Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1426/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 43 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 101 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Pocztarek ( spr. ) sędzia del. WSA Wojciech Mazur Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej z udziałem Rzecznika Praw Obywatelskich skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 65/09 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o podjęcie działań przewidzianych ustawą o ochronie danych osobowych 1/ uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2/ zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz J. M. kwotę 337 ( trzysta trzydzieści siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 65/09 oddalił skargę J. M. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.

Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, iż wnioskiem z dnia 4 grudnia 2007 r., skierowanym do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, J. M. zwrócił się o podjęcie działań przewidzianych ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.), a w szczególności o skontrolowanie zasad przetwarzania jego danych osobowych przez Komisję Weryfikacyjną utworzoną na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz ustawę o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz. U. Nr 104, poz. 711 z późn. zm.).

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. poinformował J. M., iż stosownie do art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych, w stosunku do zbiorów danych osobowych określonych w tym przepisie, nie przysługują uprawnienia określone w art. 12 pkt 2, art. 14 pkt 1 i 3 - 5 oraz art. 15 - 18 powołanej ustawy o ochronie danych osobowych.

Pismem z dnia [...] lutego 2008 r., skierowanym do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych J. M. wniósł kolejne pismo, w którym ponownie wniósł o skontrolowanie zasad gromadzenia i przetwarzania jego danych osobowych przez Komisję Weryfikacyjną.

Pismem z dnia [...] lutego 2008 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z [...] stycznia 2008 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2008r. nr [...], wydaną na podstawie art.105 § 1 kpa oraz art. 12 pkt 2 i art. 22 powołanej ustawy o ochronie danych osobowych Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych umorzył postępowanie w sprawie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 43 ust. 2 ustawy, w stosunku do zbiorów objętych tajemnicą państwową ze względu na obronność lub bezpieczeństwo państwa, ochronę życia i zdrowia ludzi, mienia lub bezpieczeństwa i porządku publicznego, zbiorów dotyczących osób należących do kościoła lub innego związku wyznaniowego o uregulowanej sytuacji prawnej, przetwarzanych na potrzeby tego kościoła lub związku wyznaniowego oraz zbiorów, które zostały uzyskane w wyniku czynności operacyjno-rozpoznawczych przez funkcjonariuszy organów uprawnionych do tych czynności, a także ww. zbiorów przetwarzanych przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego oraz Centralne Biuro Antykorupcyjne, Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych nie przysługują uprawnienia określone w art. 12 pkt 2, art. 14 pkt 1 i 3-5 oraz art. 15-18 powołanej ustawy o ochronie danych osobowych.

Ponadto organ wskazał na treść pkt. 18 i 19 części I Załącznika Nr 1 do ustawy o ochronie informacji niejawnych "Wykaz rodzajów informacji, które mogą stanowić tajemnicę państwową" i wskazał, że informacje, które mogą być oznaczane klauzulą "ściśle tajne" to dane identyfikujące lub mogące doprowadzić do identyfikacji funkcjonariuszy i żołnierzy służb, o których mowa w pkt. 16 (tj. Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz byłego Urzędu Ochrony Państwa i byłych Wojskowych Służb Informacyjnych) realizujących czynności operacyjno-rozpoznawcze (pkt. 18 Załącznika), jak również dane identyfikujące lub mogące doprowadzić do identyfikacji osób nie będących funkcjonariuszami lub żołnierzami służb, o których mowa w pkt. 16, a które udzieliły pomocy tym służbom w zakresie wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych (pkt 19 Załącznika). Organ podał, że również po likwidacji Wojskowych Służb Informacyjnych (dnia 30 września 2006 r.) wyłączenie z art. 43 ust. 2 powołanej ustawy o ochronie danych osobowych zostało podtrzymane (art. 31 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz ustawę o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego), zaś materiały Komisji Weryfikacyjnej w dalszym ciągu utrzymały status informacji niejawnych i dlatego Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie posiada do nich dostępu.

Pismem z dnia [...] maja 2008 r. J. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją.

Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2008 r., podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Dodał, iż na mocy art. 58 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. powołanej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego oraz ustawę o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego, utworzona została Komisja Weryfikacyjna. Do jej zadań należało w szczególności przedstawianie Pełnomocnikom lub Szefowi Służby Kontrwywiadu Wojskowego lub Szefowi Służby Wywiadu Wojskowego stanowiska w sprawie zgodności z prawdą oświadczeń, o których mowa w art. 67 ust. 1 i 3 powołanej ustawy oraz sporządzenie raportu z likwidacji Wojskowych Służb Informacyjnych (art. 70a ust. 1). Organ podał, że dla realizacji nałożonych przez Komisję Weryfikacyjną zadań, Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Szef Służby Wywiadu Wojskowego zapewniali członkom Komisji Weryfikacyjnej, w tym Przewodniczącemu Komisji Weryfikacyjnej dostęp do wszelkich, łącznie z zawierającymi tajemnicę państwową, materiałów archiwalnych i operacyjnych, a także do innych niezbędnych dokumentów (art. 63 ust. 6a). Ponadto organ podkreślił, że Służba Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służba Wywiadu Wojskowego, których materiały stanowiły podstawę działalności Komisji Weryfikacyjnej są następcami Wojskowych Służb Informacyjnych (art. 61 ust. 5). Dlatego też materiały udostępnione Komisji Weryfikacyjnej ww. wojskowych służb specjalnych stanowią informacje niejawne w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631 z późn. zm.). Zgodnie zaś z art. 2 pkt 1 ww. ustawy, tajemnicą państwową jest informacja określona w wykazie stanowiącym załącznik nr 1, której nieuprawnione ujawnienie może spowodować istotne zagrożenie dla podstawowych interesów Rzeczpospolitej Polskiej dotyczących porządku publicznego, obronności, bezpieczeństwa, stosunków międzynarodowych lub gospodarczych państwa. Tak więc, zdaniem organu materiały udostępnione Komisji Weryfikacyjnej przez wymienione wyżej wojskowe służby specjalne były objęte tajemnicą państwową.

Powyższą decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych J. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący zarzucił organowi błędną interpretację przepisu art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, a w konsekwencji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez jego umorzenie w sytuacji, w której nie zachodzą przesłanki określone w art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego, organ rozszerzył bowiem zarówno podmioty jak i kategorie danych, w stosunku do których Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych nie przysługują uprawnienia określone w ustawie. Skarżący wskazał, że dane gromadzone i przetwarzane przez Komisję Weryfikacyjną są danymi osobowymi w rozumieniu art. 6 ustawy o ochronie danych osobowych. Z uwagi na brak wyłączenia ustawowego odnoszą się do nich ogólne przepisy dotyczące ochrony danych osobowych.

Na powyższą decyzję wniósł również do sądu skargę Rzecznik Praw Obywatelskich, dopuszczony w charakterze uczestnika postępowania zarządzeniem z dnia 24 lutego 2009 r. wnosząc o jej uchylenie. Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił organowi naruszenie art. 12 pkt 1 w związku z art. 43 ust. 2 powołanej ustawy o ochronie danych osobowych, poprzez przyjęcie, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie może podjąć działań przewidzianych w ustawie w sytuacji, gdy dane osobowe przetwarzane są przez Komisję Weryfikacyjną. Zarzucił organowi również naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez jego umorzenie w sytuacji, w której nie zachodzą przesłanki określone w art. 105 § 1 kpa. W uzasadnieniu skargi wskazał, że postanowienie Prezydenta RP o podaniu Raportu do publicznej wiadomości jest równoznaczne ze zniesieniem klauzuli tajności w rozumieniu art. 21 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie informacji niejawnych. Powoduje to, zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, że dane te przestają być w takiej sytuacji danymi objętymi tajemnicą państwową ze względu na obronność lub bezpieczeństwo państwa, ochronę życia i zdrowia ludzi, mienia lub bezpieczeństwa porządku publicznego, o których mowa w art. 43 ust.1 pkt 1 powołanej ustawy o ochronie danych osobowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 65/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, iż podstawą materianoprawną decyzji był art. 105 § 1 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych umarzając postępowanie z wniosku J. M. z dnia [...] grudnia 2007 r. o podjęcie działań przewidzianych ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.), a w szczególności o skontrolowanie zasad przetwarzania jego danych osobowych przez Komisję Weryfikacyjną wskazał, że w stosunku do materiałów Wojskowych Służb Specjalnych, które przetwarzane były przez Komisję Weryfikacyjną, uprawnienia organu do spraw ochrony danych osobowych są wyłączone na podstawie art. 43 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. Dlatego też organ uznał, że nie było możliwe merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku skarżącego.

