Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 726/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 47 ust. 5, art. 26 ust. 4 i 5
journal: Dz.U. 2020 poz 797
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Górska sędzia WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego A Spółka z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie usunięcia odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 28 lutego 2020 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego A Spółka z o.o. w K. kwotę 697,00 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A., dalej skarżący, wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 24 lipca 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z 28 lutego 2020 r. nakładającą obowiązek usunięcia wszystkich odpadów wskazanych w załączniku do decyzji, składowanych na nieruchomości numer [..] i [..], położonej w K.przy ul. K.

Skarga została wniesiona w następującym stanie sprawy:

Wójt Gminy w oparciu o art. 104 k.p.a. oraz art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2019 r., poz. 701 ze zm.) nakazał posiadaczowi odpadów A. usunięcie wszystkich odpadów wskazanych w załączniku do niniejszej decyzji, składowanych na nieruchomości o nr działek [..] i [..], położonej w K. przy ul. K., na terenie gminy K. Jednocześnie zobowiązał do wykonania powyższego obowiązku poprzez przekazanie odpadów, za pośrednictwem podmiotów uprawnionych do ich transportu, podmiotom posiadającym stosowne decyzje administracyjne w zakresie gospodarowania takimi odpadami, wydane na podstawie przepisów ustawy o odpadach lub ustawy Prawo ochrony środowiska (tj. decyzje w zakresie: pozwolenia na wytwarzanie odpadów lub pozwolenia zintegrowanego - jeżeli pozwolenia te obejmują zbieranie odpadów lub ich przetwarzanie - lub zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów), lub poprzez przekazanie odpadów o kodach 15 01 01, 15 01 03, 17 04 05 i 17 05 04 osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami do wykorzystania na potrzeby własne za pomocą procesów odzysku R1, R5 i R11, zgodnie z wymaganiami określonymi w pkt 27, 28, 38 i 40 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r., poz. 93). Określił także, że obowiązek usunięcia odpadów należy wykonać w terminie 2 miesięcy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna oraz wykonanie obowiązku należy udokumentować poprzez przedłożenie Wójtowi Gminy, w terminie 14 dni po upływie terminu wskazanego w niniejszej decyzji, następujących dokumentów:

kart przekazania odpadów (KPO), tj. dokumentów potwierdzających przekazanie odpadów wskazanych w pkt 1 niniejszej decyzji (wymienionych w załączniku do decyzji), za pośrednictwem i na rzecz podmiotów wskazanych w pkt. 2 ppkt 1 tej decyzji. W sytuacji przekazania odpadów o kodach 15 01 03, 17 04 05 i 17 05 04 osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami do wykorzystania na potrzeby własne koniecznym jest przedłożenie umowy lub oświadczeń o przekazaniu, przyjęciu i wykorzystaniu odpadów (wskazując miejsce ich wykorzystania) lub karty przekazania odpadów,

decyzji administracyjnych podmiotów w zakresie gospodarowania odpadami, wskazanych w pkt 2 ppkt 1 niniejszej decyzji, zostały przekazane. Nie wymaga się decyzji w sytuacji przekazania odpadów o kodach 15 01 03, 17 04 05 S 17 05 04 osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami do wykorzystania na potrzeby własne.

Organ I instancji wskazał, że nieruchomość - działki [..] i [..] położone w miejscowości K., przy ul. K., na której są składowane odpady stanowi własność A. Właściciel przedmiotowej nieruchomości nie posiada żadnej decyzji administracyjnej w zakresie gospodarowania odpadami będącymi przedmiotem niniejszego postępowania. Nadto nieruchomość ta również nie jest przedmiotem żadnej decyzji administracyjnej w zakresie gospodarowania takimi odpadami. Bezspornie nieruchomość ta bezwzględnie jest miejscem nieprzeznaczonym do składowania odpadów będących przedmiotem tego postępowania.

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach poprzez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.

W trakcie prowadzonego postępowania dowodowego jednoznacznie ustalono fakt, iż znajdujące się na powyżej wskazanej nieruchomości substancje i przedmioty są odpadami w myśl wskazanej definicji ustawowej.

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

A., będące stroną postępowania jest osobą prawną i wypełnia przesłankę posiadania składowanych odpadów, ponieważ posiadanie jest to faktyczne władztwo nad rzeczą. Strona jest jedynym właścicielem i jednocześnie jedynym podmiotem władającym nieruchomością, na której są składowane odpady. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, iż strona posiada wyłączny dostęp do terenu nieruchomości, na której składowane są odpady. Posiada również wyłączny dostęp do obiektów, urządzeń i przedmiotów znajdujących się na tej nieruchomości, w tym posiada wyłączny dostęp do składowanych na niej odpadów, co oznacza, że jest w posiadaniu składowanych odpadów. Wskazał organ I instancji, że strona w toku prowadzonego postępowania sama poinformowała pisemnie organ o komisyjnym przejęciu nieruchomości, na której składowane są odpady od A. S., które to przejęcie nieruchomości oraz kluczy do budynków i bramy wjazdowej przewidziano na dzień 25 marca 2019 r. Zatem stronę należy uznać za posiadacza odpadów, ponieważ wypełnia ona przesłanki definicji legalnej posiadacza odpadów wskazanej powyżej, gdyż przez posiadacza odpadów rozumie się również osobę prawną będącą w posiadaniu odpadów.

W przedmiotowym postępowaniu zastosowanie znajduje również domniemanie prawne zgodnie z którym domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Domniemanie to ma zastosowanie wyłącznie w przypadku, w którym nie ma podmiotu odpowiedzialnego za składowanie lub magazynowanie odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym.

