Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 199/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, art. 5,8,10
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz 147
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.
article: art. 28, art. 97 § 1 pkt 4, art. 156 § 1 pkt 7 i 4, at. 16 §  1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 144 § 1 pkt 1 h-l, art. 141 pkt 4, art. 134 § 1 , art. 3 § pkt 2, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) sędzia NSA Bożena Popowska sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych J. L., Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz R. z siedzibą w W., R. z siedzibą w W. i R. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 410/13 w sprawie ze skargi J. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz którejkolwiek ze stron.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 września 2013 r. (sygn. akt I SA/Wa 410/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J. L., uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] oraz postanowienie tego samego organu z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], Prezydent m.st. Warszawy – działając na zasadzie art. 95 ust. 4, art. 96 ust. 1 i 4 oraz art. 97 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) - zatwierdził projekt podziału działki nr [...] z obrębu [...], stanowiącej nieruchomość położoną w Warszawie przy [...], o powierzchni 0,4163 ha, ujawnioną w księdze wieczystej [...], na działki o numerach [...] i [...].

Odwołania od powyższej decyzji złożyły spółki: [...] Spółka z o.o. z siedzibą w W., [...] w W., [...] w W. i [...] w W.

Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] zawiesiło postępowanie odwoławcze (cyt.): "do czasu wykreślenia ostrzeżenia w księdze wieczystej nr [...] o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w w/w księdze z rzeczywistym stanem prawnym - w zakresie wpisu dotyczącego prawa użytkowania wieczystego".

W uzasadnieniu swojego stanowiska Kolegium podniosło, że w postępowaniu podziałowym, prowadzonym z urzędu i na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, stronami postępowania są podmioty, którym przepis prawa, z racji posiadania praw rzeczowych lub roszczeń do nieruchomości będącej przedmiotem podziału, przyznaje ochronę prawną. Interes prawny w tym postępowaniu mają zatem podmioty, które są władne dysponować, podlegająca podziałowi, nieruchomością w ramach przysługującego im prawa a także osoby, którym przysługuje roszczenie z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ).

Wskazując na powyższe, Kolegium podkreśliło, że w analizowanej sprawie, kluczową do rozstrzygnięcia była kwestia, czy podmioty, które w tej sprawie złożyły odwołanie, miały w nim przymiot strony - w rozumieniu art. 28 k.p.a. - a więc czy mogły skutecznie zakwestionować decyzję organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że w księdze wieczystej [...], obejmującej podlegającą podziałowi, działkę ewidencyjną nr [...], w dziale [...] księgi - jako właściciel wpisane jest Miasto Stołeczne Warszawa, zaś jako użytkownik wieczysty - [...] z o.o., przy czym, a co było w tym przypadku istotne, wpis użytkowania wieczystego oparty został na decyzji Zarządu Związku Dzielnic Gmin m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 1993 r. nr [...], która została już wyeliminowana z obrotu prawnego. Jednocześnie organ zaznaczył, iż we wspomnianej księdze wieczystej wpisane jest ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej ze stanem prawnym rzeczywistym.

W związku z powyższym, Kolegium, powołując się na treść, art. 3 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), stwierdziło, iż wprawdzie ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wyłączało w tym przypadku rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, ale nadal obowiązywało domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z tej przyczyny – zdaniem Kolegium - nie było obecnie możliwe rozstrzygnięcie kwestii dopuszczalności prowadzenia postępowania, wywołanego odwołaniami złożonym przez [...] Spółka z o.o. oraz wymienione na wstępie Banki.

Ponadto, Kolegium wskazało w tym miejscu na treść przepisu art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. i zauważyło, że w przedmiotowej sprawie zachodziły okoliczności uzasadniające zawieszenie postępowania odwoławczego od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] do czasu wykreślenia, zawartego w dziale [...] księgi wieczystej nr [...], ostrzeżenie o z niezgodności ujawnionego stanu prawnego ze stanem rzeczywistym.

Rozpoznając sprawę na skutek wniosku J. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] - orzekając na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. k.p.a. - uchyliło w całości własne postanowienie z dnia [...] września 2012 r. i zawiesiło postępowanie odwoławcze, wywołane odwołaniami wniesionymi od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] przez: [...] Sp. z o.o. w W., [...], [...] i [...] - do czasu prawomocnego zakończenia, zawisłego przed sądem powszechnym, postępowania zainicjowanego pozwem J. L. o usunięcie niezgodności między stanem ujawnionym w księdze wieczystej [...] a rzeczywistym stanem prawnym, polegającej na nakazaniu wykreślenia z działu [...] w/w księgi wieczystej wpisu prawa wieczystego użytkowania ustanowionego na rzecz [...] Sp. z o.o. w W. oraz nakazaniu wykreślenia z działu [...] wpisu znajdujących się tam hipotek umownych kaucyjnych wpisanych pod nr [...], [...] i [...] o równym pierwszeństwie ustanowionych na rzecz banków [...] w A., [...] w A., [...]w A.

W motywach rozstrzygnięcia, Kolegium wyjaśniło, że nie budził wątpliwości fakt, iż decyzja Zarządu Związku Dzielnic Gmin m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 1993 r. nr [...], stanowiąca podstawę ustanowienia na rzecz [...] Sp. z o.o. prawa wieczystego użytkowania do przedmiotowej nieruchomości, została usunięta z obrotu prawnego, jak również, że decyzja Kolegium, usuwająca z obrotu ową decyzję z dnia [...] czerwca 1993 r. stała się podstawą zmiany wpisu w ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, poprzez wykreślenie wpisu dotyczącego stanu władania budynkiem posadowionym na gruncie owej nieruchomości i wskazanie, że stanowi on własność J. L. Jednakże Kolegium podniosło, iż w dziale [...] księgi wieczystej [...] - jako wieczysty użytkownik przedmiotowej nieruchomości nadal jest wskazana spółka [...] Sp. z o.o., a w dziale [...] tej samej księgi nadal wpisane jest ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w zakresie wpisów dokonanych w dziale [...] (dotyczących prawa wieczystego użytkowania) oraz w dziale [...] (dotyczących hipotek wpisanych pod numerami [...], [...], [...] o równym pierwszeństwie) – w związku z wydaniem w dniu [...] marca 2011 r. (sygn. akt [...]) przez Sąd Rejonowy dla Warszawy [...] postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia powództwa. Organ nadmienił również, że przed Sądem Rejonowym dla Warszawy [...], pod sygnaturą akt [...] toczy się postępowanie z powództwa J. L. o usunięcie niezgodności między stanem ujawnionym w księdze wieczystej [...] a rzeczywistym stanem prawnym przedmiotowej nieruchomości, w zakresie nakazania wykreślenia z działu [...] w/w księgi wieczystej wpisu prawa wieczystego użytkowania ustanowionego na rzecz [...] Sp. z o.o. w W. oraz wykreślenia z działu [...] wpisu ujawnionych w nim hipotek umownych kaucyjnych ustanowionych na rzecz: banków [...] w A., [...] w A., [...] w A.

