Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 485/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 września 2013 r. sprawy ze skargi J. B. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego J. B. W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Starosta A. decyzją z dnia [...] znak: [...] odmówił skarżącemu J. B. - następcy prawnemu I. W. zwrotu nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka numer [...] o powierzchni [...] ha, wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urzędu Spraw Wewnętrznych w B. z dnia [...] roku Nr [...] z przeznaczeniem na cele realizacji narodowych planów gospodarczych.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, zarzucając wydanej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 8, 9 i 11 k.p.a. przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, a także naruszenie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), w szczególności zaś naruszenie art. 136, w sytuacji gdy wystąpiły pozytywne przesłanki zwrotu nieruchomości.

Wojewoda [...] rozpatrując złożone odwołanie, decyzją z dnia [...], znak: [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Starosta A. wydał decyzję z dnia [...], znak: [...], w której ponownie odmówił zwrotu nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], oznaczonej jako działka numer [...] o powierzchni [..] ha.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał, że wnioskiem z dnia [...] skarżący wystąpił w oparciu o art. 136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) o zwrot nieruchomości położonej w C. i wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele realizacji narodowych planów gospodarczych.

Nieruchomość położona w C. przy ul. [...] o pow. ogólnej [...] ha (dawne numery [...] i [...]) stanowiąca własność A. i C. T. oraz I. W. decyzją Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] Nr [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele realizacji narodowych planów gospodarczych i zgodnie z planem zagospodarowania miasta C. przekazana Sanatorium Ministerstwa Obrony Narodowej. Na wywłaszczonej nieruchomości został wybudowany obiekt Zakładu Przyrodoleczniczego oraz zaplecze socjalne jak: zbiorniki ,,Inhoffa", śmietnik i składowisko opału, co w ocenie organu oznacza, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Ponadto organ ustalił, że I. W. , poprzedniczka prawna wnioskującego, w roku [...] wystąpiła o zwrot części nieruchomości wywłaszczonej. Po rozpatrzeniu wniosku i uzyskaniu zgody Wojewody W. w porozumieniu z Szefem Inspektoratu Logistyki Zastępcą Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego - Kierownik Urzędu Rejonowego w A. decyzją Nr [...] z dnia [...] roku zwrócił I. W. część nieruchomości wywłaszczonej, oznaczonej jako działka numer [...] o pow. [...] ha, zbędnej dla Sanatorium Ministerstwa Obrony Narodowej. Działka ta przylega bezpośrednio do nieruchomości wnioskodawczyni, a jej zwrot pozwolił na racjonalne zagospodarowanie działki zabudowanej stanowiącej własność I. W.

Pozostała część wywłaszczonej nieruchomości została przez Ministerstwo Obrony Narodowej zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia -Sanatorium Ministerstwa Obrony Narodowej i nie podlegała zwrotowi. Przedmiotowa decyzja stała się wykonalna z dniem [...] roku. Zatem nieruchomości tej nie można uznać za zbędną w rozumieniu art. 137, jak również nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co do możliwości zwrotu nieruchomości wywłaszczonej użytej na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Od wskazanej decyzji J. B. ponownie złożył odwołanie, zarzucając przedmiotowej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 8, 9, 11 i 107 k.p.a. przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, a także naruszenie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce

nieruchomościami, w szczególności zaś naruszenie art. 136 w/w ustawy w sytuacji, gdy wystąpiły pozytywne przesłanki zwrotu nieruchomości. Ponadto zarzucił wydanej decyzji naruszenie uprawnienia skarżącego do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jako prawa konstytucyjnego (art. 21 ust. 1 oraz 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP).

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podkreślił, że postępowanie dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej (art. 156 k.p.a.) Przedmiotem tego postępowania nie jest bowiem badanie zgodności z prawem decyzji wywłaszczeniowej, ale ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanek umożliwiających zwrot wywłaszczonej nieruchomości poprzednim właścicielom lub ich spadkobiercom.

Zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości określają przepisy rozdziału 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 136 ust. 1 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137. który określa jakie nieruchomości uznaje się za zbędne na ten cel.

