Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 687/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13, art. 15, art. 97
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Anna Szymańska, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2015 r. sprawy ze skargi V. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców (dalej "Rada"), po rozpatrzeniu odwołania V. K. (dalej "skarżącego") od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej "Szefa Urzędu") nr [...] z dnia [...] maja 2014 r., orzekającej o:

1) odmowie nadania skarżącemu statusu uchodźcy,

2) odmowie udzielania skarżącemu ochrony uzupełniającej,

3) nieudzieleniu skarżącemu zgody na pobyt tolerowany,

utrzymała decyzję Szefa Urzędu w mocy.

Zaskarżoną decyzją objęto również małżonkę skarżącego N. K. (dalej "małżonkę skarżącego" albo "uczestniczkę").

II. Zaskarżona decyzja Rady zapadła w następującym stanie faktycznym:

1. W dniu 21 marca 2014 r. skarżący, będący obywatelem [...]., złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy. We wniosku skarżący oświadczył, że: (-) na U. zamieszkiwał wraz z rodziną w miejscowości N., położonej na Półwyspie [...], (-) w okresie poprzedzającym aneksję [...]. czynnie brał udział w ochronie budynków rządowych przed [...] aktywistami, (-) uważa się za osobę, która doznała prześladowań w kraju pochodzenia, dano mu do zrozumienia, że musi opuścić [...].

2. W dniu 8 kwietnia 2014 r. przeprowadzono przesłuchanie skarżącego, w trakcie którego podtrzymał on swoje dotychczasowe oświadczenia. Według jego relacji na [...] cała grupa, której był członkiem (osoby te łączy wyznawana religia – są protestantami, należącymi do Kościoła [...]) była postrzegana jako [...], a w konsekwencji [...]. Po wkroczeniu wojsk [...] członkowie Kościoła [...], w tym zwłaszcza jego żona, która jest pastorem udali się w pobliże otoczonej bazy wojskowej. Próbowali przekonać żołnierzy [...] o bezpodstawności ich działań. Przy tej okazji miało powstać nagranie wyemitowane w telewizji, ukazujące ich działania. Grupa była także aktywna w trakcie wydarzeń na M., wspierali protestujących modlitwą, jak i materialnie. Nie wie skąd pochodziła informacja o grożącym im niebezpieczeństwie, uzyskał ją za pośrednictwem żony. Decyzja o wyjeździe była kolegialna. Wnioskodawca uważa się za osobę zagrożoną prześladowaniami, a prześladowania utożsamia z otrzymywanymi pogróżkami, a także obawami związanymi z ekspansją R.

3. Przesłuchana przez Szefa Urzędu małżonka skarżącego potwierdziła w całości zeznania męża. Uczestniczka uważa się za osobę prześladowaną. Uważa, iż w przeszłości jako pastor protestanckiego Kościoła padła ofiarą prześladowań religijnych, przejawiających się w niechęci do jej osoby. W okresie protestów na M. powodem jej prześladowań były jej poglądy polityczne, których głównym punktem jest poparcie dla idei jedności U. Szczególne zagrożenie łączy z wyemitowaniem telewizyjnego programu ukazującego m.in. jej aktywność agitatorską. Do akt sprawy dołączyła dokumenty rejestracyjne Kościoła [...].

4. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Szef Urzędu odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej, a także nie udzielił zgody na pobyt tolerowany.

5. Skarżący wniósł do Rady odwołanie od decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] maja 2014 r., zarzucając temu orzeczeniu naruszenie przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę udzielania cudzoziemcom ochrony.

6. W uzupełnieniu odwołania skarżący przedstawił stanowisko, iż nie tylko na [...] zagraża mu niebezpieczeństwo, lecz także na pozostałej części [...], kwestionując tym samym zastosowanie względem niego art. 18 ww. ustawy. Na poparcie tego stanowiska przywołano uregulowania prawne, które mają wyłączać z kręgu beneficjentów pomocy socjalnej osoby, które wyjechały poza [...]. Organowi zarzucono także nierozważenie możliwości prześladowań na tle religijnym jako wyznawców Kościoła [...]. Podniesiono, iż działalność tego kościoła spotyka się z atakami cerkwi prawosławnej. Zarzucono organowi I instancji, iż nie odniósł się do [...] narodowości skarżącego i [...] narodowości jego żony, a mogą to być okoliczności, pociągające za sobą groźbę prześladowań na terenie [...]. Skarżący wskazał na naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. Jego zdaniem organ nie sprawdził aktualnej, faktycznej sytuacji na [...], nie zbadał faktycznego przestrzegania praw mniejszości religijnych, etnicznych i narodowościowych w różnych rejonach [...], "ryzyka posiadania pro-[...] poglądów politycznych" oraz realnej możliwości uzyskania pomocy jako osoba przesiedlona od władz [...]. Organ miał tez nie wziąć pod uwagę faktów znanych mu z urzędu (nie skonkretyzowano o jakie fakty chodzi.

W uzupełnieniu odwołania i w późniejszym okresie skarżący wniósł o dołączenie do materiału dowodowego poniżej wyszczególnionych materiałów:

(-) Zaświadczenia wydanego przez Ministerstwo Obrony [...] poświadczającego, że wraz z innymi członkami Kościoła [...] skarżący brał bezpośredni i aktywny udział w działaniach zmierzających do odparcia [...] agresji. W odpowiedzi na wezwanie Rady do przedłożenia oryginału przedmiotowego zaświadczenia, udzielonej pismem z 25 lipca 2014 r., skarżący oświadczył, iż osobiście złożył oryginał pisma w Radzie i zarzucił organowi jego zagubienie. Jednocześnie dołączył notarialnie poświadczoną kopię tego pisma;

(-) Tekstu ustawy uchwalonej w dniu 19 czerwca 2014 r. przez Radę Najwyższą [...], w celu udowodnienia, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia nie uzyska pomocy od właściwych władz, co ma wynikać z ustawowego wykluczenia osób uprawnionych do pomocy obywateli [...], którzy opuścili kraj w celu ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy;

(-) Szeregu tekstów internetowych oraz raportów o sytuacji na [...], z których ma wynikać, iż osoby o [...] poglądach są zagrożone prześladowaniem na całym terytorium [...] i nie istnieje realna alternatywa ochrony wewnętrznej. Istotne fragmenty tych opracowań zostały przetłumaczone przez Radę;

(-) Pisemnego oświadczenia skarżącego i jego małżonki, oznaczonego jako "uzupełnienie przesłuchania";

(-) Rekomendacji UNHCR dotyczące rozpatrywania wniosków obywateli [...];

(-) Materiałów dowodowych zebranych w sprawach innych członków Kościoła [...] (sześć innych spraw).

7. Kolejnym wnioskiem dowodowym z 30 czerwca 2014 r. skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z pisemnej interpretacji [...] przepisów prawa dokonanej przez Krajowy Urząd Migracyjny [...]. Dokument stanowiący taką interpretację został przedłożony w kopii. Rada pismem z 16 lipca 2014 r. wezwała Stronę do przedłożenia oryginału. Pismem z 25 lipca 2014 r. Strona poinformowała, że dokument został nadesłany drogą mailową, w związku z czym nie dysponuje oryginałem.

8. Wnioskiem z 17 lipca 2014 r. Strona wniosła o dopuszczenie dowodu z kopii nagrania rozmowy telefonicznej pomiędzy Panem M. S. (członek wspólnoty, także ubiega się o nadanie statusu uchodźcy) a doradcą [...] przedstawiciela Rady Najwyższej [...]. Ów człowiek miał zadzwonić na prywatny, polski numer telefonu komórkowego Pana S. i wysuwać groźby pod adresem członków wspólnoty.

10. Pismem z 25 lipca 2014 r. skarżący sformułował kolejne wnioski dowodowe o dopuszczenie do materiału dowodowego dwóch tekstów internetowych opisujących eskalację konfliktu zbrojnego na [...].

