Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 754/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr) AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2006 r. sprawy ze skargi Gminy Bukowno na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 29 kwietnia 2004 r., Nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 kwietnia 2004 r. znak [...] Wojewoda Małopolski, na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 46 poz. 543 z 2000 roku - tekst jednolity z późn. zm.) oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 roku Nr 98 poz. 1071- tekst jednolity z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania Pana W. S. i Pani Z. H. od decyzji Starosty z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] orzekającej :

w pkt. I o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz Pani Z. H. w 1/4 części, t.j. [...] zł, Pani B. S. w 1/4 części, t.j. [...] zł, Pana J. S. w 1/4 części tj. [...] zł, oraz Pana W. S. w 1/4 części, t.j. [...] zł. za składnik gruntowy nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej wg. [...] z dnia [...].08.1976 r. nr [...] jako część dawnej działki nr [...] o pow. 476 m2 (stanowiącą część obecnych działek nr [...],[...],[...],[...]) przejętej na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, póz. 195), w punkcie II o zobowiązaniu Gminy do zapłaty odszkodowania jednorazowego w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna, w punkcie III o odmowie wypłaty odszkodowania za składnik roślinny znajdujący się na przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości opisanej w pkt I, -

- uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Stan sprawy przedstawia się następująco :

Decyzją z dnia [...] czerwca 1977 roku Nr: [...] Naczelnik Miasta i Gminy, na podstawie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, ustalił na rzecz Państwa: W. S., W. S., J. K., J. S., B. K., M. K., M. C., W. O., J. M., K. P., K. K. odszkodowanie w kwocie [...] zł. za nieruchomość położoną w B. przy ulicy [...], a oznaczoną jako działki nr [...]-[...] i [...]-[...] o łącznej powierzchni 0,3943 ha. Nieruchomość powyższa została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o art. 5 ust. 2 powołanej ustawy, na skutek Zarządzenia Naczelnika Powiatu z dnia [...] września 1974 roku Nr: [...].

Decyzją z dnia [...].06.1997 roku Nr: [...] Wojewoda orzekł o stwierdzeniu nieważności wyżej wskazanej decyzji z dnia [...] czerwca 1977 roku o ustaleniu odszkodowania. Na skutek powyższego, Starosta wszczął postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania.

W toku prowadzonego postępowania ustalono, iż rejestr pomiarowy nieruchomości pochodzących z gruntów tabelowych B. pod nazwą "[...]" przeznaczonych pod budownictwo osiedla domków jednorodzinnych w mieście B. przy ul. [...] oraz projekt podziału nieruchomości objętych "parcelacją" na normatywne działki budowlane został opracowany przez wykonawcę geodezyjnego tj. Dział Mierniczy "B." w B. w oparciu o częściowo nieaktualny stan prawny objętych nim nieruchomości. W szczególności wskazano, iż dokumenty te nie uwzględniały zmian wynikających z regulacji wprowadzonej ustawą z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27,poz.250) i wydawanych na jej podstawie aktów własności ziemi. W konsekwencji decyzja o ustaleniu odszkodowania z dnia [...] czerwca 1977 roku Nr: [...], która została wyeliminowana z obrotu prawnego orzeczeniem Wojewody z dnia [...] czerwca 1997 roku Nr: [...], nie tylko błędnie określała stan prawny przejętych na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ale także nie uwzględniała związanych z tym zmian w operacie ewidencji gruntów.

W tym stanie rzeczy ustalając aktualnie odszkodowanie za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach na skutek Zarządzenia Naczelnika Powiatu z dnia [...] września 1974 roku Nr: [...], Starosta odniósł się do stanu prawnego i geodezyjnego wynikającego z aktów własności ziemi. Biorąc powyższe pod uwagę zidentyfikowano na mapie ewidencyjnej nieruchomość, za którą ustalono decyzją z dnia [...] czerwca 1977 roku Nr: [...] odszkodowanie i określono granice odpowiadających jej stosownie do stanu prawnego, wynikającego ze zmian wprowadzonych ustawą z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych działek.

Na tej podstawie ustalono, iż opisana wyżej nieruchomość składała się m.in. z części działki nr [...], której to własność (zgodnie z [...] nr: [...]) nabyli z dniem 4 listopada 1971 roku: J. S. i B. S. W tym stanie rzeczy organ I instancji przyjął, iż osobami uprawnionymi do otrzymania odszkodowania za tę część działki przejętej na rzecz Skarbu Państwa są spadkobiercy osób wskazanych w [...].

[...] czerwca 2001 r. Starosta wydał decyzję Nr [...], w której orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł za grunt nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa, oznaczonej wg. [...] z [...].08.1976 r. nr [...] jako część dawnej działki nr [...] o pow. 0,0476 ha, położonej w B. przy ul. [...], na rzecz Z. H., B. S., J. S. i W. S., oraz o zobowiązaniu gminy B. do zapłaty odszkodowania.

