Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 147/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 5, art. 50 ust. 1 pkt 4, art. 51 ust. 7
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi E. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

E. C. wniosła skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 grudnia 2016 r., którą uchylono w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 września 2014 r. i nakazano skarżącej jako inwestorowi wykonanie rozbiórki połaci dachowej wystającej w stronę granicy wschodniej, poza ścianę budynku wybudowanego w odległości 1,5 m od wschodniej granicy z działką nr [..] przy ul. D. w S. w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1422).

Zaskarżoną decyzję podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

W 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych prowadzonych przez inwestora – E. C. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu bądź w przepisach przy budowie budynku mieszkalnego usytuowanego na terenie działki nr [..], położonej w miejscowości S., realizowanej na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego o pozwoleniu na budowę z dnia 13 lutego1992 r., nr [..].

Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 21 czerwca 2010 r. ustalono, że istotnie odstępstwa od wskazanego pozwolenia na budowę polegały na:

- zmianie sposobu zagospodarowania działki poprzez wybudowanie budynku o większych wymiarach oraz dobudowaniu do niego garażu, a także innym usytuowaniu budynku względem granic z sąsiednimi działkami, tj. w odległości 3,5 m (ścianą z otworami okiennymi) od granicy zachodniej - było 4,0 m oraz w odległości 0,5 m (ścianą z otworami okiennymi i drzwiowymi) od granicy wschodniej działki - było 3,5m,

- zmianie charakterystycznych parametrów budynku takich jak kubatura, powierzchnia zabudowy, długości i szerokości budynku, gdyż wybudowano budynek mieszkalny o wymiarach 17,20 m x 9,90 m zamiast projektowanego 13,00 m x 9,56 m, (dobudowano do budynku garaż od strony zachodniej).

Według organu nadzoru poczynione ustalenia świadczyły o naruszeniu przez inwestora art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., co spowodowało prowadzenie postępowania w trybie przepisów art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane.

Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2010 r. wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego organ pierwszej instancji wstrzymał E. C. roboty budowlane prowadzone w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę z dnia 13 lutego 1992 r. przy budowie budynku mieszkalnego na działce nr [..] położonej w S. oraz ustalił wykonanie niezbędnych zabezpieczeń przed wstępem osób nieupoważnionych.

Decyzją z dnia 23 sierpnia 2010 r. powiatowy organ nadzoru pierwszej instancji zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, nałożył na E. C. obowiązek sporządzenia i przedstawienia w terminie do dnia 31 grudnia 2010 r. projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych. Termin wykonania tego obowiązku był dwukrotnie zmieniany.

Skarżąca przedłożyła na wezwanie organu egzemplarze projektu zamiennego, który następnie uzupełniła również na wezwanie organu.

Decyzją z dnia 18 października 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił E. C. zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót związanych z budynkiem mieszkalnym usytuowanym na działce nr [..], położonej w miejscowości S.

Odwołanie od tej decyzji wniesione przez E. C. zostało cofnięte, a postępowanie odwoławcze umorzono.

Następnie organ pierwszej instancji decyzją z dnia 23 kwietnia 2012 r. nakazał E. C. wykonanie rozbiórki:

- ściany wschodniej i wykonanie nowej wraz z fundamentem według projektu zatwierdzonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 13.02.1992 r. (odległość od granicy wschodniej -3,5 m).

- części ścian prostopadłych do granicy wschodniej zbliżonych do tej granicy bliżej niż 3,5 m;

- części połaci dachowej wystających w stronę granicy wschodniej, w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z projektem zatwierdzonym wyżej wymienioną decyzją;

- części stropu nad piwnicą, parterem i poddaszem, w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z projektem zatwierdzonym wyżej wymienioną decyzją.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 24 sierpnia 2012 r. uchylił tę decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi wskazując na nieprecyzyjność uchylonego rozstrzygnięcia i szereg uchybień procesowych.

W toku ponownie prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania inwestor dokonał scalenia dwóch działek tj. działki nr [..] i działki nr [..], w wyniku czego powstała jedna działka o numerze [..]. W wyniku scalenia działek odległość ściany wschodniej przedmiotowego budynku mieszkalnego wynosi obecnie 1,5 m. Ponadto inwestor przedłożył decyzję Wójta Gminy o warunkach zabudowy z dnia 5 marca 2013 r. dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na terenie działki nr [..] dopuszczającą lokalizację przedmiotowego budynku w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną nr [..] ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych zwróconą w stronę granicy.

