Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 184/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6560
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 165a
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów (obecnie: Szef Krajowej Administracji Skarbowej ) z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji indywidualnej. oddala skargę


UZASADNIENIE

1. W złożonym wniosku wydanie interpretacji indywidualnej wnioskodawca wskazał, że jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych w [...], od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągnięcia. Wnioskodawca w trakcie swojego aktualnego roku podatkowego będzie dokonywał czynności, których efektem jest zgodne z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych zmniejszenie podstawy opodatkowania tym podatkiem. Wnioskodawca będzie ponosił koszty uzyskania przychodów z tytułu nabywanych towarów, usług i praw majątkowych oraz odpisów

amortyzacyjnych od nabytych środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych.

Przeprowadzone czynności będą skutkować powstaniem korzyści podatkowych, w rozumieniu art. 119e ustawy z 29 sierpnia 1997r. (tj. Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm. – dalej "O.p."), takich jak: niepowstanie zobowiązania podatkowego, odsunięcie w czasie powstania zobowiązania podatkowego lub obniżenie jego wysokości,

powstanie lub zawyżenie straty podatkowej. Niektóre z czynności wykonywanych przez wnioskodawcę będą tworzyć zespół powiązanych ze sobą czynności, w rozumieniu art. 119f § 1 O.p. (dalej: "zespół czynności"), których przeprowadzenie będzie skutkować powstaniem korzyści podatkowych dla wnioskodawcy, w rozumieniu art. 119e O.p. Przy czym wnioskodawca rozpocznie przeprowadzanie zespołu czynności przed dniem 15 lipca 2016r., natomiast zakończy je po dniu 15 lipca 2016r., lecz przed końcem aktualnego roku podatkowego. Wnioskodawca spodziewa się, że suma korzyści podatkowych osiągniętych przez Spółkę z tytułu przeprowadzenia czynności oraz zespołu czynności, przekroczy w całym okresie rozliczeniowym, tj. aktualnym roku podatkowym wnioskodawcy, wysokość 100.000 zł. Przy czym wnioskodawca spodziewa się, że w okresie od 15 lipca 2016r. do końca aktualnego

roku podatkowego suma tych korzyści nie przekroczy kwoty wyłączenia przewidzianej

w art. 119b § 1 pkt 1 O.p. W terminie do złożenia rocznego zeznania,

wnioskodawca wypełni i złoży do właściwego urzędu skarbowego zeznanie o wysokości

osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-8.). W zeznaniu tym Spółka wykaże osiągnięty dochód lub poniesioną stratę za aktualny rok podatkowy a także wykaże zobowiązanie podatkowe i podstawę opodatkowania. Przed złożeniem zeznania rocznego spółka dokona analizy wpływu przepisów prawa podatkowego określonych w Dziale III A "Przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania Rozdział 1" O.p. W szczególności zarząd spółki będzie musiał ocenić, czy ująć w wykazywanej w zeznaniu CIT-8 podstawie opodatkowania korzyści podatkowe w rozumieniu art. 119a § 1 O.p. w zw. z art. 119c O.p. w zw. art. 119f § 1 i § 2 O.p., w zakresie w jakim suma osiągniętych korzyści podatkowych nie przekroczy kwoty przewidzianej w wyłączeniu z art. 119b § 1 pkt 1 O.p. Z przepisów art. 119a § 1 O.p. w zw. z art. 119e O.p. wynika bowiem, że spółka powinna niektóre korzyści podatkowe, na warunkach określonych w tym przepisie, wyłączyć z podstawy opodatkowana. Mając na uwadze powyższe, w związku z tym, że nowelizacja wchodzi w życie w dniu 15 lipca 2016r. a więc w trakcie aktualnego roku podatkowego spółki, a co więcej w połowie miesiąca, zarząd spółki powziął wątpliwość, czy i w jaki sposób spółka powinna podzielić przypadającą na bieżący rok podatkowy (okres rozliczeniowy) kwotę wyłączenia przewidzianą wart. 119b § 1 pkt 1 O.p. oraz jak ustalić wartość korzyści podatkowych w aktualnym roku podatkowym. W szczególności, wyjaśnienia wymaga czy ustalając wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w zeznaniu CIT-8 za aktualny rok podatkowy spółka na podstawie art. 119b § 1 pkt 1 O.p. może nie stosować art. 119a § 1 O.p., a tym samym spółka może z tytułu dokonanych czynności oraz zespołu czynności ująć w podstawie opodatkowania korzyść podatkową w rozumieniu art. 119e O.p., jeżeli za aktualny rok podatkowy łączna wartość korzyści podatkowych w rozumieniu art. 119e O.p. wprawdzie przekroczy 100 tys. zł, lecz w okresie od 15 lipca 2016r. do końca aktualnego roku podatkowego suma tych korzyści nic przekroczy kwoty wyłączenia przewidzianej wart. 119b § 1 pkt 1 O.p. Dla zakresu

