Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1461/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 145 § 1, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 64 ust. 1, art. 2 ust. 35a, art. 140aa ust. 1 pkt 1, art. 140aa ust. 3 pkt 1, art. 140ab ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant ref. staż. Małgorzata Ciach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2014 r., 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. S. kwotę 2930 (dwa tysiące dziewięćset trzydzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego – dalej jako GITD decyzją

nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zrn., dalej jako "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. la, ust. Ib pkt 2, ust. 2, art. 40 c, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm. dalej jako "u.d.p.") oraz lp. 6 pkt 6 lit. d), lp. 6 pkt 7 lit. d) i e), lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika nr 2 do ww. ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm. dalej jako "p.r.d."), art. 5 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o mchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2011 r. Nr 222, poz. 1321), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], nakładającą na M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: P. (dalej nazywanego: "skarżącym"), karę pieniężną w kwocie 17.100 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] października 2011 r., w miejscowości K. na drodze o kategorii droga gminna został zatrzymany do kontroli ciągnik samochody marki [...] o nr. rej. [...], wraz z naczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...], kierowany przez A.Z. W dniu kontroli pojazdem, w imieniu przedsiębiorcy – U. wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy - buraków, transportowanych z W. w kierunku G. Ze zgromadzonej w trakcie postępowania administracyjnego dokumentacji wynika, że załadowcą towaru był M.S. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą P.

Przeprowadzono ważenie pojazdu na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku do ważenia pojazdów. Do pomiarów użyto wag typu SAW 10C/II o numerach fabrycznych: [...],[...], które posiadały ważne w dniu kontroli świadectwa dopuszczające je do użytkowania. Kierowcę poinformowano o przysługujących mu prawach i obowiązkach oraz okazano mu dokumenty legalizacyjne. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...], który kierowca podpisał bez wnoszenia uwag.

W wyniku kontroli ustalono przekroczenie dopuszczalnych norm: ustalono nacisk o wartości 12,8 tony na pojedynczej osi napędowej – tj. przekroczenie dopuszczalnej normy o 4,8 tony, nacisk o wartości 25,4 tony na potrójnej osi - tj. przekroczenie dopuszczalnej normy o 3,6 tony, a także masę całkowitą zespołu pojazdów o wartości 45,2 tony - tj. przekroczenie dopuszczalnej normy o 3,2 tony. Odczytów wskazań dokonano wspólnie z kierowcą, który nie zgłosił wniosku o ponowne ważenie pojazdu oraz nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zwrócił się z prośbą o udzielenie pomocy prawnej do posterunku policji w D. w formie przesłuchania w charakterze świadka kierowcy kontrolowanego pojazdu przesłuchania kierującego pojazdem w charakterze świadka. Zeznał on, że ładowarka, której użyto do załadunku należała do skarżącego i była obsługiwana przez operatora. Wskazał, że załadunku dokonano na polu, a przewożony ładunek przed wyruszeniem w trasę nie został zważony, a on sam nie miał wpływu na ilość i rozmieszczenie przewożonego towaru.

Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2011 r. poinformowano skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego i przysługujących w postępowaniu prawach strony.

[...] WITD decyzją z [...] stycznia 2012 r. nr [...] nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 17.100 złotych. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Po jego rozpatrzeniu GITD decyzją z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji ponownie nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 17.100 złotych wydając [...] listopada 2012 r. decyzję nr [...]. Od powyższej decyzji strona również wniosła odwołanie.

Po jego rozpatrzeniu, organ II instancji decyzją z [...] stycznia 2013 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 17.100 zł za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył stan faktyczny sprawy, a następnie powołał przepisy ustaw Prawo o ruchu drogowym oraz o drogach publicznych, na podstawie, których wydał rozstrzygnięcie. Następnie opisał przesłanki odpowiedzialności załadowcy, wskazując, że zarówno działanie, jak i zaniechanie z jego strony mogą prowadzić do zrodzenia się tej odpowiedzialności. Organ podkreślił jednocześnie, że z uwagi na treść

Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji

W tych okolicznościach została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2015 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy na wstępie przywołał przepisy ustawy o drogach publicznych, ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2013 r. poz. 951), na podstawie których wskazał, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. może wynosić 42 tony. Następnie organ wskazywał, że w wyniku ważenia oraz pomiarów pojazdu stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk 12,8 t na pojedynczej osi napędowej - przekroczenie o 4,8 t;

- nacisk 25,4 t na potrójnej osi - przekroczenie o 3,6 t;

- masa zespołu pojazdów 45,2 t - przekroczenie o 3,2 t;

- przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Dalej organ wyjaśnił, że wysokość kar za przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdów oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest nich pojazdów o naciskach osi do 8 t, została określona w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych. Biorąc pod uwagę przytoczone przepisy, wyliczył, że za stwierdzone naruszenia, wysokość kary powinna wynosić 17.100 zł.

Odnosząc się do zawartych w odwołaniu zarzutów GITD wskazał, że krąg podmiotów odpowiedzialnych za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego jest szerszy, gdyż nie tylko przewoźnicy poruszający się po drogach publicznych, ale i załadowcy powinni być zainteresowani, aby pojazdy nie przekraczały dopuszczalnych nacisków osi i dopuszczalnej masy całkowitej.

Następnie podkreślił, że art. 13g ust. Ib w zw. z art. 40c ustawy o drogach publicznych, daje formalną podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego, także wobec podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem, mimo wszczęcia postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy lub innego podmiotu realizującego przewóz drogowy, nie nakazuje on bynajmniej udowadniania winy przy popełnianiu danego naruszenia. Wina, czy stopień zawinienia w naruszeniu przepisów nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Taką przesłanką jest samo stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych przez przepisy praw i obowiązków. Art. 13g ust. Ib pkt 2 ustawy o drogach publicznych, będący podstawą do nałożenia kary pieniężnej na załadowcę, jako przesłanki warunkowej odpowiedzialności załadowcy za przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu wskazuje jedynie jego wpływ lub zgodę na powstanie naruszeń. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał na przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz. U. Nr 50 z 2000 r., poz. 601 z późn. zm.) określające obowiązki przewoźników, nadawców i odbiorców. Konkludując wskazywał, że odpowiedzialność ta może być dodatkowo rozciągnięta na inny podmiot, który przyczynił się do powstania stwierdzonych w trakcie kontroli drogowej naruszeń tj. załadowcę, który dopuścił do wyjazdu na drogi publiczne pojazd przekraczający dopuszczalne normy.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wyjaśnił także definicję pojazdu nienormatywnego oraz podkreślił, że strona postepowania została ustalona w sposób prawidłowy oraz miała wpływ oraz godziła się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Okoliczność, że załadowca nawet nie dokonuje ważenia ładunków, czy pojazdów z ładunkiem, jest nie tylko naruszeniem prawa przewozowego ale powoduje, że przewoźnik nie ma możliwości sprawdzenia ładunku pod kątem zgodności z normami określonymi w Prawie o ruchu drogowym i ustawie o drogach publicznych.

Odnosząc się do zarzutu użycia niewłaściwych wag, organ odwoławczy wskazał, że wagi użyte w trakcie kontroli winny spełniać wymogi określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. Nr 183, poz. 1791), a nie rozporządzeń przywoływanych przez skarżącego. Zostało to potwierdzone w deklaracji zgodności wystawionej przez Okręgowy Urząd Miar w [...]. Ponadto ze świadectwa homologacji nr [...] dołączonego do instrukcji wag SAW 10 C wynika, że są one zgodne z wymaganiami dyrektywy WE nr 90/384/EWG wdrożonej do systemu prawa polskiego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23).

Następnie organ odwoławczy wskazywał, że ważenie pojazdów stanowi tylko czynność techniczną zmierzającą do uzyskania pomiaru i nie jego przebieg nie został przez ustawodawcę uregulowany. Procedura ta wywodzona jest z odpowiednich instrukcji obsługi użytkowanych urządzeń. GITD zauważył, że przyjęty sposób ważenia był zgodny z instrukcją producenta.

