Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 488/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Asesor sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant : ref. staż. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Spółki "A" jawnej Z. M., A. M. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2003r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru cła I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę 368,20,- (trzysta sześćdziesiąt osiem 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Bejgerowska /-/M. Kosewska /-/W. Długaszewska


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...]września 2002 r.

Nr [...], na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) oraz art. 2 § 2, art. 13 § 1, art. 23 § 1, art. 35 § 1 i 3, art. 38, art. 36 § 2, art. 98, art. 101, art. 211, art. 212 § 1 pkt. 1, art. 221, art. 222 § 1, art. 230 § 1, art. 231 § 1 pkt. 1, art. 242 § 3, art. 256 § 1, art. 258 § 1, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.), a także na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 119, poz. 1253), a także § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 .12.1997 roku w sprawie ustanowienia czasowego zakazu przywozu niektórych pojazdów samochodowych, nadwozi i podwozi do tych pojazdów

(Dz. U. Nr 158, poz. 1053) określił dla D. L., D. J. oraz przedstawiciela pośredniego Spółki "A" J. M. i A. M., kwotę długu celnego w wysokości [...]zł oraz odsetki w wysokości [...]zł, od samochodu używanego osobowego marki Volkswagen Passat, rok produkcji 1989, Nr nadwozia [...], pojemności silnika 1576 cm3.

W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu [...] września 2001 r. przez przejście graniczne w O. został wprowadzony na polski obszar celny używany samochód osobowy marki Volkswagen Passat, rok produkcji 1989, o podanym wyżej numerze nadwozia. Przedmiotowy towar został objęty w Oddziale Celnym w O. , na podstawie noty tranzytowej Nr [...], procedurą tranzytu, którą należało zakończyć w Oddziale Celnym w M. w terminie do dnia[...]września 2001r. Osobą uprawnioną do korzystania z procedury tranzytu był główny zobowiązany, a więc Spółka "A". M. i A. M., który zgodnie z art. 101 § 2 Kodeksu celnego, powinien przedstawić w wyznaczonym terminie i we wskazanym urzędzie celnym towary w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organ celny w celu zapewnienia tożsamości towaru oraz przestrzegać procedury tranzytu. Ponieważ ani towar, ani dotyczące go dokumenty nie zostały przedstawione we wskazanym urzędzie celnym, postanowieniem z dnia [...]11.2001 roku Nr [...] wszczęto z urzędu postępowanie wyjaśniające w sprawie nie zakończenia procedury tranzytu.

Agencja Celna złożyła wniosek z dnia [...].04.2002 roku wnosząc o zakończenie procedury tranzytu w oparciu o przedłożone pismo Zarządu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy obwodu Lwowskiego Stryjskiego Międzyrejonowego, Rejestracyjno-Egzaminacyjnego Wydziału Drogowej Inspekcji Samochodowej z dnia [...].03.2002 roku , z którego wynikało, że pojazd objęty procedurą tranzytu został zarejestrowany na terytorium Ukrainy.

W dniu [...] lipca 2002 r. Urząd Celny w O. skierował pismo do Oddziału Celnego w M. z prośbą o potwierdzenie wwozu na teren Ukrainy przedmiotowego pojazdu. W odpowiedzi Urząd Celny w O. otrzymał pismo Urzędu Celnego w M. Nr [...] potwierdzające fakt wwiezienia na obszar celny Ukrainy nadwozia do samochodu marki Volkswagen o numerze [...]. Reasumując Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że procedura tranzytu nie została zakończona w sposób określony w art.. 98 kodeksu celnego, który mówi, że kończy się ona gdy towar i odpowiednie dokumenty zostaną przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia a także nie przedstawiono innych dokumentów, które świadczyłyby w sposób nie budzący wątpliwości o zakończeniu tejże procedury, a mogłyby być przyjęte w oparciu o zapis art. 270 ustawy Kodeks celny, zgodnie z którym organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego.

Wobec faktu, że towar wprowadzony na polski obszar celny i objęty procedurą tranzytu na podstawie noty tranzytowej usunięto spod dozoru celnego, zgodnie z zapisami art. 211 § 2 ustawy Kodeks celny w dniu 24.09.2001 roku powstał w przywozie dług celny. W myśl art. 220 §1 ustawy Kodeks celny dług celny powstaje również wówczas, gdy towary nie mogą zostać objęte procedurą dopuszczenia do obrotu, gdyż są przedmiotem zakazów przywozowych, a przedmiotowy pojazd podlegał takiemu zakazowi z uwagi na to, że od roku następnego po roku produkcji upłynęło więcej niż 10 lat.( §1 pkt 1 rozporządzenia RM z dnia 19.12.1997r. Dz. U. Nr 158, poz. 1053). Dłużnikami kwoty długu celnego są osoby określone w art. 211 § 3 Kodeksu celnego.