Ostatecznie Kolegium uznało, że wprawdzie wpis ostrzeżenia, o przywołanej treści, wyłączał jedynie rękojmię wiary publicznej wpisu ujawnionego w dziale [...] księgi wieczystej, ale – zdaniem organu - dopóki wpis taki pozostaje w księdze wieczystej, dopóty aktualne pozostaje domniemanie, że [...] Sp. z o.o. są wieczystym użytkownikiem wieczystym nieruchomości, dla której księga taka jest prowadzona. Organ nie podzielił przy tym poglądu, jakoby w oparciu o wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2010 r. (sygn. akt I OSK 303/10) oddalający skargę kasacyjną, wniesioną przez [...] Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2009 r. (sygn. akt I SA/Wa 1145/09), wydanego w sprawie odmowy uchylenia decyzji, na mocy której usunięto ostatecznie z obrotu prawnego wspomnianą wyżej decyzję Zarządu Związku Dzielnic Gmin m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 1993 r. nr [...], możliwe było obalenie domniemania, wynikającego z treści wpisów zawartych w księdze wieczystej. Domniemanie to bowiem, chociaż jest domniemaniem wzruszalnym, może być obalone jedynie w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oraz w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawdziwości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1993 r., sygn. akt III CZP 14/93). Powyższe – jak wywodził organ - wynikało również z faktu, iż wpis do księgi wieczystej jest specyficzną forma orzeczenia sądowego wydawanego w postępowaniu wieczystoksięgowym (art. 626[7] § 6 k.p.c.).

W rezultacie – w ocenie Kolegium - w sytuacji, gdy toczył się proces o usunięcie niezgodności między stanem ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym przedmiotowej nieruchomości, kwestia istnienia po stronie [...] Sp. z o.o. interesu prawnego w rozstrzygnięciu sprawy o podział rzeczonej nieruchomości, w sytuacji, gdy interes taki służy - co do zasady - jedynie właścicielom lub użytkownikom wieczystym dzielonej nieruchomości, stała pod znakiem zapytania. Z tej przyczyny, konieczne było zawieszenie niniejszego postępowania odwoławczego do czasu prawomocnego zakończenia, wskazanego wyżej, postępowania sądowego. Wynik tego postępowania miał bowiem – jak podkreślił organ - bezpośredni wpływ na postępowanie administracyjne prowadzone w niniejszej sprawie, albowiem dotyczył kręgu stron postępowania.

Na wyżej przedstawione postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. J. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę w której zarzuciła organowi naruszenie: art. 7 zw. z art. 10 w zw. z art. 136 k.p.a., art. 170 w zw. z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2001 r. Nr 124 poz. 1361) i art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. art. 3 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.

Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Uchylając – na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd przytoczył treść art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i stwierdził, że pojęcie zagadnienia wstępnego, użyte w tym przepisie jest sporne. Zdaniem Sądu, zagadnieniem tym mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Należało też, jak wywodził Sąd, przyjąć, że zagadnieniem wstępnym - w rozumieniu powyższego przepisu - mogło być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należało do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to mogło być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd orzekający wskazał również, że organ, przed którym toczyło się postępowanie w sprawie głównej, winien ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym ( vide: wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., II OSK 1698/07, LEX nr 489631).

Dokonując zaś wykładni art. 3 i art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, Sąd podniósł, że domniemania z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece są domniemaniami iuris tantum i jako takie mogą być obalone przez przeciwstawienie im dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, albo w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie jednak Sąd stwierdził, że zasada, wyrażona w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów w tychże księgach (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 1999 r. sygn. akt IV SA 2338/98). Domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie może być zatem obalone przez organy w postępowaniu administracyjnym.

Sąd nadmienił także, iż zgodnie z art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, rękojmię wiary publicznej wyłącza ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości przy czym wyłączenie rękojmi wchodzi w rachubę jedynie w takim przypadku, (cyt.): "kiedy może ona działać, a więc wtedy, gdy zachodzi niezgodność między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym (art. 5 u.k.w.h.). Sąd Najwyższy wskazywał, że wytoczenie powództwa o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym nie uzasadnia zawieszenia postępowania w sprawie o zapłatę wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, w której podniesione zostały zarzuty podważające domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych. W takim przypadku zawieszenie postępowania nie byłoby celowe i mogłoby jedynie spowodować jego przewlekłość (por. wyrok SN z dnia 6 czerwca 2007r., III CSK 407/06, LEX nr 347313)".

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie wpisanie do księgi wieczystej [...] ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie było jednak tożsame z przesądzeniem, że prawo użytkownika wieczystego, wpisane na rzecz [...] Spółka z o.o., zostało dokonane niezgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Ewentualna niezgodność, istniejąca między stanem prawnym nieruchomości, a jej rzeczywistym stanem prawnym, mogła być usunięta tylko w drodze orzeczenia sądu powszechnego - zgodnie z dyspozycją art. 10 ust. 1 w zw. z art. 5 u.k.w.h. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1823/11). Nie stanowiła zatem zasadnej przesłanki zawieszenia przedmiotowego postępowania okoliczność, iż przed sądem powszechnym zawisł z powództwa J. L. proces o usunięcie niezgodności między stanem ujawnionym w księdze wieczystej [...] a rzeczywistym stanem prawnym wyżej opisanej nieruchomości.

W konkluzji Sąd wyraził pogląd, że (cyt.): "Niezależnie od wyników postępowania przed sądami powszechnymi udział w postępowaniu administracyjnym (zawieszonym przez organ) podmiotów objętych ostrzeżeniem nie będzie miał negatywnego wpływu na przedmiotowe postępowanie administracyjne. Natomiast gdyby strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu przysługuje jej prawo złożenia wniosku o wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt.4 k.p.a.)

Rozważając te okoliczności należało przyjąć, że w takim przypadku zawieszenie postępowania administracyjnego nie było celowe i mogło jedynie spowodować jego przewlekłość.

Należy przy tym jeszcze raz podkreślić, że wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej wyłącza rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, ale nie wyłącza domniemania z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Organ administracji publicznej, nie jest natomiast uprawniony do oceny prawidłowości wpisów, nie może ich również kwestionować.

Ponownie rozpoznając wniosek organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu i przedstawioną wykładnię obowiązujących przepisów".

