Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 218/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku
Powołane przepisy: article: art. 13k ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ"), działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., zwana dalej: "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 ze zm., zwane dalej: "rozporządzeniem z 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną"), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r.

o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 ze zm., zwana dalej: "u.t.d."), utrzymał w mocy własną decyzję nr [...] z dnia [...] października 2011 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł na A. J. (dalej: "skarżący", "strona") z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w dniu [...] października 2011 r. o godzinie 10:15:36 po drodze ekspresowej S7 na odcinku G. (z obwodnicą G.) – J..

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] października 2011 r. w miejscowości W. na drodze ekspresowej S7 zatrzymano do kontroli mobilnej samochód ciężarowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem samochodowym kierował A. J.. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekraczała 3,5 t. Podczas kontroli mobilnej dokonano skanowania przy pomocy skanera DSRC, zainstalowanego w mobilnej jednostce kontrolnej, służącego do skanowania urządzeń viaBox, zainstalowanych w pojazdach na potrzeby poboru opłaty elektronicznej. W wyniku skanowania i sprawdzenia w systemie elektronicznego poboru opłat stwierdzono, że

w dniu [...] października 2011 r. o godzinie 10:15:36 na drodze ekspresowej S7 na odcinku G. (z obwodnicą G.) – J. kierujący pojazdem skarżący nie uiścił opłaty za przejazd po drodze krajowej, określonej w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Przejazd odcinkiem drogi płatnej bez uiszczenia opłaty elektronicznej został zarejestrowany przez bramownicę S07_[...]. Zapisy na wykresówce potwierdziły, że kontrolowany kierowca wykonywał przewóz drogowy w czasie oznaczonym jako przejazd bez uiszczenia opłaty po odcinkach dróg płatnych. Odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu, został wyszczególniony

w załączniku nr 1 pkt 11 lit. d rozporządzenia z 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną. Podczas kontroli kierowca oświadczył, iż nie wiedział o braku środków pieniężnych na koncie, a powodem takiego stanu rzeczy mogło być wyczerpanie środków przez inny pojazd przypisany do danego konta użytkownika.

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2011 r. GITD orzekł o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w dniu 11 października 2011 r. po drodze ekspresowej S7 na odcinku G. (z obwodnicą G.) – J.

w godzinach: 10:16:25 przez bramownicę S07_[...], 10:15:36

przez bramownicę S07_[...], 10:07:56 przez bramownicę S07_[...], 10:04:23 przez bramownicę S07_[...] oraz 09:57:29 przez bramownicę S07_[...]

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący wniósł "o umorzenie powyższej decyzji w całości" oraz zawieszenie wniesienia kary pieniężnej do momentu zakończenia wszczętego postępowania administracyjnego. Podał, że przy wjeździe na pierwszym poborze opłat urządzenie wskazało pobranie opłaty przez wydanie jednego sygnału dźwiękowego. W punkcie poboru w miejscowości F. urządzenie potwierdziło pobranie opłaty, przy czym wydane zostały dwa sygnały dźwiękowe. Zgodnie z instrukcją obsługi urządzenia pokładowego oznacza to dozwolony przejazd

z niskim stanem konta oraz doładowanie go. Najbliższy punkt doładowania znajduje się na stacji paliw BP w miejscowości S.. Kolejny punkt poboru opłaty to cztery sygnały dźwiękowe. Zgodnie z ww. instrukcją należy wówczas udać się do punktu obsługi klienta lub dystrybucji, a najbliższy taki punkt znajdował się również na stacji paliw BP w S.. Na około dwa kilometry przed punktem doładowania (nie za punktem) skarżący został zatrzymany przez jednostkę Inspekcji Transportu Drogowego. Pomimo wyjaśnień zgodnych ze stanem faktycznym o braku możliwości wcześniejszego doładowania, wdrożono kontrolę, w wyniku której został on ukarany kwotą 15.000 zł. Wskazał, iż z informacji uzyskanych od inspektorów wynikało, że

w momencie, gdy urządzenie wydało cztery sygnały dźwiękowe należało zaprzestać kontunuowania dalszej jazdy, bądź zjechać z trasy S7. Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja jest niesłuszna, krzywdząca, wynikająca z niedoskonałości uruchomionego pośpiesznie systemu Viatoll, wykazująca wiele wątpliwości, które powinny być uwzględnione na jego korzyść.