wyłączenia z art. 119b § 1 pkt 1 O.p. istotne znaczenie ma właściwe

rozumienie sumy korzyści z poszczególnych czynności składających się na zespól czynności, jako że normę szczególną w tym zakresie przewiduje art. 119f O.p.

Stosowanie tej normy w aktualnym roku podatkowym, tj. roku w którym wchodzi w życie

nowelizacja, nie jest jasne dla wnioskodawcy.

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania:

- Czy prawidłowe jest stanowisko wnioskodawcy, zgodnie z którym ustalając

zobowiązanie podatkowe oraz wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w zeznaniu CIT-8 za aktualny rok podatkowy spółka na podstawie art. 119b § 1 pkt 1 O.p. może nie stosować art. 119a § 1 O.p., a tym samym spółka może ująć w podstawie opodatkowania korzyść podatkową w rozumieniu art. 119e O.p., jeżeli za aktualny rok podatkowy łączna wartość korzyści podatkowych w rozumieniu art. 119e O.p. wprawdzie przekroczy 100.000 zł, lecz w okresie po 15 lipca 2016r. do końca aktualnego roku podatkowego suma tych korzyści nie przekroczy kwoty wyłączenia przewidzianej w art. 119b § 1 pkt 1 O.p. przypadającej na okres od 1 sierpnia 2016r. do zakończenia aktualnego roku podatkowego Spółki?

- Jeżeli organ interpretacyjny uzna stanowisko przedstawione przez wnioskodawcę w pytaniu 1 za nieprawidłowe, to czy prawidłowe jest stanowisko wnioskodawcy, zgodnie z którym ustalając zobowiązanie podatkowe oraz wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w zeznaniu CIT -8 za aktualny rok podatkowy spółka na podstawie art. 119b § 1 pkt 1 O.p. może nie stosować art. 119a § 1 O.p., a tym samym spółka może ująć w podstawie opodatkowania korzyść podatkową w rozumieniu art. 1119e O.p., jeżeli za aktualny rok podatkowy łączna wartość korzyści podatkowych w rozumieniu art. 119e O.p. wprawdzie przekroczy 100.000 zł. lecz w okresie od 15 lipca 2016r.

do końca aktualnego roku podatkowego suma tych korzyści nie przekroczy kwoty

wyłączenia przewidzianej wart. 119b § 1 pkt 1 O.p. przypadającej na okres od 15 lipca 2016r. do zakończenia aktualnego roku podatkowego spółki?

- Czy prawidłowe jest stanowisko wnioskodawcy, zgodnie z którym - ustalając

zobowiązanie podatkowe oraz wysokość osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w zeznaniu CIT -8 za aktualny rok podatkowy spółka oceniając czy ma do niej zastosowanie wyjątek z art. 119b § 1 pkt 1 O.p. może, stosując się

do art. 119f § 1 i § 2 O.p., do sumy korzyści podatkowych nie doliczać

sumy korzyści wynikających z poszczególnych czynności zespołu czynności,

jeśli choćby jedna czynność tego zespołu czynności była dokonana przed

15 lipca 2016r.?