Następnie decyzją z dnia 30 sierpnia 2013 r. organ pierwszej instancji nakazał E. C. wykonanie rozbiórki części połaci dachowej wystających w stronę granicy wschodniej, poza ścianę w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w budynku na działce nr [..], przy ul. D. w S., stanowiącej własność E. C., L. C. i T. C. wybudowanym w odległości 1,5 m od wschodniej granicy z działką nr [.].

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 25 czerwca 2014 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi w uzasadnieniu stwierdzając, że skoro organ pierwszej instancji nie ustalił jednoznacznie, w jakiej odległości od granicy działki znajduje się omawiany budynek mieszkalny, to na nie ma dowodu na to, że część połaci dachowej wystająca w stronę granicy wschodniej zmniejsza odległość przedmiotowego budynku w sposób naruszający przepis § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. W konsekwencji wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ pierwszej instancji zobowiązany będzie do jednoznacznego ustalenia odległości przedmiotowego budynku o rzeczywistych granic działki nr [..] położonej w S.

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 23 września 2014 r. nakazał E. C. inwestorowi wykonanie rozbiórki części połaci dachowej wystających w stronę granicy wschodniej, poza ścianę w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75 poz. 690) ze zmianami przed wejściem w życie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 56 poz.41), w w/w budynku wybudowanym w odległości 1,5m od wschodniej granicy z działką nr [..] przy ul. D. w S. Organ pierwszej instancji uznał, że ściana wschodnia budynku jest oddalona o 1,5 m od granicy z działką sąsiednią nr [..], a dach wystaje poza obrys ściany, czyli nie jest spełniony przepis § 12 ust. 5 rozporządzenia.

Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji złożone przez E.C. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 16 grudnia 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nakazał inwestorowi rozbiórkę połaci dachowej wystającej w stronę granicy wschodniej, poza ścianę budynku wybudowanego w odległości 1,5 m od wschodniej granicy z działką nr [..] przy ul. D. w S. w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że organ pierwszej instancji w sposób adekwatny do okoliczności procedował w trybie i na zasadach wynikających z przepisów art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane.

Wskazał, że w myśl przepisów § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z 2015 r. poz.1422) odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż 1,5 m do okapu, gzymsu, balkonu, lub daszku nad wejściem, a także do takich części budynku jak galeria. Inwestor dokonał scalenia działek nr [..] i nr [..] w jedną działkę o numerze [..], w wyniku scalenia działek odległość ściany wschodniej przedmiotowego budynku mieszkalnego wynosi obecnie 1,5 m. Podkreślono, że organ odwoławczy uchylając poprzednią decyzję organu pierwszej z dnia 30 sierpnia 2013 r. oparł się na ustaleniach dokonanych w trakcie oględzin z dnia 5 czerwca 2014 r., podczas których organ pierwszej instancji dokonał pomiarów odległości budynku od istniejącego ogrodzenia a nie od rzeczywistej granicy działki. Jednak po ponownej analizie akt sprawy w obecnie prowadzonym postępowaniu odwoławczym stwierdzono, że w w/w aktach znajduje się przekazany przez stronę, już po dacie oględzin - Szkic położenia budynku nr [..] względem granicy z działką nr [..], wykonany przez geodetę uprawnionego W. P., z którego wynika, że budynek znajduje się 1,50 m od granicy z działką nr [..].

Wobec argumentu podnoszonego w odwołaniu przez E. C. dotyczącego braku ustaleń faktycznych tj. rzeczywistej odległości omawianego budynku od wschodniej granicy działki, organ zwrócił się do E. C. o przedłożenie dokumentu informującego, w jakiej odległości od wschodniej granicy działki znajduje się ściana omawianego budynku z zastrzeżeniem, że nieprzedłożenie w/w dokumentu w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma spowoduje przyjęcie przez organ, że powyższa odległość wynosi 1,50 m. Zobowiązana pomimo skutecznego doręczenia wezwania w ustalonym terminie nie przedłożyła żadnego dokumentu informującego, że ściana wschodnia przedmiotowego budynku jest usytuowana w odległości innej niż 1,5 m od wschodniej granicy z sąsiednią działką. W związku z faktem, iż inwestor nie dostarczył innego dokumentu potwierdzającego odległość przedmiotowego budynku od granicy z działką nr [..], organ przyjął, że odległość ta wynosi 1,50 m (zgodnie ze szkicem wykonanym przez uprawnionego geodetę).

