Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1821/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Jerzy Siegień asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant referendarz sądowy Lucyna Picho po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2007 r. sprawy ze skargi P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę S., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] oraz [...], objętej księgą wieczystą Kw nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku Gminy S., decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. stwierdził na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja

1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawy o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze) nabycie z mocy prawa przez Gminę S. prawa własności działek nr [...] oraz nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że nieruchomości będąca przedmiotem komunalizacji objęta jest księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w M. W dziale II tej księgi jako właściciel przedmiotowych działek położonych w S. ujawniony jest Skarb Państwa. Podstawę nabycia tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa stanowił art. 33 dekretu z dnia 7 lutego 1919 r. w przedmiocie przepisów tymczasowych o wywłaszczeniu przymusowym na użytek dróg żelaznych i innych dróg komunikacyjnych lądowych i wodnych oraz wszelkich urządzeń użyteczności publicznej (Dz. Pr. PP Nr 14, poz. 162) oraz art. XIII traktatu pokoju między Polską a Rosją i Ukrainą podpisanego dnia 18 marca 1921 r. (Dz. U. RP Nr 49, poz. 300).

Przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych odnosi się do mienia państwowego należącego w dniu 27 maja 1990 r. do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego lub przedsiębiorstw, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom. Wyłączeniu z komunalizacji podlega natomiast mienie, które bezpośrednio przed wejściem w życie cytowanej wyżej ustaw z dnia 10 maja 1990 r., znajdowało się pod zarządem innych niż Państwo, państwowych osób prawnych, do których należały przedsiębiorstwa państwowe. Postępowanie komunalizacyjne, które następuje na dzień 27 maja 1990 r. ma wyjaśnić, czy przedsiębiorstwu państwowemu przysługiwało prawo zarządu do danej nieruchomości. Przeprowadzone w tym zakresie postępowanie wskazało, że P. S.A. w K. nie posiada decyzji potwierdzającej prawo zarządu do nieruchomości będącej przedmiotem komunalizacji.

Od powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. odwołanie wniosły P. S.A., twierdząc że wykazały one posiadany zarząd do nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r. na podstawie decyzji Naczelnika Gminy S. z dnia [...] sierpnia 1987 r. nr [...] o ustaleniu ceny oraz opłaty rocznej za nieruchomości położone m.in. w S.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. W uzasadnieniu wskazała, ze nie może podzielić poglądów odwołującego się, że dawne przedsiębiorstwo P., którego następcą prawnym jest obecnie P. S.A. nabyło zarząd i użytkowanie nieruchomości do dnia 27 maja 1990 r. Skoro przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie pozostawała w zarządzie P. nie wyklucza komunalizacji tej nieruchomości na podstawie art. 5 ust1 pkt. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

Na powyższą decyzję wniosły skargę P. S.A. domagając się jej uchylenia. W skardze P. S.A. twierdzi, że przedmiotowe działki pozostawały w zarządzie P. od 1926 r. Skarżący wywiódł, iż w myśl przepisów ustawy z dnia 12 czerwca 1924 r. o zakresie działania Ministra Kolei Żelaznych (Dz. U. Nr 57 poz. 580) "Minister Kolei zarządzał polskimi kolejami państwowymi jako przedsiębiorstwem państwowym na podstawie samodzielnego budżetu.". Koleje państwowe na podstawie powyższego aktu wydzielone zostały z administracji ogólnopaństwowej jako oddzielna organizacja gospodarcza i budżetowa, co podlegało ujawnieniu w LWH w odniesieniu do nieruchomości pozostających w zakresie wyodrębnionego mienia. Na mocy natomiast rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. (Dz. U. Nr 97 poz. 568), zarząd nad majątkiem ruchomym i nieruchomym należącym do Skarbu Państwa został przejęty przez przedsiębiorstwo P, któremu przekazano cały majątek kolei w zarząd powierniczy i użytkowanie, wyodrębniony z ogólnego majątku Skarbu Państwa.

