Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 792/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 148 par. 1  w zw z art. 149 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 27 listopada 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia NSA Barbara Adamiak /spr./ sędzia del. WSA Dorota Dąbek Protokolant asystent sędziego Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1700/13 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. prostuje sentencję zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w miejsce oznaczenia daty zaskarżonego postanowienia wpisuje "24 maja 2013 r."; 2. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 3. zasądza od M. K. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1700/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...].

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...].

Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], którą stwierdzona została nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Przemyślu z dnia [...] września 1970 r. nr [...] zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi N. gromady P. i wsi Ł. gromady K., w części dotyczącej działek oznaczonych po scaleniu nr [...], [...] i [...], położonych w N.

Wnioskiem z dnia 15 lutego 2011 r. M. K. wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] marca 2009 r., wskazując jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Takim dowodem jest świadek S. K., którego przesłuchanie miałoby wykazać sposób przeprowadzania scalania gruntów wsi N., istnienie zgody po stronie M. R. na scalenie gruntów, a także uprawdopodobnienie zachowania terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że podstawą stwierdzenia przez Wojewodę Podkarpackiego nieważności decyzji scaleniowej w części był rzekomy brak zgody M. R. na objęcie jego gruntów postępowaniem scaleniowym. Skarżąca dowiedziała się przypadkiem, że osoba, która w 1970 roku przeprowadzała scalenie gruntów wsi N. żyje i jest zatrudniona w Nadleśnictwie Jarosław – osobą tą jest S. K., a jego podpis widnieje na dokumentach scaleniowych. Wobec tego w dniu 20 stycznia 2010 r. skarżąca udała się do miejsca pracy świadka, który opisał przebieg i procedury stosowane przy scaleniu, a także fakt, że istniała zgoda M. R. na proponowany sposób scalenia.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że stosownie do treści art. 148 § 1 k.p.a. wniosek o wznowienia postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona powzięła informację o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania i to strona zobowiązana jest wykazać, że miesięczny termin został dochowany.

Powołując się na akta sprawy, Minister wskazał, że z akt tych wynika, że projekt scalenia gruntów wsi N. gromady P. i wsi Ł. gromady K. zatwierdzony decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Przemyślu z dnia [...] września 1970 r. nr [...] został opracowany przez geodetę S. K. w 1970 roku. Decyzja ta znajdowała się w aktach sprawy nr [...] prowadzonej przez Wojewodę Podkarpackiego z wniosku H. R. o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Natomiast z notatki służbowej z dnia 23 stycznia 2009 r. oraz protokołu z dnia 4 marca 2009 r. wynika, że w tych dniach M. K. zapoznała się z wyżej wymienionymi aktami w Podkarpackim Urzędzie Wojewódzkim w Rzeszowie, zatem w owym czasie powzięła informację o osobie, która opracowała projekt scalenia przedmiotowych gruntów. Ponieważ M. K. wystąpiła z wnioskiem o wznowienie dopiero w dniu 15 lutego 2011 r., zatem po upływie niemal dwóch lat od dnia, w którym zapoznała się z aktami sprawy należało uznać, iż nie dochowała terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2013 r. złożyła M. K. Skarżąca zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 75 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w styczniu 2011 r. przypadkowo uzyskała informację na temat osoby S. K. i w dniu 20 stycznia 2011 r. w trakcie rozmowy z nim uzyskała nowe wiadomości na temat scalenia z lat siedemdziesiątych. Zatem składając wniosek o wznowienie w dniu 15 lutego 2011 r., dochowała miesięcznego terminu do jego złożenia. W ocenie skarżącej pojęcie dowodu w rozumieniu art. 75 k.p.a. to środek dowodowy, a zatem np. zeznania świadka, a nie sam świadek. To, że w 2009 roku mogła wiedzieć z akt, że S. K. przeprowadzał postępowanie scaleniowe nie ma znaczenia w sprawie, bo istotne jest kiedy dowiedziała się o wiedzy jaką on posiada, która może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Rozpoznając sprawę Sąd wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Wnioskiem z dnia 15 lutego 2011 r., skarżąca faktycznie wystąpiła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2009 r., którą utrzymana została w mocy decyzja Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] marca 2009 r., stwierdzająca nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Przemyślu z dnia [...] września 1970 r. nr [...] zatwierdzająca projekt scalenia gruntów wsi N. gromady P. i wsi Ł. gromady K., w części dotyczącej działek oznaczonych po scaleniu nr [...], [...] i [...], położonych w N.

