Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2393/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89
journal: Dz.U. 2019 poz 1148
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 marca 2020 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie opinii o zamiarze likwidacji technikum oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z (...) sierpnia 2019 r. nr (...) Minister Edukacji Narodowej (dalej: "Minister", "organ drugiej instancji"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 89 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2019 r., poz. 1148 ze zm.; dalej: "p.o."), po rozpatrzeniu zażalenia Powiatu (...) (dalej: "skarżący", "Powiat"), utrzymał w mocy postanowienie (...) Kuratora Oświaty (dalej: "Kurator", "organ pierwszej instancji") z (...) lipca 2019 r. negatywnie opiniujące zamiar likwidacji Technikum nr (...) położonego w R. przy ul. (...) (dalej: "technikum"), wchodzącego w skład Zespołu Szkół Techniczno-Ekonomicznych w R.

Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach sprawy.

Uchwałą nr (...) z (...) stycznia 2019 r. Rada Powiatu (...) wyraziła zamiar likwidacji technikum z dniem 31 sierpnia 2022 r. Wykonanie uchwały powierzono Zarządowi Powiatu (...).

Pismem z (...) marca 2019 r. znak (...)Starosta Powiatu (...) wystąpił do Kuratora o wydanie opinii w przedmiocie zamiaru likwidacji technikum, wskazując na niskie zainteresowanie jego ofertą, wysokie koszty utrzymania oraz możliwość podjęcia kształcenia przez absolwentów szkół podstawowych w trzech innych technikach w zespołach w T.

Postanowieniem z (...) kwietnia 2019 r. znak (...) Kurator negatywnie zaopiniował zamiar likwidacji technikum. Organ pierwszej instancji podkreślił, że o przyjęcie do szkół ponadpodstawowych na rok szkolny 2019/2020 ubiegać się będą dwa roczniki uczniów: absolwenci gimnazjum oraz absolwenci szkół podstawowych. Zatem należy zapewnić odpowiednią liczbę miejsc i warunki realizacji zadań dydaktyczno-wychowawczych dla podwójnego rocznika absolwentów. Likwidacja technikum ograniczy ofertę kształcenia zawodowego, ponieważ technikum jest jedyną placówką tego typu w R. Po jego likwidacji młodzież będzie zmuszona dojeżdżać do innych miast. Technikum jest położone na granicy trzech powiatów, kształci się w nim duża liczba uczniów z P. i B., a ponadto posiada odpowiednie warunki lokalowe oraz wykwalifikowaną kadrę. W technikum funkcjonują cztery oddziały, w tym trzy dwuzawodowe, w których kształci się 131 uczniów. Omawiana szkoła dysponuje dobrze wyposażonymi salami lekcyjnymi, pracowniami do kształcenia zawodowego z nowoczesnymi środkami dydaktycznymi, dużą salą gimnastyczną, siłownią oraz boiskiem szkolnym. Uczniowie technikum osiągają dobre wyniki w nauce - wysoki odsetek uczniów zdaje egzamin maturalny i egzaminy zawodowe. Przedmiotowe technikum to szkoła z wieloletnią tradycją, która od dawna realizuje praktyki zagraniczne w ramach programów Leonardo da Vinci i Erasmus.

Powyższe postanowienie Kuratora Powiat zaskarżył zażaleniem, wnosząc o jego uchylenie i pozytywne zaopiniowanie zamiaru likwidacji technikum albo przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Skarżący zarzucił Kuratorowi nierozpatrzenie w sposób pełny i wnikliwy wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na wydaną opinię. W prowadzonych przez Powiat szkołach zapewniona jest wystarczająca liczba miejsc dla wszystkich absolwentów kończących szkołę podstawową i gimnazjum w roku szkolnym 2018/2019. Likwidacja technikum nie pociąga za sobą jakichkolwiek skutków społecznych. Uczniom, którzy rozpoczęli kształcenie w technikum, zapewniono możliwość ukończenia nauki, tj. do 31 sierpnia 2022 r. skarżący zagwarantował możliwość kontynuacji nauki w technikum. Nadto istnieją szerokie możliwości kształcenia zawodowego w innych szkołach. Według skarżącego, opinię wydano bez uwzględnienia obiektywnego interesu pracowników szkoły, uczniów oraz jednostki samorządu terytorialnego. Tymczasem subwencja przekazywana na prowadzenie technikum jest niewystarczająca, a czynnik ekonomiczny stanowi jedną z przesłanek przemawiającą za likwidacją technikum. Zdaniem Powiatu, likwidacja technikum doprowadzi do uporządkowania sieci szkół.

