Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 23/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6130 Pozwolenie na wprowadzenie do środowiska substancji lub energii
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt. 2 kpa
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant ref. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz D. Z. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Środowiska (dalej również: "Minister") z [...] listopada 2018 r., znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję Ministra Środowiska z [...] września 2018 r., znak [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] (dalej również "Marszałek") z [...] lutego 2018 r., znak: [...] w części dotyczącej pkt 4.

II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.

II.1. Marszałek decyzją z [...] kwietnia 2016 r., znak: [...] udzielił D. Z. (dalej: "skarżący") prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Gospodarstwo Rolne [...] pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji chowu drobiu zlokalizowanej w miejscowości [...], gmina [...]. W punkcie V.2.1. tego pozwolenia określono również ilość wody pobieranej wyłącznie na cele technologiczne z ujęcia położonego na terenie fermy w [...] (działka nr [...]).

II.2. We wniosku z 5 stycznia 2018 r. skarżący wniósł o dokonanie zmiany wskazanego wyżej pozwolenia z [...] kwietnia 2016 r. w związku z koniecznością dostosowania go do konkluzji dotyczących najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do intensywnego chowu drobiu i świń. W uzupełnieniu tego wniosku z 5 lutego 2018 r., skarżący, reprezentowany przez niezawodowego pełnomocnika, wniósł dodatkowo o zmianę punktu V.2.1. przedmiotowego pozwolenia poprzez nadanie mu następującego brzmienia: "Woda na potrzeby zaopatrzenia instalacji na cele technologiczne dostarczana będzie przyłączem z sieci gminnej, na podstawie umowy zawartej z dostawcą, alternatywnie z zakładowego ujęcia wód podziemnych. Pobór wód z w/w ujęcia realizowany będzie również na inne cele niż zaopatrzenie instalacji do chowu drobiu (m.in. podlewanie terenów zielonych). Na pobór wód podziemnych z ujęcia zakładowego uzyskano pozwolenie wodnoprawne w dniu [...].06.2009 r. znak: [...], wydane przez Marszałka Województwa [...]. Sumaryczna ilość pobieranej wody na cele technologiczne z przyłącza do sieci gminnej oraz z zakładowego ujęcia wód podziemnych może wynieść 12513,6 m3/rok".

II.3. Marszałek Województwa [...] decyzją z [...] lutego 2018 r., znak: [...], po rozpoznaniu wniosku strony o zmianę pozwolenia zintegrowanego, dokonał żądanej zmiany, w tym w punkcie 4 tej decyzji nadano następujące brzmienie punktowi V.2. decyzji z [...] kwietnia 2016 r. następującego brzmienia: "Instalacja do chowu drobiu zaopatrywana jest w wodę na cele technologiczne (pojenie drobiu, mycie pomieszczeń inwentarskich) z sieci wodociągowej na podstawie umowy zawartej z dostawcą wody oraz z zakładowego ujęcia wody podziemnej. Warunki poboru wody zostały uregulowane odrębnym pozwoleniem wodnoprawnym, ponieważ woda nie jest pobierana wyłącznie na potrzeby przedmiotowej instalacji do chowu drobiu. Ilość wody wykorzystywanej na potrzeby instalacji - 12.513,6 m3/rok". W uzasadnieniu tej decyzji Marszałek wskazał, że konieczność dokonania zmiany decyzji o udzieleniu pozwolenia zintegrowanego wynikała z potrzeby dostosowania prowadzenia instalacji do wymogów opublikowanej 21 lutego 2017 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2017/302 z dnia 15 lutego 2017 r. ustanawiającej konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do intensywnego chowu drobiu i świń zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE. Równocześnie strona wniosła o dokonanie innych zmian, m. in. w zakresie dotyczącym zaopatrzenia w wodę. Znalazło to odzwierciedlenie w pkt 4 decyzji zmieniającej, w którym wskazano m. in., że "warunki poboru wody zostały uregulowane odrębnym pozwoleniem wodnoprawnym, ponieważ woda nie jest pobierana wyłącznie na potrzeby przedmiotowej instalacji do chowu drobiu". W związku z tym w pozwoleniu określono wyłącznie ilość wody wykorzystywanej na potrzeby instalacji. Decyzja ta stała się ostateczna wobec niewniesienia od niej odwołania.