Organ II instancji oddalił wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka M.D., gdyż przeprowadzanie tego dowodu ze względu na okoliczności odnoszące się do podmiotu wykonującego przejazd, a nie do załadowcy towaru oraz udowodnione dokumentami urzędowymi, nie mają znaczenia w sprawie. Uznał również, że organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7, art. 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a także dopuścił jako dowód wszystko co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem.

Od wymienionej na wstępie decyzji M.S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji oraz o zasądzenie kosztów. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania w zakresie:

a) art. 10 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie czynnego udziału skarżącemu w toczącym się postępowaniu, tj. zignorowanie złożonych wniosków dowodowych mających istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, poprzez:

• nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka M.D., pomimo konieczności sprawdzenia i ustalenia okoliczności związanych z wpływem oraz godzeniem się załadowcy na poziom załadunku zespołu pojazdów, jak również pełnego ustalenia organizacji pracy u załadowcy, która to organizacja miała decydujące znaczenie dla powstania i stwierdzenia naruszenia warunków przewozu;

• nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu poprzez nie załączenie do akt sprawy instrukcji obsługi wag użytych podczas ważenia pojazdów w czasie kontroli;

• nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów poprzez nie załączenie mandatu karnego, jakim został ukarany kierowca;

b) art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1-4 k.p.a. poprzez niezapewnienie czynnego udziału skarżącemu w toczącym się postępowaniu, a przejawiające się w zbieraniu materiału dowodowego będącego podstawą rozstrzygnięcia przed wszczęciem postępowania administracyjnego i nie zapewnienie stronie możliwości zakwestionowania protokołu kontroli poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych określonych w pismach z [...] lutego 2012 r., [...] maja 2013 r. i [...] września 2013 r.;

c) art. 6 w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 i § 2 a także art. 67 § 1 i 2 k.p.a. poprzez działanie organu wydającego decyzję, które to działanie nie znajdowało oparcia w przepisach postępowania administracyjnego.

• nieprzeprowadzenie przesłuchania świadka M.D., i uzasadnienie tego postępowania sprowadzające się do uznania, iż ta okoliczność nie ma znaczenia w sprawie jest uzasadnione dokumentami urzędowymi, podczas gdy przesłuchanie kierowcy zestawu wykonującego przewóz odbyło się na okoliczności również udowodnione dokumentami, co więcej powody przesłuchania przedmiotowego świadka maja zasadniczy wpływ na treść rozstrzygnięcia;

• dowolne ustalenie odległości pomiędzy potrójnymi i pojedynczymi osiami nienapędowymi, bez wskazania i udokumentowania, w jaki sposób kontrolujący przyjął rozstaw tych osi, w szczególności z jakiego przyrządu mierniczego skorzystał kontrolujący;

d) art. 6 w zw. z art. 77 § 1 i art. 67 § 1 i 2 k.p.a., poprzez działanie organu wydającego decyzję, które to działanie nie znajdowało oparcia w przepisach postępowania, poprzez:

• sporządzenie protokołu kontroli nieoddającego rzeczywistego przebiegu czynności protokołowanej poprzez poświadczenie w oświadczeniach kierującego pojazdem, iż kierowcy okazano świadectwa legalizacji wag podczas, gdy z treści protokołu i decyzji wynika, iż wagi posiadają świadectwa zgodności;

• sporządzenie protokołu kontroli nieoddającego rzeczywistego przebiegu czynności protokołowanej poprzez przeprowadzenie ich niezgodnie z instrukcją obsługi zastosowanych wag i pouczenia zawartego w samym protokole;

• niezapewnienie stronie zagwarantowania praw do czynnego udziału w postępowaniu poprzez kwestionowanie i konsekwentne ignorowanie wniosków dowodnych składanych przez stronę;

e) art. 7 i 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, brakiem obiektywizmu, w tym niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a także przyjęcie za udowodnione na podstawie niepełnego materiału dowodowego, w szczególności:

• przyjęciem w decyzji, że skarżący ponosi odpowiedzialność absolutną za sam fakt przeładowania pojazdu, podczas gdy taką odpowiedzialność ponosi podmiot wykonujący przejazd,