Natomiast w świetle art. 136 ust. 3 w/w ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie zaś z art. 137 w/w ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

a) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo

b) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji ustalił, że nieruchomość położona w C., oznaczona numerem [...] o powierzchni [...] ha, została zabudowana przez organy wojskowe budynkiem Zakładu Balneologicznego wraz zapleczem socjalnym (zbiorniki "Inhoffa". śmietnik i składowisko opału), a następnie była użytkowana zgodnie z tym przeznaczeniem jako część kompleksu Sanatorium Uzdrowiskowego Ministerstwa Obrony Narodowej (Wojskowy Szpital Uzdrowiskowy), zgodnie z planem zagospodarowania miasta C. Wskazana nieruchomość nie stała się zatem zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - w rozumieniu przepisów zawartych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brak jest zatem przesłanek do zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W sposób szczegółowy wykazał to organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy nadmienił, że pozostała część wywłaszczonej nieruchomości oznaczona jako działka numer [...] o powierzchni [...] ha, niewykorzystana na cele wskazane w decyzji wywłaszczeniowej, zgodnie z regulacją zawartą w art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, została zwrócona spadkobierczyni byłych właścicieli – I. W. - na podstawie decyzji Urzędu Rejonowego w A. z dnia [...] znak: [....].

Odnosząc się zaś do zarzutu związanego z pominięciem udziału I. W. przy zbyciu nieruchomości organ odwoławczy wskazał, że osobom, które wystąpiły o zwrot nieruchomości, w przypadku przeznaczenia nieruchomości do sprzedaży i ogłoszenia wykazu, na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przysługiwała możliwość skorzystania z przysługującego im prawa pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości, pod warunkiem wszakże złożenia przez te osoby stosownego wniosku w terminie określonym w art. 35 ust. 2 pkt 12 ustawy.

Na podstawie dokumentów uzyskanych z Agencji Mienia Wojskowego, która przejęła przedmiotową nieruchomość w [...], organ pierwszej instancji ustalił, że w dniu [..] został podany do publicznej wiadomości wykaz nieruchomości będących w zasobie Agencji Mienia Wojskowego przeznaczonych do sprzedaży. Niniejszy wykaz został wywieszony w dniach: [...] – [...] na stronie internetowej: www.amw.com.pl, oraz na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Miejskiego w C. przy ul. [...], siedzibach oddziałów terenowych AMW i w siedzibie Oddziału Terenowego Biura Agencji Mienia Wojskowego w B. przy ul. [...]. Informacja o obwieszczeniu powyższego wykazu ukazała się w dniu [...] w Gazecie [...]. Wykaz ten zawierał informację, że osoby, którym przysługuje pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości, na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, mogą złożyć wniosek o nabycie przedmiotowej nieruchomości do dnia [....]. I. W. takiego wniosku w wymaganym terminie nie złożyła. Nieuprawniony, zdaniem organu odwoławczego jest zatem zarzut dotyczący pominięcia udziału I. W. przy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości.

W związku z powyższym w dniu [...] został ogłoszony przetarg na sprzedaż nieruchomości o łącznej powierzchni [...] ha. Przetarg ustny nieograniczony odbył się w dniu [...]. Nabywcą w/w nieruchomości został "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w C., który to podmiot został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu i uczestniczy w nim na prawach strony.

Na marginesie Wojewoda zwrócił uwagę, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego nie orzeka się o zwrocie nieruchomości, jeżeli na dzień wydania decyzji o zwrocie, nieruchomość nie stanowi własności Skarbu Państwa (zob. wyrok WSA z dnia 12 marca 2012r.,r IISA/Kr 1804/11, LEX nr 1138564; wyrok NSA z dnia 14 września 2011 r., I OSK 1548, LEX nr 1149194).

Organ odwoławczy ponadto stwierdził, że podnoszone przez odwołującego zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 7, 9, 11 i 107 k.p.a. również nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Starosta A. przed wydaniem decyzji w sprawie podjął bowiem wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Świadczy o tym obszerny i wyczerpujący materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Ponadto wskazał, że organ pierwszej instancji przeprowadzając ponownie postępowanie w sprawie uwzględnił wnioski dowodowe składane przez stronę, na które wskazał Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...], dotyczące wystąpienia do Archiwum Państwowego o przesłanie dokumentów związanych ze sprawą, a także przeprowadził wizję lokalną nieruchomości (protokół z oględzin nieruchomości dnia [...]). Decyzja wydana w sprawie odpowiada też wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Zawiera bowiem wszystkie wskazane w tym przepisie elementy składające się na uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji administracyjnej.

