Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2793/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 89p ust 1, art 19 ust 1 pkt 1, art 20  ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2016 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców (dalej: Rada, organ II instancji, organ odwoławczy) z [...] czerwca 2015 r., Nr [...] wydana na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 89p ust. 1, ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 680, dalej: ustawa o udzieleniu cudzoziemcom ochrony, ustawa) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.), wydana po rozpatrzeniu odwołania B. O. (dalej: cudzoziemiec, wnioskodawca, skarżący) od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: organ I instancji) z [...] listopada 2014 r. nr [...] o: 1. odmowie nadania statusu uchodźcy, 2. odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej.

W decyzji z [...] czerwca 2015 r. Rada utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

Stan sprawy przestawiał się następująco:

Cudzoziemiec złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy w dniu [...] czerwca 2014 r. Oświadczył, że mieszkał w [...]. Powodem wyjazdu był toczący się konflikt zbrojny, który stwarza niebezpieczeństwo dla bezpieczeństwa życia i zdrowia wnioskodawcy i członków jego rodziny. Decyzja o wyjeździe była motywowana przede wszystkim obawą o bezpieczeństwo jego dzieci. Cudzoziemiec wyjechał z [...], następnie do [...] i stamtąd do [...]. W dniu [...] listopada 2014 r. cudzoziemiec złożył zeznania, potwierdzając w całości zadeklarowane powody ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy. Pytany o możliwość osiedlenia się w innej części [...] wskazał, że słyszał w telewizji, że [...] nie przyjmuje przesiedleńców z [...], nie ma tam możliwości pobierania rent, emerytur, nawet rachunki bankowe z ich oszczędnościami zostały zablokowane. Stwierdził też, że w pozostałej części kraju ludność nie lubi przesiedleńców ze wschodu, uważając ich za separatystów. Cudzoziemiec w terminie złożył od tej decyzji odwołanie. Organowi I instancji, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę udzielania cudzoziemcom ochrony oraz przepisów postępowania.

Treść uzasadnienia koncentruje się na kwestii błędnego zastosowania art. 18 ustawy. Wnioskodawca podnosi, że rząd [...] nie jest w stanie zabezpieczyć miejsca pobytu dla wszystkich przesiedleńców, a organowi zarzucił, że nie zweryfikował realnej sytuacji przesiedleńców. Podkreślił, że w innych [...] osoby przybywające z [...] są bardzo źle traktowane. Uważa się ich za separatystów. Grozi mu niebezpieczeństwo zarówno w wyniku powrotu do [...], jak i do innej części [...], gdyż może zostać potraktowany jako separatysta, zabrany do więzienia, czeka go weryfikacja związana z tym czy walczył i z jakiego powodu wyjechał. W treści odwołania wnioskodawca zamieścił szereg adresów internetowych, które mają ilustrować aktualną sytuację na [...]. Zwrócił także uwagę na argument, że "nie do końca" zgadza się z działaniami i przekonaniami obecnego rządu [...]. Do odwołania dołączone zostały wydruki stron internetowych. Dotyczą one sytuacji ludności na [...], wymiany jeńców oraz warunków bytowych w jednym z obozów dla przesiedleńców. W odrębnym oświadczeniu pisemnym wnioskodawca powtórzył argumentację odwołania i wyraził pogląd, że [...] jest "krajem ogólnie niebezpiecznym". Stwierdził, że w przypadku zwycięstwa [...] wszyscy mieszkańcy [...] zostaną umieszczeni w obozach filtracyjnych, które w jego przekonaniu będą tym samym co obozy koncentracyjne. Do odwołania dołączona została płyta CD (w odwołaniu cudzoziemiec mylnie wskazał, że dołączył dwie płyty), co do której stwierdził, że "zawiera nagrania udowadniające określone fakty". Po zapoznaniu się z zawartością Rada odmówiła dopuszczenia tego środka dowodowego, gdyż nie przyczynia się on jej zdaniem do wyjaśnienia sprawy. Na płycie znajduje się 10 plików, stanowiących nagrania [...] programów informacyjnych, dotyczących sytuacji w [...]. W ocenie organu, ta sytuacja jest znana Radzie do Spraw Uchodźców i stanowi fakt powszechnie znany. Nie dotyczy indywidualnej sytuacji cudzoziemca. Organ odwoławczy nie dopuścił też jako dowodu zaświadczenia o uczęszczaniu dziecka wnioskodawcy do polskiej szkoły, gdyż w ocenie Rady, ten dokument pozostaje bez związku z rozstrzygnięciem sprawy.

