Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1637/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od decyzji administracyjnej - art 64a ppsa
Powołane przepisy: article: art. 151 a § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2020r. sprawy ze sprzeciwu Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala sprzeciw


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] maja 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania Z. J. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2020 r. znak: [...], o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "eksploatacja złoża piasków kwarcowych w granicach działki nr ew. [...] i [...] w obrębie [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]" uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l. instancji.

W uzasadnieniu SKO podało, że postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach reguluje ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 283, - dalej ustawa środowiskowa).

Organ II. instancji wskazał, że dopatrzył się następujących nieprawidłowości w przeprowadzonym przez Wójta Gminy [...] postępowaniu, a także wad zaskarżonej decyzji; i tak:

Wniosek z dnia 5 września 2017r. o wydanie decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla wnioskowanej inwestycji pozostawał niekompletny, gdyż nie zawierał wszystkich obligatoryjnych elementów, o których mowa w art. 74 ust. 1 pkt 3, 3a, 4, ustawy środowiskowej, tj.:

- poświadczonej przez właściwy organ kopii mapy ewidencyjnej, obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmującej przewidywany obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, z zastrzeżeniem ust. la i lb;

- mapy w skali zapewniającej czytelność przedstawionych danych z zaznaczonym przewidywanym terenem, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz z zaznaczonym przewidywanym obszarem, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, wraz z zapisem mapy w formie elektronicznej;

- w przypadku przedsięwzięć wymagających koncesji lub decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4-5, prowadzonych w granicach przestrzeni niestanowiącej części składowej nieruchomości gruntowej, przedsięwzięć dotyczących urządzeń piętrzących I, II i III klasy budowli, inwestycji w zakresie terminalu oraz strategicznej inwestycji w sektorze naftowym zamiast kopii mapy, o której mowa w pkt 3 - mapy sytuacyjno-wysokościowej sporządzonej w skali umożliwiającej szczegółowe przedstawienie przebiegu granic terenu, którego dotyczy wniosek, oraz obejmującą obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie;

- wypisów z rejestru gruntów lub innych dokumentów, wydanych przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, pozwalających na ustalenie stron postępowania, zawierających co najmniej numer działki ewidencyjnej oraz, o ile zostały ujawnione: numer jej księgi wieczystej, imię i nazwisko albo nazwę oraz adres podmiotu ewidencyjnego, obejmujący przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmujący obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, z zastrzeżeniem ust. 1a-1c;

SKO zaznaczyło, że do wniosku załączono wprawdzie mapy: topograficzną w skali 1: 100000 stanowiącą dokument prywatny w postaci wydruku komputerowego bez naniesień i bez legendy (opisu), kserokopię mapy ewidencyjnej wykonanej w skali 1:5000, również stanowiącą dokument prywatny, nie potwierdzony za zgodność z oryginałem, na której oznaczono granice zasięgu eksploatacji i granicę zasięgu wpływu planowanej eksploatacji, mapę sytuacyjno-wysokościową i wyrobisk górniczych sporządzoną w skali 1:1000, która również stanowi prywatny dokument o nieznanym źródle pochodzenia i na której również oznaczono granice zasięgu eksploatacji i granicę maksymalnego zasięgu wpływu planowanej eksploatacji (kolorami żółtym i czerwonym), jednak, zdaniem SKO, żadna z tych map nie spełnia wymogów zarówno formalno-prawnych, jak i nie zawiera merytorycznych danych - żadna z nich nie stanowi dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. tj. poświadczonej przez właściwy organ kopii mapy ewidencyjnej, obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmującej przewidywany obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie.

Do wniosku nie załączono także jakichkolwiek dokumentów umożliwiających ustalenie stron postępowania, tj. aktualnych na dzień złożenia wniosku wypisów z ewidencji gruntów, czy choćby pisemnych informacji o działkach, mogących stanowić podstawę do ustalenia takiego kręgu stron postępowania.

W ocenie SKO wniosek pozostaje zatem niekompletny, co skutkuje brakiem możliwości dokonania oceny legalności zaskarżonej decyzji przez organ wyższego stopnia i przez strony postępowania. Wydanie decyzji tzw. środowiskowej nie jest decyzją uznaniową.

SKO wskazało, że organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej zobligowany jest zatem wezwać inwestora do jego uzupełnienia we właściwym trybie i ze wskazaniem terminu na uzupełnienie braków oraz określeniem rygoru w przypadku niezastosowania się do wezwania.

SKO wskazało, że zgodnie z art. 74 ust. 3a ustawy środowiskowej, stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się:

1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie;

2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska;

3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.

