Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 703/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 140 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Gminy B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącej Gminy B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

W dniu [...] września 2017r. W.G. wystąpiła do Urzędu Miejskiego w B. z wnioskiem o zwrot działki oznaczonej nr [...] o pow. 1,8145 ha, położonej w B. w obrębie [...] B. przy ul. J.

Postanowieniem z dnia [...] września 2017r. Wojewoda P. wyznaczył Starostę G. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej do rozpoznania powyższego wniosku.

Starosta G. decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. znak [...], na podstawie art. 104 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 96 ust. 1b, art. 136 ust.1, art. 138 ust. 2, art. 139, art. 140 i art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "u.g.n."):

1) zwrócił na rzecz W.G. część nieruchomości położonej w B. w obrębie [...], oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako działka nr [...], po podziale geodezyjnym jako działka nr [...] o pow. 0,1428 ha;

2) ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę 111.000,00 zł;

3) zobowiązał W.G. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz Gminy B. w terminie 14 dni od dnia, gdy decyzja stanie się ostateczna;

4) stwierdził, że z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie stanie się ostateczna, wygasa dzierżawa zwracanej nieruchomości przysługująca na rzecz M.T., w części dotyczącej nowopowstałej działki nr [...].

W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że uchwałą Nr VI/46/85 Miejskiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 30 maja 1985 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego i jego podziału na działki budowlane na osiedlu "Pietrasze" w Białymstoku, została przejęta na własność Skarbu Państwa m.in. nieruchomość w obrębie [...] oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,1700 ha, stanowiąca własność E. i W.S. Część wywłaszczonej nieruchomości o pow. 0,0272 ha weszła w skład nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej drogę publiczną ul. J. w B., natomiast pozostała cześć o pow. 0,1428 ha weszła w skład nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,8145 ha. Na potrzeby postępowania zwrotowego część działki nr [...], stanowiąca uprzednio własność E. i W. małż. S., została wydzielona i oznaczona jako działka nr [...]o pow. 0,1428 ha.

W ramach przeprowadzonego postępowania organ I ustalił również, że spadek po E.S. nabyli: żona W.S. i syn T.S. (postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] września 1984 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku), spadek po T.S. nabyła w całości matka W.S. (postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 1997 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku), natomiast spadek po W.S. nabyła w całości siostrzenica W.G., co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] marca 2003 r., sygn. akt II [...] o stwierdzeniu nabycia spadku. Na tej podstawie Starosta G. stwierdził, że W.G. jest osobą uprawnioną do dochodzenia zwrotu wymienionej na wstępie nieruchomości. Dokonując z kolei oceny zebranego materiału dowodowego organ uznał, że na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości cel wywłaszczenia, sprecyzowany w uchwale Nr VI/46/85 Miejskiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 30 maja 1985 r., nie został zrealizowany, co stanowiło podstawę do jej zwrotu na rzecz spadkobierczyni poprzednich właścicieli.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Gmina B. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem w sprawie zwrotu nieruchomości i zarzucając organowi I instancji błędną interpretację zgromadzonego materiału dowodowego. Zdaniem Gminy organ nie odniósł się do okoliczności mających istotne znaczenia dla sprawy, a mianowicie położenia zwracanej nieruchomości w bezpośrednim sąsiedztwie cmentarza, znajdującego się na przyległej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...].

W tym zakresie Gmina powołała się na przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1473 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze (Dz. U. z 1959 r., nr 52, poz. 315), wskazując, że na cmentarze należy przeznaczyć tereny w izolacji od zabudowań, zaś odległość cmentarza od zabudowań mieszkalnych powinna wynosić co najmniej 150 m (w określonych przypadkach - 50 m). Z uwagi zatem na bezpośrednie położenie wywłaszczonej nieruchomości względem cmentarza, Gmina doszła do wniosku, że skoro znajduje się ona w strefie sanitarnej cmentarza, to zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami wykluczona jest możliwość lokalizacji zabudowy mieszkaniowej. Dlatego też organ I instancji winien był poddać analizie negatywne przesłanki realizacji celu wywłaszczenia na zwracanej nieruchomości pod kątem braku możliwości jej zagospodarowania zgodnie z treścią Uchwały NrVI/46/85 Miejskiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 30 maja 1985 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego i jego podziału na działki budowlane na osiedlu "Pietrasze" w Białymstoku. Ponadto, zdaniem Gminy, organ I instancji zaniechał przeprowadzenia dodatkowych czynności (np. przesłuchania świadków) w celu ustalenia okoliczności określenia celu wywłaszczenia.

