Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 265/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 108 ust. 2 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
article: art. 15 zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 1 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lipca 2021 r. sprawy ze skargi Ł. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] października 2020 r. o skreśleniu Pana Ł. S. z listy studentów P. 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii na rzecz skarżącego Ł. S. kwotę [...]zł ( [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prorektor ds. studenckich i kształcenia Politechniki P. decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 85 ze zm., dalej jako: "ustawa" albo ""p.s.w.n."), w związku z art. 104 i 138 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej jako "K.p.a.") oraz § 27 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych magisterskich (Uchwała Senatu Akademickiego Politechniki P. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2020 r. o skreśleniu Ł. S. z listy studentów Politechniki P. Wydziału Inżynierii Lądowej i Transportu.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Ł. S. decyzją upoważnionego przez Rektora Dziekana Wydziału Inżynierii Lądowej i Transportu został skreślony z listy studentów stacjonarnych Politechniki P. na kierunku "Lotnictwo i kosmonautyka" o specjalności pilotażu statków powietrznych.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Ł. S..

Rozpoznając wniesione odwołanie Prorektor wskazał, że zgodnie z § 33 ust. 1 Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych magisterskich Politechniki P. warunkiem dopuszczenia do egzaminu dyplomowego jest: uzyskanie liczby punktów ECTS potwierdzających osiągnięcie efektów uczenia się przewidzianych w programie studiów oraz zaliczenie wszystkich wymaganych zajęć o charakterze informacyjnym, a nadto złożenie pracy dyplomowej. Ł. S. nie zaliczył przedmiotu "Technika pilotażu i symulatory lotu", będącego podstawą oceny praktycznych umiejętności studenta na specjalności "Pilotażu statków powietrznych" na kierunku studiów "Lotnictwo i kosmonautyka" oraz seminarium dyplomowego. Ł. S. nie złożył pracy dyplomowej w wymaganym terminie określonym w § 31 ust. 10 Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych magisterskich Politechniki P. . Tym samym Ł. S. nie uzyskał zaliczenia 7 semestru. W myśl § 31 ust. 12 Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych magisterskich Politechniki P. student, który nie złożył pracy dyplomowej w wymaganych terminach lub nie uzyskał liczby punktów ECTS przewidzianej w programie studiów zostaje skreślony z listy studentów. W dalszej części uzasadnienie Prorektor opisał proces szkolenia do licencji ATPL(A) w ramach szkolenia zintegrowanego, wskazując, że Ł. S. nie ukończył przedmiotowego szkolenia.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Ł. S. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika podnosząc zarzuty naruszenia:

- art. 108 § 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez rażące naruszenie przepisów procedury administracyjnej przy rozpoznawaniu sprawy, w ramach której wydano zaskarżoną decyzję;

- art. 6 K.p.a. w zw. z art. 75 ust. 1 p.s.w.n. oraz § 42 ust. 1 Regulaminu Studiów poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez organ do tego nieuprawniony, tj. przez Prorektora ds. studenckich i kształcenia Politechniki P. , podczas gdy organem uprawnionym do wydania zaskarżonej decyzji był wyłącznie Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii, a z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, ażeby Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii udzielił upoważnienia Prorektorowi ds. studenckich i kształcenia do wydania zaskarżonej decyzji w trybie określonym w art. 268a K.p.a.;

- art. 8 K.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji administracyjnej oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2020 r. z rażącym naruszeniem zasady zaufania do władzy publicznej, przejawiającym się przede wszystkim: brakiem zawiadamiania skarżącego o poszczególnych podejmowanych w ramach toczącego się postępowania administracyjnego czynności; niezrozumiałym działaniu przy rozpoznawaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy polegającym na przekazaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu jako skargi, rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy po przesłaniu go jako skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oraz poinformowaniu skarżącego przy doręczeniu mu zaskarżonej decyzji, że sprawa skreślenia Skarżącego z listy studentów została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, gdzie zarejestrowana jest pod sygnaturą akt VI DK/PO 160/20;

- wydaniu zaskarżonej decyzji z uchybieniem terminów, o których mowa w art. 35 K.p.a.;

- braku rozpoznania przy wydawaniu zaskarżonej decyzji (oraz dalej, do dnia wniesienia niniejszej skargi) ponaglenia skarżącego na bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia sprawy wywołanej wniesieniem przez niego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy związanej z jego skreśleniem z listy studentów oraz ponaglenia na bezczynność organu przy rozpoznaniu tego ponaglenia;