W decyzji z [...] czerwca 2015 r. Rada utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu II instancji, wyłączną przesłanką wyjazdu z kraju pochodzenia było zagrożenie wynikające z toczących się działań wojennych. Wnioskodawca nie prowadził żadnej aktywności, która mogłaby go sytuować po którejś ze stron konfliktu. Nie należał do żadnej partii lub organizacji, która byłaby zaangażowana w toczący się konflikt. Nie jest przedstawicielem mniejszości narodowej lub jakiegokolwiek innego typu mniejszości. Na jego sytuację można patrzyć tylko i wyłącznie w kategoriach zagrożeń dla ludności cywilnej, czego nie można utożsamiać z zagrożeniem dla członków określonej grupy społecznej.

W ocenie Rady, jakkolwiek w wyniku przebywania na obszarze działań wojennych prawa wnioskodawcy są zagrożone w sposób istotny, jednak jest to bez związku z przesłankami wskazanymi w art. 13 ust. 1 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony, a pośrednio w art. 1A Konwencji genewskiej dotyczącej statusu uchodźców podpisanej 28 lipca 1951 r. (Dz .U. z 1991 r. Nr 119 poz. 515). Według organu odwoławczego, zagrożenie wojną i towarzyszącym jej zjawiskom, takim jak bezprawie i brak ochrony państwa, nie są objęte ochroną uchodźczą. Także obawa przed powołaniem do wojska nie jest przesłanką uzasadniającą udzielenie ochrony.

Zdaniem organu II instancji, nie można uznać, by cudzoziemiec żywił uzasadnioną obawę przed prześladowaniem, a w konsekwencji by należało mu nadać status uchodźcy. Organ II instancji stwierdził, że osoby pochodzące z [...] są zagrożone doznaniem poważnej krzywdy z przyczyn wskazanych w art. 15 pkt 3 ww. ustawy, tj. w związku z powszechnym stosowaniem przemocy wobec ludności cywilnej. Zarówno organ I instancji jak i Rada nie kwestionują tego faktu. Jednocześnie organ II instancji wskazał, że niekwestionowane jest, że obszar działań wojennych jest terytorialnie ograniczony do [...]. Organ powołał się na art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. W ocenie Rady, pewne jest, że na obszarze zachodniej i centralnej [...] nie występują zagrożenia identyfikowane na wschodzie kraju, gdyż nie toczy się tam konflikt zbrojny. Natomiast zagrożenia przedstawione w załączniku odwołania, a dotyczące prognozy umieszczenia przesiedleńców w obozach filtracyjnych (koncentracyjnych) są nierealne i bazują na subiektywnych odczuciach wnioskodawcy.

Żadne z doniesień na temat sytuacji na [...] nie potwierdza, by przesiedleńcy byli pozbawiani wolności, torturowani i sprawdzani w więzieniach pod względem lojalności wobec rządu w [...]. Rada uważa za pewne, że wnioskodawca może przemieścić się z Polski do "bezpiecznej" części [...]. Uwarunkowania geograficzne sprawiają, że ta relokacja nie będzie się wiązać z powrotem na tereny objęte konfliktem zbrojnym. Nie może być też wątpliwości, że jako obywatel [...] skarżący będzie pozostawał na całym jej terytorium legalnie. W ocenie organu II instancji, analiza racjonalności alternatywy wewnętrznej wymaga zbadania, czy na obszarze relokacji uciekinier będzie mógł prowadzić "względnie normalne życie", nie napotykając nadmiernych trudności. Znaczenie mogą mieć takie okoliczności jak płeć, wiek, stan zdrowia, posiadanie krewnych w miejscu przesiedlenia, zawód, perspektywy zatrudnienia (a więc możliwość utrzymania siebie i rodziny), zakres pomocy materialnej oferowanej uciekinierom zarówno na gruncie przepisów prawa, jak i w praktyce ich stosowania, wyznanie, przynależność etniczna, znajomość języka, dostęp do edukacji i służby zdrowia, itp.

