Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1279/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 23a ust. 1 i 2, art. 32
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 7, 77 par. 1 i 107
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie: WSA Hanna Knysiak - Sudyka WSA Ewa Michna po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 marca 2021 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 września 2020 r. znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w części dotyczącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez E. D. (zwaną dalej skarżącą) decyzją z dnia 22 września 2020 r. nr [...], wydana na podstawie art. 23a, art. 25, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020r. poz. 111, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2020 r., znak: [...], uchylającą decyzję z dnia [...] 2017 r. nr [...] w części dotyczącej przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 marca 2018 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. włącznie.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] 2020 r., znak: [...], Prezydent Miasta uchylił decyzję z dnia [...] 2017 r. nr [...] w części dotyczącej przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 marca 2018 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. włącznie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zacytowano treść art. 23a i 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 163 k.p.a.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że Urząd Wojewódzki wskazał, że w sprawie z wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie od 1 marca 2018 r. do dnia 31 stycznia 2021 r.

W związku z powyższym organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] 2017 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że wyłączenie zatrudnienia ojca skarżącej na terenie Norwegii przesądza o właściwości tego kraju, jako uprawnionego do wypłaty należnych świadczeń rodzinnych; błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uchyleniu decyzji za okres od dnia 1 marca 2018 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. pomimo braku ustaleń, czy ojciec skarżącej przez cały ten okres przebywał poza granicami Polski, na terenie państwa objętego koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego; błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uchyleniu decyzji za okres od dnia 1 marca 2018 r. do 31 stycznia 2021 r. pomimo braku ustalenia, czy skarżąca nabyła świadczenia rodzinne i jakiego rodzaju poza granicami kraju, za te same okresy, za które wypłacono je w Polsce; błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uchyleniu decyzji za okres przyszły, tj. do dnia 31 stycznia 2021 r. pomimo braku ustalenia, że za okres do dnia 31 stycznia 2021 r. ojciec skarżącej będzie podlegał ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Nadto skarżąca zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uchylenie decyzji za okres przyszły, tj. od dnia 31 stycznia 2021 r. pomimo, że powołany przepis stanowi o okresie przyszłym, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia, działając jako organ odwoławczy SKO wskazało, że art. 23a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie.

W myśl ust. 2 tego przepisu - w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1 organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Z kolei w świetle art. 23 a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2 ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W rozpatrywanym przypadku w następstwie pisma Prezydenta Miasta z dnia 25 maja 2020 r. Wojewoda pismem z dnia 21 lipca 2020 r., znak [...], stwierdził, że w sprawie z wniosku E. D. z dnia 14 marca 2017 r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 marca 2018 r. do 31 stycznia 2021 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ustawodawstwo norweskie ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa, zatem wniosek strony zostanie przekazany do instytucji właściwej państwa członkowskiego, której ustawodawstwo ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa. W okresie od 1 grudnia 2016 r. do 28 lutego 2018 r. nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organem właściwym do wydania rozstrzygnięcia jest Prezydent miasta.

Decyzja organu pierwszej instancji wydana została w trybie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.

Kolegium wskazało, że przewidziany w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej warunkowany jest zmianą sytuacji faktycznej lub prawnej. Ma on zatem zastosowanie do sytuacji, gdy w trakcie wypłaty świadczenia wystąpiła jedna z okoliczności o których mowa w tym przepisie, czyli zmianie uległ "pierwotny" stan sprawy (z chwili ustalania prawa do świadczenia), a która spowodowała konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji (por. K. Małysa-Sulińska, A. Kawecka, J. Sapeta, Komentarz do art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, System Informacji Prawnej Lex).

Skoro zastosowanie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych warunkowane jest wskazanymi zmianami sytuacji faktycznej lub prawnej, co w konsekwencji prowadzi do ponownego ukształtowania uprawnień strony, to decyzja wydana na podstawie przepisu art. 32 ust. 1 ustawy, zmieniająca lub uchylająca ostateczną decyzję przyznającą świadczenie, ma niewątpliwie charakter konstytutywny (por. I OSK 196/16).

Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł uchylając uprzednio wydaną decyzję ustalającą prawo do świadczenia wychowawczego z uwagi na zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W tym zakresie przepisy nie mają charakteru uznaniowego i właściwy Organ obowiązany jest wydać w powyższym trybie stosowną decyzję administracyjną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest władne kwestionować stanowiska Wojewody w przedmiocie stwierdzenia co do zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w danym okresie. Organ pierwszej instancji, dysponując stanowiskiem Wojewody, obowiązany był uchylić swoją decyzję w okresie od dnia 1 marca 2018 r. do 31 stycznia 2021 r. W konsekwencji zarzut strony w zakresie błędu w ustaleniach faktycznych nie mógł zostać uwzględniony. Prawidłowo orzeczono eliminując uprzednią decyzję z obrotu prawnego w odniesieniu do okresu objętego koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Skoro organ pierwszej instancji nie był władny orzekać w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 marca 2018 r. (z akt sprawy wynika, że A. D. od co najmniej 26 lutego 2018 r. jest zatrudniony w Norwegii), to należało uchylić decyzję z dnia 5 kwietnia 2017 r. właśnie od dnia 1 marca 2018 r. do końca okresu, na który przyznano zasiłek.