Sąd wojewódzki podzielił zdanie organu. W uzasadnieniu podał, iż zadaniem powołanej ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych nie jest jedynie stanie na straży interesów tych, których przetwarzane dane osobowe dotyczą. Naczelną zasadą ustawy nie jest zakaz przetwarzania danych osobowych, lecz przestrzeganie zakresu i trybu ich przetwarzania. Omawiana ustawa w art. 1 stwierdza, że dane osobowe mogą być przetwarzane, jeżeli służy to dobru publicznemu, dobru osoby, której dane dotyczą lub dobru osób trzecich. Ochrona danych osobowych na podstawie przepisów powołanej ustawy nie powinna być oderwana od przepisów służących ochronie innych wartości, np. informacji niejawnych.

Stosownie do treści art. 7 pkt. 2 ww. ustawy, przez przetwarzanie danych osobowych rozumie się jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie, a zwłaszcza te, które wykonuje się w systemach informatycznych.

Do zadań Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych należy kontrola legalności przetwarzania danych osobowych z przepisami ustawy o ochronie danych osobowych (art. 12 pkt 1 i 2 powołanej ustawy).

Sąd I instancji podkreślił, że wyłączenia zawarte w art. 43 ust. 2 ustawy odnoszą się do zbiorów objętych tajemnicą państwową ze względu na obronność lub bezpieczeństwo państwa, ochronę życia i zdrowia ludzi, mienia lub bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 43 ust. 1 pkt.1) oraz do zbiorów, które zostały uzyskane w wyniku czynności operacyjno-rozpoznawczych przez funkcjonariuszy organów uprawnionych do tych czynności. W kontekście tego unormowania, istota problemu sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie czy dane, które przetwarzane były przez Komisję Weryfikacyjną w celu przygotowania Raportu objęte były tajemnicą państwową, o której mowa w art. 43 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o ochronie danych osobowych i czy materiały te pochodziły ze zbiorów organów, o których mowa w art. 43 ust. 2 powołanej ustawy. W konsekwencji zatem do odpowiedzi na pytanie czy organ prawidłowo uznał, że Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych nie przysługują uprawnienia określone w art. 12 pkt 2, art. 14 pkt 1 i 3-5 oraz art. 15-18 powołanej ustawy o ochronie danych osobowych. Zdaniem Sądu I instancji stanowisko organu jest prawidłowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, iż zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631 zm.), tajemnicą państwową - jest informacja określona w wykazie rodzajów informacji, stanowiącym załącznik nr 1, której nieuprawnione ujawnienie może spowodować istotne zagrożenie dla podstawowych interesów Rzeczypospolitej Polskiej dotyczących porządku publicznego, obronności, bezpieczeństwa, stosunków międzynarodowych lub gospodarczych państwa. Zgodnie zaś z pkt. 18 załącznika nr 1 do tej ustawy "Wykaz rodzajów informacji, które mogą stanowić tajemnicę państwową" przewidziano oznaczenie klauzulą "ściśle tajne" danych identyfikujących lub mogących doprowadzić do identyfikacji funkcjonariuszy i żołnierzy służb, o których mowa w pkt .16 a więc Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego i Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz byłego Urzędu Ochrony Państwa i byłych Wojskowych Służb Informacyjnych, realizujących czynności operacyjno-rozpoznawcze. W pkt. 19 zaś w/wym załacznika dane identyfikujące lub mogące doprowadzić do identyfikacji osób niebędących funkcjonariuszami lub żołnierzami służb, o których mowa w pkt. 16, a które udzieliły pomocy tym służbom w zakresie wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych. Wskazał, że