Ponieważ w stosunku do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników, o których mowa w art. 211 § 3 Kodeksu celnego, są oni solidarnie zobowiązani do zapłacenia kwoty wynikającej z długu (art. 221 Kodeksu celnego). W przypadku zatem nieuiszczenia w terminie należności celnej określonej w decyzji, należy ją pokryć z kaucji gwarancyjnej, złożonej przez spółkę "A" cywilna Z.J. M., A. M..

Spółka "A" s.c. Z.J. M., A. M. ze S. odwołała się od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie art. 122, 187, art. 121 § 1, art. 124 i art. 180 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.).

W uzasadnieniu, powołując się na przepisy art. 99 § 1 i art. 3 § 1 pkt 20 Kodeksu celnego, wskazała, że ponieważ w przedmiotowej sprawie Spółka "A" s.c. działała w ramach przedstawicielstwa pośredniego na rzecz D. Y. w granicach udzielonego upoważnienia , nie może być uznana za głównego zobowiązanego ( osobę korzystającą z procedury tranzytu).Odwołująca powołała się na pismo urzędowe Zarządu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy obwodu Lwowskiego Stryjskiego Międzyrejonowego, Rejestracyjno-Egzaminacyjnego Wydziału Drogowej Inspekcji Samochodowej z dnia [...].03.2002 roku, z którego ponad wszelką wątpliwość wynika, że pojazd będący przedmiotem postępowania znajduje się na terytorium Ukrainy, gdzie został zarejestrowany.

Zdaniem odwołującej, wywóz towaru z polskiego obszaru celnego jest jednym ze zdarzeń, o którym mowa w art. 35 § 3 Kodeksu celnego, z którymi ustawa łączy skutek prawny w postaci zwolnienia (a nie usunięcia) towaru spod dozoru celnego. Ponieważ przedmiotowy towar nie został usunięty spod dozoru celnego, natomiast został wywieziony z polskiego obszaru celnego, dług celny nie mógł powstać. Istotą zakończenia procedury tranzytu (klasycznego) jest wywóz z polskiego obszaru celnego towaru objętego tą procedurą.

Jak wskazała odwołująca żadne dowody nie potwierdzają, iż towar opuścił polski obszar celny w stanie naruszonym, żadne dowody nie wskazują , że nastąpiło usunięcie spod dozoru celnego i powstał dług celny.

Wprost przeciwnie - zebrany materiał dowodowy pozwala stwierdzić jednoznacznie,

iż pojazd, którego tożsamość została bezspornie ustalona na podstawie marki, typu, numeru nadwozia, roku produkcji, itd. znajduje się na obszarze celnym Ukrainy, a tym samym opuścił terytorium naszego kraju - zatem jest to ten sam towar, który pierwotnie został objęty wspomnianą procedurą tranzytu.

W ślad za odwołaniem Agencja Celna przedłożyła opinię biegłego z dziedziny techniki samochodowej i ruchu drogowego z dnia [...].12.2002 r. Nr [...].

Dyrektor Izby Celnej decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2003 roku utrzymał wskazaną wyżej decyzję w mocy.

W uzasadnieniu wskazał, że agencja celna może występować jako główny zobowiązany w procedurze tranzytu, o ile dokona ona zgłoszenia celnego działając we własnym imieniu i na własną rzecz. Działając zatem jako przedstawiciel pośredni, działający we własnym imieniu lecz na rzecz innej osoby, Agencja nie mogła być głównym zobowiązanym. W przedmiotowej sprawie, zgodnie z obowiązującymi przepisami, głównym zobowiązanym jest osoba na rzecz której dokonano zgłoszenia celnego, czyli D.Y. z Ukrainy. Jednakże niewłaściwe wskazanie przez organ I instancji osoby głównego zobowiązanego w żaden sposób nie wpływa na zawarte w decyzji rozstrzygnięcie.

Organ II instancji wskazał również, że usunięcie towaru spod dozoru celnego polega na uniemożliwieniu organowi celnemu dokonywania konkretnych czynności podejmowanych w ramach dozoru celnego poprzez brak fizycznego dostępu do towaru podlegającego dozorowi. Niedostarczenie towaru do urzędu odbiorczego w niniejszej sprawie było tożsame z jego usunięciem spod dozoru celnego. Odnosząc się do zebranych w toku postępowania przed organem I instancji dowodów, wskazał, że po wnikliwej analizie , należy zauważyć, iż nie mogą one świadczyć o prawidłowym zakończeniu procedury tranzytu. Podobnie, organ II instancji ocenił dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego, wskazując, że organ celny ocenia, czy określony dokument powinien mieć walor dowodowy w sprawie celnej, czy też nie może w niej być dowodem. Nadanie mocy dowodowej dokumentowi następuje na zasadzie uznania organu celnego.