Dodał organ I instancji, że Wójt Gminy w dniu 21 sierpnia 2017 r. wydał decyzję administracyjną nr [..] nakazującą posiadaczowi odpadów A. S. - likwidatorowi przedsiębiorstwa B., usunięcie odpadów znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości. Do decyzji tej strona kilkukrotnie odnosiła się w toku prowadzonego postępowania. Przedsiębiorstwo to ówcześnie na nieruchomości będącej własnością A. prowadziło działalność w zakresie przetwarzania odpadów będących przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego. Pomiędzy przedsiębiorcami zawarta była umowa najmu nieruchomości na cele prowadzenia przez najemcę (C.) działalności gospodarczej w zakresie zagospodarowania odpadów. Jednakże otwarcie likwidacji przedsiębiorstwa C. nastąpiło już przed datą podjęcia pierwszych czynności zmierzających do wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów w stosunku do tego przedsiębiorstwa. W celu wyegzekwowania obowiązków wynikających z decyzji, zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne i nałożono grzywnę w celu przymuszenia. Jednakże postępowania egzekucyjnego nie zostało skutecznie zakończone, gdyż przedsiębiorstwo zostało wykreślone z Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 5 marca 2019 r.

W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że brak jest w obrocie prawnym podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym, czyli brak jest wytwórcy odpadów składowanych na nieruchomości, położonej w K. przy ul. K., której właścicielem, jak i władającym jest A. Zatem domniemanie prawne z którego wynika, że władający powierzchnią ziemi, jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości znajduje w tej sprawie zastosowanie, zaś próba jego obalenia doprowadzi do sytuacji, w której w ogóle nie będzie w obrocie prawnym podmiotu odpowiedzialnego za usunięcie nielegalnie składowanych odpadów.

Wskazując sposób wykonania decyzji organ nakazał stronie usunięcie odpadów z nieruchomości poprzez przekazanie odpadów podmiotom uprawnionym, posiadającym stosowne decyzje w zakresie gospodarowania takimi odpadami, zgodnie z przepisami art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach. Nadto organ umożliwił stronie przekazanie odpadów, o kodach 15 01 01 - opakowania z papieru i tektury, 15 01 03 - opakowania z drewna, 17 04 05 - żelazo i stal, 17 05 04 - gleba i ziemia, w tym kamienie inne niż wymienione w 17 05 03, osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami w celu ich wykorzystania na własne potrzeby za pomocą dopuszczalnych metod odzysku, stosownie do zapisów art. 27 ust. 9 ustawy o odpadach oraz zgodnie z wymaganiami określonymi w pkt 27, 28, 38 i 40 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku.

Wobec wniesienia przez skarżącego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 24 lipca 2020 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach dalej ustawa, posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania; w przypadku nieusunięcia odpadów wójt, burmistrz, prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). Stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy przez pojęcie "odpadów" rozumieć należy każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub, do których pozbycia się jest zobowiązany. Posiadacz odpadów to wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy). Ustawa przewiduje też, że w decyzji o nakazie usunięcia odpadów określa się w szczególności: termin ich usunięcia, rodzaj odpadów oraz sposób ich usunięcia (art. 26 ust. 6 ustawy).

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów. Władający gruntem musi bowiem mieć świadomość dbałości o stan swoich nieruchomości i odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia ich nieruchomości (wyrok WSA w Opolu z dnia 14 listopada 2019 r., II SA/Op 261/19, Legalis). Podkreśla się także, że obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach może nastąpić tylko poprzez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot. Ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy spoczywa przy tym na władającym powierzchnią ziemi. Władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób -wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Tak więc obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym (wyrok NSA z dnia 6 marca 2019 r., II OSK 816/18, Legalis). Ponadto, domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości zostało wprowadzone przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). Tym samym, domniemanie to może być obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. W konsekwencji oznacza to, że władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 maja 2018 r., II SA/Gd 121/18, Legalis).

Z przywołanych przepisów wynika, że ustawa o odpadach jednoznacznie wskazuje, iż posiadacz odpadów jest zobowiązany do ich usunięcia, a jeżeli nie dopełni tego obowiązku, wójt wydaje decyzję nakazującą usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Jednocześnie ustawa wprowadza domniemanie, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów. Jedyną możliwością zwolnienia się z odpowiedzialności przez władającego powierzchnią ziemi jest obalenie domniemania, że jest on posiadaczem odpadów. W tym przypadku jednak ciężar dowodu leży po stronie władającego nieruchomością.

W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości Kolegium, że na działkach nr [..] i [..] położonych w K. przy ul. K. składowane są odpady wymienione w załączniku do decyzji z 28 lutego 2020 r. (s. 1 - s. 7 załącznika). Rodzaj oraz ilość odpadów ustalono na podstawie oględzin i oszacowania ilości i rodzaju odpadów przeprowadzonych w dniach 17 kwietnia 2019 r., 18 kwietnia 2019 r., 24 kwietnia 2019 r., 26 kwietnia 2019 r. 29 kwietnia 2019 r. i 24 czerwca 2019 r. Rodzaj oraz ilość zgromadzonych odpadów nie była w toku postępowania kwestionowana, a zatem stanowi okoliczność bezsporną. Obie działki stanowią własność A. (odpis z KW w aktach organu I instancji).

W tak ustalonym stanie faktycznym organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji, który uznał, że A. jest podmiotem, który wyczerpuje definicję posiadacza odpadów, do którego powinna być skierowana decyzja o nakazie ich usunięcia.

Dodał organ odwoławczy, że decyzja zawierająca nakaz usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania jest tzw. decyzją związaną, co oznacza, że organ I instancji nie ma możliwości wyboru treści rozstrzygnięcia. Jeżeli w ramach postępowania administracyjnego zostanie ustalony stan faktyczny zawarty w hipotezie art. 26 ust. 1 ustawy organ administracji publicznej jest zobowiązany wydać taką decyzję.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium zaznaczyło, że wbrew stanowisku skarżącego posiadaczem odpadów nie był A. S. pełniący funkcję likwidatora przedsiębiorstwa C. Likwidator jest jedynie podmiotem uprawionym do dokonywania czynności w imieniu i na rzecz podmiotu, który znajduje się w stanie likwidacji. Nie jest i nie może być stroną postępowania administracyjnego. Powyższe wynika z przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 505 ze zm.; dalej: k.s.h.), które przewidują, że w czasie prowadzenia likwidacji spółka prowadzona jest pod dotychczasową firmą z dodaniem oznaczenia "w likwidacji" (art. 274 § 3 k.s.h.), ale zachowuje osobowość prawną (art. 274 § 2 k.s.h.). Podmiotem uprawnionym do prowadzenia spraw spółki oraz jej reprezentowania jest likwidator (art. 283 § 1 k.s.h.).