Na tej podstawie organ odwoławczy przyjął, że skoro ściana wschodnia przedmiotowego budynku mieszkalnego jest usytuowana w odległości 1,50 m, to połać dachowa wystająca w stronę granicy wschodniej zmniejsza odległość tego budynku w sposób naruszający przepis § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Ze względu na nieprecyzyjność rozstrzygnięcia organ odwoławczy doprecyzował orzeczenie w tym zakresie. Ponadto podkreślono, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych w przypadku postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. obiekt budowlany winien być doprowadzony do stanu zgodnego z przepisami obowiązującymi w dacie orzekania, dlatego organ odwoławczy doprecyzował orzeczenie w tym zakresie, tj. przywołał obowiązujące przepisy.

W skardze na powyższą decyzję E.C. zarzuciła:

a) naruszenie § 12 ust. 1 i 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w brzmieniu sprzed wejścia w życie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dania 12 marca 2009 r. (dalej "rozporządzenia") poprzez ich niezastosowanie a w efekcie bezzasadne nakazanie rozbiórki części dachowej wystającej w stronę granicy wschodniej poza ścianę budynku wzniesionego na działce nr [..],

b) naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady nieretroakcji polegające na wydaniu decyzji administracyjnej w oparciu o niewłaściwe temporalnie przepisy,

c) naruszenie art. 139 k.p.a. poprzez zwiększenie zakresu rozbiórki połaci dachowej a tym samym orzeczenie na niekorzyść strony odwołującej się,

d) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. będący następstwem niemożności ustalenia przebiegu granic działki nr 1601 skutkujący bezpodstawnym ustaleniem, że część połaci dachowej budynku zlokalizowanego na działce nr [..] przekracza normy określone przez § 12 § 12 ust. 1 i 3 pkt 2 rozporządzenia.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Z uzasadnienia skargi wynika, że według skarżącej do okoliczności sprawy zastosowanie mają przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych sprzed wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego z dnia 12 marca 2009 r. Dla powiększenia działki nr [..] i odległości od granicy z działką nr [..] skarżąca zakupiła działkę nr [..], która po scaleniu z działką nr [..] utworzyła działkę nr [..]. Skarżąca podkreśliła, że dalsza zmiana powierzchni działki nie jest możliwa ze względu na to, że wiązałoby się to z inkorporacją części sąsiedniej działki nr [..],a budynek skarżącej nie spełniałby warunków technicznych.

Zdaniem skarżącej zachodzi sytuacja, w której wobec budynku skarżącej wzniesionego na działce można zachować dyspozycję normy § 12 ust. 3 pkt 2, tj. dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej, jeżeli nie jest możliwe zachowanie odległości 3 metrów od granicy ściany do granicy działki ze względu na rozmiary działki. Wobec niemożności zwiększenia rozmiarów działki nr [..] kosztem działki sąsiedniej nr [..] utrzymanie budynku skarżącej w obecnym kształcie i przy obecnej powierzchni połaci dachowej jest zasadne i konieczne.

Skarżąca zarzuciła również uchybienia w procedowaniu w sprawie, gdyż według niej organ nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, tj. odległości budynku na działce nr [..] do granicy z działką sąsiednią nr [..]. Otóż skarżąca wyjaśniła, że pomiary, których dokonał organ w trakcie oględzin w dniu 5 czerwca 2014 r. potwierdziły odległość budynku od ogrodzenia, które jednak nie znajduje się na granicy działki. Organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę nie zweryfikował tych ustaleń podejmując określone czynności faktyczne, ale ograniczył się wyłącznie do zobowiązania strony do przedłożenia dokumentu, z którego wynikałoby położenie budynku skarżącej względem granicy z działką sąsiednią. Według skarżącej organ odwoławczy winien z urzędu przeprowadzić dowód z oględzin budynku celem ustalenia faktycznej odległości budynku od działki.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 28 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że przedmiotem sporu jest de facto kilka centymetrów połaci dachowej wystającej poza ściany budynku, co zobrazował przedłożonymi zdjęciami.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W świetle tak określonych kryteriów kontroli legalności sąd uznał, że skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie jest obarczona naruszeniami prawa, mogącymi skutkować jej uchyleniem.