W spornej sprawie ustalenie stron przez organ I. instancji ma charakter całkowicie dowolny i uznaniowy. Akta sprawy w ogóle nie zawierają jakiegokolwiek wykazu stron postępowania. Jak wskazano wyżej, w sytuacji gdy inwestor nie określił obszaru oddziaływania planowanego przedsięwzięcia (a jedynie wskazał zasięg eksploatacji i zasięg wpływu planowanej eksploatacji - co nie wypełnia ustawowego wymogu i pozostaje w wewnętrznej sprzeczności), to niemożliwym staje się ustalenie osób/podmiotów, którym status strony przysługuje.

Kolegium wskazało, że w piśmie z dnia 21 listopada 2017r. stanowiącym zawiadomienie o wszczęciu postępowania, w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2018r. dopuszczającym wskazany podmiot do udziału w postępowaniu na prawach strony oraz w postanowieniu o zawieszeniu postępowania w sprawie z dnia [...] stycznia 2018r., wymienione zostały osoby, które organ l. instancji uznał za strony. Jednak brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia (czy w zawiadomieniu o wszczęciu, czy też w zaskarżonej decyzji), na jakiej podstawie organ uznał w/w podmioty za strony postępowania. Brak możliwości zweryfikowania ustalenia kręgu stron powoduje, że działanie organu I instancji w tym zakresie nosi znamiona dowolności.

Kolegium wskazało, że według treści art. 61 § 3 K.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W sytuacji zatem, gdy organ I. instancji nie wzywał inwestora do uzupełnienia wniosku uznając, iż spełnia on wymogi formalne, to winien on niezwłocznie zawiadomić strony postępowania o jego wszczęciu. Niezrozumiałym i nieuzasadnionym prawnie było faktyczne prowadzenie postępowania i podejmowanie czynności procesowych tj. wystąpienia o zaopiniowanie wnioskowanej inwestycji do właściwych organów o których mowa w art. 77 i 78 ustawy środowiskowej, bez powiadomienia o tym i bez udziału stron postępowania.

W ocenie Kolegium, wydane przez organ I. instancji postanowienie z dnia [...] stycznia 2018r. dopuszczające do udziału w sprawie Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] - jako wadliwe - winno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego, co też organ II. instancji uczynił.

Jak wynika bowiem z akt sprawy przedstawiciel tego podmiotu wnioskiem z dnia 21 grudnia 2017 r. zwrócił się do organu I. instancji o dopuszczenie do udziału w sprawie na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a.. Tymczasem Wójt Gminy [...] wydał postanowienie z dnia [...] stycznia 2018r. w oparciu o art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej. W/w norma prawna stanowi natomiast lex specialis, w stosunku do K.p.a. i zgodnie z jej treścią organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Rozstrzyganie w oparciu o art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej może dotyczyć tylko sytuacji, gdy dana organizacja chce wziąć udział w postępowaniu dotyczącym wydania tzw. decyzji środowiskowej, w którym bierze udział społeczeństwo. Natomiast niniejsze postępowanie nie jest "postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 8 lit. c) ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Organ I. instancji nie wydał bowiem postanowienia w trybie art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej, w którym stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej, przed wydaniem i zmianą decyzji wymagających udziału społeczeństwa organ właściwy do wydania decyzji, bez zbędnej zwłoki, podaje do publicznej wiadomości informacje o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Tylko bowiem stwierdzenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oznacza, że skutki decyzji zapadłych w tym postępowaniu mogą wpływać na sytuację nie tylko stron postępowania, ale także innych podmiotów i otoczenia.

Zdaniem SKO, w sytuacji, gdy w sprawie nie stwierdzono obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, brak było udziału społeczeństwa w sprawie, to nieuprawnionym było orzekanie przez organ I. instancji na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej z dnia 3 października 2003r. W postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z art. 84 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie nie jest wymagany udział społeczeństwa.

Już sam fakt, iż w sprawie powołany art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej nie znajdował zastosowania, skutkuje koniecznością uchylenia postanowienia z dnia 2 stycznia 2018r. w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia w zakresie dotyczącym rozpoznania wniosku [...] w [...] dnia 21 grudnia 2017r.

Ocena zasadności dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, w którym nie jest wymagany udział społeczeństwa, w sytuacji gdy właściwy organ orzekł o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dokonywana jest na podstawie art. 31 § 1 k.p.a. Art. 44 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach na środowisko, stanowi przepis szczególny względem art. 31 § 1 k.p.a. Przepis art. 44 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach na środowisko ma zastosowanie do udziału organizacji ekologicznych tylko w tych postępowaniach, regulowanych przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach na środowisko, w których wymagany jest udział społeczeństwa w rozumieniu przepisów tej ustawy. W innych postępowaniach, do których stosuje się przepisy omawianej ustawy, niewymagających udziału społeczeństwa, przepis ten nie może mieć zastosowania, lecz podstawą materialnoprawną orzekania o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji społecznej stanowi art. 31 § 1 k.p.a..

