Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2239/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2018 r. sprawy ze skargi N. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w części oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku N. L., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2017r. nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Naczelnik Gminy w [...] decyzją z dnia [...] listopada 1975 r. nr [...] orzekł o przejęciu od A. J. i G. J., na własność Państwa z urzędu gospodarstwa rolnego bez budynków wraz z udziałem we wspólnocie pastwiskowej, położonego we wsi [...], gmina [...], o łącznej powierzchni 4,424 ha.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] listopada 1975r.

Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] uchylił swoją wcześniejszą decyzję i stwierdził, że decyzja Naczelnika Gminy w [...] w części skierowania jej do G. J. została wydana z naruszeniem prawa, a w pozostałej części odmówił stwierdzenia jej nieważności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2014r. sygn. akt I SA/Wa 3149/13 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2013r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2013r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2278/14 oddalił skargę kasacyjną złożoną przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2014r., nie zgadzając się jednak z uzasadnieniem wyroku sądu pierwszej instancji.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2017r., po rozpatrzeniu wniosku N. L.:

1) stwierdził, że decyzja Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] listopada 1975r. została wydana z naruszeniem prawa w części odnoszącej się do udziału G. J. w tym gospodarstwie;

2) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] listopada 1975r. w pozostałej części.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła N. L.. Skarżąca stwierdziła, że przejęcie od A. J. i jej syna G. J. gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,424 ha odbyło się w całości z rażącym naruszeniem prawa. Zarzuciła także, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w decyzji z dnia [...] kwietnia 2017r. błędnie zinterpretował zapadłe w sprawie wyroki sądów.

Ponownie rozpatrując sprawę organ podniósł, że legitymacja strony do występowania w postępowaniu wynika z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 1983r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po G. J. oraz aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] września 2012r. repertorium A nr [...], sporządzonego przez notariusza B. K., po A. J..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku za dnia 24 kwietnia 2014r. sygn. akt I SA/Wa 3149/13 stwierdził, że decyzja orzekająca o przejęciu gospodarstwa rolnego należącego do A. J. była wadliwa. WSA wskazał, że przejęciu mogło podlegać wyłącznie całe gospodarstwo, a nie zaś udział w nim. Natomiast decyzja Naczelnika Gminy w [...] orzekała o przejęciu nieistniejącego udziału w gospodarstwie G. J.. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 czerwca 2016r. sygn. akt I OSK 2278/14 oddalił wprawdzie skargę kasacyjną od wyroku WSA, ale nie zgodził się z uzasadnieniem Sądu pierwszej instancji. NSA uznał, że motywy rozstrzygnięcia powinny być inne. Według NSA nie jest przesądzone, czy rzeczywiście z powodu przejęcia udziałów od G. J. cała decyzja Naczelnika Gminy w [...] z [...] listopada 1975 r. jest wadliwa. Sąd zwrócił bowiem uwagę, że osnowa decyzji mówi o przejęciu całego gospodarstwa rolnego, a nie poszczególnych udziałów A. J. i G. J.. Rozważenia zatem w ocenie NSA wymaga, czy zawarte w osnowie decyzji sformułowanie o przejęciu gospodarstwa rolnego, stanowiącego współwłasność po ½ części G. J. i A. J. godzi w istotę rozstrzygnięcia, czy jest tylko dodatkowym sformułowaniem, a istotą tego rozstrzygnięcia jest przejecie całego gospodarstwa rolnego. NSA stwierdził, że w sprawie kluczowe jest wyjaśnienie kto był właścicielem gospodarstwa w dniu wydania decyzji przez Naczelnika Gminy w [...].

Podstawę prawną decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] listopada 1975r. stanowił art. 9 i 28 ustawy z dnia 29 maja 1974r., o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118). Na własność Państwa za rentę można było przejąć gospodarstwo rolne: na wniosek strony (art. 9 ust. 1 ustawy) lub z urzędu (art. 9 ust. 2 ustawy). Z decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] listopada 1975r. i użytego w niej sformułowania " Przejmuję na własność Państwa z urzędu gospodarstwo rolne" jednoznacznie wynika, że w sprawie zastosowanie miał art. 9 ust. 2 ustawy. Zgodnie" z tym przepisem Państwo mogło przejąć gospodarstwo rolne z urzędu wówczas, gdy gospodarstwo wykazywało niski poziom produkcji rolnej; rolnik (właściciel) osiągnął wiek 60 lat mężczyzna, a 55 lat kobieta lub został zaliczonym do jednej z grup inwalidów oraz w skład gospodarstwa wchodziło co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych.