Odpierając kolejny zarzut odwołania Kolegium wskazało, że wbrew twierdzeniom skarżącego w przypadku przejęcia nieruchomości przez właściciela od dotychczasowego jej posiadacza (np. dzierżawcy) nie jest wymagane komisyjne przejęcie nieruchomości czy udział przedstawiciela organu administracji publicznej przy takim przekazaniu. Brak takiego przekazania nie ma wpływu na ocenę przysługiwania prawa własności czy tego kto jest aktualnie posiadaczem nieruchomości. Nadmienić przy tym zależy, że zgodnie z zasadą superficies solo cedit wszystko co znajduje się na nieruchomości należy do jej właściciela.

Kolegium nie podzieliło także zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 7 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 299 ustawy Kodeks spółek handlowych poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zamierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę materiału dowodowego, skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, iż brak jest podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. Zdaniem skarżącej spółki A. S. jako likwidator C. może być pociągnięty do odpowiedzialności za zobowiązania spółki na podstawie art. 299 k.s.h.. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że C. zostało wykreślone z Krajowego Rejestru Sądowego z Rejestru Przedsiębiorców z datą 26 lutego 2019 r. (data uprawomocnienia wykreślenia z KRS - 5 kwietnia 2019 r.) Oznacza to, że podmiot ten nie funkcjonuje już w obrocie prawnym i nie sposób przypisać mu odpowiedzialności za składowanie odpadów w miejscu do tego nie przeznaczonym. Nie ma także w niniejszym postępowaniu znaczenia kwestia odpowiedzialności członków zarządu osoby prawnej na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. To czy poniosą oni taką odpowiedzialność czy też nie ma wpływu na ustalenie odpowiedzialności A. za składowanie odpadów na nieruchomościach należących do spółki.

W odwołaniu podniesiono także zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego to jest art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach poprzez jego błędną wykładnię polegającą na zastosowaniu domniemania, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów pomimo ustalenia posiadacza odpadów – A. S. - likwidatora przedsiębiorstwa C. A. S. był też adresatem decyzji zobowiązującej do usunięcia odpadów.

W ocenie organu odwoławczego zarzut ten nie jest zasadny albowiem decyzja z 21 sierpnia 2017 r. wydana została w odmiennym stanie faktycznym i prawnym. Przedmiotem nakazu usunięcia odpadów jest określenie prawnych warunków wykonania tego nakazu oraz osoby do tego zobowiązanej. Nie można jednak przyjąć, że decyzja ta określa posiadacza odpadów i do czasu jej wyeliminowania z obrotu prawnego nikt inny nie może być uznany za podmiot zobowiązany do ich usunięcia. Ustawa o odpadach celowo wiąże legitymację do udziału w postępowaniu o wydanie nakazu usunięcia odpadów z kategorią cywilnoprawną jaką jest posiadanie rzeczy (w tym przypadku odpadów). Oczywistym jest bowiem, że kwesta posiadania odpadów, a zatem sprawowania faktycznego władztwa na nimi może ulegać zmianie. Skuteczność regulacji administracyjnoprawnej jest w tym przypadku uzależniona od powiązania możliwości nałożenia obowiązku na podmiot, który faktycznie, realnie może ten obowiązek wykonać. Jeżeli zatem decyzja o usunięciu odpadów została skierowana do podmiotu X, a następnie posiadaczem tych samych odpadów stał się podmiot Y to właściwy organ administracji publicznej ma prawny obowiązek wydania nowej decyzji skierowanej do podmiotu Y. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie wobec czego Wójt Gminy zasadnie wydał decyzję kierując nakaz usunięcia odpadów do aktualnego ich posiadacza to jest -A.

Kolejny z zarzutów odwołania dotyczy naruszenia art. 8 k.p.a. w zw. z art. 6 § 1, § 1a, art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.). Zdaniem strony skarżącej wadliwe działanie organu administracji publicznej polegało na niezastosowaniu przywołanych przepisów i niepodjęciu działań w stosunku do posiadacza odpadów – A. S. - likwidatora przedsiębiorstwa C. Zarzut ten nie ma związku z toczącym się postępowaniem. Postępowanie prowadzone w I instancji przez Wójta Gminy dotyczyło wydania nakazu usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania. Było to postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o odpadach. Nie sposób zatem podzielić stanowiska strony odwołującej się, że organ I instancji naruszył przepisy zupełnie innej ustawy regulującej postępowanie egzekucyjne w administracji. Oba postępowania (administracyjne oraz egzekucyjne) mają zupełnie inny przedmiot, cel i regulację prawną. Oznacza to, że nie ma możliwości prawnej by w postępowaniu administracyjnym naruszyć przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