• tendencyjnym, wybiórczym i godzącym w prawa i wolności skarżącego gromadzeniem materiału dowodowego poprzez nie przesłuchanie świadka M.D., osoby, który miał wiedzę na temat okoliczności załadunku, jego poziomu i możliwości technicznych dotyczących zważenia pojazdu a także wpływu na poziom załadunku zespołu pojazdów, oraz która wskazałby, kto miał interes w tym, aby jednorazowo przewieźć jak największy ładunek;

• brakiem weryfikacji stanowiska wykonującego przewóz w dniu [...] października 2011 roku poprzez zaniechanie ustalenia stanowiska skarżącego w tym zakresie, nadto błędne założenie, że strona nie złożyła wyjaśnień, które zdaniem organu stanowią przyznanie okoliczności spornych przez stronę, co jest niedopuszczalne z uwagi na konsekwentne negowanie wszelkich okoliczności w sprawie, do czego zmierzały wnioski dowodowe;

• przyjęcie błędnego założenia, że to strona ma obowiązek wykazania, że dołożenia należytej staranności przy załadunku, podczas gdy zgodnie z zasadami to na organie ciąży obowiązek wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i na tej podstawie ustalenie, czy po stronie załadowcy powstaje odpowiedzialność za naruszenie warunków przewozu;

• dowolne i niczym nie uzasadnione przyjęcie, że sam fakt wykonywania po stronie skarżącego załadunku pojazdu ponadnormatywnego rodzi odpowiedzialność podmiotu w dalszej kolejności, tj. załadowcy, podczas gdy sam załadunek nie jest wystarczającą przesłanką do postawienia takiej tezy;

f) naruszenie art. 6 w zw. z art. 10 § 1 i 70a § 1 w zw. z k.p.a. poprzez załączenie przez organ prowadzący postępowanie kserokopii świadectwa zgodności wag użytych podczas kontroli w dniu [...] października 2011 roku;

g) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewłaściwe wskazanie podstawy prawnej w związku z zaliczeniem do podstawy prawnej protokołu kontroli nr [...] z [...] października 2011 roku i w związku z tym brak jest w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia podstawy prawnej ukarania,

h) naruszenie art. 10 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 13g § 1 u.d.p. poprzez gromadzenie materiału dowodowego, będącego podstawą wydania decyzji administracyjnej w postaci protokołu kontroli nr [...] z [...] października 2011 roku przed wszczęciem postępowania administracyjnego w stosunku do skarżącego;

i) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie podstawy faktycznej decyzji w zakresie okoliczności, jakie jednoznacznie wskazują na fakt, że skarżący miał wpływ i godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu, w szczególności oparcie się na tendencyjnie zebranym materiale dowodowym, oparcie uzasadnienia prawnego jedynie na przytoczeniu orzeczeń sądów administracyjnych zapadłych na zupełnie innym stanie faktycznym, nie mających zastosowania w niniejszej sprawie;

j) naruszenie art. 6, 10 § 1, 77 § 1, 80 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez powołanie się w uzasadnieniu decyzji na instrukcję wag nieautomatycznych podczas, podczas gdy w aktach sprawy brak jest takiego dokumentu;

k) naruszenie art. 6, art. 10 § 1, art. 67 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie i nie ustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji do zeznań świadka - kierowcy kontrolowanego zestawu pojazdów w zakresie sposobu przeprowadzenia kontroli, okazywanych kierowcy dokumentów, a także postępowania inspektorów prowadzących kontrolę, które to zeznania podważają wiarygodność i okoliczności przyjęte w protokole kontroli z [...] października 2011 r.;

1) na podstawie art. 142 k.p.a. zaskarżam postanowienie o dołączeniu do materiału dowodowego wyjaśnień przedsiębiorcy wykonującego transport, jako dołączenie dokumentu zebranego poza toczącym się postępowaniem administracyjnym;

m) naruszenie art. 6, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 70a, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez powołanie się w uzasadnieniu decyzji na protokół pomiaru pochyłości terenu, podczas gdy w aktach sprawy znajduje się jedynie szkic polowy wykonany przez uprawnionego geodetę, będący w istocie kserokopią nie poświadczoną za zgodność z oryginałem, co więcej szkic ów nie posiada wskazania przyrządu pomiarowego, którego użyto do sprawdzenia niwelacji terenu, a także spadek poprzeczny terenu na zmierzony na długości 10 - tego metra określono na 7,9 % co stanowi więcej niż 2 %, a także termin wykonania przedmiotowego szkicu określono na 10.2011 (!), co oznacza, iż nie można stwierdzić, czy ów szkic powstał przed [...] października 2011 roku czy też powstał po tej dacie (jest to data kontroli);