Przedmiotem badania legalności w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 grudnia 2016 r., którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o rozbiórce części połaci dachowej, i nakazano rozbiórkę połaci dachowej wystającej w stronę granicy wschodniej, poza ścianę budynku wybudowanego w odległości 1,5 m od wschodniej granicy z działką nr [..] przy ul. D. w S. w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422). Rozstrzygnięcie organu odwoławczego miało charakter doprecyzowujący w zakresie części połaci dachowej, której rozbiórka jest niezbędna do doprowadzenia budynku do stanu zgodności z przepisami prawa budowalnego, w tym z przepisami technicznymi.

Zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o przepis art. 51 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290), zwanej dalej Prawem budowlanym. Ze wskazanej podstawy prawnej wynika, że orzeczona rozbiórka jest wynikiem przeprowadzonego postępowania naprawczego w trybie art. 50 i art. 51, w którym wydano decyzję ostateczną o odmowie zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego, na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego.

Bezsporne w sprawie jest, że obiekt budowlany, położony pierwotnie na działce nr [..], wybudowany został z istotnymi odstępstwami od ustaleń i warunków określonych w projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 13 lutego 1992 r. Odstępstwa te polegały na zmianie sposobu zagospodarowania działki poprzez wybudowanie budynku o większych wymiarach w rzucie poziomym oraz dobudowaniu do niego garażu, a także innym usytuowaniu budynku względem granic z sąsiednimi działkami, zmianie charakterystycznych parametrów budynku takich jak kubatura, powierzchnia zabudowy, długości i szerokości budynku, gdyż wybudowano budynek mieszkalny o wymiarach 17,20 m x 9,90 m zamiast projektowanego 13,00 m x 9,56 m.

W konsekwencji takich ustaleń organy nadzoru budowlanego prawidłowo wszczęły i przeprowadziły procedurę naprawczą zmierzającą do doprowadzenia robót budowlanych wykonanych w warunkach art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Przepis art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Hipoteza powołanego przepisu obejmowała bowiem okoliczności ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego. Zwrócić przy tym należy uwagę, że z mocy art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, który stanowi, że przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1, w niniejszej sprawie do obiektu budowlanego już wykonanego z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego, można było zastosować dyspozycje przepisów art. 51 ust. 1 oraz ust. 5 Prawa budowlanego.

Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowalnego przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Następnie, w myśl art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

W niniejszej sprawie właściwy organ zweryfikował przedłożony projekt zamienny i ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzją z dnia 18 października 2011 r. odmówił inwestorowi zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych.

W konsekwencji wdrożyć należało konsekwencje normy prawnej wynikającej z art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego, który stanowi, że w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Podkreślić przy tym należy, że przez niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 5, należy również rozumieć taki przypadek, kiedy został sporządzony i przedstawiony przez stronę (inwestora) projekt budowlany zamienny, jednak w ocenie organów nie może być on zatwierdzony. Jeżeli zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego nie będzie możliwe ze względu na jego sprzeczność w szczególności z przepisami techniczno-budowlanymi, organ nadzoru budowlanego jest na podstawie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego uprawniony do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu lub jego części bądź doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 705/10, LEX nr 863289). Sąd podziela też pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1577/14 (dostępny w CBOSA), że organ nadzoru budowlanego bada przedstawiony mu projekt zamienny celem ustalenia, czy obiekt w nim określony spełnia wymagania przewidziane w przepisach prawa. Formalny wyraz dokonania tego badania organ ujawnia w zatwierdzeniu lub w odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego oraz w ewentualnym wyrażeniu zgody na wznowienie robót budowlanych, gdy te nie zostały jeszcze zakończone.

Z taką sytuacją mieliśmy zatem do czynienia w niniejszej sprawie, w której odmówiono zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, co następnie uprawniało organ nadzoru budowlanego do zastosowania normy wyrażonej w art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego.