W tych kategoriach spraw, w których ustawodawca przewidział możliwość udziału społeczeństwa, może uczestniczyć tylko ta grupa organizacji społecznych, które spełniają wymogi określone w art. 44 ust. 1 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Przepis art. 44 ust. 1 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko stanowi lex specialis wobec art. 31 k.p.a. Tym samym w tych kategoriach spraw, w których ustawodawca przewidział możliwość udziału społeczeństwa, może uczestniczyć tylko ta grupa organizacji społecznych, które spełniają wymogi określone w art. 44 ust. 1 ww. ustawy.

Organ odwoławczy wskazał, że zastosowanie w sprawie winna znaleźć zatem wyraźnie wskazana we wniosku [...] w [...] podstawa prawna zgłoszonego żądania, tj. art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. W ocenie SKO organ I. instancji zobligowany jest zatem zbadać zaistnienie przesłanek w niej wskazanych i ponownie ocenić zasadność dopuszczenia organizacji do udziału w sprawie na prawach strony. Granice art. 31 § 1 K.p.a. w zakresie identyfikowania interesu społecznego i badania, czy przemawia on za udziałem organizacji społecznej w danym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa powinny stanowić przedmiot badania przez Wójta Gminy [...].

Organ odwoławczy podkreślił, że akta sprawy nie ma dokumentów - poza wnioskiem z dnia 21 grudnia 2017r. - pozwalających na ustalenie, iż Wnioskujący spełnia wymogi ustawowe, warunkujące dopuszczeniem go do postępowania w sprawie na prawach strony. Brak jest bowiem statutu organizacji społecznej lub regulaminu pozwalających ustalić: osoby upoważnione do reprezentacji w/w podmiotu, co oznacza, iż nie wiadomym pozostaje, czy p. W. N. był w ogóle osobą, która mogła skutecznie złożyć w/w wniosek, cele statutowe , które realizuje organizacja, co oznacza, iż nie wiadomym pozostaje, czy uzasadniają one dopuszczenie [...] do udziału w sprawie, dowodu na istnienie w obrocie prawnym [...] z siedzibą w [...], tj. aktualnego na dzień złożenia wniosku odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego wpisu stowarzyszenia lub odpowiedniego dowodu na istnienie w ewidencji stowarzyszeń prowadzonego przez odpowiedniego starostę, co oznacza, iż nie wiadomym pozostaje, czy w/w organizacja w ogóle funkcjonuje w obrocie prawnym.

SKO wskazało, że w ponownie prowadzonym postępowaniu, organ I. instancji wezwie wnioskującą organizację do uzupełnienia braków i dopiero na tej podstawie dokona ponownej analizy w tym zakresie i rozstrzygnie o ewentualnym dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu.

SKO podało, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018r. Wójt Gminy [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej dla wnioskowanego przedsięwzięcia na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Z orzeczenia tego nie wynika precyzyjnie i konkretnie, co stanowiło zagadnienie wstępne w niniejszej sprawie. Organ wskazał jedynie, iż "dalszy przebieg postępowania zależy od toczącego się postępowania w sprawie ustanowienia stref ochrony pośredniej i bezpośredniej dla ujęcia wód podziemnych z utworów czwartorzędowych wodociągu grupowego [...]". Takie zaś uzasadnienie pozostawało niewystarczające, gdyż organ nie wskazał przez kogo ma zostać wydane rozstrzygnięcie, w jakim terminie i jaki ma ono bezpośredni związek z prowadzoną sprawą w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej. Kolegium wskazało, że organ I. instancji nie podjął w sposób legalny tak zawieszonego postępowania. Akta sprawy nie zawierają jakiegokolwiek postanowienia o podjęciu postępowania, wydanego w tym trybie. Natomiast w sprawie znajduje się tylko pisemna informacja z dnia 17 lutego 2020r. o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, skierowana do stron postępowania. SKO wskazało, że takie działanie organu było błędne i nieuprawnione, w sytuacji, gdy postępowanie zostało już przecież wszczęte z dniem 5 września 2017r.

Dalej SKO podniosło, że ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw ( tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 1712), która weszła w życie w dniu 24 września 2019 r. dokonano zmian w przepisach ustawy środowiskowej. Przepis przejściowy - art. 4 ustawy zmienianej stanowi, że do spraw wszczętych na podstawie ustaw zmienianych w art. 1 oraz w art. 3 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 1). Do spraw wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy art. 63, art. 64 ust. 1 i 3a, art. 65, art. 74 ust. 3b-3h, art. 84 ust. lila oraz art. 86d ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 2). Czynności dokonane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przez organ właściwy w dniu wszczęcia postępowania pozostają w mocy (ust. 3).