oraz przepisów prawa materialnego w zakresie:

a) naruszenia art. 13g ust. 1b u.d.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że w pierwszej kolejności za naruszenie obowiązków i warunków przewozu drogowego odpowiada załadowca,

b) naruszenie art. 13g ust. 1b u.d.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że odpowiedzialność, załadowcy ma charakter absolutny i powstaje niezależnie od innych okoliczności, z momentem załadunku pojazdu ponad normę, podczas gdy dla przyjęcia odpowiedzialności załadowcy konieczne jest wykazanie, że w sposób nie budzący najmniejszy wątpliwości miał wpływ i godził się na powstałe naruszenie.

c) naruszenie art. 2 pkt 54 p.r.d. w zw. z § 1 ust 3 pkt 4) Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 roku, w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r., Nr 32, poz. 262 z późn. zm.) w zw. z Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 roku w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152) poprzez ustalenie dopuszczalnej całkowitej masy pojazdu w dniu [...] października 2011 roku w rozumieniu prawo o ruchu drogowym, jako sumę nacisków poszczególnych osi, w wyniku zastosowanie dwóch przenośnych wag typu SAW10/CII,

d) ustalenia sprzecznie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 roku w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metodologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007 r., Nr 188, poz. 1345) w zw. z art. 2 pkt 54 p.r.d., gdzie poprawna dopuszczalna masa całkowita pojazdu winna by ustalona w wyniku ważenia całego pojazdu, gdy w całości jest on oparty na pomoście lub pomostach wagi, gdyż tak poprawnie można ustalić rzeczywistą masę, z jaką oddziałuje na podłoże ważony pojazd,

e) naruszenie art. 2 pkt p.r.d. w zw. z § 1 ust 3 pkt 5) Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w zw. z Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. poprzez ustalenie nacisku na potrójną nienapędową oś pojazdu w dniu [...] października 2011 roku w rozumieniu prawo o ruchu drogowym, jako sumę nacisków poszczególnych (trzech) osi, w wyniku zastosowanie dwóch przenośnych wag typu SAW 10/C II,

f) ustalenie sprzecznie z Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 roku w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metodologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007 r., Nr 188, poz. 1345) w zw. z art. 2 pkt 5 p.r.d. gdzie poprawny nacisk trzech nienapędowych osi pojazdu winien być ustalony w wyniku ważenia wszystkich trzech osi jednocześnie, gdyż wtedy można ustalić nacisk, z jakim oddziałują osie na podłoże.

g) naruszenie art. 8 ust. i pkt 4 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 roku - Prawo o miarach (Dz. U. z 2004r., Nr 243, poz. 2441, z późn. zm.), poprzez zastosowanie przyrządów pomiarowych, tj. wag nieautomatycznych do pomiarów statycznych w sytuacji, kiedy ten typ wag nie może służyć do ustalania ciężaru całkowitego i obciążeń poszczególnych osi i nakładania kar z uwagi na naruszenie warunków przewozu drogowego.

h) naruszenie art. 8 ust. 1 pkt. 4) ustawy Prawo o miarach poprzez ustalenie rozstawu osi trzyosiowej naczepy bez zastosowania przyrządu pomiarowego poddanego prawnej kontroli metodologicznej.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że postępowanie organu całkowicie podważa elementarne zasady zaufania do organu i czyni zebrany materiał dowodowy, materiałem tendencyjnym, zbieranym pod wykazanie z góry określonej tezy, podważa jego bezstronność oraz narusza zaufanie do niego jako organu administracji publicznej. Podkreślił przy tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie pod sygn. akt: VI SA/Wa 1618/14 uchylił jedną z decyzji o nałożeniu kary wobec skarżącego, między innymi z uwagi na nieustalenie okoliczności związanych z załadunkiem poprzez nieprzesłuchanie pracownika dokonującego załadunek, tj. M.D. Bez przeprowadzenia tego dowodu nie można w ocenie skarżącego ustalić wszystkich okoliczności jednoznacznego wpływu i godzenia się na zaistniałe naruszenie. Myli się organ pisząc, iż M.D. jest kierowcą zestawu pojazdów, który był kontrolowany, albowiem jest on jedynie pracownikiem dokonującym załadunku, a więc posiada największą wiedzę na temat tego, jak wyglądał proces tego załadunku.

