Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VII SAB/Wa 214/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Odrzucono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.R. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. w przedmiocie wydania postanowienia o wynagrodzeniu kuratora postanawia: odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z 20 sierpnia 2021 r. R.R. (dalej: "skarżący") wniósł skargę na bezczynność Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. w przedmiocie wydania postanowienia o wynagrodzeniu kuratora za pełnioną funkcję. Wyjaśnił, że Sąd Rejonowy w W. wyznaczył go kuratorem w postępowaniu administracyjnym dla kilkunastu uczestników postępowania nieznanych z miejsca pobytu. Wskazał, że po wymianie korespondencji z organem, w tym wezwaniu do usunięcia skutków naruszeń, organ dotychczas nie wydał żądanego postanowienia, przerzucając ten obowiązek na Sąd, który wyznaczył radcę prawnego jako kuratora.

W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że skarżący został wyznaczony kuratorem w trakcie toczącego się postępowania sądowego a nie administracyjnego, które zakończyło się wydaniem decyzji i przekazaniem odwołań od decyzji do Sądu Okręgowego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Stąd też skarżący został poinformowany, że zapłata wynagrodzenia nastąpi po otrzymaniu przez ZUS postanowienia Sądu ustalającego jego wysokość.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1) decyzje administracyjne;

2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;

4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Z kolei zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (§ 3 omawianego przepisu).

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność organu w sprawie dotyczącej rozpatrzenia wniosku o przyznanie wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu dla osoby nieobecnej w postępowaniu administracyjnym, które to postępowanie nie podlega właściwości sądu administracyjnego. Należy zauważyć, że w art. 78 i art. 79 p.p.s.a. zostały zawarte przepisy normujące ustanawianie w postępowaniu sądowoadministracyjnym kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Regulacja ta służy zapewnieniu należytego poziomu ochrony praw i interesów strony postępowania sądowoadministracyjnego. Natomiast żaden przepis tej ustawy nie przewiduje możliwości ustanowienia przez sąd administracyjny kuratora dla osoby nieobecnej w postępowaniu administracyjnym.

Jednocześnie zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2020 r., sygn. akt III CZP 50/19 sprawa z wniosku organu administracji publicznej o ustanowienia kuratora na potrzeby postępowania administracyjnego nie podlega samodzielnej kwalifikacji jako sprawa z zakresu kurateli, lecz jej kwalifikacja jest tylko pochodną charakteru sprawy rozpoznawanej w postępowaniu administracyjnym, dla potrzeb którego ma być ustanowiony kurator. Oznacza to, że w wypadku, gdy kurator ma być ustanowiony przez sąd w postępowaniu cywilnym dla potrzeb postępowania administracyjnego w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, sprawa o jego ustanowienie nie jest sprawą z zakresu kurateli, lecz elementem sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, czyli sprawy administracyjnej. Koresponduje z tym założeniem przyjęta w orzecznictwie teza, że wynagrodzenie kuratora ustanawianego w postępowaniu cywilnym w charakterze przedstawiciela strony w rozumieniu art. 34 § 1 k.p.a. należy do kosztów postępowania administracyjnego.

W niniejszym przypadku sprawa w związku z którą wniesiony został wniosek o ustanowienie kuratora, mimo że stanowi sprawę administracyjną, nie mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych, które powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej w zakresie określonym w art. 3 p.p.s.a. oraz rozstrzygania sporów o właściwość i sporów kompetencyjnych między organami, wskazanymi w art. 4 p.p.s.a. Na gruncie art. 4778 w zw. z art. 461 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego sądem właściwym w tej sprawie jest sąd okręgowy. Dlatego też odwołanie od tego rozstrzygnięcia zostało wniesione do sądu powszechnego, a nie sądu administracyjnego.

Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a."), mającym zastosowanie w postępowaniu regulowanym przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2020 r., poz. 266 ze zm.), organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Z kolei Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88 wskazał, że wyznaczenie przez sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. następuje na podstawie art. 184 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359). Stąd ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej w trybie art. art. 34 § 1 k.p.a. nie należy również do kompetencji sądów administracyjnych.

Dodatkowo należy wyjaśnić, że wniesienie skargi na bezczynność organu jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, a bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy w ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie stosownego aktu albo nie podjął odpowiedniej czynności. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność jest więc przede wszystkim ustalenie, że bezczynności dopuścił się organ właściwy i zobowiązany na gruncie odpowiednich przepisów do podjęcia stosownego działania (por. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 12 lipca 2019 r., sygn. akt III SAB/Łd 15/19, LEX nr 2695426). W świetle przedstawionych ustaleń Sąd stwierdził, że taka sytuacja nie zachodzi w przedmiotowej sprawie, stąd zasadnym jest odrzucenie skargi.

Biorąc pod uwagę wskazane wyżej regulacje Sąd uznał, że skarga na bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia wniosku o przyznanie wynagrodzenia ustanowionemu kuratorowi w tym postępowaniu w sposób oczywisty nie mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych powołanych do rozpoznania spraw sądowoadministracyjnych.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.