Ponownie rozpoznając sprawę organ postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. orzekł o wyłączeniu do odrębnych postępowań spraw za przejazd przez poszczególne bramownice.

Następnie wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. GITD orzekł

o utrzymaniu w mocy ww. decyzji własnej o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 3.000 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w dniu [...] października 2011 r.

o godzinie 10:15:36 po drodze ekspresowej S7 na odcinku G.(z obwodnicą G.) – J..

GITD podał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy wezwał [...] Sp. z o.o. (podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat, działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych

i Autostrad; zwany dalej: "spółka [...]") do udzielenia informacji związanych

z kontrolowanym przejazdem, uzyskując odpowiedź, że opłata elektroniczna za przejazd w dniu [...] października 2011 r. po drodze ekspresowej S7, który został zarejestrowany o godzinie 10:15:36 nie została uiszczona (pismo z dnia [...] grudnia

2011 r.). Spółka [...] poinformowała również, że użytkownik pojazdu o ww. numerze rejestracyjnym nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox, a umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu.

Po zapoznaniu się z ww. dokumentem skarżący podał, iż przejazd wykonywał właściwie, zgodnie z instrukcją obsługi urządzenia viaBox. Zaznaczył, że postąpił zgodnie z poleceniem zawartym w instrukcji i po czterokrotnym sygnale dźwiękowym udał się do punktu obsługi w celu doładowania. Zauważył, że nigdzie w instrukcji nie jest napisane, że strona ma przerwać jazdę i zjechać z drogi płatnej. Jednocześnie powołał się na notę obciążeniową, z której wynika, że opłata została pobrana. Zdaniem strony, korekty nadpłaconych opłat dokonane na koncie pomniejszyły stan konta i mogły mieć wpływ na rozliczenie przejazdu w dniu [...] października 2011 r.

W uzupełnieniu materiału dowodowego spółka [...] wskazała, że bramownica S07__[...] znajduje się na odcinku B.-J., a opłata elektroniczna za przejazd ww. pojazdem po wskazanym odcinku drogi ekspresowej S7 w dniu [...] października 2011 r. o godzinie 10:15:36 nie została uiszczona. Użytkownik nie posiadał wystarczających środków do jej uiszczenia za przejazd w ww. czasie po ww. odcinku płatnej drogi krajowej. Stan salda konta użytkownika w systemie w dniu [...] października 2011 r. (w decyzji błędnie wskazano rok 2012 – dopisek Sądu) wynosił

0 zł. W momencie przejazdu system viaToll oraz wskazana bramownica działały poprawnie. Zapisy widoczne na przesłanej nocie obciążeniowej przedstawiają operacje zarejestrowane na koncie użytkownika i nie są równoznaczne z faktem uiszczenia opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi, na pokrycie których w momencie przejazdu nie było na koncie użytkownika środków wystarczających na uiszczenie opłaty. W ocenie spółki [...], widniejące na przesłanej nocie obciążeniowej zwroty naliczonych opłat nie miały wpływu na nieuiszczenie opłaty w dniu [...] października 2011 r.

Na podstawie analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego GITD stwierdził, że z dokumentów w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się po drodze wymienionej w rozporządzeniu z 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż jest nią osoba, która kierowała kontrolowanym pojazdem samochodowym.

Odnosząc się do wniosków złożonego środka zaskarżenia organ podał, iż okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ustawodawca bowiem nie przewidział w takim wypadku okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Podał, że przyczyny nieuiszczenia opłaty elektronicznej w niniejszej sprawie nie usuwają stwierdzonego naruszenia ww. przepisów u.d.p., gdyż ani wina, ani stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Odpowiedzialność ta powstaje

w wyniku obiektywnego stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego. Kierowca prowadzący pojazd, co do którego istnieje obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej, przed rozpoczęciem jazdy po tej drodze winien podjąć wszelkie możliwe czynności zmierzające do wyeliminowania istniejących nieprawidłowości, mających wpływ na elektroniczny pobór opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi. Kierujący pojazdem samochodowym nie powinien w sytuacji wątpliwości co do stanu środków pieniężnych na koncie dokonywać przejazdu po odcinkach płatnych dróg krajowych, bowiem świadomie naraża się na odpowiedzialność administracyjnoprawną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Sama chęć dokonania przedpłaty nie konwaliduje stwierdzonego podczas kontroli naruszenia.