W ocenie SKO w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, za wyjątkiem w/w wyliczonych norm prawnych w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Z uwagi na to, że w przedmiotowej sprawie z wnioskiem z dnia 5 września 2017r. do Wójta Gminy [...] o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia wystąpił Z. J. to SKO uznało, że postępowanie zostało wszczęte przed datą 24 września 2019 r. W związku z powyższym, zastosowanie znajdują przepisy ustawy środowiskowej sprzed dnia 24 września 2019r. z jednoczesnym uwzględnieniem w/w enumeratywnie przepisów. W sprawie nie zastosowano natomiast nowego brzmienia art. 64 ust. 1 i 3 a, i art. 84 ust. 1 i 1a ustawy. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 4 ustawy środowiskowej, postanowienie, o którym mowa w art. 63 ust. 1, wydaje się po zasięgnięciu opinii organu właściwego do wydania oceny wodnoprawnej. o której mowa w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. Oznacza to, iż organ I. instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu winien zasięgnąć opinii tego organu i dopiero wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Już sam brak uzyskania stanowiska organu opiniującego w spornej sprawie, stanowi o wadliwości zaskarżonej decyzji i konieczności jej uchylenia. Potwierdza to zapis art. 84 ust. 1 ustawy środowiskowej, zgodnie z którym, w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Decyzja ta wydawana jest po uzyskaniu opinii, o których mowa w art. 64 ust. 1 i 1a. Według art. 84 ust. 2 w/w ustawy charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. SKO zauważyło, że decyzja z dnia 5 marca 2020r. nie zawiera żadnego załącznika; brak jest zatem charakterystyki wnioskowanego przedsięwzięcia.

Zgodnie z art. 85 ust. 2 pkt 2 ustawy środowiskowej, w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1, uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zamieszcza się w uzasadnieniu decyzji. W spornej sprawie brak jest wskazania przez organ I. instancji tego rodzaju informacji. Akta sprawy nie zawierają postanowienia wydanego w trybie art. 63 ust. 1 ustawy, a więc stwierdzającego potrzebę przeprowadzenia oceny oddziaływania; natomiast w zaskarżonej decyzji organ I. instancji w ogóle nie wskazał, iż stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia takiej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Ani rozstrzygnięcie decyzji z dnia [...] marca 2020r., ani jej uzasadnienie, w ogóle nie odnoszą się do tej kwestii. Uzasadnienie zawiera tylko opis stanu faktycznego sprawy, tj. wymienione chronologicznie czynności jakie organ podejmował oraz wydane w sprawie opinie. Brak jest natomiast jakiejkolwiek oceny tych stanowisk, analizy w tym zakresie i wskazania, czy Wójt stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia. Skutkuje to, zdaniem SKO, niewątpliwie naruszeniem art. 85 ust. 2 pkt 2 ustawy.

Brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji środowiskowej powodów odstąpienia od przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w kontekście kryteriów określonych w art. 63 ust. 1 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisk, czy też wyjaśnienie ich w sposób zdawkowy, ogólnikowy i nie odnoszące się do istoty realizowanego przedsięwzięcia, oznacza zdaniem SKO, że taka decyzja środowiskowa narusza w stopniu istotnym art. 85 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy i art. 107 § 3 k.p.a.

SKO podkreśliło, że wnioskowane przedsięwzięcie zostało przez organy opiniujące zakwalifikowane do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowiskowo (t.j. Dz. U. 2016r., poz. 71 ), a dla terenu planowanej inwestycji nie opracowano miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Powodem, dla którego organ I. instancji odmówił wydania decyzji pozytywnej tj. ustalającej, środowiskowe uwarunkowania zgody jest niezgodność ze wskazanym rozporządzeniem Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wód podziemnych w [...].

Akta sprawy w ogóle nie zawierają tego aktu - ani jego części tekstowej, ani graficznej, co całkowicie uniemożliwia zweryfikowanie twierdzenia organu.

W ocenie organu II. Instancji nie można zatem w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości stwierdzić, iż zachodzi ewidentna sprzeczność inwestycji z obowiązującym przepisem rozporządzenia Nr [...] Wojewody [...]. Dodatkowo Kolegium wskazało, iż w rozporządzenia ustanowiony został zakaz wydobywania kopalin z wyjątkiem złóż, które zostały udokumentowane przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Ten zapis dodatkowo wskazywałby na dopuszczalność wnioskowanego przedsięwzięcia - złoża kruszywa naturalnego planowanego do wydobycia zostały bowiem udokumentowane przed dniem 7 lutego 2020r.