11. Wnioskiem z dnia 2 września 2014 r. skarżący zwrócił się o dołączenie do materiału dowodowego sześciu tekstów internetowych nt. sytuacji na [...] oraz raportu opracowanego przez Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Praw Człowieka z 17 sierpnia 2014 r. "[...]" oraz stanowisko Wysokiego Komisarza na temat sytuacji na [...] z 27 sierpnia 2014 r., w celu udowodnienia, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia istnieje ryzyko poważnej krzywdy w związku z konfliktem zbrojnym toczącym się na [...].

III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., wydaną w następstwie rozpoznania odwołania skarżącego od decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] maja 2014 r., Rada utrzymała decyzją Szefa Urzędu w mocy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie odwoławcze, Rada wskazała w szczególności, co następuje:

(I). Materiał dowodowy niniejszej sprawy nie daje podstaw do przyjęcia, że zachodzą w niej warunki do przyznania skarżącemu statusu uchodźcy w związku ze spełnieniem się przesłanek, o których mowa w art.13 ust.1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

(1). Nie ulega wątpliwości, iż skarżący jest zagrożony ewentualnymi prześladowaniami w razie powrotu na [...], anektowany przez R. Wiąże się to z faktem, że skarżący, o czym powszechnie wiadomo, posiada poglądy polityczne przychylne wobec władz [...]. Jako członek Kościoła [...] czynnie występował przeciwko [...] aneksji [...], co potwierdza przedłożone zaświadczenie [...] Ministerstwa Obrony Narodowej. Zeznania skarżącego oraz uczestniczki, dotyczące okoliczności ich wymuszonego opuszczenia [...] oraz podejmowanych działań [...] są spójne i wiarygodne. Stenogram rozmowy telefonicznej z osobą piastującą wysokie stanowisko w obecnej administracji [...] jest nieweryfikowalny, pod względem sprawdzenia autentyczności nagrania, jak i tożsamości osób biorących w niej udział. Niemniej nie ma podstaw do tego, by traktować to nagranie jako nieautentyczne, a formułowane w nim groźby można uznać za realne w świetle znanej faktografii wydarzeń na [...]. Nie ulega żadnych wątpliwości, iż obecnie na [...] dochodzi do bardzo poważnych naruszeń praw człowieka w szczególności w odniesieniu do oponentów politycznych obecnych władz, jak i przedstawicieli mniejszości narodowych. Spośród dokumentów włączonych do materiału dowodowego na żądanie Strony tę ocenę potwierdza m.in. tekst "[...]". Biorąc pod uwagę te ustalenia, w sposób jednoznaczny można stwierdzić, iż ze strony obecnych władz [...] skarżącemu i jego rodzinie zagraża prześladowanie ze względu na wyrażane poglądy polityczne.

(2). W tej sytuacji zasadnym jest rozważenie, czy w odniesieniu do skarżącego istnieje możliwość relokacji wewnętrznej na terenie [...]. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Przy ocenie, czy sytuacja na części terytorium kraju pochodzenia jest zgodna z ust. 1, bierze się pod uwagę okoliczności dominujące na tej części terytorium kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca.

(3). Podkreślić na wstępie należy, że niezależnie od faktu położenia miejsca stałego zamieszkania skarżącego na terytorium uznawanym obecnie za okupowane, skarżący będzie przez władze [...] traktowany jako obywatel [...]. Aneksja [...] przez R. nie prowadzi do utraty przez skarżącego obywatelstwa [...]. Nawet jednak gdyby władze [...] uznały go za obywatela [...] np. kierując się nieaktualizowanymi danymi meldunkowymi), nabycie obywatelstwa [...] nie znosi obywatelstwa [...], co wynika z [...] ustawodawstwa.

(4). W świetle powyższych ustaleń traci na znaczeniu argumentacja skarżącego, zmierzająca do wykazania, iż na [...] nie może on otrzymać pomocy jako uchodźca (por. pisemna interpretacja [...] przepisów prawa dokonana przez Krajowy Urząd Migracyjny [...]). Ze swej natury status uchodźcy może być nadany tylko cudzoziemcowi, a nie obywatelowi państwa, w którym toczyłaby się procedura uchodźcza. W kategoriach prawa międzynarodowego na terytorium kraju swojego pochodzenia skarżący mógł być natomiast uznany za osobę wewnętrznie przesiedloną. Okoliczności tych nie można jednakże utożsamiać z objęciem skarżącego praktykami dyskryminacyjnymi przez władze [...], czy też całkowitym pozbawieniem skarżącego dostępu do pomocy socjalnej.

(5). Uznać należy, że na terytorium [...] kontrolowanym przez władze [...], osobom o poglądach politycznych takich jak posiada skarżący nie zagraża niebezpieczeństwo (chodzi o terytorium, na którym udało się przeprowadzić wybory do [...] parlamentu w dniu 26 października 2014 r., a zatem z pominięciem terytorium Autonomicznej Republiki [...] oraz w obwodów [...] i [...]). Poglądy polityczne skarżącego mogą sprowadzić na niego niebezpieczeństwo na terenach kontrolowanych przez separatystów, natomiast z uwagi na to, że skarżący prezentuje stanowisko przychylne dla władz [...], niebezpieczeństwo to nie występuje na obszarze reszty kraju.

(6). Skarżący kwestionuje wprawdzie ocenę, aby zachodnia i centralna [...] były dla niego bezpieczne, jednak nie ze względu na postawę władz państwowych, ale z powodu obaw o dalszy rozwój wypadków politycznych. Z odebranych w sprawie zeznań wynika obawa skarżącego i uczestniczki przed eskalacją konfliktu zbrojnego na cały kraj lub nawet przed aneksją całego terytorium państwa przez R. W trakcie przesłuchania małżonkowie zeznali, iż impulsem do opuszczenia zachodniej [...] i udania się do Polski był fakt, iż tylko raz spotkali się z przedstawicielem władz lokalnych, jak również brak pewności co do kierunku rozwoju dalszej sytuacji – osobistej i politycznej. Scenariusz rozwoju wypadków zakładający eskalację działań zbrojnych na terenie całej [...] jest czysto hipotetyczny. Operując tylko faktami powszechnie znanymi można podważyć prawdopodobieństwo takiej prognozy. Jak wiadomo, R. angażuje się militarnie w konflikt [...], ale nie czyni tego oficjalnie i bezpośrednio, lecz wspiera ruchy separatystyczne. Trudno sobie wyobrazić, by poza wschodnią i częściowo południową [...] wyłonił się ruch separatystyczny, który R. będzie wspierać militarnie. Przeczą temu wyniki wyborów parlamentarnych, w których zdecydowane zwycięstwo odniosły partie premiera J. i prezydenta P. (por. OSW, Mocny głos...). Nawet w wypadku całkowitej klęski wojsk [...], zajęcie terenów centralnych i zachodnich wydaje się być iluzoryczne, zważywszy, że [...] (do którego skierowali się cudzoziemcy) i linię frontu (wg stanu na dzień 5 września 2014 r., gdy zawarto porozumienie o zawieszeniu broni) dzieli dystans ponad 1000 km.

(7). W uzupełnieniu odwołania i dalszych wnioskach dowodowych wyrażono pogląd o braku bezpieczeństwa przesiedleńców na terytorium [...], jednak stanowisko to nie jest przekonywujące w zakresie odnoszącym się do terytorium kontrolowanego przez władze [...]. Obawa skarżącego przed prześladowaniem jest zatem uzasadniona tylko w odniesieniu do tej części terytorium [...], którego nie kontroluje [...] rząd.