zgodnie z art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz ustawę o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz. U. Nr 104, poz. 711 z późn. zm.), do zadań Komisji Weryfikacyjnej należało przedstawienie Pełnomocnikowi lub szefowi SKW lub SWW stanowiska w sprawie zgodności oświadczeń, o których mowa w art. 67 ust. 1 i 3 powołanej ustawy przepisy wprowadzające ustawę o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego (...) oraz sporządzenie raportu o działalności żołnierzy i pracowników Wojskowych Służb Informacyjnych oraz wojskowych jednostek organizacyjnych, realizujących zadania w zakresie wywiadu i kontrwywiadu wojskowego, przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 lipca 2003 r. o Wojskowych Służbach Informacyjnych, w zakresie określonym w art. 67 ust. 1 pkt 1 - 10 oraz o innych działaniach wykraczających poza sprawy obronności Państwa i bezpieczeństwa Sił Zbrojnych RP (art. 70a ust. 1 powołanej ustawy przepisy wprowadzające ustawę o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego (...). Zgodnie zaś z art. 63 ust. 6a powołanej ustawy przepisy wprowadzające ustawę o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego (...) Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Szef Służby Wywiadu Wojskowego zapewniają członkom Komisji Weryfikacyjnej, w tym Przewodniczącemu Komisji dostęp do wszelkich, łącznie z zawierającymi tajemnicę państwową materiałów archiwalnych i operacyjnych, a także do innych dokumentów niezbędnych do weryfikacji oświadczeń, o których mowa w art. 67 ust. 1 i 3 oraz do sporządzania raportu, o którym mowa w art. 70 a ust. 1. Niewątpliwie zatem materiały, na bazie których powstał Raport były opatrzone klauzulą "ściśle tajne", co potwierdza, że były to dane objęte tajemnicą państwową ze względu na obronność lub bezpieczeństwo państwa, ochronę życia lub zdrowia ludzi, mienia lub bezpieczeństwa publicznego. Ponadto Sąd I instancji zwrócił uwagę na fakt, że zgodnie z art. 58 ust. 2 powołanej ustawy przepisy wprowadzające ustawę o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego (...) członkiem Komisji Weryfikacyjnej mogła zostać jedynie osoba, która posiadała ważne poświadczenie bezpieczeństwa upoważniające do dostępu do informacji niejawnych oznaczonych klauzulą "ściśle tajne". Zapis ten oraz zapis art. 63 ust. 6a świadczy niewątpliwie o tym, że ustawodawca przewidywał, że materiały w oparciu, o które Komisja Weryfikacyjna dokonywać będzie weryfikacji oświadczeń zawierać będą informacje objęte tajemnicą państwową, o której mowa w art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie danych osobowych w związku z ust. 2 tej ustawy.

W ocenie Sądu I instancji, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, nie mając możliwości weryfikacji tych danych i podjęcia działań, o jakich mowa w art. 12 pkt 2, art. 14 pkt 1 i 3-5 oraz art. 15-18 powołanej ustawy o ochronie danych osobowych. Nie zasługuje zatem na aprobatę zarzut skarżącego, że organ rozszerzył krąg podmiotów z art. 43 ust. 2 skoro wystarczyło, że były to dane przetwarzane przez organy wymienione w ust. 2 art. 43, które udostępniane były lub mogły być udostępnione Komisji Weryfikacyjnej.

Sąd wojewódzki nie podzielił również zarzutu skarżącego co do naruszenia przez organ art.10 kpa, uznając, że J.M. nie był pozbawiony możliwości czynnego udziału w postępowaniu, szczególnie w sytuacji nieskorzystania z możliwości, jaką stworzył organ kierując do niego pismo z dnia 15 kwietnia 2008 r. Sąd nie podzielił też zarzutu naruszenia wskazanych przez skarżącego innych przepisów postępowania.