Organ wyjaśnił także, że instrukcja obsługi, na którą powołuje się strona, nie ma mocy prawnej, stanowi tylko informację uzupełniającą. Zasady postępowania strony zostały określone w umowie z użytkownikiem o nazwie "Ogólne warunki korzystania

z konta w trybie przepłaconym w sprawie potwierdzenia warunków korzystania z dróg płatnych oraz w sprawie warunków i zasad udostępniania viaBox". W § 6 pkt 7 wskazano, że "w przypadku, gdy na koncie użytkownika nie ma środków na pokrycie kosztów przejazdu drogą płatną przez użytkownika, użytkownik jest zobowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej przez przedpłatę na konto użytkownika przed rozpoczęciem jazdy po drodze płatnej". Pkt 8 stanowi natomiast, że "w przypadku, gdy podczas jazdy użytkownik lub kierowca pojazdu otrzyma komunikat ostrzegawczy

o braku środków na opłatę elektroniczną za dalszą jazdę, zobowiązany jest niezwłocznie opuścić drogę płatną i wnieść opłatę elektroniczną należną za odcinek przebytej drogi od otrzymania komunikatu ostrzegawczego. Niezależnie od powyższego użytkownik jest zobowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej w przypadku chęci kontynuowania jazdy drogą płatną". W przedmiotowym przypadku, jak strona sama przyznała, po czterokrotnym sygnale dźwiękowym, wygenerowanym przez urządzenia viaBox, nadal kontynuowała jazdę drogą płatną. Niemożność dokonania przedpłaty nie stanowi więc usprawiedliwienia dla postępowania strony.

Z informacji spółki [...] wynika, że w chwili przejazdu system elektronicznego poboru opłat działał prawidłowo, a w aktach sprawy brak jest dowodów świadczących

o wadliwości działania systemu elektronicznego poboru opłat, podnoszonej przez skarżącego. Przedstawione przez niego dowody w żaden sposób nie wskazują, że opłata elektroniczna została uiszczona. Zapisy widoczne na nocie obciążeniowej nie są równoznaczne z uiszczeniem opłaty. Dokonane korekty również nie miały wpływu na rozliczanie opłat w dniu [...] października 2011 r. Spółka [...], jako powód nieuiszczenia opłaty za przejazd, jednoznacznie wskazała brak środków na koncie użytkownika. Przypisanie kilku pojazdów do konta użytkownika mogło powodować szybsze wyczerpywanie się środków pieniężnych na koncie. Odpowiedź operatora systemu organ uznał za wiarygodną.

W konsekwencji stwierdził zasadność podjętej decyzji własnej z dnia

[...] października 2011 r. o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w kwocie 3.000 zł.

W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania, tj.:

1. art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 4 u.d.p. przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie przez organ, że zasadne jest wymierzenie kary w wysokości 3.000 zł na kierującego pojazdem, który poruszał się po drodze krajowej pojazdem samochodowym bez uiszczenia opłaty elektronicznej;

2. art. 7 i art. 8 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,

w szczególności przez niewyjaśnienie: czy droga krajowa, po której prowadził pojazd samochodowy dla celów opłaty, powinna być i czy była należycie oznaczona w kontekście obowiązujących norm prawnych regulujących przejazd, powołanych przez organ;

3. art. 11 w związku z art. 8 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie przez organ zasadności przesłanek nałożenia kary pieniężnej w kontekście tzw. przepisów ogólnych dotyczących stosowania przepisów u.d.p., w szczególności wobec interpretacji tych przepisów co do ich stosowania, zaprezentowanej w piśmie Ministra Infrastruktury nr [...] z dnia [...] września 2011 r., a także wytycznych dla Inspektorów Transportu Drogowego nr [...]

