Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 162/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2012 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] listopada 2011r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - po rozpatrzeniu zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. odmawiające wszczęcia, na wniosek ww. Wspólnoty Mieszkaniowej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 2011 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej A. Sp. z o.o. pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-handlowo-usługowego z instalacjami wewnętrznymi i garażem podziemnym na działkach nr ew. [...] i [...], obręb [...] przy ul. [...] w K. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ odwoławczy przytoczył art. 157 § 2 k.p.a. zgodnie z którym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Następnie powołując się na art. 28 k.p.a. i orzecznictwo wyjaśnił pojęcie strony i interesu prawnego. Podkreślił, że art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), jest przepisem szczególnym ograniczającym pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do osób w nim wymienionych, których nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu, zdefiniowanym w art. 3 pkt 20 cyt. ustawy, a który określa się na podstawie przepisów prawa materialnego prawa. Stwierdził, że samo subiektywne odczucie podmiotu, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość nie pozwala na uznanie, że nieruchomość jest usytuowana w obszarze oddziaływania inwestycji. Interes prawny musi zatem istnieć obiektywnie.

Organ dodał, że w sprawach o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę nie zmienia się zasadniczy przedmiot tego postępowania, dlatego tak jak w zwykłym trybie krąg stron ustala się na podstawie art. 28 ust. 2 cyt. ustawy. Badanie legitymacji procesowej następuje na etapie wstępnym wg stanu faktycznego i prawnego na dzień złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności.

Organ wskazał, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] maja 2011 r. złożyła Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w K., która nie brała udziału w postępowaniu zwyczajnym. Organ ustalił, że Wspólnota jest użytkownikiem wieczystym działki nr ew. [...] sąsiadującej z nieruchomością inwestora. Inwestycja planowana jest na terenie U.M 2, tj. obszarze zabudowy śródmiejskiej, mieszkaniowej, zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w K. z dnia [...] października 2009 r., nr [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 2009 r. Nr 503, poz. 3689), w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu "K. [...]" obszar 1.2 [...] obszarze miasta K.. Z projektu zagospodarowania terenu wynika, że inwestycja oddalona jest od działki nr ew. [...] w najbliższym punkcie o 12,71 m. Organ stwierdził, że usytuowanie inwestycji, jej wysokość 20,94 m oraz przeznaczenie mieszkalno-handlowo-usługowe wskazuje, że działka nr [...] nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. Przedsięwzięcie nie powoduje jakichkolwiek ograniczeń wynikających z obowiązujących przepisów prawa dot. możliwości zagospodarowania działki nr [...]. Inwestycja nie będzie przesłaniać obiektów (zarówno istniejących, jak i potencjalnych) na działce nr ew. [...] stosownie do warunków wymienionych w § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Organ podkreślił, że zgodnie z § 13 ust. 4 ww. rozporządzenia odległości wymienione w § 13 ust. 1 pkt 1, mogą być zmniejszone nie więcej niż o połowę w zabudowie śródmiejskiej.

Stwierdził, że wysokość obiektu (tj. 20,94 m, jest mniejsza niż 35 m), jak również odległość dzieląca go od nieruchomości skarżącej (tj 12,71 m, a więc odległość większa, niż wysokość przesłaniania zmniejszona o połowę) oraz spełnienie wymagań z § 57 i § 60 ww. rozporządzenia sprawiają, że działka nr ew. [...] nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji.

Ponadto, zachowane są warunki wymienione w: § 12 (odległość budynku od granicy z sąsiednia działką budowlaną), § 19 (odległość wydzielonych miejsc postojowych dla samochodów osobowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi), § 23 (odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe od budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi; na stały pobyt ludzi), § 57 (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi) oraz § 60 ust. 1 (m. in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych).