Odwołanie od wskazanej na wstępie decyzji wniosła także W.G. nie zgadzając się z ustaloną kwotą zwaloryzowanego odszkodowania należnego do zwrotu Gminie Białystok, uznając ją za zawyżoną. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, biegły do ustalenia należnego do zwrotu odszkodowania przyjął całość wywłaszczonej nieruchomości, a nie jedynie część stanowiącą przed wywłaszczeniem własność E. i W. małż. S. Ponadto, jak wskazała Skarżąca, część wywłaszczonej nieruchomości została przejęta pod drogę publiczną, tj. ulicę J. w B. Końcowo za niewiarygodne Skarżąca oceniła twierdzenie Urzędu Miejskiego w B. o nieodnalezieniu dokumentów dotyczących odszkodowania za ww. nieruchomość.

Wojewoda P., rozpatrując złożone odwołania, częściowo podzielił argumentację W.G. i decyzją z dnia [...] sierpnia 2020r. [...] uchylił pkt 2 i 3 zaskarżonej decyzji, i w tym zakresie orzekł, że zwrot działki następuje nieodpłatnie (pkt 1), a w pozostałej części decyzję organu I instancji utrzymał w mocy (pkt 2).

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zgodził się przede wszystkim ze stanowiskiem organu I instancji, że na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. W tym zakresie organ przypomniał, że cel wywłaszczenia został precyzyjnie określony w uchwale Nr VI/46/85 Miejskiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 30 maja 1985 r., gdzie wskazano, że przejęte nieruchomości mają być wykorzystane jako teren budowlany i podzielone na działki budowlane na osiedlu "Pietrasze" w Białymstoku. Z kolei, zgodnie z ówcześnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym Zarządzeniem Prezydenta Miasta Białegostoku Nr 18/84 z dnia 08 czerwca 1984 r. (Dz. Urz. WRN Nr 12,poz. 103), teren ten przeznaczony był w całości pod zieleń parkową i urządzenia rekreacyjne (obszar ZP-25). Tymczasem na podstawie przeprowadzonych w dniu [...] maja 2019r. oględzin ustalono zaś, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość, oznaczona jako działka nr [...], jest niezagospodarowana, porośnięta krzewami i drzewami samosiejnymi. W niewielkiej tylko części teren jest zajęty przez narożnik murowanego budynku. Od strony ul. J. teren utwardzony jest płytami betonowymi, zagrodzony siatką i na tym fragmencie znajduje się skład materiałów budowlanych. Od strony ul. G. na długości ok. 100 m prowadzone są przez IPN prace wykopaliskowe, a na nieruchomości znajdują się także odpady niewiadomego pochodzenia. Odwołując się w tym zakresie do dołączonej do akt sprawy dokumentacji fotograficznej, Wojewoda stwierdził, że stan większości obszaru wnioskowanej do zwrotu nieruchomości nie wskazuje, aby były na niej podejmowane czynności zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia, tj. budowy osiedla mieszkaniowego "P.". Ponadto brak jest jakichkolwiek budynków, budowli czy innych obiektów z realizację tego celu związanych. Organ odwoławczy zgodził też z organem I instancji, że na przejętym terenie nie powstała także zieleń parkowa ani urządzenia rekreacyjne, co wynikało z obowiązującego na dzień wywłaszczenia planu miejscowego.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Gminy, Wojewoda nie podzielił stanowiska, jakoby fakt, iż teren wnioskowanej do zwrotu nieruchomości znajdował się w strefie sanitarnej cmentarza, w której wykluczona jest możliwość lokalizacji zabudowy mieszkaniowej, uniemożliwiał jej zagospodarowania zgodnie z treścią Uchwały Nr VI/46/85 Miejskiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 30 maja 1985 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego i jego podziału na działki budowlane na osiedlu "Pietrasze" w Białymstoku. W zakresie powyższego zarzutu Wojewoda odwołał się do treści art. 136 ust. 3 u.g.n., podkreślając, że przesłanką zwrotu jest niezrealizowanie celu wywłaszczenia, a bez znaczenia pozostają przyczyny, dla których cel ten nie został zrealizowany. Stąd też powody niezrealizowania celu wywłaszczenia są irrelewantne dla oceny zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. W przedmiotowej sprawie, jak podkreślił organ II instancji, zbędność nieruchomości winna być oceniana jedynie przez pryzmat zrealizowania celu wywłaszczenia. Skoro cel ten, jak wyżej wskazano, nie został zrealizowany to nie ulega wątpliwości, że spełnione zostały przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz jej byłych właścicieli lub ich następców prawnych.