(8). Nie można uznać za prawdopodobne, aby na terytorium [...] kontrolowanym przez rząd w K. skarżącemu groziło niebezpieczeństwo ze strony obecnych władz [...]. Przedłożenie stenogramu rozmowy telefonicznej, z której treści wynika, iż funkcjonariusz obecnej administracji [...] ustalił numer telefonu lidera grupy, zdaje się mieć wymowę sugerującą, iż wszystkie osoby z grupy, do której należy skarżący są pod nadzorem władz [...]. Uznać jednakże należy, że podjęcie przez obecne władze [...] jakichkolwiek działań wymierzonych w osoby przebywające poza [...] wymagałoby przeprowadzenia złożonej operacji. Taka możliwość jest nieprawdopodobna, gdyż nie jest jasne, jaki miałby być cel takiego działania i dlaczego faktyczne władze [...] miałyby przypisywać tak szczególne znaczenie tej grupie przesiedleńców. Jest to trudne do zaakceptowania w świetle profilu skarżącego, który sam nie prowadził działalności politycznej, utrzymywał się z emerytury i doraźnych zajęć, a [...] opuścił bez przeszkód. Wprawdzie niektóre z osób wchodzących w skład tej grupy były bardziej aktywne, np. uczestniczka jest pastorem i publicznie opowiadała się po stronie rządu w K., jednakże i ten poziom zaangażowania politycznego nie uprawdopodabnia podejmowania przez władze [...] działań godzących w członków tej grupy, po ich wyjeździe z [...].

(9). Nie są przekonywujące stwierdzenia dotyczące usunięcia [...] z listy bezpiecznych krajów pochodzenia/krajów trzecich. Koncepcja bezpiecznego kraju pochodzenia obecna tylko w niektórych systemach prawnych (niestosowana w Polsce) służy stosowaniu przyspieszonych procedur uchodźczych wobec obywateli państw, w których nie występuje ryzyko prześladowań lub doznania poważnej krzywdy (por. art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, który odsyła do nieistniejącej europejskiej listy krajów bezpiecznych). Fakt, że określone państwo nie spełnia kryteriów uznania go za bezpieczne nie oznacza, że wszyscy jego obywatele spełniają kryteria nadania statusu uchodźcy. W odniesieniu do alternatywy ochrony wewnętrznej wpis na tę listę jest całkiem indyferentny.

(10). Nie ulega wątpliwości, że skarżący oraz uczestniczka mają możliwość bezpiecznego i legalnego przemieszczenia się (relokacji) na terytorium [...], kontrolowane przez władze [...].

(10.1) Art. 18 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP nakazuje wziąć pod uwagę dominującą sytuację panująca na tej (pozostałej, wolnej od prześladowań) części kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca. Zgodnie z treścią stanowiska UNHCR te okoliczności należy rozważać na trzech płaszczyznach: sytuacji bezpieczeństwa w potencjalnych regionach schronienia, poszanowania praw człowieka wobec przesiedleńców i ich sytuacji ekonomicznej.

(10.2) Sytuację w bezpiecznej części kraju można wprawdzie analizować odnośnie całego obszaru [...] kontrolowanego przez władze [...], jednak najbardziej prawdopodobne jest udzielenie cudzoziemcom pomocy w obwodzie lwowskim, gdyż tam uzyskali już raz pomoc, jak i dlatego, że tam właśnie znaleźliby się po przekroczeniu granicy polskiej. Sytuację tę należy ocenić pozytywnie. Nie toczą się tam żadne działania militarne. O zagrożeniach bezpieczeństwa osobistego przesiedleńców nie wspomina żaden z zgromadzonych z inicjatywy skarżącego lub organu materiałów źródłowych. Przeciwnie, w tym zakresie podkreślane jest zaangażowanie i mobilizacja całego społeczeństwa w zapewnienie warunków bytowych dla przesiedleńców. Taką pozytywną ocenę należy odnieść również do sfery poszanowania praw człowieka.

(10.3) Przechodząc do oceny osobistych uwarunkowań przesiedleńców na płaszczyźnie możliwości ich samodzielnego utrzymania się (sytuacji ekonomicznej), należy w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji skarżącego dotyczącej twierdzenia, iż obywatele [...], którzy wyjechali zagranicę są automatycznie wykluczeni z możliwości uzyskania pomocy socjalnej. Ta argumentacja nie jest jednak trafna, gdyż opiera się w całości na przepisach projektu ustawy z 19 czerwca 2014 r. o osobach przesiedlonych, która istotnie przewidywała tego typu ograniczenia. Jednak nie weszła ona w życie wskutek weta Prezydenta P., które spowodowało opracowanie nowego projektu. W dniu 14 października 2014 r. Rada Najwyższa [...] przyjęła nową ustawę o zapewnieniu praw i swobód osobom wewnętrznie przesiedlonym, która oczekuje obecnie na podpis Prezydenta P. Nowy akt prawny nie przewiduje już takich ograniczeń jak poprzedni projekt. Uzyskanie statusu osoby wewnętrznie przesiedlonej jest uzależnione od posiadania stałego miejsca zamieszkania na [...], a zgodnie z art. 12 ustawy, zaświadczenie dotyczące uzyskania statusu osoby wewnętrznie przesiedlonej traci ważność w przypadku wyjazdu na stały pobyt za granicę. Niezależnie od powyższych ustaleń, Wnioskodawca jako osoba pochodząca z [...] jest objęty ustawą o zabezpieczeniu praw i wolności obywateli i porządku prawnym na czasowo okupowanym terytorium [...], która nie przewiduje ograniczeń związanych z wyjazdem zagranicę.

(10.4) Sytuacja ekonomiczna przesiedleńców pozostaje trudna, co jest rezultatem bardzo złej sytuacji ekonomicznej [...] i skali przesiedleń, szacowanej od 450 do 900 tys. osób. Szacuje się, że instytucje państwowe zapewniły zakwaterowanie ok. ¼ przesiedleńców. Pozostali korzystają z pomocy organizacji pozarządowych, międzynarodowych, krewnych lub zdecydowali się na emigrację. W dostępnych opracowaniach brak informacji na temat bezdomności wśród przesiedleńców. Przesiedleńcy mogą też liczyć na bezpłatne wyżywienie, zapewniane staraniami wszystkich tych instytucji i społeczeństwa. Kształtująca się baza prawna stwarza możliwości dostępu do świadczeń socjalnych (zasiłki, zapomogi, itp.), jakkolwiek brak niezbędnej dokumentacji może w indywidualnych przypadkach utrudniać ten dostęp. Przesiedleńcy mogą rejestrować się jako osoby bezrobotne. Z racji zapewniania im zakwaterowania i wyżywienia na terenach wiejskich, ich perspektywy znalezienia pracy wydają się niewielkie, jakkolwiek nie jest wykluczone, iż przesiedleńcy będą kierować się do dużych miast [...]. Generalnie można przyjąć, że organy władzy publicznej podejmują intensywne działania na rzecz przesiedleńców, jakkolwiek bardzo zła sytuacja gospodarcza kraju oraz realia kryzysu humanitarnego rzutują na trudną sytuację tych osób (na podstawie opracowania WIKP z 24 października 2014 r. oraz materiału autorstwa M. Jaroszewicz (OSW) z 18 września 2014 r. [...]).

W ocenie Rady te ustalenia nie wyłączają możliwości zastosowania koncepcji alternatywy ochrony wewnętrznej. Warunkiem powoływania na nią, nie jest ustalenie dobrej kondycji materialnej osoby przesiedlonej, czy korzystnych dla niej prognoz ekonomicznych. Funkcją ochrony międzynarodowej nie jest bowiem przeciwdziałanie ubóstwu lub wykluczeniu społecznemu. Tego typu względy mogą być brane przy kształtowaniu polityki migracyjnej państwa sensu largo, ale wykraczają poza kompetencje organów rozpatrujących wnioski o nadanie statusu uchodźcy. Określając poziom zabezpieczenia materialnego, jaki musi być zapewniony dla przesiedleńców, by możliwe było uznanie, iż w jego przypadku możliwa jest alternatywa ochrony wewnętrznej, można odwołać się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Trybunał uznaje, iż państwa mają obowiązek powstrzymać się od wydalenia cudzoziemca w sytuacji prognozy skrajnego ubóstwa, gdy cudzoziemiec jest osobą całkowicie zależną od pomocy państwa i znalazł się w obliczu obojętności organów swojego państwa, nie do pogodzenia z godnością człowieka (por. wyroki w sprawie M.S.S. przeciwko Belgii i Grecji § 252 i 253, Tarakhel przeciwko Szwajcarii § 98). Biorąc pod uwagę wszystkie ustalenia faktyczne, Rada nie stwierdza, by taka sytuacja miała w tej chwili miejsce Na [...].