Postanowieniem z (...) czerwca 2019 r. nr (...) Minister uchylił postanowienie Kuratora i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, nakazując Kuratorowi przeanalizowanie kierunków kształcenia i liczby miejsc oferowanych przez technika funkcjonujące na terenie Powiatu. Powyższe pozwoli ustalić, czy po likwidacji technikum, szkoły ponadpodstawowe będą w stanie zapewnić absolwentom kończącym w roku szkolnym 2018/2019 szkołę podstawową albo gimnazjum, wystarczającą liczbę miejsc na poszczególnych kierunkach kształcenia. Organ pierwszej instancji został zobowiązany do zgromadzenia materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie bazy lokalowo-dydaktycznej technikum, jak również do zbadania, czy inne szkoły ponadpodstawowe posiadają taką samą ofertę edukacyjną jak technikum i czy będą w stanie - bez pogorszenia warunków nauki - zaspokoić potrzeby w zakresie kształcenia w zawodach, w którym kształci technikum. Ponadto Kurator miał zweryfikować, czy kształcenie zawodowe odbywa się poza siedzibą szkoły i czy po likwidacji technikum nie wystąpią perturbacje w kontynuacji teoretycznej i praktycznej realizacji nauki zawodu oraz gdzie absolwenci tej szkoły będą mogli zdawać egzaminy zawodowe.

Kurator, po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z (...) lipca 2019 r. negatywnie zaopiniował zamiar likwidacji technikum. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał - poza argumentami powołanymi w swoim uprzednim postanowieniu – że technikum jako jedyna szkoła w Powiecie kształci w zawodach: technik eksploatacji portów i terminali oraz technik elektryk (zawód deficytowy). Natomiast kształcenie w zawodzie technik hotelarstwa prowadzone jest również w Zespole Szkół Gastronomiczno-Hotelarskich w T. Likwidacja technikum ograniczy możliwość wyboru kierunków kształcenia absolwentom szkół podstawowych i gimnazjów z terenu Powiatu oraz sąsiednich powiatów. Prowadzony przez technikum nabór na rok szkolny 2019/2020 pozwoli otworzyć co najmniej 5 klas pierwszych, a 120 absolwentów szkół podstawowych i gimnazjum wskazało technikum jako szkołę pierwszego wyboru. W kolejnych latach będzie można otworzyć co najmniej po trzy nowe oddziały. Likwidacja technikum w znaczący sposób ograniczy ofertę szkolnictwa zawodowego w Powiecie, a także utrudni absolwentom szkół podstawowych i gimnazjów dostęp do pracy w atrakcyjnych zawodach. Ponadto, z apelem o utrzymanie technikum zwrócili się do Kuratora rodzice uczniów, Międzyzakładowa Organizacja Związkowa NSZZ Solidarność oraz (...).

Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie organu pierwszej instancji, domagając się jego uchylenia i pozytywnego zaopiniowania zamiaru likwidacji technikum lub przekazania sprawy Kuratorowi do ponownego rozpatrzenia. Powiat zaznaczył iż nadrzędnym celem likwidacji technikum jest uporządkowanie sieci szkół, zapewnienie skutecznego wdrożenia reformy oświatowej w szkołach ponadpodstawowych oraz stworzenie jak najlepszych warunków nauki dla absolwentów gimnazjów i szkół podstawowych. Absolwenci szkół podstawowych i gimnazjów, mogą podjąć kształcenie w ponad 40 zawodach w szkołach, dla których organem prowadzącym jest Powiat. Na rok szkolny 2019/2020 Zarząd Powiatu zatwierdził nabór do 102 oddziałów, co daje gwarancję podjęcia kształcenia każdemu absolwentowi, który będzie chciał uczyć się w szkołach prowadzonych przez skarżącego. Zatem likwidacja technikum nie spowoduje ograniczenia kierunków kształcenia i możliwości nauki. Uczniowie będą mieli możliwość kontynuacji kształcenia na tych samych kierunkach, jakie dotychczas prowadzi Zespół Szkół (...) w R. w pozostałych zespołach szkół prowadzonych przez Powiat. W budynku w R. funkcjonuje także Zespół Szkół Specjalnych, więc po likwidacji technikum budynek ten nadal będzie wykorzystywany na cele edukacyjne. Kurator pominął fakt, że miejsca w szkołach ponadpodstawowych zapewniają też szkoły prowadzone przez osoby prawne lub fizyczne, a także inne jednostki samorządu terytorialnego, funkcjonujące na terenie Powiatu. Analiza demograficzna, dokonana przez organ nadzoru pedagogicznego, nie została oparta na faktycznych i rzetelnych przesłankach. Doświadczenie kadry pedagogicznej technikum nie uzasadnia braku zgody na likwidację, gdyż we wszystkich szkołach Powiatu zatrudniona jest kadra o wysokich kwalifikacjach. Projektowana zmiana nie pociąga za sobą jakichkolwiek skutków społecznych, bowiem wszystkim pracownikom likwidowanego technikum zapewniono co najmniej takie same warunki pracy i płacy jak w poprzedniej jednostce, natomiast uczniom – możliwość kontynuowania nauki w technikum aż do czasu jej ukończenia, tj. do 31 sierpnia 2022 r. Kurator wydał opinię w sposób dowolny, pobieżnie analizując fakty, dlatego opinia ta pozostaje w sprzeczności z interesem społeczności lokalnej Powiatu. Kształcenie, prowadzone dotychczas w technikum, po 2022 r. będzie prowadzone w Wieloprofilowym Zespole Szkół w T., Zespole Szkół Technicznych i Ogólnokształcących w T. oraz w Zespole Szkół Gastronomiczno-Hotelarskich w T. Zapewniając możliwość kontynuacji nauki, skarżący wypełnił przesłanki likwidacji technikum. Koszty wynagrodzeń nauczycieli w R. przewyższają subwencję oświatową naliczoną na technikum. Likwidacja tej szkoły pozwoli przeznaczyć środki finansowe na realizację zajęć pozalekcyjnych, wsparcie uczniów zdolnych oraz uczniów o specyficznych problemach w uczeniu się, zakup nowoczesnych pomocy dydaktycznych, jak również sprzętu audiowizualnego do innych szkół. Organ pierwszej instancji nie ustosunkował się do argumentów skarżącego dotyczących aktualnej sytuacji organizacyjnej, demograficznej i finansowej Powiatu.

W piśmie z (...) sierpnia 2019 r. Starosta Powiatu rozszerzył argumentację zażalenia. W kontekście zastrzeżeń wniesionych przez Międzyzakładową Organizację Związkową NSZZ "Solidarność"(...), podniósł, iż jest to jednostka organizacyjna NSZZ "Solidarność", która swoim zasięgiem nie obejmuje R.; nie jest w niej zrzeszony ani jeden z pracowników technikum. Nadto skarżący nie jest w posiadaniu ani nie ma wiedzy na temat zastrzeżeń złożonych przez ww. organizację.

Po rozpatrzeniu materiału dowodowego, Minister nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia i powołanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Kuratora z (...) lipca 2019 r.

W uzasadnieniu postanowienia organ drugiej instancji wyjaśnił, że w skład Zespołu Szkół (...) w R. - oprócz technikum - wchodziła również Branżowa Szkoła I Stopnia nr (...), ale od 2003 r. nie pobiera w niej nauki ani jeden uczeń. Likwidacja tej ostatniej szkoły była przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego zakończonego postanowieniem z (...) maja 2019 r. nr (...) pozytywnie opiniującym zamiar jej likwidacji. Oznacza to, że po zlikwidowaniu szkoły branżowej, technikum będzie mogło korzystać z całej bazy lokalowo-dydaktycznej będącej dotychczas w dyspozycji zespołu szkół.