z dnia [...] września 2011 r. (znanych organowi przed dniem kontroli drogowej

i obowiązujących w toku postępowania);

4. art. 6-8 k.p.a. przez różną interpretację obowiązujących przepisów skutkującą obciążanie karami innych osób w takim samym stanie faktycznym jak skarżący na terenie Polski przez organ różną wysokością opłat.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że organ nie wyjaśnił okoliczności mających wpływ na wynik sprawy dla jej rozstrzygnięcia w kontekście przepisów powołanych w uzasadnieniu decyzji, tak co do oznakowania (czy jego braku) drogi krajowej na przedmiotowym odcinku stosownymi znakami informującymi o obowiązku uiszczania opłaty za przejazd. Nie wyjaśniono także kwestii pobrania opłaty większej

w czasie przed kontrolą i zwrotu tejże kwoty w dniach po kontroli, co miało ewidentnie wpływ na wysokość salda w trakcie zdarzenia. Kwota około [...] zł została pobrana niesłusznie w dniach: [...] lipca 2011 r. i została zwrócona w dniach: [...] października 2011 r. oraz [...] i [...] listopada 2011 r., co potwierdza saldo konta. Kwota opisana pozwala na przejazd drogą płatną odcinka długości ok. 20 km. Ponadto opisany odcinek nie został oznakowany na trasie J.-W., co potwierdza pismo z GDDKiA z dnia [...] listopada 2012 r. W cenie skarżącego, organ nieobiektywnie zbierał dowody i podważył zasadę zaufania społecznego.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w decyzji.

Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2013 r. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 129/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Następnie postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2013 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie, które zostało podjęte postanowieniem z dnia 30 marca 2015 r. W związku z podjęciem zawieszonego postępowania, sprawie została nadana nowa sygn. akt VIII SA/Wa 218/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. W świetle powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.").

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. Z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. wynika dla korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Opłata ta, w myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p., jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6 tego przepisu, tj. w rozporządzeniu z 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną.

Należy podkreślić, że przepisy ustawy o drogach publicznych przewidują możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej jedynie w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i u.d.p. (art. 13hc ust. 1). Zasadą jest, że uiszczenie opłaty następuje poprzez urządzenie służące do poboru tych opłat, instalowane w pojeździe samochodowym (tzw. viaBox). Kierujący pojazdem samochodowym, wyposażonym

w urządzenie do poboru opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a u.d.p., jest obowiązany do: włączenia urządzenia podczas przejazdu po drodze, na której pobiera się opłatę (pkt 1), wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu (pkt 2), używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem (pkt 3).

Zasady wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 u.d.p. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. z 2011 r. Nr 91, poz. 524, zwane dalej: "rozporządzeniem MI"). Według § 3 ust. 1 rozporządzenia MI, przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną użytkownik:

1) zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną w formie pisemnej;

2) odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie;

3) instaluje urządzenie w pojeździe;

4) wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej,

o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1, czyli w formie przedpłaty;

5) ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 2, czyli płatności okresowej za zabezpieczeniem.

Wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty następuje przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości, w myśl § 7 ust. 1 rozporządzenia MI. Przez wniesienie opłaty elektronicznej w formie przedpłaty rozumie się wpływ środków na rachunek bankowy, na który wnoszona ma być opłata elektroniczna, określony w umowie między użytkownikiem, a pobierającym opłatę, zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia MI.

Zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty – wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i ust. 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa

w art. 13l ust. 1 u.d.p. (art. 13k ust. 4). W myśl art. 13l ust. 1 pkt 2 u.d.p., do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia

i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne wykazało, że skarżący w dniu [...] października 2011 r. wykonywał przejazd po drodze ekspresowej S7 na odcinku G. (z obwodnicą G.) – J. wymienionej w załączniku nr 1 pkt 11 lit. d. Przejazd płatnym odcinkiem drogi ekspresowej S7 został zarejestrowany

w systemie elektronicznego poboru opłat w dniu [...] października 2011 r. w godzinach: 10:16:25 przez bramownicę S07_[...], 10:15:36 przez bramownicę S07_[...], 10:07:56 przez bramownicę S07_[...], 10:04:23 przez bramownicę S07_[...] oraz 09:57:29 przez bramownicę S07_[...].

