Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 427/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner (spr.) Sędziowie NSA Alina Paluch AWSA Dorota Dąbek Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2004r sprawy ze skargi D. Ś. - [...] na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 31 stycznia 2002r, nr [...] w przedmiocie długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ( słownie: [...] złotych)


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2001 r D. Ś. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki [...], rok produkcji 1999, o wartości [...] EUR, przywieziony z Luksemburga.

Dyrektor Urzędu Celnego w [...] zakwestionował zadeklarowaną wartość celną przedmiotowego pojazdu, a następnie decyzją z dnia [...] 2001 r uznał zgłoszenie celne SAD [...] za nieprawidłowe i określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny podniósł, iż w wyniku weryfikacji przedłożonych dokumentów tj. faktury oraz rewizji celnej towaru zadeklarowana wartość celna tego pojazdu została zakwestionowana na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), z uwagi niską cenę sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Wartość celna dla w/w samochodu została ustalona na podstawie art.29 Kodeksu celnego.

Ustalając wartość celną przedmiotowego samochodu przyjęto kwotę [...] zł tj. wartość rynkową w Polsce pojazdu tej samej marki i rocznika według katalogu "Pojazdy samochodowe, wartości rynkowe, INFO-EKSPERT", a następnie wartość tę pomniejszono o 22% z tytułu podatku VAT, o 17,6% z tytułu podatku akcyzowego, oraz o 35% z tytułu cła. Ustalona w ten sposób wartość celna wyniosła [...] EUR. Kwota długu celnego według stawki celnej obniżonej dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej w wysokości 5%, lecz nie mniej jak [...] EUR/szt. i została ustalona w kwocie [...] zł.

Od powyższej decyzji skarżący odwołał się podnosząc, że przedmiotowy pojazd został zakupiony na przetargu otwartym prowadzonym przez firmę leasingową - [...] S.A., która to firma jest wiarygodna i znana na europejskich rynkach zachodnich. Forma zakupu (przetarg otwarty) jednoznacznie świadczy - zdaniem skarżącego - że zapłacona kwota jest wartością rynkową w jak najściślejszym tego słowa znaczeniu i w pełni odzwierciedla rzeczywistą wartość towaru. W/w zarzucił, że organ celny w wydanej decyzji nie wskazał przesłanek, które budziłyby oczywistą wątpliwość co do wartości samochodu, a w konsekwencji nie było podstaw do kwestionowania zadeklarowanej kwoty transakcji.

Ponadto skarżący podważył zasadność ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu metodą "ostatniej szansy" i przyjęcie jego wartości rynkowej według katalogu "Pojazdy samochodowe, wartości rynkowe INFO-EXPERT". Organ celny wziął pod uwagę jedynie rocznik pojazdu, a nie uwzględnił podany w tym katalogu wskaźnik korekcyjny związany z przebiegiem ponad standardowym. O cenie samochodu - zdaniem skarżącego - decyduje w przeważającej części jego przebieg. Sprowadzony pojazd ma przebieg ponad 137.000 km, który jest ponad dwukrotnie większy od standardów tego rocznika. Przebieg jest udokumentowany w książce serwisowej i wpisany jest w fakturze. Okoliczność ta nie została uwzględniona w wydanej decyzji.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 31 stycznia 2002 r uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej (ta okoliczność nie jest przedmiotem skargi), natomiast w pozostałym zakresie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że o zakwestionowaniu rachunku zadecydowała niska cena sprowadzonego samochodu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Przeprowadzone postępowanie celne potwierdziło jego zasadność, gdyż ustalona metodą zastępczą cena pojazdu odbiegała ok.29% od ceny zadeklarowanej przez skarżącego.

W przypadku zakwestionowania wiarygodności umowy sprzedaży obowiązujące w Polsce przepisy dają możliwość organom celnym ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 28 Kodeksu celnego. Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej. Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r, zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r (Dz.U. Nr 80, poz.908). Wartość celna używanych samochodów jest ustalana metodą tzw. "ostatniej szansy" na podstawie art.29 Kodeksu celnego. W ocenie organu odwoławczego powyższa metoda jest stosowana z uwzględnieniem wszystkich cenotwórczych czynników i zapewnia jednakowe traktowanie wszystkich importerów pojazdów używanych.

Odnośnie zarzutu nabycia samochodu w drodze otwartego przetargu, w którym skarżący wylicytował wskazaną przez niego cenę, Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, że nie oznacza to jeszcze, iż cena transakcyjna odzwierciedla rzeczywistą wartość pojazdu. Cena za jaką został nabyty samochód nie ma w tym przypadku wpływu na ustalenie wartości celnej pojazdu, gdyż ta ostatnia w przypadku zastosowania "metody ostatniej szansy" określana jest w oparciu o dane dostępne na polskim obszarze celnym. Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem, iż opisana procedura nabycia pojazdu gwarantuje, że wartość w ten sposób nabytego samochodu jest wiarygodna. Określenie takiej, a nie innej ceny transakcyjnej ujętej na fakturze nie oznacza - zdaniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł - że kwota za jaką kupujący nabył pojazd odzwierciedla jego rzeczywistą wartość.