Ustalając wysokość odszkodowania Starosta wskazał, iż z działki nr [...] o pow. 0,0641 ha tylko część o pow. 0,0476 ha została przejęta pod budownictwo jednorodzinne a pozostała część tej działki o pow. 0,0165 ha "weszła w obszar zieleńców", który był objęty odrębnym postępowaniem o przymusowym wykupie (decyzja Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...].05.1979 roku Nr [...]) i w sprawie tej w 1993 roku Urząd Wojewódzki prowadził postępowanie odszkodowawcze, które zostało zakończone. Stąd przedmiotem postępowania prowadzonego przez Starostę było ustalenie odszkodowania za część działki nr [...] o pow.0,0476 ha przejętej na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. W oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego inż. R. W., ustalono aktualną wartość rynkową przejętej nieruchomości według jej stanu na dzień odjęcia prawa własności i tym samym ustalono wysokość należnego odszkodowania. Na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 1995 roku Nr: [...], Nr: [...] oraz z dnia [...] listopada 1995 roku Nr: [...] właścicielem przedmiotowej nieruchomości stała się Gmina B., wobec czego do uiszczenia ustalonej należności zobowiązano tę jednostkę samorządu terytorialnego. Od decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2001 roku odwołanie wnieśli Gmina B. oraz W. S. W wyniku rozpoznania odwołań Wojewoda decyzją z dnia [...] września 2001 roku nr [...] po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego uchylił w całości powyższą decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji celem wyjaśnienia jaka część przejętej działki została objęta terenem budowlanym ustalonym Zarządzeniem Naczelnika Powiatu nr [...], czego dotyczyło postępowanie administracyjne prowadzone w 1993 roku przez Wojewodę i Sejmik Samorządowy, oraz celem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem będzie ustalenie czy osoby uprawnione otrzymały należne odszkodowanie, ewentualnie co stało się z odszkodowaniem ustalonym na ich rzecz. Zwrócono uwagę na konieczność dokonania prawidłowej oceny oświadczeń uczestników postępowania w powyższych kwestiach.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, [...] września 2002 r. Starosta decyzją nr [...], orzekł o ustaleniu odszkodowania w kwocie [...] zł. za składnik gruntowy przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] oznaczonej wg. Aktu Własności Ziemi z dnia [...].08.1976 r. nr [...] jako część dawnej działki nr [...] o pow. 476 m2 (stanowiącą część obecnych działek nr [...],[...],[...],[...]) a decyzją z dnia [...] września 2002 r. nr [...] odmówił wypłaty odszkodowania za drzewostan leśny znajdujący się na przedmiotowej nieruchomości.

W decyzji nr [...] Starosta ustalił, że zgodnie z Aktem Własności Ziemi z dnia [...] sierpnia 1976 r. nr [...] wydanym przez Naczelnika Gminy na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250), że współwłaścicielami działki nr [...] o pow. 641 m2 byli J. i B. S. Na podstawie Postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] września 1988 r. sygn. akt [...] spadek po zmarłym dnia [...] maja 1984 r. J. S. nabyli żona B. S. oraz dzieci Z. H., B. S., J. S. i W. S. Natomiast spadek po zmarłej B. S. nabyli: Z. H., B. S., J. S. i W. S.

W uzasadnieniu wskazanego rozstrzygnięcia podano także, że z działki nr [...] o pow. 0,0641 ha tylko część o pow. 0,0476 ha została przejęta pod budownictwo jednorodzinne na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...] czerwca 1977 r. a pozostała część tej działki o pow. 0,0165 ha "weszła w obszar zieleńców", który był objęty odrębnym postępowaniem o przymusowym wykupie (decyzja Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...].05. 1979 roku Nr [...]) i w sprawie tej w 1993 r Urząd Wojewódzki prowadził odrębne postępowanie odszkodowawcze, które zostało zakończone.

Natomiast w decyzji nr [...] Starosta rozpatrując wniosek Z. H. o wypłatę odszkodowania za drzewostan leśny znajdujący się na przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stwierdził, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...] czerwca 1977 r. nr [...] obejmowała jedynie odszkodowanie za składnik gruntowy, nie odnosząc się do odszkodowania za składnik roślinny znajdujący się na wywłaszczonej nieruchomości.

Starosta opierając się na zebranych w sprawie dowodach (oświadczenia mierniczego z dnia [...] maja 2000 r.; zeznania rzeczoznawcy majątkowego K. L. z dnia [...] sierpnia 2001 r.; pisma Kierownika RZGT w O. S. K. z dnia [...] września 1979 roku nr [...] oraz pisma Nadleśnictwa O. z dnia [...] maja 2000 r. nr [...]) uznał, że w chwili szacowania przedmiotowej nieruchomości oraz wydania decyzji odszkodowawczej nieruchomość ta nie była zalesiona i w związku z tym odmówił przyznania odszkodowania.

Od decyzji Starosty z dnia [...] września 2002 r. nr [...] i nr [...] odwołanie złożyli W. S. i Z. H., wnosząc o ich uchylenie.

Wojewoda uwzględniając zarzuty odwołań, decyzjami z [...] lutego 2003 r. nr [...] i nr [...] uchylił w całości zaskarżone decyzje i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podniósł, że wysokość odszkodowania z tytułu dokonanego uprzednio przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa winna zostać ustalona poprzez właściwe zastosowanie art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co w niniejszej sprawie oznacza, iż wysokość odszkodowania z tytułu przejęcia przedmiotowej działki na rzecz Skarbu Państwa winna zostać ustalona według stanu nieruchomości (grunt wraz z częściami składowymi) w dniu jej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa i wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu.

Postępowanie wyjaśniające Starosty powinno przede wszystkim ustalić jaki był stan nieruchomości w dniu jej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa tj . po upływie dwóch miesięcy od dnia wejścia w życie Zarządzenia Naczelnika Powiatu z dnia [...] września 1974 r. Nr [...]., w szczególności, czy przedmiotowa nieruchomość była w tej dacie zalesiona.

Starosta decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł. za składnik gruntowy nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej wg. AWZ z dnia [...].08.1976 r. nr [...] jako część dawnej działki nr [...] o pow. 476 m2 (stanowiącą część obecnych działek nr [...],[...],[...],[...]) na rzecz Z. H., B. S., J. S. i W. S., oraz odmówił wypłaty odszkodowania za składnik roślinny znajdujący się na tej nieruchomości.

W trakcie postępowania organ I instancji ustalił, że decyzją z dnia [...] czerwca 1977 r. nr [...] Naczelnik Miasta i Gminy ustalił odszkodowanie za składnik gruntowy w łącznej kwocie [...] zł., z której na rzecz J. i B. S. przypadła kwota [...] zł. oraz, że podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania był Wydział Finansowy przy Urzędzie Miasta i Gminy, z konta Miejskiego Funduszu Mieszkaniowego. Na podstawie oświadczeń pracowników Wydziału Finansowego Urzędu Miasta i Gminy ustalono, że wypłaty odszkodowań z wyżej wymienionego konta były dokonywane przekazami pocztowymi, które jednak z uwagi na krótki okres przechowywania dokumentów zostały komisyjnie zniszczone. Natomiast na podstawie pisma Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2001 r. sygn. akt [...] ustalono, że suma odszkodowania nie została złożona do depozytu sądowego.