Przedstawiając własne stanowisko w zakresie pytania 1 spółka stwierdziła, że ustalając zobowiązanie podatkowe oraz wysokość osiągniętego dochodu

(poniesionej straty) w zeznaniu CIT-8 za aktualny rok podatkowy spółka na podstawie art. 119b § 1 pkt 1 O.p. może nie stosować art. 119a § 1 O.p.,.a tym samym spółka może ująć w podstawie opodatkowania korzyść podatkową w rozumieniu

art. 119e O.p., jeżeli za aktualny rok podatkowy łączna wartość korzyści

podatkowych w rozumieniu art. 119e O.p. wprawdzie przekroczy 100.000 zł,

lecz w okresie po 15 lipca 2016r. do końca aktualnego roku podatkowego suma tych korzyści nie przekroczy kwoty wyłączenia przewidzianej wart. 119b § 1 pkt 1 O.p.

przypadającej na okres od 1 sierpnia 2016r. do zakończenia aktualnego roku podatkowego spółki.

W zakresie pytania 2 zdaniem spółki, jeżeli organ, jeżeli organ interpretacyjny uzna stanowisko przedstawione przez wnioskodawcę w pytaniu 1 za nieprawidłowe, to kwotę wyłączenia z art. 119b § 1 pkt 1 O.p., tj. 100.000 zł należy odnosić tylko do okresu od 15 lipca 2016r. do końca roku podatkowego.

W zakresie pytania 3 zdaniem spółki w przypadku zespołu czynności, należy wyłączyć te czynności danego zespołu, które będą dokonane do dnia 15 lipca 2016r., a w efekcie cała łączna korzyść podatkowa wynikająca z zespołu takich czynności powinna być wówczas wyłączona w całości z sumy korzyści w okresie rozliczeniowym.

2. Postanowieniem z dnia [...] października 2016r. Minister Finansów odmówił wszczęcia postępowania o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego. Zdaniem organu złożony wniosek o wydanie interpretacji nie spełnia warunków podstawowych umożliwiających wszczęcie postępowania dotyczącego wydania interpretacji indywidualnej, która realizowałaby określone przez ustawodawcę funkcje. Ponadto potencjalne rozstrzygnięcie podjęte na podstawie złożonego wniosku wykraczałoby poza ramy przedmiotowego postępowania, oraz dotyczyłoby - wbrew

przepisom Ordynacji podatkowej - przepisów podatkowych regulujących prawa i obowiązki innych organów podatkowych.

3. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona zarzuciła naruszenie: art. 14b § 1 oraz § 3 O.p. poprzez niewydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego (interpretacji indywidualnej) mimo spełnienia wymogów określonych w przepisie art. 14b O.p. oraz art. 165a § 1 w zw. z art. 14h oraz 14b § 2a O.p. poprzez

zastosowanie tych przepisów do wniosku złożonego przez wnioskodawcę, w sytuacji

gdy nie istniały przesłanki do jego zastosowania.

4. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016r. Minister Rozwoju i Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że na przeszkodzie do wydania w w niniejszej sprawie interpretacji indywidualnej stał z jednej strony charakter postępowania interpretacyjnego, którego istota oprócz funkcji informacyjnej sprowadza się do udzielenia ochrony wynikającej z przepisów art. 14k-14m O.p., z drugiej zaś strony udzielenie odpowiedzi we wnioskowanym zakresie ingerowałoby w postępowanie prowadzone przez ministra właściwego ds. finansów publicznych regulowane przepisami art. 119g-119l O.p., a także stanowiłoby ze swej istoty opinię podobną do tej, jaka wydawana jest na podstawie art. 119y w zw. z art. 119za O.p. Organ podkreślił, że ocena możliwości zastosowania wyłączenia określonego w art. 119b § 1 pkt 1 O.p., jest obok ustalenia występowania innych przesłanek ustawowych, kluczowa dla ewentualnego przeprowadzenia postępowania klauzulowego. W konsekwencji ocena w interpretacji indywidualnej wskazanej kwestii, bezpośrednio ingerowałaby w tryb ww. postępowania, przekreślając bądź dopuszczając możliwość jego wdrożenia, co skutkowałoby wprost naruszeniem zasady wyrażonej wart. 14b § 2a O.p.