Wojewoda [...] nie dopatrzył się również w postępowaniu prowadzonym przez Starostę Aleksandrowskiego naruszenia zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron (art. 9 k.p.a.), a także naruszenia zasady przekonywania, wynikającej z art. 11 k.p.a., nakładającej na organy administracji publicznej obowiązek szczegółowego wyjaśniania stronom przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy.

Wskazał także, że w świetle postanowień art. 21 ust. 2 Konstytucji RP wywłaszczenie jest dopuszczalne, wówczas gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. W tym przypadku obie te przesłanki zostały spełnione. Odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie narusza zatem prawa do własności i innych praw majątkowych oraz prawa dziedziczenia wynikających z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Od powyższej decyzji J. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, 8, 9, 11, 61 i 107 k.p.a. poprzez pominięcie następujących, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych:

- brak realizacji na wywłaszczonej nieruchomości narodowych planów gospodarczych określonych w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urzędu Spraw Wewnętrznych w By. z [...] nr [...];

pozostawienie wniosku I. W. (matki skarżącego) złożonego [...] o zwrot wywłaszczonej nieruchomości bez rozpoznania i brak kontynuowania tego postępowania z udziałem skarżącego jako jedynego spadkobiercy I. W., przez co doprowadzono do sprzedaży działki nr [...] o pow. [...] ha - wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urzędu Spraw Wewnętrznych w B. z [...] nr [...] z przeznaczeniem na cele realizacji narodowych planów gospodarczych - gdy działka ta stała się zbędna resortowi Obrony Narodowej i została przekazana Agencji Mienia Wojskowego - Oddziału Terenowego w B., jako dysponentowi gruntów Skarbu państwa byłych terenów wojskowych;

brak powiadomienia I. W. jako byłej właścicielki o postępowaniu związanym z przekazaniem przedmiotowej nieruchomości dla Agencji Mienia Wojskowego, a następnie sprzedaż działki nr [...] o pow. [...] ha bez powiadomienia o tym I. W., a tym samym z pominięciem możliwości realizacji przez nią prawa pierwokupu;

dokonanie wywłaszczenia bez odszkodowania i sprzedaż wywłaszczonej nieruchomości, gdy stała się zbędna dla potrzeb publicznych bez powiadomienia wywłaszczonych właścicieli o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w tym wzajemne wprowadzenie w błąd Starostwa Powiatowego i Agencji Mienia Wojskowego o zgłoszonych roszczenia byłych właścicieli.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sytuacji, gdy wystąpiły pozytywne przesłanki pozwalające na zwrot przedmiotowej nieruchomości oraz brak zawiadomienia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu i informacji o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Poza tym, w ocenie skarżącego, naruszono jego uprawnienia do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz dokonano wywłaszczenia bez słusznego odszkodowania (art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji).

Zdaniem skarżącego, Wojewoda K. nie odniósł się w swej decyzji do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, w szczególności pominął okoliczność, iż w chwili wystąpienia przez I. W. z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nieruchomość ta stanowiła własność Skarbu Państwa, skutkiem czego istniały przesłanki pozytywne do dokonania zwrotu tej działki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w prawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie określonym w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wniosek strony o zwrot nieruchomości należało rozpatrzyć w świetle regulacji prawnych zawartych w dziale III rozdziale 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej powoływanej też jako ustawa o gospodarce nieruchomościami). W rozdziale tym ustawodawca unormował zasady zwrotu nieruchomości uprzednio wywłaszczonych, stanowiąc w art. 136 m.in, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości (ust. 1). W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując jednocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (ust. 2). Poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (ust. 3). W przypadku niezłożenia wniosku z zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, uprawnienie do zwrotu nieruchomości lub jej części wygasa (ust. 5). Przepis art. 137 ust. 1 wyjaśnia zaś, że za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu uznaje się nieruchomości, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2).