Organy nadzoru budowlanego przystąpiły zatem do zbadania warunków doprowadzenia zaistniałej niezgodności z przepisami prawa budowlanego, w tym przepisami techniczno-budowlanymi, do stanu zgodnego z obowiązującym prawem. Taki jest bowiem cel postępowania naprawczego. Podkreślić należy, że wbrew zarzutom skargi postępowanie naprawcze zmierza do przywrócenia stanu zgodności z przepisami obowiązującymi w dacie orzekania w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, a nie do zgodności z przepisami prawa budowlanego obowiązującymi w dacie dopuszczenia się przez inwestora odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. Orzecznictwo potwierdza, że tryb naprawczy (art. 50-51) uregulowany w Prawie budowlanym z 1994 r. ma również zastosowanie do inwestycji wykonanych na podstawie pozwolenia na budowę wydanego w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. (lub wcześniejszych), jeśli od warunków tego pozwolenia odstąpiono (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 140/17, LEX nr 2280830).

W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego zasadniczy obowiązek organu nadzoru budowlanego polega na rozstrzygnięciu o tym, co należy uczynić, aby określone roboty budowlane (obiekt budowlany), w przypadkach wskazanych w art. 50 Prawa budowlanego, doprowadzić do stanu zgodnego z obecnie obowiązującym prawem. Rozstrzygnięcie to organ nadzoru budowlanego wydaje w stosunku do inwestora, który na skutek różnych zdarzeń znalazł się w sytuacji odbiegającej od typowego i prawidłowego toku realizowania zamierzenia inwestycyjnego.

W niniejszej sprawie, w której organ odwoławczy wydający kontrolowane rozstrzygnięcie orzekał już kolejny raz w administracyjnym toku instancji, kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy były szczegółowe ustalenia odnośnie do stanu faktycznego. Należało ustalić bowiem bez żadnych wątpliwości, jakie części obiektu budowlanego wybudowanego z odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego należy usunąć w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. Należało zbadać zatem warunki zagospodarowania działki obecnie już o nr ewidencyjnym [..], będącej skutkiem scalenia działki nr [..] i działki nr [..], zwłaszcza w kontekście położenia przedmiotowego budynku względem granicy z działką położoną po stronie wschodniej o nr [..].

Prawidłowość tego zagospodarowania należało zbadać w świetle przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422), zwanego dalej rozporządzeniem, w brzmieniu obowiązującym na dzień rozstrzygnięcia, które w § 12 określiło wymogi usytuowania budynków w stosunku do sąsiednich działek budowlanych. Przepis § 12 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że:

1. Jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż:

1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy;

2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.

2. Sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

3. W zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, dopuszcza się:

1) sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m;

2) sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli będzie on przylegał całą powierzchnią swojej ściany do ściany budynku istniejącego na sąsiedniej działce lub do ściany budynku projektowanego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, pod warunkiem że jego część leżąca w pasie o szerokości 3 m wzdłuż granicy działki będzie miała długość i wysokość nie większe niż ma budynek istniejący lub projektowany na sąsiedniej działce budowlanej;

3) rozbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli w pasie o szerokości 3 m wzdłuż tej granicy zostaną zachowane jego dotychczasowe wymiary, a także nadbudowę tak usytuowanego budynku o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy nie może być otworów okiennych lub drzwiowych;

4) sytuowanie budynku gospodarczego i garażu o długości mniejszej niż 5,5 m i o wysokości mniejszej niż 3 m bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych.

4. Usytuowanie budynku na działce budowlanej w sposób, o którym mowa w ust. 2 i 3, powoduje objęcie sąsiedniej działki budowlanej obszarem oddziaływania w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

5. Odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż:

1) 1,5 m do okapu, gzymsu, balkonu lub daszku nad wejściem, a także do takich części budynku jak galeria, taras, schody zewnętrzne, pochylnia lub rampa;

2) 4 m do zwróconego w stronę tej granicy otworu okiennego umieszczonego w dachu lub połaci dachowej.

6. Budynek inwentarski lub budynek gospodarczy, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, nie może być sytuowany ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości mniejszej niż 8 m od ściany istniejącego na sąsiedniej działce budowlanej budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego lub budynku użyteczności publicznej, lub takiego, dla którego istnieje ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4.

7. Odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną do podziemnej części budynku, a także budowli podziemnej spełniającej funkcje użytkowe budynku, znajdujących się całkowicie poniżej poziomu otaczającego terenu, nie ustala się.

Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym ze szkicu położenia budynku nr [..] (na działce nr [..]) względem granicy z działką nr [..], sporządzonego przez uprawnionego geodetę W. P., wynika, że ściana przedmiotowego budynku od strony wschodniej zlokalizowana jest w odległości 1,5 m od granicy z działką nr [..]. Takie ustalenie, w istocie niekwestionowane w toku postępowania administracyjnego pozostaje w zgodzie z ustaleniami decyzji Wójta Gminy z dnia 5 marca 2013 r. o warunkach zabudowy wydanej w toku postępowania naprawczego, która dopuściła lokalizację przedmiotowego budynku w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną nr [..] ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych zwróconą w stronę granicy. Taka lokalizacja budynku na działce budowlanej sąsiadującej z działką pełniącą taką samą funkcję jest zgodna z przywołanym § 12 ust. 2 rozporządzenia.

Ustalenia w tym zakresie sąd uznał za niewątpliwe, nie było potrzeby potwierdzać ich ani oświadczeniami inwestora ani ponownymi oględzinami nieruchomości. Wobec powyższego zarzuty skargi co do braku ustaleń faktycznych w tym przedmiocie i przerzucenia ciężaru udowodnienia kluczowych dla sprawy okoliczności na stronę poprzez zobowiązanie jej do złożenia oświadczenia o odległości dzielącej budynek na działce nr [..] od granicy z działką nr [..], okazały się bezskuteczne. W świetle materiału dowodowego, którym dysponował organ odwoławczy rozpoznając niniejszą sprawę, oświadczenie inwestora, którego domagał się organ i jego niezłożenie przez stronę nie miało żadnego znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Istotne z punktu widzenia końcowego załatwienia sprawy okoliczności były wykazane już w toku postępowania i nie wymagały dodatkowego dowodzenia.

Weryfikacji podlegała jednak okoliczność wystawania połaci dachowej przedmiotowego budynku poza jego obrys w kierunku granicy wschodniej z działką nr [..]. Skoro bowiem sam budynek (jego ściana po stronie wschodniej) usytuowany był w prawnie dopuszczalnej odległości do granicy z działką sąsiednią, tj. w odległości 1,5 m, to bezsporne i niewątpliwe wystawanie połaci jego dachu poza obrys budynku musiał czynić położenie tego budynku niezgodnym z § 12 ust. 5 rozporządzenia, zmniejszał bowiem tę prawidłową odległość w sposób naruszający wskazany przepis. Na jego podstawie odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż 1,5 m licząc do okapu, gzymsu, balkonu lub daszku nad wejściem, a także do takich części budynku jak galeria, taras, schody zewnętrzne, pochylnia lub rampa. W świetle powołanego przepisu nie ma znaczenia, o ile połać dachowa zmniejsza dopuszczalną odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną, aczkolwiek ze zdjęć złożonych na rozprawie wynika dość znaczne zmniejszenie dopuszczalnej odległości. W takiej sytuacji uszczuplenie dopuszczalnej odległości 1,5 m o kilkadziesiąt centymetrów stanowi o niezgodności ze wskazanym wyżej przepisem technicznym.

Wobec tego ustalenia faktyczne poczynione w niniejszej sprawie w pełni uzasadniały podjęcie rozstrzygnięcia o rozbiórce tej części dachu, która wystaje w stronę granicy wschodniej poza ścianę budynku usytuowanego w odległości 1,5 m od wschodniej granicy z działką nr [..] w celu doprowadzenia do zgodności tego budynku z wymogami przepisu § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia.

Rozstrzygnięcie powyższej kwestii nie pozostaje w sprzeczności z art. 139 k.p.a. konstytuującym zakaz orzekania na niekorzyść odwołującego się. Zaskarżona decyzja nie ma takiego waloru, nie jest decyzją wydaną na niekorzyść odwołującego. Decyzja organu odwoławczego ma w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji wyłącznie walor uszczegóławiający, doprecyzowujący w zakresie tej części dachu, która będzie podlegała rozbiórce. W decyzji organu pierwszej instancji nie wskazano bowiem dokładnego położenia ściany budynku od strony wschodniej w stosunku do działki sąsiedniej nr [..], pozostawiając tym samym nierozstrzygniętą kwestię, która część dachu dokładnie będzie podlegała rozbiórce. Wadliwość tę naprawiono w zaskarżonej decyzji bez uszczerbku dla sytuacji prawnej inwestora.

Zarzuty skargi w konsekwencji sąd ocenia jako nietrafne, zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a dokonane ustalenia nie budzą wątpliwości i znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.