Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 344/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 2, art. 56 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Artur Adamiec, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 października 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 536/15 w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 29 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z dnia 13 października 2015 r., I SA/Ol 536/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę W. K. (zwanego dalej skarżącym) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 29 czerwca 2015 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd I instancji wynika, że Dyrektor Izby Celnej w Olsztynie prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku zobowiązanego na podstawie dwóch tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu cła. Podstawę prawną należności określonych w ww. tytułach wykonawczych stanowiła decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 28 sierpnia 2014 r. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w dniu 12 listopada 2014 r. poprzez doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego.

Skarżący zarzucił, że egzekucja została wszczęta w oparciu o nieostateczną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, której wykonanie z mocy prawa uległo wstrzymaniu. Pismo to organ zaklasyfikował jako skargę na czynność egzekucyjną, o której stanowi art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.– dalej powoływana jako: u.p.e.a.).

Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2015 r., Dyrektor Izby Celnej w Olsztynie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Pismem z dnia 15 maja 2015 r. skarżący wniósł zażalenie, podnosząc, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w oparciu o nieostateczną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, której wykonanie z mocy prawa uległo wstrzymaniu. Podkreślił, że w dniu 22 września 2014 r. od tej decyzji wniósł odwołanie, w związku z czym orzeczenie to nie jest ostateczne. Nie nadano mu też rygoru natychmiastowej wykonalności. Zwrócił uwagę, że z uwagi na konieczność przeprowadzenia czynności procesowych Dyrektor Izby Celnej w Olsztynie postanowieniem z dnia 30 grudnia 2014 r. zawiesił postępowanie odwoławcze. W wyniku takiego działania organu - zdaniem skarżącego - postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone, gdyż zobowiązanie nie jest wymagalne.

Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej

utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego.

3. Powyższemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., poprzez wszczęcie przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego w oparciu o nieostateczną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, której wykonanie - zdaniem skarżącego - z mocy prawa uległo wstrzymaniu,

- art. 244 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny - poprzez niewstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 28 sierpnia 2014 r., określającej obowiązek uiszczenia przez skarżącego należności w łącznej kwocie 41.401 zł, podczas, gdy istnieje uzasadniona obawa spowodowania nieodwracalnej szkody dla skarżącego,

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że decyzja stanowiąca podstawę prawną obowiązku jest nieostateczna w związku z wniesieniem odwołania, co skutkuje tym, że nie podlega ona wykonaniu. Zdaniem skarżącego, w takiej sytuacji postępowanie egzekucyjne powinno być zawieszone.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę wskazując, że zgodnie

z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. z 2015 r., poz. 858) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,

z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego (zarówno wspólnotowego jak i krajowego). Art. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92

z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeksu Celnego wprowadza generalną zasadę wykonalności decyzji celnych. Z wyjątkiem przypadków, o których mowa w drugim akapicie artykułu 244, podjęte decyzje podlegają natychmiastowemu wykonaniu przez organy celne. Zatem okoliczność, na którą powołuje się skarżący, tj. wniesienie odwołania, nie powoduje wstrzymania wykonania decyzji, od której się odwołano.

Poza tym sąd I instancji wskazał, że przedmiotem sprawy jest postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nie postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem sądu organ egzekucyjny nie jest właściwy do wstrzymania wykonania decyzji, stanowiących podstawę prawną obowiązków określonych w tytułach wykonawczych. Takich kompetencji nie posiada też organ sprawujący nadzór nad organem egzekucyjnym. Dopiero wstrzymanie wykonania decyzji przez właściwy do tego organ (tj. naczelnika urzędu celnego), rodzi po stronie organu egzekucyjnego zaprzestanie prowadzenia działań egzekucyjnych. W sprawie brak jest postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji w stosunku do należności celnych.

Mając powyższe na uwadze, sąd I instancji wskazał, że mimo iż orzeczenie określające egzekwowane zobowiązanie w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego było nieostateczne, wynikające z niego należności były wymagalne. Nie można zatem zarzucać organowi egzekucyjnemu bezpodstawnego wszczęcia egzekucji i podjęcia czynności egzekucyjnych, a następnie nieumorzenia postępowania egzekucyjnego.