Odnosząc się do zarzutu Rzecznika Praw Obywatelskich, Sąd I instancji stwierdził, iż podziela pogląd odnośnie stwierdzenia, że do czasu ujawnienia Raportu dane te objęte były tajemnicą państwową ze względu na obronność lub bezpieczeństwo państwa, ochronę życia i zdrowia ludzi, mienia lub bezpieczeństwa porządku publicznego, o których mowa w art. 43 ust.1 pkt 1 powołanej ustawy o ochronie danych osobowych. Podkreślił jednak, że wniosek skarżącego nie dotyczył przetwarzania jego danych osobowych, w opublikowanym Raporcie, a dotyczył żądania skontrolowania zasad przetwarzania jego danych osobowych przez Komisję Weryfikacyjną. Dodał, że są to dwie zupełnie różne materie. Raport bowiem nie zawiera w sobie materiałów, w tym zawierających tajemnicę państwową, o której mowa w art. 43 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o ochronie danych osobowych, które służyły do jego przygotowania. Świadczy o tym dobitnie treść art. 67 ust. 1 pkt od 1 do 10 powołanej ustawy przepisy wprowadzające ustawę o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego (...) w zestawieniu z art. 63 ust. 6a tych przepisów.

Zdaniem Sądu I instancji, w momencie wydawania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych zaskarżonej decyzji, nie było już Komisji Weryfikacyjnej jako, że zakończyła ona pracę dnia 30 czerwca 2008 r. Nastąpiło to na mocy § 1 zarządzenia nr 130 Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 listopada 2007 r. w sprawie zakończenia działalności Komisji Weryfikacyjnej (M.P. Nr 83, poz. 880). Tak więc, również z tej przyczyny umorzenie postępowanie przez GIODO było prawidłowe bowiem nawet w sytuacji, gdyby organ posiadał uprawnienia kontrolne w stosunku do Komisji Weryfikacyjnej i stwierdził naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych to nie byłoby adresata decyzji, o której mowa w art. 18 ustawy.

Skargę kasacyjna od powyższego wyroku wniósł J. M., reprezentowany przez adwokata, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

1) art. 105 § 1 K.p.a. i art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych w związku z art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, dalej: P.P.s.a.) polegającej na uznaniu za prawidłowe umorzenie postępowania administracyjnego przez GIODO jako bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy przepis art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych nie wyklucza rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy o skontrolowanie i zastosowanie środków przewidzianych w tej ustawie w stosunku do przetwarzania danych osobowych przez Komisję Weryfikacyjną utworzoną na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego oraz ustawę o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz. U. z dnia 23 czerwca 2006 r., Nr 104, poz. 711 ze zm.),

2) art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych w związku z art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U, Nr 153, poz. 1269, dalej: P.u.s.a.) polegającej na pominięciu przy wykładni tego przepisu regulacji punktu 10 preambuły, art. 1 ust 1, art. 28 ust 3 i 4 DYREKTYWY 95/46/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych (Dz. Urz. WE L 281 z 23.11.1995, str. 31, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 15, str. 355, z późn. zm.) oraz przepisów art. 8 ust. 1 i 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.) w związku z odnośnikiem nr 1 do ustawy o ochronie danych osobowych oraz art. 10 TWE i zastosowaniu do rozstrzygnięcia sprawy normy prawnej sprzecznej z wykładnią zgodną z celami odpowiednich przepisów prawa wspólnotowego.

Nadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.