Od powyższego wyroku zostały wniesione cztery skargi kasacyjne.

I.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając w/w wyrok całości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię:

1/ art. 3 ust 1 oraz art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) - poprzez uznanie iż wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej, wyłączający rękojmię dobrej wiary ksiąg wieczystych, nie stanowi zagadnienia wstępnego w określonego w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i tym samym, dopuszczalne jest rozpoznanie odwołania od decyzji podmiotu, co do którego została wyłączona rękojmia dobrej wiary ksiąg wieczystych,

2/ art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - poprzez uznanie, iż powództwo o usunięcie niegodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, jak również ujawnienie tegoż roszczenia poprzez wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej, nie stanowi zagadnienia wstępnego, określonego w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i tym samym, dopuszczalne jest rozpoznanie odwołania od decyzji podmiotu, co do którego została wyłączona rękojmia dobrej wiary ksiąg wieczystych,

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, Kolegium wnosiło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

II.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, [...] sp. z o.o. w W., zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie art. 97 § 1 pkt k.p.a. - przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie, że przepis ten nie odnosi się do sytuacji, w której znalazła się w/w Spółka.

Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną, [...] sp. z o.o. wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji lub uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

III.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, J. L. zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest:

a) art. 145 § 1 pkt. 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - poprzez brak należytej kontroli badanego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego pod względem jego zgodności z prawem, skutkującej uwzględnieniem zgłoszonej skargi również z przyczyn odmiennych aniżeli powołane w skardze, poprzez wskazanie organom administracyjnym bezzasadnej oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania, polegających na uznaniu, iż obalenie domniemania zgodności wpisu deklaratoryjnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 t., o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r., Nr 124 poz. 1361), nie może zostać przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym lub sądowoadministracynym, a w konsekwencji bezzasadne nakazanie organowi administracyjnemu uwzględnienie w postępowaniu o podział nieruchomości również podmiotów, których prawa są wpisane jako jawne w dziale [...] i [...] księgi wieczystej Nr [...], bez konieczności badania ich interesu prawnego do bycia stroną postępowania administracyjnego na podstawie przysługującego im uprawnienia mającego swoje źródło w przepisach prawa materialnego; co może skutkować nieważnością wydanej w ten sposób decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. z uwagi na skierowanie jej do podmiotów, których praw i obowiązków decyzja nie dotyczy;

2. prawa materialnego to jest:

a) art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 2a) ustawy 2 dnia 29 września 1990 r., o zmianie ustawy o gospodarce gruntami oraz wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1992 r. Nr 91 poz. 455) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż wzruszenie domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym prawa jawnego wpisanego w księdze wieczystej, nie może być przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym bądź sądowoadministracyjnym, a wyłącznie w postępowaniu o uzgodnienie stanu prawnego z rzeczywistym stanem prawnym bądź w innym postępowaniu sądowym, również wówczas, gdy istnienie materialnoprawnej podstawy powstania z mocy ustawy z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa wieczystego użytkowania gruntu, ujawnionego w księdze wieczystej wpisem deklaratoryjnym na podstawie decyzji administracyjnej, zostało zakwestionowane we właściwym postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym poprzez wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej stwierdzającej nabycie prawa wieczystego użytkowania gruntu z mocy ustawy przez [...] sp. z o.o. ("[...]."), a w konsekwencji bezzasadne uznanie, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest uprawnione, do obalenia domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r., o księgach wieczystych i hipotece, jako przesłanki rozstrzygnięcia, w ramach badania interesu prawnego podmiotu ujawnionego w księdze wieczystej jako użytkownik wieczysty gruntu, do bycia stroną postępowania administracyjnego na podstawie art. 28 k.p.a.,

b) art. 5 o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 2a) ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami oraz wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1992 r. Nr 91 poz. 455) w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym uznaniu, iż rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, działa na korzyść podmiotu ujawnionego w księdze wieczystej wpisem deklaratoryjnym na podstawie wyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji administracyjnej, jako użytkownik wieczysty któremu przysługuje powstałe z mocy ustawy z dniem 5 grudnia 1990 r., prawo wieczystego użytkowania gruntu, podczas gdy nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu nie stanowi czynności prawnej z osobą uprawnioną, według treści księgi wieczystej, a zatem nie jest chronioną rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, a w konsekwencji bez znaczenia jest czy w księdze wieczystej ujawniona jest wzmianka wyłączająca rękojmie publicznej wiary ksiąg wieczystych stosownie do art. 8 o księgach wieczystych i hipotece.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, J. L. wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie - w oparciu o art. 184 in fine p.p.s.a. - w wypadku uznania, iż zaskarżony wyrok odpowiada prawu pomimo błędnego uzasadnienia, o oddalenie skargi kasacyjnej J. L. w całości, z uwagi, iż zaskarżony wyrok pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, przy uwzględnieniu w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej J. L. – wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

IV.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości [...] w W., [...] z siedzibą w W. (wcześniej: [...]) oraz [...] z siedzibą w W. zarzuciły Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie:

1. przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a) art. 97 § 1 pkt 4 w związku z art. 28 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1, art. 8 i 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - poprzez błędne uznanie, że nie jest "zagadnieniem wstępnym", w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zagadnienie, czy podmiot, który złożył odwołanie, jest stroną postępowania administracyjnego, a w konsekwencji czy podmiot ten posiada uprawnienia do składania środków odwoławczych;

b) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez:

-) sporządzenie uzasadnienia i sformułowanie oceny prawnej oraz wskazań, co do dalszego postępowania w zaskarżonym wyroku w sposób uniemożliwiający w istocie dokonanie rozstrzygnięcia przez organ administracji, tj, z jednej strony wykluczenie zawieszenia postępowania, a z drugiej strony ocenienie, że organ administracji nie jest władny rozstrzygnąć, czy Skarżący posiadają prawa rzeczowe do nieruchomości, a w konsekwencji czy odwołania pochodziły od strony,

-) zaniechanie zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku konkretnych i jednoznacznie sformułowanych wskazań co do dalszego postępowania przez organ pierwszej instancji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowe zastosowanie przez sąd tych przepisów skutkowałoby oddaleniem skargi;

2.prawa materialnego, to jest art. 97 § 1 pkt 4 w związku z art. 28 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1, art. 8 i 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece - poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że nierozstrzygnięcie, co do tego, czy skarżącym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości, wobec braku kompetencji w tym zakresie po stronie organu administracji, nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.,

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżące Banki wnosiły o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

We wszystkich czterech skargach kasacyjnych ich autorzy przedstawili stan faktyczny sprawy i bardzo obszerne argumentacje prawne.