Na tle przytoczonych regulacji należy wyjaśnić, iż wywłaszczenie jest szczególną formą ingerencji Państwa w sferę własności prywatnej polegającą na przymusowym odjęciu właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu, mającemu inne prawo rzeczowe do nieruchomości) prawa własności (prawa użytkowania wieczystego i innego prawa rzeczowego) nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, z uwagi na jej niezbędność dla celów publicznych, których nie można inaczej zrealizować (art. 112 ust. 3). Niezbędność nieruchomości dla celów publicznych wiąże się z niemożnością wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości dla innych celów, niż te wskazane w decyzji o wywłaszczeniu (jeżeli nie zostaną spełnione określone przesłanki). O zakazie tym stanowi kategorycznie przepis art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zakazując użycia takiej nieruchomości na cel inny, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Konsekwencją tego zakazu jest obowiązek organu zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu, wraz z jednoczesnym poinformowaniem o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (art. 136 ust. 2). Instytucja zwrotu nieruchomości jest tym samym ustawową gwarancją, że wywłaszczona nieruchomość zostanie wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Niezłożenie zatem takiego wniosku w terminie określonym w ust. 5 art. 136 ww. ustawy, po uprzednim zawiadomieniu przez organ poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, stanowi warunek konieczny do możliwości odstąpienia przez organ od zakazu określonego w art. 136 ust. 1 ww. ustawy, tj. zakazu wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości dla innych celów, niż te wskazane w decyzji o wywłaszczeniu. Zadysponowanie natomiast nieruchomością na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, bez zawiadomienia o tym zamiarze, a więc bez faktycznej zgody poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy, stanowi naruszenie zakazu wyrażonego w art. 136 ust. 1 z zw. z ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2008 r., sygn. I OSK 491/07, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został osiągnięty, zrealizowany. Zgodnie bowiem z art. 136 ust. 3 ww. ustawy, poprzedni właściciele nieruchomości lub ich spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w sytuacji, gdy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tyko więc zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu stanowi przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Istota zbędności polega zaś na tym, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Realizacja zatem celu wywłaszczenia uniemożliwia zwrot nieruchomości, nawet mimo późniejszej zmiany jej przeznaczenia (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2008 r. , sygn. akt I OSK 180/07 i z dnia 6 maja 2010r., syng. akt I OSK 941/09; dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Zbędności nieruchomości nie można więc wyprowadzać ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły po osiągnięciu celu wywłaszczania. Gdy więc nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji o wywłaszczeniu, a dopiero później zmieniono jej przeznaczenie, czy w ogóle zaprzestano jej wykorzystywania na cel, na jaki została przejęta, nie ma podstaw do mówienia o jej zbędności na cel wywłaszczenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1138/08, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Z chwilą zatem zrealizowania celu wywłaszczenia wykonywanie prawa własności takiej nieruchomości nie jest ograniczone żadnymi warunkami, w tym warunkiem określonym w art. 136 ust. 2 ww. ustawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 28 stycznia 2011 r. , sygn. akt I OSK 481/10, syng. akt I OSK 481/10, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). W takim jednak przypadku, w sytuacji wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r. i następnie zbywania nieruchomości osobie fizycznej lub prawnej, należy jednak przestrzegać uprawnień poprzednich właścicieli i ich spadkobierców w zakresie pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości, przewidzianych w art. 34 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, a które to są niezależne od zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (Ewa Bończak-Kucharczyk: Komentarz Lex do art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, na tle oceny przesłanki zbędności nieruchomości na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu, pojawiły się dwa odmienne poglądy co do wpływu na tę przesłankę terminów, o których mowa w art. 137 ust 1 ww. ustawy. Według jednego z tych poglądów, badanie upływu terminów z art. 137 ust. 1 ww. ustawy aktualizuje się jedynie w sytuacji niezrealizowania jeszcze celu wywłaszczenia, jako że terminy te