1) art. 151 i art. 145 § 1 pkt a), art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej P.p.s.a.) w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych wyrażające się w oddaleniu skargi J.M. pomimo naruszenia przez Generalnego Inspektora Danych Osobowych art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych poprzez błędną wykładnię i zastosowanie,

2) art. 151 i art. 145 § 1 pkt c), art. 134 P.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych wyrażające się w oddaleniu skargi J.M. pomimo naruszenia przez Generalnego Inspektora Danych Osobowych przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na załatwienie sprawy poprzez naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. polegające na przyjęciu bez dokonania ustaleń w toku postępowania dowodowego, że wszelkie zbiory danych osobowych, jakie przetwarzała Komisja Weryfikacyjna stanowią zbiory danych objęte tajemnicą państwową ze względu na obronność lub bezpieczeństwo państwa, ochronę życia i zdrowia ludzi, mienia lub bezpieczeństwa i porządku publicznego,

3) art. 151 i art. 145 § 1 pkt c), art. 134 P.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych wyrażające się w oddaleniu skargi J.M. pomimo naruszenia przez Generalnego Inspektora Danych Osobowych przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na załatwienie sprawy poprzez naruszenie art. 105 § 1 K.p.a. wyrażające się w umorzeniu jako bezprzedmiotowe postępowania z powołaniem się na niemożność kontroli postępowania z uwagi na brak dostępu do dokumentów, gdy w istocie brak dostępu do określonych dokumentów będących przedmiotem ocen stanu faktycznego w sprawie administracyjnej nie może stanowić podstawy do odmowy rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy administracyjnej jako bezprzedmiotowej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych posiada ogólną kompetencję do kontrolowania zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych. Ostateczne, ścisłe wyznaczenie kompetencji Generalnego Inspektora w tym zakresie może nastręczać trudności i być przedmiotem kontrowersji, ale norma art. 43 ust. 2 winna być wykładana ściśle. Należy zauważyć, że ograniczenie kompetencji GIODO ma charakter przedmiotowy i dotyczy określonych zbiorów danych osobowych, a nie podmiotowy, dotyczący określonych administratorów. Komisja Kwalifikacyjna jako administrator danych osobowych podlega kompetencji GIODO i może jako taki być adresatem decyzji wydawanych na podstawie art. 12 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Decyzje takie nie mogą jednak dotyczyć określonych zbiorów wskazanych w art. 43 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, ale trafne zastosowanie powołanej normy wymaga ustalenia w toku postępowania administracyjnego zakresu przedmiotowego tych zbiorów. GIODO w toku postępowania nie dokonał jednak żadnych czynności procesowych, które pozwalałyby na wyselekcjonowanie zbiorów danych osobowych wyłączonych z jego kompetencji, czym sprzeniewierzył się normom art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a..

Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną kwestię możliwości stosowania prowspólnotowej wykładni art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych w zakresie ewentualnych kompetencji GIODO w stosunku do Komisji Weryfikacyjnej utworzonej na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. przesądził pośrednio Trybunał Konstytucyjny, który stwierdził w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 czerwca 2008 r. sygn. akt K 51/07, iż "ustawa z 9 czerwca 2006 r. nie wyklucza stosowania ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. 2002 r. Nr 101, poz. 926, ze zm.) do danych osobowych gromadzonych i przetwarzanych przez Komisję Weryfikacyjną w zbiorach danych objętych ustawą". Ustawa ta gwarantuje prawo do kontroli przetwarzania danych, które jej dotyczą, zawartych w zbiorach danych,". W ocenie skarżącego dopuszczenie przez Trybunał Konstytucyjny możliwości stosowania narzędzia wdrożenia dyrektywy 95/46/WE, jakim jest ustawa o ochronie danych osobowych, zakłada obowiązek prowspólnotowej interpretacji. Interpretacja art. 43 ust. 2 w związku z art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie danych osobowych w związku z powołanymi w orzeczeniu regulacjami dotyczącymi ochrony informacji niejawnych zastosowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z którą GIODO nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia postępowania administracyjnego w sprawie o skontrolowanie przetwarzania i zastosowanie władczych środków przewidzianych w ustawie o ochronie danych osobowych stoi w sprzeczności z art. 28 dyrektywny 95/46/WE. Przepis ten określający zadania i kompetencje organu nadzoru, którego zadania pełni na terenie RP GIODO stanowi, iż organ nadzoru powinien być wyposażony w uprawnienia dochodzeniowe i skuteczne uprawnienia interwencyjne (art. 28 ust. 3 dyrektywny). Co więcej, jak wyraźnie stanowi ust. 4 art. 28 dyrektywy jedną z funkcji organu nadzorczego jest rozpatrywanie skarg dotyczących kontroli legalności przetwarzania danych, zgłaszane przez dowolną osobę, kiedy mają zastosowanie krajowe przepisy przyjęte zgodnie z art. 13 niniejszej dyrektywy. W okolicznościach niniejszej sprawy interpretacja pozwalająca na umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych stoi w sprzeczności z powołaną regulacją art. 28 ust. 4 dyrektywy w takim zakresie, w jakim pozbawia GIODO możliwości kontroli legalności przetwarzania danych osobowych przez Komisję Weryfikacyjną.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy, tak w zakresie powołanych w niej zarzutów naruszenia przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie przepisów postępowania – art.134, art. 145 § 1 pkt.1 lit. c , art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr.153 poz. 1270 ze zm.) w zw. z art.105 § 1 Kpa, jak i zarzutu dokonania błędnej wykładni przepisu prawa materialnego – art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych ( Dz.U .z 2002r. Nr.101, poz.926 ze zm.)