Zdaniem Sądu, organ bezzasadnie nałożył na skarżącego pięć kar po 3.000 zł. za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej po jednym odcinku drogi ekspresowej S7, zarejestrowany przez różne bramownice w ciągu około 19 minut. Przyjęty przez organ sposób rozumienia ww. przepisów, pozwalający na wielokrotne nakładanie kar pieniężnych za jeden czyn, polegający na przejeździe danym odcinkiem drogi krajowej bez wniesienia opłaty elektronicznej, w zależności od liczby bramownic znajdujących się na tym odcinku, które zarejestrowały brak wniesienia opłaty, jest nieuprawniony. Wykładnia językowa przepisu art. 13k ust. 1 u.d.p. prowadzi do wniosku, że karze podlega "przejazd po drodze krajowej". Przepis ten nie przewiduje możliwości wielokrotnego wymierzania kary za jeden przejazd danym odcinkiem drogi. Zastosowanie takiego sposobu karania musiałoby mieć swoje wyraźne umocowanie

w prawie.

Należy zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia

10 września 2014 r., sygn. P 36/13, umarzającym postępowanie wszczęte pytaniem prawnym, czy art. 13k ust. 1 u.d.p. jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP, zaakceptował prokonstytucyjną interpretację kwestionowanego przepisu, wyrażoną przykładowo

w wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2701/12, że nieuprawniony jest sposób rozumienia art. 13k ust. 1 u.d.p., pozwalający na kumulację kar pieniężnych za jeden czyn polegający na przejeździe danym odcinkiem drogi krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej, w zależności od liczby tzw. bramownic znajdujących się na tym odcinku, które zarejestrowały brak wniesienia opłaty. Takie stanowisko zajął również NSA w wyrokach: z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 1588/13 oraz z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 2114/13 (oba opubl. CBOSA).

Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie w całości podziela powyższe stanowisko, które jest już ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zatem wszystkie zarejestrowane tego dnia godziny przejazdów powinny być traktowane jako przejazd po tym samym odcinku drogi ekspresowej S7 na odcinku G. (z obwodnicą G.) – J.. Liczba przejazdów bez uiszczenia opłaty nie może być więc określana liczbą rejestracji przejazdu przez kolejne bramownice umieszczone na tym samym odcinku drogi płatnej. Za przejazd dla potrzeb stosowania art. 13k ust. 1 u.d.p. należy traktować jedno działanie tego samego kierującego, polegające na poruszaniu się określonym pojazdem po drodze płatnej, integralne pod względem czasu i miejsca (wykonywane nieprzerwanie, na tej samej drodze płatnej).

Z uwagi zaś na sankcyjny charakter przepisu art. 13k ust. 1 u.d.p., nie jest dopuszczalne stosowanie dowolnej jego wykładni. Z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. oraz

z rozporządzenia z 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną wynika, że karę w wysokości 3.000 zł wymierza się: kierującemu pojazdem samochodowym za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Zatem za każdy odrębny odcinek drogi krajowej wymieniony

w ww. rozporządzeniu powinna być uiszczona stosowna opłata elektroniczna.

Skoro więc w odrębnych sprawach (sygn. akt: VIII SA/Wa 214/15, VIII SA/Wa 215/15, VIII SA/Wa 216/15 i VIII SA/Wa 217/15) organ wymierzył karę pieniężną

w wysokości 3.000 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze ekspresowej S7 pojazdem o nr rejestracyjnym [...] w dniu [...] października 2011 r. w godzinach: 10:16:25, 10:07:56, 10:04:23 oraz 09:57:29, to wymierzona w niniejszej sprawie kara pieniężna w wysokości 3.000 zł za przejazd w tym samym dniu po tej samej drodze o godz. 10:15:36 jest piątą karą za ten sam przejazd po drodze ekspresowej S7. Nakładając na skarżącego po raz piąty karę pieniężną za przejazd po tej samej drodze ekspresowej, GITD dopuścił się naruszenia prawa materialnego, tj. art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. Z tych przyczyn więc Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję przez jej uchylenie.