W dniu [...] maja 2000 r. W. S. oświadczył do protokołu, że rodzice otrzymali odszkodowanie za składnik gruntowy, natomiast w dniu [...] stycznia 2001 r. oświadczył, że nie wie i nie pamięta czy rodzice pobrali należne im odszkodowanie.

W tym stanie rzeczy Starosta w związku z brakiem innych dowodów świadczących o niewypłaceniu poprzednim współwłaścicielom nieruchomości należnego odszkodowania ("spadkobiercy J. i B. S. ze swej strony nie przedłożyli żadnych pism, dowodów świadczących, o tym że rodzice upominali się o wypłatę należnego odszkodowania") oraz sprzeczności oświadczeń w tym względzie uznał, że odszkodowanie to zostało wypłacone J. i B. S. Rzeczoznawca majątkowy - inż. R. W. –H. w operacie szacunkowym określiła aktualną wartość rynkową nieruchomości wg. stanu na dzień jej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa tj . [...] grudnia 1974 r. na kwotę [...] zł i po uwzględnieniu wypłaconego odszkodowania określiła wysokość należnego odszkodowania na kwotę [...] zł. Przedmiotem wyceny nie był objęty znajdujący się na gruncie drzewostan. Starosta biorąc pod uwagę powyższe, ustalił odszkodowanie za nieruchomość w wysokość [...] zł.

W sprawie odszkodowania za drzewostan leśny organ I instancji przeprowadzając postępowanie wyjaśniające, co do stanu przedmiotowej nieruchomości na dzień [...] grudnia 1974 roku ustalił, że inwestorem osiedla domków jednorodzinnych były Zakłady "B." w B. Na podstawie pism Zakładów "B." z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] i z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] ustalono, że w archiwum zakładu brak jest dokumentów świadczących o uregulowaniu należności za drzewostan jak również dokumentów świadczących o tym, że przedmiotowa nieruchomość była zalesiona w dniu jej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa. Nie było również planów urządzenia lasu dla tych terenów, o czym świadczy pismo Nadleśnictwa z [...] maja 2000 r. nr [...]. Na podstawie zeznań świadków- byłych pracowników Zakładów "B.", którzy dokonywali szacowania gruntu, pomiarów geodezyjnych, wycinania drzew, korowania drewna, złożonych do protokołu na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej [...] sierpnia 2003 r. i [...] listopada 2003 r. ustalono, że na dzień [...] grudnia 1974 r. na przedmiotowej nieruchomości nie było drzewostanu leśnego. Drzewostan został wycięty przed dniem [...] grudnia 1974 r. Ustalono również, że przed przejęciem terenu pod budownictwo jednorodzinne, teren ten nie był porośnięty wysokimi drzewami, a tylko samosiejkami, krzakami, wśród których mogło się znaleźć drzewo na żerdzie. Rosnący na przedmiotowym terenie drzewostan nie przedstawiał więc wartości użytkowej, można było jedynie z niego uzyskać sortymenty opałowe.

Z. H. i W. S. przedstawili na rozprawie administracyjnej [...] listopada 2003 r. jako dowód, że na przedmiotowym terenie rósł las, mapę sytuacyjną z 1974 r. z naniesionym użytkiem Ls-V. Ponadto podtrzymali swe wcześniejsze oświadczenia co do ilości i wieku drzew, podnosząc, że wiek drzew został określony na podstawie aktu własności tj. aktu notarialnego nr [...] z 1936 r.

Oceniając zebrany materiał dowodowy organ I instancji uznał, że złożone przez wnioskodawców oświadczenia nie są wiarygodne, ponieważ nie odnoszą się do stanu faktycznego a opierają się na informacji uzyskanej od leśniczego, co do ilości drzew. Powołany przez wnioskodawców akt notarialny nie określał wieku drzew, natomiast przedłożona przez wnioskodawców mapa sytuacyjna z naniesionym użytkiem Ls V nie jest dowodem, że na przedmiotowym gruncie rósł las.

W tym stanie faktycznym Starosta odmówił przyznania odszkodowania za drzewostan.

Od powyższej decyzji Starosty odwołanie wnieśli W. S. i Z. H. Odwołujący, kwestionując wysokość ustalonego odszkodowania podnieśli, że biegły w operacie szacunkowym przyjął najniższą cenę za m2 działki, mimo iż położona jest ona w centrum miasta, ulica przy której leży jest jedną z głównych ulic o średnim natężeniu ruchu samochodowego i uciążliwości a bezpośrednie otoczenie nieruchomości stanowią tereny zadrzewione. Działki tego rodzaju są działkami o najwyższej cenie za 1 m2, która wynosi 30 zł za m2. Skoro działka leży w miejscu atrakcyjnym to średnia cena za m2 powinna wynosić 30 zł. a nie jak to przyjął biegły w swym operacie.

W dalszej kolejności skarżący podnieśli, że twierdzenia biegłego w części ogólnej operatu szacunkowego pozostają w sprzeczności z wnioskami końcowymi, ponieważ z jednej strony podaje, że przedstawiony sposób ustalenia odszkodowania nie oznacza, że osoby te otrzymały odszkodowanie a jednocześnie w uwagach końcowych stwierdzono, że odszkodowanie to zostało pobrane.

Skarżący zakwestionowali także zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji stwierdzenia, co do złożonych przez nich oświadczeń w zakresie pobrania przez rodziców odszkodowania. Dotyczy to głównie złożonego przez W. S. w dniu [...] maja 2000 r. do protokołu oświadczenia , iż rodzice otrzymali odszkodowanie za składnik gruntowy. W. S. podniósł, że nie sprostowano protokołu mimo jego żądania. Podpisał protokół bez odczytywania w zaufaniu do urzędnika państwowego.