(10.5) UNHCR w kontekście wymogu "osobistych uwarunkowań" wskazuje, iż osoby przesiedlane powinny korzystać z "sieci wsparcia" w bezpiecznej części kraju. Ze względu na zaangażowanie społeczeństwa w pomoc przesiedleńcom, której doświadczyli też skarżący i jego rodzina, Rada stoi na stanowisku, iż przesiedleńcy, w szczególności w obwodach zachodniej [...], korzystają z takiego wsparcia. W indywidualnych przypadkach może pojawić się ostracyzm społeczny i odmowa pomocy w odniesieniu do przedstawicieli grup mniejszościowych. Tego typu problemy odnotowano w odniesieniu do [...]. Skarżący ostatecznie zadeklarował narodowość [...], jednak fakt ten wydaje się być drugoplanowy. We wniosku o nadanie statusu uchodźcy skarżący nawet nie podniósł tego wątku, a jego narodowość – zapewne omyłkowo – określono jako [...]. Skarżący jest obywatelem [...], żył w obrębie tego państwa przez wiele lat, a co najważniejsze – otrzymał pomoc w obwodzie [...], z której dobrowolnie zrezygnował. Brak też doniesień, które świadczyłyby o złej sytuacji osób narodowości [...] na [...]. Pewną odrębność w jego profilu widać w odniesieniu do wyznawanej religii, nie jest to jednak okoliczność stygmatyzująca go społecznie (por. dalsze uwagi związane z obawą przed prześladowaniami na tle religijnym).

(10.6) Reasumując, żadna z okoliczności, które organy rozpatrujące wniosek muszą wziąć pod uwagę na podstawie art. 18 ww. ustawy nie wyłącza w przypadku skarżącego możliwości uzyskania przez niego ochrony na innej części terytorium [...], w szczególności w obwodzie [...]. W konsekwencji uznanie za zasadne obaw cudzoziemca co do zagrożenia jego osoby na [...], nie stanowi podstawy do udzielenia ochrony w postaci nadania statusu uchodźcy.

11. Brak podstaw do przyjęcia, że skarżący oraz uczestniczka winni żywić uzasadnioną obawę przed prześladowaniami ze względu na wyznawaną religię, mogącymi zaistnieć na terytorium [...] pozostającym pod kontrolą władz tego państwa. Jak wynika z opracowania WIKP z 3 kwietnia 2014 r. na temat Kościoła [...] (s. 51 – 53 akt organu I instancji) jego członkowie opowiadali się za jednością [...] i z tego powodu mogą być identyfikowani z nurtem pro-[...]. W tej sytuacji, nie ze względu na religię, ale uwarunkowania polityczne, mogą być narażeni na prześladowania po powrocie na [...]. W tym zakresie zadeklarowana obawa nie może zostać uznana za uzasadnioną, ze względu na zastosowanie art. 18 ustawy. Wszystkie wyżej sformułowane na ten temat uwagi znajdują odpowiednie zastosowanie. Natomiast w odniesieniu do bezpiecznej części [...] obawa w tym zakresie jest nieuzasadniona.

Podkreślenia wymaga, że wyłącznie uczestniczka oświadczyła w trakcie przesłuchania, iż w przeszłości była prześladowana ze względów religijnych, przez co rozumie niechętny stosunek do jej osoby w związku z wykonywaną funkcją pastora. Ten fragment jej zeznań odnosi się wyłącznie do sytuacji, która miała miejsce na [...]. Dopiero w uzupełnieniu odwołania organowi I instancji zarzucono brak odniesienia się do obaw ze względów religijnych. W efekcie należy uznać, iż zadeklarowane na etapie odwoławczym obawy można rozważać wyłącznie w kategoriach hipotezy co do dalszego rozwoju wolności religijnej na [...].

Zgromadzone informacje dowodzą, że na [...] nie dochodzi do żadnych systemowych prześladowań na tle religijnym. Natomiast notowane są negatywne wypowiedzi hierarchów prawosławnych na temat Kościoła [...]. W warstwie werbalnej utrzymuje się stan napięcia między dominującą religią prawosławną, a tym odłamem protestantyzmu. Nie ma natomiast doniesień, by za sławami szły czyny. Kościół do którego należy skarżący działa legalnie, został zarejestrowany, co zresztą potwierdzają załączone do akt sprawy dokumenty. Na [...] funkcjonuje też Stowarzyszenie Kościołów [...]. Nawet jeśli przyjąć twierdzenia odwołania o istniejącym konflikcie między tym konkretnym Kościołem a innymi z grupy [...], to i tak dowodzi to co najwyżej, że członkowie tej grupy nie otrzymają wsparcia ze strony swych współwyznawców. Nie świadczy to natomiast o niechętnym stosunku władz państwowych. Z raportów międzynarodowych, w tym Raportu Departamentu Stanu USA Report International Religious Freedom – [...] z 28 lipca 2014 r. [...] generalnie przestrzega praw mniejszości religijnych. Protestanci stanowiący ok. 0,8% społeczeństwa nie napotykają żadnych szczególnych problemów ze strony władz państwowych.

(II). W sprawie nie zostały spełnione przesłanki do udzielania ochrony uzupełniającej na zasadach określonych w art.15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r.

W sprawie nie zarysowała się ewentualność orzeczenia wobec skarżącego kary śmierci, wykonania egzekucji, tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Same warunki egzystencji przesiedleńców w [...] nie stanowią przesłanki do twierdzenia, że osoby te są zagrożone nieludzkim lub poniżającym traktowaniem. W odniesieniu do obszaru [...] można uznać za uzasadnione odniesienie art. 15 pkt 3 ww. ustawy. Rada nie podziela stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż na terytorium [...] nie toczy się żaden konflikt zbrojny. Wprawdzie na obszarze Półwyspu [...] nie toczą się obecnie bezpośrednie działania militarne, niemniej jest to w świetle prawa międzynarodowego terytorium okupowane, zajęte militarnie, pozostające centralnym punktem sporu między R. a U. Niezależnie od oceny, czy art. 15 pkt 3 może być odnoszony do [...], czy też wyłącznie do obszarów, na których toczą się walki, art. 18 ww. ustawy wyłączający możliwość uznania obawy przed prześladowaniami za uzasadnioną znajduje zastosowanie także w odniesieniu do instytucji ochrony uzupełniającej. Uzasadnienie zastosowania tego przepisu zostało już obszernie przedstawione, a zatem Rada poprzestaje na stwierdzeniu zasadności jego powtórnego powołania i nie powiela przedstawionego wyżej wywodu.

(III). W sprawie nie zostały spełnione przesłanki do udzielenie zgody na pobyt tolerowany na zasadach określonych w art.97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. Przepis art. 97 ww. ustawy odmiennie niż art. 13 i 15 (odpowiednio odnoszące się do nadania statusu uchodźcy i udzielania ochrony uzupełniającej) stanowi o kraju, do którego ma nastąpić wydalenie (a nie kraju pochodzenia). Niemniej jednak w okolicznościach tej sprawy nie ulega wątpliwości, iż krajem tym również będzie [...]. Cudzoziemiec deklaruje obywatelstwo [...], a Polska nie uznała aneksji [...] i na arenie międzynarodowej traktuje go jako część [...].