Rozważając funkcję gwarancyjną instytucji interpretacji indywidualnej, organ wyjaśnił, że aby w danej sytuacji wnioskodawca mógł korzystać z ochrony musi najpierw zastosować się do wydanej interpretacji. Zaprezentowane w przedmiotowym wniosku zdarzenie przyszłe odnosi się natomiast do przepisów o charakterze proceduralnym, których stosowanie należy do właściwych organów podatkowych w toku adekwatnej procedury, w konsekwencji wnioskodawca nie miałby realnej możliwości zastosowania się do wydanej interpretacji. Zdaniem organu potencjalna interpretacja indywidualna nie spełniałaby funkcji gwarancyjnej (ochronnej). Powyższe znajduje uzasadnienie również w wykładni systemowej i powiązaniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 2016r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 846 - dalej: "ustawa nowelizująca") z art. 14na O.p. Przepis art. 14na ustawy zmienianej w art. 1 ma zastosowanie do interpretacji

indywidualnych wydanych od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (art. 5 ust. 1 ustawy

nowelizującej), a zatem od dnia 15 lipca 2016r. i to niezależnie od dnia złożenia wniosku inicjującego postępowanie interpretacyjne. Tym samym do interpretacji

wniesionych - co prawda przed 15 lipca 2016r. - których wydanie przypadłoby po tej dacie przepis art. 14na O.p. znalazłby zastosowanie. Zgodnie zaś z jego brzmieniem

(dokładnie art. 14na pkt 1 Ordynacji podatkowej, albowiem pkt 2 nie znajduje w sprawie

zastosowania) przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119a. Zdaniem organu brzmienie tego przepisu wskazuje, że jeśli w danej sprawie będącej przedmiotem postępowania interpretacyjnego, zajdzie konieczność wydania decyzji z art. 119a O.p., to taka interpretacja nie będzie realizować swojej funkcji ochronnej. Oznacza to, że organ podatkowy nie jest władny wypowiadać się czy w konkretnym stanie faktycznym znajdzie zastosowanie postępowanie klauzulowe, albowiem do tego uprawniony jest jedynie minister właściwy ds. finansów publicznych i w sytuacji, w której organ ten wydałby decyzję z zastosowaniem art. 119a O.p. interpretacja indywidualna z mocy prawa nie chroniłaby wnioskodawcy. Organ podkreślił również, że z treści wniosku wynika wprost, że dotyczy on czynności o których mowa w art. 119f

O.p., co sugeruje - przy spełnieniu wszystkich przesłanek - realną możliwość zastosowania postępowania klauzulowego, w konsekwencji wydanie interpretacji indywidualnej w przedmiotowym zakresie prowadziłoby zatem do sytuacji, w której interpretacja ta nie dawałaby ochrony podatnikowi w zakresie możliwości stosowania przepisów dotyczących postępowania klauzulowego, albowiem ta uzależniona byłaby od ewentualnego postępowania organu właściwego dla wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a O.p. Ponadto taka interpretacja indywidualna nie mogłaby realizować funkcji ochronnej, ze względu na brak możliwości zastosowania się do niej przez wnioskodawcę z uwagi na charakter przepisów które miałyby podlegać interpretacji.

5. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie powyższego postanowienia zarzucając mu naruszenie:

- art. 165a § 1 w zw. z art. 14h oraz przepisu art. 14b § 1, art. 14b § 2a oraz

14b § 3 O.p. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez

utrzymanie w mocy Postanowienia l, czego skutkiem jest niewydanie interpretacji

indywidualnej w sytuacji, gdy wszelkie przesłanki formalne i merytoryczne wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, wymagane przez te przepisy zostały spełnione przez wnioskodawcę a jednocześnie brak było przesłanek które stanowią podstawę do odmowy wydania interpretacji indywidualnej i odmowy wszczęcia postępowania;

- art. 121 w zw. z art. 14h O.p. mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych arbitralnym działaniem Dyrektora, w sytuacji gdy podatnik miał prawo oczekiwać, iż jego sprawa zostanie rozpatrzona merytorycznie;

- art. 120 O.p. mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezastosowanie tego przepisu i działanie przez Dyrektora nie na podstawie

przepisów prawa. Dyrektor stwierdził bowiem arbitralnie i bez wyraźnej podstawy

prawnej, że wskazane przez wnioskodawcę, przepisy nie mogą być interpretowane w postępowaniu interpretacyjnym;

- art. 125 § 1 O.p. mające istotny wpływ na wynik sprawy,

poprzez wskazanie, iż określony przez skarżącego zakres analizy prawnopodatkowej wykracza poza uprawnienia przysługujące Dyrektorowi i w efekcie odmowę wydania interpretacji indywidualnej;

- art. 5 ust. 2 i art. 7 oraz 9 nowelizacji Ordynacji podatkowej z dnia 13 maja

2016r. (Dz.U. 2016r., poz. 846) poprzez nie wydanie interpretacji

indywidualnej dotyczącej zasad naliczania wartości korzyści podatkowej w roku wejścia w życie nowelizacji.