Ponadto odwołujący podnieśli, że fakt samego nie upominania się o odszkodowanie nie świadczy o tym, że odszkodowanie zostało wypłacone. Poprzedni właściciele nie wiedzieli że zostali wywłaszczeni, ponieważ nie otrzymali zawiadomienia o toczącym się postępowaniu co zostało wyraźnie stwierdzone w uzasadnieniu decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 1997 r. Skoro nie wiedzieli , że zostali wywłaszczeni, to w ocenie skarżących nie mogli wiedzieć także o tym , że mogli z tego tytułu pobrać odszkodowanie. Skarżący zarzucili także, iż oświadczenia pracowników Wydziału Finansowego dotyczące wypłaty odszkodowania nie mają żadnej mocy prawnej z uwagi na to, że osoby te nie były przesłuchiwane w charakterze świadków a ponadto nie pracowały w tym czasie w urzędzie. Zakwestionowali również ustalenia dotyczące braku drzewostanu na przedmiotowej działce. Dowodem, iż na nieruchomości będącej przedmiotem postępowania rósł las jest zdaniem skarżących zaświadczenie Biura Gromadzkiej Rady Narodowej w W. pow. O. z dnia [...] stycznia 1971 r., w którym stwierdza się , że J. S. posiadał las o pow. 0,75 ha. W ocenie skarżących zeznania świadków na których oparł się organ nie mają w sprawie żadnego znaczenia bowiem dokonane zostały 30 lat po wywłaszczeniu a ponadto świadkowie nie wiedzą gdzie jest położona przedmiotowa nieruchomość. Z tego też względu organ pierwszej instancji powinien dać pierwszeństwo dokumentowi urzędowemu jakim jest w/w zaświadczenie. Skoro na przedmiotowej nieruchomości rosły tylko samosiejki to nie uzyskaliby zgody w 1957 r. na wycięcie 15 sztuk drzew z tego lasu. Na każdą wycinkę drzew potrzebna była zgoda właściwego organu, który udzielał jej tylko w uzasadnionych przypadkach . Na dowód, iż na wywłaszczonej nieruchomości rosły drzewa przedstawiające znaczną wartość odwołujący powołują się także na dołączoną do odwołania mapę sytuacyjną wpisaną do ewidencji składnicy geodezyjnej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w dniu [...] czerwca 1969 r. Z mapy tej wynika, że działka nr [...], powstała z działki nr [...], to las. Dowodem na to, że na działce rósł las są także pisma mieszkańców wsi W. W związku z powyższym odwołujący wnieśli o przyznanie odszkodowania odpowiadającego poniesionej szkodzie.

Rozpoznając złożone odwołanie oraz całość materiału dowodowego zebranego w sprawie przez organ I instancji, Wojewoda dokonał analizy stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, przepisów stanowiących podstawę orzekania w niniejszej sprawie, oraz postępowania dowodowego przeprowadzonego celem ustalenia istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, stwierdzając, że do kompetencji organu odwoławczego należy nie tyle badanie prawidłowości orzeczenia pierwszej instancji, ile ponowna, merytoryczna ocena całokształtu sprawy z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu orzekania. Wojewoda ustalił, co następuje :

Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] września 1974 r. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, poz. 192) Naczelnik Powiatu zatwierdził miejscowy szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego terenu budownictwa jednorodzinnego, położonego w B., w rejonie ul. [...] o powierzchni 3,5855 ha w tym pod budownictwo domów jednorodzinnych 2,4761 ha, ustalając go jako teren budowlany. Zarządzenie to weszło w życie z dniem ogłoszenia czyli z dniem [...] października 1974 r. Data wejścia w życie zarządzenia, według wyraźnych postanowień wyżej opisanej ustawy rodziła określone skutki prawne. I tak zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy, nieruchomości lub ich części objęte zarządzeniem o ustaleniu terenu budowlanego z wyjątkiem działek, które właściciele zgodnie z art. 8 ustawy zachowali na własność lub które zostały w trybie art. 9 ustawy nadane na własność członkom ich rodzin, przechodzą z mocy prawa na własność Państwa po upływie dwóch miesięcy od dnia wejścia w życie zarządzenia. Zgodnie zaś z art. 10 ustawy, za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 wypłacało się odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości czyli według obowiązującej w tym czasie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W trakcie postępowania ustalono, iż akt własności ziemi z dnia [...] sierpnia 1975 r. nr [...] wydany przez Naczelnika Gminy stwierdza, że na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250) J. S. i B. S. stali się m. in. właścicielami działki nr [...] o pow. 0,0641 ha. Zgodnie z przepisami powołanej w tym akcie ustawy, prawo własności przysługiwało od dnia wejścia w życie ustawy czyli od dnia 4 listopada 1971 r. W dacie wejścia w życie wyżej opisanego Zarządzenia Naczelnika Powiatu, właścicielem działki nr [...] o pow. 0,0641 ha byli więc wyżej wymienieni w akcie własności ziemi.

W przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną jest, że z działki nr [...] o pow. 0,0641 ha tylko część o pow. 0,0476 ha została przejęta pod budownictwo jednorodzinne a pozostała część tej działki o pow. 0,0165 ha "weszła w obszar zieleńców", który był objęty odrębnym postępowaniem o przymusowym wykupie (decyzja Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...].05. 1979 roku Nr [...]) i w sprawie tej w 1993 roku Urząd Wojewódzki prowadził odrębne postępowanie odszkodowawcze, które zostało zakończone. Przedmiotem niniejszego postępowania jest więc ustalenie odszkodowania za część działki nr [...] o pow.0,0476 ha, przejętej na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.

W dacie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości obowiązywała w tym zakresie ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, która przewidywała ustalenie odszkodowania z tego tytułu z urzędu w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, iż z datą przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa (tj. powstania uszczerbku majątkowego po stronie dotychczasowego właściciela) powstał jednocześnie po stronie organu administracji państwowej obowiązek wydania decyzji ustalającej odszkodowanie.

Postępowanie w tym przedmiocie zostało w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działka [...] wszczęte i zakończone decyzją Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...] czerwca 1977 r. nr [...]. Orzeczenie to, decyzją Wojewody z dnia [...] czerwca 1997 r. nr [...] zostało wyeliminowane z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności, co jednakże nie jest równoznaczne z zakończeniem sprawy odszkodowawczej .