5. Powyższy wyrok skarżący zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie:

1) art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. - poprzez wszczęcie przeciwko skarżącemu postępowania egzekucyjnego w oparciu o nieostateczną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, której wykonanie z mocy prawa uległo wstrzymaniu, a co za tym idzie obowiązek z niej wynikający nie był wymagalny, skutkujące sprzecznym z prawem rozpoczęciem czynności egzekucyjnych w stosunku do skarżącego,

2) art. 151 p.p.s.a wobec oddalenia skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. winna być uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia w aspekcie ustalenia, czy zaistniała przesłanka do wstrzymania postępowania na skutek istnienia uzasadnionej obawy spowodowania nieodwracalnej szkody w mieniu skarżącego- okoliczności określonych w art. 244 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE L 302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm.),

3) art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - poprzez prowadzenie przeciwko skarżącemu postępowania egzekucyjnego w oparciu o nieostateczną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, które winno ulec wstrzymaniu, w oparciu o zgłoszony przez skarżącego wniosek.

Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie,

- zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o:

- oddalenie skargi kasacyjnej,

- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

6. Należy zauważyć, że w zarzutach skargi kasacyjnej powołano przepisy, na podstawie których rozstrzygał sprawę organ, a nie orzekał sąd I instancji. Tymczasem skarga kasacyjna jest środkiem, który pozwala poddać kontroli rozstrzygnięcie sądu I instancji, a nie rozstrzygnięcie organu. Zarzucając sądowi

naruszenie przepisów art. 56 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie powiązano naruszenia tych przepisów - mających charakter materialnoprawny -

z odpowiednimi przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie których orzekał sąd I instancji. Kwestionowanie kontroli dokonanej przez sąd wymagałoby powołania w podstawach skargi kasacyjnej nie tylko przepisów art. 56 i art. 59 u.p.e.a., ale także powiązania ich

z odpowiednimi przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ze względu na niepowiązanie ww. przepisów ustawy egzekucyjnej w administracji z przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzuty skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przez sąd przepisów postępowania są niepełne. Zarzuty sformułowane w sposób taki, jak dokonano tego w podstawach skargi kasacyjnej, pozwoliłyby na rozpatrzenie sprawy przez sąd pierwszej instancji, lecz nie są wystarczające do zbadania ich zasadności przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż sąd ten orzeka w granicach skargi kasacyjnej, co wynika z art.183 § 1 p.p.s.a.

7. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo tego, że zaskarżone rozstrzygnięcie organu należało uchylić w celu zbadania zaistnienia przesłanki do wstrzymania postępowania wskutek obawy spowodowania nieodwracalnej szkody w mieniu skarżącego, tj. przesłanki z art. 244 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz.UE.L.Nr 302 ze zm., dalej: "rozporządzenie Rady"), zauważyć , że zarzut ten nie jest zasadny. Zgodnie z art. 7 ww. rozporządzenia Rady z wyjątkiem przypadków określonych w art. 244 akapit drugi decyzje podlegają natychmiastowemu wykonaniu przez organy celne. Przepisy art. 244 akapit 1 i 2 mają następujące brzmienie: Odwołanie nie powoduje wstrzymania wykonania decyzji, od której się odwołano. Jednakże w przypadku gdy organy celne mają uzasadnione powody, by sądzić, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z przepisami prawa celnego, lub gdy istnieje obawa spowodowania nieodwracalnej szkody dla osoby zainteresowanej, wstrzymują w całości lub w części wykonanie takiej decyzji.

Trafnie zauważył sąd w zaskarżonym wyroku, że ocena, czy należy wstrzymać wykonanie decyzji celnej na podstawie art. 244 rozporządzenia Rady nie mieści się

w kompetencjach organu egzekucyjnego, lecz zależy od organu celnego.

W przepisie art. 244 rozporządzenia Rady mowa jest bowiem o wstrzymaniu wykonania decyzji, a nie o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego. Zatem jeżeli organ celny nie wstrzymał wykonania decyzji, to jest ona wykonalna i podlega egzekucji.

W przedmiotowej sprawie przepis art. 244 akapit 2 ww. rozporządzenia Rady nie został przez organ celny zastosowany i nie doszło do wstrzymania wykonania decyzji celnej. Dlatego organ egzekucyjny musiał przyjąć, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego jest wykonalna z mocy prawa.

Do sądu administracyjnego zaskarżono postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nie rozstrzygnięcie w sprawie wstrzymania wykonania lub odmowy zawieszenia. Zatem także poza postępowaniem sądowym znalazły się przesłanki dotyczące wstrzymania wykonania decyzji celnej. Dlatego postawiony w podstawach skargi kasacyjnej zarzut naruszenia ww. art. 244 akapit 2 rozporządzenia Rady jest bezzasadny.

8. Reasumując, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie są zasadne,

a nadto są nieprawidłowo skonstruowane. Z tego względu skarga kasacyjna na podstawie art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 210 § 1

p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).