Poddając analizie ustawowe przesłanki przejęcia gospodarstwa organ odniósł się także do zapadłego w sprawie wyroku NSA, wyjaśniając kwestię własności gospodarstwa. Naczelnik Gminy w [...] w decyzji z dnia [...] listopada 1975r. wskazał, że przejmowane gospodarstwo stanowiło współwłasność A. J. i G. J.. W materiale dowodowym, którym dysponował Naczelnik Gminy w [...] znajdował się sporządzony odręcznie przez H. H. (kierownika Działu Państwowego Funduszu Ziemi) odpis aktu własności ziemi znak: [...], wydany przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], z którego wynikało, że współwłaścicielami gospodarstwa była A. J. i jej syn G. J.. Zamieszczone na odpisie informacje o współwłasności organ poddał dodatkowej weryfikacji ze względu na to, że dane dotyczące G. J. zostały naniesione kolorem innego długopisu i przekreślone. W celu wyjaśnienia tych wątpliwości, Minister wystąpił do Starostwa Powiatowego w [...] o nadesłanie akt uwłaszczeniowych sprawy, zakończonej wydaniem przez prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] aktu własności ziemi znak: [...].

Z nadesłanej przez Starostwo dokumentacji wynika, że postępowanie uwłaszczeniowe toczyło się z udziałem A. J., która była jedyną jego stroną. Postępowanie to zostało zakończone wydaniem w dniu [...] marca 1973r. przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] aktu własności ziemi znak: [...], który stwierdza, że prawo własności do gruntów wymienionych w tym akcie nabyła wyłącznie A. J.. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie wynika też, aby przywołany akt własności ziemi był w późniejszym okresie zmieniony albo wzruszony (por. notatka służbowa z dnia 2 lutego 2017r.). Ponadto także pismo Starostwa Powiatowego w [...] z dnia 3 października 2012r. wskazuje, że w dacie wydania decyzji przez Naczelnika Gminy w [...], gospodarstwo położone we wsi [...] wraz z udziałem we wspólnocie pastwiskowej było w posiadaniu wyłącznie A. J.. Dokumenty powyższe wskazują, że G. J. nie przysługiwał tytuł prawny do przejmowanych gruntów i uwzględnienie go w badanej decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] listopada 1975r. było wadliwe.

W tej sytuacji zdaniem organu należało ocenić czy wymienienie G. J. jako współwłaściciela w badanej decyzji stanowi jej kwalifikowaną wadę. Decyzja Naczelnika Gminy w [...] stanowi o przejęciu całego gospodarstwa rolnego, a nie poszczególnych udziałów A. J. i G. J.. W związku z tym sformułowany w osnowie decyzji zapis "stanowiącego współwłasność (...) G. J. (...)" jest jedynie elementem dodatkowym, niewpływającym na treść zawartego w badanej decyzji rozstrzygnięcia, którego istotą było przejęcie całego gospodarstwa. W punkcie 7 kontrolowanej decyzji przyznane zostało jednak G. J. prawo do uzyskania spłaty pieniężnej, oraz prawo do 1/2 części działki siedliskowej nr [...] wraz z zabudowaniami. Oznacza to, że decyzja Naczelnika Gminy w [...] została skierowana do G. J., niebędącego stroną w sprawie, co wyczerpuje znamiona określone w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Wystąpienie tej wady powinno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji w części dotkniętej wadą. Jednak dyspozycja zawarta w art. 156 § 2 kpa ogranicza możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 10 lat. Decyzja Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] listopada 1975r., skierowana do G. J., została doręczona w dniu [...] grudnia 1975r., co potwierdza zwrotne pokwitowanie jej odbioru. Ze względu na to, że od dnia doręczenia tej decyzji upłynęło już ponad 40 lat, to zgodnie z art. 158 § 2 kpa organ stwierdził, że decyzja Naczelnika Gminy w [...], w części skierowania jej do osoby niebędącej stroną, czyli G. J., została wydana z naruszeniem prawa. Jednocześnie brak jest zdaniem organu podstaw do uznania, aby wymieniona wada mogła stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności całej decyzji Naczelnika Gminy w [...]. Organ zwraca uwagę że w postępowaniu w sprawie przejęcia gospodarstwa (oprócz G. J.) brała udział A. J. - jedyna właścicielką gospodarstwa, a zarazem strona tego postępowania (odbiór decyzji pokwitowała w dniu [...] listopada 1975r.). Dodatkowo, przedmiotem przejęcia było całe gospodarstwa rolne. Ponadto wadliwe wskazanie G. J. jako współwłaściciela gospodarstwa nie wywierało żadnych skutków w sferze prawa własności, przysługującemu faktycznemu właścicielowi (czyli A. J.). G. J. w istocie nie mógł utracić, ani nabyć praw, które mu nie przysługiwały. Wskazane okoliczności dowodzą, że całe gospodarstwo rolne zostało przejęte wyłącznie od A. J., czyli jedynego właściciela. W dacie wydania kontrolowanej decyzji A. J. (ur. w dniu 5 października 1916r.) miała ukończone 59 lat, zaś przepis dopuszczał przejęcie, gdy kobieta ukończyła 55 lat.