Zgodnie z art. 100 w związku z art. 101 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz.99) z chwilą wejścia w życie tej regulacji utraciła moc ustawa z dnia 6 lipca 1972 roku o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. Nie oznacza to jednak, iż z datą tą wygasł obowiązek ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa w trybie jej przepisów. Stosownie bowiem do art. 96 ust. 1 powołanej wyżej ustawy sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną o odszkodowaniu przed dniem wejścia w życie ustawy prowadzono na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z wykorzystaniem zebranego materiału. Analogiczny przepis przejściowy znajduje się w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 46, poz. 543 z 2000 roku-tekst jednolity). Art. 233 tej ustawy stanowi, iż sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia tej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Oznacza to, że od tego dnia sprawy znajdujące się w toku i to niezależnie od stadium postępowania, powinny być prowadzone według przepisów tej ustawy. Ponieważ w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja, że postępowanie odszkodowawcze nie zostało zakończone ostateczną decyzją, powinno być więc prowadzone według przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...] czerwca 1977 r. nr [...] o odszkodowaniu oraz złożenia przez wnioskodawców żądania wypłaty odszkodowania przy równoczesnym twierdzeniu, iż nie nastąpiła do chwili obecnej jego wypłata, konieczną i leżącą po stronie organu jest weryfikacja tych twierdzeń, tak pod względem faktycznym tj . rzeczywistego stanu rzeczy, jak i prawnym tj, obowiązujących wówczas i obecnie przepisów prawnych. Faktyczne wypłacenie odszkodowania jak i ważne złożenie kwoty odszkodowania do depozytu sądowego skutkowałoby spełnieniem zobowiązania.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji, powołując się na pismo Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2001 r. Sygn. akt. [...] ustalił, że w niniejszej sprawie depozyt sądowy nie został założony. Na podstawie oświadczeń pracowników Wydziału Finansowego Urzędu Miasta i Gminy z dnia [...] i [...] grudnia 2001 r. ustalono natomiast, że wypłaty odszkodowań dokonywano na podstawie przekazów pocztowych. Z pisma Rejonowego Urzędu Pocztowego z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] wynika, że dokumenty kasowe znajdujące się w poszczególnych urzędach pocztowych ulegają komisyjnemu zniszczeniu po trzech latach ich przechowywania. Biorąc pod uwagę powyższe oraz sprzeczność oświadczeń co do wypłaty odszkodowania wnioskodawców Starosta uznał, że odszkodowanie zostało wypłacone. W ocenie organu odwoławczego takie działanie organu pierwszej instancji nie może zyskać akceptacji.

Organ pierwszej instancji winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, którego celem byłoby ustalenie, czy osoby uprawnione otrzymały należne odszkodowanie. Ograniczenie się przez organ pierwszej instancji do samego stwierdzenia sprzeczności w oświadczeniach wnioskodawców, co do faktu wypłaty odszkodowania nie może przesądzać o tym, że odszkodowanie zostało wypłacone. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił ponadto, które z tych oświadczeń przyjął i dlaczego drugie z tych oświadczeń odrzucił.

Wojewoda stwierdził nadto, iż zgodnie z ustalonym orzecznictwem sądowym ( wyrok NSA z 15. 06. 1993 r. sygn. akt IV SA 1667/92 ONSA 1993/4/115) okoliczność, iż nie ma już dokumentów dotyczących wypłaty żądanej przez strony kwoty nie uzasadnia odmowy dokonania wskazanych ustaleń co do jej wypłaty. Kpa nie przewiduje bowiem rygorów w zakresie środków dowodowych i jako dowód może być dopuszczone wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

Powyższe ustalenia mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem w razie stwierdzenia, że odszkodowanie nie zostało wypłacone ani kwoty tej nie złożono do depozytu sądowego, kwota odszkodowania powinna zostać wypłacona. Natomiast wypłacenie kwoty z tytułu wcześniej ustalonego odszkodowania powinno być uwzględnione przy określaniu ostatecznej kwoty odszkodowania pozostającego do zapłaty, (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1995 r. III ARN 30/95 OSNAP 1996/125). Jeśli bowiem odszkodowanie winno odpowiadać wysokości doznanej szkody, to oczywistym jest, iż jego wielkość uległaby odpowiedniej redukcji wraz z wypłaceniem poprzedniemu właścicielowi określonej kwoty i wobec tego ustalone ponownie odszkodowanie, mogłoby dotyczyć tylko tej części szkody, która nie została jeszcze wyrównana.

Dlatego niemożność ustalenia w/w faktów w toku administracyjnego postępowania wyjaśniającego mimo wyczerpania wszelkich środków zmierzających do ich ustalenia, jak również braku faktów uprawdopodobniających twierdzenia wnioskodawców, w świetle samej regulacji prawnej nakładającej obowiązek wypłaty odszkodowania, mogłaby uzasadniać po stronie organu orzekającego przekonanie, że obowiązek ten nie został jednak wykonany. Przekonanie to jednak powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia w którym organ orzekający stosownie do normy art. 107 § 3 k.p.a. winien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej .

Organ administracyjny nie może nakładać na stronę obowiązku gromadzenia materiału dowodowego. Z przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa wynika, iż postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Zatem obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne (zob. wyrok NSA z 26.X. 1984 r. - II SA 1205/84 ONSA 1984, z. 2, póz. 98).

Z tego też względu, nieprzedstawienie przez stronę postępowania dowodów na okoliczność upominania się o wypłatę odszkodowania jak to podnosi w zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji nie może być oceniany na niekorzyść strony postępowania.

Wątpliwości organu odwoławczego wzbudzają także podjęte przez organ pierwszej instancji ustalenia w zakresie odmowy ustalenia odszkodowania za znajdujący się na nieruchomości drzewostan leśny.