Minister ustalił także, że w roku szkolnym 2018/2019 w technikum funkcjonują 4 oddziały, w tym trzy dwuzawodowe, w których kształci się łącznie 131 uczniów: w kl. I - 35, w kl. II - 35, w kl. III – 30, a w kl. IV - 31. Odnośnie naboru na rok szkolny 2019/202, to według wydruku z systemu Vulcan, liczba chętnych z pierwszej preferencji obejmuje 70 absolwentów, zaś ogólna liczba chętnych to 148 osób. Są 82 dostępne miejsca: 24 w oddziale technik eksploatacji portów i terminali, 34 w oddziale technik elektryk i 24 w oddziale technik hotelarstwa. Zatem w roku szkolnym 2019/2020 w klasach pierwszych technikum będzie uczyć się od 70 do 82 uczniów (w 3 oddziałach) i 100 uczniów klas ll-IV (w 3 oddziałach). Łącznie do 6 oddziałów będzie uczęszczać minimum 170 (maksimum 182) uczniów. Dyrektor technikum planuje w następnych latach otworzyć co najmniej po 3 nowe oddziały. Zdaniem organu drugiej instancji, liczba uczniów technikum oraz zainteresowanie jego ofertą nie wskazuje na konieczność likwidacji, a wręcz przemawia przeciwko likwidacji. Odnosząc się do zarzutu nieprzeanalizowania danych demograficznych przez Kuratora, Minister wskazał, że technikum (jak każda szkoła ponadpodstawowa i wcześniej ponadgimnazjalna) nie posiada obwodu, więc trudno mówić o jego demografii; należy raczej mówić o liczbie uczniów technikum oraz o zainteresowaniu jego ofertą, co organ pierwszej instancji rozważył i trafnie ocenił. Coroczne, skuteczne nabory do technikum nie świadczą o niekorzystnych tendencjach i braku zainteresowania jego ofertą. Liczba uczniów w klasach technikum na poziomie 30-35 nie świadczy o "niskiej rekrutacji" i małym zainteresowaniu ofertą szkoły.

Minister stwierdził, iż baza lokalowo-dydaktyczna technikum jest dostosowana do potrzeb jego uczniów. W omawianej placówce znajduje się 19 sal lekcyjnych, sala gimnastyczna, siłownia, boisko, biblioteka, czytelnia, a także 2 pracownie do nauczania przedmiotów praktycznych - elektrycznych, wyposażonych m.in. w 10 stanowisk pomiarowych, zasilanych napięciem 230/240V i zabezpieczonych wyłącznikami przeciwporażeniowymi. Do kształcenia w zawodzie technik eksploatacji portów i terminali technikum posiada m.in. 2 manekiny służb lotniskowych, 4 walizki, 4 kuwety i wyposażenie podręczne, 6 pachołków drogowych, 26 planszy logistycznych, program magazynowy oraz literaturę przedmiotu. Natomiast w związku z udziałem w projekcie PASUSZ, technikum zostanie wyposażone w 2 pracownie umożliwiające kształcenie w zawodzie technik eksploatacji portów i terminali. Aktualnie uczniowie technikum realizują praktyki zawodowe u pracodawców, u których po ukończeniu szkoły uzyskują zatrudnienie. Technikum zawarło umowy o współpracę z: Lotniskiem w (...) (w zakresie kształcenia na kierunku technik eksploatacji portów i terminali) oraz firmą Veolia (w zakresie kształcenia w zawodzie technik elektryk). Lotnisko w (...) zatrudnia absolwentów kierunku technik eksploatacji portów i terminali, a firma Veolia gwarantuje zatrudnienie absolwentom kończącym kształcenie w zawodzie technik elektryk. Zapotrzebowanie na pracowników posiadających kwalifikacje w ww. zawodach będzie wzrastało, a likwidacja technikum pogłębi deficyt wykwalifikowanych pracowników lotniska oraz elektryków. Wedle Obwieszczenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 marca 2019 r. w sprawie Prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy (M.P. z 2019 r., poz. 276; dalej: "prognoza"), w województwie śląskim przewidywane jest istotne zapotrzebowanie na pracowników w zawodzie elektryk (741103) i technik elektryk (311303), a także umiarkowane zapotrzebowanie na pracowników w zawodzie technik eksploatacji portów i terminali (333106) oraz technik hotelarstwa (422402). Prognoza została opracowana zgodnie z art. 46b ust. 2 p.o. m.in. w oparciu o dane Instytutu Badań Edukacyjnych w Warszawie.