W odniesieniu do przesłanki "niskiego poziomu produkcji rolnej" organ podkreśla, że to wyrażenie nie zostało dookreślone zarówno w ustawie o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne jak i na gruncie wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 125). Ustawa oraz rozporządzenie nie zawierały równocześnie uregulowania, które nakazywałoby stosowanie definicji tego pojęcia, zawartych w odrębnych aktach normatywnych. Dyspozycja zapisana w § 4 ust. 3 rozporządzenia wskazywała jedynie, że poziom produkcji danego gospodarstwa ustalał naczelnik gminy po zasięgnięciu opinii właściwej komisji gminnej rady narodowej. Ocena gospodarstwa należała zatem do naczelnika gminy oraz komisji gminnej rady narodowej.

Pomimo braku w aktach sprawy opinii właściwej komisji gminnej rady narodowej w sprawie poziomu produkcji w gospodarstwie A. J., organ zwraca uwagę, że z uzasadnienia kontrolowanej decyzji Naczelnika Gminy w [...] wynika, że gospodarstwo zostało komisyjnie zakwalifikowane do grupy gospodarstw nierokujących podniesienia produkcji rolnej. Decyzja Naczelnika Gminy w [...] stanowi dokument urzędowy (art. 76 § 1 kpa), który jako podstawowy element materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym korzysta ze szczególnej mocy dowodowej. W omawianej sprawie Naczelnik w zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 1975 r. wskazał ponadto, że poziom produkcji gospodarstwa był niższy niż średnia w gminie na podobnych glebach. Dokonane w postępowaniu zwykłym ustalenia znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z protokołów, spisanych w dniu [...] listopada 1974r. i w dniu [...] sierpnia 1975r. wynikało, że:

a) właścicielka gospodarstwa – A. J. utrzymywała się z renty po mężu, mieszkała z synem G., który był inwalidą I grupy i był na utrzymaniu matki;

b) A. J. nie uprawiała w ostatnich trzech latach gruntów i nie wykonywała także planu nawozowego;

c) grunty były niewłaściwie użytkowane przez przygodnych użytkowników;

d) w gospodarstwie była niska obsada inwentarza żywego, w 1974r. hodowano tylko 1 krowę, a w 1975r. w gospodarstwie nie hodowano już żadnych zwierząt;

e) gospodarstwo notowało systematyczny upadek;

f) w latach 1972-74 w gospodarstwie nie stwierdzono sprzedaży Państwu mięsa i zboża;

g) stan budynków był słaby;

h) właścicielka gospodarstwa nie odnawiała materiału siewnego i sadzeniaków, nie stosowała nawozów mineralnych i środków ochrony roślin oraz nie przeprowadzała konserwacji urządzeń melioracyjnych.