We wniesionej skardze skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie art. 7, art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszelkich niezbędnych czynności - w tym zaniechaniu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności odpisów z Rejestru Przedsiębiorców KRS - niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym okoliczności dotyczących statusu podmiotowego C., a także okoliczności "przejęcia" nieruchomości przy ul. K. przez skarżącego, czego bezpośrednimi następstwami były:

a) nieprawidłowe ustalenie faktyczne co do kwestii podmiotowości prawnej C. polegające na nieustaleniu, że C. posiadał formę prawną oddziału przedsiębiorcy zagranicznego (zaś przedsiębiorcą zagranicznym jest B. - spółka prawa brytyjskie), a zatem z istoty nie posiadał ani osobowości prawnej, ani nie mógł na żadnej innej podstawie być podmiotem praw i obowiązków, ani nie mógł pozywać i być pozywanym i nie mógł być podmiotem praw i obowiązków w sferze prawa administracyjnego i nie mógł być stroną postępowania administracyjnego, albowiem wszelkie działania prawne tego podmiotu - jak i wszelkie działania podejmowane wobec tego podmiotu, zarówno w sferze prawa materialnego i procesowego (w szczególności decyzje administracyjne) odnoszą skutek bezpośrednio na podmiot zagraniczny (przedsiębiorcę zagranicznego – B.) - czego konsekwencją było szereg dalszych nieprawidłowych ustaleń faktycznych i ocen prawnych, tj.:

- co do strony umowy najmu nieruchomości w K. przy ul. K. zawartej ze skarżącym w dniu 1 listopada 2011 r. (albowiem najemcą był w istocie B., a nie C.);

- co do podmiotu prowadzącego na powyższej nieruchomości działalność gospodarczą w zakresie gospodarowania odpadami i przez to posiadającego status "posiadacza odpadów" w rozumieniu art. 3, ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach (albowiem podmiotem tym był w istocie B., a nie C.);

- co do podmiotu będącego stroną postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wójta Gminy i adresatem wydanej w tym postępowaniu decyzji tego organu z dnia 21 sierpnia 2017 r. - a zarazem co do podmiotu będącego stroną postępowania i adresatem postanowienia z dnia 31 sierpnia 2018 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, albowiem tym podmiotem i adresatem był w istocie B., a nie C.;

- co do tego, że likwidacja C. nie powoduje zmian podmiotowych w sferze prawa cywilnego i administracyjnego (tak materialnego, jak i procesowego) w odniesieniu do czynności lub innych zdarzeń prawnych (jak np. orzeczenia w postępowaniach administracyjnych), w których ta organizacja występowała, albowiem organizacja ta - jako "oddział przedsiębiorcy zagranicznego" występowała w zdarzeniach prawnych w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy zagranicznego (C.), który jest właściwą stroną prawa i obowiązków;

b) nieprawidłowe ustalenie faktyczne, iż skarżący wszedł w prawa lub obowiązki B. w zakresie posiadania lub jakichkolwiek praw do odpadów na nieruchomości przy ul. K. w K. na podstawie jakiejkolwiek czynności prawnej lub innego zdarzenia faktycznego, w szczególności faktu zabezpieczenia tej nieruchomości po tym, jak została opuszczona przez najemcę;

2) naruszenie art. 110 i art. 61a § 1 per analogiam k.p.a. polegające na wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia na skarżącego obowiązku usunięcia odpadów, mimo, że w tej sprawie toczyło się już postępowanie administracyjne, zakończone decyzją ostateczną Wójta Gminy z dnia 21 sierpnia 2017 r. na mocy której "nakazano posiadaczowi odpadów Panu A. S. - likwidatorowi C. (...) usunięcie wszystkich odpadów magazynowanych na nieruchomościach o nr działek [..] i [..] położonych w K. przy ul. K." (sygn. [..]) - mimo, że nie zaszły żadne zmiany stanu faktycznego lub stanu prawnego w sprawie.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, względnie stwierdzenie jej nieważności - i umorzenie postępowania administracyjnego oraz zasądzenie kosztów niniejszego postępowania, a także o przeprowadzenie dowodu: z dokumentu "Informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, dotycząca podmiotu o numerze KRS [..], Stan na dzień 18 sierpnia 2020 r." - na okoliczność statusu prawnego podmiotu C., daty zarejestrowania tego podmiotu, daty otwarcia likwidacji, daty wykreślenia z rejestru, danych przedsiębiorcy zagranicznego którego powyższy podmiot był "oddziałem w Polsce" oraz z akt postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wójta Gminy w sprawie usunięcia odpadów - zakończonego decyzją administracyjną tego organu z dnia 21 sierpnia 2017 r. ([..]), a w szczególności postanowienia o wszczęciu postępowania, protokołów oględzin, pism obejmujących wnioski i oświadczenia stron, a także decyzji i postanowień - na okoliczność, iż toczyło się postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia odpadów na nieruchomości przy ul. K. w K. i zostało ono zakończone prawomocną decyzją administracyjną.

W skardze skarżący podał, że nieruchomość gruntowa położona w K. przy ul. K. (oznaczona w ewidencji gruntów i budynków jako działki o numerach [..] i [..]) stanowi własność A. Na podstawie umowy z dnia 1 listopada 2011 r. właściciel nieruchomości wynajął ją C. jako najemcy. C. jest formą prawną oddziału w Polsce zagranicznego przedsiębiorcy, ujawnionym w Rejestrze Przedsiębiorców pod numerem [..]. W świetle odpisu z powyższego rejestru, wpisu podmiotu dokonano w dniu 11 września 2009 r. Firma podmiotu brzmiała początkowo: B., a następnie (tj. 31 sierpnia 2016 r.) B. Oddział w Polsce w Likwidacji. Z rejestru wynika, że przedsiębiorca zagraniczny działa pod firmą B. i jest zarejestrowany jako spółka w Rejestrze Spółek pod numerem [..]. Siedziba tego podmiotu znajduje się w Wielkiej Brytanii. Przedsiębiorcę zagranicznego reprezentował zarząd, w skład którego wchodził M.T. jako dyrektor. Z kolei w polskim oddziale osobą uprawnioną do reprezentacji był A. B. S. W dniu 31 sierpnia 2016 r. w Rejestrze Przedsiębiorców wpisano likwidację oddziału na podstawie decyzji Ministerstwa Rozwoju nr [..] z dnia 5 maja 2016 r. o zakazie wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę zagranicznego w ramach oddziału, zaś likwidatorem został A. S. Następnie nastąpiło rozwiązanie podmiotu na podstawie art. 25D ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 7 listopada 2018 r. (sygn. akt [..]). Ostatecznie podmiot wykreślono z Rejestru Przedsiębiorców w dniu 26 lutego 2019 r.