stanowią jedynie dopełnienie przesłanki zbędności, w tym sensie, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła, w związku z czym terminy z art. 137 ust. 1 ww. ustawy podlegają aktualnemu badaniu przez organy i oznaczają tylko tyle, ze zgłoszone przed upływem tych terminów roszczenie o zwrot nieruchomości nie będzie mogło być uwzględnione (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1069/11; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2272/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 507/10; - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query); według natomiast drugiego z tych poglądów zbędność nieruchomości wywłaszczonej, skutkująca jej zwrotem byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercom, wiąże się z realizacją celu wywłaszczenia w określonym ustawą terminie, zatem na organach spoczywa obowiązek badanie upływu terminów z art. 137 ust. 1 ww. ustawy, a nieruchomość nie może być uznana za zbędną na cel wywłaszczenia tylko wówczas, kiedy realizacja celu, na który została ona wywłaszczona, została rozpoczęta przed upływem 7 lat do wywłaszczenia nieruchomości i zakończona przed upływem 10 lat od tego dnia (patrz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1038/11 i z dnia 17 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 1025/09; - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Ocena przesłanki zbędności nieruchomości na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu z punktu widzenia terminów, o których mowa w art. 137 ust 1 ww. ustawy nie miałby jednak znaczenia w przedmiotowej sprawie i pozostałaby bez wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcia w sytuacji stwierdzenia, że cel wywłaszczania w przypadku spornej nieruchomości został zrealizowany przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, tj. przed 1 stycznia 1998 r., albowiem w rozpatrywanej sprawie wywłaszczenia dokonano na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 17, poz. 70). Art. 34 ust. 1 tej ustawy stanowił, że nieruchomość wywłaszczona w trybie tej ustawy podlegała zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela, jeżeli właściwy organ ustalił, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie. Ustawa ta nie określała zatem jakiegokolwiek terminu na zrealizowanie celu wywłaszczenia. Podobnie, regulowała tę kwestię ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu. Przepis art. 69 ust. 1 tego aktu stanowił, że nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W świetle zatem wskazanych przepisów nie miało żadnego znaczenia, ile lat po wywłaszczeniu nastąpiła realizacja tego celu. Skoro więc dopiero ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami określiła w art. 137 terminy realizacji celu wywłaszczania, to nie ma podstaw do przyjęcia, że do nieruchomości, na których zrealizowano cel wywłaszczenia przed wejściem jej w życie należy stosować terminy z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Jeżeli nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a cel ten został zrealizowany przed tą datą (datą wejściem w życia ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami), to prawo byłego właściciela (bądź jego spadkobierców) do żądania zwrotu takiej nieruchomości wygasło. Nie można bowiem przyjąć, że po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i określeniu w art. 137 ust. 1 szczegółowych przesłanek zbędności nieruchomość, która nie była zbędna przed 1 stycznia 1998 r., stała się automatycznie taką od momentu wejścia w życie tej ustawy. Niemożliwe zatem jest przyjęcie, że roszczenie byłego właściciela o zwrot odżyło i stało się aktualne (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2013 r., syng. akt I OSK 1858/11, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Ustalenie zatem, że nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji o wywłaszczeniu, powoduje jak wskazano wyżej, że wykonywanie prawa własności takiej nieruchomości nie jest ograniczone żadnymi warunkami (poza wymogiem przestrzegania zasad realizacji prawa pierwokupu poprzednich właścicieli i ich spadkobierców), a zwłaszcza warunkiem określonym w art. 136 ust. 2 ww. ustawy. Jedyną bowiem przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a wiec niezrealizowanie celu wywłaszczenia. Zmiana zatem przeznaczenia nieruchomości po zrealizowaniu celu wywłaszczenia nie ma zatem, wbrew twierdzeniom skarżącego, żadnego znaczenia dla możliwości uwzględnienia roszczenia o zwrot nieruchomości, jako że jest bez znaczenia z punktu widzenia oceny przesłanki zbędności nieruchomości. Zrealizowanie celu wywłaszczenia umożliwia więc realizowanie następnie innych celów na tej nieruchomości (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 września 2011 r., syng. akt II SA/Kr 1069/11, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