Rada podnosi, że ochrona międzynarodowa nie może być traktowana jako substytucyjna względem legalizacji pobytu w innym państwie. Osoba zmuszona do opuszczenia miejsca zamieszkania w ojczyźnie nie dysponuje prawem wyboru między ochroną w innej części kraju pochodzenia, a ochroną dostępną zagranicą. Nieodzowność ochrony międzynarodowej jest pochodną stwierdzenia braku lub nieracjonalności ochrony wewnętrznej. Z tego punktu widzenia twierdzenia zawarte w odwołaniu są zdaniem Rady, zbyt daleko idące. Zdaniem Rady, wprawdzie art 18 ust. 2 ustawy łączy stosowanie koncepcji ochrony wewnętrznej z przesądzeniem możliwości osiedlenia się w bezpiecznej części kraju pochodzenia, to jednak nie wyklucza możliwości, by wnioskodawca utrzymywał rodzinę czerpiąc dochód z pracy okresowo wykonywanej zagranicą, np. w Polsce.

Organ II instancji poddał także analizie inne deklarowane powody, dla których wnioskodawca udał się bezpośrednio zagranicę. W ocenie Rady, żadna z okoliczności, które organy rozpatrujące wniosek muszą wziąć pod uwagę na podstawie art. 18 ustawy nie wyłącza w przypadku cudzoziemca możliwości uzyskania przez niego ochrony na innej części terytorium [...].

W skardze skarżący zaskarżył w całości decyzję Rady z [...] czerwca 2015 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2014 r. Nr [...]).

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego:

- art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez niewłaściwe zastosowanie przesłanek do nadania statusu uchodźcy i uznanie w konsekwencji, , że skarżący nie wykazał zasadności swojej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia;

- art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez niewłaściwe zastosowanie przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej i uznanie, że w kraju pochodzenia nie będzie narażony na doznanie poważnej krzywdy z przyczyn wymienionych w tym artykule.

Zaskarżonej decyzji zarzucono także istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy: art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sytuacji skarżącego w kraju pochodzenia oraz poprzez interpretowanie wszelkich niejasności na jego niekorzyść oraz art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie przez organ swobodnej oceny dowodów.

Ponadto w skardze wniesiono o: uchylenie decyzji organu II instancji utrzymującej decyzję organu I instancji, zwolnienie z kosztów postępowania, ustanowienie adwokata oraz ustanowienie tłumacza przysięgłego. Niniejsza skarga obejmuje również: N. O., N. O. i B. O.

Treść uzasadnienia skargi koncentruje się zasadniczo na kwestii błędnego zastosowania art. 18 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Wnioskodawca stwierdza, że rząd [...] nie jest w stanie zabezpieczyć miejsca pobytu dla wszystkich przesiedleńców, a organowi zarzucono, że nie sprawdził realnej sytuacji przesiedleńców. Skarżący podkreśla, że w innych [...] osoby przybywające z [...] są bardzo źle traktowane. Uważa się ich za separatystów. Grozi mu niebezpieczeństwo zarówno w wyniku powrotu do [...], jak i do innej części [...], gdyż może zostać potraktowany jako separatysta, zabrany do więzienia, czeka go weryfikacja czy walczył i czemu wyjechał.

W treści skargi skarżący zamieścił szereg adresów internetowych, które mają ilustrować aktualną sytuację na [...]. Podniósł także argument, że "nie do końca" zgadza się z działaniami i przekonaniami obecnego rządu [...].