W dalszej części swoich wywodów skarżący kwestionuje zapisy protokołu, które zgodnie z zeznaniami kierowcy kontrolowanego pojazdu wyglądały zupełnie inaczej niż zostało to zaprotokołowane. Dotyczy to również i kwestii pouczeń w zakresie sposobu ważenia, przejazdu przez wagi i innych elementów zachowania się pojazdu podczas kontroli wagi.

Następnie podkreślił, że w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest opisywanej przez organ instrukcji obsługi wag, których skarżący zażądał udostępnienia celem zweryfikowania dopuszczalności użycia wag do ustalenia masy całkowitej pojazdu, jak również nacisku potrójnej nienapędowej osi. Zarzucił organowi również, że ten nie poczynił żadnych ustaleń w kierunku wykazania jednoznacznie, że załadowca miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu oraz że dowody zostały przez organy ITD zgromadzone i przeprowadzone bez jakiejkolwiek możliwości wglądu i ustosunkowania się przez stronę skarżącą, która w momencie ich przeprowadzania nie miała statusu strony. Podniósł również, że uzasadnienie decyzji nie wyjaśnia, jakie konkretne okoliczności, a co za tym idzie, jakie dowody przeważyły, że załadowca miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu.

Dalej skarżący podnosił, że kierowca zestawu pojazdów, który okazał się ponad normatywny został ukarany mandatem karnym, a zatem, w ocenie skarżącego doszło do ukarania za to samo dwóch niezależnych podmiotów, co z kolei sprzeczne jest z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

Odnosząc się do dokumentów legalizacyjnych wskazał, że szkic polowy, który zdaniem organu jest protokołem pomiaru pochylenia terenu, które rzekomo zatwierdza stanowisko do ważenia, podkreślił, iż skarżący wie, iż organ nie dysponuje poprawnym protokołem niwelacji terenu, na którym doszło do ważenia pojazdu. Załączony do akt administracyjnych dokument jest kserokopią i budzi szereg wątpliwości natury faktycznej skarżącego. Zakwestionował on także przedmiotowe świadectwa zgodności wag SAW 10 C/II o nr: [...] i [...].

Następnie odnosząc się do naruszenia przez organ błędnej interpretacji przepisów art. 13g ust. lb u.d.p. w zakresie podmiotu, który ponosi odpowiedzialność. administracyjną, za przejazd pojazdem ponadnormatywnym. Wskazał następnie, że odpowiedzialność wykonującego przewóz jest na gruncie zacytowanych przepisów generalną zasadą, od której są odstępstwa określone w art.1 ust. lb pkt. 2) u.d.p. a więc wskazuje się, jako odpowiedzialnych: nadawcę, załadowcę lub spedytora, ale ta odpowiedzialność jest uzależniona tym, że "okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Kolejne zarzuty skarżącego dotyczą samego sposobu przeprowadzenia ważenia przy pomocy dwóch przenośnych wag typu SAW 10C/II, jego legalności i samej procedury ważenia

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie omawiając niezasadność zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.")

Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów stwierdzić należy, że rozpoznawana skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja GITD z dnia [...] marca 2015 r. oraz poprzedzająca ją decyzja [...] WITD z dnia [...] sierpnia 2014 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W myśl art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:

- uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy (pkt 1);

- przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1 (pkt 2).

Pojazdem nienormatywnym, stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d. jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.).

