Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 906/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13ha ust. 1 i ust. 2, art. 13i ust. 3 i ust. 4, art. 13hc ust. 1, art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 40a ust. 5
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 3 ust. 1, par. 5 ust. 2 pkt 1, par. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 2011 nr 91 poz 524
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania  opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Zalewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego S.S. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej również "Organ" oraz "GITD"), decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] nałożył na S. S. - dalej: "Skarżący" karę pieniężną w wysokości 3.000. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu w dniu 26 lipca 2011 r. po płatnej drodze ekspresowej S7 na odcinku węzeł K. - węzeł C. wymienionej w załączniku nr 1 pkt 11 lit. c do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 z późn. zm.), bez uiszczenia opłaty, o której mowa wart. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260) – dalej: "u.d.p.".

W uzasadnieniu decyzji Organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2011 r. o godzinie [...] samochód ciężarowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], o dopuszczalnej masie całkowitej równej 18.000 kg, poruszał się po płatnej drodze ekspresowej S7 na odcinku węzeł K. - węzeł C., bez uiszczenia wymaganej opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Powyższe naruszenie zostało ustalone w oparciu o zapis ewidencyjny ER nr [...], zarejestrowany przez urządzenie kontrolne (bramownicę) nr [...], zainstalowaną w pasie drogowym wyżej wymienionego płatnego odcinka drogi krajowej. Droga krajowa, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu samochodowego w dniu [...] lipca 2011 r., została wyszczególniona w załączniku nr 1 pkt 11 lit. c do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

W oparciu o dane zgromadzone w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) Organ prowadzący postępowanie ustalił właściciela wyżej wymienionego pojazdu samochodowego. Na podstawie art. 78 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.) – dalej: "p.r.d." Organ wezwał właściciela ww. pojazdu samochodowego do wskazania osoby kierującej pojazdem w dniu [...] lipca 2011 r. o godzinie [...]. Z treści oświadczenia, które wpłynęło do siedziby Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego w dniu [...] października 2011 r. wynika, iż w dacie wskazanej w przedmiotowym wezwaniu pojazdem samochodowym o numerze rejestracyjnym [...] kierował Skarżący. Kierujący pojazdem wyjaśnił, iż nie posiadał wiedzy na temat obowiązywania systemu elektronicznego poboru opłat na odcinku drogi, po którym poruszał się ww. pojazdem w dniu [...] lipca 2011 r.

W świetle powyższego Organ stwierdził, iż kierujący wykonując przejazd po drodze ekspresowej S7 na odcinku węzeł K. - węzeł C. ww. pojazdem w dniu [...] lipca 2011 r. o godzinie [...] był obowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Mając na uwadze powyższe, pismem z dnia [...] listopada 2011 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił Skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia na niego kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnej drodze krajowej. Wymienione wyżej zawiadomienie zostało stronie skutecznie doręczone w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej: "k.p.a." w dniu [...] listopada 2011 r.

W dniu [...] kwietnia 2012 r. do Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego wpłynęło pismo z dnia [...] kwietnia 2012 r., w którym Skarżący złożył zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie zarzucając przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego (niezachowanie wskazanych w przepisach kpa terminów do rozpoznania sprawy). Po rozpatrzeniu tego pisma Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. uwzględnił zażalenie i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia [...] października 2012 r.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, przy wykorzystaniu poczty elektronicznej, dnia [...] kwietnia 2012 r. przesłał do firmy Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. - podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu elektronicznego poboru opłat, działającego w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad - prośbę o weryfikację poprawności wygenerowania zapisu ewidencyjnego ER o numerze [...].

W odpowiedzi na powyższe zapytanie w dniu [...] lipca 2012 r. do Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego wpłynęło pismo Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. z dnia [...] lipca 2012 r., nr ref. [...]. W piśmie tym wskazano, że nie została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o nr rej. [...] w dniu [...] lipca 2011 r. o godzinie [...] po drodze ekspresowej S7 na odcinku węzeł K. - węzeł C., ponieważ w chwili przejazdu użytkownik nie posiadał zawartej umowy z operatorem systemu viaToll. Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. poinformowała, że umowa została podpisana przez klienta dopiero w dniu [...] października 2011 r.