Dodatkowo skarżący wskazuje, że w innych [...] osoby przebywające z [...] są bardzo źle traktowani. Uważa się ich za separatystów, którzy chcą zaszkodzić interesom państwowych, a także stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. W związku z powyższym nie zgadza się ze stwierdzeniem Rady, że może zamieszkać w innej części [...]. W rezultacie uważa, że przywoływany przez organ artykuł 18 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony nie ma zastosowania w jego sytuacji, jako że uwarunkowania społeczne panujące w innych [...], tj. niechęć i strach przed osobami przybywającymi z [...], sprawiają, że normalne funkcjonowanie na tym obszarze jest nie tylko utrudnione, a wręcz uniemożliwione.

Skarżący uważa, że wykazał zasadność swojej obawy przed prześladowaniem w miejscu swojego stałego zamieszkania w kraju pochodzenia, tj. w [...], oraz wyjaśnił dlaczego nie może bez przeszkód zamieszkać w innej części kraju swojego pochodzenia.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn.: Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

W ocenie Sądu, organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 ze zm.), Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 517), a także przepisów k.p.a. Według Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji prawidłowo orzekły co do braku podstaw do przyznania skarżącemu ochrony międzynarodowej – 1. odmowy nadania statusu uchodźcy, 2. odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić co następuje:

Sąd podziela stanowisko organu II instancji, według którego w rozpoznawanej sprawie, ani postępowanie w I instancji, ani też ponowne rozpatrzenie sprawy w postępowaniu odwoławczym nie wykazały w sposób wystarczający, że skarżący może być uchodźcą w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Z treści tego przepisu wynika, że nadanie wnioskodawcy statusu uchodźcy uzasadnione byłoby w razie stwierdzenia, że w kraju pochodzenia był on narażony na prześladowanie z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych, albo też byłby zagrożony takim prześladowaniem, w razie powrotu do kraju pochodzenia. Stosownie do postanowień art. 1 ust. A pkt 2 powołanej Konwencji i art. 1 Protokołu Nowojorskiego, termin "uchodźca" stosuje się w szczególności do osoby, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa.

Charakter określonych w Konwencji przyczyn powodujących obawę przed prześladowaniem i jej skutek, mianowicie niemożność korzystania z ochrony państwa swego obywatelstwa wskazuje, że - w świetle tych postanowień - chodzi głównie o zagrożenie prześladowaniami ze strony władz państwa przez nie stosowanymi, bądź inspirowanymi z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z racji przekonań politycznych. Art. 1 ust. A Konwencji Genewskiej zawiera wyczerpujący katalog przesłanek, jakie powinny być spełnione przez cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy i podkreślenia wymaga to, że wśród tych przesłanek nie zawarto przyczyn bytowych czy ekonomicznych. Skarżący nie jest osobą należącą do grupy, którą można by traktować jako "wrażliwą". Ma 38 lat, jest pełnosprawny, zdolny do wykonywania pracy, zadeklarował dobry stan zdrowia. Należy wskazać, że przesiedleńcy powinni się liczyć z pogorszeniem standardu w porównaniu do tego, sprzed wojny. W sytuacji skarżącego musi on brać poda uwagę: bezrobocie, trudności socjalne, przejściowe trudności związane z zakwaterowaniem, które zapewniają władze publiczne [...].

Przesłanki do nadania statusu uchodźcy, wskazane w Konwencji Genewskiej, należy interpretować wąsko. Nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia, sytuację osobistą cudzoziemca, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy.

Pojęcie uzasadnionej obawy nie zostało bliżej sprecyzowane. Zdaniem Sądu, należy przyjąć, że w tym sformułowaniu mieści się wymóg zaistnienia dwóch koniecznych elementów: subiektywnego (strona realnie, wiarygodnie żywi obawę przed prześladowaniem) oraz obiektywnego (żywiona obawa znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości).

Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy.

Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba - jak wskazane zostało w podręczniku Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców, Genewa, styczeń 1992 r. - muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.