A. wynajmował powyższą nieruchomość B. na mocy wskazanej wyżej umowy najmu do dnia 31 grudnia 2015 r., albowiem ze skutkiem na ten dzień umowa ta została wypowiedziana przez wynajmującego. Wraz z wypowiedzeniem umowy, najemca został zobowiązany do usunięcia odpadów, które na terenie nieruchomości były magazynowane w magazynach i na placu składowym.

W dniu 30 czerwca 2017 r. skarżący zwrócił się do Wójta Gminy o oddelegowanie przedstawiciela gminy do składu komisji inwentaryzacyjnej na dzień 27 czerwca 2017 r. celem inwentaryzacji odpadów zalegających na wyżej wskazanej nieruchomości.

W dniu 26 czerwca 2017 r. Wójt Gminy stwierdził, że podmiot działający pod firmą C. znajduje się w likwidacji, zaś jego likwidatorem jest A.S.

W dniu 27 czerwca 2017 r. Wójt Gminy dokonał oględzin i oszacowania odpadów znajdujących się na powyższej nieruchomości, w których czynnościach - obok przedstawicieli organu - uczestniczyli: właściciel nieruchomości oraz A.S. (likwidator C.). W dniu 29 czerwca 2017 r. Wójt Gminy, pismem wezwał likwidatora C. do usunięcia wszystkich odpadów znajdujących się na działkach [..] i [..], wyznaczając termin 14 lipca 2017 r.

W dniu 17 lipca 2017 r. pracownik Urzędu Gminy ustalił telefonicznie z A. S.termin sprawdzania wykonania obowiązku usunięcia odpadów na 19 lipca 2017 r. W dniu 19 lipca 2017 r. pracownik Urzędu Gminy w obecności A. S.oraz właścicieli nieruchomości ustalił, iż likwidator C. nie wywiązał się z obowiązku usunięcia odpadów, objętego decyzją z 29 czerwca 2017 r.

Następnie, w dniu 20 lipca 2017 r. Wójt Gminy wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie o nakazanie likwidatorowi C. usunięcia odpadów. W dniu 1 sierpnia 2017 r. Wójt Gminy przeprowadził oględziny nieruchomości, stwierdzając dalszy brak usunięcia odpadów. W dniu 21 sierpnia 2017 r. Wójt Gminy wydał decyzję administracyjną "nakazującą posiadaczowi odpadów Panu A. S. - likwidatorowi C. (...) usunięcie wszystkich odpadów magazynowanych na nieruchomościach o nr działek [..] i [..] położonych w K. przy ul. K.".

W dniu 31 sierpnia 2018 r. Wójt Gminy wydał postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia - jako adresata obowiązku wskazując A.S., likwidatora B. Jednocześnie ponownie zobowiązano adresata do usunięcia odpadów z powyższej opisanej nieruchomości w K. przy ul. K.

B. Oddział w Polsce w likwidacji wykreślono z Rejestru Przedsiębiorców w dniu 26 lutego 2019 r.

Zdaniem skarżącego powyższy stan faktyczny jest bezsporny - za wyjątkiem okoliczności dotyczących statusu prawnego B. jako podmiotu prawa. Teza, iż podmiot ten był formą prawną "oddziału zagranicznego przedsiębiorcy" jest formułowana dopiero w niniejszej skardze i na tę okoliczność powyżej zaoferowano dowód z dokumentu.

Te prawidłowe ustalenia niewątpliwie prowadzą do wniosku, iż od momentu zgromadzenia odpadów na nieruchomości ich posiadaczem - w rozumieniu art. 3, ust. 1 pkt 19 zd. 1 ustawy o odpadach - był B. Nieprawidłowe są zaś dalsze ustalenia, to jest iż:

a) B. zakończył byt prawny,

b) na skutek "przejęcia nieruchomości" skarżący stał się właścicielem

odpadów.

Te nieprawidłowe ustalenia, "wzmocnione" domniemaniem z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, doprowadziły orzekające organy do wniosku, że "posiadaczem" jest skarżący (jako "władający powierzchnią ziemi").

Zwrócił skarżący uwagę, że B. nie jest i nie był spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, lecz "oddziałem zagranicznego przedsiębiorcy", ujawnionym w Rejestrze Przedsiębiorców pod numerem [.]..

W dacie wpisania C. do Rejestru Przedsiębiorców obowiązywała ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095 z późn.). Ustawa ta wprowadzała pojęcie przedsiębiorcy zagranicznego, pod którym rozumiała osobę zagraniczną wykonującą działalność gospodarczą za granicą (art. 5 pkt 3). Przedsiębiorcy zagraniczni mogli prowadzić w Polsce działalność gospodarczą poprzez oddział (art. 85, ust. 1). Do reprezentowania oddziału należało ustanowić "osobę upoważnioną" (art. 87). Oddział mógł rozpocząć działalność po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców (art. 88). Przedsiębiorca zagraniczny prowadzący działalność w Polsce miał szereg obowiązków, w tym powinien oddział oznaczyć poprzez użycie oryginalnej nazwy przedsiębiorcy zagranicznego wraz z przetłumaczoną na język polski nazwą formy prawnej przedsiębiorcy oraz dodaniem wyrazów "oddział w Polsce" (por. art. 90 pkt 1). Nadto ustawa przewidywała przesłanki wydania decyzji o zakazie wykonywania działalności gospodarczej przez oddział (art. 91). Do likwidacji oddziału stosuje się odpowiednio przepisy o likwidacji spółek z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 92).

Mimo utraty mocy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, obecnie obowiązująca ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1252 z późn. zm.) utrzymuje w mocy powyższe rozwiązania prawne. W świetle ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1500 z późn. zm.) oddziały przedsiębiorców zagranicznych działających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej podlegają wpisowi do rejestru przedsiębiorców (art. 36 pkt 14).