Przede wszystkim Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wyjaśnił jaki był zakres decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w odniesieniu do wniosku złożonego przez J. M., czy organ rozstrzygnął o tym wniosku w pełnym zakresie, biorąc pod uwagę wszystkie uprawnienia GIODO określone w ustawie, w tym przede wszystkim uprawnienie przewidziane w jej art.14 pkt. 2, co rzutowało na ewentualne wyłączenia z art.43 ust. 2 ustawy i ocenę czy wszystkie dane przetwarzane przez Komisję Weryfikacyjna objęte były tajemnicą państwową.

Trzeba zgodzić się ze skarżącym, że Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nie zauważył, iż GIODO wbrew zasadom określonym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa nie dokonał żadnych ustaleń co do charakteru zbiorów przetwarzanych przez Komisję i a priori przyjął, że zawierają one dane osobowe objęte tajemnicą państwową ze względu na obronność lub bezpieczeństwo państwa, ochronę zdrowia lub życia ludzi, mienia lub bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Zgodnie z art. 12 pkt.1 ustawy o ochronie danych osobowych do zadań Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w szczególności należy kontrola zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych.

We wniosku z dnia [...] grudnia 2007r. J. M. zwrócił się do GIODO o podjęcie działań przewidzianych ustawą, a w szczególności o skontrolowanie zasad przetwarzania danych osobowych przez Komisję Weryfikacyjną utworzoną na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2006r. Przepisy wprowadzające ustawę o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego oraz ustawę o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego ( Dz. U. Nr. 104, poz, 711 ze zm.).

W ramach kompetencji ustawowo przyznanych GIODO posiada on prawa określone w art. 14 ustawy. W myśl tego przepisu w celu wykonania zadań, o których mowa w art. 12 pkt 1 i 2, Generalny Inspektor, zastępca Generalnego Inspektora lub upoważnieni przez niego pracownicy Biura, zwani dalej "inspektorami", mają prawo:

1) wstępu, w godzinach od 600 do 2200, za okazaniem imiennego upoważnienia i legitymacji służbowej, do pomieszczenia, w którym zlokalizowany jest zbiór danych, oraz pomieszczenia, w którym przetwarzane są dane poza zbiorem danych, i przeprowadzenia niezbędnych badań lub innych czynności kontrolnych w celu oceny zgodności przetwarzania danych z ustawą,

2) żądać złożenia pisemnych lub ustnych wyjaśnień oraz wzywać i przesłuchiwać osoby w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego,

3) wglądu do wszelkich dokumentów i wszelkich danych mających bezpośredni związek z przedmiotem kontroli oraz sporządzania ich kopii,

4) przeprowadzania oględzin urządzeń, nośników oraz systemów informatycznych służących do przetwarzania danych,

5) zlecać sporządzanie ekspertyz i opinii.