Ustawa nie odniosła też wyraźnie koncepcji alternatywy ochrony wewnętrznej do instytucji zgody na pobyt tolerowany, niemniej jednak art. 97 ww. ustawy odsyła do rozumienia wymienionych w nim praw przyjętego przez Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Jak już wspomniano Europejski Trybunał Praw Człowieka co najmniej kilkakrotnie stanął na stanowisku braku zasadności stosowania art. 3 (zakaz tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania lub karania bez podstawy prawnej), w sytuacji, gdy cudzoziemiec może przemieścić się na inną część terytorium swojego państwa, wolną od zagrożeń i tam się osiedlić (tak np. M. A Nowicki, Wokół Konwencji Europejskiej. Komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, wersja LEX OMEGA). Rada przyjmuje zatem, że potwierdzenie występowania takich okoliczności stwarza podstawy do stwierdzenia braku zasadności udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

W sprawie nie ujawniły się żadne okoliczności, które wiązałyby się z pozostałymi przesłankami zgody na pobyt tolerowany.

IV. Skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzję Rady, podnosząc przeciwko orzeczeniu odwoławczemu następujące zarzuty:

1. istotnego naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy tj. art 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.), art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 i § 2 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a., poprzez:

- niezapoznanie się z aktualnymi informacjami dotyczącymi sytuacji na [...], w tym stanu bezpieczeństwa ludności cywilnej na terytorium zachodniej i centralnej [...].

- niezbadanie, czy w praktyce prawa osób wewnętrznie przesiedlonych na terytorium [...] są przestrzegane w stopniu co najmniej zapewniającym im godne warunki życia;

- niezbadanie, z jak dużym ryzykiem poważnej krzywdy oraz obawy przed prześladowaniami wiąże się wykonywanie funkcji pastora;

- nieprzetłumaczenie załączonych do zebranego w sprawie materiału dowodowego wniosków dowodowych sporządzonych w językach obcych tj. języku angielskim, rosyjski i ukraińskim;

- niezbadanie istnienia zasadności obawy przed prześladowaniem ze względu na narodowość [...];

2. istotnego naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy tj. art. 11 k.p.a. oraz art. 107 §1 i § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie, czym kierował się organ odmawiając mi i mojej żonie udzielenia ochrony uzupełniającej bądź zgody na pobyt tolerowany;

3. istotnego naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a.;

poprzez nie dokonanie indywidualnej analizy mojej sprawy oraz poprzez niewłaściwą analizę zebranego materiału dowodowego;

4. naruszenia przepisów prawa materialnego tj.: art. 13 ust 1 oraz art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do nadania mi i mojej żonie statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej;

5. naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej poprzez stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia mi i mojej żonie zgody na pobyt tolerowany.

Uzasadniając zarzuty skargi, skarżący wskazał w szczególności, co następuje:

1. Rozpatrując odwołanie od decyzji Szefa Urzędu, Rada dysponowała opracowaniami na temat sytuacji na [...] według stanu na maj 2014 r. Sytuacja ta uległa od tego czasu znaczącemu pogorszeniu. Powyższe ilustrują m.in.: oświadczenie Prezydenta [...] z dnia 28 sierpnia 2014 r., czy też zakaz lotów nad częścią [...], wprowadzony w dniu 13 grudnia 2014 r.

2. Dokonując analizy sytuacji osób wewnętrznie przesiedlonych, Rada oparła się jedynie na brzmieniu prawa bez sprawdzenia praktyki jego stosowania. Tym samym nie zbadała, czy w prowadzono w życie regulacje mające na celu zagwarantowanie, że prawa osób wewnętrznie przesiedlonych na terytorium [...] będą przestrzegane w stopniu co najmniej zapewniającym im godne warunki życia.

2.1. W raporcie opracowanym przez Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Praw Człowieka z 15 listopada 2014 r. podkreśla się liczne bariery, na które napotykają osoby wewnętrznie przesiedlone. Zwraca się uwagę, że problemy te występują nie tylko na terytorium, na którym występuję działania zbrojne, ale w całej [...].

2.2. Jak wynika z pochodzącego z dnia 2 grudnia 2014 r. raportu Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców na [...] występują liczne problemy w zakresie zagwarantowania osobom wewnętrznie przesiedlone na terytorium [...] respektowania ich podstawowych praw człowieka. Zwraca się m.in. uwagę na nietolerancję ze strony ludności miejscowej w stosunku do osób wewnętrznie przesiedlonych oraz wzrastającą potrzebę tworzenia nowych miejsc do zakwaterowania osób wewnętrznie przesiedlonych w ośrodkach stworzonych specjalnie dla nich. Co więcej, w związku z coraz większym napływem osób wewnętrznie przesiedlonych brakuje bieżących miejsc noclegowych. Jest to szczególnie istotne w kontekście zbliżającej się zimy.

2.3. W pochodzącym z dnia 12 grudnia 2014 r. raporcie zwraca się uwagę na coraz bardziej dotkliwy brak miejsc noclegowych, żywności i podstawowych produktów. Raport wskazuje również na coraz bardziej ograniczone możliwości w zakresie przyjmowania osób wewnętrznie przesiedlonych w innych częściach kraju.

Tym samym, realna możliwość udzielenia pomocy przez władze [...] osobom wewnętrznie przesiedlonym jest coraz bardzie ograniczona. Wynika to z faktu istnienia realnego zagrożenia dla ludności cywilnej na coraz większym terytorium [...] oraz ze wzrostem osób poszukujących pomocy w pozostałej części kraju.

3. Organ nie przetłumaczył na język polski załączonych do zebranego w sprawie materiału dowodowego wniosków dowodowych sporządzonych w językach obcych tj. języku angielskim, rosyjski i ukraińskim takich jak m.in. raportu opracowanego przez Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Praw Człowieka z dnia 17 sierpnia 2014 pt: [...]. Wszystkie wnioski dowodowe, które nie zostały przetłumaczone miały za zadanie udowodnienie, że ryzyko, że zostanę prześladowany w przypadku powrotu do kraju pochodzenia zachodzi na terytorium całego kraju.

3.1. Rada nie wydała żadnego postanowienia w podmiocie odmowy przetłumaczenia wskazanych wniosków dowodowych, w którym wskazałaby na uzasadnienie takiego działania. Nie odniosła się również do wskazanego braku w uzasadnieniu do decyzji. Na mocy ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim językiem urzędowy jest język polski. Tym samym, cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie powinien być sporządzony w języku polskim. Mając na uwadze szczególne zasady postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy należy uznać, że mając na względzie przepisy wskazanej powyżej ustawy, organ miał obowiązek dokonania tłumaczenia na język polski wszystkich materiałów dowodowych zgromadzonych w sprawie. Tym samym, organ miał również obowiązek przetłumaczenia wszystkich wniosków dowodowych dołączonych przeze mnie do sprawy.

4. Organ w żaden sposób nie odniósł się do obawy przed prześladowaniem ze względu na [...] narodowość żony, a tym samym organ II instancji nie dokonał zgromadzenia materiału dowodowego w przedmiotowym zakresie. Jest to o tyle istotne, że istnieje duże ryzyko, iż jako osoba narodowości [...] żona, i również , ja, jako jej mąż, będziemy niesłusznie uznani przez ludność miejsca zamieszkania za separatystów oraz osoby o [...] poglądach politycznych. Mając na względzie konflikt [...]-[...] rodzi to ryzyko co najmniej dyskryminowania, jeśli nie w sposób dosłowny : prześladowani ze względu na swoje pochodzenie.

5. Organ nie zbadał z jak dużym ryzykiem poważnej krzywdy oraz obawy przed i prześladowaniami wiąże się wykonywanie funkcji pastora przez uczestniczkę.

5.1. W opracowanym przez Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka raporcie z 15 listopada 2014 r. podkreśla się, że cały czas wzrasta liczba naruszeń swobody wyznania i religii. Dotyczy to wyznawców wszystkich religii z wyjątkiem Kościoła Prawosławnego Patriarchatu [...].