W świetle powyższego bez znaczenia dla oceny przesłanki zbędności nieruchomości i w konsekwencji dla skuteczności roszenia o zwrot nieruchomości, jest także okoliczność władania wywłaszczoną nieruchomością przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego po realizacji celu wywłaszczania, jako że materialnoprawną przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz jej byłego właściciela lub następcy prawnego jest jedynie zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia (art. 136 ust. 3 ww. ustawy), a takiego materialnoprawnego wymogu nie stanowi kwestia władania nieruchomością, zarówno w dacie wystąpienia o zwrot nieruchomości, jaki i w dacie orzekania w tym przedmiocie. Przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyklucza zaś roszczenie z art. 136 ust. 3 ww. ustawy jedynie w przypadku, gdy nieruchomość wywłaszczona została przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, co bezsprzecznie nie miało miejsca w przypadku spornej nieruchomości, gdyż ta została sprzedana w [...]. Wbrew zatem stanowisku Wojewody [...], organ prowadzący postępowanie nie może uchylić się od badania przesłanki zwrotu nieruchomości z art. 136 ust. 3 ww. ustawy tylko z tego powodu, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot pozostaje we władaniu osób trzecich na skutek czynności prawnej dokonanej przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, a zwłaszcza dokonanej z naruszeniem obowiązku, o którym mowa w art. 136 ust. 2 ww. ustawy. Zbycie przez te podmioty wywłaszczonej wcześniej nieruchomości z naruszeniem wymogów wynikających z art. 136 ust. 1 i 2 ww. ustawy nie może bowiem wywoływać wyłącznie negatywnych skutków dla byłego właściciela lub jego następcy prawnego. Dlatego też na organie spoczywa obowiązek doprowadzenia do stanu, w którym Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego ponownie będą we władaniu i staną się właścicielami nieruchomości podlegającej zwrotowi. Do czasu zakończenia takich działań postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, gdyż organ orzekający o zwrocie nie może samodzielnie oceniać ważności umowy zawartej przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego z naruszeniem art. 136 ust. 1 i 2 ww. ustawy, a kognicja w tym zakresie przysługuje sądom powszechnym. Okoliczność władania nieruchomością ma zatem takie znaczenie, że w przypadku pozytywnych ustaleń w zakresie dotyczącym przesłanki materialnoprawnej z art. 136 ust. 3 ww. ustawy organ nie może wydać decyzji o zwrocie nieruchomości do czasu, kiedy Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego ponownie znajdzie się w jej władaniu. Decyzja taka byłaby bowiem niewykonalna z przyczyn faktycznych już w dniu jej wydania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2013 r., syng. akt I OSK 2485/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 562/10 wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 491/07; - dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Podsumowując poczynione uwagi odnośnie regulacji prawnych dotyczących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stwierdzić należy, że obowiązkiem organów orzekających w niniejszej sprawie co do wniosku skarżącego z dnia [...] o zwrot działki nr [...] o pow. [...] ha, było w pierwszej kolejności precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia tej nieruchomości, a następnie dokonanie ustaleń co do jej zbędności na cel wywłaszczenia, w zakresie i w rozumieniu wskazanym powyżej przez Sąd. Należało zatem stwierdzić, czy nastąpiło wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w akcie o wywłaszczeniu, czy ewentualna realizacja celu wywłaszczenia miała miejsce przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomości, czy też po tym dniu, w tym ostatnim bowiem przypadku obowiązkiem organu byłoby także dokonanie oceny wpływu upływu terminów z art. 137 ust. 1 ww. ustawy na materialnoprwną przesłankę zbędności nieruchomości. Z uwagi na sprzedaż spornej nieruchomości Spółce z o.o. "[....]" w [...] r. należało także ustalania co do zbędności nieruchomości odnieść do okresu poprzedzającego zbycie nieruchomości. Tylko bowiem zrealizowanie celu wywłaszczenia przed tą czynnością prawną mogłoby stanowić zgodną z prawem podstawę do wykonywania przez Skarb Państwa bez ograniczeń, w tym tych wynikających z art. 136 ust. 2 ww. ustawy, prawa własności wywłaszczonej nieruchomości, poza jedynie wymogiem realizacji uprawnień poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców wynikających z prawa pierwokupu. Przeszkody do dokonania wszystkich wymienionych ustaleń nie stanowiła zaś - jak wykazano wyżej - okoliczność nie władania przez Skarb Państw sporną nieruchomością, jako że zbycie wywłaszczonej nieruchomości miało bezsprzecznie miejsce po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zatem art. 229 nie wyłączał roszczenia o zwrot nieruchomości, a ewentualne zbycie wywłaszczonej nieruchomości z naruszeniem wymogów wynikających z art. 136 ust. 1 i 2 ww. ustawy miałaby tylko takie znacznie, że organ nie mógłby wydać decyzji o zwrocie nieruchomości do czasu, kiedy ponownie znalazłby się we władaniu wywłaszczoną, czemu miałaby służyć instytucja zawieszenia prowadzonego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Należy również podkreślić, że wszelkie dokonane w ww. zakresie ustalenia powinny znajdować potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materialne dowodowy, co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy nie tylko nie dokonały ustaleń we wskazanym zakresie, ale również i przede wszystkim nie wskazały dowodów, w oparciu o które dokonały ustaleń faktycznych sprawy i nie podały przyczyn, z powodu których odmówiły mocy dowodowej i wiarygodności innym dowodom. I tak organy obu instancji wskazały, że celem wywłaszczenia spornej nieruchomości było zgodnie z decyzją Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] przeznaczenie jej na cele realizacji narodowych planów gospodarczych i że zgodnie z planem zagospodarowania miasta C. nieruchomość ta została przekazana Sanatorium Ministerstwa Obrony Narodowej. Organy jednak, poza powołaniem się na ww. decyzję wywłaszczeniową, nie wskazały żadnych dowodów na poparcie tych twierdzeń, poprzez np. przedłożenie kopii planu zagospodarowania miasta C. z [...], z którego wynikałoby jednoznacznie wskazane przez organ przeznaczenie wywłaszczonej nieruchomości. Warunkiem prawidłowego rozstrzygnięcie co do zbędności nieruchomości na cel wywłaszczania jest w pierwszej kolejności precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia. Jeżeli cel w decyzji wywłaszczeniowej został określony dość ogólnie, tak jak miało to miejsce w przypadku ww. decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...], zawierającej jedynie stwierdzenie o wywłaszczeniu nieruchomości na cele realizacji narodowych planów gospodarczych, to obowiązkiem organów było jasne i precyzyjne ustalenie na podstawie wszelkich środków dowodowych, jakie to narodowe plany gospodarcze miały być realizowane na wywłaszczonej nieruchomości i czy rzeczywiście celem realizacji narodowych planów gospodarczych na spornej nieruchomości, o którym mowa w ww. decyzji wywłaszczeniowej było przekazanie spornej działki pod rozbudowę MON. Dowody zaś na poparcie tych ustaleń powinny zostać wskazane w motywach rozstrzygnięcia. Tego jednak zabrakło w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji.