W dniu 19 sierpnia 2015 r. do akt sprawy wpłynęło pismo J. L., w którym rozszerzono zarzuty kasacyjne (naruszenie art. 45 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) oraz powtórzono argumentację, przywołaną w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W piśmie tym zawarta została także informacja o prawomocnym zakończeniu procesu cywilnego o uzgodnienie treści księgi wieczystej [...] z rzeczywistym stanem prawnym poprzez oddalenie przez Sąd Okręgowy w Warszawie apelacji J. L., wniesionej od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] w Warszawie z dnia [...] czerwca 2013 r. (sygn. akt [...]), w którym to wyroku Sąd oddalił powództwo skarżącej (wyrok z dnia [...] czerwca 2015 r., sygn. akt [...]). Do pisma dołączono odpis w/w wyroku wraz z uzasadnieniem a także odpis decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. nr akt [...] umarzającej postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], wydanej w przedmiocie ustanowienia na rzecz J. L. prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej, położonej w [...] nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], o powierzchni 2617 m kw.

W odpowiedzi na powyższe pismo, w dniu 26 sierpnia 2015 r. do akt sprawy wpłynęły pisma od skarżącej kasacyjnie Spółki [...] spółka z o.o. w W. i od skarżących kasacyjnie Banków, to jest: [...] z siedzibą w W., [...] z siedzibą w W. (wcześniej: [...]) oraz [...] z siedzibą w W.

W piśmie z dnia 25 sierpnia 2015 r. [...] spółka z o.o. w W. wniosła o oddalenie wniosku dowodowego J. L. w postaci decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. nr akt [...] informując, że decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i w dniu 31 sierpnia 2015 r. skarga ta będzie przedmiotem rozpoznania Sądu. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie Spółka wnosiła o przeprowadzenie dowodu z postanowień Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2015 r. i [...] kwietnia 2015 r. (sygn. akt [...]) – na okoliczność aktualnego stanu prawnego spornej nieruchomości. Poza tym w piśmie tym, jej autor odniósł się merytorycznie do argumentacji zawartej w w/w piśmie J. L. oraz powiadomił Sąd, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. (sygn. akt P 46/13) kwestionującego konstytucyjność art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zakresie w jakim nie wyłącza on dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, Skarżąca Spółka wniosła skargę o wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej.

Ponadto, skarżąca Spółka twierdziła, że przedmiotowe postępowanie administracyjne winno być zawieszone do czasu zakończenia procesu zainicjowanego przez J. L. o ustalenie – w trybie art. 189 k.p.c. – że ujawnione w księdze wieczystej, prowadzonej dla spornej nieruchomości, prawo użytkowania wieczystego przysługującego [...] spółka z o.o. w W., nie powstało oraz, że nie powstały, ujawnione we wspomnianej księdze wieczystej, hipoteki kaucyjne ustanowione na rzecz skarżących kasacyjnie Banków .

W odrębnym piśmie również datowanym na dzień 25 sierpnia 2015 r. skarżące kasacyjnie Banki także odniosły się merytorycznie do treści pisma J. L. i wnosiły o dopuszczenie dowodu z treści wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2015 r. (sygn. akt [...]) a dodatkowo też z odpisu z księgi wieczystej [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. - na okoliczność przysługiwania im interesu prawnego do zaskarżenia decyzji podziałowej a także nieobalenia w procesie cywilnym, uzgadniającym stan prawny wynikający z treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, domniemania wynikającego z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił częściowo powyższe wnioski i dopuścił dowód z dokumentu w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2015 r. (sygn. akt [...]) - na okoliczność stanu prawnego spornej nieruchomości i stanu sprawy, uznanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. za zagadnienie wstępne w stosunku do postępowania podziałowego dotyczącego przedmiotowej nieruchomości. Pozostałe wnioski dowodowe Sąd oddalił jako zbędne a w przypadku dowodu z dokumentu w postaci decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. nr akt [...], dowód ten uznał za nieprzydatny oraz niedopuszczalny. W sytuacji bowiem, w której decyzja ta będzie za kilka dni przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie mogła być wcześniej przedmiotem odniesień czynionych przez Sąd II instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skargach kasacyjnych. Skargi te zaś, to jest skargi kasacyjne wniesione przez: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., [...] z siedzibą w W., [...]z siedzibą w W. oraz [...] z siedzibą w W. i [...] spółka z o.o. w W. w zasadniczej części były uzasadnione, zaś skarga kasacyjna wniesiona przez J. L. okazała się częściowo trafna mimo, że zaskarżony wyrok – co do samego rozstrzygnięcia – uwzględniał jej skargę wniesioną do Sądu Wojewódzkiego. W związku ze stanowiskiem, zajętym przez [...] spółka z o.o. w piśmie z dnia 7 stycznia 2014 r. wypada przy tym wyjaśnić, że ponieważ – zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a. – skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, to z tego powodu należało uznać, iż skarga kasacyjna, złożona przez J. L., jako wniesiona od wyroku Sądu I instancji (a nie od samego uzasadnienia) była oczywiście w pełni dopuszczalna.

Jednocześnie nadmienić też należy, że dodatkowe zarzuty kasacyjne, zgłoszone dopiero w piśmie procesowym J. L. (pismo datowane na dzień 17 sierpnia 2015 r.) jako wniesione po upływie ustawowego terminu nie mogły być brane przez Sąd pod uwagę.

Odnosząc się zatem w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych podniesionych w skargach kasacyjnych wskazać trzeba, że zasadnie w skardze kasacyjnej [...] z siedzibą w W., [...] z siedzibą w W. (wcześniej: [...]) oraz [...] z siedzibą w W. podniosły, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest nieczytelne a przede wszystkim wewnętrznie niespójne, gdyż zawiera sprzeczne ze sobą wnioski. Z tego powodu istotnie nie można z nich wywieść wskazań, co do dalszego postępowania organu I instancji. W uzasadnieniu kontrolowanego wyroku Sąd Wojewódzki przytoczył wprawdzie treść przepisów, mających w analizowanej sprawie zastosowanie, ale nie wyciągnął z nich logicznych wniosków. W szczególności Sąd I instancji z jednej strony bowiem przyjął, że organ administracji publicznej nie jest uprawniony do rozstrzygnięcia kwestii prawidłowości wpisu do księgi wieczystej a także, iż nie może takiego wpisu kwestionować, z drugiej jednak strony, Sąd Wojewódzki stwierdził, że brak było podstaw do zwrócenia się o takie rozstrzygnięcie do innego, właściwego organu lub sądu, a dodatkowo, iż postępowanie, toczące się przed sądem cywilnym z powództwa, wniesionego przez J. L. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, nie stanowiło zagadnienia wstępnego – w rozumieniu art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. – chociaż to istnienie, owego kwestionowanego przez powódką wpisu, decydowało w tym przypadku o dopuszczalności odwołań wniesionych przez w/w Banki i [...] spółka z o.o. w W. od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy zatwierdzającej podział przedmiotowej działki.