Zasady ustalania tej kary uregulowane zostały w art. 140ab ust. 1 p.r.d., który za brak zezwolenia kategorii I i II przewiduje karę w wysokości 1.500 zł (pkt 1); za brak zezwolenia kategorii III – VI przewiduje karę w wysokości 5.000 zł (pkt 2); za brak zezwolenia kategorii VII – 500 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10% (lit. a); 2.000 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20% (lit. b); 15.000 zł - w pozostałych przypadkach (lit. c).

W rozpoznawanej sprawie kontroli drogowej został poddany ciągnik samochody marki [...] o nr. rej. [...] wraz z naczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...], którym przewożono buraki z W. w kierunku G., po drodze o kategorii droga gminna. W dniu kontroli wykonywano przejazd w imieniu przedsiębiorcy – U.. Natomiast załadowcą towaru był M.S. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą P.

Jak wynika z protokołu kontroli pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr. seryjnych: [...],[...], które w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem zgodności wydanym przez Okręgowy Urzędu Miar w [...]. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego stwierdzono naruszenie dopuszczalnych norm nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu o 4,8 tony w stosunku do normy wynoszącej 8 ton (ustalono nacisk 12,8 t.), naruszenie dopuszczalnych norm nacisku na potrójnej osi napędowej pojazdu o 3,6 tony w stosunku do normy wynoszącej 21,8 tony (ustalono nacisk 25,4 t.) a także przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 3,2 t. w stosunku do obowiązującej normy 42 ton (ustalono wartość 45,2 t.). Nie stwierdzono innych naruszeń. Pomiaru dokonano na stanowisku do ważenia pojazdów w miejscowości K. legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia terenu zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę.

W sprawie niniejszej Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, zauważywszy, że zgromadzony w sprawie materiał nie dawał podstaw do przyjęcia, że stwierdzone protokołem kontroli naruszenia, nie zostały w należyty sposób stwierdzone. Pomimo długiego okresu trwania kontrolowanego postępowania administracyjnego, nie ustalono w nim bowiem w sposób jednoznaczny i niewątpliwy wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznoprawnego sprawy, co nadal uniemożliwia pełną kontrolę sądowoadministracyjną decyzji organów obu instancji.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była przede wszystkim prawidłowość przeprowadzenia przez inspektorów ITD czynności kontrolnych, w tym prawidłowość zastosowania do ważenia przedmiotowego pojazdu wag typu SAW 10C. Do kontroli nacisków osi i dopuszczalnej masy całkowitej (dmc) tego zespołu zastosowano – co akurat pozostaje poza sporem – przenośne wagi do pomiarów statycznych typu SAW 10C nr [...] i [...] legitymujących się ważnymi świadectwami zgodności.

Do akt administracyjnych została załączona instrukcja obsługi wag typu SAW serii II. Zgodnie z jej treścią użyte wagi służą do wykonywania ważenia pojazdów w konfiguracjach podanych w pkt 2.4 tej instrukcji. Indywidualnie, czyli jedną wagą, można dokonać zważenia jednego koła. W konfiguracji dwóch wag można dokonać pomiaru obciążenia (nacisku na drogę) jednej osi. Natomiast w grupach od czterech do sześciu wag można dokonać pomiaru obciążenia grupowego osi lub pomiaru wagi netto pojazdu dwu lub trzyosiowego, podczas jednej procedury ważenia. Na te okoliczność zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lipca 2015 r. wydanym w sprawie II GSK 1342/14 stwierdzając, że brak jest podstaw do interpretowania zapisu instrukcji obsługi wag SAW 10C w ten sposób, że treść pkt 2.4 instrukcji, wskazując w sposób wyczerpujący dopuszczalne konfiguracje, w których są używane w/w wagi, poprzez sformułowanie "przy pomiarach obciążenia osi", nie określając ilości osi, zezwala na zastosowanie tych wag w konfiguracji dwóch wag do pomiaru nacisku osi wielokrotnych. Również w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 1333/13, oraz wyroku z tego samego dnia, w sprawie o sygn.. akt II GSK 1315/13, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "ani świadectwo homologacji ani Instrukcja obsługi wag SAW 10 nie określają w sposób jednoznaczny, że przy pomocy stanowiska z jedną parą wag można ważyć pojazdy o liczbie osi większej niż trzy ani też, że przy użyciu wskazanych wag można ustalać masę całkowitą ważonego pojazdu". Poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego, przywołane powyżej, skład orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela i stwierdza, że organ w sposób nieprawidłowy ustalił masę całkowitą kontrolowanego pojazdu. Mając to na uwadze należało stwierdzić, że ustalenia organu w tym zakresie nie mogą stanowić podstawy nałożenia na skarżącego kary.

