano, iż reklama wykonana w listopadzie 1997 r. zainstalowana została bet pozwolenia na budowę.

W odwołaniu Jerzy M. podkreśl, iż sporna reklama zlokalizowana jest na nieruchomości stanowiącej jego własność, ogrodzonej i zabudowanej i służy prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Zastępca Dyrektora Wydziału Architektury i Urbanistyki, działający z upoważnienia Wojewody K. decyzją z dnia 27 kwietnia 1998 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i umorzył postępowanie w sprawie.

Jako podstawę orzeczenia organ obok art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa i art. 105 par. 1 Kpa powołał art. 36 ustawy i dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. nr 14 poz. 60 ze zm./ i cytując w motywach treść tego przepisu wykazywał, że właściwym do rozpoznania sprawy jest zarząd drogi.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych w K. postulowała uchylenie decyzji organu odwoławczego, zarzucając jej naruszenie art. 36 ustawy o drogach publicznych.

Skarżąca /będąca równocześnie inicjatorem postępowania/ wywodziła, iż organ błędnie przyjął, że nastąpiło samowolne naruszenie pasa terenu.

Zwrócono uwagę na to, że ustawodawca nie definiuje tego pojęcia i nie precyzuje odległości jakie należy uwzględnić rezerwując ten teren.

Podkreślono także i to, że "przedmiotowa reklama została posadowiona na działce będącej prywatną własnością z naruszeniem Prawa budowlanego".

W odpowiedzi na - skargę organ - odwoławczy wniósł o jej oddalenie prezentując stanowisko, że o rozmiarach terenu zarezerwowanego decyduje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który w rozpoznawanej sprawie przesądza o tym, że sporna reklama usytuowana jest w zarezerwowanym pasie terenu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zaskarżona decyzja nie mogła się ostać, albowiem opiera się na błędnym poglądzie, że kompetencje zarządu drogi wynikające z art. 36 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. nr 14 poz. 60 ze zm./ wyłączają właściwość organów nadzoru budowlanego do podejmowania działań zmierzających do likwidacji samowoli budowlanej.

Wojewoda K. przyjął, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że organ nadzoru budowlanego nie jest uprawniony do wydania decyzji określonej w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./, jeżeli samowola budowlana została zrealizowana na pasie drogowym lub zarezerwowanym pasie terenu.

Pogląd ten jest nie uprawniony przede wszystkim dlatego, że stosownie do art. 84 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, zwanej dalej ustawą, do zadań organów nadzoru budowlanego należy m.in. kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego.

Strzeżenie porządku prawnego w budownictwie należy zatem do podstawowych obowiązków organu nadzoru budowlanego, a obowiązki te realizowane są poprzez wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach określonych ustawą.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy tej nie stosuje się jedynie do wyrobisk górniczych, a ust. 2 stanowi, że jej przepisy nie naruszają przepisów odrębnych, a w szczególności - prawa geologicznego i górniczego - w odniesieniu do obiektów budowlanych zakładów górniczych,

- prawa wodnego - w odniesieniu do budowli hydrotechnicznych i

- w ustawie o ochronie dóbr kultury i o muzeach - w odniesieniu do obiektów zabytkowych i obszarów objętych ochroną konserwatorską.

Użyty w art. 2 ust. 2 ustawy zwrot "w szczególności" wskazuje; że przywołane przepisy odrębne nie stanowią katalogu zamkniętego, a więc norma ta odnosi się także do przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. nr 14 poz. 60 ze zm./.

Przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych upoważniają właściwy zarząd drogi do orzeczenia w trybie art. 36 o przywróceniu do stanu poprzedniego samowolnie naruszonego prawa drogowego lub zarezerwowanego pasa terenu.

W sytuacji, gdy do naruszenia pasa drogowego lub zarezerwowanego pasa terenu dochodzi poprzez działanie nie mające równocześnie cech naruszenia porządku prawnego w budownictwie, to nie budzi wątpliwości, że właściwym do przywrócenia stanu poprzedniego jest li tylko zarządca drogi.

Natomiast inaczej kształtuje się sytuacja, gdy tak jak w rozpoznawanej sprawie zajęcie zarezerwowanego pasa terenu jest skutkiem samowoli budowlanej.

Wówczas właściwym do ingerencji jest organ nadzoru budowlanego i żaden przepis odrębny nie zwalnia go z tego obowiązku.

Dotychczasowe rozważania uprawniają zatem do tezy, że właściwym do likwidacji skutku samowoli budowlanej określonej w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane jest organ nadzoru budowlanego także wówczas, gdy w wyniku tej samowoli naruszono pas., drogowy lub zarezerwowany pas terenu /art. 36 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych/.

W sprawie poddanej kognicji Sądu bezspornym jest, iż inwestor zainstalował na terenie swojej posesji /ogrodzonej. i zabudowanej/ reklamę nie dopełniając obowiązku nałożonego ustawą.

Podkreślić w tym miejscu należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do jednoznacznego przyjęcia, czy zainstalowane reklamy objęte było obowiązkiem pozwolenia na budowę, czy też tylko zgłoszenie /art. 29 ust. 2 pkt 2 ustawy/ i tę okoliczność należy wyjaśnić.

Niemniej jednak niezależnie od formy akceptacji organu nadzoru budowlanego /pozwolenie na budowę lub brak sprzeciwu/ bezspornym jest, że inwestor nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, czym dopuści się samowoli budowlanej.

Właściwym do zwalczania jej skutków jest, z przyczyn już naprowadzonych, organ nadzoru budowlanego.

Narusza zarówno art. 105 par. 1 Kpa jak i art. 84 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane i art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa - kasacyjna decyzja organu odwoławczego uchylająca rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego I instancji i umarzająca postępowanie.

Przesądziło to o konieczności jej uchylenia na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.