Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1254/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 par 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: Tomasz Famulski po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 marca 2018 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 29 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego - uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji -


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], znak sprawy: [...] działając na podstawie art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2017r., poz. 1201 tekst jednolity) – zwanej dalej w skrócie upea - wydał postanowienie w sprawie obciążenia wierzyciela tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kosztami postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego na podstawie tytułów-wykonawczych nr od [...] do [...] od [...] do [...], od [...] do- [...], [...] dotyczących R. Ł. w łącznej kwocie [...]zł..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego K. [...] prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego R. Ł. na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne i składek na rzecz FGSP i Fundusz Pracy.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego powstały koszty egzekucyjne za:

* zajęcie rachunku bankowego w mBanku S.A. (zawiadomieniem nr [...] i inne z dnia 11.06.2015r.), w wysokości [...] zł., naliczone zgodnie z art. 64 § 1 pkt. 4 upea zajęcie rachunku bankowego w mBanku S.A. (zawiadomieniem nr [...] z dnia 30.03.2017r.) w wysokości [...] zł., zgodnie z art. 64 § 1 pkt. 4 upea.

Następnie organ egzekucyjny przypomniał, iż w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ podjął czynności mające na celu ustalenie majątku zobowiązanego, z którego możliwa byłaby skuteczna egzekucja. Opierając się na wszystkich dokonanych ustaleniach organ przeprowadził ocenę zebranego materiału i stwierdził, że w toku prowadzonej egzekucji nie uzyska kwot przewyższających wydatki egzekucyjne. W wyniku wyczerpania wszystkich procedur, nie ujawniono majątku z którego możliwa byłaby skuteczna egzekucja. Z uwagi na powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego K. [...] postanowieniem nr [...] z dnia 29.05.2017r. umorzył postępowanie egzekucyjne. Przedmiotowe postanowienie uprawomocniło się dnia 20.06.2017r.

W ocenie organu, zaistniały więc okoliczności z art. 64c § 4 upea.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych zażaleniem z dnia 16 sierpnia 2017r. wniósł o wstrzymanie wykonania postanowienia oraz o jego uchylenie i ewentualne skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Wierzyciel wskazał, iż organ egzekucyjny jakim był Naczelnik Urzędu Skarbowego w związku z prowadzonym przez siebie postępowaniem egzekucyjnym nie poniósł nadmiernych obciążeń ani nakładów związanych z postępowaniem. Organ egzekucyjny: podjął standardowe czynności nie noszące znamion szczególnej komplikacji jak i utrudnień w prowadzeniu egzekucji. Podstawą naliczenia opłaty, której zażądano od wierzyciela są czynności, które wykazują podstawowy wkład pracy. Zajęcie rachunku bankowego w [...] S.A. z którym wiązały się koszty egzekucyjne jak stwierdził sam organ egzekucyjny w postanowieniu nr [...] było zajęciem, z którego nie spłynęły żadne środki na pokrycie należności to znaczy było bezskuteczne, a według art. 64 § 1 pkt. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji opłatę tą nalicza się od zajęcia wierzytelności pieniężnych. Zdaniem ZUS skoro na rachunku bankowym nie było i nigdy nie pojawiły się środki na choćby częściowe pokrycie należności to nie doszło do zajęcia rozumianego jako zajęcie wierzytelności pieniężnych. Jak wskazuje art. 52 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U.2016.1988 j.t.) rachunek bankowy jest to umowa. W zażaleniu wskazano, że nie można wysnuwać że umowa rachunku bankowego jest automatycznie wierzytelnością pieniężną ponieważ sam ustawodawca wskazał, że jest to tylko umowa nie koniecznie wiążąca się ze środkami finansowymi. W konsekwencji powyższego przez zajecie rachunku nie doszło do zajęcia wierzytelności pieniężnych od których należy się opłata. Na podstawie powyższego organ egzekucyjny nie powinien obciążać kosztami wymienionymi w art. 64 § 1 pkt. 4 upea wierzyciela ponieważ nie dokonał wymienionej tam czynności. Zdaniem ZUS również art. 80 § 1 i 2 upea wskazuje wyraźnie że w egzekucji z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych chodzi o zajęcie środków pieniężnych na rachunku bankowym nie o zajęcie samego prawa do rachunku bankowego. Przez co oczywistym jest, że zajęcie na którym nie było środków nie należy traktować jako zajęcie wierzytelności pieniężnych i podstawę do poboru opłaty. Jako poparcie powyższej argumentacji wskazano w zażaleniu na wyrok NSA z dnia 2017-04-06 sygn. akt II FSK 693/15. raz wyrok NSA z dnia 2017-03 30 sygn. akt II FSK 579/15.