II.4. Pismem z 30 lipca 2018 r. D. Z. wystąpił o stwierdzenie nieważności części decyzji zmieniającej, w zakresie jej pkt 4 wskazując, że przy wydawaniu tej decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa, tj. naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 180 pkt 2 i art. 202 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2018 r. poz. 799 - t.j., dalej również "p.o.ś."). Skarżący stwierdził, że na skutek pomyłki, wnioskiem o zmianę w zakresie poboru wody objęto również instalację w [...]. Tymczasem wskazane w uzupełnieniu wniosku z 5 lutego 2018 r. pozwolenie wodnoprawne z [...] czerwca 2009 r. znak: [...], wydane przez Marszałka Województwa [...] dotyczy innej instalacji, tj. położonej w miejscowości [...]. W odniesieniu do instalacji w [...] skarżący nie posiadał odrębnego pozwolenia wodnoprawnego. Skarżący zwrócił uwagę, że na skutek przedmiotowej zmiany jego instalacja w [...] funkcjonuje bez pozwolenia emisyjnego w zakresie poboru wody i odprowadzania ścieków, co naraża skarżącego na sankcje administracyjne.

II.5. Minister Środowiska decyzją z [...] września 2018 r., znak: [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka z [...] lutego 2018 r., znak: [...] w zakresie jej pkt 4. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że Marszałek zmienił pozwolenie zintegrowane dla instalacji fermy drobiu w [...] w związku z koniecznością dostosowania warunków funkcjonowania instalacji do wymagań wynikających z konkluzji BAT (art. 215 p.o.ś.), a także zgodnie z wolą wnioskodawcy zmienił je m.in. w części dotyczącej poboru wody i odprowadzania ścieków. Dotychczasowe ustalenia punktu V.2 decyzji dotyczyły dwóch źródeł zaopatrzenia w wodę fermy drobiu w [...] (sieć wodociągowa i studnia na terenie tej fermy, z której może być pobierana woda podziemna w ilości 60 m3 na dobę) oraz ścieków socjalno-bytowych odprowadzanych do zbiornika bezodpływowego oraz wód opadowych odprowadzanych bezpośrednio do gruntu przez spływ powierzchniowy. Natomiast w decyzji zmieniającej pkt V.2 otrzymał tytuł "Ilość wykorzystywanej wody", a roczną ilość wody wykorzystywanej na cele technologiczne określono na 12 513,6 m3, przy czym wskazano, że pochodzi ona z sieci wodociągowej lub z zakładowego ujęcia wody podziemnej. Organ zaznaczył, że warunki poboru wód zostały objęte odrębnym pozwoleniem wodnoprawnym na pobór wód, ponieważ pobierana woda nie jest wykorzystywana wyłącznie na potrzeby instalacji do chowu drobiu. Organ, badając zaskarżoną decyzję [...] lutego 2018 r. pod kątem zaistnienia przesłanek nieważności uznał, że przywołane przez wnioskodawcę uchybienia proceduralne nie stanowią rażącego naruszenie prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności decyzji, zwłaszcza wobec faktu, iż kwestionowane rozstrzygnięcie zostało oparte na wniosku o zmianę pozwolenia zintegrowanego. Minister zaznaczył, że nie został naruszony art. 180 pkt 2 p.o.ś., zgodnie z którym eksploatacja instalacji powodująca wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi jest dozwolona po uzyskaniu pozwolenia, jeżeli jest ono wymagane. W tym zakresie organ ustalił, że ścieki bytowe bezodpływowe na fermie drobiu w [...] gromadzone są w zbiorniku i nie są wprowadzane do wód lub do ziemi, a wprowadzanie do ziemi wód opadowych lub roztopowych pochodzących z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni nie wymaga pozwolenia. Dokonując analizy decyzji zmieniającej decyzję o pozwoleniu zintegrowanym Minister powołał się na art. 202 ust. 1 p.o.ś., w myśl którego jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w pozwoleniu zintegrowanym ustala się warunki emisji na zasadach określonych dla pozwoleń, o których mowa w art. 181 ust. 2-4 oraz pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód, zaś zgodnie z ust. 6 tego artykułu w pozwoleniu zintegrowanym ustala się na zasadach określonych w przepisach p.o.ś. warunki poboru wód powierzchniowych lub podziemnych, ale tylko wtedy gdy wody pobierane są wyłącznie na potrzeby instalacji wymagającej pozwolenia zintegrowanego. W przypadku gdy woda nie jest pobierana przez prowadzącego instalację, lecz jest dostarczana przez inny podmiot, albo woda pobierana nie jest wykorzystywana wyłącznie na potrzeby instalacji będącej przedmiotem pozwolenia zintegrowanego, to w pozwoleniu zintegrowanym, w odniesieniu do instalacji wymagającej pozwolenia tego rodzaju, określa się ilość wykorzystywanej wody (art. 211 ust. 6 pkt 8 p.o.ś.). Organ wskazał, że na przypadek objęty regulacją z art. 211 ust. 6 pkt 8 p.o.ś powołała się strona we wniosku o zmianę pozwolenia zintegrowanego (realizując obowiązek z art. 208 ust. 2 pkt 1 lit. e p.o.ś). Strona podała, że sumaryczna ilość wody pochodzącej z sieci gminnej i zakładowego ujęcia wód podziemnych, wykorzystywanej na cele technologiczne instalacji do chowu drobiu w [...], wynosi 12 513,6 m3/rok. W oparciu o powołanie przepisy Minister uznał, że art. 202 ust. 1 i p.o.ś. nie został naruszony, ponieważ zgodnie z wnioskiem strony zastosowanie miał art. 211 ust. 6 pkt 8 p.o.ś. Zdaniem organu nie zaszła zatem przesłanka uznania naruszenia prawa za rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jaką jest oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Minister podał również, że jeżeli w przedmiotowej sprawie pozwolenie wodnoprawne na pobór wód nie jest wymagane, to cytowana w sentencji decyzja w punkcie 4 jest wadliwa, ale nie w stopniu powodującym nieważność. Może w tej części zostać uchylona lub zmieniona. W sprawie nie wystąpiły również inne przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a.