W literaturze i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że oddział przedsiębiorcy zagranicznego nie posiada podmiotowości prawnej (nie jest osobą prawną), a podmiotem praw i obowiązków jest bezpośrednio przedsiębiorca zagraniczny. Dotyczy to tak sfery prawa cywilnego, jak i prawa administracyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2010 r., III SA/Wa 127/10; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 listopada 2007 r., I SA/Op 189/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2016 r., I SA/GI 898/15).

Wynika z tego wniosek, iż likwidacja oddziału przedsiębiorcy zagranicznego nie ma wpływu na zakres praw i obowiązków przedsiębiorcy zagranicznego, który w dalszym ciągu pozostaje ich podmiotem. W istocie zatem, stroną umowy najmu nieruchomości - a konsekwentnie podmiotem prowadzącym w Polsce działalność w zakresie odpadów, a nadto odpady te faktycznie gromadzącym na nieruchomości skarżącego - nie był "polski oddział" przedsiębiorcy zagranicznego, lecz sam przedsiębiorca zagraniczny jako taki. Likwidacja "oddziału w Polsce" tego przedsiębiorcy zagranicznego na tę ocenę prawną nie ma wpływu. W konsekwencji nie może być sporną oceną, iż "posiadaczem odpadów" - których dotyczy niniejsza sprawa - od początku był i w dalszym ciągu jest przedsiębiorca zagraniczny, działający pod firmą (nazwą) w tłumaczeniu na język polski: "C.". Jak wskazano wyżej, i co wynika z odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, podmiot ten jest zarejestrowany w brytyjskim rejestrze, posiadając odpowiedni numer wpisu, osobę reprezentującą etc. Powtórzyć należy, iż fakt, iż ten przedsiębiorca zagraniczny obecnie nie posiada "oddziału w Polsce" nie ma znaczenia, albowiem ten oddział z zasady nigdy nie był podmiotem jakichkolwiek praw i obowiązków, a działania prawne "oddziału" odnosiły skutek prawny bezpośrednio na przedsiębiorcę zagranicznego.

Organy obydwu instancji w istocie utożsamiły formę prawną "oddziału przedsiębiorcy zagranicznego" z formą prawną "spółki z ograniczoną odpowiedzialnością", co doprowadziło je do nieprawidłowego wniosku, iż likwidacja "oddziału w Polsce" oznacza ustanie bytu prawnego podmiotu, który niespornie podjął na nieruchomości skarżącego działalność w zakresie odpadów i odpady te zgromadził, a zatem podmiotu, który spełniał kryteria definicyjne "posiadacza odpadów".

Zdaniem skarżącego stan faktyczny wyraźnie przemawia za ustaleniem, iż posiadaczem odpadów nie jest skarżący jako właściciel nieruchomości, lecz powyższy podmiot (przedsiębiorca) zagraniczny, który nadal istnieje. Istnieje zatem podmiot zobowiązany do usunięcia odpadów, tj. posiadacz odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach i jest nim - C. (polska nazwa używana poprzednio w Rejestrze Przedsiębiorców), jest to podmiot istniejący w brytyjskim rejestrze, wskazanym bliżej w powyższych częściach niniejszego uzasadnienia. Tym samym zostało obalone domniemanie prawne, że posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości jest władający powierzchnią ziemi (art. 3, ust. 1 pkt 19).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797 ze zm.) . Uszczegóławiając podstawę prawną to przepis art. 26 tego aktu prawnego znalazł zastosowanie w opisanym powyżej stanie faktycznym sprawy. Przy czym konkretyzacji wymaga tutaj brzemiennie tego przepisu, bowiem wydaje się, że organy nie dostrzegły jego zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579 ze zm.), która weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów:

1)art. 1 pkt 2 lit. c, pkt 3 i 23, art. 4 i art. 7 pkt 7-10, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.;

2)art. 6 pkt 2 lit. a, pkt 33 i pkt 36 lit. b, które wchodzą w życie z dniem 30 czerwca 2021 r.;

3)art. 6 pkt 15 w zakresie art. 35b ust. 2, który wchodzi w życie z dniem 1 sierpnia 2020 r.;

4)art. 6 pkt 26 lit. a oraz pkt 27-30, art. 7 pkt 1-3, 5, 6 i 11 oraz art. 8, które wchodzą w życie z dniem 1 września 2019 r.

Nowelizacja ta została opublikowana w Dzienniku Ustaw z 2019 r. w dniu 22 sierpnia, zatem weszła w życie w dniu 6 września 2019 r.

Zmiana treści przepisu art. 26 ustawy o odpadach wynika z treści art. 6 pkt 19 ustawy nowelizującej, zatem odroczenie wejścia w życie odnośnie tej regulacji nie ma zastosowania. Ustawa nowelizująca zawiera szereg przepisów intertemporalnych, jednak żaden z nich nie ma zastosowania do wszczętych i niezakończonych postępowań w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów. Oznacza to, że wobec braku przepisów intertemporalnych, organy są zobowiązane uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie orzekania. Decyzje obu orzekających w sprawie organów zostały wydane po dniu 6 września 2019 r. - zatem bezspornie ich podstawą winien być przepis art. 26 ustawy o odpadach w brzmieniu:

1. Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.

2. Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami.

3. Nakaz usunięcia odpadów, o którym mowa w ust. 2, z terenów zamkniętych oraz z nieruchomości, którymi gmina włada jako władający powierzchnią ziemi, a niebędących w posiadaniu innego podmiotu - wydaje właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska.

3a. Decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie.

3b. Jeżeli po wydaniu ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, właściwy organ stwierdzi, że za gospodarowanie odpadami odpowiedzialny jest również inny posiadacz odpadów, może wydać decyzję o nałożeniu obowiązku wykonania ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, przez tego posiadacza odpadów. Odpowiedzialność posiadaczy odpadów za wykonanie decyzji jest solidarna.