Organ drugiej instancji ustalił, że aktualnie w T. funkcjonuje 8 zespołów szkół zawodowych, w których na rok szkolny 2019/2020 zaplanowano kształcenie w następujących zawodach: technik przemysłu metalurgicznego - 2 oddziały, technik pojazdów samochodowych - 2 oddziały, technik fotografii i multimediów - 2 oddziały, technik usług fryzjerskich - 2 oddziały, technik architektury krajobrazu - 2 oddziały, technik budownictwa - 2 oddziały, technik logistyk - 2 oddziały, technik transportu kolejowego - 2 oddziały, technik automatyk sterowania ruchem kolejowym – 1 oddział, technik automatyk - 1 oddział, technik analityk - 2 oddziały, technik ortopeda - 2 oddziały, technik mechanik - 2 oddziały, technik elektronik – 2 oddziały, technik informatyk - 3 oddziały, technik ekonomista - 2 oddziały, technik spedytor - 2 oddziały, technik handlowiec - 2 oddziały, technik reklamy – 2 oddziały, technik hotelarstwa - 2 oddziały, technik organizacji turystyki – 2 oddziały, technik żywienia i usług gastronomicznych - 2 oddziały. Do tych szkół trzeba doliczyć szkoły, dla których organem prowadzącym są inne ministerstwa, a mianowicie: Technikum Leśne w B. i Centrum Kształcenia Rolniczego w N. W żadnej szkole z ww. zespołów nie jest prowadzone kształcenie w zawodach: technik eksploatacji portów i terminali oraz technik elektryk. Dlatego Minister podzielił twierdzenie Kuratora, iż pozostałe szkoły w T. nie oferują kształcenia w zawodach, w których kształci technikum (tj. technik eksploatacji portów i terminali oraz technik elektryk; ten ostatni jest zawodem deficytowym). Jedynie kształcenie w zawodzie technik hotelarz prowadzone jest również w Zespole Szkół Gastronomiczno-Hotelarskich.

Likwidacja według założenia Powiatu będzie trwać 3 lata szkolne (do końca 2022 r.), a cykl kształcenia w klasach dotychczasowego czteroletniego technikum (dla absolwentów gimnazjum) wynosi 4 lata. Od 1 września 2019 r. kształcenie w technikum trwać będzie 5 lat - dla absolwentów ośmioletniej szkoły podstawowej i 4 lata dla absolwentów dotychczasowego gimnazjum. W wyniku rekrutacji na rok szkolny 2019/2020 do technikum zgłosiło się 70 absolwentów z pierwszego wyboru, którzy od roku 2019/2020 będą uczniami tej szkoły odpowiednio przez 4 lub 5 lat. Oznacza to, że uczniowie ci ukończą szkołę w roku 2023 (aktualni absolwenci dotychczasowego gimnazjum) lub w 2024 (aktualni absolwenci ośmioletniej szkoły podstawowej). Tak więc zaplanowana likwidacja technikum, wbrew twierdzeniu skarżącego, nie umożliwi ukończenia nauki wszystkim uczniom w szkole, którzy rozpoczęli w niej naukę. Uczniowie, którzy rozpoczną naukę 1 września 2019 r. nie będą mogli ukończyć nauki w technikum, jeśli zostanie zlikwidowane 31 sierpnia 2022 r. Po tej dacie będą musieli dojeżdżać do innych szkół - w innych miejscowościach oddalonych od R. I tak odległość od technikum do: Wieloprofilowego Zespołu Szkół w T. (ul.(...)) wynosi ponad 8,3 km; Zespołu Szkół Technicznych i Ogólnokształcących (ul. (...)) wynosi ponad 8,5 km; Zespołu Szkół Gastronomiczno-Hotelarskich (ul.(...)) wynosi ponad 7,7 km. Biorąc pod uwagę fakt, iż do technikum uczęszczają uczniowie nie tylko z R., lecz także z okolicznych miejscowości oraz z P., to odległość do szkoły ulegnie znacznemu wydłużeniu. W konsekwencji nastąpi pogorszenie warunków dostępu do edukacji w stosunku do obecnych.

Minister zaakcentował, że w uchwale w przedmiocie zamiaru likwidacji technikum nie wskazano konkretnego miejsca kontynuacji nauki dla uczniów likwidowanej placówki. Likwidacja technikum w roku 2022 dotknie szczególnie uczniów ówczesnej klasy 3 technikum tych dwóch kierunków, którzy na jeden rok (klasy 4 cyklu czteroletniego) lub na 2 lata (cyklu pięcioletniego) będą musieli znaleźć inną szkołę, poza Powiatem, kształcącą w tym samym zawodzie, albo będą zmuszeni do zmiany kierunku kształcenia.