Mając na względzie powyższe okoliczności, pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił Skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, informując go o treści art. 10 k.p.a. oraz wyznaczając mu 7-dniowy termin do zgłoszenia dodatkowych wyjaśnień oraz żądań. Skarżący nie wypowiedział się co do zebranego materiału, nie zgłosił żadnych żądań, co spowodowało wydanie decyzji w oparciu o posiadany materiał dowodowy.

2. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący podniósł, że w czasie toczącego się postępowania administracyjnego, w wyniku którego została wydana zaskarżona decyzja, organ nie przekazał na jego żądanie informacji na temat odpisów legalizacji urządzenia rejestrującego, urządzenia kontrolnego nr [...] oraz systemu przetwarzającego dane. Wskazał, że jego pracodawca otrzymał wezwanie o podanie osoby kierującej pojazdem w dniu, w którym to (zdaniem pracodawcy) pojazd nie poruszał się po drogach krajowych, co świadczy o błędnym działaniu systemu.

Skarżący podniósł, że decyzja z dnia [...] października 2012 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż postępowanie administracyjne prowadzone było w sposób przewlekły, co skutkowało niedochowaniem przez organ terminu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Dodał ponadto, że na bezczynność organu złożył zażalenie, które zostało uwzględnione.

Skarżący wyjaśnił, że w dniu [...] lipca 2011 r. był w pracy i wykonywał czynności związane z prowadzeniem pojazdu zgodnie z poleceniem przełożonego. Podkreślił, że nie pamięta, czy akurat w tym dniu prowadziła pojazd o nr rej. [...] na trasie G. – J.. Zarzucił, że organ nie posiada dowodów świadczących o tym, że to on prowadził przedmiotowy pojazd w ww. dniu.

Skarżący wyjaśnił, że na dzień [...] lipca 2011 r. drogi krajowe nie były oznakowane żadną informacją o wjeździe na odcinek płatnej drogi krajowej. Zaznaczył, że rozporządzenie określające drogi płatne nie wskazuje precyzyjnie, od którego momentu zaczyna obowiązywać elektroniczny system poboru opłat.

Skarżący oświadczył, że nie jest i nie był użytkownikiem pojazdu o nr rej. [...] oraz nie zawarł umowy z operatorem systemu viaToll. Wyjaśnił, że jako pracownik firmy dokonującej przewozów na potrzeby własne wykonywał polecenia przełożonego, przede wszystkim przewoził towary zgodnie z miejscem przeznaczenia i wyznaczoną trasą przejazdu. Dodał, że gdyby nie wypełniał poleceń pracodawcy, to naruszyłby podstawowe obowiązki pracownicze, co mogłoby skutkować jego zwolnieniem. Skarżący zapewnił, że nie posiadał upoważnienia do podpisania umowy za pracodawcę ani do reprezentowania przedsiębiorstwa. Nie mógł więc nabyć wymaganego urządzenia viaBox do firmowego pojazdu. Skarżący dodał, że koszty związane z przejazdem po płatnych odcinkach dróg krajowych ponosi pracodawca. Według niego kierowca, nie powinien ponosić odpowiedzialności za brak w pojeździe wymaganego urządzenia.

3. Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powołał się na treść art. 5 ust.1 oraz art. 13 ust.1 pkt 3, art. 13 ha ust.1, art. 13 ust.1 pkt 3, art. 13k ust.1 pkt 1 u.d.p. a także art. 51 ust.6 lit. b u.t.d. Organ stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony stan faktyczny.

W ocenie Organu nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony przez Skarżącego zarzut, że według informacji uzyskanej od pracodawcy przedmiotowy pojazd nie poruszał się po drodze krajowej w czasie wskazanym w wezwaniu nr [...]. Organ stwierdził, że znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja fotograficzna z przejazdu pojazdu o nr rej. potwierdza fakt, że ww. pojazd poruszał się w dniu [...] lipca 2011 r. po płatnym odcinku drogi ekspresowej S7. Powyższe naruszenie w postaci przejazdu po płatnym odcinku drogi ekspresowej S7 bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej zostało zarejestrowane o godzinie [...] przez bramownicę nr [...]. Zatem przejazd ww. pojazdu w ww. okresie faktycznie miał miejsce.