Organ pierwszej instancji ustalił, iż na nieruchomości w dniu jej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa tj . [...] grudnia 1974 r. nie było drzewostanu leśnego. Powyższych ustaleń dokonał na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego tj . zeznań świadków-byłych pracowników zakładu "B.", złożonych do protokołu na rozprawie administracyjnej [...] sierpnia 2003 r. i [...] listopada 2003 r., pisma Nadleśnictwa Olkusz z dnia [...] maja 2000 r. nr [...], pism Zakładów "B." w B. z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] i [...] lutego 2003 roku nr [...] a także braku w aktach wywłaszczeniowych jakichkolwiek dowodów opisujących stan nieruchomości w dniu jej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa. W ocenie organu odwoławczego, znajdujące się w aktach sprawy dowody nie pozwalają na obecnym etapie postępowania na jednoznaczne stwierdzenie, iż na nieruchomości w dniu jej przejęcia nie było drzew niezależnie od ich wielkości i stanu. Jak wynika bowiem z zeznań świadków, a co jest też zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, pracownicy pracowali przy wycince drzew, korowaniu czyli ściąganiu kory z drzew. Skoro dokonywano tzw. korowania to znaczy że na nieruchomości musiały istnieć takie drzewa, które się nadawały do tego. Poza tym, jak wynika z zeznań świadków, cały teren był porośnięty samosiejkami, krzakami, wśród których mogło się znajdować drzewo na żerdzie, drzewostan nie przedstawiał wartości użytkowej, można było uzyskać jedynie sortymenty opałowe.

Powyższe zeznania wskazują więc, że na nieruchomości rosły drzewa, które powinny być uwzględnione przy szacowaniu nieruchomości przez biegłego. Nie można pominąć także znajdującej się w aktach organu pierwszej instancji mapy sytuacyjnej, sporządzonej na podstawie mapy ewidencyjnej gruntów wsi B. przez uprawnionego geodetę M. K. w 1974 r. Z dokumentu tego wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] stanowiła las klasy V (Ls V). Na powyższy dokument powołują się także sami odwołujący w odwołaniu. Ponadto obowiązkiem rzeczoznawcy majątkowego jest precyzyjne ustalenie stanu nieruchomości na dzień l grudnia 1974 r., ponieważ operat szacunkowy, będący podstawą do ustalenia odszkodowania, winien określić wartość nieruchomości według stanu z dnia [...] grudnia 1974 r. Przepis art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 46 poz. 543 z 2000 roku - tekst jednolity z późn. zm.) stanowi, że "wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu".

Zgodnie z art. 135 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami przy określaniu wartości drzewostanu leśnego albo zadrzewień, jeżeli w drzewostanie znajdują się materiały użytkowe, szacuje się wartość drewna znajdującego się w tym drzewostanie. Jeżeli w drzewostanie nie występuje materiał użytkowy lub wartość drewna, które może być pozyskane, jest niższa od kosztów zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia.

Opinia biegłego stanowi w sprawie zatem podstawowy dowód. Obowiązkiem organu jest zarządzenie rozprawy, w czasie której skarżący mogliby zadawać biegłemu pytania i wysłuchać jego wyjaśnień, a także złożyć stosowne oświadczenia.

Wobec powyższego Wojewoda uznał, iż przyjęte przez organ pierwszej instancji ustalenia dotyczące stanu nieruchomości na dzień [...] grudnia 1974 r. dokonane zostały z naruszeniem przepisu art. 80 k.p.a., czyli zasady oceny dowodów, opartej na całokształcie materiału dowodowego i należy w związku z tym uznać zarzuty skarżących za uzasadnione.

Skoro-jak wynika z przedstawionego powyżej stanu faktycznego i prawnego, w przedmiotowej sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia w znacznej części postępowania wyjaśniającego, zasadne jest przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 136 kodeksu postępowania administracyjnego, określającym granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym, organ ten nie jest uprawniony do przeprowadzenia postępowania dowodowego w określonym powyżej zakresie

Decyzję Wojewody zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gmina Bukowno reprezentowana przez Burmistrza Miasta Bukowno. Skarżąca zarzuciła naruszenie przez organ II instancji przepisu art. 138 § 2 kpa . Zdaniem organu I instancji , z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części, zarzuty zaś dotyczące przeprowadzonych dowodów wskazują raczej na niewłaściwą ich interpretację przez organ II instancji. Skarga zarzuca nadto, że postępowanie w sprawie będącej przedmiotem zakurzonej decyzji toczy się od 2000 r. , a decyzja Starosty z [...] listopada 2003 r. była trzecią decyzją organu I instancji w tej sprawie . Dwie poprzednie decyzje zostały uchylone również z powodu nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżąca twierdzi, podjęła wszelkie kroki niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności dołożyła maksymalnych starań w dotarciu do świadków, których zeznania mogłyby stanowić wiarygodny dowód w sprawie, jednak należy wziąć pod uwagę negatywne nastawienie byłych właścicieli gruntów przejętych pod budownictwo jednorodzinne lub ich następców prawnych do organów administracji, które uniemożliwia zgromadzenie w sprawie wiarygodnych dowodów. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia [...].06. 2004 r. W. S. i Z. H. wnieśli o oddalenie skargi.

Sąd zważył co następuje :

Zgodnie z treścią przepisu art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./, w skrócie ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Przepis art. 134 ustawy ppsa stanowi, że sąd bada w ramach swej kognicji, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja kasacyjna wydana w trybie art. 138 § 2 kpa. W postępowaniu administracyjnym zasadą wynikającą z art. 138 kpa jest merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji nie może być podjęta w innych przypadkach, niż określone w art. 138 § 2 kpa, czyli, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego całości, lub w znacznej części. Jednocześnie, zgodnie z treścią przepisu art. 136 kpa, organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe. Ocenie sądu w niniejszej sprawie podlega więc zasadność zastosowania przez organ II instancji przepisu art. 138 § 2 kpa, tj. czy istotnie rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania w dowodowego w całości lub w znacznej części. Należy więc odpowiedzieć na pytanie, czy dla dokonania oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, organ II instancji musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości albo w znacznej części, do czego nie jest uprawniony.

Podstawowymi faktami mającymi znaczenie prawne , wymagającymi wyjaśnienia i ustalenia w niniejszej sprawie, są okoliczności dotyczące stanu przejętej nieruchomości na dzień l grudnia 1974 r., oraz faktu wypłacenia bądź nie wypłacenia odszkodowania za przejętą nieruchomość poprzednikom prawnym, tj. rodzicom uczestników. Od treści powyższych ustaleń zależy bowiem wysokość odszkodowania za przejętą na rzecz Skarbu Państwa w 1974 r. nieruchomość, która stanowiła własność J. i B. S. Co do bowiem ustaleń organów, dotyczących podstawy prawnej obowiązku zapłaty odszkodowania, stwierdzić należy, że nie budzą one zastrzeżeń. Analiza w kwestii ustalenia faktu wypłacenia odszkodowania stwierdzić należy, że postępowanie organu i instancji przeprowadzone zostało z naruszeniem norm postępowania , w szczególności art. 7 i 77 kpa, które to naruszenie skutkuje nieustaleniem istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, wbrew obowiązkowi spoczywającemu na organie .