Również ustalenia organów w zakresie realizacji celu wywłaszczenia są nieprawidłowe. Organy bowiem stwierdzając, że na wywłaszczonej nieruchomości został wybudowany obiekt Zakładu Przyrodoleczniczego oraz zaplecze socjalne w postaci: zbiorników Inhoffa, śmietnika i składowiska opału, nie tylko nie przywołały dowodów, w oparciu o które dokonały takiego ustalenia, ale nawet nie dokonały ustaleń co do okresu, w jakim takie zagospodarowanie działki zostało dokonane. Tymczasem ustalenie terminu realizacji celu wywłaszczenia ma znaczenie nie tylko z punktu widzenia realizacji wymogu prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie, ale także, jak już Sąd wcześniej zaznaczył, ze względu na ewentualną konieczność ustalenia upływu terminów z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wymaga wskazania, że ustalonego stanu zagospodarowania spornej działki, wbrew twierdzeniom organów, nie potwierdziła wizji lokalna z dnia [...], albowiem wynika z niej tylko tyle, iż na działce tej znajduje się ruina obiektu budowlanego i że infrastruktura podziemna i nadziemna jest zdewastowana oraz, że obecnie cała działka nie jest wykorzystywana na żadne cele, w tym zgodne z przeznaczeniem. Okoliczności ustalone w trakcie wizji w żaden sposób nie potwierdzają więc zabudowania i wykorzystania działki przez organy wojskowe zgodnie z celem wywłaszczenia, a zwłaszcza wybudowania na niej przez organy wojskowe obiektu Zakładu Przyrodoleczniczego oraz stworzenia zaplecza socjalnego tj. zbiorników Inhoffa, śmietnika i składowiska opału. Poza tym dowód ten był nieprzydatny w sprawie ze względu na sprzedaż spornej nieruchomości Spółce z o.o. "[..]" w [...] i w związku z tym konieczność dokonania ustaleń co do realizacji cele wywłaszczania w okresie poprzedzającym zbycie nieruchomości tej spółce. Tyko bowiem zrealizowanie celu wywłaszczenia na spornym gruncie przed przeznaczeniem go na inny cel niż wskazany w decyzji wywłaszczeniowej, a wiec przed sprzedażą go ww. spółce uprawniało -jak wykazano wyżej -do odstąpienia od zakazu określonego w art. 136 ust. 1 ww. ustawy i tym samym od wymogu zawartego w art. 136 ust. 2 ww. ustawy, tj. do obowiązku zawiadomienia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy o zamiarze użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zrealizowanie celu wywłaszczania umożliwia bowiem następne realizowanie na wywłaszczonej nieruchomości innych celów, niemniej jednak ustalenia w kwestii zrealizowania celu wywłaszczenia muszą być jasne, jednoznaczne, niebudzące wątpliwości i poparte wiarygodnym materiałem dowodowym dotyczącym okresu poprzedzającego przeznaczeniem nieruchomości na inny cel niż wskazany w decyzji wywłaszczeniowej.