Dyrektor Izby Celnej wskazał również na przepis art. 97 § 1 Kodeksu celnego, art. 208 - 216 Kodeksu celnego oraz art. 225, na mocy którego Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 23.06.1999 r. w sprawie określenia wypadków w których nie powstaje dług celny ( Dz. U. Nr 60, poz. 645 ze zm.), uznając za niezasadne zarzuty strony , która wskazywała na znaczenie wywozu towaru z polskiego obszaru celnego.

Organ II instancji wskazał, że organ I instancji niepotrzebnie powołał w podstawie prawnej przepis art. 212 § 1 Kodeksu celnego, nie zmienia to jednak rozstrzygnięcia organu i ustalenia, że odnośnie przedmiotowego towaru powstał dług celny w związku z usunięciem go spod dozoru celnego

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka "A" Z.I. M., A. M., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu celnego I instancji, którym zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego wskazanych w odwołaniu.

W uzasadnieniu skargi podniesiono okoliczności i argumenty podobne, jak w toku dotychczasowego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Przy piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2006 r. strona przedłożyła dokument wydany przez autoryzowanego dealera samochodów Volkswagen, dotyczący wskazania numeru silnika samochodu osobowego Volkswagen Passat Nr nadwozia [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W szczególności wskazać należy, iż obowiązkiem organu celnego było jednoznaczne ustalenie w toku przeprowadzonego postępowania, jakie okoliczności przesądziły o powstaniu długu celnego w niniejszej sprawie i jakiemu podmiotowi dług ten winien być przypisany w świetle dokonanych przez organy celne ustaleń faktycznych i obowiązujących przepisów prawa materialnego Kodeksu celnego - ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Dz.U. Nr 23, poz. 117 z 1997 r. z późn. zm.

Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem niniejszego postępowania był dług celny w procedurze tranzytu, określonej w art. 97 § 1 pkt. 1 Kodeksu celnego, której celem jest umożliwienie przemieszczania towarów niekrajowych przez polski obszar celny bez pobierania należności celnych i podatkowych. Przepisy normujące tę procedurę wprowadzają pojęcie głównego zobowiązanego, a więc osoby, która sama lub za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela przez zgłoszenie celne wyraziła wolę wykonania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu (art. 99 § 1 Kodeksu celnego), przy czym art. 101 § 1a stanowi, że głównym zobowiązanym może być także agencja celna. Agencja Celna może zatem występować w procedurze tranzytu jako główny zobowiązany, jeżeli wyrazi wolę wykonania tych obowiązków.

W niniejszej sprawie skarżący - Spółka "A" Cywilna Z.I. M., A. M. w S. w zgłoszeniu celnym SAD [...] z dnia [...]października 2001 r. w polu 50 wskazała siebie jako głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu samochodu osobowego Volkswagen Passat.

Z treści decyzji organu II instancji wynika jednakże, iż pomimo przyjęcia tej treści zgłoszenia celnego, za głównego zobowiązanego w rozumieniu art. 99 Kodeksu celnego uznano reprezentowanego przez Agencję Celną obywatela ukraińskiego D. Y., równocześnie jednak nie wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, dlaczego organ uznał, że nie doszło do skutecznego złożenia przez Agencję Celną oświadczenia w sprawie przyjęcia obowiązków głównego zobowiązanego, nie dokonał również weryfikacji przyjętego zgłoszenia celnego.

Konsekwentnie przyjmując, że skarżący nie był głównym zobowiązanym z procedury tranzytu i wskazując jako podstawę długu celnego przepis art. 211 Kodeksu celnego, organ celny winien wyjaśnić, jaką rolę w procedurze tranzytu przypisywał skarżącemu, a w ślad za tym, jakie przesłanki dla przyjęcia odpowiedzialności skarżącego za powstanie długu uważa w niniejszej sprawie za spełnione. Konsekwentnie winien wskazać, czy skarżący został uznany za dłużnika celnego:

- jako osoba, która usunęła towar spod dozoru celnego (§ 3 ust. 1 art. 211 Kodeksu celnego),

- jako osoba, która uczestniczyła w usunięciu towaru i wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że towar został usunięty spod dozoru celnego (§ 3 ust. 2),

- jako osoba, która nabyła, posiadała lub jest w posiadaniu towaru i która wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że był to towar usunięty spod dozoru celnego (§ 3 ust. 3),

- czy też w końcu jako osoba zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty, a jeżeli tak, to w jakim charakterze (skoro nie głównego zobowiązanego to może osoby wskazanej w art. 101 § 3 Kodeksu celnego).