Ponadto w ocenie Organu w sprawie prawidłowo ustalono stronę postępowania administracyjnego, gdyż jest nią Skarżący, który kierował kontrolowanym pojazdem o nr rej. [...] w dniu [...] lipca 2011 r. o godzinie [...], co zostało ustalone na podstawie oświadczenia złożonego przez właściciela pojazdu oraz Skarżącego. Organ wyjaśnił, że oświadczenie, które wpłynęło w dniu [...] października 2011 r. do siedziby organu, zostało podpisane bez żadnych zastrzeżeń przez Skarżącego. Złożony przez Skarżącego podpis pod tym oświadczeniem stanowi dowód tego, że Skarżący potwierdził okoliczności zamieszczone w tym oświadczeniu. Dodatkowo w oświadczeniu tym Skarżący przyznał, że nie wiedział, iż na odcinku drogi krajowej, którym się poruszał, obowiązywał elektroniczny system poboru opłat. Ponadto we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie kwestionuje tego, że w ww. okresie nie poruszała się po płatnym odcinku drogi krajowej. Wskazała jedynie, że "nie pamięta czy akurat w tym dniu" prowadziła pojazd o nr rej. [...].

Ponadto Główny Inspektor Transportu Drogowego wyjaśnił, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy ustalił w oparciu o informacje przedstawione przez Kapsch Telematic Services Sp. z o.o., że za kwestionowany przejazd nie została pobrana wymagana opłata elektroniczna. Spółka wskazała, że w chwili wykonywania kwestionowanego przejazdu użytkownik ww. pojazdu nie posiadał zawartej umowy z Operatorem Elektronicznego Systemu Poboru Opłat. Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. poinformowała, że klient zawarł umowę z operatorem systemu dopiero w dniu [...] października 2011 r., a więc po powstałym naruszeniu mającym miejsce w dniu [...] lipca 2011 r. Na podstawie informacji uzyskanych od Kapsch Organ stwierdził, że za sporny przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna.

Dodatkowo Organ odnosząc się do zarzutu Skarżącego, że bezskutecznie żądał udostępnienia informacji na temat odpisu legalizacji urządzenia rejestrującego, które dokonało zapisu, odpisu legalizacji urządzenia kontrolnego nr [...] oraz odpisu legalizacji systemu przetwarzającego dane, wskazał, że Organ nie miał obowiązku wydawać Skarżącemu tego rodzaju odpisów. W ocenie Organu nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, czy urządzenia te oraz system elektronicznego poboru opłat legitymowały się odpowiednimi dokumentami legalizacyjnymi. Takie dokumenty nie były wymagane do stwierdzenia, czy urządzenia i system elektronicznego poboru opłat (SEPO) działały w spornym dniu prawidłowo. Obowiązujące przepisy nie wymagają, aby SEPO czy urządzenia do jego obsługi musiały posiadać dokumenty legalizacyjne. Nie są to bowiem przyrządy pomiarowe. One nie mierzą danych wielkości, lecz stwierdzają określone fakty (np. fakt przejazdu pojazdu). Reasumując wskazał, że SEPO jako funkcjonalny zespół urządzeń technicznych oraz budowli nie podlega legalizacji.

Odnosząc się do oświadczenia Skarżącego, że nie miał on wiedzy na temat obowiązywania systemu elektronicznego poboru opłat na odcinku drogi krajowej, po którym się ww. pojazdem poruszał w dniu [...] lipca 2011 r. Organ wyjaśnił, że kierujący pojazdami samochodowymi mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych. Brak wiedzy czy świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych czy też ponoszenia opłat elektronicznych nie może być usprawiedliwieniem dla naruszania przepisów.

Odnośnie zaś zarzutu, że na dzień [...] lipca 2011 r. drogi krajowe nie były oznakowane żadną informacją o wjeździe na odcinek drogi krajowej, który podlega opłacie, Organ wyjaśnił, że o zaliczeniu do kategorii drogi krajowej, za którą pobiera się opłatę elektroniczną, rozstrzygają wyłącznie przepisy ustawy o drogach publicznych i rozporządzeń wykonawczych, nie zaś znak drogowy.