W rozpatrywanym przypadku w świetle regulacji art. 23a oraz art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zaistniały podstawy do uchylenia decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. w części dotyczącej przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 marca 2018 r. do dnia 31 stycznia 2021 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła SKO naruszenie następujących przepisów:

- art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy nie wyjaśniono należycie stanu faktycznego m.in. w zakresie czy ojciec skarżącej przez cały okres przebywał poza granicami Polski, na terenie państwa objętego koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, czy skarżąca nabyła świadczenia rodzinne i jakiego rodzaju poza granicami kraju, za te same okresy, za które wypłacono je w Polsce;

- art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie co do świadczenia za okres przyszły, w sytuacji, gdy przepis ten stanowi o okresie przeszłym, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1 ustawy, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego;

- art. 7, 77 § 1, i 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności polegające na:

a) błędnym ustaleniu, iż ma zastosowanie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach

rodzinnych w sytuacji, gdy nie wyjaśniono czy ojciec skarżącej przez cały okres przebywał poza granicami Polski, na terenie państwa objętego koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego; czy skarżąca nabyła świadczenia rodzinne i jakiego rodzaju poza granicami kraju, za te same okresy, za które wypłacono je w Polsce.

b) sprzeczności ustaleń jakoby wystąpienie, chociażby jednej z wymienionych przesłanek stwarzało organowi administracji publicznej możliwość uruchomienia

z urzędu stosownego postępowania w celu weryfikacji decyzji ostatecznej, w sytuacji, gdy w dalszej części uzasadnienia organ drugiej instancji wskazuje, że w tym zakresie przepisy nie maja charakteru uznaniowego i właściwy organ obowiązany jest wydać w powyższym trybie stosowną decyzję ostateczną;

- art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę znaczenia i wartości zebranego materiału dowodowego, co skutkowało utrzymaniem zaskarżonej decyzji w mocy;

- art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ drugiej instancji całkowicie pominął okoliczność, iż organ pierwszej instancji jako uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji w zasadzie powołuje się wyłącznie na okoliczność, że ojciec skarżącej co najmniej od dnia 26 lutego 2018 r. jest zatrudniony w Norwegii. W sprawie nie wyjaśniono, czy ojciec skarżącej przez cały okres przebywał poza granicami Polski, na terenie państwa objętego koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. W sprawie w ogóle nie ustalono, czy skarżąca nabyła świadczenia rodzinne i jakiego rodzaju poza granicami kraju, za te same okresy, za które wypłacono je w Polsce.

Nadto skarżąca podniosła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone w sposób nienależyty, albowiem zawiera zbyt ogólne stwierdzenia. Niniejsze uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. Na datę wydania zaskarżonej decyzji nie jest możliwe ustalenie, że ojciec skarżącej w okresie przyszłym, tj. do dnia 31 stycznia 2021 r. będzie podlegał ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1 ustawy, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi o okresie przeszłym, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1 ustawy, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Uchylając zaskarżoną decyzję za okres przyszły, tj. do dnia 31 stycznia 2021 r. organ naruszył powołany przepis.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez orzekające w tej sprawie organy o uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. w części dotyczącej przyznanego skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 marca 2018 r. do 31 stycznia 2021 r. włącznie stanowił przepis art. 23 a ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych).

Zgodnie z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie (art. 23 a ust.1). W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23 a ust. 2).

Wskazać należy, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego określone zostały natomiast w art. 3 pkt 15a) ustawy o świadczeniach rodzinnych i w rozumieniu tej ustawy oznaczają: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1).

Jak wskazuje się w orzecznictwie, powołane przepisy mają na celu wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw, a w konsekwencji pobierania świadczeń w ramach tych różnych systemów. Pozwalają one ustalić, ustawodawstwu którego państwa podlega osoba pracująca lub prowadząca działalność za granicą.

Obowiązek ustalenia, czy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, obciążający uprzednio marszałka województwa, a obecnie wojewodę, obejmuje sprawdzenie, czy przebywający poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest uprawniony do pobierania świadczenia. Do momentu powstania uprawnienia do świadczenia na terenie innego państwa członkowskiego zastosowanie ma bowiem wyłącznie ustawodawstwo polskie (por. wyroki NSA z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 556/10; z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 243/16 i sygn. akt I OSK 245/16; wyrok NSA z dnia 2 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 390/18).