Organ odwoławczy - mając na uwadze okoliczność w postaci obowiązywania szczególnej ochrony prawnej ujęcia wód podziemnych w [...] - wskazał na konieczność zasięgnięcia w sprawie opinii, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 4 ustawy środowiskowej, tj. organu właściwego do wydania oceny wodnoprawnej, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. Stanowisko organu specjalistycznego będzie stanowiło podstawę do analizy w zakresie zgodności z w/w przepisem planowanej inwestycji.

W sprawie takich inwestycji jak objęta niniejszym postępowaniem, do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko został upoważniony organ niewyspecjalizowany w ochronie środowiska - wójt (art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy środowiskowej). Jednakże przed wydaniem decyzji, organ właściwy uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z organami wyspecjalizowanymi. Organy wyspecjalizowane posiadają wiedzę i doświadczenie niezbędne do rzetelnej, w zakresie swoich kompetencji, oceny przedsięwzięcia.

Kolegium wskazało także na konieczność uwzględnienia w spornej sprawie normy art. 80 ust. 3 ustawy środowiskowej, zgodnie z którą, w przypadku działalności określonej ustawą z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, innej niż przedsięwzięcia wymagające koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż kopalin, kryterium oceny lokalizacji przedsięwzięcia jest nienaruszenie zamierzoną działalnością przeznaczenia nieruchomości określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony oraz w odrębnych przepisach.

Organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy wynika, iż dla terenu którego dotyczy wniosek z dnia 5 września 2017r. nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (co wyłącza konieczność badania zgodności inwestycji z jego zapisami), jednak na organie I. instancji spoczywa obowiązek zbadania zgodności wnioskowanego przedsięwzięcia z przepisami odrębnymi. Wójt winien zatem zbadać legalność przedsięwzięcia w oparciu o m.in. ustawy Prawo geologiczne i górnicze (w tym art. 7) oraz ustawy Prawo ochrony środowiska (w tym art. 128 ).

Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzupełniło powyższą decyzję poprzez dodanie w rozstrzygnięciu decyzji sformułowania następującej treści:" uchyla w całości postanowienie z dnia 2 stycznia 2018r. wydane przez Wójta Gminy [...] o dopuszczeniu [...] z siedzibą w [...] do udziału na prawach strony do prowadzonego postępowania pierwszoinstancyjnego i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji."

Od powyższej decyzji sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło [...] (dalej [...]) zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie z uwagi na naruszenie przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 2 Kodeksu Postępowania Administracyjnego poprzez błędne jego zastosowanie w omawianej sprawie - zarówno w odniesieniu do postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2018r., jak i do decyzji tego organu I instancji z dnia [...] marca 2020r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naruszenie art. 138 § 2 Kpa upatruje w związku z:

- art. 84 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - z uwagi na błędną wykładnię tegoż przepisu prawa materialnego - gdyż nie ma obowiązku dołączania załącznika pn. "Charakterystyka przedsięwzięcia" do decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia,

- art. 545 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (tekst jednolity - Dz. U. z 2020r., poz. 310, ze zm.) - poprzez naruszenie tego przepisu, który stanowi iż dla postępowań wszczętych w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia i nie zakończonych przed dniem 1 stycznia 2018r. - mają zastosowanie dotychczasowe (sprzed 1 stycznia 2018r.) przepisy ustawy ocenowej. Tym samym w omawianej sprawie brak jest wymogu zasięgania opinii i stanowisk organu właściwego do wydania oceny wodno-prawnej, w tym również stosowania art. 64 ust. 1 pkt. 4 ustawy ocenowej - na który niesłusznie powołało się SKO w [...],

- przepisem a'contrario do art. 141 par. 1 Kpa, jak również z błędnym zastosowaniem faktycznym art. 144 Kpa - ponieważ na uchylone w całości przez SKO w [...] w decyzji tegoż organu z dnia [...] maja b.r., uzupełnionej w dniu [...] czerwca b.r., Postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2018r. o dopuszczeniu [...] do udziału na prawach strony w postępowaniu w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji omawianego przedsięwzięcia - nie przysługiwało wniesienie zażalenia. Dlatego też wobec wymienionego Postanowienia z dnia [...] stycznia 2018r. nie można było zastosować art. 138 § 2 Kpa - jak to błędnie uczynił organ odwoławczy w zaskarżonym rozstrzygnięciu kasacyjnym.

W uzasadnieniu [...] wskazało, że brak jest obowiązku dołączania załącznika pn. "Charakterystyka przedsięwzięcia" do decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji, czyli także do decyzji odmownej Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2020r. Na dowód tego twierdzenia Towarzystwo przywołuje jednoznaczne stanowisko, podane w wyczerpującym w tej kwestii uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2020r. o sygn. II OSK 2356/17 zgodnie z którym postępowanie w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia stanowi wstępny etap procesu inwestycyjnego, a uzyskanie decyzji pozytywnej warunkuje możliwość wystąpienia o dalsze decyzje realizacyjne. W przypadku decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia charakterystyka przedsięwzięcia określa jego parametry na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego, umożliwiając porównanie, czy realizowana inwestycja jest tą, której dotyczy decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania. W przypadku decyzji odmownej nie ma zatem potrzeby odrębnego określania charakterystyki przedsięwzięcia.