Niedopuszczalne było także wyrażenie przez Sąd Wojewódzki następującego poglądu (cyt.): "Niezależnie od wyników postępowania przed sądami powszechnymi udział w postępowaniu administracyjnym (zawieszonym przez organ) podmiotów objętych ostrzeżeniem nie będzie miał negatywnego wpływu na przedmiotowe postępowanie administracyjne. Natomiast gdyby strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu przysługuje jej prawo złożenia wniosku o wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt.4 k.p.a.)

Rozważając te okoliczności należało przyjąć, że w takim przypadku zawieszenie postępowania administracyjnego nie było celowe i mogło jedynie spowodować jego przewlekłość".

Skład orzekający pragnie w tym miejscu stanowczo podkreślić, że o tym, kto może być stroną danego postępowania administracyjnego ( a więc m. in. o tym, kto może wnieść odwołanie od decyzji organu I instancji) decydują wyłącznie przepisy prawa, w tym dokładnie kwestię tę reguluje art. 28 k.p.a. Zgodnie z jego treścią, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Nie są więc w tym względzie miarodajne ani uwarunkowania praktyczne, ani też nie jest dopuszczalne, jak uznał to Sąd Wojewódzki, dopuszczenie do udziału w danym postępowaniu na tzw. "wszelki wypadek" podmiotu, którego interes prawny w tym postępowaniu jest wątpliwy.

Z tych powodów trafny był zarzut, zawarty w skardze kasacyjnej wniesionej przez w/w Banki oraz w skardze kasacyjnej wniesionej przez J. L. a dotyczący naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełniało bowiem wymogów przewidzianych w tym przepisie. Brak było zarówno rzetelnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wskazań co do dalszego postępowania.

Niezasadnie natomiast zarzucono zaskarżonemu wyrokowi (skarga kasacyjna Banków) naruszenie art. 153 p.p.s.a., gdyż przepis ten w rozpoznawanej sprawie w ogóle nie miał zastosowania.

Zgodnie z powyższym uregulowaniem prawnym, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten zatem mógłby być naruszony przez sąd wojewódzki jedynie, gdyby sąd ten, rozpoznając sprawę po raz kolejny, nie uwzględnił wcześniejszej swojej oceny prawnej. Taka sytuacja zaś nie zachodziła w rozpoznawanej sprawie, gdyż zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji po raz pierwszy oceniał legalność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie zawieszenia postępowania.

Nietrafne były również pozostałe zarzuty procesowe, zawarte w skardze kasacyjnej, wniesionej przez J. L. Sąd Wojewódzki nie jest bowiem związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) a zatem – z formalnego punktu widzenia – Sąd miał prawo skargę uwzględnić z innych przyczyn, aniżeli podniesione przez skarżącą.

Wyjaśnić należy także, iż zaskarżony wyrok oparty został na przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., gdyż uchylając zaskarżone postanowienia o zawieszeniu postępowania, Sąd dokonywał, odmiennej od organu, wykładni prawa materialnego to jest kwestii, czy w tym przypadku występowało pojęcie zagadnienia wstępnego, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepis ten zatem w niniejszej sprawie miał charakter prawnomaterialny. Z tych powodów nie można było twierdzić, że w analizowanej sprawie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który to przepis pozwala Sądowi Wojewódzkiemu uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia ze względu na istotne uchybienia proceduralne, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Nieuzasadnionym był również zarzut odnoszący się do art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Fakt wydania przez Sąd Wojewódzki wyroku a więc orzeczenia merytorycznego sam z siebie już dowodził, że Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonego postanowienia, chociaż kontrola ta okazała się wadliwa.

Powyższe wiąże się już jednak z kwestiami prawnomaterialnymi, o czym niżej.

Kluczowe zagadnienie, jakie wystąpiło w rozpoznawanej sprawie sprowadzało się do rozstrzygnięcia, czy w sytuacji, w której została stwierdzona nieważność decyzji deklaratoryjnej, potwierdzającej powstanie na rzecz przedsiębiorstwa państwowego (legitymującego się w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu do nieruchomości) prawa użytkowania wieczystego, na podstawie której to decyzji został dokonany w księdze wieczystej, prowadzonej dla w/w nieruchomości, deklaratoryjny wpis i jednocześnie toczy się proces o uzgodnienie treści wyżej wspomnianej księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, następca prawny tego przedsiębiorstwa, powołując się na ów wpis, dotyczący prawa użytkowania wieczystego, dokonany na podstawie decyzji deklaratoryjnej, ma interes prawny w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym podziału tej nieruchomości.

W analizowanym stanie faktycznym, orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia [...] maja 1951 r. odmówiło bowiem K. P. (poprzednikowi prawnemu J. L.) ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...] (obecnie [...]) nr hip. [...], w skład której to nieruchomości wchodzi m. in. obecna działka, oznaczona numerem ewidencyjnym [...]. Następnie grunt ten został objęty decyzją uwłaszczeniową Zarządu Związku Dzielnic Gmin m. st. Warszawy z dnia [...] czerwca 1993 r. nr [...] - wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) - która to decyzja stanowiła podstawę do ujawnienia prawa użytkowania wieczystego - jako powstałego z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. - na rzecz [...]. Przedsiębiorstwo to z kolei, na mocy aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1991 r. (rep[...]), przekształciło się w [...] spółka z o. o. z siedzibą w W.