Odnosząc się natomiast do zarzutów W.G. dotyczących błędnego ustalenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania, organ uznał, że zawierają one w części uzasadnione podstawy. Jak podkreślił Wojewoda, postępowanie dowodowe w sprawie ustalenia wysokości należnego do zwrotu odszkodowania ma obejmować waloryzację odszkodowania za zwracaną nieruchomość lub jej część, oraz sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość rynkową zwracanej części wywłaszczonej nieruchomości w celu ustalenia czy, zgodnie z art. 217 ust. 2 u.g.n., wysokość zwaloryzowanego odszkodowania nie przekracza 50% aktualnej wartości nieruchomości. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika zaś organ I instancji nie odnalazł dokumentów potwierdzających ustalenie i wypłacenie odszkodowania na rzecz podmiotów, od których przejęto nieruchomość. Nie jest więc znana kwota odszkodowania, o ile odszkodowanie takie w ogóle zostało ustalone. Tymczasem organ I instancji w toku postępowania zlecił rzeczoznawcy majątkowemu określenie wartości rynkowej prawa własności nowoprojektowanej nieruchomości (oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1428 ha), a rzeczoznawca określił wartość rynkową tejże nieruchomości na kwotę 111.000,00 zł (77,64 zł/m2). Na tej podstawie organ I instancji ustalił wskazaną w sentencji zaskarżonej decyzji kwotę należną do zwrotu na rzecz Gminy Białystok. Powyższe postępowanie organu I instancji Wojewoda ocenił negatywnie wskazując, że jest ono niezgodne z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczącymi zasad ustalania należnego do zwrotu odszkodowania.

W ocenie organu II instancji brak dowodu na ustalenie i wypłacenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz jej byłych właścicieli lub ich następców prawnych, skutkuje tym, że dyspozycja art. 140 ust. 1 u.g.n. nie ma zastosowania, a więc brak jest podstaw do nakazania zwrotu zwaloryzowanej kwoty odszkodowania, a tym bardziej nakazania "w zamian" zwrotu wartości rynkowej nieruchomości.

Jako niezasadny organ ocenił natomiast zarzut dotyczący przyjęcia do wyceny powierzchni większej niż powierzchnia zwracanej nieruchomości. Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że biegły wycenił nieruchomość o powierzchni 0,1428 ha i nieruchomość o takiej powierzchni zwrócono na rzecz W.G. co wynika z sentencji zaskarżonej decyzji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiodła Gmina B. zarzucając jej naruszenie:

- art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a także poprzez brak dostatecznego uzasadnienia prawnego podjętego rozstrzygnięcia;

- art. 136 ust. 1 i 2 oraz 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez uznanie, iż część nieruchomości gruntowej stała się zbędna na cel określony w akcie wywłaszczeniowym, a jej zwrot następuje nieodpłatnie.

Wskazując na powyższe podstawy Gmina wniosła o uchylenie w całości decyzji Wojewody P. z [...] sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu skargi Gmina powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu co braku możliwości zrealizowania celu wywłaszczenia, wskazując, że z uwagi na położenie wywłaszczonej nieruchomości względem cmentarza, znajduje się ona w strefie sanitarnej cmentarza, w której wykluczona jest możliwość lokalizacji zabudowy mieszkaniowej. Dlatego też, zdaniem skarżącej Gminy, organy winny poddać analizie negatywne przesłanki realizacji celu wywłaszczenia na nieruchomości gruntowej objętej postępowaniem zwrotowym pod kątem braku możliwości jej zagospodarowania zgodnie z uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w Białymstoku Nr VI/46/85 z 30 maja 1985 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego i jego podziału na działki budowlane na osiedlu "Pietrasze" w Białymstoku z uwagi na ograniczenia wynikające z przytoczonych przepisów dotyczących lokalizacji zabudowy mieszkaniowej w strefie ochronnej istniejącego cmentarza Parafii pw. W. w B.

Za istotną powtórnego zbadania Gmina uznała wynikająca z treści art. 140 ust. 1 u.g.n. dyspozycję stwierdzająca, iż w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie.