Zdaniem skarżącego SKO w [...] wydając w dniu [...] maja 2020r. rozstrzygnięcie typu kasacyjnego - naruszyło także przepis art. 545 ust. 1 ustawy Prawo wodne, w jego aktualnie obowiązującym w omawianej sprawie brzmieniu. Stało się tak, ponieważ postępowanie zostało wszczęte przez Wójta Gminy [...] w dniu 5 września 2017r. i nie zakończono jego przed dniem 1 stycznia 2018r., czyli datą wejścia w życie przywołanej ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne. Tym samym, niesłuszne było uchylenie decyzji organu I. instancji z dnia 5 marca 2020r. z powodu iż Wójt Gminy [...] odstąpił od zasięgnięcia stanowiska organu specjalistycznego (władzy wodnej) w kwestii nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia i ewentualnego określenia zakresu merytorycznego nakazanego do sporządzenia raportu - gdyż przepis art. 64 ust. 1 pkt. 4 ustawy ocenowej, na który powołało się SKO w [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji tegoż organu - nie ma zastosowania w tym postępowaniu.

W ocenie skarżącego niemożliwe jest zastosowanie wobec niego art. 138 § 2 KPA (w związku z art. 144 Kpa) w trakcie postępowania odwoławczego i uchylenie postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu - jak to rażąco błędnie uczyniło SKO w [...] - co wynika jednoznacznie z podstawy prawnej zaskarżonej decyzji tego organu z dnia [...] maja 2020r. postanowienie to nie powinno w ogóle podlegać kontroli w przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym - gdyż strona odwołująca się od odmownej decyzji organu I. instancji z dnia [...] marca 2020r. nie zaskarżyła tegoż postanowienia w swoim odwołaniu - na podstawie art. 142 Kpa.

W odpowiedzi na sprzeciw SKO w [...] wniosło o jego oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] została wydana na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Podkreślić należy, że od takiej decyzji, zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej Ppsa), skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e Ppsa). Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Instytucja sprzeciwu służy skontrolowaniu zatem, czy decyzja kasatoryjna organu drugiej instancji została oparta na podstawach wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a.

Z woli prawodawcy wyłączona zatem została możliwość takiej kontroli spraw, jak to ma w przypadku spraw objętych skargą, gdzie Sąd związany jest jedynie granicami sprawy. Natomiast w przypadku spraw objętych sprzeciwem, granice sprawy wyznacza przepis art. 138 § 2 k.p.a.

Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja orzeka o uchyleniu decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2020 r. znak: [...], o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia pn. eksploatacja złoża piasków kwarcowych w granicach działki nr ew. [...] i [...] w obrębie [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...] oraz o uchyleniu postanowienia z dnia [...] stycznia 2018r. o dopuszczeniu [...] z siedzibą w [...] do udziału na prawach strony do prowadzonego postępowania pierwszoinstancyjnego i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l. instancji.

W ocenie Sądu w pierwszej kolejności odnieść należy się do rozstrzygnięcia SKO w [...] o uchyleniu postanowienia o dopuszczeniu [...] do toczącego się przed Wójtem Gminy [...] postępowania o ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

Ocena Sądu w tym zakresie będzie bowiem miała znaczenie co do możliwości odniesienia się do pozostałych zarzutów merytorycznych poniesionych w sprzeciwie.

Rozstrzygnięcie SKO w [...] w zakresie uchylenia uchyleniu postanowienia o dopuszczeniu [...] do toczącego się przed Wójtem Gminy [...] postępowania o ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia należy uznać za prawidłowe.

Kompetencje organu odwoławczego uregulowane są w art. 138 k.p.a. i wynika z nich co do zasady obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej w drugiej instancji, o ile nie zachodzą określone w tym przepisie przeszkody uniemożliwiające wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Sposób czynienia użytku z tych kompetencji określają z kolei m.in. zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym zasada legalności, praworządności i prawdy obiektywnej (art. 6 i 7 k.p.a.). W konsekwencji kompetencje organu odwoławczego do weryfikacji niezaskarżalnych postanowień, które zapadły przed organem pierwszej instancji uruchamia już samo wniesienie przez stronę odwołania. Dotyczy to także sytuacji, gdy strona we wniesionym odwołaniu nie zamieściła w sposób wyraźny żądania zmiany czy uchylenia takiego orzeczenia. Jeśli zatem organ odwoławczy stwierdzi, że niezaskarżalne postanowienie organu I. instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa albo z innych powodów jest nieprawidłowe ma obowiązek usunąć je z obrotu prawnego we wszystkich przypadkach, gdy stanowi ono przeszkodę do wydania zgodnej z prawem decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 2013 r., II OSK 95/12 wskazał, że "uprawnienia organu odwoławczego do uchylenia niezaskarżalnego postanowienia z powodu stwierdzonych w nim wad prawnych w sytuacji, gdy strona w oparciu o art. 142 k.p.a. nie zaskarżyła go we wniesionym odwołaniu, wynikają chociażby z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności z zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., zgodnie z którą organ załatwiając sprawę z urzędu bierze pod rozwagę interes społeczny i słuszny interes strony.