W zaskarżonej decyzji i w postępowaniu poprzedzającym jej wydanie na tym pierwszym etapie przypisania długu, nie przeprowadzono w rozważanym zakresie stosownych ustaleń. Ponadto w przypadku wielości dłużników celnych ich odpowiedzialność z mocy art. 221 Kodeksu celnego ma charakter solidarny. Nie oznacza to, że wszyscy dłużnicy odpowiadają według identycznych przesłanek. Organy celne, wskazując jako uczestników postępowania i adresatów decyzji D. L., D. J. oraz przedstawiciela pośredniego Spółki "A" S.C. Z.J. M. i A. M., nie dokonały ustaleń pozwalających przypisać wskazanym podmiotom określonej pozycji w procedurze tranzytu, a także nie wskazały przesłanek decydujących o przypisaniu każdemu z tych podmiotów odpowiedzialności za dług celny na podstawie przepisu art. 211 § 3 pkt. 1 do 4 Kodeksu celnego.

Odpowiedzialność solidarna dłużników, o której mowa w art. 221 kodeksu celnego, dotyczy sytuacji wskazanych w przepisach powołanych w tym artykule.

Jeżeli chodzi o dług celny w procedurze tranzytu, będą to przepisy art. 211§ 3 i art. 212 § 3 kodeksu celnego, w sytuacjach szczegółowo unormowanych w tych przepisach. Przypisując zatem odpowiedzialność solidarną za dług celny, organ celny winien był rozważyć, która z sytuacji wymienionych w art. 211 § 3 lub 212 § 3 Kodeksu celnego w niniejszej sprawie zachodzi odrębnie w stosunku do każdej z tych osób, na podstawie wskazanych w tych przepisach przesłanek, czego nie uczynił.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej odwołał się natomiast do przepisu art. 209 Kodeksu celnego, który wprowadza odpowiedzialność solidarną zgłaszającego i osoby przez niego reprezentowanej, przeoczył jednakże okoliczność, iż przepis ten dotyczy innej sytuacji, a mianowicie procedury dopuszczenia do obrotu (której istotą jest nadanie towarowi niekrajowemu statusu celnego towaru krajowego) nie zaś procedury celnej tranzytu. Przepis ten nie może zatem stanowić podstawy dla przyjęcia solidarnej odpowiedzialności w niniejszej sprawie.

Z tych względów uznać należało, że doszło w toku niniejszego postępowania do naruszenia przepisów art. 212 § 3 i 211 § 3 Kodeksu celnego, bowiem organy celne nie ustaliły, na podstawie jakich przesłanek przypisują skarżącemu oraz pozostałym, wskazanym w decyzji podmiotom, odpowiedzialność za dług celny.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż fakt ustalenia tożsamości spornego pojazdu skarżący podnosił już w odwołaniu, przedkładając dowody zarejestrowania samochodu Volkswagen Passat nr nadwozia [...] na terenie Ukrainy oraz opinię rzeczoznawcy z dziedziny motoryzacji w sprawie ustalenia tożsamości tego pojazdu poprzez porównanie cech zamontowanego w nim silnika wskazując, że zarejestrowany na Ukrainie pojazd posiada nie tylko nadwozie o numeracji wskazanej w zgłoszeniu celnym, ale również silnik o numerach fabrycznych.

Z powyższego wynika, że istniały możliwości poszukiwania dowodów pozwalających jednoznacznie wyjaśnić, czy sporny samochód opuścił polski obszar celny w stanie kompletnym, czy też nastąpił wywóz jedynie nadwozia. Brak takich ustaleń stanowi naruszenie obowiązków wynikających z przepisów art. 122, art. 180, art. 187 i art. 188 ordynacji podatkowej.

Zauważyć również należy, że będące przedmiotem oceny organów celnych w niniejszej sprawie dokumenty, uzyskane od strony ukraińskiej, nie zostały przetłumaczone na język polski. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że obcojęzyczne dokumenty bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski nie mogą być uznane w świetle art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem - art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 pkt. 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim - Dz.U. Nr 90, poz. 999 ze zm. (por. wyrok NSA w Warszawie z 9 lutego 2001 r., III SA 2339/99, wyrok WSA w Warszawie z 16.01.2004 r. III SA 2719/02 i wyrok WSA w Warszawie z 17 marca 2004 r., III SA 2512/02).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ celny winien dokonać tłumaczenia na język polski dokumentów, które obejmują postępowanie dowodowe i prawidłowo ocenić całość zebranych w niniejszej sprawie dowodów z uwzględnieniem przedłożonych przez skarżącego ekspertyz i na tej podstawie przesądzić, czy doszło do powstania długu celnego, a jeżeli tak, kto i na podstawie jakich przesłanek prawnych i faktycznych ponosi odpowiedzialność za powstały dług celny.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zebrany materiał dowodowy nie dał wystarczających podstaw do wydania zaskarżonej decyzji, która nadto narusza przepisy prawa materialnego zawarte w art. 212 Kodeksu celnego i z tego względu, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji wyroku.

/-/M. Bejgerowska /-/M. Kosewska /-/W. Długaszewska

JMd