3c. Właściwy organ może zmienić, bez odszkodowania, sposób wykonania decyzji, o której mowa w ust. 2, w przypadku gdy wykonanie decyzji w sposób w niej wskazany okaże się niemożliwe lub może stwarzać zagrożenia dla życia, zdrowia lub środowiska lub inny sposób wykonania jest bardziej racjonalny ze względu na wymagania ochrony środowiska lub ze względów ekonomicznych przy zachowaniu właściwego poziomu ochrony życia, zdrowia ludzi i środowiska.

4. Jeżeli posiadacz odpadów nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, z której jest obowiązany usunąć odpady, władający powierzchnią ziemi jest obowiązany umożliwić posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z tej nieruchomości, a w przypadku wykonania zastępczego decyzji - organowi egzekucyjnemu.

5. Władającemu powierzchnią ziemi przysługuje od posiadacza odpadów wynagrodzenie za udostępnienie nieruchomości.

6. W decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności:

1)termin usunięcia odpadów;

2)rodzaj odpadów;

3)sposób usunięcia odpadów.

Okolicznością, która staje się istotna w sprawie na tle prezentowanego stanu faktycznego jest to, że decyzje wydane przez orzekające w sprawie organy zostały wydane po raz drugi w tej samej sprawie, a różnica polega na podmiocie obarczonym obowiązkiem usunięcia odpadów. Mianowicie w dniu 21 sierpnia 2017 r. Wójt Gminy wydał decyzję administracyjną nr [..] nakazującą posiadaczowi odpadów A.S. - likwidatorowi przedsiębiorstwa B. Oddział w Polsce w Likwidacji, usunięcie odpadów znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości. Podkreślenia wymaga, że B. na terenie przedmiotowej nieruchomości prowadziło działalność gospodarczą w zakresie zagospodarowania odpadów. Prawdopodobnie podmiot ten posiadał decyzję zezwalająca na taką działalność, jednak odnośnie tego wątku sprawy w materiale aktowym brak jest jakiegokolwiek odniesienia poza jedną wzmianką w decyzji Wójta. Natomiast kwestia ta może być niezwykle istotna i z pewnością wymaga co najmniej wyjaśnienia, bowiem przepis art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach stanowi, że w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami. Także procedowanie w oparciu o art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach jest prawidłowe, jeśli zgromadzone na nieruchomości przy ul. K. odpady nie zostały tam złożone w związku z prowadzoną przez B. działalnością gospodarczą w zakresie zagospodarowania odpadów po uzyskaniu stosownego zezwolenia. Jeśli tak byłoby to podmiot, który uzyskał zgodę na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów, z wyłączeniem zarządzającego składowiskiem odpadów, był obowiązany do ustanowienia zabezpieczenia roszczeń w wysokości umożliwiającej pokrycie kosztów wykonania zastępczego. Wówczas organ, który udzielił zezwolenia winien, orzec w przedmiocie wykonania zastępczego i środków na jego pokrycie (przepis art. 48 i nast. ustawy o odpadach). Ustawodawca w art. 26 ust. 2 przewidział wyjątki od decyzji nakazujących usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Zgodnie z treścią tego przepisu, decyzji nakazującej usunięcie odpadów nie wydaje się, jeżeli obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem:

•wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami,

•stwierdzenia nieważności,

•uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami.

Ustawodawca ma tu na uwadze regulację zamieszczoną w art. 47 ust. 5 ustawy o odpadach, zgodnie z którym cofnięcie decyzji powoduje powstanie obowiązku usunięcia odpadów. Wtedy stosuje się odpowiednio art. 26 ust. 4 i 5, wobec czego nie ma potrzeby wydawania odrębnej decyzji nakazującej usunięcie odpadów.

Ta kwestia wymaga jednak wyjaśnienia więc na obecną chwilę Sąd przyjmuje, że odpady na nieruchomości należącej do skarżącej spółki podpadają pod przepis art. 26 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o odpadach i nie ma w sprawie zastosowania omówiony wyjątek.

Przypominając, że w sprawie zapadła w dniu 21 sierpnia 2017 r. decyzja nakazującą posiadaczowi odpadów A. S. - likwidatorowi przedsiębiorstwa B. Oddział w Polsce w Likwidacji, usunięcie odpadów znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości to w ocenie Sądu nie jest możliwe ponowne nałożenie tego samego obowiązku na inny podmiot prawny. Zwłaszcza, że regulacje ust. 3b i 3c przepisu art. 26 ustawy o odpadach zawierają rozwiązania prawne sytuacji, gdy po wydaniu decyzji nakazującej usuniecie odpadów pojawi się okoliczność wymagająca modyfikacji pierwotnie wydanej decyzji nakazującej usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Regulacja wynikająca z ust. 3b pojawi się, gdy po wydaniu decyzji nakazującej usunięcie odpadów na jeden podmiot okaże się, że odpowiedzialnym za gospodarowanie jest także inny podmiot. Wówczas organ może wydać decyzję o nałożeniu obowiązku wykonania tej ostatecznej decyzji również przez tego posiadacza odpadów (patrz Komentarz. Ustawa o odpadach. Wyd. V, W. Radecki, D. Danecka).

Natomiast na podstawie ust. 4 art. 26 ustawy o odpadach organ właściwy do wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów może bez odszkodowania zmienić sposób wykonania tej decyzji, gdy wykonanie decyzji w sposób w niej wskazany:

• okaże się niemożliwe lub

• może stwarzać zagrożenia dla życia, zdrowia lub środowiska, lub

• inny sposób wykonania jest bardziej racjonalny ze względu na wymagania ochrony środowiska lub ze względów ekonomicznych przy zachowaniu właściwego poziomu ochrony życia, zdrowia ludzi i środowiska.