Z opisanego stanu faktycznego wynika zdaniem organu, że istniały podstawy do przejęcia gospodarstwa A. J. z uwagi na niski poziom produkcji rolnej. Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że w skład gospodarstwa rolnego A. J. wchodziły działki geodezyjne oznaczone nr: [...], [...], [...] i [...], które sklasyfikowane były jako grunty orne o powierzchni 2,97 ha, ogrody uprawne o powierzchni 0.15 ha, łąki trwałe o powierzchni 0,46 ha i tereny zabudowane na gruntach rolnych o powierzchni 0,11 ha oraz udział w wysokości [...] części we wspólnocie pastwiskowej o powierzchni 0,864 ha. Z tego wynika, że grunty rolne dwukrotnie przewyższały powierzchnię określoną w przepisie art. 9 ust. 2 (por. dane z rejestru gruntów, według stanu na dzień 25 marca 1975r. oraz protokół z dnia 25 listopada 1975 r.).

Niezasadny jest zdaniem organu zarzut skarżącej , że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r. błędnie zinterpretował zapadłe w sprawie wyroki sądów. W zaskarżonej decyzji NSA wyrokiem z dnia 17 czerwca 2016r. sygn. akt I OSK 2278/14 oddalił wniesioną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2014r. skargę kasacyjną, jednak z innymi motywami, niż przyjął to Sąd pierwszej instancji. Minister odniósł się do wszystkich kwestii podniesionych przez NSA i szczegółowo je omówił. Dlatego też organ uznał, że badana w sprawie decyzja Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] listopada 1975 r. w omawianej części nie została wydana z rażącym naruszeniem przepisów stanowiących podstawę jej wydania, w szczególności art. 9 ust. 2 ustawy z 1974r. Brak jest zatem zdaniem organu podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Zebrane materiały nie pozwalają również na przyjęcie, aby w sprawie wystąpiła którakolwiek z pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 kpa.

Ponieważ rozstrzygnięcie nie wpływa na sytuację faktyczną i prawną obecnych właścicieli nieruchomości (z uwagi na odmowę stwierdzenia nieważności decyzji) dlatego organ odstąpił od doręczenia im decyzji.

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2017 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła N. L. zarzucając jej;

Naruszenie przepisów postępowania (mających istotny wpływ na wynik sprawy) tj,:

1) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy prawidłowym było uchylenie powyższej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy z [...] listopada 1975 r.nr [...] w całości na podstawie art. 156 §2 kpa

2) naruszenie art.6 kpa,art. 8 kpa, art. 107 § 2 i 3 k.p.a. poprzez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uwzględnienie wyroków sądowych wydanych w przedmiotowej sprawie, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa

3) naruszeniu art. 7 kpa, art. 76 § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa, i art. 80 kpa polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w zignorowaniu zeznań świadków co do stanu gospodarstwa rolnego A. J. w 1975 r.

- naruszeniu przepisu prawa materialnego ( w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy) tj:

- naruszenie art. 9 ust 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U.1974,Nr 21 poz.118) wz z § 4 ust 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 31maja 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne ( Dz. U. Nr 21, poz 125 ) przez przyjęcie niskiego poziomu produkcji rolnej gospodarstwa A. J. poprzez pominięcie obligatoryjnej opinii właściwej gminnej rady narodowej

2) art. 7 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne ( Dz.U.1974,Nr 21 poz.118) poprzez jego niezastosowanie tzn. przejęcie gospodarstwa rolnego obciążonego zobowiązaniami podatkowymi

3 ) naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez jego niezastosowanie poprzez przyjęcie, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] listopada 1975 r.nr [...]

wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości, ewentualnie jej uchylenie oraz na podstawie art. 145 a § 1 ppsa o zobowiązanie organu do wydania decyzji, a na podstawie art. 135 ppsa o uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej.

W uzasadnieniu skargi odniesiono się do powyższych zarzutów podnosząc między innymi, że organ zignorował wyroki sądowe oraz obowiązujące wówczas przepisy, nie podał przyczyn dlaczego odmówił wiarygodności zeznaniom świadka, co zdaniem skarżącej miało wpływ na wynik sprawy, bowiem zeznania te są sprzeczne z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie przez naczelnika Gminy [...].

A. J. uzyskała za przejęte gospodarstwo tylko ½ rekompensaty, a pozostała ½ została przyznana osobie nie będącej stroną, co wywarło istotny wpływ na sferę majątkową skarżącej pozbawiając ją części świadczenia co jest sprzeczne zdaniem skarżącej z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Zdaniem skarżącej nie można stwierdzić nieważności decyzji w części dotyczącej jej podmiotów.