Rozpoznając przedmiotowe zażalenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał m.in., że wierzyciel nie zakwestionował poszczególnych naliczonych kwot wskazanych w zaskarżonym postanowieniu, stwierdził za to ogólnie, że organ egzekucyjny bezzasadnie naliczył koszty egzekucyjne powstałe w wyniku zajęcia rachunku bankowego w mBanku S.A., bowiem zajęcie było bezskuteczne z uwagi na brak wpływu kwot pieniężnych z zajętego rachunku bankowego. Zarzuty zażalenia dotyczą zatem nie kwestii związanej z prawidłowością wyliczenia kosztów egzekucyjnych, a z ich zasadnością z uwagi na kwestionowanie skuteczności zajęcia rachunku bankowego. W ocenie organu II instancji bezzasadnym jest twierdzenie wierzyciela, iż dokonane zajęcia były bezskuteczne. Zastosowanie środka egzekucyjnego jest skuteczne i wywołuje różnego rodzaju konsekwencje, np.: ściągnięcie należności, naliczenie kosztów egzekucyjnych czy przerwanie biegu terminu przedawnienia. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. będzie także skuteczne wobec kwot, które wpłyną na zajęty rachunek po zajęciu. W niniejszej sprawie zastosowanie środka egzekucyjnego nie poskutkowało przekazaniem środków pieniężnych na rzecz organu egzekucyjnego. Nie zmienia to jednak faktu, iż do zastosowania środka egzekucyjnego doszło. Z powyższą czynnością wiąże się natomiast naliczenie opłaty przez organ egzekucyjny. Opłata ta nie jest uzależniona od efektywności zastosowanego środka egzekucyjnego ale od tego czy zastosowanie tej czynności było prawnie skuteczne w oparciu o art. 80 § 2 upea. Zgodnie z w/w przepisem zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Organ zażaleniowy wskazał również na art. 64 § 9 pkt 2 upea, zgodnie z którym organ egzekucyjny pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności - z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. W ocenie organu mylnie zatem wskazał wierzyciel, iż ustawodawca nie zawarł w przepisach przyzwolenia na pobieranie opłaty za zajęcie rachunku bankowego w sytuacji gdy w chwili zajęcia nie znajdowały się na nim środki pieniężne. Argumentacja wierzyciela jest, w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. nietrafna. Wskazane wyżej przepisy są obowiązujące, a ich stosowania od organów egzekucyjnych wymaga obowiązująca ustawa. Organ egzekucyjny nie może zatem na zasadzie własnego uznania odstąpić od naliczenia opłaty. Wysokość tych kosztów wynika bezpośrednio z art. 64 upea, a ich wysokość jest związana bezpośrednio z kwotą dochodzonej, a nie wyegzekwowanej należności. Wszystko to prowadzi do wniosku, że wierzyciel oparł swoje stanowisko, w ocenie organu, na błędnym zawężającym rozumieniu pojęcia "skuteczności" zajęcia rachunku bankowego. Do zajęcia dochodzi w chwili przesłania zawiadomienia o zajęciu do banku, który prowadzi rachunek. I to właśnie to dokonanie zajęcia powoduje skuteczność formalną i jest podstawą do naliczenia kosztów. Uznanie za "skuteczne" tylko takiego zajęcia, w wyniku którego organ egzekucyjny uzyska bezpośrednio (tuż po) całość objętej zajęciem kwoty, - choć wynika z potocznego rozumienia "skuteczności", to jednak nie znajduje żadnego umocowania w przepisach upea. Ustawa ta nie posługuje się bowiem pojęciem "skutecznego zajęcia rachunku bankowego" jako podstawy do naliczenia kosztów egzekucyjnych.