Analiza wypowiedzi cudzoziemca dokonana przez organy obu instancji jest wyczerpująca i obejmuje całość jego oświadczeń. Wskazać nadto należy, że uzasadnienia decyzji tak pierwszej, jak i drugiej instancji zawierają wnioski wypływające z tej analizy.

Przenosząc powyższe reguły na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że z uzasadnień zapadłych orzeczeń wynika, że organy dokładnie analizowały treść oświadczeń cudzoziemca z punktu widzenia art. 13 ustawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że w niniejszej sprawie odmowa nadania statusu uchodźcy jest związana bezpośrednio z brakiem w zeznaniach skarżącego takich twierdzeń, które można by powiązać z istnieniem uzasadnionej obawy przed prześladowaniem. Wskazać należy, że skarżący podczas przebywania w [...] nie prowadził żadnej aktywności politycznej, społecznej, bądź innej, która mogłaby wywołać zagrożenie. Nie ma podstaw, by zaliczyć skarżącego do określonej grupy społecznej. Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego przedstawionym w skardze, że po powrocie na [...] zostanie potraktowany jak separatysta i osadzony w więzieniu.

Skarżący w żaden sposób nie wykazał z jakich podwodów może być potraktowany właśnie w ten sposób. Z treści wypowiedzi skarżącego można wyprowadzić wniosek, że powodem tym jest pochodzenie skarżącego z [...]. W ocenie Sądu, nie można uznać za zasadne takiego stanowiska skarżącego. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Rady, która wskazuje, że sytuacja przesiedleńców na [...] jest stale monitorowana przez organizacje międzynarodowe. W żadnych rekomendacjach lub ustaleniach nie znalazły się doniesienia o podejmowaniu przez władze [...] działań, które wiązały się z traktowaniem mieszkańców [...] jak separatystów i stosowaniem wobec nich z tego powodu kar w postaci osadzenia w więzieniu. Nawet gdyby przyjąć, że przesiedleńcy spotykają się z przejawami dyskryminacji, to z pewnością nie jest to prześladowanie w rozumieniu art. 13 ust. 3 i 4 ustawy i udzieleniu cudzoziemcom ochrony. W literaturze wskazuje się, że jeśli jakaś osoba ma zostać zakwalifikowana jako uchodźca, to konieczne jest stwierdzenie rozbratu pomiędzy nią, a władzami kraju ojczystego. Jednakże jedynie opozycja czy nie zgadzanie się z rządem sprawującym władzę nie wystarczają. Musi istnieć ryzyko poważnego uszczerbku dla tej osoby, stanowiące konsekwencję politycznych wypadków lub okoliczności. Wynika to wyraźnie z faktu przebywania za granicą z obawą prześladowania. Oznacza to, po pierwsze, że akt lub akty stanowiące prześladowanie albo muszą być podejmowane przez same władze państwowe, albo przez inne ciała lub osoby prywatne, jeśli władze państwowe nie są w stanie lub nie chcą interweniować jednostki, która jest nękana. Po drugie, aby akt lub seria aktów zostały zakwalifikowane jako prześladowanie, muszą zostać spełnione określone warunki (zob. B. Wierzbicki, Uchodźcy w prawie międzynarodowym, Warszawa 1993, s. 31-32).

Według art. 48 ustawy, w przypadku gdy wnioskodawcy lub osobie, w której imieniu wnioskodawca występuje, odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji rozstrzyga się ponadto o udzieleniu ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy, cudzoziemcowi udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji (w znaczeniu umyślnego pozbawienie życia, nie tylko w związku z wykonaniem wyroku sądu), tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, poważne zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Jeżeli rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy nie istnieje, cudzoziemcowi - zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy odmawia się udzielenia ochrony uzupełniającej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 15 ustawy, Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, według którego skarżący był zagrożony na [...] doznaniem poważnej krzywdy w swym miejscu zamieszkania (miasto [...]), w związku ze stosowaniem przemocy wobec ludności cywilnej w warunkach konfliktu zbrojnego w [...]. Zagrożenie to jest nadal realne, jednak ma ograniczony zasięg - występuje ono wyłącznie na terenach objętych konfliktem zbrojnym, tj. w częściach [...]. Na pozostałych terenach [...] kontrolowanych przez władze w [...] zagrożenie doznaniem krzywdy w wyniku konfliktu zbrojnego nie występuje (zob. opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia nr DPU UDSC nr DPU-WIKP-424/445/2014 z dnia 16 października 20)4 r. oraz nr DPU-W1KP-424/402/2014 z dnia 9 września 2014 r. (ostatnia aktualizacja: 16 września 2014 r.).