W kwestii wypłacenia odszkodowania organ I instancji ustalił, w oparciu o pismo Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2001 r. że nie został założony depozyt sądowy. Na podstawie oświadczeń pracowników Wydziału Finansowego Urzędu Miasta i Gminy z [...] i [...] grudnia 2001 r. ustalono, że wypłaty odszkodowań dokonywano na podstawie przekazów pocztowych, natomiast w oparciu o informację uzyskaną z Rejonowego Urzędu Pocztowego z dnia [...] stycznia 2002 r. ustalono, że pocztowe dokumenty kasowe ulegają komisyjnemu zniszczeniu po trzech latach ich przechowywania. Oprócz powyższych ustaleń organ I instancji nie przeprowadził żadnych dowodów na okoliczność, czy nastąpiła wypłata odszkodowania za przejętą nieruchomość. Wobec istniejącego po stronie organu obowiązku ustalenia z urzędu okoliczności faktycznych, które mają być w sprawie podstawą zastosowania przepisów dotyczących wypłacenia odszkodowania, oraz decydować mają o wysokości tego odszkodowania uznać należy, że organ naruszył przepisy art. 7, 75 i 77 kpa w sposób rażący. Organ I instancji poprzestał na przeprowadzeniu dowodów na okoliczność sposobu przekazywania kwot odszkodowania uprawnionym, okresu przechowywania przez pocztę dokumentów kasowych, oraz ustaleniu, że kwota odszkodowania za przejętą nieruchomość nie została złożona do depozytu sądowego. W oparciu o powyższe oraz o sprzeczne oświadczenia podane przez spadkobierców J. i B. S. ustalono, że odszkodowanie zostało wypłacone. Stwierdzić należy, że ustalenie to jest dowolne . Poczynione zostało w oparciu o ogólne w swej treści oświadczenia osób, stanowiące jedynie przypuszczenia, nie mające odniesienia do faktu wypłaty odszkodowania małż. S. Oświadczenia te zostały złożone w 2001 r., bez obecności stron postępowania. Ponieważ organ I instancji oparł swoje ustalenia w dużej mierze na oświadczeniach stron i osób nie przesłuchanych w charakterze świadków podkreślić należy, że dopuszczalność odebrania od strony / wyłącznie od strony/ oświadczenia , zgodnie z treścią art. 75 § 2 kpa uzależniona jest od łącznego wystąpienia dwóch przesłanek przewidzianych w tym przepisie. Oświadczenia mogą zastąpić inne dowody i to w sytuacjach nie budzących wątpliwości, tj. mogą odnosić się do tzw. faktów przyznanych. Nie mogą w żadnej mierze zastąpić dowodu z przesłuchania świadka, lub przesłuchania stron. Tylko bowiem te okoliczności mogą zostać zastąpione oświadczeniem odebranym a trybie przewidzianych art. 75 § 2 kpa, które nie wymagają dowodu i wówczas, kiedy oświadczenie nie budzi wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Taki sposób przeprowadzenia postępowania przez organ I instancji naruszył przepisy art. 10, 79 i 81 kpa, zapewniające stronom czynny udział w postępowaniu. Wbrew więc stanowisku organu I instancji, że w kwestii wypłacenia odszkodowania zostało przeprowadzone postępowanie uzupełniające, stwierdzić należy, że nie miało to miejsca po wydaniu przez Wojewodę decyzji z dnia [...] lutego 2003 r. , uchylającej decyzję Starosty z dnia [...] września 2002 r. i wskazującej na konieczność zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu. Pomimo zaleceń organu II instancji dotyczących konieczności poczynienia dokładnych ustaleń w kwestii wypłacenia odszkodowania, organ I instancji nie przesłuchał w charakterze świadków K. T. i J. C., które -jak wynika z akt sprawy - były pracownicami Wydziału Finansowego UMiG w okresie od 1975 do 1982 r. /J. C. / i w okresie od [...].05.1977 r. do [...].12. 1981 r./K. T. /. Wezwane na rozprawę w dniu [...]. 11. 2003 r. nie stawiły się z przyczyn podanych w protokole rozprawy . Organ I instancji okoliczność te całkowicie pominął, nie uzasadniając, jaka była przyczyna odstąpienia od przeprowadzenia tych dowodów. Ponadto, organ nie dopuścił na okoliczność wypłacenia odszkodowania dowodu z przesłuchania stron, co w niniejszej sprawie uznać należy za poważne uchybienie. Ten środek dowodowy może być zastosowany w sytuacji kiedy wobec wyczerpania środków dowodowych lub ich braku, pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Jakkolwiek jest to środek dowodowy posiłkowy i jego zastosowanie dopuszczalne jest w postępowaniu administracyjnym w ostateczności, to w niniejszej sprawie, zdaniem sądu zachodził obowiązek jego zastosowania. Przyjęcie powyższego stanowiska uzasadnione jest poglądem wyrażonym m. in. w Komentarzu prof. dr hab. B. Adamiak do Kpa /B. Adamiak, J. Borkowski, 7 wydanie Wyd. C. H. Beck, W-wa 2005 r./, kom. do art. 86 kpa, z którego to poglądu wynika, że, cyt: swoboda oceny organu co do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron ograniczona jest treścią zasady prawdy obiektywnej , z której wypływa dla organu orzekającego obowiązek skorzystania z tego środka dowodowego , jeżeli nie będzie można ustalić stanu faktycznego z braku innych środków dowodowych. W niniejszej sprawie organ I instancji uzasadniając swe ustalenie dotyczące wypłaty odszkodowania oparł się jedynie na sprzecznych wyjaśnieniach i oświadczeniach stron składanych kilkakrotnie w toku postępowania. Wyjaśnienia takie także nie są równoznaczne z przesłuchaniem stron, które odbywa się z zachowaniem rygorów przewidzianych w kpa, dotyczących świadków /za wyj. środków przymusu/, w szczególności przy uprzedzeniu o odpowiedzialności za fałszywe zeznania, przewidzianych w Kpa i nie mogą przesłuchania stron zastąpić. W sytuacji, kiedy w sprawie strony składały kilkakrotnie sprzeczne ze sobą oświadczenia i wyjaśnienia koniecznym było przeprowadzenie tego dowodu. Co więcej-organ I instancji powołał się na sprzeczne oświadczenia stron składane [...] maja 2000 r. i [...] stycznia 2000 r. tj. jeszcze w datach przed wydaniem w nin. sprawie przez Starostę decyzji z dnia [...] czerwca 2001 r. znak [...], która to decyzja została uchylona przez Wojewodę decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. [...], na skutek- m. in.- uwzględnienia odwołania Gminy. Już w tamtej decyzji Wojewoda uznał, że postępowanie wyjaśniające w sprawie ustalenia faktu wypłacenia odszkodowania za przejętą nieruchomość przeprowadzone jest wadliwie. Z powyższego wynika, że stanowisko organu II instancji odnośnie potrzeby wyjaśnienia tej kwestii nie zostało uwzględnione w trakcie kolejnych postępowań.