- podejmowania względem Skarżącego czynności polegających na uniemożliwieniu mu kontynuowania zintegrowanego szkolenia lotniczego do licencji liniowej ATPL(A) z uwagi na utratę statusu studenta pomimo, że skarżący w dalszym ciągu posiadał (oraz z uwagi na brak rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie jego sprawy przez uprawniony do tego organ w dalszym ciągu posiada) status studenta;

- art. 10 § 1 K.p.a. poprzez brak zapewnienia skarżącemu możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym, w ramach którego wydana została zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] października 2020 roku, w tym w szczególności poprzez brak zawiadomienia Skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie skreślenia go z listy studentów, o zebraniu w sprawie dowodów oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów,

- art. 11 K.p.a. poprzez: brak wyjaśnienia przesłanek wszczęcia względem Skarżącego postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy studentów, w sytuacji, gdy wszczęcie postępowania w oparciu o którąkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 108 ust. 2 p.s.w.n. ma charakter fakultatywny; brak wyjaśnienia wpływu rzekomego braku postępów skarżącego w odbywanym przez niego szkoleniu lotniczym na przebieg studiów (przy czym postęp w szkoleniu lotniczym lub jego brak nie stanowi przesłanki zgodnie z treścią karty opisu modułu kształcenia w zakresie przedmiotu "Technika pilotażu i symulatory lotu" ani elementu sposobu sprawdzania efektów kształcenia w ramach tego modułu (karta opisu modułu kształcenia w załączeniu); brak wyjaśnienia skarżącemu przesłanek skreślenia go z listy studentów;

- art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 1, 2 i 3 K.p.a. poprzez rozpatrzenie sprawy wywołanej wniesieniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 26 października 2020 r. po upływie więcej niż miesiąca od daty wpływu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;

- art. 70 ust. 5 Konstytucji RP poprzez samowolne przyznanie sobie uprawnienia do niestosowania lub stosowania w ograniczonym zakresie przepisów prawa procesowego administracyjnego przy wydawaniu decyzji administracyjnej, co stanowi rażące naruszenie zasady autonomii szkół wyższych;

- art. 61 § 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak zawiadomienia Skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie skreślenia go z listy studentów;

- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania, w ramach którego wydana została zaskarżona decyzja do czasu prawomocnego zakończenia postępowania prowadzonego przez Dziekana Wydziału Inżynierii Lądowej i Transportu Politechniki P. w sprawie przesunięcia terminu złożenia pracy dyplomowej, o którym mowa w § 31 ust. 11 Regulaminu studiów, które zostało wszczęte na skutek wniosku Skarżącego z dnia [...] września 2020 r. i do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone;

- art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez podanie podstawy prawnej w sposób błędny, tzn. poprzez odwołanie się do nieistniejących jednostek redakcyjnych art. 138 K.p.a. oraz poprzez jednoczesne utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] października 2020 roku oraz oparcie decyzji na innych przesłankach prawa materialnego;

- art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez odwołanie uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji do przesłanek skreślenia z listy studentów, które zgodnie z podaną w treści zaskarżonej decyzji podstawą prawną jej wydania nie miały zastosowania w niniejszej sprawie;

- art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. polegającego na: dokonaniu wybiórczej oceny materiału dowodowego, który winien zostać zgromadzony w aktach postępowania, wbrew obowiązku ciążącemu na organie na mocy art. 77 § 1 K.p.a.; przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez pominięcie w rozstrzygnięciu i w uzasadnieniu przyczyn nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie; przyjęciu - wbrew będącym w posiadaniu organu - dokumentom, że skarżący nie posiada praktycznych umiejętności posługiwania się językiem angielskim;

- art. 67 ust. 1 p.s.w.n. poprzez faktyczne ustalenie podstawy prawnej zaskarżonej decyzji o dokument określany w treści decyzji jako "Instrukcja szkolenia", podczas gdy wzorcem kontrolnym, służącym ustalaniu tego, czy Skarżący uzyskiwał odpowiednie postępy w studiach mógł być wyłącznie program studiów, uchwalony przez Senat Akademicki Politechniki P. , a dokumenty normujące przebieg dodatkowych szkoleń odbywanych przez Skarżącego obok studiów mogły mieć co najwyżej charakter służebny, względem programu studiów;