Oznacza to, że na terenach tych nie istnieje dla skarżącego zagrożenie karą śmierci, egzekucją, torturami, nieludzkim lub poniżającym traktowaniem albo karaniem. Zdaniem Sądu, brak jest przy tym okoliczności uniemożliwiających skarżącemu bezpieczne i legalne przemieszczenie się na tereny kontrolowane przez rząd w [...] i zamieszkanie tam. Na [...] nie istnieją jakiekolwiek ograniczenia prawne przemieszczania się obywateli i zmieniania przez nich miejsca zamieszkania. Należy podkreślić, że skarżący ze względów bezpieczeństwa nie udał się po opuszczeniu [...], lecz opuścił [...] przez najbliższe przejście graniczne (z [...]), co w przedstawionej przez niego sytuacji wydaje się zrozumiałe. Jednak obecnie po powrocie z Polski do kraju pochodzenia, skarżący może bezpośrednio udać się na terytorium [...] kontrolowane przez rząd w [...], gdzie nie będzie miał problemów z przemieszczaniem się.

Skarżący twierdzi, że mieszkańcy pozostałych regionów [...] negatywnie odnoszą się do przesiedleńców ze wschodnich regionów kraju, jednakże z ustaleń poczynionych przez organy obu instancji wynika, że zdarzenia tego typu nie mają powszechnego charakteru, nie skutkują też działaniami krzywdzącymi wobec osób przesiedlających się ze wschodnich regionów kraju. Podnieść należy skarżący oraz jego żona są wedle swoich deklaracji osobami narodowości [...], wobec czego zamieszkanie w dowolnej części kraju pochodzenia nie powinno nastręczać im trudności pod kątem integracji z lokalną społecznością. Ponadto, w porównaniu z wieloma osobami opuszczającymi [...], osobiste i rodzinne uwarunkowania skarżącego i jego żony nie tylko nie utrudniają im przesiedlenia się, lecz przeciwnie, ułatwiają im to. Skarżący i jego żona są osobami trzydziestosiedmioletnimi, zdrowymi i sprawnymi, mają też wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu własnej działalności gospodarczej, co w ocenie Sądu, zwiększa ich szanse na podjęcie działalności zarobkowej w nowym miejscu zamieszkania.

Podkreślić przy tym należy, że brak znajomości języka [...] przez skarżącego nie stanowi przeszkody do zamieszkania w innym, niż [...] miejscu na terytorium [...], kontrolowanym przez rząd w [...].

Zdaniem Sądu, nie można zgodzić się z twierdzeniem przedstawionym w skardze, że art. 18 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony nie ma zastosowania do skarżącego z powodów tam przedstawionych. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy, jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Przy ocenie, czy sytuacja na części terytorium kraju pochodzenia jest zgodna z ust. 1, bierze się pod uwagę okoliczności dominujące na tej części terytorium kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca (art. 18 ust. 2). Dyspozycję art. 18 ust. 1 ustawy, traktującego o alternatywie ucieczki wewnętrznej, dostosowano do zmian wprowadzonych w art. 8 ust. 1 dyrektywy 2011/95/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony (Dz. U. UE. L. 2011. 337. 9).