Dodatkowo podniesiono, że stan prawny w sprawie nie uległ zmianie, wyrok WSA z 24 kwietnia 2014 r. nie został uchylony, ani podjęto żadnej uchwały w przedmiotowym zakresie, dlatego organ wydający decyzję powinien uwzględnić ocenę prawną zawartą w wyroku WSA w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uzupełniająco dodając, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 czerwca 2016r. oddalił wprawdzie skargę kasacyjną, ale nie zgodził się z uzasadnieniem Sądu pierwszej instancji. NSA uznał, ze motywy rozstrzygnięcia powinny być inne. Zaskarżona decyzja zawiera odniesienie do wszystkich kwestii podniesionych przez NSA i szczegółowo je omawia. Skoro NSA w wyroku z dnia 17 czerwca 2014 r. oddalił skargę kasacyjną, ale z innymi motywami, niż przyjął to Sąd pierwszej instancji, to Minister był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postepowania, wyrażonymi w wyroku NSA, a nie WSA w Warszawie jak chce tego Skarżąca. W związku z tym zdaniem organu niezasadny jest zarzut skargi, że Minister nie uwzględnił oceny prawnej wyrażonej w zapadłych wyrokach. W sprawie nie doszło też do naruszenia art. 107 § 3 kpa. Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera bowiem wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł. Z kolei uzasadnienie prawne wyjaśnia podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Chybione są zdaniem organu także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie. Organ nie zgadza się z zarzutem, że zignorowane zostały zeznania świadków. Zeznania te zostały bowiem poddane ocenie, m. in. przez uznanie, że okoliczności wskazane w tych zeznaniach są sprzeczne z materiałem archiwalnym, a ponadto nie były podnoszone w postępowaniu zwykłym. Niezależnie od tej oceny postępowanie toczyło się w trybie art. 156 § 1 kpa, gdzie organ co do zasady nie gromadzi nowych dowodów (w tym zeznań świadków), które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez pominięcie opinii właściwej gminnej rady narodowej organ podnosi, że decyzja zawiera szczegółowe odniesienie się do tej kwestii.

Nieuzasadniony jest zdaniem organu zarzut naruszenia art. 7 ustawy z 29 maja 1974 r. (zgodnie z którym Państwo przejmuje na własność nieruchomości wolne od obciążeń) poprzez jego niezastosowanie przez Naczelnika Gminy w [...] i przejęcie gospodarstwa pomimo obciążenia zobowiązaniami. Skarżąca zdaniem organu błędnie zinterpretowała ten przepis. Z przepisu tego w żaden sposób nie wynika, że gospodarstwa obciążone były wyłączone spod przejęcia na własność Państwa. Natomiast stanowi on jedynie o tym, że Państwo nie przejmowało obciążeń.

Odnosząc się do podniesionych zarzutów, dotyczących naruszenia przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., organ podkreślił że pozostają one bez wpływu na ocenę kwestionowanego w postępowaniu nadzorczym orzeczenia, gdyż Konstytucja powyższa nie obowiązywała w dacie wydania decyzji przez Naczelnika Gminy w [...].

Niezasadny jest także zdaniem organu zarzut pozbawienia A. J. uzyskania świadczenia za ½ części gospodarstwa. Okoliczność ta nie ma znaczenia dla badania legalności decyzji orzekającej o przejęciu gospodarstwa, gdyż była kwestią następczą (wysokość renty nie była przesłanką przejęcia).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j. Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy odkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wprawdzie oddalił skargę na wyrok WSA w Warszawie, ale jak słusznie podnosi organ nie podzielił on stanowiska sądu pierwszej instancji przedstawionego w uzasadnieniu tego wyroku, uznając że motywy rozstrzygnięcia powinny być inne. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpatrując sprawę był związany ocenę prawną i wskazaniem co do dalszego postepowania wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