W tym zakresie skarżąca wyjaśniła, że po dokonaniu ponownej analizy archiwalnych zasobów Urzędu Miejskiego w B., ustalono, iż w treści dokumentów wywłaszczeniowych doszło do błędnego oznaczenia nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa. Na podstawie decyzji Geodety Miejskiego w B. znak [...]z dnia [...] marca 1986 r. ustalona została bowiem kwota odszkodowania za nieruchomość gruntową przejętą na rzecz Skarbu Państwa, oznaczoną uprzednio w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta B. obrębu [...] numerem [...] o pow. 0,1700 ha, stanowiącą dotychczas własność W.S., która to nieruchomość, zdaniem gminy, w rzeczywistości oznaczona była numerem [...] o pow. 0,1700 ha.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c).

Przeprowadzona przez sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że została ona wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co uzasadniało jej uchylenie. Przedstawienie przyczyn, jakie legły u podstaw takiej oceny sądu, rozpocząć należy od przypomnienia, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2020r., którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylono pkt 2 i 3 decyzji Starosty G. z [...] lipca 2020r., i w tym zakresie orzeczono, że zwrot nieruchomości, oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako działka o nr [...], po podziale geodezyjnym jako działka nr [...] o pow. 0,1428 ha, następuje nieodpłatnie (pkt 1), a w pozostałej części decyzję organu I instancji utrzymano w mocy (pkt 2).

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 136 ust. 3, art. 140 ust. 1 oraz art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.). Zgodnie z art. 136 ust. 3 tejże ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Z kolei w art. 137 ust. 1 u.g.n., została sformułowana legalna definicja stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Według tego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: (1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu; (2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Oba wymienione w art. 137 ust. 1 u.g.n. kryteria opierają się, jak słusznie podkreślono w zaskarżonej decyzji, na założeniu odpadnięcia celu wywłaszczenia, czy to z powodu zaniechania określonego zadania inwestycyjnego, czy to z powodu ustania prawnej podstawy rozpoczęcia realizacji inwestycji, przy czym wystarczy, aby jedna ze wskazanych przesłanek została spełniona, żeby uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Organ stosując art. 136 ust. 3 u.g.n. zobowiązany był zatem przede wszystkim ustalić, czy zrealizowano cel wywłaszczenia. Ustalenia w tym przedmiocie, zdaniem sądu, są prawidłowe. Stąd też nie można skutecznie zarzucić organom naruszenia przepisów o postępowaniu wyjaśniającym i o uzasadnianiu rozstrzygnięć administracyjnych (art. 7, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a.), na których to zarzutach skoncentrowana jest w dużej mierze wniesiona w niniejszej sprawie – skarga.

W sprawie jest poza sporem, że cel wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako działka o nr [...] został precyzyjnie określony w uchwale Nr VI/46/85 Miejskiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 30 maja 1985 r., gdzie wskazano, że przejęte nieruchomości mają być wykorzystane jako teren budowlany i podzielone na działki budowlane na osiedlu "P." w B. Z kolei, zgodnie z ówcześnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym Zarządzeniem Prezydenta Miasta Białegostoku Nr 18/84 z dnia 8 czerwca 1984 r. (Dz. Urz. WRN Nr 12, poz. 103), teren ten przeznaczony był w całości pod zieleń parkową i urządzenia rekreacyjne (obszar ZP-25). Tymczasem, jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w całym postępowaniu, stan większości obszaru wnioskowanej do zwrotu nieruchomości nie wskazuje, aby były na niej podejmowane jakiekolwiek czynności zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia, a więc budowy osiedla mieszkaniowego "P.". Brak jest jakichkolwiek budynków, budowli czy innych obiektów z realizację tego celu związanych. Ponadto, jak jednoznacznie oceniły organy, na przejętym terenie nie powstała także zieleń parkowa ani urządzenia rekreacyjne, co wynikało z obowiązującego na dzień wywłaszczenia planu miejscowego.