5.2. W dniu 23 lipca 2014 r. zostało sporządzone stanowisko Ewangelickiego Protestanckiego Kościoła na [...] w związku z prześladowaniami religijnymi w D. i L.. W stanowisku tym zwraca się szczególną uwagę na wzrost liczby ofiar prześladowań oraz stosowanie tortur, pobicia oraz naruszenie prawa władności w stosunku do pastorów. Tym samym, istnieje uzasadnione ryzyko, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia będziemy z żoną prześladowani w związku z wykonywanym przez żonę zawodem.

6. Rada nie wskazał przesłanek, jakimi kierowała się organ odmawiając nadania skarżącemu i uczestniczce ochrony uzupełniającej lub pobytu tolerowanego.

Uzasadnienie do decyzji w przedmiotowym zakresie jest bardzo krótkie i opiera się jedynie na wskazaniu ogólnej i nieaktualnej sytuacji w kraju pochodzenia bez zbadania indywidualnych przesłanek zwiększających ryzyko doznania poważnej krzywdy takich jak np. posiadanie [...] poglądów politycznych przez mieszkańca [...] oraz możliwości uzyskania faktycznej pomocy od władz [...] jako osoba posiadająca status osoby wewnętrznie przesiedlonej, ryzyko posiadania wyznania innego niż powszechne w społeczeństwie [...] oraz posiadania narodowości [...].

7. W zaskarżonej decyzji odniesiono się jedynie do zarzutów wspólnych dla wszystkich członków mojej wspólnoty religijnej. Na brak indywidualnego rozpatrzenia mojej sprawy wskazuje m.in. nie wzięcie pod uwagę obawy przed prześladowaniem ze względu na [...] narodowość, na co nie powoływali się inni członkowie mojej wspólnoty religijnej oraz nie dokonanie przez organ analizy obawy przed prześladowaniem lub rykiem doznania poważnej krzywdy w związku z pełnieniem przez żonę funkcji pastora. Po drugie, należy wyraźnie podkreślić, że Kościół [...], którego jestem wyznawcą nie należy do działającego na [...] Stowarzyszenia Kościołów [...], W związku z powyższym nie można oczekiwać, że w sytuacji łamania naszej swobody wyznania otrzymamy pomoc i wsparcie od szerszej społeczności wyznawców Naszego Kościoła. Jest to bardzo istotne, gdyż jak uprawdopodobniłem powyżej istnieje obawa, że będziemy wraz z żoną prześladowani ze względu na wyznawaną religię. Po trzecie, błędne jest również stwierdzenie, że wraz z członkami mojej wspólnoty religijnej 4 otrzymaliśmy wsparcie od władz lokalnych. Jak wyraźnie zaznaczyłem w trakcie przesłuchania statusowego w dniu 8 kwietnia 2014 r., przyjęły nas do domu i udzieliły pomocy osoby prywatne. Przedstawiciele władz odwiedzili nas raz i nie udzielili żądnej pomocy.

V. W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

VI. Pismem z dnia 28 kwietnia 2015 r. Stowarzyszenie [...] (dalej "Stowarzyszenie") zgłosiło udział w postępowaniu przed Sądem.

VII. Na rozprawie przed Sądem w dniu 7 maja 2015 r. Sąd dopuścił Stowarzyszenie do udziału w sprawie.

Na rozprawie tej uczestniczka (tj. żona skarżącego), występująca jednocześnie jako pełnomocnik skarżącego oświadczyła w szczególności, co następuje:

1. Po przemieszczeniu się z [...] na teren [...] wystąpiło szereg trudności związanych z bytowaniem. Przebywając razem z grupą dzieci skarżący oraz uczestniczka mieli stałe poczucie zagrożenia. Korzystają z pomocy Polaków, bo państwo [...] nie zapewniało jej stosownej pomocy.

2. Uczestniczka jest obecnie chora – ma II grupę inwalidzką i dolegliwości sercowe oraz cukrzycę. W Polsce miała atak serca. Wyjaśnia, iż przebywa obecnie razem z dziećmi w jednym ośrodku. Jako pastor sprawuje opiekę duchową nad grupą rodzin z dziećmi. Jest w trudnej sytuacji ekonomicznej, gdyż nie może korzystać z emerytury, bo ma zablokowaną kartę emerytalną - została ona zablokowana na [...]. Także na terenie [...] nie mogłaby otrzymywać środków z emerytury.

Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Podniósł w szczególności, iż w trakcie procedury uchodźczej skarżący ani jego żona nie podnosili, aby istniały istotne trudności, gdy chodzi o zapewnienie im stosownej opieki socjalnej, gdy przebywali na terenie [...] w pensjonacie. O decyzji ich wyjazdu przesądziły względy natury politycznej - wynik referendum na [...] z [...] marca 2014 roku. Podnosi, iż kwestie zdrowia uczestniczki postępowania nie były badane jako przesłanka ochrony, gdyż wnioskodawcą był jej mąż. Deklarował on w procedurze uchodźczej narodowość [...], a nie [...].

Pełnomocnik uczestnika postępowania - Stowarzyszenia przychylił się do skargi. Wskazał, iż skarżący skorzystał z dobrowolnej pomocy udzielanej przez właściciela pensjonatu. Skierowany został tam przez infolinię prowadzoną przez wolontariuszy. Gdy sytuacja ta się przedłużała (10 dni) i nie było osoby, która mogłaby uregulować należność, właściciel nakazał jemu i jego żonie opuszczenie pensjonatu albo zapłacenie. Dzieci wraz z którymi przemieszczał się skarżący i jego żona są bądź ich wnukami, bądź przebywały z nim i ze swoimi rodzicami, należącymi do wspólnoty. Podnosi, iż żona skarżącego dysponuje zaświadczeniem lekarskim, iż niemożliwa jest jej deportacja. Jej stan zdrowia pogorszył się bardzo, gdy otrzymała decyzję organu II instancji. Uczestniczka postępowania złożyła ponowny wniosek i postępowanie toczy się kolejne postępowanie. Trudna sytuacja cudzoziemców wynikała stąd, że aby otrzymywać świadczenia musieli się zarejestrować, a do tego potrzebne było miejsce zamieszkania. Z kolei brak było miejsc w ośrodkach recepcyjnych. Sytuacja ta ulega ciągłemu pogorszeniu (raport z dnia 20 października 2014 roku Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców). Przedstawiciel podnosi, że istnieją istotne przeszkody do otrzymywania emerytury z tytułu pracy na [...] przez uczestniczkę postępowania. Wynika to stąd, że w trakcie kiedy należało dokonać stosownych formalności niezbędnych do zapewnienia tego prawa skarżący przebywał w Polsce. Obecnie zachodziłaby zatem konieczność, aby administracja emerytalna w K. zwróciła się do odpowiednich organów w M., a to z kolei wymagałoby zwrócenia się przez administrację [...] do obecnej administracji na K. Prowadziłoby to do niebezpieczeństwa poznania przez obecną administrację [...] miejsca przebywania skarżącego i uczestniczki postępowania co z kolei narażałoby ich na niebezpieczeństwo odwetu. W raportach dostępnych na dzień wydania decyzji (15 listopada 2014 roku) wskazywano, że osoby, które uciekły ze wschodniej [...] przebywają w nieludzkich warunkach co jest istotne w sytuacji, gdy wnioskodawcy są w podeszłym wieku. Uczestniczka postępowania wymaga stałej opieki psychologicznej. Po przyjeździe do M. w obwodzie [...] cudzoziemcy zwracali się do lokalnej administracji (urzędu wojewódzkiego) o pomoc socjalną – pomoc taka nie została im udzielona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

VIII. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.

W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

IX. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Rady ds. Uchodźców prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego obecnie postępowania administracyjnego, w którym drugiej instancji orzekła zaskarżoną decyzją Rada było rozstrzygnięcie, czy skarżący spełnia warunki niezbędne do uzyskania ochrony na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2012 r., poz.1650 z późn. zm.) w formie nadania statusu uchodźcy (art.13 ustawy), objęcia ochrony uzupełniającą (art.15 ustawy), udzielenia zgody na pobyt tolerowany (art.97 ustawy). Stosowanie w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r., pomimo generalnej utraty mocy obowiązującego tego aktu z dniem 1 maja 2014 r. (na mocy art.522 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – Dz.U. z 2013 r. poz.1650 z późn.zm.) wynika z dyspozycji art.513 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r.