Zdaniem organu zażaleniowego wierzyciel przekazując tytuły wykonawcze do organu egzekucyjnego powinien pamiętać o obowiązku zapłaty ewentualnych kosztów egzekucyjnych. Prowadząc zaś postępowanie egzekucyjne we własnym zakresie winien podjąć próbę egzekucji ze wszystkich środków egzekucyjnych do stosowania których jest uprawniony, a następnie po dokonaniu analizy sprawy dalej przekazać do właściwego organu egzekucyjnego. W ocenie organu zażaleniowego wierzyciel oparł swoje stanowisko na błędnym zawężającym rozumieniu pojęcia "skuteczności" zajęcia rachunku bankowego. Do zajęcia, zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. dochodzi w chwili przesłania zawiadomienia o zajęciu do banku, który prowadzi rachunek. I to właśnie to dokonanie zajęcia powoduje skuteczność formalną i jest podstawą do naliczenia kosztów. Uznanie za "skuteczne" tylko takiego zajęcia, w wyniku którego organ egzekucyjny uzyska bezpośrednio (tuż po) całość objętej zajęciem kwoty, - choć wynika z potocznego rozumienia "skuteczności", to jednak nie znajduje żadnego umocowania w przepisach upea. Ustawa ta nie posługuje się bowiem pojęciem "skutecznego zajęcia rachunku bankowego" jako podstawy do naliczenia kosztów egzekucyjnych. Mając na względzie powyższe organ II instancji uznał, iż brak jest podstaw prawnych, aby uchylić rozstrzygnięcie organu I instancji.

Z przedmiotowym postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. nie zgodził się wierzyciel Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. , który zaskarżył go do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Domagając się zmiany bądź uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, strona skarżąca zarzuciła mu :

1/ rażące naruszenie przepisów art. 64 § 1 pkt.4 upea przez błędną jego interpretację i przyjęcie ,że zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym było skuteczne pomimo, że nie znajdowały się na nim środki pieniężne ,co rodzi obowiązek wierzyciela do pokrycia kosztów egzekucji

2/ naruszenie przepisów kpa:

-art. 77 § 1 i art. 80 KPA, poprzez nie rozpatrzenie przez organ w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, a także dokonanie ustaleń sprzecznych z zasadą swobodnej oceny dowodów i obciążeniem kosztami egzekucyjnym wbrew logice i interesowi społecznemu

-art. 107. § 3 KPA poprzez nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

-art. 6, art. 8, art. 7, art. 11, art. 107 § 3 KPA w związku z przepisem art. 126 KPA, z uwagi na nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego obywateli w szczególności, przez zaniechania zbadania, czy na zajmowanym rachunku znajdują się środki pieniężne, po to aby nie narażać Skarbu Państwa na koszty ( wyrok II FSK 693/15 z dnia 6 kwietnia 2017r,ll FSK 679/1 h / 30 marca 2017r.)

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, iż obciążenie jej kosztami było nieuzasadnione jako, że na zajmowanym rachunku bankowym nie było żadnych środków. Ponadto w skardze podkreślono, iż wierzyciel jest dysponentem środków publicznych, podobnie jak organ egzekucyjny oraz z uwagi na obowiązujące w tym zakresie orzecznictwo: wyrok II FSK 693/15 z dnia 6 kwietnia 2017r,ll FSK 579/15 z 30 marca 2017r, organ egzekucyjny dokonał zajęcia pustego konta bankowego, narażając skarżącego na obciążenie go kosztami bez wcześniejszego się upewnienia, co do celowości takiego działania. Strona skarżąca zarzuciła, iż Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymując w mocy decyzję I instancji odmawiającą uchylenia decyzji o nałożeniu kosztów egzekucyjnych również ustalił ,że koszty egzekucyjne organowi się należały pomimo, że dokonał zajęcia pustego konta. Organ nie ocenił tej sprawy przez pryzmat faktycznego zmniejszenia środków wykorzystywanych na potrzeby całego społeczeństwa, nie dokonując oceny, czy taka decyzja jest gospodarczo uzasadniona. Zdaniem ZUS ustalenia organu I instancji jak i II instancji podtrzymujące stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego są dowolne w zakresie oceny kryterium ważnego interesu publicznego, przez pominięcie, że skarżący realizuje również cele publiczne, a nie własne. Organ nie dokonał również oceny wniosku skarżącego o odstąpienie od obciążenie go kosztami pod kątem jego uzasadnienia gospodarczego. Organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W skardze podniesiono, że z akt sprawy wynika, że organ nie podjął innych działań poza zajęciem pustego rachunku, a strona nie była wzywana do uzupełnienia informacji niezbędnych dla rozpoznania jej wniosku . Organ lakonicznie stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że zgromadził materiał dowodowy w celu ustalenia faktów, jednak nie wiadomo jaki, nie wskazał dowodów na których się oparł ,a którym odmówił wiarygodności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.).

Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna albowiem zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji narusza art. 64§ 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie jego prawidłowej wykładni.