- art. 68 ust. 1 p.s.w.n. poprzez uznanie, że standardy kształcenia (wynikające z uregulowań podmiotów określanych w treści decyzji jako "CKL PP", "EASA" oraz "ATO") mogą wpływać na sposób oceny kształcenia studenta, pomimo że zawód "pilota" ani "członka załogi w zarobkowym przewozie lotniczym" nie są wymienione w katalogu określonym w art. 68 ust. 1 p.s.w.n.;

- art. 85 ust. 1 pkt 7 p.s.w.n. poprzez pozbawienie skarżącego możliwości powtórzenia zajęć z zakresu "seminarium dyplomowego" oraz "Technika pilotażu i symulatory lotu";

- art. 108 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. w zw. z § 27 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na przesłance polegającej na "stwierdzeniu braku postępów w nauce", podczas gdy jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, przesłanką skreślenia z listy studentów nie był brak postępów w studiach, ale w szkoleniu lotniczym, który dodatkowo został wywołany przez działania i zaniechania organu oraz podległych mu jednostek organizacyjnych;

- art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji RP poprzez pozbawienie Skarżącego prawa do nauki i dostępu do wykształcenia, poprzez uniemożliwienie mu ukończenie szkolenia lotniczego i zakończenia studiów na kierunku "Lotnictwo i kosmonautyka".

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rektora wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sąd rozpoznał przedmiotową sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 02 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej również jako: P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest prawidłowość decyzji Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] stycznia 2021 r., który utrzymał w mocy swoją własną decyzję z dnia [...] października 2020 r. o skreśleniu skarżącego z listy studentów Politechniki P. Wydziału Inżynierii Lądowej i Transportu.

Rozpoznając przedmiotową sprawę wskazać należy, że przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego akta są niepełne i zawierają braki, które – przy uwzględnieniu wadliwości wydanych w sprawie decyzji (co zostanie opisane poniżej) uniemożliwiają merytoryczne odniesienia się do zarzutów skargi.

I tak, przede wszystkim – na co zasadnie zwrócono uwagę w skardze – zaskarżona decyzja została podpisana przez Prorektor ds. studenckich i kształcenia Politechniki P. , a z akt sprawy nie wynika, czy Prorektor posiadał upoważnienie do działania w imieniu Rektora.

Po drugie podstawą prawną decyzji organu I instancji (która co ważne – nie została uzasadniona) był art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zgodnie z którym student może być skreślony się z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Natomiast w zaskarżonej decyzji powołano art. 108 ust. 2 pkt 2 ustawy, a więc orzeczono o skreśleniu skarżącego z listy studentów z uwagi na stwierdzenie braku postępów w nauce. Sąd zauważa, że dysonans, a właściwie rozbieżność, pomiędzy wskazanymi podstawami prawnymi w decyzjach organów obu instancji stanowi przesłankę do uchylenia decyzji organu I i II instancji. W uzasadnieniach decyzji organy obu instancji w sposób lakoniczny, a wręcz szczątkowy, opisały stan faktyczny sprawy. Podstawy prawne zaskarżonych decyzji są rozbieżne, a w przypadku decyzji I instancji nie opisano w jakikolwiek sposób stanu faktycznego sprawy. Sąd orzekający w pełni podziela pogląd, że skoro skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej, to zastosowanie do całego postępowania znajdują przepisy K.p.a. Decyzja o skreśleniu z listy studentów jest indywidualnym aktem administracyjnym, do którego stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. Odpowiednie stosowanie K.p.a polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, co oznacza chociażby, że uzasadnienie decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów powinno odpowiadać dwóm kryteriom, a mianowicie pozwolić studentowi na obronę jego interesów, zaś sądowi na przeprowadzenie skutecznej kontroli sądowadministracyjnej. Przy czym należy wskazać, że skreślenie z listy studentów na podstawie art. 108 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym ma charakter fakultatywny i uznaniowy. W tym przypadku z uwagi na uznaniowość decyzji wymaga ona szczególnie wnikliwego wyjaśnienia sprawy i rzetelnego, dokładnego uzasadnienia decyzji zawierającego pełne ustalenie stanu faktycznego, wskazującego prawidłową podstawę prawną jej wydania oraz wyjaśniającego szczegółowo motywy i przesłanki na podstawie których organ wydał taką, a nie inna decyzję.

W ocenie Sądu wobec zastosowania odmiennych podstaw prawnych i lakonicznych uzasadnień decyzje organów obu instancji wymykają się spod kontroli Sądu. Najbardziej istotne w niniejszej sprawie jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, poprzez właściwe określenie podstawy skreślenia skarżącego z listy studentów.

Dlatego też Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.