Organ wskazał, powołując się na analizę nasłonecznienia rys. A-102, że obiekt nie zacienia nieruchomości skarżącej w stopniu ponadnormatywnym (analiza przesłaniania i naturalnego oświetlenia budynków sąsiednich rys. A- 103; schemat wyznaczania wysokości przesłaniania rys. A-103A).Tym samym, zdaniem organu, spełniono warunki z § 60 ust. 1 rozporządzenia.

Projekt nie przewiduje również zmiany spływu wód powierzchniowych na nieruchomości skarżącej § 29 w/w rozporządzenia, nie wpływa na warunki ochrony ppoż (§ 271 i n. w/w rozporządzenia) usytuowanych na nich obiektów (zarówno istniejących, jak i potencjalnych), jak również nie pozbawia powyższych nieruchomości dostępu do drogi publicznej oraz dostępu do mediów. Sporna inwestycja nie niesie ze sobą ponadnormatywnych uciążliwości w zakresie emisji pól elektromagnetycznych (§ i 314 w/w rozporządzenia oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów - Dz. U. z 2003 r. Nr 192, 1 poz. 1883). t

Organ zaznaczył, cytując orzecznictwo, że źródłem interes prawnego nie mogą być również immisje pośrednie (hałas), do których odwołała się skarżąca. Fakt "immisji pośrednich" nie uzasadnia przyznania osobie poszkodowanej tymi niekorzystnymi oddziaływaniami przymiotu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Z definicji "obszaru oddziaływania obiektu wynika bowiem, że chodzi o ograniczenia w zagospodarowaniu sąsiadującego terenu, które są skutkiem obowiązywania odrębnych przepisów. Ewentualne przekroczenie poziomu immisji pośrednich rodzi wyłącznie roszczenia cywilnoprawne, lecz nie daje praw strony w rozumieniu Prawa budowlanego. Nawet uciążliwości związanych z działalnością powstających obiektów np zwiększonego hałasu lub ruchu samochodowego nie należy utożsamiać z oceną obszaru oddziaływania realizowanych obiektów na tereny sąsiadujące w rozumieniu cytowanych przepisów. Organ powinien bardzo często uwzględniać sprzeczne interesy inwestora i osób, których prawa mogą zostać poprzez realizację inwestycji naruszone. Czym innym jednak jest interes prawny, którego granice zakreśla Prawo budowlane, a czym innym postulaty, oczekiwania i życzenia obywateli dotyczące prowadzenia określonej polityki planowania przestrzennego i realizowanych inwestycji. Praktycznie każda inwestycja powoduje uciążliwości i utrudnienia dla najbliższych sąsiadów, co nie jest równoznaczne z przyznaniem przymiotu strony. Argumenty skarżących należy zatem rozpatrywać w kontekście interesu faktycznego (...), który pomimo, że istotny dla zainteresowanych nie daje podstaw do uznania za stronę postępowania.

Ustosunkowując się z do argumentacji Wspólnoty jakoby jej interes prawny wynikał z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego organ wyjaśnił, że przepis ten określa ogólne zasady, które podlegają skonkretyzowaniu w innych przepisach Prawa budowlanego i aktach wykonawczych. Powołanie się zatem wyłącznie na jego treść nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej dającej legitymację procesową, o czym przesądza art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 cyt. ustawy.

Odnosząc się do argumentacji strony, iż wskutek realizacji inwestycji zlikwidowana zostanie droga pożarowa, organ wyjaśnił, że z projektu zagospodarowania terenu wynika, iż jest ona położona na działce inwestycyjnej i nie zostanie zlikwidowana lub zwężona. Fakt, że drogę pożarową zajęto na potrzeby budowy nie może stanowić o interesie prawnym Wspólnoty.

Organ podniósł, że dokonanie powyższych ustaleń nie wymagało - wbrew zarzutom zażalenia - podejmowania jakichkolwiek czynności procesowych. Wszelkich ustaleń zostały dokonano wyłącznie w oparciu o złożoną dokumentację i odpis księgi wieczystej skarżącej. Tym samym w tym przypadku nie było konieczne "uruchamianie" merytorycznej procedury.