6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

7. W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2017r. zat. "uzupełnienie skargi" strona sformułowała zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji z uwagi na zastosowanie przepisów ustawy z dnia 13 maja 2016 która nie przewiduje odpowiedniego vacatio legis. W zakresie tak sformułowanego zarzutu strona przywołała orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Zdaniem strony Sąd powinien uznać, że wobec braku możliwości wejścia w życie przepisów nowelizujących Ordynację podatkową w trakcie 2016r. nie mogą one w tym roku obowiązywać, a w konsekwencji oparte na nich akty administracyjne z 2016r. SA wydane bez podstawy prawnej. Strona wskazał, również, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 marca 2016r. sygn. akt V SK 377/15 zastosował Konstytucję wprost powołując się na wcześniejsze jasne w danej sprawie orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i tak tez powinien postąpić Sąd w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli zaskarżone postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna

9. Spór dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej prawa podatkowego.

Organ uznał, że wydanie w przedmiotowej sprawie interpretacji ingerowałoby w postępowanie prowadzone przez ministra właściwego ds. finansów publicznych (obecnie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej) regulowane odrębnymi przepisami, a także stanowiłoby ze swej istoty opinię podobną do opinii zabezpieczającej i odmówił wszczęcia postępowania.

W sporze tym rację należy przyznać organowi interpretacyjnemu. Należy zauważyć, że pytania spółki sprowadzają się do rozstrzygnięcia, czy we wskazanej przez nią sytuacji i w związku z zajętym przez skarżącą stanowiskiem będą miały zastosowanie przepisy dotyczące klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania. Nie chodzi przy tym - wbrew twierdzeniom zawartym w skardze - czy przepisy art. 119a-119f O.p. będą miały zastosowanie tylko potencjalnie. Rozstrzygając bowiem przedmiotową sprawę organ musiałby dokonać merytorycznej oceny, czy bez względu na okoliczności faktyczny jakie zaistniałyby w przyszłości, osiągnięta przez spółkę korzyść w postaci wyłączenia przychodów spod opodatkowania nie jest sprzeczna z celem i przedmiotem ustawy podatkowej, gdyż wyłączenie to należy do istoty podatku dochodowego od osób prawnych. Taka ocena wymagałaby analizy przez organ interpretacyjny przepisów art. 119a-119f O.p.

W przedmiocie oceny zastosowania art. 119a O.p. są wydawane opinie zabezpieczające. Tryb wydawania tych opinii jest uregulowany z dziale IIIa rozdziale 4 O.p. W myśl art. 119y § 1 O.p. minister właściwy ds. finansów publicznych (obecnie Szef Krajowej Administracji Skarbowej) wydaje opinię zabezpieczającą, jeżeli przedstawione we wniosku okoliczności wskazują, że do czynności nie ma zastosowania art. 119a. Odmawia natomiast wydania opinii zabezpieczającej, jeżeli przedstawione we wniosku okoliczności wskazują, że do czynności ma zastosowanie art. 119a. Odmawiając wydania opinii zabezpieczającej, wskazuje się okoliczności świadczące o tym, że do czynności mogą mieć zastosowanie przepisy dotyczące klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (art. 119y § 2). Tryb wydawania opinii zabezpieczających różni się od trybu wydawania interpretacji indywidualnych, na co wskazuje choćby uregulowanie tych trybów w różnych działach Ordynacji. Nie jest możliwe, aby w drodze interpretacji indywidualnej organ stwierdził, że w danym przypadku nie zaistniały podstawy do zastosowania klauzuli unikania opodatkowania wynikające z art. 119a O.p., a tego strona oczekuje od organu.