Należy jednocześnie podkreślić, że okoliczności, iż w [...] organ orzekł o zwrocie części nieruchomości wywłaszczonej w [...], tj. oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [..] ha, jak zbędnej dla potrzeb Sanatorium Ministerstwa Obrony Narodowej nie oznacza, że w przedmiotowym postępowaniu zainicjowanym wnioskiem z dnia [....] i dotyczącym działki nr [...], a nie działki nr [...], organ zwolniony był z obowiązku badania przesłanki zbędności co do działki nr [...] w postaci zrealizowania na niej celu wywłaszczenia. Z samego faktu zwrotu w [....] jedynie części wywłaszczonej nieruchomości (działki nr [...]) nie można automatycznie wyprowadzać wniosku, że na działce nr [...] zrealizowany został cel wywłaszczenia zgodnie z decyzją o jej wywłaszczeniu. W każdym bądź razie ustalenia organu w tym przedmiocie powinny być poparte materiałem dowodowym odnoszącym się do działki objętej przedmiotem postępowania wszczętego na skutek wniosku z dnia [...], tj. działki nr [...].

Ponadto na organach spoczywał obowiązek odniesienia poczynionych ustaleń co do stanu zagospodarowania spornej nieruchomości tylko do działki nr [...]. Tymczasem organ I instancji poczynione w tym zakresie ustalenia (wybudowanie obiektu Zakładu Przyrodoleczniczego oraz stworzenie zaplecze socjalne w postaci: zbiorników Inhoffa, śmietnika i składowiska opału) odniósł do całej wywłaszczonej w [...] nieruchomości o pow. [....] ha, a nie wyłącznie do działki nr [...].

Organy nie dokonały także ustaleń co do realizacji celu wywłaszczenia na całej powierzchni działki nr [...]. Okoliczność ta natomiast była istotna ze względu na dyspozycję art. 137 ust. 2 ww. ustawy nakazującą, w przypadku realizacji celu wywłaszczenia tylko na części nieruchomości, zwrot byłemu właścicielowi pozostałej część nieruchomości. Z uwagi zatem na wszystkie omówione powyżej uchybienia postępowania wyjaśniającego i nieprawidłowości uzasadnień decyzji organów obu instancji, zwłaszcza w zakresie wymogu zawarcia w nich wskazania dowodów, w oparciu o które ustaliły one cel wywłaszczania i stwierdziły jego realizację na wywłaszczonej działce rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów nie mogły się ostać. Niezbędnym elementem prawidłowego zastosowanie normy prawa materialnego wyrażonej w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, oraz stwierdzenia wystąpienia bądź też nie przesłanek w niej określonych, było bowiem poczynienie przez organy orzekające w sprawie jasnych, wyczerpujących i niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych we wskazanym przez Sąd zakresie, mających potwierdzenie w materiale dowodowym, co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu podjętych decyzji, sporządzonych zgodnie z wymogami art. 107 ust. 3 kpa. Tych wymogów jednak, jak wykazano wyżej, organy nie spełniły, czym naruszyły art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa oraz art. 107 ust. 3 i art. 11 kpa. Obowiązek dokładnego wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, wynika z obwiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) i jest on realizowany poprzez wynikający z art. 77 § 1 i art. 80 kpa, nakaz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ administracji materiału dowodowego sprawy, oraz dokonania oceny okoliczności faktycznych na podstawie całokształtu materiału dowodowo. Wszystkie zaś ustalenia faktyczne oraz dowody je potwierdzające powinny zostać wskazane w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia (art. 107 ust. 3 kpa). Tylko w takim wypadku organ wydaje rozstrzygnięcie zgodnie z obowiązują w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 kpa). Niewyjaśnienie zatem przez orzekające organy wszystkich wskazanych przez Sąd okoliczności faktycznych sprawy oraz nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji, nie pozwala na stwierdzenie zbędności spornej nieruchomości na cel wywłaszczenia, i w konsekwencji na ustalenie zgodne z prawem odstąpienia od zakazu użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Należy podkreślić, że obowiązek wyjaśnienia wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, jest szczególnie ważny w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został w przeszłości niezbyt dokładnie określony, co ma miejsce w niniejszej sprawie.

Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a oraz art. 135 ppsa, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Orzeczenie zawarte w pkt 2 oparto na art. 152 ppsa. Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają wprost z uzasadnienia niniejszego wyroku. Zawarte w nim oceny i wskazania mają bowiem po myśli art. 153 ppsa dla organu moc wiążąca.