Przepis art. 26 ust. 4 przewiduje taką sytuację, kiedy posiadacz odpadów nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, z której jest obowiązany usunąć odpady. Ustawodawca nakłada wtedy na władającego powierzchnią ziemi obowiązek umożliwienia usunięcia odpadów z nieruchomości, przy czym ten obowiązek obejmuje umożliwienie usunięcia:

• albo posiadaczowi odpadów, jeżeli ten obowiązek wykonuje sam bez decyzji lub na podstawie decyzji,

• albo prowadzącemu wykonanie zastępcze, jeżeli posiadacz odpadów nie wykonuje decyzji nakazującej mu ich usunięcie, a organ egzekwuje jej wykonanie przez wykonanie zastępcze.

Zdaniem Sądu nie istniały podstawy do wydania przez organy decyzji nakazującej usuniecie odpadów z nieruchomości przy ul. K. adresowanej do skarżącej Spółki skoro uprzednio wydana została decyzja nakładająca ten obowiązek na posiadacza odpadów. Ponadto organy nie poczyniły żadnych pogłębionych rozważań odnośnie oceny okoliczności, że w istocie posiadaczem odpadów był B. i skarżąca Spółka swoją argumentacją podważyła, a wręcz obaliła, domniemanie prawne, że jako władający powierzchnią ziemi jest jednocześnie posiadaczem odpadów.

Kolejnym istotnym aspektem sprawy jest kwestia czy zlikwidowanie oddziału przedsiębiorcy zagranicznego wywołuje skutek, że podmiot przestał istnieć na gruncie obowiązków z ustawy o odpadach. Takie stanowisko przyjęły orzekające organy w kontrolowanych decyzjach. Jest ono zdaniem Sądu nieuprawnione.

Termin oddziału przedsiębiorstwa spółki jest sprecyzowany w odniesieniu do przedsiębiorców zagranicznych, którzy mogą prowadzić swoją działalność na terenie Polski, właśnie za pośrednictwem oddziałów. Dodatkowo sąd zauważa, że zgodnie z art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1079 ze zm.), który to przepis wyłączył definicję oddziału przedsiębiorstwa z uprzednio obowiązującej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (ustawa z dnia 2 lipca 2004 r.; Dz.U. z 2017 r., poz. 2168 ze zm.), oddział spółki stanowi wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Oddział więc to jednostka założona przez przedsiębiorcę w celu prowadzenia działalności w innym miejscu - na terenie kraju (na przykład w innym mieście) lub za granicą. Według art. 38 ustawy o KRS (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 986 ze zm.) do rejestru przedsiębiorców wpisuje się zarówno siedzibę i adres spółki, jak też siedziby i adresy jej oddziałów. Wpis taki nie nadaje oddziałowi podmiotowości prawnej. Zdolność do działania w stosunkach zewnętrznych (w obrocie gospodarczym i działalności publicznej) czerpie oddział z osobowości prawnej spółki i następuje to w jej ramach.

Przyjmuje się, że za oddział przedsiębiorstwa spółki należy rozumieć wyraźnie wyodrębnioną organizacyjnie część działalności danego przedsiębiorcy. Może ona posiadać własną klientelę oraz określoną przez przedsiębiorcę macierzystego samodzielność. Pamiętać przy tym należy, że status przedsiębiorcy posiada wyłącznie ten podmiot, który oddział utworzył, zaś działalność prowadzona w oddziale ma względem niego charakter zależny. Działanie oddziału przedsiębiorstwa spółki powoduje powstawanie praw i obowiązków bezpośrednio po stronie przedsiębiorcy głównego, nie zaś samego oddziału, jako jego wyodrębnionej struktury. Tym niemniej, oddział przedsiębiorcy nie jest ani osobą prawną, ani nie jest odrębnym od spółki podmiotem gospodarczym. Jest to jedynie wyodrębniona i samodzielna organizacyjnie część przedsiębiorcy, ale której działania – co istotne w tym przypadku – odnoszą skutek wprost w stosunku do samego przedsiębiorcy. I ta okoliczność powoduje, że zasadne są wywody skargi prowadzące do uznania, że likwidacja oddziału przedsiębiorcy zagranicznego nie wywołała skutku w postaci braku podmiotu, wobec którego można egzekwować decyzję wydaną w dniu 21 sierpnia 2017 r.

W ocenie Sądu, organy procedując w niniejszej sprawie w ten sposób, że ustalenia stanowiące podstawę rozstrzygnięcia ograniczyły w zasadzie do ustalenia zalegania odpadów na terenie nieruchomości należącej do skarżącej spółki, nawet bez analizy okoliczności które doprowadziły do złożenia tam odpadów, naruszyły przepisy postępowania administracyjnego w postaci art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Pomimo tego bowiem, że nie ustaliły okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jednak określiły obowiązek usunięcia tych odpadów w okoliczności posiadania wiedzy, że skarżąca nie doprowadziła do złożenia tam tych odpadów i pomimo tego, że posiadacz odpadów był im znany. Naruszyły tym samym przepisy art. 26 ustawy o odpadach przedwcześnie stosując jego dyspozycję do stanu faktycznego, który nie odpowiadał okolicznościom wypełniającym hipotezę tego przepisu.

Uchybienia powyższe miały istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało, zdaniem Sądu, uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 135 tej ustawy.

W następstwie tego rozstrzygnięcia, ponownie zaktualizuje się potrzeba rozpoznania sprawy doprowadzenia do usunięcia odpadów z nieruchomości skarżącej. Organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę, stosownie do art. 153 p.p.s.a., kierować się będzie wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Organ powinien wyjaśnić, czy B. posiadała pozwolenie na prowadzenie gospodarki odpadami i jeśli tak, w jaki sposób zakończył się byt tego pozwolenia. Następnie stosownie do poczynionych ustaleń zastosuje przepisy prawa omówione w niniejszym uzasadnieniu. Tylko jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stwarza podstawy do wyrażenia stanowiska, które nie przekraczałoby granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. Wyniki oceny materiału dowodowego muszą mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, składa się również wynagrodzenia pełnomocnika – adwokata ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), w wysokości 480 zł oraz kwoty 17 zł tytułem opłaty od ustanowionego pełnomocnictwa.