Jak wynika z art. 8 ust. 1 dyrektywy, 1. Oceniając wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, państwa członkowskie mogą stwierdzić, że wnioskodawca nie potrzebuje ochrony międzynarodowej, jeśli na części terytorium kraju pochodzenia: a) nie zachodzi uzasadniona obawa, że będzie on prześladowany, lub nie istnieje realne niebezpieczeństwo, że doświadczy on poważnej krzywdy; lub b) ma on dostęp do zdefiniowanej w art. 7 ochrony przed prześladowaniem lub poważną krzywdą; a także może on bezpiecznie i legalnie pojechać i uzyskać wstęp do tej części kraju oraz można racjonalnie oczekiwać, że może on się tam osiedlić.

W tym celu zawarte w art. 18 w ust. 1 ustawy sformułowanie, w myśl którego alternatywa ucieczki wewnętrznej istnieje w sytuacji, gdy cudzoziemiec bez przeszkód może zamieszkać w tej części kraju pochodzenia, w której nie zachodzą okoliczności uzasadniające jego obawę przed prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy, rozszerzono w ustawie o istnienie uzasadnionego przypuszczenia, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie pojechać oraz zamieszkać we wspomnianej części terytorium.

Sąd podziela stanowisko Rady wyrażone w zaskarżonej decyzji, z którego wynika, że na obszarze zachodniej i centralnej [...] nie występują zagrożenia identyfikowane na wschodzie kraju, gdyż nie toczy się tam konflikt zbrojny. Natomiast zagrożenia przedstawione w załączniku odwołania, a dotyczące prognozy umieszczenia przesiedleńców w obozach filtracyjnych (koncentracyjnych) są nierealne i bazują na subiektywnych odczuciach skarżącego. Wypowiedzi przedstawicieli władz [...] dotyczą mechanizmu rozlokowania przesiedleńców w różnych częściach [...] i nie dają podstaw do wysnuwania takich wniosków, jak uczynił to cudzoziemiec.

Żadne z doniesień na temat sytuacji na [...] nie potwierdza, by przesiedleńcy byli pozbawiani wolności, torturowani i sprawdzani w więzieniach pod względem lojalności wobec rządu w [...]. Warunkiem wynikającym z art. 18 ust. 1 jest istnienie możliwości bezpiecznego i legalnego przemieszczenia się do innej części kraju. Zdaniem Sądu, skarżący może przemieścić się z Polski do "bezpiecznej" części [...]. Taka relokacja nie będzie się wiązać z powrotem na tereny objęte konfliktem zbrojnym. Skarżący jako obywatel [...] będzie pozostawał na całym jej terytorium legalnie. Treść art. 18 ust. 2 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony wskazuje na koniczność wzięcia pod uwagę dominującej sytuacji panującej w części kraju, w której nie występują analizowane zagrożenia oraz osobiste uwarunkowania wnioskodawcy. Organ II instancji zasadnie powołuje się na tzw. test racjonalności.

W takiej sytuacji analiza racjonalności alternatywy wewnętrznej wymaga zbadania, czy na obszarze relokacji "uciekinier" będzie mógł prowadzić "względnie normalne życie", nie napotykając nadmiernych trudności. Należy przy tym uwzględnić takie okoliczności jak: płeć, wiek, stan zdrowia, posiadanie krewnych w miejscu przesiedlenia, zawód, perspektywy zatrudnienia (możliwość utrzymania siebie i rodziny), zakres pomocy materialnej oferowanej uciekinierom zarówno na gruncie przepisów prawa, jak i w praktyce ich stosowania, wyznanie, przynależność etniczną, znajomość języka, dostęp do edukacji i służby zdrowia. Cele skorzystania z instrumentu prawnego w postaci alternatywy ochrony wewnętrznej jest zapobieżenie sytuacji, gdy ze względu na warunki życia w bezpiecznej części kraju pochodzenia (np. skrajne ubóstwo) lub szczególne uwarunkowania osobiste osoba uciekająca przed prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy, będzie zmuszona wrócić do tej części kraju, w której realizuje się zagrożenie, ale warunki jej egzystencji mogą nie być tak złe, jak w "bezpiecznej" części tego kraju. Taki scenariusz stanowiłby niewątpliwą porażkę prawa azylowego. Analiza ta nie może oznaczać porównywania sytuacji ekonomicznej przesiedleńców w "bezpiecznej" i "niebezpiecznej" części kraju. Nawet istotny ubytek w sferze majątkowej lub brak perspektyw zawodowych nie sprawiają jeszcze, że wykluczone jest powołanie art. 18 ustawy. Funkcją ochrony międzynarodowej nie jest dbałość o dobrobyt cudzoziemca lub szerzej jego dobrostan, lecz zapobieżenie określonym zagrożeniom. Taką przeszkodą mogą być natomiast na przykład narażenie przesiedleńców na skrajne ubóstwo lub na bezdomność albo brak dostępu do podstawowej opieki lekarskiej osób o złym stanie zdrowia.