Organ drugiej instancji uznał za nietrafny argument skarżącego, że inne szkoły (prowadzone przez osoby fizyczne i prawne oraz przez inne jednostki samorządu terytorialnego) na równi z Powiatem mogą zaspokoić potrzeby absolwentów w zakresie miejsc w szkołach i w zakresie uruchomienia kierunków kształcenia stosownie do potrzeb chętnych absolwentów (np. salezjański ośrodek szkolno-wychowawczy). Skarżący nie sprawuje realnej kontroli nad funkcjonowaniem tych szkół, zatem nie może zagwarantować, iż wszyscy absolwenci zostaną przez nie przyjęci zgodnie z preferencjami. Nie wszystkie z tych szkół są szkołami publicznymi, na których ciąży przewidziany w art. 89 ust. 1 p.o. obowiązek zapewnienia miejsca kontynuacji nauki w innej szkole publicznej tego samego typu i w tym samym lub zbliżonym kierunku kształcenia. Ponadto kształcenie na poziomie ponadpodstawowym (ponadgimnazjalnym) jest zadaniem własnym Powiatu, a nie innych podmiotów. Rezygnacja z ustawowego obowiązku na rzecz kształcenia w szkołach prowadzonych przez inne podmioty stanowiłaby ograniczenie w wykonywaniu zadań własnych skarżącego.

Dane zawarte w Systemie Informacji Oświatowej, wskazują, iż w Powiecie jest 1191 absolwentów szkół podstawowych oraz 1068 absolwentów dotychczasowych gimnazjów (łącznie 2259). Na rok 2019/2020 skarżący przygotował 2325 miejsc w szkołach i ofertę rekrutacyjną obejmującą 102 oddziały. Minister przyznał, że liczba miejsc w klasach pierwszych w szkołach powiatowych przewyższa liczbę tegorocznych absolwentów z Powiatu. Jednak nie jest to wystarczający powód likwidacji technikum. Wyniki rekrutacji po I etapie rekrutacji do szkół powiatowych wskazują bowiem, iż do szkół aplikowało 2331 uczniów, z tego 2141 uczniów zostało zakwalifikowanych, zaś 317 nie zostało zakwalifikowanych do wybranych szkół. Dysponowanie 184 wolnymi miejsca, w sytuacji gdy 317 uczniów nie zostało zakwalifikowanych, nie oznacza zaspokojenia potrzeb wszystkich uczniów. Wprawdzie wśród chętnych są uczniowie spoza terenu Powiatu, jednak fakt, iż wybierają szkoły powiatowe, potwierdza tylko słuszność tworzenia kolejnych miejsc w tych szkołach.

W ocenie organu drugiej instancji, efekty nauczania w technikum nie świadczą o konieczności jego likwidacji. Uczniowie osiągają dobre wyniki w nauce; jest wysoki odsetek zdających egzamin maturalny i egzaminy zawodowe. W roku szkolnym 2018/2019 świadectwo maturalne uzyskało 79,2 % uczniów; egzamin zawodowy w zawodzie technik eksploatacji portów i terminali zdało z kwalifikacji A.34. - 73,3 % uczniów, a z kwalifikacji A.33. - 78,9 % uczniów. Natomiast w zawodzie technik hotelarstwa w sesji I egzaminy z kwalifikacji T.11. oraz z kwalifikacji T.12. zdało 100 % uczniów. Powyższe wyniki świadczą o właściwej realizacji procesów dydaktycznych.

Minister ma świadomość wysokich kosztów utrzymania placówek oświatowych, jak również poziomu subwencji. Zaznaczył jednak, że kryterium ekonomiczne nie może decydować o likwidacji placówki, a obecnie - dzięki dobrej koniunkturze gospodarczej oraz uszczelnieniu systemu podatkowego - dochody samorządów rosną szybciej niż wydatki bieżące.

Postanowienie Ministra z (...) sierpnia 2019 r. stało się przedmiotem skargi Powiatu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której sformułowano następujące zarzuty naruszenia:

1. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na rozpoznaniu przedmiotowej sprawy wbrew dyrektywom wynikającym z tego przepisu, w szczególności poprzez brak oceny dowodów w sposób wyczerpujący i miarodajny,

2. art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie skutkujące niewłaściwym zbadaniem istniejącego stanu faktycznego oraz nieuwzględnieniem interesu społecznego,

3. art. 89 ust. 1 p.o. poprzez jego niezastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy postanowienia Kuratora.