II.6. Pełnomocnik strony pismem z 27 września 2018 r. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w związku z wydaniem przez Ministra wyżej przywołanej decyzji, wskazując m.in. na nieprzeprowadzenie przez organ postępowania wyjaśniającego, błędne ustalenie, że nie zachodzi przesłanka rażącego naruszenia, nieuwzględnienie realnej groźby poniesienia przez wnioskodawcę odpowiedzialności finansowej z tytułu prowadzenia instalacji w [...] bez wymaganego pozwolenia emisyjnego w zakresie warunków gospodarki wodno-ściekowej.

II.7. Decyzją opisaną na wstępie Minister, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez L. L. działającą jako pełnomocnik D. Z., utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2018 r., znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka z [...] lutego 2018 r., znak: [...] w części dotyczącej pkt 4. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w decyzji z [...] września 2018 r. Wskazał również, że taka okoliczność jak pomyłka strony w sformułowaniu wniosku nie może być podstawą do przyjęcia, że wydanie pozwolenia nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Nie jest nią również okoliczność niezweryfikowania przez organ prawdziwości twierdzenia zawartego we wniosku o zmianę decyzji. Ta okoliczność mogłaby być podnoszona przez stronę w postępowaniu odwoławczym, z którego to środka podważenia decyzji strona nie skorzystała. Usunięcie niepożądanego przez stronę zapisu decyzji możliwe jest poprzez dokonanie kolejnej zmiany pozwolenia zintegrowanego, uwzględniającej rozwiązania techniczne i organizacyjne zgodne z wolą strony i aktualnym stanem faktycznym. Według Ministra, o rażącym naruszeniu prawa nie może też przesądzać podnoszona przez pełnomocnika okoliczność, że na skutek dokonanej zmiany strona zostanie obciążona opłatami podwyższonymi. Organ podkreślił, że celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie może być ponowne rozpoznawanie sprawy, tak jak w postępowaniu zwykłym. Postępowanie takie ma na celu wyjaśnienie istnienia kwalifikowanej niezgodności z prawem obowiązującym w dacie jej wydania, a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty. W konsekwencji Minister uznał, że nie ma podstaw do twierdzenia, iż kwestionowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, nie zachodziły bowiem podstawy do podważania woli strony przedstawionej w przedłożonym wniosku o zmianę decyzji o pozwoleniu zintegrowanym.