Minister Komunikacji, obwieszczeniem z dnia 12 sierpnia 1948 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa PKP (Dz. U. Nr 43, poz. 312), przeniósł powyższe uregulowania na okres powojenny, co oznaczało, iż przedsiębiorstwo P. zarządzało i eksploatowało państwowe nieruchomości kolejowe. Powyższe rozporządzenie Prezydenta RP zostało uchylone ustawą z dnia 2 lutego 1960 r. o kolejach, która to ustawa nie wprowadziła żadnych zmian w stanie prawnym w zakresie własności i zarządu mieniem P. Nie zmieniły również postanowień dotyczących zarządzania majątkiem ruchomym i nieruchomym zasady ustalone ustawą z dnia 27 kwietnia 1989 r. o Przedsiębiorstwie Państwowym PKP (Dz. U. Nr 26 poz. 138 z późn. zm.). Ustawodawca postanowił w powyższym akcie, że mienie P. stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego oraz że mienie P. stanowią środki będące w dyspozycji P. w dniu wejścia w życie ustawy, które to przedsiębiorstwo gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę. W art. 50 tej ustawy stwierdza natomiast, że mienie oraz prawa i zobowiązania przedsiębiorstwa P., działającego na podstawie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. stają się mieniem i zobowiązaniami P. Potwierdzają to również postanowienia ustawy z dnia 6 lipca 1995 r. o Przedsiębiorstwie Państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 95, poz. 474).

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi. W obszernym uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano m.in., że zarząd (a obecnie trwały zarząd) powstaje i powstawał na podstawie decyzji administracyjnej, w wyniku przekazania oraz z mocy prawa w wyniku nabycia nieruchomości przez jednostkę organizacyjną, a w żadnej z tych form P. nie nabyło zarządu przedmiotową nieruchomością.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 127 Kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie. Zatem obowiązkiem organu odwoławczego jest przede wszystkim ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne, a więc m.in., czy zostało wniesione przez podmiot mający legitymację do wniesienia tego środka zaskarżenia.

Oczywiście niedopuszczalnym jest odwołanie wniesione przez osobę nie mającą takiej legitymacji W bogatym orzecznictwie NSA utrwalił się pogląd że stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa - jako dotychczasowy właściciel mienia - i właściwa gmina, gdyż postępowanie dotyczy interesu prawnego tych podmiotów, natomiast inne podmioty mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym, jeżeli wykażą, że postępowanie to jest bezprzedmiotowe, gdyż mienie stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji".

Jeżeli jednak wnoszący odwołanie twierdzi, (w tej sprawie P. S.A.), że decyzja organu pierwszej instancji dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, to wówczas takie żądanie daje podstawę do wszczęcia postępowania odwoławczego, zaś wszczęte w ten sposób postępowanie winno się zakończyć decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego w przypadku gdyby interes odwołującego się (tu P. S.A.) nie znajdował podstaw w normach prawa materialnego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła że działka nr [...] w dniu 27 maja 1990 r. nie pozostawała w zarządzie P. Tak sformułowany pogląd w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego przemawia za brakiem interesu prawnego w postępowaniu komunalizacyjnym po stronie P. S.A. w rozumieniu art. 28 Kpa.

Brak interesu prawnego pozbawia P. S.A. przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym co w konsekwencji winno skutkować umorzeniem postępowania odwoławczego. Tymczasem organ odwoławczy rozpoznał sprawę merytorycznie i oddalił skargę. W tym stanie faktycznym i prawnym stwierdzić należy, że treść uzasadnienia decyzji pozostaje w sprzeczności z jej rozstrzygnięciem a sytuacja taka narusza art. 107 § 1 i § 3 Kpa.

Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Wyjaśnienie powodów zastosowania przez organ określonego przepisu prawa podlega kontroli sądowej pod kątem jego prawidłowości.

W badanej sprawie sentencja decyzji nie odpowiada jej uzasadnieniu. Wobec naruszenia przepisu art. 107 § 3 kpa kontrola taka jest niemożliwa co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dodatkowo wskazać należy, iż w sprawie konieczne jest szczegółowe wyjaśnienie kwestii związanych z trybem nabycia nieruchomości, a w szczególności ocena czy w sprawie nie ma zastosowania art. 1 dekretu z dnia 7 lutego 1919 r. o przejściu kolei zabudowanych przez b. władze okupacyjne pod zarząd Ministerstwa Komunikacji, a w konsekwencji art. 3 rozporządzenia z dnia 25 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe". Tylko jednoznaczne wyjaśnienie tej kwestii w ponownym postępowaniu pozwoli ustalić czy odwołujący się ma interes prawny w postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy komunalizacyjnej. W żadnym bowiem razie normy zawarte w art. 34 - 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" nie kreują interesu prawnego P. w postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) o kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.