W dniu [...] grudnia 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., ostateczną decyzją nr [...], stwierdziło nieważność w/w decyzji uwłaszczeniowej a w związku z tym, że nieruchomość położona w [...] pod numerem [...] jest zabudowana budynkami, w tym budynkiem [...]i budynkiem [...], Prezydent m. st. Warszawy, decyzją podziałową z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], postanowił wydzielić geodezyjnie grunt dawnej nieruchomości warszawskiej nr hip. [...] i część gruntu dawnej nieruchomości nr hip. [...], celem realizacji roszczeń, wynikających z art. 7 dekretu z dnia 26 września 1945 r. o własności i użytkowaniu wieczystym gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Decyzją tą, działka o numerze [...] z obrębu [...], o powierzchni 0,4163 ha została podzielona na działki o numerach: [...] o powierzchni 0,2617 (zabudowana budynkiem [..]) i [...] o powierzchni 1,1546 ha. Odwołania od powyższej decyzji wniosły zaś: [...] spółka z o.o. z siedzibą w W. oraz skarżące kasacyjnie Banki. Rozpoznając zaś wspomniane odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. doszło do wniosku, że nie jest obecnie oczywistą w postępowaniu podziałowym kwestia legitymowania się przez podmioty odwołujące się interesem prawnym. Z jednej bowiem strony - została wyeliminowana z obrotu prawnego w/w decyzja z dnia [..] czerwca 1993 r., uwłaszczająca dawne [...], z drugiej jednak strony - w księdze wieczystej [...], prowadzonej dla podlegającej podziałowi nieruchomości nadal jest wpisane prawo użytkowania wieczystego na rzecz [...] spółka z o.o. z siedzibą w W. Dodatkowo, w księdze tej ujawnione zostało także ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym a ponadto przed sądem cywilnym toczył się ówcześnie proces z powództwa J. L. o uzgodnienie treści w/w księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Poza tym Kolegium ustaliło również, że we wspomnianej wyżej księdze wieczystej są wpisane na rzecz skarżących kasacyjnie Banków hipoteki kaucyjne.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pomimo wadliwego i wewnętrznie niespójnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, istota sprawy, jaka zaistniała w rozpoznawanym stanie faktycznym, pozwalała jednak na rozpoznanie skargi wniesionej do Sądu Wojewódzkiego, a która to skarga okazała się nieuzasadniona.

Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że wpis do księgi wieczystej - po myśli art. 626(6) kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) - jest orzeczeniem sądu cywilnego, którego treść wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Dodatkowo – na zasadzie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. z 2001r. Dz. U. Nr 124, poz. 1361 ze zm., dalej: "u.k.w.h.") - domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z tej przyczyny organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 1999 r. (sygn. akt IV SA 2338/98, LEX nr 47173), a który to pogląd podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie, zasada wyrażona w art. 3 ustawy z 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach. Nadmienić wypada, że pogląd ten wprawdzie dotyczył prawa własności, ale nie ulega wątpliwości, że ma on również zastosowanie do innych praw ujawnionych w księdze wieczystej, w tym do prawa użytkowania wieczystego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezasadnie przy tym skarżąca kasacyjnie J. L., powołując się na szereg orzeczeń Sądu Najwyższego, twierdziła, iż domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. może być obalone także w postępowaniu administracyjnym. Podkreślić bowiem należy, że pogląd taki nigdy nie został wyrażony ani przez Trybunał Konstytucyjny, ani Sąd Najwyższy.

Wyjaśnić w tym miejscu wypada, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego istniała rozbieżność poglądów, ale tylko co do tego, czy domniemanie, wynikające z wpisu do księgi wieczystej (art. 3 u.k.w.h.) może być obalone jedynie w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, czy też przeprowadzenie tego rodzaju przeciwdowodu może nastąpić również w innym postępowaniu sądowym. Przykładowo, w uchwale 7 sędziów z dnia 10 lutego 1951 r. (sygn. akt I C 741/50, OSN 1951, poz. 2) Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że ustalenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie w innej sprawie niż w postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy ustalenie takie nie należy do samego rozstrzygnięcia w danej sprawie, lecz stanowi jedynie jego przesłankę. Nie ma bowiem żadnego przepisu, który by w danym wypadku wyłączył aktualność zasady ogólnej, w myśl której sąd, orzekając o sprawie, rozstrzyga o każdej przesłance orzeczenia, choćby nawet – jako samodzielny przedmiot żądania i rozstrzygnięcia – należała ona do innego trybu postępowania.

Następnie, w uchwale z dnia 20 marca 1969 r. (sygn. akt III CZP 11/69, OSNCP 1977, z. 12, poz. 228) Sąd Najwyższy stwierdził, iż w procesie o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ustalenie, jako przesłanki wyroku, że powód nabył własność nieruchomości przez zasiedzenie, nie jest dopuszczalne. Podobne stanowisko Sąd ten zajął w uchwale z dnia 26 kwietnia 1977 r. (sygn. akt III CZP 25/77, OSNCP 1977, z. 12, poz. 228).

Odmienne natomiast stanowisko Sąd Najwyższy wyraził w uchwale z dnia 26 marca 1993 r. (sygn. akt III CZP 14/93, OSNC 1993, z.11, poz. 96), w której uznał, że w postępowaniu o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie dopuszczalne jest obalenie domniemania, wynikającego z wpisu do księgi wieczystej. W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, że (cyt.): "domniemanie wynikające z wpisu (art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) może być obalone nie tylko w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, lecz także w innym postępowaniu sądowym". Zaznaczyć w tym miejscu wypada, że mimo, że pogląd ten wydaje się obecnie wiodący w orzecznictwie Sądu Najwyższego, nadal jednak w tej mierze wyrażany jest niejednokrotnie wyżej omówiony pogląd odmienny, a - zgodnie z którym - usuniecie rozbieżności między stanem nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej i jej rzeczywistym stanem prawnym jest dopuszczalne tylko na drodze powództwa z art. 10 u.k.w.h. (vide: uchwała SN z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt III CZP 123/10 oraz wyroki SN z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt III CKN 325/00, LEX nr 52385 i z dnia 4 marca 2011 r., sygn. akt I CSK 340/10, LEX nr 785271). Nadmienić też trzeba, że – w realiach rozpoznawanej sprawy - właśnie na ten ostatni pogląd powołał się Sąd Okręgowy w Warszawie, oddalając apelację J. L. od postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-[...] w Warszawie z dnia [...] grudnia 2011 r. oddalającego wniosek wnioskodawczyni o wykreślenie prawa użytkowania wieczystego oraz hipotek (vide: postanowienie SO w Warszawie z dnia [...] czerwca 2012 r. sygn. akt [...]).