10. Stosownie do art. 165a § 1 w zw. z art. 14h O.p., gdy wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej został wniesiony przez osobę niebędącą zainteresowanym lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie w sprawie wydania interpretacji nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Analiza przesłanek odmowy wszczęcia postępowania, w związku z przepisami tej ustawy regulującymi postępowanie w sprawie wydania interpretacji indywidualnej, prowadzi do wniosku, że w pojęciu "jakichkolwiek innych przyczyn" mieszczą się wszelkie inne, niż brak statusu zainteresowanego, okoliczności uniemożliwiające wydanie prawidłowej interpretacji indywidualnej. W szczególności, taka przeszkoda dla wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej, istnieje w sytuacji, gdy, np.: przedmiotem wniosku jest interpretacja przepisów innych niż przepisy prawa podatkowego; przedmiotem wniosku jest interpretacja przepisów prawa podatkowego w sprawach pozostających poza zakresem przedmiotowym upoważnienia organu wydającego interpretacje indywidualne w imieniu Ministra Finansów; wniosek dotyczy zagadnienia, unormowanego przepisami prawa podatkowego, którego rozwiązania nie może dostarczyć interpretacja indywidualna. Organ wydający interpretację przepisów prawa podatkowego nie może również prowadzić postępowania, ani podejmować rozstrzygnięć zastrzeżonych dla innego trybu orzekania (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2013 r., II FSK 2612/11).

W świetle powyższego, skoro opinia co do oceny, czy do danego zdarzenia ma bądź nie ma zastosowanie art. 119a O.p., jest wydawana w innym trybie i dotyczy zagadnienia, którego rozwiązania nie może dostarczyć interpretacja indywidualna, to zasadnie organ interpretacyjny na podstawie art. 165a § 1 w zw. z art. 14h O.p. odmówił wszczęcia postępowania.

Ze wskazanych wyżej względów, utrzymując w mocy postanowienie z dnia 5 października 2016r., Dyrektor Izby Skarbowej (działając na podstawie upoważnia Ministra Rozwoju i Finansów), nie naruszył także art. 14b § 1, art. 14b § 2a oraz art. 14b § 3 O.p.

11. Organ podatkowy nie uchybił też art. 121 § 1 O.p. To, że zaskarżona interpretacja nie spełnia oczekiwań strony, nie oznacza, że została naruszona zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Strona ma prawo do własnego przekonania o zasadności swojego stanowiska, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (por. wyroki NSA: z dnia 26 sierpnia 2016 r., I FSK 51/15; z dnia 30 sierpnia 2016 r., II FSK 747/16).

12. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 5 ust. 2 art. 7 i art. 9 ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy przepisy art. 14b § 5b i 5c ustawy zmienianej w art. 1 nie mają zastosowania do interpretacji indywidualnych, w prprzypadku, których wnioski o ich wydanie złożono przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Z kolei art. 9 tej ustawy stanowi, że przepisy art. 119a-119f ustawy zmienianej w art. 1 mają zastosowanie do korzyści podatkowej uzyskanej po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Wskazać jednak należy, że w myśl art. 5 ust. 1 tej ustawy przepis art. 14na O.p. ma zastosowanie do interpretacji indywidualnych wydanych od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Art. 14na pkt 1 stanowi z kolei, że przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej z zastosowaniem art. 119a. Z przepisów tych wynika, że w odniesieniu do interpretacji wydanych po dacie 15 lipca 2016 r. (postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydano w dniu 5 października 2016r.) ma zastosowanie przepis art. 14na pkt 1 O.p., a zatem jeśli w sprawie będącej przedmiotem postępowania interpretacyjnego zajdzie potrzeba wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a, to taka interpretacja nie będzie pełnić funkcji ochronnej. Podkreślenia wymaga, że do wniosków złożonych o wydanie interpretacji indywidualnej przed dniem 15 lipca 2016r., gdzie wydanie interpretacji podatkowej przypadłoby po tej dacie (jak w niniejszej sprawie) przepis art. 14 na pkt 1 O.p. znalazłby zastosowanie.