NSA w wyroku z dnia 17 czerwca 2016 r. (sygn. akt I OSK 2278/14) stwierdził, że nie jest przesądzone czy rzeczywiście z powodu przejęcia udziałów od G. J. cała decyzja Naczelnika Gminy w [...] z [...] listopada 1975 r. jest wadliwa ponieważ osnowa decyzji mówi o przejęciu całego gospodarstwa rolnego, a nie poszczególnych udziałów. Dlatego zdaniem tego Sądu należało rozważyć czy sformułowanie zawarte w osnowie decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego stanowiącego współwłasność po ½ części G. J. i A. J. godzi w istotę rozstrzygnięcia, czy jest tylko dodatkowym sformułowaniem, a istotą jest przejęcie całego gospodarstwa rolnego. NSA stwierdził także, że w rozpoznawanej sprawie kluczowe jest wyjaśnienie kto był rzeczywiście właścicielem gospodarstwa rolnego w dniu wydania przez Naczelnika Gminy w [...] decyzji o jego przejęciu. Zdaniem Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę organ zastosował się do powyższego przepisu i wykonał zalecenia NSA. Podstawę prawną decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] listopada 1975 r. stanowił art. 9 i art. 28 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U.Nr 21, poz. 118). W przedmiotowej sprawie miał zastosowanie art. 9 ust 2 powyższej ustawy, tj. przejęcie gospodarstwa z urzędu z powodu niskiego poziomu produkcji rolnej. Ponownie rozpoznając sprawę mając na uwadze wytyczne NSA organ bezspornie ustalił, że właścicielką przejętego gospodarstwa była wyłącznie A. J. i tylko ona powinna być jego stroną (art. własności ziemi z dnia 1 marca 1973 r. wydano wyłącznie na A. J.). Z akt sprawy uwłaszczeniowej nie wynika też aby akt ten był kiedykolwiek korygowany. Dlatego też zdaniem Sądu skierowanie decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego do G. J. nie będącego stroną wyczerpuje znamiona art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., a wystąpienie tej wady powinno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji w części dotkniętej wadą dlatego też zarzut skargi dotyczącej tej kwestii Sąd uznał za niezasadny. Jednak z powodu upływu ponad 40 lat od jej wydania organ prawidłowo zastosował art. 158 § 2 k.p.a. i uznał, że w tej części decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Sąd nie podziela też zarzutu skargi odnośnie naruszenia przez organ art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, zawiera prawidłowo ustalony stan faktyczny, odnosi się do zebranego materiału dowodowego, który został przeanalizowany i oceniony oraz porównany z zebranymi dowodami archiwalnymi. Uzasadnienie prawne decyzji wyjaśnia podstawy prawne z przytoczeniem przepisów prawa, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Także zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego (art. 9 ust 2, art. 7 ustawy z dnia 29 maja 1974 r.) nie zasługują na uwzględnienie ponieważ organ w zaskarżonej decyzji szczegółowo się do nich odniósł.

Dodatkowo Sąd wyjaśnia, że stanowisko organu odnośnie wykładni art. 7 powyższej ustawy podzielił Sąd Najwyższy, który w wyroku z dnia 8 marca 1977 r. (sygn. akt II CR 39/77) stwierdził:

,,Ponadto należy zauważyć, że okoliczność ta nie ma i nie może mieć w sprawie istotnego znaczenia. Przepisy ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118) normują w sposób wyraźny kwestię odpowiedzialności za zobowiązania ciążące na przekazywanym Państwu na własność gospodarstwie rolnym. W szczególności art. 7 ustawy stanowi, że Państwo przejmuje na własność nieruchomości wolne od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie przez naczelnika gminy za niezbędne, oraz niektórych zobowiązań rolnika wobec spółdzielni i kółek rolniczych. Z kolei stosownie do art. 14 ustawy w razie zadłużenia rolnika wobec Państwa oraz jednostki gospodarki uspołecznionej pozostającego w związku z przekazywanym gospodarstwem rentę wypłaca się w kwocie obniżonej według zasad szczegółowo w tym przepisie wymienionych. Wszelkie pozostałe obciążenia i zobowiązania dotychczasowego właściciela gospodarstwa rolnego nie przechodzą na Państwo, za zobowiązania te dłużnik ponosi odpowiedzialność z pozostałego swego majątku".

Sąd zgadza się także ze stwierdzeniem organu, iż pozbawienie skarżącej uzyskania świadczenia pieniężnego za ½ przejętego gospodarstwa rolnego nie ma znaczenia dla badania legalności decyzji orzekającej o przejęciu gospodarstwa rolnego, gdyż kwestia ta nie była przesłanką przejęcia gospodarstwa rolnego (była to kwestia następcza jak słusznie zauważa organ).

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U.z 2012 r., poz. 1396 ze zm) orzekł jak w sentencji.