Wskazać zatem w tym miejscu wypada, że kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu, wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego. Skoro zaś orzecznictwo Sądu Najwyższego nie jest w omawianej kwestii w pełni jednolite, to tym bardziej celowym wydaje się potraktowanie tego zagadnienia jako kwestii prejudycjalnej – której dotyczy art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. Zauważyć też dodatkowo wypada, że przyjmując nawet pogląd, iż domniemanie wynikające z wpisu (art. 3 u.k.w.h.) może być obalone nie tylko w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, ale także w innym postępowaniu, trzeba mieć na względzie fakt, że w tym przypadku chodzi zawsze tylko o postępowanie sądowe (vide: w/w uchwała SN z dnia 26 marca 1993 r., sygn. akt III CZP 14/93). Wprawdzie Sąd Najwyższy, wyrażając powyższy pogląd, niejednokrotnie posługuje się pewnym skrótem myślowym mówiąc jedynie o "innym postępowaniu", ale nie ulega wątpliwości, że owo "inne postępowanie" oznacza wyłącznie inne postępowanie cywilne, a więc toczące się przed sądem powszechnym. Wskazuje na to z reguły dalsza część uzasadnienia poszczególnych orzeczeń. Przykładowo, w wyroku z dnia 5 kwietnia 2006 r. (sygn. akt IV CSK 177/05, LEX nr 301835) Sąd Najwyższy stwierdził, iż (cyt.): "Domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 u.k.w.h.) może być obalone przez przeprowadzenie dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym albo w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu. (...) Warunkiem sine qua non skutecznego zwalczenia wiarygodności wpisu w księdze wieczystej jest legitymowanie się interesem prawnym w uzyskaniu oceny zgodnej z żądaniem, a powód interes taki, jak słusznie przyjęły sądy obu instancji, wykazał". Powołanie się zatem przez Sąd na instytucję "powoda" oraz sformułowanie odnoszące się do "rozstrzygnięcia sporu" (którym jest przecież proces cywilny) ewidentnie wskazują, że powyższy pogląd odnosi się do innego postępowania cywilnego. Podobnie w wyroku z dnia 21 marca 2001 r. (sygn. akt III CKN 325/00, LEX nr 52385) Sąd Najwyższy podniósł, że (cyt.): "Wzruszenie domniemania prawnego, u podstaw którego leży zasada wiarygodności ksiąg wieczystych, może nastąpić w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oraz w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawdziwości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu. Warunkiem sine qua non skutecznego wystąpienia przeciwko wiarygodności wpisu w księdze wieczystej jest legitymowanie się interesem prawnym w uzyskaniu oceny zgodnej z żądaniem. Interes prawny jako konstrukcja prawa cywilnego materialnego z natury rzeczy właściwy jest tylko podmiotom wiązanym w stosunki cywilne materialne prawne (...)". Powyższe wskazuje ewidentnie zatem, że wypowiedź dotycząca "każdego innego postępowania" Sąd Najwyższy również i w tym przypadku odnosił do postępowań, w których są rozstrzygane kwestie prawa cywilnego materialnego, a te – zgodnie z art. 2 § 1 k.p.c. – należą do sądów cywilnych.

Uzupełniająco wskazać też trzeba, że analogiczny pogląd w analizowanej kwestii zajmuje również doktryna, przyjmując, iż domniemania wynikające z ksiąg wieczystych (cyt.): "są wzruszalne, ich obalenie wymaga przeprowadzenia dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, albo w każdym innym postępowaniu sądowym jako przesłanka rozstrzygnięcia sprawy" (vide: Stanisław Rudnicki – "Własność nieruchomości" Wyd. Prawn. LexisNexis, Warszawa 2007, str. 283). Należy przyjąć, że pogląd ten podzielił również Trybunał Konstytucyjny, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lipca 2004 r. (sygn. akt SK 57/03, OTK-A 2004/7/69) powoływał się m. in. na wyrażone w tej kwestii właśnie stanowisko byłego sędziego Sądu Najwyższego - Stanisława Rudnickiego.

Skład orzekający pragnie też zwrócić uwagę, że przyjęcie poglądu, zawartego w skardze kasacyjnej, wniesionej przez J. L., zgodnie z którym, domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której w istocie rzeczy organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Sytuacja taka nie jest zaś oczywiście prawnie dopuszczalna, zwłaszcza, że (co jedynie marginalnie skład orzekający pragnie nadmienić) orzecznictwo Sądu Najwyższego w kwestii skutków, jakie wywołuje decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej nie jest jednolite. W postanowieniu z dnia 11 lutego 2011 r. (sygn. akt I CSK 288/10, LEX nr 798230), na które, nawiasem mówiąc, powołał się Sąd Okręgowy w Warszawie w w/w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2012 r. (sygn. akt [...]), Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż (cyt.): "Nie można podzielić stanowiska (...), że stwierdzenie nieważności decyzji odmownej (...) spowodowało skutki prawne ex tunc wyrażające się tym, iż dawni właściciele nieruchomości nigdy nie utracili tytułu prawnego do budynku i tym samym budynek od chwil wejścia w życie dekretu stanowi odrębny od gruntu przedmiot własności". Natomiast w wyroku z dnia 25 października 2012 r. (sygn. akt I CSK 160/12, Lex nr 1265540) Sąd Najwyższy podważył zasadność w/w orzeczenia, uznając, że (cyt.): " Po odmowie uwzględnienia wniosku (...) istniały więc niewątpliwie podstawy do przyjmowania nastąpienia z chwilą, w której decyzja odmowna stała się ostateczna, skutku określonego w art. 8 dekretu, tj. przejścia własności budynku (...) na Państwo. Skutek ten jednak upadł w następstwie stwierdzenia nieważności decyzji odmownej z mocą wsteczną. (...) wsteczne działanie stwierdzenia nieważności dotyczy wszelkich skutków prawnych wadliwej decyzji, a wiec oznacza powrót do takiego stanu prawnego (...), jaki istniał przed wydaniem wadliwej decyzji".

W rezultacie należało przyjąć, iż skoro w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia o zawieszeniu postępowania odwoławczego toczyło się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy [...] w Warszawie postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej [...] z rzeczywistym stanem prawnym (sygn. akt [...]) a o istnieniu na podlegającej podziałowi nieruchomości praw rzeczowych, w tym prawa użytkowania wieczystego i hipotek kaucyjnych, może rozstrzygnąć jedynie sąd cywilny, to fakt ten prowadził do wniosku, że prawidłowo Kolegium zawiesiło w sprawie podziałowej postępowanie odwoławcze do czasu zakończenia w/w procesu. Zasadny jest bowiem pogląd wyrażony przez: organ, [...] spółka z o.o. i skarżące Banki, że wyrok, wydany w procesie uzgadniającym treść księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest zagadnieniem prejudycjalnym w stosunku do postępowania dotyczącego podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położoną w [...] pod nr [...]. Wyrok ten jest zagadnieniem wstępnym – w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. – który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Niewątpliwie bowiem – jak wyżej zostało to wykazane – istnieje bezpośredni związek pomiędzy treścią przyszłego wyroku sądu cywilnego a wynikiem toczącego się postępowania odwoławczego przed Kolegium.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut prawnomaterialny, zawarty w skargach kasacyjnych, wniesionych przez: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., [...] spółka z o.o. i skarżące kasacyjnie Banki, a dotyczący art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., był uzasadniony. Trafny był także – jak wyżej wykazano - zarzut kasacyjny zgłoszony w skardze kasacyjnej, wniesionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. a odnoszący się do art. 3 ust. 1 u.k.w.h.