W rozpatrywanej sprawie istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 upea, może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych, czy też jej pobranie dopuszczalne jest także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było środków finansowych.

Na podstawie akt sprawy Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdza, że w badanej sprawie nie doszło do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci faktycznego zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym. Zgodnie z art. 64 § 1 upea. organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty we wskazanych w przepisie wysokościach. Ustawa w powołanym przepisie dokonuje wyliczenia czynności egzekucyjnych, których dokonanie wiąże się z naliczeniem opłaty we wskazanej wysokości. W pkt 4 ww. artykułu, na który to przepis powołał się organ egzekucyjny w postanowieniu o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, określono wysokość opłaty za zajęcie wierzytelności innej niż zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego i wynagrodzenia za pracę. Stosownie bowiem do postanowień przepisu art. 64 § 1 pkt 4 upea., organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2 tegoż artykułu, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Jak trafnie zauważył WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 21 czerwca 2017r. sygn. akt I SA/Po 1694/16 dla prawidłowej wykładni powyższego przepisu wystarczającym jest zastosowanie wykładni językowej. Z literalnego brzmienia art. 64 § 1 pkt 4 upea wynika, że opłata egzekucyjna w wysokości powyżej określonej, może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Jednocześnie w cytowanym przepisie ustawodawca nie zawarł jakiegokolwiek przyzwolenia do pobierania stosownych opłat egzekucyjnych również w przypadku, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego, na którym nie było jakichkolwiek środków finansowych. Sąd zwraca uwagę, że także w doktrynie prawa od dawna podnosi się, że podstawową wadą konstrukcyjną omawianych regulacji jest brak jakiejkolwiek zależności pomiędzy poborem opłat a skutecznością prowadzonej egzekucji, co prowadzi w niektórych sytuacjach do generowania wysokich kosztów egzekucyjnych, przy jednoczesnym braku realizacji, chociażby w części, dochodzonego obowiązku pieniężnego (zob. R. Hauser, W. Piątek w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", Warszawa 2016, s. 327). Wskazywane postulaty de lege ferenda nie są jednak dostrzegane przez ustawodawcę.

W istocie więc, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 64 § 1 pkt 4 upea przez błędną jego interpretację i przyjęcie, że zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym było skuteczne, pomimo, że nie znajdowały się na nim środki pieniężne, co rodzi obowiązek wierzyciela do pokrycia kosztów egzekucji. Zgodnie z poglądami przyjętymi w orzecznictwie, w tym z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r., II FSK 693/15, "opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 upea, może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych." Na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów stwierdzono, że nie doszło w przedmiotowej sprawie do faktycznego zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym. Zajęto bowiem jedynie rachunek bankowy, na którym nie było środków pieniężnych. Dopiero w momencie wpływu należności na rachunek bankowy ( co w sprawie nie miało miejsca), kwota ta staje się wierzytelnością przysługującą właścicielowi rachunku od banku.

Treść art. 64 § 1 pkt 4 upea nie pozostawia wątpliwości, iż opłata egzekucyjna w wysokości 5 % kwoty egzekwowanej należności , nie mniej niż 4 zł 20 gr może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Ustawodawca w tym przepisie nie zezwolił na pobieranie opłat egzekucyjnych także wówczas, gdy dojdzie do zajęcia rachunku bankowego.

Równocześnie organy obu instancji w swoich rozstrzygnięciach pominęły okoliczność, że wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 (opublikowany w: Dz. U. z 2016 r. poz. 1244), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W swoich rozważaniach Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że "brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną". Trybunał Konstytucyjny wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym opłaty takie, są więc zbliżone do podatku. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą, chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością (zob. wyrok NSA z dnia 27 września 2016 r., o sygn. akt II FSK 2066/14; dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Co istotne na gruncie badanej sprawy TK zaznaczył, że ustawodawca powinien określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji.

Mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności, a dla prawidłowej wykładni przepisu art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wystarczającym jest zastosowanie wykładni językowej, WSA w Krakowie w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, iż w omawianym zakresie niezasadnym było obciążenie wierzyciela przez organ egzekucyjny kosztami postępowania egzekucyjnego.

W związku z powyższym Sąd działając zgodnie z dyspozycją art. 145§ 1 pkt 1 lit. a w zw. z art.135 p.p.s.a., uchylił zakażone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków- Nowa Huta z dnia 3 sierpnia 2017 r., znak sprawy: [...]

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny winien zatem uwzględnić wykładnię prawa materialnego przedstawioną w powyższym wyroku.