III.1. Z powyższą decyzją Ministra nie zgodził się D. Z., który w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podniósł następujące zarzuty:

1) naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez błędne ustalenie, że decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2018 r., znak [...] - w zakresie punktu 4, nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., a tym samym niespełniona została przesłanka stwierdzenia jej nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., pomimo że decyzja Marszałka wydana została bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, dowodowego, w oparciu o treść oświadczenia strony, która to treść pozostawała w sprzeczności z informacjami, które organ posiadał i znać powinien z urzędu (z treścią innej decyzji wydanej na rzecz skarżącego przez Marszałka), co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2) naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez błędne ustalenie, że przedstawiona przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności, okoliczność, przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, zasadza się na niewłaściwej ocenie dowodów dokonanej przez Marszałka, co nie pozwala uznać jej za rażące naruszenia prawa, gdy tymczasem skarżący od początku postępowania wyraźnie wskazywał, że źródłem, w którym upatruje rażącego naruszenia prawa i przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji jest nie błędnie czy też niewyczerpująco poprowadzenie postępowania dowodowego, a fakt nieprzeprowadzenia żadnego postępowania wyjaśniającego, dowodowego, czego skutkiem jest nierozpoznanie przez Ministra istoty żądania skarżącego, mające istotny wpływ na wynik sprawy;

3) naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do zarzutu rażącego naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., na temat którego to uchybienia organ stwierdził jedynie: "Nie można się więc zgodzić z pełnomocnikiem, że doszło do rażącego naruszenia przepisów k.p.a., bowiem przypomnieć należy, że rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa, co nie ma miejsca w rozpatrywanej sprawie", nie wyjaśniając bliżej, jakie argumenty za takim wnioskiem miałyby w niniejszej sprawie przemawiać,

4) naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych i wyprowadzenie z nich błędnych wniosków, mających istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie:

a) nieuzasadnione ustalenie, że skarżący przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., uzasadniającej stwierdzenie nieważności decyzji, upatruje w pomyłce swego pełnomocnika w sformułowaniu wniosku z dnia 6 lutego 2018 r., podczas gdy pomyłka ta, która jest faktem, dla oceny naruszenia przez Marszałka powołanych przepisów, nie ma jednak znaczenia,

b) błędne ustalenie, że "Niezweryfikowanie przez organ prawdziwości twierdzenia zawartego we wniosku o zmianę decyzji", nie może stanowić okoliczności kwalifikowanej jako rażące naruszenie prawa, gdy tymczasem, co potwierdza stanowisko NSA i sądów administracyjnych, także obraza prawa procesowego i zasad ogólnych postępowania, więc przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., może mieć rażący charakter,

c) błędne ustalenie, że "Organ I instancji nie miał podstaw do podważania woli strony przedstawionej w przedłożonym wniosku i twierdzenia, że stronie nie chodzi o dokonanie żądanej zmiany", podczas gdy podstawowym obowiązkiem organu, wynikającym w szczególności z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. (w tym zasady oficjalności postępowania), jest weryfikacja prawdziwości twierdzeń podawanych przez stronę, w oparciu o dostępne dowody i czynienie własnych ustaleń faktycznych.

III.2. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

IV.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu decyzja Marszałka Województwa [...] z [...] lutego 2018 r., znak: [...] w części dotyczącej pkt 4 została wydana z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8 § 1, art. 9 w zw. z art. 77 § 1 i 4 k.p.a.