Jako podstawę wznowienia postępowania powołano art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym, wznawia się postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Skarżąca we wniosku o wznowienie wskazała nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, nieznany organowi, który wydał decyzję w postaci zeznań świadka S. K. na okoliczność sposobu przeprowadzenia scalenia gruntów wsi N. i istnienia zgody M. R. na scalenie.

Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. dowodem w szczególności mogą być zeznania świadka. Zatem dowodem, na który wskazuje skarżąca w swoim wniosku jest wiedza S. K., jako geodety, który przeprowadzał proces scalenia zakończony decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Przemyślu z dnia [...] września 1970 r. nr [...]. Dowodem w sprawie mają być jego zeznania związane z wiedzą jaką posiada na okoliczność wskazaną we wniosku. Skarżąca we wniosku wskazuje, kiedy i w jaki sposób dowiedziała się o nowym, w jej ocenie istotnym dla sprawy, który nie był znany organowi w dniu wydania decyzji, mimo, że w tej dacie istniał. Zgodzić się należy z zarzutem skargi, że we wniosku nie chodzi o osobę świadka, geodety S. K., którego personalia skarżąca mogła poznać w dniu 23 stycznia 2009 r., zapoznając się z aktami sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi N., jak przyjął organ, a o wiedzę jaką świadek ten posiada i o której to wiedzy skarżąca dowiedziała się w określonej dacie. Daty te są różne, dlatego też należy uznać, że uchybienie to może mieć istotny wpływ na ustalenie zachowania przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z [...] kwietnia 2013 r. nr [...].

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 148 § 1 i art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego skutkujące bezzasadnym uchyleniem zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającego go postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], polegające na przyjęciu, że M. K. podanie o wznowienie postępowania złożyła w przepisanym ustawowo terminie;

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwą konstrukcję uzasadnienia wyroku polegającą na tym, że prawie całość uzasadnienia zajmuje przytoczenie stanu faktycznego sprawy bez wyjaśnienia rozstrzygnięcia oraz wskazań co do dalszego postępowania, co uniemożliwia ponowne badanie przez organ przedmiotowej sprawy.

W związku z powyższym wnosił o:

1) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;

2) zasądzenie od strony skarżącej na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kosztów postępowania kasacyjnego według norm obowiązujących.

M. K. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 148 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego jest zasadny. Według art. 148 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego "Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania". Skutkiem prawnym uchybienia tego terminu jest wydanie przez właściwy organ do wznowienia postępowania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego).

Sąd kontrolując zgodność z prawem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu do wniesienia postępowania obowiązany jest wykonać, przy zastosowaniu środka na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do jakich naruszeń przepisów postępowania doszło w sprawie. Dla zachowania terminu istotną datą jest data, w której strona dowiedziała się o nowym dowodzie, a nie w którym podjęła czynności ustalenia treści dowodów, do których przeprowadzenia nie jest umocowana prawnie. Nie można zatem ustalenia zakresu wiedzy świadka w sprawie uważać za zdarzenie mające znaczenie dla zachowania terminu do złożenia podania.

O tym czy osoba ma zdolność do wystąpienia w charakterze świadka, którą strona uważa za świadka w sprawie i wnosi o przeprowadzenie tego rodzaju dowodu, należy do organu administracji publicznej. Ocena zatem, czy geodeta prowadzący scalenie gruntów ma zdolność do wystąpienia jako świadek, nie należy do strony a do organu. Znaczenie zatem działań podejmowanych przez stronę do ustalenia zdolności S. K. do wystąpienia jako świadek w sprawie nie można przypisać skutku prawnego zdarzenia prawnego, od którego zależy zachowanie terminu do wniesienia podania i wznowienie postępowania.

Zasadnie w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu nie wywiedziono naruszeń przepisów postępowania przy ustaleniu terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.