Nie jest także tak, jak twierdzi skarżąca, że skoro wywłaszczona nieruchomość znajduje się w strefie sanitarnej cmentarza, w której wykluczona jest możliwość lokalizacji zabudowy mieszkaniowej, to organy winny poddać analizie negatywne przesłanki realizacji celu wywłaszczenia. W ocenie sądu kwestia braku możliwości realizacji celu wywłaszczenia z uwagi na położenie wywłaszczonej nieruchomości w pobliżu cmentarza, nie może, jak trafnie podkreślono też w zaskarżonej decyzji, stanowić negatywnej przesłanki zwrotu nieruchomości. Jeżeli bowiem, jak podnosi skarżąca Gmina, już na dzień wydania uchwały niemożliwe było zagospodarowanie przejętych na jej podstawie nieruchomości na cel w niej wskazany, to tym bardziej, jak zaakcentował Wojewoda, należy zwrócić te nieruchomości ich byłym właścicielom, albowiem ich odebranie było pozbawione podstaw. W tym miejscu należy przypomnieć, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie uzależnia zwrotu nieruchomości od faktu, czy na wywłaszczonej nieruchomości cel wywłaszczenia był możliwy do zrealizowania, ale od tego, czy został zrealizowany. Nie jest też rolą sądu ocena, czy przyjęty w uchwale będącej podstawą dokonanego wywłaszczenia cel był możliwy do zrealizowania. Skoro w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że inwestycja stanowiąca cel wywłaszczenia nie została zrealizowana, to następczyni prawna poprzednich właścicieli mogła skutecznie dochodzić zwrotu tejże nieruchomości, o czym prawidłowo orzekły organy.

Jak stanowi natomiast art. 140 § 1 u.g.n. w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Z powyższej regulacji wynika jednoznaczna zasada, zgodnie z którą wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości pociąga za sobą obowiązek zwrotu uprzednio otrzymanego odszkodowania.

Odnosząc powyższą regulację do okoliczności przedmiotowej sprawy Wojewoda P. stwierdził, że jeżeli w prowadzonym postępowaniu nie ma dowodów potwierdzających ustalenie i wypłacenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz jej byłych właścicieli lub ich następców prawnych, to organ I instancji nie mógł nakazać zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego według wartości rynkowej nieruchomości.

Z powyższą tezą co do zasady należy się zgodzić, tym niemniej dla prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia w części dotyczącej braku dowodu na ustalenie i wypłatę odszkodowania na rzecz byłych właścicieli za wywłaszczoną nieruchomość, oznaczoną uprzednio jako działka nr [...]o pow. 0,1700 ha, za zasadne sąd uznał, aby organ II instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu odniósł się do powołanej w skardze - decyzji Geodety Miejskiego w B. z dnia [...] marca 1986r. nr [...], odnalezionej przez skarżąca Gminę w toku ponownej analizy archiwalnych zasobów Urzędu Miejskiego w B. Przedmiotową decyzją, jak wynika z oświadczenia skarżącej Gminy, została ustalona bowiem kwota odszkodowania za nieruchomość gruntową przejętą na rzecz Skarbu Państwa, oznaczoną uprzednio w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta B. numerem [...] o pow. 0,1700 ha, stanowiącą własność W.S. Biorąc pod uwagę zbieżność powierzchni tejże działki i działki o nr [...] (będącej przedmiotem zwrotu w niniejszej sprawie) oraz tożsamość ich właściciela, można domniemywać, jak przyjmuje skarżąca Gmina, że decyzja Geodety Miejskiego w B. z dnia 28 marca 1986r. ustalająca odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość faktycznie dotyczyła działki o nr [...]. Powyższe domniemanie jest tym bardziej uzasadnione, że wnioskodawczyni w odwołaniu od decyzji organu I instancji nie kwestionowała faktu wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jej spadkodawcom, a jedynie wysokość ustalonej kwoty zwaloryzowanego odszkodowania.

W kontekście powyższych okoliczności nie można już zatem jednoznacznie stwierdzić, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do przyjęcia jako udowodnionego faktu braku wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako działka o nr [...]. Skoro zaś ustalenie, czy nastąpiła wypłata przedmiotowego odszkodowania jest okolicznością determinującą prawidłowość rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, to w ramach dostępnych środków dowodowych organy administracji powinny dopuścić i przeanalizować wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. W związku z tym, iż decyzja Geodety Miejskiego w B. z dnia [...] marca 1986r. ustalająca odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość została "odnaleziona", już po wydaniu zaskarżonej decyzji, sąd za zasadne uznał uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia celem jej szczegółowego przeanalizowania jako nowego dowodu, który ewentualnie mogłyby stanowić podstawę do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1b p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.

Końcowo, należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w Białymstoku z dnia 5 listopada 2020 r. wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. Z 2020 r., poz. 374 ze zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r.