IV.2. W świetle utrwalonego orzecznictwa, o przyjęciu, że dany akt administracyjny został wydany z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), decydują, łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja (por. np. wyrok NSA z 18 listopada 2013 r., I OSK 1900/13 oraz cyt. tam orzeczenia NSA - CBOSA). Oczywistość naruszenia prawa polega na niebudzącej wątpliwości sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Warunkiem wstępnym jest tu ustalenie, iż w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny, możliwy do ustalenia na podstawie treści przepisów bez potrzeby korzystania z zaawansowanych metod wykładni (por. np. wyrok NSA z 6 lutego 2014 r., I OSK 3072/12, CBOSA). Innymi słowy, jeżeli przepis prawa dopuszcza rozbieżną interpretację, mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa (por. np. wyrok NSA z 30 maja 2008 r., II OSK 404/08, CBOSA). Z kolei skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok NSA z 7 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1521/10, CBOSA). Jeżeli zaś chodzi o charakter przepisu, który został naruszony, konieczne jest dokonanie oceny w konkretnej sprawie funkcji jaką pełni dany przepis w relacji do całej regulacji dotyczącej tego rodzaju sprawy i czy naruszenie tego przepisu miało rzeczywiście wpływ na treść kwestionowanej decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z 20 listopada 2009 r., I OSK 195/09, CBOSA oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z 21 kwietnia 2008 r., I OPS 2/08, ONSAiWSA 2008/5/76). Sąd w niniejszym składzie przychyla się do poglądu, że przyczyną stwierdzenia nieważności może być również naruszenie szczególnie istotnych przepisów procesowych, jednak tylko w sytuacji, gdy naruszenie przepisów procesowych ma charakter rażący i pozostaje w związku przyczynowym z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy (por. np. wyroki NSA z 20 maja 2016 r., I OSK 2321/15 oraz 23 października 2015 r., I OSK 127/14 – CBOSA). Innymi słowy, naruszenie przepisów proceduralnych, nawet rażące, może doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji tylko w sytuacji, gdy dane uchybienie proceduralne w sposób nie budzący wątpliwości rzutowało na treść decyzji kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym (por. np. wyroki NSA z 11 marca 2016 r., I OSK 1336/14 oraz z 13 stycznia 2016 r., II GSK 847/14 – CBOSA). Do przepisów procesowych, których rażące naruszenie może doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji, należą również normy k.p.a. regulujące zasady ogólne tego postępowania oraz normy dotyczące ustaleń fatycznych (por. np. wyrok NSA z 8 listopada 2011 r., II GSK 1109/10 oraz wyrok NSA z 3 września 2014 r., II OSK 510/13 – CBOSA). Należy równocześnie podkreślić, że w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie można dokonywać ponownej oceny zebranego materiału dowodowego (temu celowi służy odwołanie), podobnie jak nie można co do zasady powoływać się na dowody, które nie były znane organowi w chwili wydawania decyzji (jest to bowiem przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). W realiach niniejszej sprawy mamy do czynienia z wyjątkowa sytuacją, w której Marszałek Województwa [...], opierając się tylko na treści uzupełnienia wniosku o zmianę oraz faktach znanych mu z urzędu (tj. treści wydanego przez ten organ pozwolenia wodnoprawne z [...].06.2009 r. znak: [...], który to akt administracyjny został powołany w uzupełnieniu wniosku), mógł i powinien z urzędu dostrzec oczywistą omyłkę popełnioną przez niezawodowego pełnomocnika strony. Marszałek nie podjął w tej sprawie jakichkolwiek działań (np. zwracając się o wyjaśnienie wątpliwości do pełnomocnika strony), a wręcz przeniósł do treści zmienianej decyzji oczywiste niezgodne z zebranym materiałem i dostępną temu organowi z urzędu wiedzą stwierdzenie, że "Warunki poboru wody zostały uregulowane odrębnym pozwoleniem wodnoprawnym". Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra prowadzi do wniosku, że Minister konsekwentnie pomija kluczową w niniejszej sprawie okoliczność, że w uzupełnieniu wniosku z 5 lutego 2018 r. skarżący nie ograniczył się do stwierdzenia, że woda będzie pobierana również na inne cele niż obsługa instalacji, ale wyraźnie wskazał na konkretną decyzję tego samego organu, z którą to decyzją powiązał twierdzenie, że dysponuje odrębnym pozwoleniem wodnoprawnym. Takie postępowanie Marszałka rażąco naruszało zasadę oficjalności i praworządności (art. 7 k.p.a.), zasadę zaufania do działań organów władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) oraz zasadę informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków (art. 9 k.p.a.). Marszałek naruszył również w sposób rażący zasadę oficjalności w gromadzeniu materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), a przede wszystkim zasadę, że fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu (art. 77 § 4 k.p.a.). Otóż nie wymagało dokonywania zabiegów interpretacyjnych ustalenie, że powołane w uzupełnieniu wniosku pozwolenia wodnoprawne z [...] czerwca 2009 r. znak: [...], wydane przez ten sam organ, nie dotyczy instalacji objętej wnioskiem o zmianę (tj. dotyczy instalacji w [...] a nie instalacji w [...]). Ponieważ treść decyzji z [...] czerwca 2009 r. była znana Marszałkowi z urzędu, a nadto na decyzję tę skarżący powołał się w uzupełnieniu wniosku, to pominięcie tej decyzji przez Marszałka nie może być rozpatrywane w kategorii nowego dowodu lub okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Rzeczone rażące naruszenie przepisów postępowania miało przy tym bezpośredni wpływ na treść decyzji Marszałka z [...] lutego 2018 r.. Gdyby bowiem Marszałek dostrzegł oczywistą omyłkę popełnioną przez niezawodowego pełnomocnika strony, wówczas do zamiany punktu V.2.1. decyzji z [...] kwietnia 2016 r. nie doszłoby. Spełniony jest zatem, opisany wyżej, warunek kauzalności rażącego naruszenia przepisów proceduralnych. Ponadto, spełniony jest również warunek skutków gospodarczych lub społecznych, które nie mogą być akceptowane przez organy praworządnego państwa. Otóż, na skutek opisanych wyżej rażących uchybień proceduralnych Marszałka, skarżący został pozbawiony możliwości zgodnego z prawem poboru wody na potrzeby instalacji w [...]. Naraża to skarżącego na poważne sankcje prawne, których poniesienie jest w sposób oczywisty nieproporcjonalne do zaniedbań skarżącego polegających na oczywistej pomyłce jego niezawodowego pełnomocnika. Równocześnie należy zaznaczyć, że stwierdzenie nieważności decyzji Marszałka Województwa [...] z [...] lutego 2018 r., znak: [...] w części dotyczącej pkt 4 nie godzi w podstawową wartość chronioną na gruncie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r.