Organ wskazał, że za właściwe ustawienie znaków drogowych, w tym oznaczeń wskazujących na możliwość wyboru drogi alternatywnej albo możliwość zawrócenia, na które powołuje się Skarżący, odpowiada zarządca drogi, nie zaś Inspekcja Transportu Drogowego.

Organ wyjaśnił również, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej zawiera dwa załączniki, które przedstawiają zamknięty katalog dróg krajowych lub ich odcinków, za przejazd którymi należy uiścić wymaganą opłatę elektroniczną, co wiąże się z obowiązkiem posiadania w pojeździe wymaganego urządzenia viaBox umożliwiającego prawidłowy pobór opłaty. W załącznikach są wymienione zarówno poszczególne autostrady, drogi ekspresowe, jak i drogi krajowe, za przejazd którymi należy uiścić stosowaną opłatę. Organ zaznacza, że w załączniku nr 1 pkt 11 lit. c tego rozporządzenia wymieniona jest droga ekspresowa S7, czyli droga, po której poruszał się w dniu [...] lipca 2011 r. kontrolowany kierowca. Zatem za przejazd tą drogą powinna być pobrana opłata elektroniczna. W ocenie Organu nie zasługują na uwzględnienie zarzuty Skarżącego mówiące o tym, że rozporządzenie określające drogi płatne nie wskazuje precyzyjnie, od którego momentu zaczyna obowiązywać elektroniczny system poboru opłat. Organ uznał, że w niniejszej sprawie został naruszony przez kierującego obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., dlatego też kara pieniężna, o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., została wymierzona w sposób prawidłowy.

Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazd po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 p.r.d., za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Jednak aby wymagana opłata elektroniczna za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej została pobrana w prawidłowy sposób, każdy kierujący jest zobowiązany posiadać w pojeździe wymagane urządzenie stosownie do treści art. 13i ust. 3 u.d.p., zgodnie z którym podmioty pobierające opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru opłat powinny oferować urządzenia na potrzeby pobierania tych opłat do instalacji w pojazdach samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 p.r.d. Na gruncie przepisów ustawy o drogach publicznych nie została wprowadzona przez ustawodawcę inna forma uiszczenia opłat bez konieczności instalacji urządzenia. Powołany przez Skarżącego przepis art. 13hc ust. 1 u.d.p. co prawda przewiduje, że podmioty pobierające opłaty elektroniczne mogą umożliwić ponoszenie przez użytkowników opłat bez wymaganego urządzenia, jednak w obecnym stanie prawnym takie rozwiązanie nie zostało przyjęte, zaś opłata elektroniczna może być pobierana tylko i wyłącznie za pośrednictwem urządzenia viaBox prawidłowo zainstalowanego w pojeździe. Przed wjechaniem na płatny odcinek drogi krajowej w pojeździe powinno znajdować się wymagane urządzenie, za pośrednictwem którego w prawidłowy sposób będzie pobierana opłata elektroniczna.

W ocenie Organu w sytuacji, gdy kierujący pojazdem po płatnym odcinku drogi krajowej nie będzie posiadał wymaganego urządzenia albo naruszy obowiązek zawarty w art. 13i ust. 4a i ust. 4b u.d.p., to będzie nakładana kara pieniężna w wysokości 3.000 złotych określona przepisami u.d.p.

Organ stwierdził ponadto, że okoliczności podniesione przez Skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie spornego przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ustawodawca nie przewidział bowiem okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13 k ust. 1 i 2 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów przyczyny, z powodu których opłata nie została uiszczona, nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej.