W związku z powyższym Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego do uruchomienia postępowania w niniejszej sprawie, a zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa to na podmiocie żądającym podjęcia postępowania nieważnościowego spoczywa ciężar wykazania, że ma on legitymację w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.

Skargę na to rozstrzygnięcie złożyła Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w K. i wnosząc o jego uchylenie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

- art. 61 w zw. z art. 61 a k.p.a. poprzez nie wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji i wydanie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie Wojewody [...] o odmowie wszczęcia postępowania, podczas gdy na wskazanym organie ciążył obowiązek wszczęcia takiego postępowania;

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, że nie zachodzi przesłanka do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 2011r. nie rozpoznanie jej merytorycznie, podczas gdy przesłanka taka zaistniała;

Skarżąca podniosła, że inwestor realizuje inwestycję na działkach nr [...] i [...], graniczących z działką Wspólnoty. Według wiedzy skarżącej zdobytej na podstawie szczątkowych informacji udzielanych przez inwestora, korespondencji z Wydziałem Architektury UM w K. i ogłoszeń o sprzedaży mieszkań, jest budynkiem wielkogabarytowym, sześciokondygnacyjnym. Piętra przeznaczono na lokale mieszkalne, a parter na użytkowe. Budynek jest dużo wyższy od bloku przy ul. [...], powstaje od strony wschodniej, a więc zasłania światło i widok, pozbawia mieszkańców bloku dojścia do ul. [...] od rzeki S. i powstaje w bezpośredniej bliskości do istniejącego bloku.

Wspólnota zauważyła, że organ zobligowany jest w pierwszej kolejności do ustalenia kręgu stron postępowania, a zatem obszaru oddziaływania. Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu należy rozumieć w ten sposób, że stronami będą właściciele, użytkownicy wieczyści i zarządcy nieruchomości położonych w zasięgu oddziaływania tej inwestycji, która ma określony ujemny wpływ na nieruchomości w jej otoczeniu. Obszar oddziaływania obiektu może obejmować również tereny dalej położone. Istotne jest, aby oddziaływanie związane było z przepisami odrębnymi. Do przepisów odrębnych można zaliczyć przepisy innych ustaw - np Prawo ochrony środowiska, czy ww. rozporządzenie. Organ badając legitymację stron winien brać pod uwagę charakter obiektu oraz rodzaj działalności, która ma być w nim prowadzona. Powstający budynek jest 6 kondygnacyjny, wielorodzinny z parterem przeznaczonym na lokale użytkowe. W dotychczasowej korespondencji ze skarżącą organ odmawiając Wspólnocie prawa do udziału w charakterze strony ograniczył się do konkluzji, że opinie wskazują, iż budynek nie będzie zasłaniał światła słonecznego blokowi na działce sąsiedniej.

Skarżąca wskazała, cytując orzecznictwo, że dla przyznania przymiotu strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia budowlanego wystarczy wykazanie potencjalnego wpływu inwestycji na nieruchomość sąsiednią. Organ nie może z góry założyć, że skoro inwestycja w jego ocenie spełnia normy odległości, to sąsiednie nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania. Osoby posiadające prawo określone w art. 28 Prawa budowlanego do działki sąsiadującej z działką inwestycyjną w postaci budynku gospodarczego, którego gabaryty zdecydowanie odbiegają od budynków sąsiednich i mogą oddziaływać na nią np. poprzez zacienienie, mają prawo, aby w trakcie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę jako strona zapoznać się z materiałem dowodowym, w tym z ewentualnymi wynikami analiz i w miarę potrzeby zgłosić swoje uwagi czy zastrzeżenia. Czynności tych mogą dokonać tylko jako strona postępowania.

Nadto, definicja obszaru oddziaływania obiektu wskazuje na potrzebę jego wyznaczenia w każdej indywidualnej sprawie na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. Oznacza to, że w każdej sprawie organ powinien ustalić wszystkie odrębne przepisy i na ich podstawie wyznaczyć ten obszar z uwzględnieniem funkcji, formy, konstrukcji planowanego obiektu i innych cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu w otoczeniu inwestycji. O obszarze oddziaływania decydować będą indywidualne cechy obiektu. Nie chodzi bowiem o wykazanie negatywnego wpływu inwestycji na działki znajdujące się otoczeniu obiektu, lecz o możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na tereny otaczające. Zachowanie odległości przewidzianych przepisami technicznymi nie przesądza o braku oddziaływania obiektu poza nieruchomościami inwestora.

Zdaniem skarżącej, inwestycja negatywnie oddziałuje na jej nieruchomość, a z czasem oddziaływanie to nasili się. Realizowany budynek jest bowiem sześciokondygnacyjny, a zatem o wiele wyższy niż blok Wspólnoty. Położony od strony wschodniej może zasłaniać światło słoneczne w większym zakresie niż zezwala na to ww. rozporządzenie. Z pisma Dyrektora Wydziału Architektury UM z 5 lipca 2011r. wynika, że inwestor załączył analizy zacienienia i nasłonecznienia, a skoro ekspertyzy te były wykonywane, to istnieje możliwość oddziaływania budynku na nieruchomość sąsiednią. Wspólnota nie miała możliwości zapoznać się z tymi ekspertyzami i składać w tym zakresie wniosków dowodowych, na co wskazuje WSA w P. w wyroku z 2009-02-04 II SA/Po 559/08.

Nadto, z pism U. sp. z o.o.(wykonawcy) do Wspólnoty i oświadczeń pracowników inwestora wynika, że istnieje ryzyko osiadania i pękania ścian budynku. W tym celu inwestor chce zamontować na budynku Wspólnoty repery, pręty średnicy 25 mm na wys. 0,4-0,5 m od poziomu terenu oraz folię dalmierczą klejoną na silikonie na wysokości kilku metrów od poziomu terenu. Wskazuje to na realne zagrożenie związane z osiadaniem i pękaniem budynku skarżącej. Podniosła, że nowy budynek na drugim brzegu rzeki S., a więc terenie tego samego typu, przy ul. [...] osiadł i przekrzywił się, co daje podstawę do przyjęcia, iż w przypadku spornej inwestycji może być podobnie. Wspólnota nie będąc stroną nie ma możliwości zweryfikowania, czy były sporządzone opinie związane z osiadaniem i pękaniem budynku.

Skarżąca dodała, że inwestycja z uwagi na wymiary i "zabetonowanie" całego terenu wokół budynku spowoduje zmianę spływu wód opadowych zgodną z ukształtowaniem terenu, co można obecnie zaobserwować w czasie obfitych deszczów, gdyż roboty powodowały, że woda nie spływała w kierunku rzeki S.. Rodzi to obawę zalewania i podtapiania piwnic w bloku sąsiednim.

Zdaniem skarżącej, budowa zlikwiduje wszelkie tereny zielone wokół bloku Wspólnoty. Przed oknami była trawa, przydomowe ogródki, teraz teren zostanie zabudowany drogą dojazdową do budynku, również widok na tereny zielone wokół S. zostanie przesłonięty. Wieloletnie drzewa nad rzeką zostały już wycięte. Żyjące przy rzece i w okolicach parku jeże (gatunek pod ochroną), którymi opiekowali się mieszkańcy wyginęły. Zniszczono drzewa, w których żyły ptaki i wiewiórki.

Ponadto, obiekt będzie oddziaływał poprzez dużą emisję hałasu, gdyż parter ma być wykorzystany na usługi, a transport będzie odbywał się drogą pod oknami Wspólnoty. Samochody wywożące śmieci i inne służby będą wjeżdżały tą drogą. Podobnie urządzenie wentylacyjne i klimatyzacyjne lokali użytkowych będą sytuowane na tyłach budynku a więc od strony granicy z działką skarżącej. Wszystkie pojazdy i urządzenia emitują dźwięk, tak więc poziom hałasu zwłaszcza w mieszkaniach na parterze może przekraczać dopuszczalne normy. Już aktualnie kiedy rozpoczęto roboty hałas wydawany przez sprzęt budowlany uniemożliwia normalne korzystanie z nieruchomości. W związku z budową zajęto tereny pod oknami bloku Wspólnoty, pozostawiony pas jest tak wąski, iż uniemożliwia ewentualny dojazd do budynku od strony działek [...] i [...]. Część mieszkań bloku nie ma okien od strony ul. [...]. W razie pożaru brak jest jakiejkolwiek drogi ewakuacyjnej, niemożliwy jest też dojazd samochodów straży pożarnej czy pogotowia. Duża liczba członków Wspólnoty, to osoby w podeszłym wieku często samotne, w związku z powyższym likwidacja dróg ewakuacyjnych czasie budowy jest szczególnie niebezpieczna.

Zdaniem Wspólnoty inwestycja może być kwestionowana jeśli koliduje z uzasadnionym interesem, wymienionym w art. 5 ust.1 pkt 9 Prawa budowlanego, co jest możliwe tylko w toku postępowania i tylko uznanie Wspólnoty za stronę pozwala na zgłaszanie takich zarzutów. Skarżąca stwierdziła, że skoro postępowanie ma zapewnić w szczególności ochronę interesów prawnych stron, to wątpliwości co do legitymacji do udziału w charakterze strony należy rozstrzygać na korzyść podmiotu domagającego się uznania za stronę.

Według skarżącej organ II instancji odniósł się jedynie do zacieniania budynku. Wskazał, iż dokumentacja nie przewiduje zmiany spływu wód powierzchniowych, nie wpływa na warunki ochrony ppoż i nie pozbawia dostępu do dróg publicznych. Jednak Wspólnota nie miała możliwości sprawdzenia dokumentacji projektowej i zbadania podstaw tych twierdzeń.

Skarżąca podkreśliła, powołując orzecznictwo, że organ nie może odmówić wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy ustalenie interesu prawnego wnioskodawcy wymaga dokonania szeregu czynności. Nie ma uniwersalnych zasad w zakresie badania interesu prawnego. Kwestie te należy badać indywidualnie z uwzględnieniem ewentualnych skutków stwierdzenia nieważności decyzji dla praw i obowiązków podmiotu domagającego się stwierdzenia nieważności. Organ nie może więc a priori przesądzać, że Wspólnota nie ma przymiotu strony i powinien wszcząć postępowanie, a następnie badać legitymację wnioskodawcy, czego nie dokonał Wojewoda [...] rozsądzając sprawę merytorycznie, a organ odwoławczy postanowienie to uznał za prawidłowe. Skarżąca wymieniła orzeczenia sądów potwierdzające, w jej ocenie, nieprawidłowość tego stanowiska .

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga podlegała oddaleniu.

Poddanym kontroli Sądu postanowieniem z dnia [...] listopada 2011r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. odmawiające wszczęcia - na wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w K. - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 2011 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalno – handlowo - usługowego z instalacjami wewnętrznymi i garażem podziemnym na działkach nr ew. [...] i [...], obręb [...] przy ul. [...] w K..

Zaakceptowane przez organ odwoławczy wywody organu I instancji oraz ustalenia własne wskazują, iż badając wniosek skarżącej organ nie stwierdził występowania po jej stronie przesłanki interesu prawnego, koniecznego do kwestionowania decyzji budowlanej w trybie nadzwyczajnym.

W ocenie Sądu, stanowisko to odpowiada prawu. Organ prawidłowo przeprowadził badanie występowania wskazanej przesłanki w zakresie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z art. 3 pkt 20 cyt. ustawy i wobec stwierdzenia jej braku, zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie.

Przede wszystkim przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

W orzecznictwie przyjmuje się, że jeśli z żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wynika w sposób oczywisty, że podmiot je wnoszący nie ma interesu prawnego, organ winien odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. Natomiast gdy ustalenie interesu prawnego wymaga dokonania złożonego procesu wykładni, podjęcia określonych czynności, to mogą być one podjęte wyłącznie w toku postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 725/05, LEX nr 209119, wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2005 r. w sprawie o sygn. akt OSK 1534/04).

Stronami w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia budowlanego są podmioty wymienione w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 598/06, niepub.; wyrok WSA w W-wie z dnia 15 lutego 2011r. sygn. akt VII SA/Wa 2049/10, LEX nr 996656). Są to zatem inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Za obszar oddziaływania obiektu, jak stanowi art. 3 pkt. 20 Prawa budowlanego, przyjmuje się teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu.

Dla określenia obszaru oddziaływania inwestycji i na tej podstawie ustalanego przymiotu strony postępowania o udzielenie pozwolenia budowlanego niezbędne jest więc uwzględnienie nakazów i zakazów wynikających z przepisów odrębnych oraz indywidualnych cech samej inwestycji, jej przeznaczenia oraz sposobu zagospodarowania terenu. W orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcie "obszaru oddziaływania obiektu" materializuje się, gdy na podstawie indywidualnych parametrów danego obiektu budowlanego jego przedmiotu, konkretyzują się również odpowiednie normy wynikające z odrębnych przepisów, które będą wytyczać pewną strefę wobec projektowanego obiektu (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 666/09).

W związku z powyższym, ograniczenia w sposobie zagospodarowania terenu, które nie wynikają z przepisów prawa nie dają podstawy do uznania danego podmiotu za stronę postępowania w tego typu sprawie, wówczas bowiem istnieje jedynie interes faktyczny, a nie interes prawny. Dodać trzeba, że wprawdzie pojęcia "interes prawny" nie zdefiniowano w k.p.a., jednak w piśmiennictwie i orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że obejmuje ono interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, bezpośredni i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego.

Mając na uwadze przedstawioną argumentację Sąd stwierdził, że zbadanie interesu prawnego skarżącej w rozpatrywanej sprawie, nie wymagało podjęcia skomplikowanych czynności ustalających uzasadniających konieczność wszczęcia postępowania, a przedstawione zarzuty skargi nie podważają zasadności podjętego rozstrzygnięcia.

Rozwiązania projektowe i załączona dokumentacja, określające indywidualne cechy obiektu wskazują, że brak jest przepisów techniczno - budowlanych, jak i innych przepisów odrębnych, z których wynikałoby, iż obszar oddziaływania przedmiotowej inwestycji obejmuje również nieruchomość skarżącej o nr [...] przy ul. [...] w K..

Z projektu zagospodarowania wynika bowiem, że planowany budynek o funkcji mieszkalno – handlowo - usługowej umiejscowiono w odległości 13, 25 m od granicy z działką skarżącej, przy czym odległość od budynku Wspólnoty wynosi 15, 83 m, co jednoznacznie wskazuje, że zostały spełnione wymagania określone w § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.

Złożona przez inwestora analiza nasłonecznienia oraz analiza przesłaniania i oświetlenia naturalnego, sporządzona przez osoby posiadające wymagane uprawnienia potwierdza również, że zostały zachowane warunki wynikające z § 13 ust. 4 i 60 warunków technicznych. I tak zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów odległości, o których mowa w ust. 1 pkt 1 mogą być zmniejszone nie więcej niż o połowę w zabudowie śródmiejskiej. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że nie było kwestionowane w niniejszej sprawie, że działki inwestycyjne nr ew. [...] i [...] przy ul. [...] w K. objęte są miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej w K. (nr [...]) z dnia [...] października 2009r. "K. Centrum obszar I.2 [...]" i leżą w strefie zabudowy śródmiejskiej, mieszkaniowej na terenie U.M 2.

Z projektu budowlanego wynika, że wysokość projektowanego budynku wynosi 20,92 m (wysokość przesłaniania mniejsza niż 35 m - § 13 ust.1 pkt 1 lit. a), a najmniejsza odległość między budynkami skarżącej i inwestora wynosi 15,83 m. W analizie wskazuje się, że wysokość przesłaniania do dolnej krawędzi okien parteru budynku skarżącej to 18,62 m. Wobec położenia obu budynków w strefie śródmiejskiej wielkość ta zmniejszona o połowę wynosi 9,31 m , co oznacza, że zostały zachowane wymogi wynikające z treści § 13 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 4 ww. rozporządzenia. Z analizy nasłonecznienia wynika wprost, że od godziny 10.40 w dniach równonocy budynek skarżącej nie jest zacieniany. Ponadto jego elewacja wschodnia będzie nasłoneczniania do godz. 13.00, co wskazuje, że budynek będzie nasłoneczniany przez 1,5 godziny w dniach równonocy w godz. 7-17, co odpowiada wymogom z § 60 ww. rozporządzenia dot. warunków technicznych.

Słusznie przy tym zauważył organ I instancji, że przy położeniu budynku Wspólnoty ścianą z otworami okiennymi w odległości 2,75 m od granicy z działkami inwestycyjnymi nie można mówić o ograniczeniu zagospodarowania nieruchomości skarżącej co do ewentualnych przyszłych zmierzeń inwestycyjnych.

Usytuowanie miejsc postojowych w garażu podziemnym przesądza o zgodności inwestycji z § 19 warunków technicznych. Natomiast, dojazd i miejsca postojowe dla lokali użytkowych, zostały zaprojektowane na działce nr [...], a zatem z zupełnie innej strony niż nieruchomość skarżącej.

W świetle zarzutów skargi podkreślić również trzeba, że przy ocenie obszaru oddziaływania inwestycji nie można opierać się na przypuszczeniach, czy stanach hipotetycznych, bez konkretnego powiązania normy prawnej z możliwością jej wpływu na zagospodarowanie działki sąsiedniej. Nie chodzi zatem o niedogodności, czy uciążliwości powodowane przez proces inwestycyjny dla terenów sąsiednich. W konsekwencji bez wpływu na przyznanie interesu prawnego skarżącej w niniejszej sprawie pozostawały również zarzuty dotyczące hałasu powodowanego przez maszyny budowlane podczas realizacji inwestycji, likwidacja terenów zielonych i przydomowych ogródków, przesłonienia widoku na tereny wokół rzeki S., zniszczenia drzew, czy wyginięcia jeży.

Obszar oddziaływania terenu nie jest obszarem, w którym da się odczuć skutki, uciążliwości spowodowane funkcjonowaniem jakiegoś obiektu. Takie rozumienie dotyczy oddziaływania faktycznego, którego nie można mylić z oddziaływaniem polegającym na wprowadzaniu ograniczeń prawnych. Tak więc również takie skutki jak hałas, czy wzmożony ruch samochodowy, nie decydują o statusie strony właścicieli, użytkowników wieczystych działek na nie narażonych. Z podanych uciążliwości tylko hałas jest w pewnym zakresie poddany reżimowi prawa administracyjnego. Tym niemniej z charakterystyki inwestycji nie wynika, aby miała ona emitować hałas ponadnormatywny. Budynek zawiera bowiem tylko 43 mieszkania, a na parterze przewidziano 8 lokali handlowych, do których wejścia zaprojektowano od strony rzeki S.. Dojazd i miejsca postojowe dla lokali użytkowych, jak już wskazano powyżej, usytuowano w całości na działce nr [...].

Chybiony był też zarzut skargi, o braku jakiejkolwiek drogi ewakuacyjnej do budynku skarżącej, skoro wymóg ten winien być zapewniony przez Wspólnotę na własnej działce. Tym niemniej, z opisu technicznego wynika, że wzdłuż długiego boku projektowanego budynku przewidziano drogę pożarową.

Z opisu technicznego wynika również, że inwestor uwzględnił niekorzystne warunki geotechniczne poprzez wykonanie wzmocnienia pod projektowany budynek w postaci kolumn przemieszczeniowych systemu Kelner, bądź alternatywne wykonanie pali betonowych typu CFA lub równoważnych.

Wbrew zarzutom skargi o "zabetonowaniu całego terenu wokół budynku" w projekcie budowlanym (2.3. Bilans powierzchni i dane techniczne) wskazano, że przewidziano 528,19 m 2 powierzchni biologicznie czynnej przy 2324 m2 powierzchni działek inwestycyjnych, co stanowi 20% przy wymaganych minimum 10 % (par. 20 ust. 2 pkt 6 lit . c ww. planu zagospodarowania przestrzennego).

Z dokumentacji projektowej nie wynika, aby inwestor planował zmianę spływu wód powierzchniowych, w tym na działki skarżącej.

W konsekwencji nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi o naruszeniu art. 28 ust. 1 (2) w zw. z art. 3 pkt 20 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 cyt. ustawy, a tym bardziej w stopniu rażącym, jak wywodziła skarżąca.

Dodać w tym miejscu trzeba, że odnośnie art. 5 ust. 1 pkt 9 w orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, iż dla oceny czy nie naruszono uzasadnionych interesów osób trzecich niezbędne jest ustalenie, czy wzniesienie (rozbudowa, przebudowa) obiektu budowlanego odpowiada przepisom Prawa budowlanego, warunkom techniczno - budowlanym i czy nie powoduje pogorszenia warunków sanitarnych oraz uciążliwości dla otoczenia. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich obejmuje, bowiem szeroki zakres badania oddziaływania nieruchomości na działki sąsiednie, a katalog zawarty w art. 5 ust. 9 Prawa budowlanego ma charakter jedynie przykładowy (por. wyrok SN z dnia 26 kwietnia 1996 r., sygn. akt III ARN 87/95, OSN 1996, z. 21, poz. 316; postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2001 r. sygn. akt IV SA 558/99).

Zasada ochrony interesów osób trzecich podlega więc ograniczeniom wynikającym z ustaw, w tym Prawa budowlanego. Jeżeli więc decyzja o pozwoleniu na budowę nie wykazuje żadnej sprzeczności z powyższymi wymogami, to spowodowane realizacją inwestycji dolegliwości dla otoczenia nie mogą być uznane za naruszające uzasadnione interesy osób trzecich. Nie chodzi bowiem - jak to już podkreślono powyżej - o wszelkie utrudnienia, jakie może powodować inwestycja, a jedynie o takie, które dotyczyć mogą naruszeń interesów prawnych, a nie interesów faktycznych innych osób. Tak więc o naruszeniu interesu osób trzecich można mówić jedynie wtedy, gdy zostały naruszone w tym względzie konkretne przepisy (wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2006 r. sygn. akt II OSK 643/05, niepubl.).

Ochrona takich interesów nie może prowadzić do sytuacji, w której to osoby trzecie, a nie inwestorzy decydować będą o dopuszczalności wybudowania obiektów budowlanych, miejscu posadowienia takich obiektów, rodzaju obiektu budowlanego i to nawet z naruszeniem ogólnego interesu społecznego (por. wyroki NSA z dnia 17 stycznia 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 1563/02, niepubl. oraz z dnia 16 listopada 2005 r. sygn. akt II OSK 672/05, niepubl.). Nie można, bowiem dopuścić do sytuacji, w której uprawnienia właściciela nieruchomości sąsiedniej całkowicie ograniczają uprawnienia inwestora (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2008 r. sygn. II OSK 436/07, niepubl.).

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1271) oddalił skargę.