Jeszcze szerzej na temat związania postanowieniem organu I. instancji o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 października 2015 r., sygn. II OSK 469/14 stwierdzając, że organ odwoławczy nie jest związany stanowiskiem organu I instancji zawartym w postanowieniu o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu oraz w postanowieniu o wszczęciu postępowania na żądanie organizacji społecznej. Również sąd administracyjny rozpoznający skargę nie jest związany stanowiskiem organów administracji określonym ww. postanowieniami.

Wobec tego, wbrew zarzutowi podniesionemu w sprzeciwie, wniesienie przez stronę odwołania od decyzji uprawnia organ odwoławczy do weryfikacji niezaskarżalnych postanowień wydanych w sprawie przez organ I. instancji także wówczas, gdy strona w odwołaniu nie zamieściła wyraźnego żądania zmiany lub uchylenia takiego postanowienia na podstawie art. 142 K.p.a.. Zauważyć również należy, że odwołanie od decyzji organu I. instancji nie wniosło skarżące [...], ale osoba fizyczna (inwestor), wobec tego w sprawie nie zachodziła przesłanka orzeczenia na niekorzyść strony odwołującej się. W takiej sytuacji SKO w [...] rozpoznając odwołanie od powoływanej decyzji mogło orzec o pogorszeniu sytuacji prawnej [...].

Odnosząc się zaś co do samych wywodów dotyczących prawidłowości dopuszczenia [...] do udziału w omawianym postępowaniu administracyjnym, to stwierdzić należy, że zarówno sama analiza przepisów jak i przełożenie ich na stan sprawy zostały dokonane przez organ odwoławczy wyjątkowo starannie i wyczerpująco.

Jak trafnie wskazało SKO rozpoznając wniosek [...] o dopuszczenie do udziału w postępowaniu Wójt Gminy [...] wydał w dniu [...] stycznia 2018r. w postanowienie oparte o art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej, mimo że przedmiotowe postępowanie nie jest "postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 8 lit. c ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, gdyż organ I. instancji nie wydał postanowienia, o którym mowa w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej, stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

W takiej sytuacji należało podzielić stanowisko SKO, zgodnie z którym w sytuacji, gdy w sprawie nie stwierdzono obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, brak było udziału społeczeństwa w sprawie, to nieuprawnionym było orzekanie przez organ I. instancji na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej, a wniosek [...] powinien zostać rozpoznany na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a.

W ocenie Sądu z uwagi na inne naruszenia, jak również wykazaną przez SKO konieczność uzupełnienia materiału dowodowego należało uznać, że organ odwoławczy nie był władny we własnym zakresie rozpatrzeć wniosku [...] o dopuszczenie do udziału w postępowaniu – na podstawie powołanej we wniosku z dnia 21 grudnia 2017 r. podstawie tj. art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. Sąd stoi bowiem na stanowisku, że skoro organ II. Instancji może uchylić niezaskarżone w odwołaniu postanowienie o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu, to może również rozpoznać taki wniosek zgodnie z intencją organizacji i powołanej przez nią podstawy prawnej. Jednak z niniejszej sprawie zakres koniecznego do zgromadzenia materiału dowodowego przemawiał za uchyleniem postanowienia w tym zakresie i przekazania sprawy organowi I. instancji do ponownego rozpatrzenia.

Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym przysługują dwa uprawnienia, tj. prawo żądania wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby oraz prawo żądania dopuszczenia tej organizacji do udziału w postępowaniu dotyczącej innej osoby, jeżeli jest to uzasadnione jej celami statutowymi i gdy przemawia za tym interes społeczny. Powyższy przepis przewiduje zatem dwie przesłanki, od spełnienia których zależy uwzględnienie żądania organizacji społecznej: po pierwsze - jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i po drugie - przemawia za tym interes społeczny. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie chociażby jednego z tych warunków powoduje, że organ administracji winien odmówić organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postępowaniu (por. P. Gołaszewski (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, 2. wyd. zm. i uzup., C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 232-233). Z przepisu art. 31 § 1 k.p.a. wynika, że żądania organizacji społecznej, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu, muszą być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania (przedmiotem działalności) organizacji społecznej. Z reguły przedmiot i cel działania organizacji społecznej są określone w jej statucie, chyba że przepisy prawa nie wymagają uchwalenia statutu (por. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000, s. 283 i nast.). Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach wielokrotnie wskazywał, że nie wystarczy ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym. Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja nie używała ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazywała konkretne okoliczności faktyczne, prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć bądź że powinno być z urzędu wszczęte przez organ postępowanie administracyjne. Nie muszą to być takie okoliczności, które już rzeczywiście wystąpiły, ale okoliczności, które mogą zaistnieć. Organizacja społeczna winna podać takie okoliczności, które będą świadczyły o tym, że jej udział w tym postępowaniu jest zasadny, bądź też, że zasadne jest wszczęcie postępowania administracyjnego w danej sprawie, bo zachodzą wątpliwości co do pewnego rodzaju okoliczności i jej udział w postępowaniu lub wszczęcie postępowania może dodatkowo zagwarantować, że te okoliczności zostaną prawidłowo wyjaśnione (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 985/13; z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2194/13).

Tymczasem, jak wskazał organ odwoławczy, w aktach sprawy nie żadnych dokumentów - poza wnioskiem z dnia 21 grudnia 2017r. - pozwalających na ustalenie, iż Wnioskujący spełnia wymogi ustawowe, warunkujące dopuszczeniem go do postępowania w sprawie na prawach strony. Brak jest bowiem w szczególności statutu organizacji społecznej, regulaminu, czy też odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego lub odpowiedniego dowodu na istnienie w ewidencji stowarzyszeń prowadzonego przez starostę.

Na marginesie jedynie należy zauważyć, że organ I. instancji na mocy decyzji SKO w [...] zobowiązany został nie tylko do ponownego rozpatrzenia, z uwzględnieniem właściwej podstawy prawnej, wniosku [...] o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu ale również do ustalenia stron postępowania, gdyż ustalenie to ma charakter całkowicie dowolny i uznaniowy. Dlatego też organ I. instancji winien ustalić właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia i zapewnić im możliwość czynnego udziału w postępowaniu. Dopiero prawidłowe ustalenie kręgu uczestników postępowania oraz rozstrzygnięcie wniosku organizacji społecznych w oparciu o prawidłową podstawę prawną daje gwarancję realizacji uprawnień procesowych przez podmioty posiadające interes prawny lub uprawnienie w postępowaniu dotyczącym ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "eksploatacja złoża piasków kwarcowych w granicach działki nr ew. [...] i [...] w obrębie [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]. Organizacja społeczna ([...]) będzie korzystała z prawa strony w rozumieniu art. 10 k.p.a. dopiero od chwili wydania postanowienia o dopuszczeniu jej do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 2 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów sprzeciwu Sąd uznał, że ustosunkowanie się do nich jest przedwczesne, skoro postanowienie o dopuszczeniu [...] do udziału w postępowaniu dotyczącym ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia zostało uchylone. Nie jest również wiadome, czy w ponownie prowadzonym postępowaniu zostanie dopuszczone do udziału w postępowaniu. Sąd miał przy tym na uwadze, że stronami postępowania w przedmiocie sprzeciwu są wyłącznie skarżący oraz organ, który wydał decyzję. Z uwagi na tak zmodyfikowany zakres podmiotowy spraw wywołanych sprzeciwem oraz ograniczenie kontroli sprawowanej przez sąd drugiej instancji (art. 151a § 3 Ppsa) sprzeciw nie jest środkiem służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji. Konsekwentnie wyrażany jest pogląd, że z uwagi na skutki prawne wynikające z art. 170 Ppsa i art. 153 Ppsa należy wykładać art. 64e i art. 151a § 1 Ppsa w ten sposób, że określone w tych przepisach granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek sprzeciwu nie obejmują oceny decyzji kasacyjnej w takim zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na art. 64b § 3 Ppsa nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Wobec tego Sąd oceniając w stanie faktycznym niniejszej sprawy pozostałe zarzuty podniesione w sprzeciwie, przesądzałoby o prawach podmiotów, które w tym postępowaniu nie brały udziału, ponadto oceniałby merytorycznie zarzuty podmiotu, który postanowieniem organu II. instancji został póki co wykluczony z postępowania administracyjnego. Odniesienie się do tych zarzutów byłoby możliwe, gdyby nie zakwestionowano skutecznie prawa [...] do udziału w postępowaniu objętym zaskarżoną decyzją.

W tej sytuacji organ I. instancji pozostaje związany wytycznymi zawartymi w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2020 r.

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151a § 2 Ppsa orzekł jak w sentencji.