Warto w tym miejscu także zauważyć, że skarżący już pismem z [...] maja 2011 roku zwracał się do organu o możliwość udostępnienia instrukcji użytych wag, celem zweryfikowania dopuszczalności użycia wag do ustalenia masy całkowitej pojazdu, jak również nacisku potrójnej nienapędowej osi. Przedmiotowa instrukcja została zaś dołączona do akt administracyjnych dopiero w momencie wydania przez organ postanowienia o wstrzymaniu natychmiastowej wykonalności z [...] grudnia 2014 r., a zatem po ponad 3 latach od wniesienia przez skarżącego o jej udostępnienie.

Skarżący wielokrotnie wnosił również o przesłuchanie świadka – M.D.– na okoliczności załadunku, jego poziomu i możliwości technicznych dotyczących zważenia pojazdu a także wpływu na poziom załadunku zespołu pojazdów. Organy ITD. nie uwzględniły jednakże wniosku skarżącego, uznając, że okoliczności te zostały w należyty sposób wyjaśnione, przesłuchując jedynie kierowcę kontrolowanego pojazdu i opierając swoje rozstrzygnięcia na protokole kontroli. Co więcej wątpliwości Sądu budzi fakt przesłuchania przez organy innych osób i jednoczesne nieprzeprowadzenie wnioskowanego przez stronę postępowania dowodu, mogącego pozwolić na dokładne wyjaśnienie okoliczności załadunku kontrolowanego pojazdu. W ocenie Sądu godzi to, w sposób oczywisty, w wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia przez organy postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W tym zakresie za zasadne należało uznać zawarte w skardze zarzuty zarówno nie podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak również nie przeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący.

Wątpliwości Sądu budzi również, wobec nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przyjęcie przez organ w sposób bezkrytyczny odpowiedzialności załadowcy. W myśl obowiązującego w momencie zatrzymania do kontroli przedmiotowego pojazdu art. 13g ust. 1b ustawy o drogach publicznych Za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia wymierza się karę pieniężną, którą nakłada się na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. W myśl przywołanego przepisu, tylko materiał dowodowy, który został w sposób prawidłowy i wyczerpujący zgromadzony, może być podstawą do rozważań czy podmiot dokonujący załadunku miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. Organy ITD na podstawie zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego arbitralnie przyjęły, że bez wątpienia załadowca godził się na powstanie naruszenia poprzez nie podjęcie żadnych czynności zmierzających do zapobieżenia powstaniu naruszenia, podczas gdy w ocenie Sądu również ta okoliczność nie została w sposób należyty wyjaśniona. Mając to na uwadze Sąd zwraca uwagę, że organ przed przystąpieniem do tych rozważań powinien zatem przeprowadzić zawnioskowane przez skarżącego dowody, a w szczególności przesłuchać świadka – M.D. na okoliczność przeprowadzenia czynności załadunkowych i ich przebiegu.

Wobec powyższego trudno nie przyznać racji zarzutom skargi, że prowadzone postępowanie administracyjne nie odpowiadało podstawowym zasadom przewidzianych przepisami k.p.a. W tym zakresie powołane przepisy postępowania (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.) nakładały na organ administracji obowiązek dokonania takich ustaleń, które pozwalałyby na ich przyjęcie za wiarygodne jedynie wówczas, gdyby wynikały z prawidłowego zastosowania się do przepisów określających prawidłowe zasady użycia wag. Pominięcie tych zasad, jak również niezasadne nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez stronę dowodów doprowadziło do poczynienia przez organy ustaleń z naruszeniem art. 80 k.p.a. oraz z naruszeniem wymienionych przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji ze wskazanych powyżej powodów, odnoszenie się przez Sąd do pozostałych zarzutów zawartych w skardze należy uznać za zbyteczne w niniejszym postępowaniu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.