Z regulacji tych można również pośrednio wywieść, że brak jest podstaw do orzekania przez organ wydający interpretację w przedmiocie wystąpienia przesłanek wynikających z art. 119a O.p. Skoro bowiem to organ interpretacyjny decydowałby o stosowaniu powyższego przepisu w danym stanie faktycznym, to bezprzedmiotowe byłoby odrębne regulowanie kwestii wydawania opinii zabezpieczających w dziale IIIa rozdziale 4 O.p., jak i niepotrzebne byłoby pozbawienia interpretacji funkcji ochronnej w przypadku konieczności wydania decyzji z zastosowaniem art. 119a O.p., w sytuacji gdy ocena co do zastosowania tego przepisu należałaby do organu interpretacyjnego.

13. Nie można również podzielić stanowiska strony, co do naruszenia art. 120 O.p., ponieważ organ działał na podstawie przepisów prawa. Chybiony jest też zarzut naruszenia art. 125 § 1 O.p. Przepis ten wyraża zasadę szybkości postępowania. Stosowanie tej zasady nie może prowadzić do działań sprzecznych z prawem.

14. W kwestii zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie przepisów wprowadzonych w życie ustawą nowelizującą bez zachowania odpowiedniego vacatio legis, stwierdzić trzeba że zarzut ten jest bezzasadny. Przede wszystkim nie ma racji strona twierdząc, że są to przepisy o charakterze materialnym, które nie powinny wejść w życie w trakcie roku podatkowego. Przepisy te bowiem maja charakter mieszany – materialnoproceduralny, z przewagą jednak elementu proceduralnego. Tymczasem ochrona prawno-konstytucyjna, na którą powołuje się strona, dotyczy przepisów stricte materialnych, określających przedmiot, podmiot opodatkowania czy stawki podatkowe. I tak przykładowo powołany przez stronę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 2005 r. sygn. akt K 48/04 dotyczył przepisów wprowadzających stawkę podatkową, a wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 kwietnia 2001 r. sygn. akt K 13/01, likwidacji ulgi podatkowej, po trzech miesiącach od jej wprowadzenia. Regulacja zawarta w dziale IIIA Ordynacji podatkowej takich regulacji nie zawiera. Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania sama w sobie nie stanowi dla podatników źródła uprawnień i obowiązków, jakkolwiek może ostatecznie wpłynąć na wysokość zobowiązania podatkowego. Jest raczej instrumentem służącym organom podatkowym w celu walki z unikaniem przez podatników opodatkowania.

Należy też zauważyć, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego ocena "odpowiedniości" vacatio legis zawsze oceniana była w świetle także innych zasad i wartości konstytucyjnych, odnoszących się do danej regulacji prawnej. W wyroku z dnia 9 lutego 1999 r., sygn. akt P 4/98 (publik. Z.U. 1999/1/4), Trybunał wskazał, że ocena "odpowiedniości" vacatio legis zależy też jednak od innych zasad i wartości konstytucyjnych, odnoszących się do danej regulacji prawnej. Argument ważnego interesu publicznego może – wyjątkowo – uzasadniać ograniczenie lub nawet rezygnację z ustanowienia vacatio legis. (...) "Odpowiedniość" vacatio legis rozpatrywać trzeba w związku z możliwością pokierowania – po ogłoszeniu nowych przepisów – swoimi sprawami w sposób uwzględniający treść nowej regulacji (...) Wymóg zachowania vacatio legis należy bowiem odnosić nie do ochrony adresata normy prawnej przed pogorszeniem jego sytuacji, lecz do jego możliwości zapoznania się z nowym prawem i możliwości adaptacyjnych, a te bywają wszak zróżnicowane (...).

Ustawa nowelizacyjna weszła w życie po upływie 30 dni od ogłoszenia ustawy. Jest to czas, który ustawodawca uznał za odpowiedni do tego, aby podatnik zaprzestał stosowania sztucznego działania, które przed wejściem w życie ustawy mogło być wykorzystywane do unikania opodatkowania. Jak wskazano w uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej (str. 47), celem projektowanych rozwiązań jest przede wszystkim prewencja. Trudno uznać w tej sytuacji istnienie "prawa nabytego" do kontynuowania unikania opodatkowania pod rządami nowej ustawy tylko dlatego, że wcześniej zostały wykreowane sztuczne mechanizmy działania. Biorąc pod uwagę te argumenty, Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie dostrzega powodów, dla których 30-dniowe vacatio legis miałoby naruszać zasadę państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151, Sąd oddalił skargę w całości.

[...]