4. Pismem z dnia [...] lutego 2013 r. Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie przepisów o postepowaniu administracyjnym. Skarżący wniósł o uchylenie i umorzenie decyzji w całości; wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności (sprawa rygoru natychmiastowej wykonalności została wyłączona do odrębnego rozstrzygnięcia, sygn. akt VI SA/Wa 907/13); zwolnienie z kosztów postępowania; zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił, iż Inspekcja Transportu Drogowego bez podstawy prawnej wystosowała wezwanie do posiadacza, użytkownika pojazdu o wskazanie kierującego. Ponadto podniósł, iż nie otrzymał od organu informacji o które się zwracał w toku postępowania administracyjnego: o odpis legalizacji urządzenia rejestrującego, które dokonało zapisu; odpis legalizacji urządzenia kontrolnego o numerze identyfikacyjnym [...]; odpis legalizacji systemu przetwarzającego dane. W ocenie Skarżącego jeżeli nie ma dopuszczenia systemu to nie ma pewności, że zdjęcie zarejestrowanie przez bramownicę jest prawidłowe, oryginalne, czytelne i bez obróbki aby móc odczytać numer rejestracyjny. Wobec powyższego Skarżący kwestionuje załączone do akt sprawy zdjęcia.

5. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja GITD została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik tego postępowania.

4. Zgodnie z przepisem art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. dla korzystających z dróg publicznych został nałożony obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej (opłaty elektronicznej). Opłata ta, w myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p. jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Natomiast jej wysokość ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu, według art. 13ha ust. 2 u.d.p.

Przepisy u.d.p. przewidują możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej jedynie w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 u.d.p.).

Zasadą jest, że pobranie opłaty następuje poprzez urządzenie na potrzeby pobierania tych opłat instalowane w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takowego urządzenia spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 u.d.p.

Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a u.d.p. jest obowiązany do: włączenia urządzenia podczas przejazdu po drodze, na której pobiera się opłatę (pkt 1); wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu (pkt 2); używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem (pkt 3).

5. Zasady wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 u.d.p. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz.U. nr 91, poz. 524) dalej jako "rozporządzenie z 30 kwietnia 2011 r.". Według § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia: przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną użytkownik: 1. zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną w formie pisemnej; 2. odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie; 3. instaluje urządzenie w pojeździe; 4. wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1 czyli w formie przedpłaty; 5. ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 2 czyli płatności okresowej za zabezpieczeniem.

Wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty następuje przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości, w myśl § 7 ust. 1 rozporządzenia z 30 kwietnia 2011 r. Przez wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty rozumie się wpływ środków na rachunek bankowy, na który wnoszona ma być opłata elektroniczna, określony w umowie między użytkownikiem a pobierającym opłatę, zgodnie z § 7 ust. 2 cytowanego rozporządzenia.

Zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych. Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 (art. 13k ust. 4 u.d.p.). W myśl art. 13l ust. 1 pkt 2 u.d.p. - do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

6. W rozstrzyganej sprawie Organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2011 r. o godzinie [...] kierowany przez Skarżącego samochód ciężarowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], o dopuszczalnej masie całkowitej równej 18.000 kg, poruszał się po płatnej drodze ekspresowej S7 na odcinku węzeł K. - węzeł C., bez uiszczenia wymaganej opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Powyższe naruszenie zostało ustalone w oparciu o zapis ewidencyjny ER nr [...], zarejestrowany przez urządzenie kontrolne (bramownicę) nr [...], zainstalowaną w pasie drogowym wyżej wymienionego płatnego odcinka drogi krajowej. Droga krajowa, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu [...] lipca 2011 r., została wyszczególniona w załączniku nr 1 pkt 11 lit. c do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] nałożył Skarżącego karę w wysokości 3.000 zł.

7. W ocenie Sądu materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie nie przedstawia pełnej sekwencji zdarzeń, składających się na sprawę uiszczenia opłaty elektronicznej czynności, które pozwoliłyby na jednoznaczne stwierdzenie czy do realizacji rzeczonego obowiązku nie doszło z przyczyn leżących po stronie kierowcy.

Zgodnie z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej "podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy". Stosownie do tej zasady, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45). W wyroku z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 83 Sąd Najwyższy podkreślił, że: "jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.)". Przy czym z zasadą prawdy obiektywnej ściśle wiąże się zawarta w art. 8 k.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, która określa wyraźnie to, co implicite jest zawarte w zasadzie praworządności. Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań (por. Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej, Komentarz do art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego /Dz.U.00.98.1071/, [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III).

8. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ dokonując ustaleń co do okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze w niniejszej sprawie nie sprostał stawianym wyżej wymogom.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 21 sierpnia 2013 r. (sygn. akt II GSK 1467/12) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "[...] zarządcy dróg zobowiązani zostali do oznakowania dróg, na których pobierana jest opłata elektroniczna tabliczkami T-34. Znaki kierunku i miejscowości wraz z tabliczką T-34, stanowią dla użytkowników dróg informację, na jakiej drodze się znajdują i czy za przejazd tą drogą pobierana jest opłata elektroniczna. Znaki te jednocześnie umożliwiają uczestnikom ruchu podjąć decyzję, co do wyboru drogi, płatnej bądź bezpłatnej. Oznacza to, że znak drogowy w postaci tabliczki T-34 wskazuje odcinek drogi, na którym pobierana jest opłata. Przejazd po drodze oznaczonej znakiem T-34 bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej stanowi naruszenie treści tego znaku.

W konsekwencji należy uznać, że obok funkcji informacyjnej znak T-34 zawiera zakaz poruszania się po drodze krajowej bez opłaty, a zatem łączy w swojej treści zarówno funkcję informacji, jaki i zakazu lub zobowiązania do określonego zachowania".

W powołanym wyroku NSA stanął na stanowisku, że "umieszczona pod znakiem drogowym tabliczka E-34 konkretyzuje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym. Brak odpowiedniej informacji o płatnym odcinki drogi, uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się, na jakiej drodze znajduje się i dokonania odpowiedniego wyboru pomiędzy drogą płatną, a alternatywną drogą bezpłatną. Korzystającego w takiej sytuacji z drogi płatnej, nieoznaczonej tabliczką E-34, nie można obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i wymierzać karę pieniężną.

Prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, to jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest taka sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji". Ostatecznie NSA wskazywał, że: "zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji, warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi, tak, aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku".

9. Sąd orzekający w niniejszej sprawie ocenę prawną wyrażoną w wyroku NSA podziela i przyjmuje jako własną. W świetle przytoczonych wywodów NSA stwierdzić zatem należy, że w przedmiotowej sprawie Organ również nie wyjaśnił istotnej w spawie, kwestii prawidłowego oznakowania odcinka drogi, po którym realizowany był sporny przejazd. Organ w skarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę podnosi jedynie, że o zaliczeniu do kategorii drogi krajowej, za którą pobiera się opłatę elektroniczną, rozstrzygają wyłącznie przepisy ustawy o drogach publicznych i rozporządzeń wykonawczych, nie zaś znak drogowy. Potwierdza to, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego, które doprowadziłoby do wyjaśnienia, czy zgodnie z zarzutem Skarżącego na dzień [...] lipca 2011 r. drogi krajowe nie były oznakowane żadną informacją o wjeździe na odcinek płatnej drogi krajowej.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej organ nie wyjaśnił w sposób niebudzący wątpliwości wszystkich istotnych okoliczności, które uzasadniałyby nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Pamiętać należy, że z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że w postępowaniu o nałożenie na określony podmiot kary administracyjnej szczególnego znaczenia nabiera respektowanie wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, a przeprowadzone przez właściwy organ postępowanie administracyjne, aby mogło zakończyć się wydaniem decyzji o nałożeniu kary, musi dowieść w sposób niewątpliwy naruszenia zasad i rygorów określonych obowiązującymi przepisami (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GSK 317/11 oraz WSA w Warszawie z 28 października 2013 r., VI SA/WA 727/13).

10. Reasumując stwierdzić należy, że wydając przedmiotową decyzję organ administracji dopuścił się przede wszystkim - mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy - obrazy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. - polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów. Naruszenie wspomnianych przepisów - w ocenie Sądu – mogło mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji GITD. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę GITD uwzględni zaprezentowane stanowisko Sądu.

11. Mając więc na względzie istotne wady, którymi obarczone było postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że bez ich usunięcia i bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób zupełny, nie jest możliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy. W tym stanie rzeczy ustosunkowywanie się przez Sąd do pozostałych argumentów skargi, mających charakter merytoryczny byłoby na obecnym etapie postępowania przedwczesne.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono zgodnie z treścią art. 200 p.p.s.a.