Stosownie natomiast do art. 43 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, który to przepis w ocenie Sądu I instancji stanowił podstawę do wyłączenia uprawnień GIODO w rozpoznawanej sprawie w odniesieniu do zbiorów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3, oraz zbiorów, o których mowa w ust. 1 pkt 1a, przetwarzanych przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego oraz Centralne Biuro Antykorupcyjne, Generalnemu Inspektorowi nie przysługują uprawnienia określone w art. 12 pkt 2, art. 14 pkt 1 i 3-5 oraz art. 15-18. W ust. 1 pkt.1 . mowa jest o zbiorach objętych tajemnicą państwową ze względu na obronność lub bezpieczeństwo państwa, ochronę życia i zdrowia ludzi, mienia lub bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Analiza treści przepisu art.43 ust.2 ustawy o ochronie danych osobowych w zestawieniu z uregulowaniem art.14 prowadzi więc do wniosku , że w odniesieniu do zbiorów danych objętych tajemnicą państwową GIODO zachowuje uprawnienie określone w art. 14 pkt.2 ustawy tj. może żądać złożenia pisemnych lub ustnych wyjaśnień oraz wzywać i przesłuchiwać osoby w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dostrzegł, że GIODO nie wykonał zadania o jakim mowa w przytoczonym przepisie, nie ustalił stanu faktycznego sprawy i bez poczynienia jakichkolwiek ustaleń, dowolnie przyjął, że dane osobowe przetwarzane przez Komisję Weryfikacyjną objęte są tajemnicą państwową, a jako takie nie podlegają jego kontroli. Wniosek taki niewątpliwie byłby prawidłowy gdyby wcześniej GIODO w ramach uprawnień, które zachowuje w odniesieniu do tego rodzaju danych z mocy art.14 pkt.2 ustawy, ustalił że wszystkie dane przetwarzane przez Komisję Weryfikacyjną istotnie stanowią tajemnicę państwową w rozumieniu ustawy z dnia 22 stycznia 1999r. o ochronie informacji niejawnych ( Dz. U. z 2005r. Nr. 196, poz. 1631 ze zm.) Brak jednak ustaleń w tym zakresie powoduje, że powoływanie się przez Sąd I instancji na art. 43 ust. 2 ustawy jako podstawę do umorzenia przez GIODO postępowania z wniosku J. M., w którym zwracał się on o podjęcie wszelkich działań przewidzianych ustawą o ochronie danych osobowych ( a do działań tych należy zaliczyć zadania określone w art.14 pkt.2 ustawy), jest nieprawidłowe.

O braku możliwości kontroli przez GIODO na podstawie art.43 ust.2 ustawy o ochronie danych osobowych procesu przetwarzania danych osobowych stanowiących tajemnicę państwową można mówić bowiem tylko w sytuacji jednoznacznego ustalenia, że wszystkie dane mają taki charakter. W tym celu nawet w stosunku do zbiorów danych określonych w art.43 ust.1 pkt. 1 GIODO zachował uprawnienia o jakich mowa w art.14 pkt.2 ustawy.

Zaprezentowana przez Sąd I instancji wykładnia art. 43 ust.2 ustawy o ochronie danych osobowych jest błędna, na skutek tego iż Sąd nie zwrócił uwagi na to, że GIODO z uchybieniem przepisom Kpa i ustawy o ochronie danych osobowych, wbrew ciążącym na nim obowiązkom nie ustalił stanu faktycznego sprawy, a mimo to umorzył postępowanie decyzją, z której nie wynika czy rozstrzyga ona wniosek J.M. w całości. To czyni zarzuty skargi kasacyjnej uzasadnionymi. Ponadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie rozważył czy art. 43 ust.2 ustawy nawet gdy po ustaleniach okaże się, że wszystkie dane przetwarzane przez Komisję Weryfikacyjną objęte były tajemnicą państwową , stanowi podstawę do umorzenia postępowania.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.185 § 1 i

art. 203 pkt.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi oraz § 18 ust.1 pkt.2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr. 163, poz. 1348 ze zm.) orzekł jak w sentencji.