2. Utrzymując w mocy, na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., negatywną dla skarżącego decyzję Szefa Urzędu z dnia [...] maja 2014 r., Rada podzieliła stanowisko organu I instancji, że ustawowe przesłanki do przyznania którejś ze wskazanych wyżej form ochrony dla cudzoziemców, nie wystąpiły w niniejszej sprawie.

3. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art.15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Przepis ten stanowi ustawowy wyraz konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Przypomnieć bowiem należy, że w myśl art. 78 zd. 1 Konstytucji RP, każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest kontrola decyzji organu pierwszej instancji, lecz ponowne i całościowe rozpoznanie sprawy administracyjnej. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji, z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 k.p.a. (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1996 r., sygn. akt: SAM/r 1996/95, ONSA 1997, Nr 1, poz. 35). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 listopada 1992 r., sygn. akt: V SA 721/92, (ONSA 1992, Nr 3-4, poz. 95), do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Inną konsekwencją dwuinstancyjnego charakteru postępowania administracyjnego jest to, że organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie i merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 1987 r., sygn. akt: IV SA 385/87, por. także B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H. Beck, 2012 r. System Informacji Prawnej Legalis).

4. Stwierdzając brak podstaw do przyznania skarżącemu statusu uchodźcy na podstawie art.13 ustawy z 2003 r., Rada oparła swoje stanowisko na ustaleniu, że pomimo bezspornego ryzyka narażenia skarżącego oraz jego żony na prześladowania na [...], zaanektowanym przez R., których powodem byłyby [...] poglądy polityczne obojga małżonków, tj. osób czynnie sprzeciwiających się działaniom separatystycznym, to z racji nieistnienia ryzyka doznania jakichkolwiek prześladowań na pozostałym terytorium [...], pozostającym pod kontrolą władz [...], małżonkowie mogą bez przeszkód skorzystać z możliwości relokacji wewnętrznej, o której mowa w art.18 ustawy z 2003 r., tj. mogą przemieścić się na wskazane wyżej terytorium. O ile co do zasady Sąd podziela stanowisko Rady, że na terytorium [...], kontrolowanym przez władze tego państwa, skarżącym nie grożą prześladowania, o których mowa w art.13 ust.1 ustawy, o tyle stanowisko, że w niniejszej sprawie istnieje możliwość relokacji, o której mowa w art.18 ustawy jest w ocenie Sądu przedwczesna. Przesądzenie tej kwestii wymaga bowiem uzupełnienia postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy.

5. W myśl art.13 ust.1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie o którym mowa w art.13 ust.1 ustawy musi, po pierwsze ze względu na swą istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art.15 ust.2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, po drugie być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1 (art. 13 ust. 3 ustawy).

6. Jak już zaznaczono wcześniej Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w całości stanowisko Rady w kwestii braku przekonujących podstaw do przyjęcia, że skarżący oraz małżonka byliby narażeni na prześladowania, o których mowa w art.13 ust.1 ustawy, na terytorium [...] kontrolowanym przez władze tego państwa.

6.1. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga w tym kontekście brak dostatecznych przesłanek do uznania, że w razie ewentualnego przemieszczenia się na to terytorium małżonkowie mogliby być prześladowani ze względu na poglądy polityczne. Logicznie rozumując, lojalność wobec państwa [...], okazana przez małżonków w trakcie aneksji [...] byłaby w tej sytuacji doceniana przez władze i społeczeństwo [...], nie zaś potępiana. Jednocześnie nie można podzielić zapatrywania skarżącego, że co do zasady całe terytorium [...], a zatem również terytorium pozostające pod kontrolą władz [...], należy traktować jako terytorium, na którym istnieje realna groźba doznania prześladowań. Skarżący wywodzi powyższe przekonanie z samego faktu istnienia niepewności co do rozwoju wydarzeń na [...], dającego podstawy do zakładania również i takiego scenariusza, że działaniami zbrojnymi może zostać objęte całe terytorium kraju. Całkowicie słusznie przyjęto bowiem w zaskarżonym orzeczeniu, że ryzyko doznania przez ubiegającego się o statusu uchodźcy cudzoziemca prześladowań w kraju jego pochodzenia należy oceniać wyłącznie w oparciu o stan istniejący w tym kraju aktualnie, ewentualnie w oparciu o prognozę zmiany tego stanu w przewidywalnej przeszłości, opartą na udokumentowanych i rzeczowych przesłankach, nie zaś w oparciu o ogólnie sformułowane hipotezy, dotyczące potencjalnego wystąpienia takich zmian, abstrahujące od oceny prawdopodobieństwa ich ziszczenia się. Nie negując w najmniejszym stopniu faktu występowania na [...] poważnej sytuacji kryzysowej, wynikającej z faktu objęcia części kraju działaniami zbrojnymi, połączonego w oczywisty sposób z jak najdalej idącym napięciem w stosunkach z R., czyli krajem udzielającym wsparcia [...] separatystom, podzielić należy stanowisko Rady, że na chwilę obecną realne ryzyko objęcia konfliktem zbrojnym całości terytorium [...] w następstwie ewentualnej agresji R. nie jest potwierdzone.

6.2. Za całkowicie przekonujące uznaje Sąd szczegółowo uzasadnione stanowisko Rady, kwestionujące dopuszczalność przyjęcia, że w razie relokacji na terytorium [...], kontrolowane przez władze [...], skarżącemu oraz jego małżonce groziłyby prześladowania z innych przyczyn niż wskazane wyżej, tj. w szczególności z tytułu wyznawanej przez małżonków religii, [...] narodowości uczestniczki, czy też w związku z otrzymywaniem przez inne osoby, należące do kręgu znajomych skarżącego i jego małżonki pogróżek od przedstawicieli władz [...]. W szczególności zarówno przedstawiona przez skarżącego argumentacja, jak i zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy (opracowanie WIKP z 3 kwietnia 2014 r.) nie dają podstaw do przyjęcia, że przesłanką do prześladowań skarżącego oraz jego małżonki może być wyznawana przez nich religia. Za zbyt daleko idące należałoby również uznać założenie, że powodem do prześladowania na [...] może być [...] narodowość małżonki skarżącego w sytuacji, w której posiadanie takiej narodowości przez obywateli [...] jest zjawiskiem częstym.

7. Zagadnienie relokacji wewnętrznej reguluje na gruncie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP art.18, w myśl którego to przepisu, jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie bez przeszkód mógł zamieszkać na tej części terytorium mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia (ust.1). Przy ocenie, czy sytuacja na części terytorium kraju pochodzenia jest zgodna z ust. 1, bierze się pod uwagę okoliczności dominujące na tej części terytorium kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca (ust.2).

8. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko sformułowane przez Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców w dokumencie: "Wytyczne w sprawie ochrony międzynarodowej: Ucieczka wewnętrzna lub relokacja" w kontekście Artykułu 1A(2) Konwencji z roku 1951 i/lub Protokołu z roku 1967 dotyczących Statusu Uchodźców", opublikowanym na stronach internetowych UNHCR Polska, zwracające uwagę na konieczność uwzględniania przy ocenie możliwości skorzystania przez cudzoziemca z ewentualności wewnętrznej ucieczki oraz relokacji kwestii zdolności utrzymania się przez cudzoziemca na danym obszarze (pkt 29 i 30). W przywołanym dokumencie podnosi się, że jeśli na rozpatrywanym jako miejsce ucieczki czy relokacji obszarze panuje sytuacja, która nie pozwoliłaby wnioskodawcy na utrzymanie się lub znalezienie zakwaterowania i jeśli brakuje tam odpowiedniej opieki medycznej, relokacja nie byłaby racjonalnym rozwiązaniem. Również z punktu widzenia praw człowieka, nierozsądnie byłoby oczekiwać od wnioskodawcy relokacji na obszar, gdzie musiałby się zmagać z brakiem lub niewystarczającą ilością środków do życia. Z drugiej jednak strony, niższe standardy życia lub pogorszenie statusu ekonomicznego wnioskodawcy w miejscu relokacji mogą nie być wystarczającymi powodami, by odrzucić je jako nieracjonalne rozwiązanie. Warunki na proponowanym obszarze powinny pozwolić na prowadzenie względnie normalnego życia na poziomie porównywalnym do reszty kraju. Jeśli na przykład dana osoba byłaby w miejscu relokacji pozbawiona możliwości kontaktu z rodziną i dostępu do pomocy materialnej ze strony społeczności, której jest członkiem, i nie byłaby w stanie w żaden inny sposób zdobyć środków pozwalających na prowadzenie względnie normalnego życia, relokacji w to miejsce nie można uznać za racjonalne rozwiązanie.

Z kolei w dokumencie UNHCR ze stycznia 2015 r. zatytułowanym "[...]" (tyt. org. "[...]") dostępnym na www.refworld.org zwraca się uwagę, w części poświęconej kwestii wewnętrznej ucieczki oraz relokacji (pkt 29 - 30 str.12 - 13), że ocena możliwości uznania takiego rozwiązania za realne w odniesieniu do danej osoby, ubiegającej się o status uchodźcy wymaga uwzględnienia jej osobistych uwarunkowań. Niektóre osoby mogą w praktyce nie mieć możliwości uzyskania zakwaterowania, środków do życia, czy też niezbędnych usług. Mogą one przy tym nie dysponować wsparciem ze strony rodziny czy też społeczności na rozważanym obszarze relokacji. Jednocześnie osoby wewnętrznie przemieszczone zgłaszają przypadki daleko idących utrudnień administracyjnych, uniemożliwiających korzystanie z uprawnień gwarantowanych [...] ustawodawstwem. Dyskryminację i pogarszającą się sytuacja ekonomiczną postrzega się jako czynnik potęgujący trudności osób wewnętrznie przemieszczonych w urządzeniu się. Jednocześnie wprawdzie władze uruchomiły pewną ilość programów pomocowych (np. program pomocy finansowej), to zakres i skala tej pomocy wydaje się być niewystarczająca do zaspokojenia potrzeb wszystkich osób, czy też rodzin.

W innym miejscu cytowanego dokumentu (pkt 22 str.9) podnosi się, że w październiku 2014 r. Rada Ministrów [...] wprowadziła program pomocy finansowej, oferujący każdej osobie wewnętrznie przesiedlonej, którą można zakwalifikować jako osobę dorosłą, zdolną do pracy zarobkowej 442 [...] miesięcznie (na chwilę obecną równowartość ok. 80 zł – uwaga Sądu) a osobie niezdolnej do takiej pracy 884 ha miesięcznie (odpowiednio ok. 160 zł) przez okres sześciu miesięcy z pewnymi obostrzeniami.

9. O ile bezsprzecznie należy zgodzić się ze stanowiskiem Rady, że celem stosowania instrumentów ochrony międzynarodowej, przewidzianych w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r., nie jest tworzenie cudzoziemcom możliwości polepszenia swojej sytuacji materialnej w stosunku do tej, jaką posiadali w kraju pochodzenia, czy też zwalczanie ubóstwa, o tyle nie można przyjąć, że aspekt ekonomiczny (rozumiany jako realna zdolność do zaspokojenia elementarnych potrzeb życiowych na poziomie zbliżonym do standardów występujących w danym kraju) nie jest ważny dla oceny realności relokacji wewnętrznej, zwłaszcza w kontekście takich osobistych cech cudzoziemca jak wiek, czy stan zdrowia (które na gruncie niniejszej sprawy należy uznać za istotne). Ocena, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do odmowy nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy z tej racji, że pomimo istnienia po stronie tego cudzoziemca obiektywnie uzasadnionej obawy przed prześladowaniami na części kraju pochodzenia, może on skorzystać z możliwości relokacji wewnętrznej, tj. przemieszczenia się na tę część kraju pochodzenia, na której ryzyko wystąpienia takich prześladowań nie istnieje, nie może być zatem dokonywana na płaszczyźnie abstrakcyjnej, tj. bez ustalenia, czy w świetle realiów panujących na obszarze potencjalnej relokacji wewnętrznej oraz osobistych uwarunkowaniach cudzoziemca, jego utrzymanie się (w rozumieniu wskazanym w przywołanych wyżej dokumentach UNHCR) na obszarze relokacji jest możliwe.

10. Nie przesadzając wyniku takiej oceny na gruncie niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że w pierwszej kolejności musi mieć ona na uwadze fakt masowego charakteru wewnętrznych przesiedleń na [...] i związanego z tym napływu w szczególności do centralnych i zachodnich regionów [...] znacznej liczby osób, zamieszkujących dotąd na obecnie anektowanych albo objętych konfliktem zbrojnym częściach tego państwa (wg stanu na 13 maja 2015 r. łączna liczba osób wewnętrznie przesiedlonych wynosiła 1.283.700 – dane ze strony internetowej UNHCR [...]). Nie może ulegać wątpliwości, że tego rodzaju nadzwyczajna sytuacja, wywołująca konieczność udzielenia natychmiastowej pomocy dużej grupie obywateli, stanowiłaby znaczące obciążenie finansowe dla każdego państwa, w tym nawet dla państwa o znacznym stopniu zamożności. Bezsprzecznie problem ten przybiera na sile w sposób zwielokrotniony w przypadku państwa zmagającego się trudnościami gospodarczymi, jakim jest obecnie [...]. Racjonalnym jest w tej sytuacji założenie, że realna pomoc dla osób przesiedlonych, świadczona ze środków publicznych [...], może z przyczyn obiektywnych mieć bardzo ograniczony charakter. W świetle powyższego nie sposób zakwestionować wiarygodności relacji małżonków na temat ich osobistych negatywnych doświadczeń, związanych z zakwaterowaniem na terenie centralnej [...] bezpośrednio po opuszczeniu [...], czy też z zakończonymi niepowodzeniem staraniami o uzyskanie pomocy od organów administracji publicznej.

Wprawdzie organ odwoławczy poczynił podstawowe ustalenia w kwestii pomocy oferowanej przez władze [...] osobom wewnętrznie przesiedlonym, niemniej zebrane w ten sposób dane mają charakter ogólny, nie dający w ocenie Sądu dostatecznie szczegółowego i skonkretyzowanego wyobrażenia na temat zakresu takiej pomocy. Organ odwoławczy winien w tej sytuacji przeprowadzić uzupełniające postępowanie wyjaśniające, mające na celu uzyskanie danych pozwalających na ustalenie, czy w chwili obecnej osoby znajdujące się w sytuacji życiowej skarżącego i jego małżonki (mając na uwadze takie szczególne uwarunkowania jak wiek wyżej wymienionych osób i stan zdrowia) mogą liczyć na realną pomoc władz [...] w zakresie zakwaterowania, dostępu do opieki medycznej oraz pomocy socjalnej. Dopiero poczynienie ustaleń w powyższym zakresie pozwoli na ocenę, czy możliwość relokacji wewnętrznej, odpowiadającej niezbędnym standardom, istotnie w sprawie istnieje.

11. Niewyjaśnienie wskazanych wyżej okoliczności przez Radę powoduje konieczność uznania orzeczenia odwoławczego za wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, o których mowa w art.7 i 77 § 1 w związku z art.15 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji decyzję Rady należało wyeliminować z obrotu prawnego. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Rada rozpozna ponownie odwołanie skarżącego od decyzji Szefa Urzędu, biorąc po uwagę wskazania co do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, sformułowane powyżej.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c i art.152 p.p.s.a.