W oparciu o ww. zarzuty skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia Ministra oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Kuratora, a także zobowiązania organu pierwszej instancji do wydania postanowienia o pozytywnym zaopiniowaniu zamiaru likwidacji technikum; ewentualnie - uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania; jak również zasądzenia od Ministra na rzecz Powiatu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Powiat przywołał argumenty podnoszone w zażaleniu, akcentując, iż zapewnił na rok szkolny 2019/2020 miejsca dla 2759 kandydatów absolwentów gimnazjów i szkół podstawowych, co niewątpliwie zaspokoiło możliwość kształcenia zarówno dla uczniów - mieszkańców Powiatu, jak i uczniów zamieszkałych w powiatach ościennych.

Skarżący podkreślił, że Kurator nie jest organem nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego. Kurator wydaje opinię jako organ realizujący na obszarze danego województwa politykę oświatową oraz jako organ sprawujący nadzór pedagogiczny nad daną szkołą.

Zdaniem Powiatu, zarówno Minister, jak i organ pierwszej instancji nie rozpatrzyli w sposób pełny i wnikliwy wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, a także nie odnieśli się do istotnych argumentów przemawiających za likwidacją technikum.

Dodatkowo skarżący wskazał, że stworzył silny ośrodek kształcenia w zawodach medycznych i około-medycznych oraz bardzo skuteczną współpracę z pracodawcami. W rezultacie przygotowano wniosek, skierowany do Ministra, o wpisanie na listę zawodów szkolnictwa zawodowego nowego zawodu - asystenta medycznego kształconego na poziomie technikum.

Wyrazem troski o szkolnictwo w Powiecie jest też dbałość o bazę istniejących szkół, w szczególności remont warsztatów szkolnych w Zespole Szkół Technicznych i Ogólnokształcących w T. na miarę XXI w., a także liczne modernizacje budynków szkolnych i ich kompleksowe remonty.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.

Stosownie do treści art. 89 ust. 1 p.o. szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich - tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Przepis art. 89 ust. 3 p.o. uzależnia likwidację szkoły lub placówki publicznej prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego od uzyskania pozytywnej opinii kuratora oświaty. W myśl art. 89 ust. 4 pkt 1 p.o., opinia kuratora oświaty jest wydawana w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.

Opinia wydawana w trybie art. 89 ust. 3 p.o. nie jest opinią w ramach nadzoru, która mogłaby dotyczyć jedynie legalności podjętej uchwały o zamiarze likwidacji szkoły. Opinię tę wydaje kurator oświaty jako organ realizujący na obszarze danego województwa politykę oświatową państwa oraz jako organ sprawujący nadzór pedagogiczny nad daną szkołą. Oznacza to, że przy wydawaniu opinii kurator oświaty zobligowany jest do brania pod uwagę nie tylko okoliczności wskazanych w art. 89 ust. 1 p.o. jak termin likwidacji szkoły, zapewnienie możliwości kontynuowania nauki czy dokonanie stosownych zawiadomień. Chodzi tu o wszystkie aspekty związane z likwidacją szkoły, które odnoszą się do współtworzenia i realizacji regionalnej i lokalnej polityki oświatowej zgodnej w tym względzie z polityką państwa, jak i do zapewnienia uczniom właściwych warunków nauki, wychowania i opieki, co związane jest z realizacją zadań nadzoru pedagogicznego. Oczywiście, wydając przedmiotową opinię, kurator nie może działać arbitralnie i opinia taka musi odnosić się do przepisów prawa nakładających na organ prowadzący szkołę określone obowiązki (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 258/06 – publ. w internetowym zbiorze orzeczeń sądów administracyjnych na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, że przepisy p.o. nie określają kryteriów opiniowania zamiaru likwidacji szkół. Zatem opinia ta wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, które nie może mieć charakteru dowolnego. Kurator oświaty, przed wydaniem opinii, powinien w sposób wyczerpujący zebrać niezbędny dla wydania orzeczenia materiał dowodowy i na tej podstawie dokonać wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.

Kontrola sądowa tego typu orzeczeń (stanowiących ocenę organu oświatowego) sprowadza się do zbadania, czy organ podejmując rozstrzygnięcie nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Kurator tym wymaganiom sprostał i wydał rozstrzygnięcie nienoszące cech dowolności. Organy obu instancji dokonały oceny całości materiału dowodowego i na jej podstawie wskazały okoliczności uzasadniające wydanie negatywnej opinii.

Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że likwidacja technikum nie jest zasadna z uwagi na okoliczność, iż żadna ze szkół powiatowych nie prowadzi kształcenia w zawodzie technik eksploatacji portów i terminali oraz w zawodzie technik elektryk (zawód deficytowy). Likwidacja technikum w znaczący sposób ograniczy ofertę szkolnictwa branżowego w Powiecie, a to niekorzystnie wpłynie na sieć szkół ponadpodstawowych w tym regionie. Nie można zatem zgodzić się z argumentacją skarżącego, że Zarząd Powiatu (...) zapewnia uczniom możliwość podejmowania i kontynuacji nauki w szkole tego samego typu co szkoła likwidowana, a likwidacja technikum nie wpłynie niekorzystnie na ofertę kształcenia zawodowego i stanowi uporządkowanie sieci szkolnej. Te twierdzenia strony nie znajdują także oparcia w materiale dowodowym.

Sąd także aprobuje pogląd Ministra, zgodnie z którym racjonalizacja szkolnictwa ponadpodstawowego w Powiecie nie powinna odbywać się kosztem ograniczenia oferty kształcenia i kosztem uczniów. Nie do zaakceptowania jest argument Powiatu, iż po zlikwidowaniu technikum uczniowie będą mieli zapewnioną możliwość kontynuacji nauki w szkole tego samego typu i w tych samych zawodach, ponieważ kształcenie, dotychczas prowadzone w technikum, będzie prowadzone w Wieloprofilowym Zespole Szkół w T., Zespole Szkól Technicznych i Ogólnokształcących w T. oraz w Zespole Szkół Gastronomiczno-Hotelarskich w T.. W ww. szkołach nie prowadzi się bowiem kształcenia w zawodzie technik eksploatacji portów i terminali oraz w zawodzie technik elektryk. Tymczasem dzięki umowom o współpracy zawartym przez technikum z Lotniskiem w (...) oraz firmą Veolia, absolwenci ww. kierunków kształcenia mają zapewnione miejsca pracy.

Przewidywana liczba uczniów technikum w roku szkolnym 2019/2020 oraz duże zainteresowanie uczniów ofertą tej szkoły również przemawiają za utrzymaniem technikum, które dysponuje dobrze wyposażoną bazą lokalowo-dydaktyczną. Likwidacja przedmiotowej szkoły z dniem 31 sierpnia 2022 r. nie umożliwi ukończenia nauki uczniom, którzy rozpoczną ją od 1 września 2019 r. Nadto żadna inna szkoła w Powiecie nie oferuje kształcenia w zawodach technik eksploatacji portów i terminali oraz technik elektryk.

Uchwała Rady Powiatu w przedmiocie zamiaru likwidacji technikum wskazuje 3 zespoły jako miejsca kontynuacji nauki dla uczniów tej szkoły, jednakże uczniowie likwidowanej szkoły zostaną przyjęci do tych zespołów tylko wtedy, jeżeli ich dyrektorzy będą dysponowali wolnymi miejscami.

Należy też zwrócić uwagę, że kształcenie na poziomie ponadpodstawowym (ponadgimnazjalnym) jest zadaniem własnym Powiatu, a rezygnacja z tego ustawowego obowiązku na rzecz kształcenia w szkołach prowadzonych przez inne podmioty stanowiłoby ograniczenie w wykonywaniu tych zadań przez Powiat. Skarżący nie może nakazać innym podmiotom prowadzenia kształcenia w określonych zawodach, natomiast ofertę szkół przez siebie prowadzonych może kształtować w sposób dowolny i dopasowany do potrzeb lokalnych.

Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut skarżącego, iż Minister nie odniósł się do kwestii ekonomicznych. Podobny zarzut został także podniesiony wobec Kuratora (vide str. 4 zażalenia). Organy obu instancji są świadome uwarunkowań ekonomicznych jednostek samorządu terytorialnego, niemniej jednak były obowiązane ocenić zamiar Powiatu, przede wszystkim, w aspekcie skutków likwidacji technikum w zakresie obszarów stanowiących przedmiot nadzoru pedagogicznego. I w tym właśnie obszarze zamiar likwidacji słusznie został zaopiniowany negatywnie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.