W rozpoznawanym natomiast stanie faktycznym nie miały żadnego znaczenia zarzuty dotyczące art. 8 i 10 u.k.w.h., odnoszące się do rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych oraz skutków, jakie wywołuje wpisanie ostrzeżenia do księgi wieczystej o niezgodności jej treści z rzeczywistym stanem prawnym. Nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa nie stanowi bowiem nabycia w drodze czynności prawnej z osobą uprawnioną a zatem nie jest w ogóle chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Zgodnie bowiem z art. 5 u.k.w.h., w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi wieczystej rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi wieczystej nabył własność lub inne prawo rzeczowe ( rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Z tego powodu istnienie ostrzeżenia w dziale [...] księgi wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości, na które Kolegium powoływało się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia a czego skutkiem – w przypadku nabycia prawa w drodze czynności prawnej od osoby uprawnionej według treści księgi - byłoby wyłączenie rękojmi, w tym przypadku nie miało doniosłości prawnej.

Z tej przyczyny zarzut kasacyjny, zawarty w skardze kasacyjnej, wniesionej przez J. L. a dotyczący naruszenia art. 5 u.k.w.h. w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 2a) ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami oraz wywłaszczania nieruchomości był uzasadniony. Niezasadnym natomiast było wiązanie w/w przepisów a także art. 3 ust. 1 u.k.w.h. z art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jak wyjaśniono to bowiem wyżej, o kwestii przysługiwania spółce [...] spółka z o.o. i skarżącym kasacyjnie Bankom praw rzeczowych do spornej nieruchomości rozstrzygnąć może jedynie sąd powszechny a nie organ.

Odnosząc się do dowodu przeprowadzonego przed Sądem II instancji, skład orzekający pragnie nadmienić, że stanowisko Sądu Okręgowego w Warszawie, zawarte w wyroku tego Sądu z dnia [...] czerwca 2015 r. (sygn. akt [...]), pozostaje bez wpływu na wyżej przedstawiony pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie został wydany w związku z konkretnie sformułowanymi przez stronę powodową żądaniami pozwu, w tym m. In. Z żądaniem uzgodnienia treści wpisów zawartych w dziale I księgi wieczystej, które nie podlegają – co do zasady – uzgodnieniu w procesie cywilnym.

Podkreślić też należy, że pogląd wyrażony przez skład orzekający jest zbieżny ze stanowiskiem zajętym przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] maja 2013 r. (sygn. akt [...]), w którym Sąd ten zaakceptował oddalenie wniosku J. L. dotyczącego wykreślenia prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz hipotek z księgi wieczystej [...] w trybie wieczystoksięgowym. Sąd Najwyższy stwierdził bowiem, że status prawnorzeczowy gruntu i budynku hotelowego oraz tytułu prawnego wnioskodawczyni do nich powinny być rozważane w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 10 u.k.w.h. (to jest o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym) oraz, że J. L. dla wykazania, iż przysługuje jej legitymacja procesowa czynna, wynikająca z art. 10 u.k.w.h., powinna udowodnić, iż przysługuje jej prawo własności budynku oraz, iż nie przysługuje - na podstawie "innego źródła", to jest rękojmi wiary publicznej - [...] spółka z o.o., wpisane w dziale [...] księgi wieczystej [...], prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz związane z nim prawo własności odrębnej nieruchomości na zasadach przewidzianych w art. 235 § 2 k.c. Wprawdzie w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] czerwca 2015 r. (sygn. akt [...]) Sąd Okręgowy w Warszawie przyjął, że – po myśli art. 5 dekretu warszawskiego - J. L. przysługuje prawo odrębnej własności budynku "[...]", ale w/w stanowiska Sądu Najwyższego jednak nie podzielił. Zauważyć też trzeba, że oprócz wyjaśnienia, iż Sąd Okręgowy w Warszawie w rozpoznawanej sprawie nie był tym poglądem związany, trudno odnaleźć w motywach wspomnianego wyroku dlaczego, chociaż – zdaniem Sądu Okręgowego w Warszawie - J. L. przysługuje prawo własności budynku to jednak nie posiada ona interesu prawnego w procesie o uzgodnienia treści wpisów zawartych w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, które to wpisy dotyczą gruntu pod w/w budynkiem. Nadmienić też należy, że odmiennie od ugruntowanego w orzecznictwie i doktrynie stanowiska, zgodnie z którym wpis do księgi wieczystej prawa użytkowania wieczystego, ustanowionego – w trybie art. 7 dekretu warszawskiego – ma charakter deklaratoryjny (vide: uchwała Składu Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 1995 r., sygn. akt VI SA 9/95, ONSA 96/1 p. 7, St. Rudnicki, "Prawo obrotu nieruchomościami" 3 wyd. CH Beck Warszawa 1999 r. str.835 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2002 r., sygn. akt I ACa 762/01, LEX nr 1681018), Sąd Okręgowy w Warszawie przyjął, iż wpis ten ma charakter konstytutywny. Ostatecznie Sąd Cywilny przyjął, że J. L. nie posiadała czynnej legitymacji procesowej w zainicjowanym przez nią procesie uzgodnieniowym

Z uwagi zatem, że wspomniany wyrok jest prawomocny i w związku z tym ma moc wiążącą, powyższe oznacza, że obecnie, w związku z zakończeniem się w dniu 10 czerwca 2015 r. procesu uzgodnieniowego, Kolegium winno rozważyć albo podjąć zawieszone postępowanie odwoławcze i prowadzić je z udziałem podmiotów, które wniosły w postępowaniu podziałowym odwołania, albo ponownie zawiesić postępowanie odwoławczego w sprawie podziałowej, ale tym razem do czasu zakończenia się drugiego procesu cywilnego, dotyczącego spornej nieruchomości. Jak wynika bowiem z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2015 r. (sygn. akt [...]), przed Sądem tym toczy się jeszcze jeden proces, zainicjowany przez J. L., to jest proces windykacyjny o wydanie spornej nieruchomości, w którym sformułowano również alternatywne powództwo o ustalenie - w trybie art. 189 k.p.c. – że ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości prawo użytkowania wieczystego przysługujące Skarżącej Spółce nie powstało oraz, że nie powstały, ujawnione we wspomnianej księdze wieczystej na rzecz skarżących kasacyjnie Banków, hipoteki kaucyjne.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. ( w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. poz.658) - orzekł jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na przepisie art. 207 § 2 p.p.s.a.