Nie wyjaśnił również organ I instancji w sposób należyty kolejnej okoliczności faktycznej mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. stanu, w jakim znajdowała się przejęta nieruchomość w dniu [...] grudnia 1974 r. Dokładne wyjaśnienie, czy przejęta nieruchomość była zadrzewiona oraz jakiego rodzaju drzewostanem, jest konieczne ze względu na treść art. 135 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Postępowanie w tej kwestii zostało przeprowadzone w sposób nieprawidłowy i pobieżny. Organ nie przeprowadził dowodu z dokumentów przedłożonych przez W. Stopę do akt postępowania i w żaden sposób się do tych dokumentów nie odniósł. Organ stwierdził jedynie, że przedłożona mapa z 1974 r. nie jest dowodem, iż na spornym gruncie był drzewostan. Organ całkowicie pominął pozostałe dokumenty przedłożone przez strony tj. pisma mieszkańców wsi W. z 1970 i 1971 r. kierowane do Zakładu "B.", zaświadczenie Biura Gromadzkiej Rady Narodowej z [...] stycznia 1971 r. o posiadaniu przez J. S. 0,75 ha lasu, oraz mapę gruntów leśnych wsi B. z 1969 r. Skoro strona przedłożyła powyższe dokumenty do akt toczącego się postępowania , to oczywiste jest, że uczyniła to w celu wykazania swych twierdzeń, a więc należało potraktować je jako dowody podlegający ocenie organu prowadzącego postępowanie. Z treści powyższych dokumentów wynika nadto możliwość i konieczność przeprowadzenia kolejnych dowodów, celem dokonania niezbędnych ustaleń dotyczących zadrzewienia działki, czego organ prowadzący postępowanie nie dostrzegł. W kwestii wyjaśnienia istnienia i rodzaju zadrzewienia przejętej działki organ także nie przeprowadził dowodu z przesłuchania stron, pomijając jego istotny walor w niniejszej sprawie , na co wskazano wyżej. Uwagi dotyczące konieczności przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron zamieszczone wyżej, odnoszą się do konieczności ustalenia niniejszego aktu w całości. Ocena zebranych w sprawie dowodów, w tym także zeznań świadków oraz oświadczeń stron dokonana została pobieżnie i lakonicznie, z pominięciem zasad wynikających z art. 80 kpa. Organ prowadzący sprawę nie może pominąć żadnego przeprowadzonego dowodu, może -zgodnie z zasada swobodnej oceny dowodów odmówić mu wiarygodności, jednakże wówczas obowiązany jest uzasadnić przyczynę tej odmowy.

Naruszenie przez organ prowadzący sprawę przepisu art. 10 kpa nastąpiło także w sposób oczywisty z powodu zaniechania przez organ obowiązku pouczenia stron o przysługującym im prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia , a także wstrzymania się od wydania decyzji do czasu złożenia takiego oświadczenia ( przy wyznaczeniu stronie terminu do jego złożenia). Brak w aktach organu I instancji dowodu świadczącego o zadośćuczynieniu przez organ powyższemu obowiązkowi.

W powyższej sytuacji faktycznej i prawnej uznać należy, że organ II instancji nie mógł samodzielnie przeprowadzić postępowania wyjaśniającego w powyższym zakresie, tj w znacznej części, ponieważ nie jest do tego uprawniony. Przeprowadzenie dalszych dowodów celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w takim zakresie jak wskazano wyżej, wykraczałoby poza ramy przewidziane w przepisie art. 136 kpa, i tym samym naruszałoby zasadę dwuinstancyjności. Nie ma znaczenia podnoszona przez skarżącą okoliczność, że uchylona decyzja jest trzecią decyzją wydaną w sprawie, skoro obydwie poprzednie zostały uchylone z powodu istotnych naruszeń prawa przez organ I instancji. Zgodnie z treścią Wyroku NSA IV SA 2058/97 (system inf. Lex 43276) "organ odwoławczy jest kompetentny wyłącznie do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Przeprowadzenie przez ten organ postępowania dowodowego w całości, lub w znacznej części naruszałoby bowiem zawartą w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zasada ta nie powinna być rozumiana w sposób formalny. Do uznania, że została ona zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie jest prowadzone. Tak więc każda sprawa powinna być nie tylko rozstrzygnięta, ale i rozpoznana przez dwa organy różnych stopni." Odnosząc treść powyższego wyroku do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie, z powodu wskazanych naruszeń , nie umożliwia dokonania ustaleń faktycznych, koniecznych do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Organ II instancji jednoznacznie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyny, dla których uznał za uzasadnione wydanie decyzji w oparciu o art. 138 § 2 kpa., i określił swoje stanowisko w kwestii wadliwości postępowania, co czyni zadość wygom stawianym uzasadnieniu decyzji w art. 107 § 3 kpa.

Z wyżej wskazanych przyczyn skargę , w oparciu o przepis art.. 151 ustawy ppsa należało oddalić.