Jednocześnie, w ocenie Sądu, organ w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. Za zasadne Sąd uznał zatem powołane w tym zakresie zarzuty skargi. Za niedostatecznie wyjaśnioną należy uznać bowiem kwestię sprawności urządzenia viaBox w dacie i godzinach spornego przejazdu, a także posiadania przez skarżącego środków na koncie. W szczególności nie stanowi o dostatecznym wyjaśnieniu tej kwestii powoływanie się przez organ na oświadczenie operatora odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat o braku środków finansowych na koncie użytkownika w sytuacji, gdy w aktach administracyjnych sprawy znajdują się przedstawione przez skarżącego dokumenty,

z których wynika, że w dacie spornego przejazdu, tj. [...] października 2011 r., na koncie użytkownika znajdowały się środki pieniężne pobrane zresztą w tym dniu.

GITD w swoich ustaleniach opierał się na informacjach zawartych przez spółkę [...], m.in. w piśmie z dnia [...] września 2012 r., zgodnie z którym opłata elektroniczna za przejazd w dniu [...] października 2011 r. po odcinku płatnym drogi ekspresowej S7 na odcinku G. (z obwodnicą G.) – J. nie została uiszczona, bowiem użytkownik nie posiadał wystarczających środków na koncie.

O godzinie 09:57 – przy przejeździe przez pierwszą bramownicę stan salda konta skarżącego wynosił 0 zł. W piśmie tym operator systemu podał także, że zapisy widoczne na przedstawionej nocie obciążeniowej przedstawiają operacje zarejestrowane na koncie użytkownika i nie są równoznaczne z faktem uiszczenia opłaty za przejazd po płatnym odcinku drogi, na pokrycie których w momencie przejazdu nie było na koncie skarżącego środków wystarczających na uiszczenie opłaty. Ponadto widniejące na przesłanej nocie obciążeniowej zwroty naliczonych nadpłat nie miały wpływu na nieuiszczenie opłaty w dniu [...] października 2011 r.

W odpowiedzi na powyższą informację skarżący przedstawił notę obciążeniową

z systemu viaTOLL za okres rozliczeniowy od [...] do [...] października 2011 r., w której wykazana została dla pojazdu nr rejestracyjny [...] w dniu [...] października 2011 r. operacja ściągnięcia opłaty za przejazd w kwocie [...] zł.

W związku z powyższym, zdaniem Sądu, w sprawie ewidentnym jest, iż organ nie wyjaśnił, z jakiego tytułu i na jakim ewentualnie odcinku drogi płatnej opłata ta została pobrana. GITD bezkrytycznie przyjął treść oświadczenia operatora systemu, nie próbując go skonfrontować z dokumentami przedstawionymi przez stronę. Niezbędnym jest zatem dokonanie kompleksowych ustaleń w oparciu o przedstawione dokumenty

i zestawienia z jednej strony przez skarżącego, a z drugiej przez spółkę [...], potwierdzające powoływane przez ww. okoliczności. W ocenie Sądu, organ

w przedmiotowej sprawie powinien dokonać wnikliwych ustaleń stanu faktycznego przez weryfikację informacji uzyskanych od spółki [...] z innymi dokumentami źródłowymi oraz dokładną analizę zgromadzonego materiału dowodowego. W ramach dodatkowych wyjaśnień, jakich ma dokonać organ ponownie rozpoznając sprawę, znajduje się również okoliczność podnoszona przez skarżącego, a dotycząca nieprawidłowego oznakowania (czy jego braku) drogi ekspresowej na przedmiotowym odcinku stosownymi znakami informującymi o obowiązku uiszczania opłaty za przejazd.

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. (punkt drugi sentencji wyroku). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ będzie zobowiązany uwzględnić ww. uwagi i wytyczne Sądu.