Prawo ochrony środowiska, a mianowicie zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska. Skutkiem ewentualnego stwierdzenia nieważności tej decyzji przez Ministra, będzie powrót do zasad poboru wody określonych decyzji z [...] kwietnia 2016 r. Przy czym skutek ten nastąpi, zgodnie z istotą stwierdzenia nieważności, z mocą wsteczną (ex tunc). W tym aspekcie sugerowana przez Ministra możliwość zmiany decyzji Marszałka z [...] lutego 2018 r. w trybie art. 155 k.p.a. nie chroni w dostatecznym stopniu praw skarżącego, albowiem zmiana dokonana w tym nadzwyczajnym trybie ma skutek od dnia, w którym decyzja zmieniająca stała się ostateczna (ex nunc). Sąd dostrzega oczywiście, że do wydania oczywiście wadliwiej decyzji [...] lutego 2018 r. (w zakresie punktu 4) przyczynił się skarżący popełniając oczywistą omyłkę wnosząc uzupełnienie wniosku z 5 lutego 2018. Na gruncie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ocenie podlega przede wszystkim to, czy doszło do rażącego naruszenia prawa, które to naruszenie ma charakter obiektywy. Przy czym w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją, w której strona celowo wprowadziła organ w błąd w celu wydania decyzji w warunkach nieważności (tylko bowiem w takim przypadku można by mówić o nadużyciu przez stronę instytucji stwierdzenia nieważności).

IV.3. Rozpoznając sprawę ponownie Minister będzie miał na uwadze sformułowane wyżej oceny prawne.

IV.4. O kosztach postepowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składają się wpis od skargi (200 zł), wynagrodzenie adwokata (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).