Odnosząc się do zarzutu nie uwzględnienia ponadnormatywnego przebiegu, Prezes Głównego Urzędu Ceł wyjaśnił, iż mając na uwadze przepisy dotyczące wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych, brak jest wskazania do odliczenia od "uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu określonego w procentach stopnia uszkodzenia pojazdu, gdyż pojazdy uszkodzone nie mogą być objęte procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Dotyczy to także korekt z tytułu ponadnormatywnego zużycia. Od kwoty bazowej nie odejmuje się również 10% marży, ponieważ import samochodów używanych wprowadzonych na polski obszar celny jest w dużej mierze importem indywidualnym, a nie dla celów handlowych. Uśrednione ceny takich właśnie pojazdów zawierają wyspecjalizowane wydawnictwa, w tym katalog "INFO-EKSPERT". Organ odwoławczy podniósł, że od kwoty tej odliczono cło według stawki autonomicznej tj.35%, a nie obniżonej tj.5%, co jest korzystniejsze dla importera.

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący nie zgodził się z argumentacją Prezesa Głównego Urzędu Ceł. W/w podniósł, iż czym innym jest zakwestionowanie wiarygodności faktury, a czym innym jest ustalenie wartości celnej towaru. Jako dowolne należy traktować - zdaniem skarżącego - ustalenia faktyczne organów celnych. Organy te nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego, czym naruszyły art.187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.) w związku z art.262 Kodeksu celnego.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art.29 Kodeksu celnego, gdyż organ celny pierwszej instancji ustalił nie koszty zagraniczne, które tworzą wartość kalkulowaną, lecz oparł się na katalogu "Informator Rynkowy, Samochody Osobowe, EUROTAX" (z akt sprawy wynika, iż chodziło o katalog "Pojazdy samochodowe, wartości rynkowe, INFO-EKSPERT"). W rezultacie organ ten przyjął, iż sprowadzony samochód można sprzedać na polskim rynku za kwotę [...] zł. Punktem wyjścia do obliczeń w "metodzie ostatniej szansy" była średnią ceną samochodu marki [...] rok produkcji 1999 o średnim przebiegu, natomiast sprowadzony samochód miał znacznie większy przebieg, co jest istotną w sprawie okolicznością.

Organy celne - zdaniem skarżącego - nie wykazały, że ceny transakcyjne w kraju sprzedawcy nie odbiegają od cen transakcyjnych w Polsce, co było konieczne do prawidłowego zastosowania metody ostatniej szansy.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnosząc się do przedmiotu sporu stwierdzić należy, że podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru, która zgodnie z art.23 § 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Zasada wyrażona w art.23 § 1 Kodeksu celnego doznaje ograniczenia wynikającego z art.23 § 7, który stanowi, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

Objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz : pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz z towarem, druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd, że art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej.

W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentu stwierdzającego wartość celną sprowadzonego przez skarżącego pojazdu zakwestionowały jego wartość celną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do rzeczywistej wartości.

Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna, a nie cena rynkowa. Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia. Prezes Głównego Urzędu Ceł utożsamia wartość celną towaru z jego wartością rzeczywistą, która miałaby być wartością rynkową. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu, że ustalona przez organ celny wartość celna różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego.

Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy, gdy okaże się że była ona rażąco niska. Stwierdzenie, że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami. Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy. A zatem w pierwszej kolejności materiałem porównawczym będą ceny zagraniczne. Podkreślić należy, że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu (wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r, sygn. akt I SA/Łd 14/00, ONSA 2002, Nr 2, poz.76).

Faza weryfikacji zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym. Niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego.

W związku z powyższym organ celny zobligowany jest do przeprowadzenia w tym zakresie stosownego postępowania.

Sąd podzielił stanowisko organów celnych, iż właściwą metodą ustalania wartości celnej dla pojazdów używanych jest metoda określona w art.29 Kodeksu celnego, ale - jak wyżej podkreślono - wcześniej organy te muszą skutecznie podważyć wartość celną zadeklarowaną.

Niezrozumiała i nieprzekonywująca jest argumentacja Prezesa Głównego Urzędu Ceł w części dotyczącej wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r (Dz.U. Nr 17, poz.204) dotyczy pojazdów wycofanych z eksploatacji - niezarejestrowanych lub niezdolnych do ruchu. Z akt sprawy nie wynika, aby przedmiotem postępowania był taki właśnie towar.

Niezależnie od powyższego podnieść należy, iż organ I instancji uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe określił kwotę długu celnego, jednak nie orzekł o objęciu przedmiotowego samochodu procedurą dopuszczenia do obrotu, mimo iż pojazd został zgłoszony do tej procedury. Uchybienie to nie zostało dostrzeżone przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł, dlatego okoliczność tę należy przy ponownym rozstrzygnięciu niniejszej sprawy.

Uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 w/w ustawy.