Zdaniem Sądu, odmowa nadania statusu uchodźcy jest związana z brakiem w zeznaniach skarżącego takich twierdzeń, które można by powiązać z powołaniem uzasadnionej obawy przed prześladowaniem. Cudzoziemiec nie prowadził żadnej aktywności politycznej, społecznej, bądź innej, która mogłaby wywoływać zagrożenie. W odniesieniu do skarżącego nie ma podstaw, by zaliczać go do określonej grupy społecznej. W skardze skarżący podnosi, że po powrocie na [...] zostanie potraktowany jak separatysta i osadzony w więzieniu. Cudzoziemiec nie wskazał jednak dlaczego miałby zostać potraktowany w taki sposób i dlaczego miałby w mniemaniu władz być łączony z separatystami. Z treści wypowiedzi cudzoziemca wynika, że jest to związane z faktem pochodzenia z [...]. Stanowisko skarżącego nie potwierdzają jednak dostępne informacje o kraju pochodzenia. Sytuacja przesiedleńców na [...] jest stale monitorowana przez organizacje międzynarodowe i w żadnych rekomendacjach lub ustaleniach nie znalazły się doniesienia o podejmowaniu przez władze [...] tego typu działań. Wskazać należy, że informacje o kraju pochodzenia na, które powołują się organy obu instancji są ściśle związane z prawną podstawą wniosku skarżącego i w sposób obiektywny odzwierciedlają istotne fakty z nim związane. Informacje o kraju pochodzenia stanowią obiektywny element lub dowód co do faktów w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy (zob. G. Gyulai, Informacje o krajach pochodzenia w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy. Jakość informacji jako prawny wymóg w UE, przeł. A. Foryś, Budapest 2011, s. 11).

Według Sądu, w odniesieniu do skarżącego ma zastosowanie art. 18 ustawy, a w konsekwencji zasadna była odmowa udzielenia mu ochrony uzupełniającej. Sąd podziela pogląd organu II instancji, że zła sytuacja socjalno-bytowa osoby przesiedlonej może w pewnych sytuacjach być i przeszkodą powołania się na koncepcję ochrony wewnętrznej. Taką przeszkodą może być narażenie przesiedleńców na skrajne ubóstwo lub na bezdomność, albo brak dostępu do podstawowej opieki lekarskiej osób o złym stanie zdrowia. Jednakże tej analizy nie można sprowadzać do porównywania sytuacji ekonomicznej przesiedleńców w "bezpiecznej" i "niebezpiecznej" części kraju. Nawet istotny ubytek w sferze majątkowej lub brak perspektyw zawodowych nie sprawiają jeszcze, że wykluczone jest powołanie art. 18 ustawy. Prawidłowo odmówiono uznania za uwarunkowanie osobiste wyłączające powołanie się na art. 18 ustawy faktu, że skarżący włada językiem rosyjskim. Zdaniem Sądu, osoba rosyjskojęzyczna może funkcjonować w normalny sposób na obszarze centralnej i zachodniej [...].

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podjęta została z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, a przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji znalazły jednoznaczny wyraz w jej uzasadnieniu, co pozostaje w zgodzie z obowiązkami organu wymienionymi w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., skarga nie mogła zostać uwzględniona, a Sąd orzekł na mocy art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji.