Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2174/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 200  ust. 1  pkt 2,  art. 97  ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi [...] S. A. w Bytomiu na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 28 czerwca 2022 r. nr DO-II.7610.127.2022.AB w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr NWIV.752.107.2015; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz [...]S.A. w Bytomiu kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z 28 czerwca 2022 r. nr DO-II.7610 127.2022.AB Minister Rozwoju i Technologii (Minister/organ) po rozpatrzeniu odwołania Spółki [...] S.A. z siedzibą w [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 28 kwietnia 2022 r., znak: NWIV.752.107.2015 odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], obręb [...], [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm. - dalej jako "Ugn"), § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), decyzją z dnia 28 kwietnia 2022 r., znak: NWIV.752.107.2015 odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], obręb [...], [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Z decyzją tą nie zgodziła się Spółka [...] S.A. i złożyła odwołanie zarzucając m.in. naruszenie art. 200 Ugn poprzez błędne przyjęcie, że brak jest podstaw do stwierdzenia istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu do gruntu.

Po rozpatrzeniu odwołania Spółki [...] S.A. i przeanalizowaniu akt sprawy Minister wskazał na wstępie, że organ I instancji ustalił, iż [...] w [...] jest poprzednikiem prawnym odwołującej się Spółki [...] S.A. w [...]. Powyższych ustaleń dokonano m.in. na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1993 r. Rep. [...] nr [...], przekształcającego [...] w [...], w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa o nazwie [...] S.A. oraz aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1993 r. Rep. [...] nr [...] zawiązującego nową spółkę akcyjną [...] S.A. powstałą z połączenia szeregu spółek, w tym [...] S.A. Ponadto na podstawie aktu notarialnego z dnia 6 czerwca 2018 r. Rep. [...] nr [...] nastąpiło połączenie w drodze przejęcia przez Spółkę [...] S.A. spółki [...] S.A. Na tej podstawie organ stwierdził, że [...] S.A. w [...] jest następcą prawnym [...] w [...], a zatem posiada przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Minister wskazał następnie, że oceniana decyzja Wojewody Śląskiego z dnia 28 kwietnia 2022 r., znak: NWIV.752.107.2015 została wydana m. in. na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.), zgodnie z którym grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. W myśl art. 200 ust. 4 tej ustawy, uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny, a zatem mocą tej decyzji potwierdza się jedynie przekształcenie prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego gruntu w przypadku ziszczenia się prawem przewidzianych przesłanek. W odniesieniu do takich decyzji trudno mówić o ich wykonalności w sensie faktycznym czy prawnym. Decyzja taka ze swej istoty potwierdza bowiem jedynie istniejący obiektywnie stan faktyczny i prawny. Ziszczenie się pozytywnych przesłanek uwłaszczenia w dniu 5 grudnia 1990 r. (przy braku przesłanki negatywnej) uprawnia organ do wydania decyzji uwłaszczeniowej, niezależnie od tego, jakie czynności prawne zostały podjęte w stosunku do nieruchomości w okresie między wyżej wskazaną datą a wydaniem tejże decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 33/09).

Organ wskazał, że w dziale II księgi wieczystej nr [...] jako właściciela nieruchomości oznaczonej m.in. jako działka nr [...] o pow. [...] ha ujawniono Skarb Państwa na podstawie prawa własności wpisanego w księdze wieczystej [...]. Jak wynika z pisma Wydziału Gospodarki Mieniem Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 1 kwietnia 2016 r. znak GM-VII.680.2.16.2015.JL własność Skarbu Państwa w księdze wieczystej [...] ujawniono na podstawie art. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. (Dz.U. Nr 39, poz. 233) oraz wniosku Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia 16 października i 12 listopada 1946 r. Na tej podstawie organ wojewódzki przyjął, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa, a tym samym w stosunku do przedmiotowej nieruchomości została spełniona przesłanka własności państwowej. Minister podał, że okoliczności powyższe nie budzą wątpliwości i nie zostały zakwestionowane przez skarżącą. Kwestią sporną na gruncie niniejszej sprawy jest natomiast to, czy przedmiotowy grunt znajdował się w zarządzie przedsiębiorstwa [...] w [...], dniu w 5 grudnia 1990 r. W pierwszej kolejności Minister zauważył, że zarząd, to prawna forma władania nieruchomością. Obowiązująca w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Zgodnie z art. 38 ust. 2 ww. ustawy państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ponadto na podstawie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. grunty państwowe będące w dniu wejścia ww. ustawy tj. dnia 1 sierpnia 1985 r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, które to zostało ustanowione między innymi na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159) przechodzą w zarząd tych jednostek. Mając na uwadze powyższe Minister uznał, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jednocześnie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA 1989/97 LEX nr 45054, z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98 LEX nr 47386, z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05 LEX nr 194864). W orzecznictwie przyjmuje się również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel (zob. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994/2/27 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 929/09, publ. CBOSA). Stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Zgodnie z kolejnymi ustępami § 4 ww. rozporządzenia, jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których wyżej mowa, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przechodząc do oceny spełnienia w niniejszej sprawie przesłanki pozostawania przedmiotowego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie [...] w [...], Minister wskazał, że wnioskodawczyni wywodzi prawo zarządu do przedmiotowej działki z protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 29 maja 1956 r. w sprawie przekazania przez [...] w [...] w zarząd i użytkowanie [...] w [...] gruntów leśnych o pow. [...] ha położonych w oddziałach [...], [...], [...] i [...] [...]. Wobec powyższego Wojewoda Śląski pismem z dnia 8 czerwca 2016 r. znak NWIV.752.107.2015 zwrócił się do Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z prośbą o udzielenie informacji czy przedmiotowa działka była objęta ww. protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 29 maja 1956 r. oraz o przesłanie kopii decyzji Ministra Leśnictwa z dnia 16 kwietnia 1955 r. nr GM-3-1024/45 powołanej w ww. protokole zdawczo-odbiorczym. W odpowiedzi z dnia 30 czerwca 2016 r. znak ZS.0172.12.2016.TK Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w [...] poinformowała, iż ww. protokołem zdawczoodbiorczym z dnia 29 maja 1956 r. została przekazana [...] część działki nr [...]. Jednocześnie poinformowała, iż w Archiwum Zakładowym RDLP w [...] nie odnaleziono ww. decyzji Ministra Leśnictwa z dnia 16 kwietnia 1955 r. Następnie Wojewoda Śląski pismem z dnia 7 marca 2019 r. znak NWIV.752.107.2015 poinformował Spółkę [...] S.A., że jeśli przedmiotowa działka faktycznie nie będzie objęta w całości ww. protokołem zdawczoodbiorczym z dnia 29 maja 1956 r. należy dokonać geodezyjnego wydzielenia gruntu i nadesłać aktualny opis i mapę ewidencyjną działki mającej być przedmiotem postępowania. Z uwagi na brak odpowiedzi Wojewoda Śląski pismem z dnia 7 sierpnia 2019 r. znak NWIN/.752.107.2015 ponownie zwrócił się do wnioskodawczyni o jej udzielenie. Wnioskodawczyni w piśmie z dnia 25 września 2019 r. znak SRK/ZM/636/235/2019/JJ poinformowała, iż w celu ustalenia dokładnego obszaru działki przekazanej w zarząd [...] ww. protokołem zdawczo-odbiorczym zwróciła się do Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...], która zadeklarowała gotowość udzielenia pomocy przy powyższych pracach. Następnie wnioskodawczyni w piśmie z dnia 15 lipca 2020 r. znak SRK/ZM/235449/2020/JJ poinformowała, po przeanalizowaniu dokumentacji znajdującej się w zasobach Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] oraz ww. protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 29 maja 1956 r., iż ww. protokołem została objęta tylko część działki nr [...] o pow. ok. [...] ha, a pozostała część działki o pow. [...] ha powinna stanowić uzupełnienie zasobów leśnych Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśnictwa [...]. Mając na uwadze powyższe Wojewoda Śląski pismem z dnia 25 września 2020 r. znak NWIV.752.107.2015 zwrócił się do wnioskodawczyni o wydzielenie z przedmiotowej działki części gruntu faktycznie przekazanego [...] w [...] protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 29 maja 1956 r. Wnioskodawczyni pismem z dnia 27 października 2020 r. znak SRK/ZM/235748/2020/JJ poinformowała, iż brak jest podstaw do geodezyjnego wydzielenia gruntów z działki nr [...], ponieważ jak wynika z decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 26 listopada 2014 r. nr 94/2014 zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...], m.in. na przedmiotową działkę, działka nr [...] została wydzielona jako stanowiąca teren osadników wód popłuczkowych kopalnianej stacji uzdatniania wody. Z uwagi na powyższe Wojewoda Śląski pismem z dnia 1 marca 2022 r. znak NWIV.752.107.2015 zwrócił się do Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] o zajęcie stanowiska w zakresie konieczności dokonania kolejnego podziału geodezyjnego przedmiotowej działki. W odpowiedzi z dnia 29 marca 2022 r. znak ES.2200.4.2022.JL Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w [...] podtrzymała stanowisko dotyczące konieczności realizacji podziału geodezyjnego przedmiotowej działki oraz uzupełnienia zasobów leśnych Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśnictwa [...] z uwagi braku wykazania dokumentacji jednoznacznie stwierdzającej przekazanie [...] w [...] całej działki nr [...]. Minister wskazał, że jak wynika z orzecznictwa sądowoadministracyjnego przy ustalaniu, które grunty i budynki pozostawały w zarządzie państwowych osób prawnych należy sięgnąć do przepisów art. 4, 8, 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Według tych przepisów w zarząd mogły być oddane jedynie grunty wydzielone, zabudowane lub niezabudowane, niezbędne określonej jednostce organizacyjnej do prowadzenia działalności gospodarczej lub wykonywania zadań ustawowych lub statutowych. Natomiast przy udostępnieniu takiej jednostce uprawnień do korzystania z gruntu w ułamkowej, niewydzielonej części nie można mówić o oddaniu gruntu w zarząd w rozumieniu przepisów art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (zob. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 359/07 oraz z dnia 11 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 526/19, publ. CBOSA). Mając na uwadze powyższe, Minister wskazał, że protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 29 maja 1956 r. w sprawie przekazania przez [...] w [...] w zarząd i użytkowanie [...] w [...] gruntów leśnych o pow. [...] ha położonych w oddziałach [...], [...], [...] i [...] Nadleśnictwa [...] nie dowodzi istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu w stosunku do całości przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Ponadto Minister wskazał, że Spółka [...] S.A. w toku postępowania nie nadesłała żadnych dodatkowych dokumentów świadczących o istnieniu w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu. Minister dodał, że zgodnie z art. 7 Kpa w postępowaniu administracyjnym co do zasady na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wyczerpującego zbadania wszelkich okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, tj. ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Nie znaczy to jednak, że strona zainteresowana korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem powinna zrezygnować z aktywności dowodowej, zwłaszcza w sytuacjach, w których ocena materiału dowodowego nie jest w pełni jednoznaczna. Wprawdzie przepis art. 7 Kpa nakłada na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże nie może to oznaczać obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności w sytuacji gdy strona, nawet pomimo wezwań organu nie przedstawia żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Minister odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1771/10, w którym Sąd ten stwierdził, iż realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale też i strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnieniu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej nie korzystnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 1984 r. sygn. akt II SA 1205/84, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 1113/16, publ. CBOSA). W świetle powyższego Minister uznał, że Wojewoda Śląski w zaskarżonej decyzji z dn ia 28 kwietnia 2022 r., znak: NWIV.752.107.2015, prawidłowo ustalił, że w przedmiotowej sprawie nie można stwierdzić, iż została spełniona przesłanka posiadania przez [...] w [...], w dniu 5 grudnia 1990 r., prawa zarządu do całej działki nr [...].

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka Spółkę [...] S.A. w [...] zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy:

1.1. a to art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. ws. przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, że brak jest podstaw do stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu,

1.2. poprzez błędną wykładnię § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. ws. przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu i niewłaściwe przyjęcie, że wpis w księdze wieczystej o nr [...], stwierdzający prawo zarządu [...] w [...] oraz protokół zdawczo-odbiorczy, spisany [...] maja 1956 r. pomiędzy [...] w [...] (dzisiaj [...]), a [...] nie stanowi podstaw do wykazania zarządu o którym mowa w art. 200 u.g.n. w odniesieniu do spornej nieruchomości, co skutkowało naruszeniem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece,

1.3. a to art. 38 o gospodarce terenami w miastach i osiedlach z dnia 14 lipca 1961 r. oraz art. 87 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29 kwietnia 1985 r., poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie, że grunty państwowe będące w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przeszły z mocy prawa w użytkowanie a następnie w zarząd tych jednostek, w sytuacji gdy właściwe zastosowanie tego przepisu prowadziłoby do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego spornego gruntu.

2. naruszenie przepisów postępowania,

2.1. a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego w sposób dowolny i wybiórczy wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 7 loraz art. 80 ustawy z 14.6.1960 r.-Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. 17. z 2013 r. poz. 267, zwanej dalej: KPA), co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2.2. dokonanie wybiórczej, dowolnej oceny dowodów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i błędne przyjęcie, iż decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 26 listopada 2014 r. nie może stanowić dowodu na potwierdzenie istnienia prawa zarządu względem całej spornej nieruchomości, co doprowadziło do błędnego uznania, iż nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania nie znajdowała się w całości pod zarządem [...],

2.3. bezzasadne pominięcie okoliczności wskazanych w treści protokołu zdawczoodbiorczego które jednoznacznie wskazują na istnienie zarządu po stronie [...],

2.4. a to art. 8 § 2 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności poprzez przyjęcie, że skarżąca nie udowodniła, iż jej poprzednik prawny posiadał prawo zarządu nieruchomości spornej,

2.5. a to art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w sposób wyczerpujący przyczyn z powodu których odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej dowodom zaoferowanym przez skarżącą i niewskazanie faktów pozwalających na przyjęcie odmiennego stanowiska niż to, które wskazuje skarżąca.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia 28 kwietnia 2022 r., znak: NWIV.752.107.2015 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi, a także zasądzenie od Ministra Rozwoju Pracy i Technologii na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga jest zasadna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 121). Zgodnie z treścią tego przepisu w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy.

W dniu 10 lutego 1998 r. zostało wydane rozporządzenie przez Radę Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120, ze zm.). Zgodnie z § 4 i § 5 tego rozporządzenia właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r.

Z uwagi na deklaratoryjny charakter decyzji uwłaszczeniowej zasadnicze znaczenie dla oceny jej prawidłowości ma stan prawny przedmiotowej nieruchomości istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych podstawą do stwierdzenia istnienia w tej dacie prawa zarządu konkretnej nieruchomości jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z następujących dokumentów: decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami o których mowa wyżej, może wezwać państwowe osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). Jeżeli natomiast wskazane wyżej dokumenty nie zachowały się, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (§ 4 ust. 3 rozporządzenia).

Analizując akta sprawy w kontekście przywołanych wyżej przepisów, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Rozwoju i Technologii oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody Śląskiego naruszają prawo.

Nie jest sporne w niniejszej sprawie, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa. Jak bowiem wynika z treści księgi wieczystej nr [...] prawo własności przedmiotowej działki zostało ujawnione na rzecz Skarbu Państwa na podstawie prawa własności wpisanego w księdze wieczystej [...]. Jak wynika z pisma Wydziału Gospodarki Mieniem Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 1 kwietnia 2016 r. znak GM-VII.680.2.16.2015.JL własność Skarbu Państwa w księdze wieczystej [...] ujawniono na podstawie art. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. (Dz.U. Nr 39, poz. 233) oraz wniosku Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia 16 października i 12 listopada 1946 r. Oznacza to, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa, a zatem został spełniony podstawowy warunek wynikający z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się do spełnienia przesłanki istnienia prawa zarządu Sąd wskazuje, że Skarżąca spółka prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości wywodzi z protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 29 maja 1956 r. w sprawie przekazania przez [...] w [...] w zarząd i użytkowanie [...] w [...] gruntów leśnych o pow. [...] ha położonych w oddziałach [...], [...], [...] i [...] [...] oraz wpisu w księdze wieczystej [...]. Przy czym następstwo prawne skarżącej po [...] w [...] nie budzi wątpliwości i znajduje oparcie w zgromadzonych w aktach, a przywołanych przez organ dokumentach. Z akt sprawy wynika zatem, że w postępowaniu uwłaszczeniowym skarżąca spółka wylegitymowała się dokumentami, o których mowa w § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest natomiast ustalenie czy cała działka nr [...] objęta powołana księgą wieczystą objęta była protokołem zdawczo – odbiorczym z 29 maja 1956 r., a w konsekwencji czy skarżącej przysługiwało prawo zarządu do tej nieruchomości. Sąd zwraca uwagę, że z treści omawianego protokołu zdawczo – odbiorczego w sprawie przekazania gruntów leśnych wynika, że w myśl decyzji Ministra Leśnictwa z 16 kwietnia 1955 r. zostały przekazane w zarząd i użytkowanie [...] grunty leśne o pow. [...] ha położone w oddziałach [...],[...],[...], i [...] [...] w granicach oznaczonych kolorem czerwonym na dołączonej mapie przeglądowej pod zwał kamienia – hałdę. W aktach znajduje się również załącznik do wniosku z 12 października 1961 r. dotyczący objętych powyższym protokołem gruntów stanowiący mapę terenów leśnych pod projektowane osadniki [...]. Z pisma Wydziału Geodezji [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] z 29 maja 2015 r. wynika że działka o numerze [...] powstała w wyniku kolejnych podziałów geodezyjnych z działki pierwotnej nr [...], która na dzień 27 maja 1990 r. oraz 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Jednak brak jest w aktach decyzji zatwierdzającej podział działki [...]. Decyzją z 5 lutego 2001 r. Prezydent [...] zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w [...] w rejonie [...] oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako obręb [...] objętej księgą [...], właściciel Skarb Państwa, jako działka [...], która w wyniku podziału podzieliła się na działki [...] i [...]. Następnie decyzją z 26 listopada 2014 r. Prezydent [...] zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w [...] w rejonie [...] oznaczonej jako działka nr [...] karta mapy [...] obręb [...], zapisana w KW [...] stanowiąca własność Skarbu Państwa, która została podzielona na działki [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Przedmiotowy podział miał na celu wydzielenie fragmentów gruntów, wobec których skarżąca i Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] mają stosowne roszczenia prawne wynikające ze stosownych protokołów i polega na wydzieleniu opisanych tam działek w tym działki [...] stanowiącej teren osadników wód popłuczkowych kopalnianej stacji uzdatniania wody. Z pozostałych działek część znajdowała się na terenie leśnym, część przeznaczona była do rekultywacji a część przeznaczona pod drogę. Brak jest jednocześnie w aktach map stanowiących załącznik do tych decyzji. Sąd zwraca także uwagę, że organ treścią tych decyzji jest związany. Organ w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji do dokumentów tych w ogóle się nie odnosi. Organ w niniejszej sprawie nie przeprowadził zatem należycie postępowania dowodowego a w konsekwencji nie dokonał prawidłowo oceny materiału dowodowego opierając się wyłącznie na zawartych w pismach Lasów Państwowych, nie popartym dokumentami, w tym materiałem geodezyjnym, twierdzeniu, że przedmiotowa działka nie została w całości objęta protokołem zdawczo – odbiorczym z 29 maja 1956 r. Tymczasem decyzja Prezydenta [...] z 26 listopada 2014 r. tym twierdzeniom zaprzecza, a brak mapy w aktach stanowiącej załącznik do tej decyzji uniemożliwia weryfikację tego stanowiska.

Zasadny zatem okazał się zawarty w skardze zarzut naruszenia przez organy administracji art. 7, 8, 80, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa. Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że kontrolowane postępowanie nie zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Nie został bowiem w pełni zgromadzony w sprawie materiał dowodowy a w konsekwencji nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 7 kpa to na organie ciąży obowiązek dokonania wszelkich czynności niezbędnych do rozstrzygnięcia. Wyrażona w art. 7a kpa zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ konieczność podejmowania wszelkich czynności które służą rozstrzygnięciu sprawy. Organ z urzędu zobowiązany jest przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. NSA wyrok z 26 października 1984 r. II SA 1205/84). Nie znaczy to oczywiście, że strona jest zwolniona ze współdziałania, co jednak nie oznacza, że zwalnia to organ od działania. Jak się wskazuje w orzecznictwie brak jest w świetle art. 7 kpa podstaw do biernej postawy organu w sytuacji w której oczywistym jest, tak jak w tym przypadku, że strona Skarżąca ma prawo do uwłaszczenia chociaż być może z pewnym ograniczeniem. Strona postępowania administracyjnego ma prawo liczyć na to, że organ podejmie wszystkie niezbędne czynności które będą służyły prawidłowemu ustaleniu stanu faktycznego (art. 8 kpa), w sposób wyczerpujący zbierze i rozpatrzy materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), w tym dopuści dowody przyczyniające się do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego (art. 75 § 1 kpa) i dopiero na podstawie prawidłowo zebranych dowodów ustali stan faktyczny, do czego zobowiązuje go art. 80 k.p.a. Organ w niniejszej sprawie nie sprostał tym wymogom.

Zwrócić należy także uwagę, że zgodnie z art. 96 ust. 1b ustawy z 21 sierpnia 1991r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U.2021.1899), dalej "ugn" w przypadku wydzielania nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa, nie wydaje się decyzji o podziale o której mowa w ust. 1 tego przepisu. Ostateczna decyzja o nabyciu własności lub użytkowania wieczystego zatwierdza podział. Na podstawie art. 96 ust. 1b ugn dokonuje się zatwierdzenia podziału w decyzji potwierdzającej nabycie własności lub nabycie użytkowania wieczystego a rozstrzygnięcie o podziale znajduje się w sentencji decyzji. Należy zatem sporządzić mapę podziału która stanowi załącznik do decyzji. Z przepisem tym koreluje art. 95 pkt 3 ugn zgodnie z którym wydzielenie części nieruchomości której część została nabyta z mocy prawa może nastąpić niezależnie od ustaleń planu miejscowego. Poza tym w świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami brak jest podstaw do sporządzenia mapy przez podmiot który nie ma interesu prawnego w żądaniu podziału. Takiego interesu prawnego ma będzie miała skarżąca w sytuacji gdy zostanie ustalone, że część nieruchomości [...] nie była objęta protokołem zdawczo – odbiorczym z dnia 29 maja 1956r. w całości. gdyż nie będzie legitymował się żadnym tytułem prawnym do nieruchomości (art. 97 ust. 1 ugn). W tej sytuacji to organ będzie zobowiązany do sporządzenia mapy podziałowej tej nieruchomości z uwzględnieniem stanu prawnego utrwalonego decyzjami podziałowymi z dnia 5 lutego 2001 r. i z dnia 26 listopada 2014 r.

Dlatego Sąd uznał, że organ dopuścił się naruszenia wskazanych przepisów prawa procesowego, co skutkowało nie uwzględnieniem wniosku o uwłaszczenie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną oraz uzupełni materiał dowodowy zgodnie z powyższymi wskazaniami Sądu, a następnie w zależności od wyniku postępowania wyda rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa orzekł jak w sentencji.