Przepisy krajowe, tj. ustawa o świadczeniach rodzinnych, przewidują zatem następujący tryb postępowania w odniesieniu do zastosowania przepisów o koordynacji; w przypadku przebywania osoby, której przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania za granicą, w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy najpierw występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 2), a w dalszej kolejności wojewoda ustala tę okoliczność (ust. 3). Następnie, w przypadku gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 5). Następnie to wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 6). Jeżeli natomiast wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, informuje o tym fakcie organ właściwy (ust. 7 pkt 2).

Jak trafnie wskazał WSA w Lublinie w wyroku z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 647/19, cały mechanizm polega zatem na przeniesieniu właściwości rzeczowej w zakresie orzekania w przedmiocie świadczeń rodzinnych z organów gminy na wojewodę. System musi być jednak spójny - skoro uchylona zostaje decyzja organu gminy o przyznaniu świadczenia, w jej miejsce powinna zostać wydana stosowna decyzja wojewody, w zakresie wynikającym z zastosowania europejskich przepisów o koordynacji. Mechanizm stosowania art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może prowadzić do powstania luki, w której zostanie uchylona decyzja organu gminy, a wojewoda nie będzie mógł wydać decyzji, która rozstrzygnie o prawie do świadczenia, z uwzględnieniem systemu koordynacji.

Ustalenia dokonane przez wojewodę mają zatem w postępowaniu dotyczącym świadczeń rodzinnych kardynalne znaczenie, generują bowiem odrębny tryb postępowania przed wojewodą jako organem właściwym w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Należy przy tym zwrócić uwagę na treść art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.), który ustanawia ogólny obowiązek organu administracji publicznej przestrzegania swojej właściwości z urzędu, wynikający z zasady praworządności (art. 6 k.p.a.).

Stąd też niezwykle istotne jest dokonanie kompletnych i wnikliwych ustaleń w zakresie znamion pojęcia "podleganie ustawodawstwu innego państwa", które decyduje o zastosowaniu przepisów o koordynacji (jako wstępnej przesłanki, po ustaleniu której należy przejść do badania kwestii zbiegu prawa do świadczeń). W wyroku z dnia 17 stycznia 2018 r. (sygn. akt I OSK 972/16) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że samo ustalenie, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie jest równoznaczne z tym, że osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie. Użyte w przepisach krajowych pojęcie "podleganie ustawodawstwu innego państwa" należy rozumieć w taki sposób, że marszałek województwa (obecnie wojewoda) w celu ustalenia faktu i okresu podlegania temu ustawodawstwu przez osobę uprawnioną lub członka jej rodziny, musi zbadać sam te okoliczności. W szczególności zaś powinien wyjaśnić, z jakich świadczeń dana osoba może skorzystać lub korzysta w państwie obcym. W praktyce zatem organ powinien wskazać przepis uprawniający obywatela polskiego pracującego na terenie państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji, do pobierania świadczenia rodzinnego w tym państwie, albo akt (rozstrzygnięcie, czynność) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie rodzinne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu (por. też wyrok NSA z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 556/10). W konsekwencji, marszałek województwa (obecnie wojewoda) nie może ustalić faktu podlegania obcemu ustawodawstwu jedynie na podstawie informacji o podjęciu zatrudnienia, ani nawet o ubieganiu się o świadczenia rodzinne przez wnioskodawcę, czy członka rodziny wnioskodawcy w innym państwie.

W rozpoznawanej sprawie zastosowanie regulacji wynikających z art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych i właściwość rzeczową wojewody oparto wyłącznie na krótkiej pisemnej odpowiedzi Wojewody z dnia 21 lipca 2020 r. na pismo Prezydenta Miasta z dnia 25 maja 2020 r. W treści tej informacji wskazano jedynie, że "1) w okresie od 1 marca 2018 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustawodawstwo norweskie ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa, zatem wniosek strony zostanie przekazany do instytucji właściwej państwa członkowskiego, której ustawodawstwo ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa; 2) w okresie od 1 grudnia 2016 r. do 28 lutego 2018 r. nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organem właściwym do wydania rozstrzygnięcia jest Wójt/Burmistrz/Prezydent".

Jednocześnie Wojewoda zwrócił się wyeliminowanie będących w obrocie prawnym rozstrzygnięć w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń za okres koordynacji oraz przekazanie dokumentacji wraz z harmonogramem wpłat do Wydziału Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego.

Do akt sprawy dołączono też notatkę służbową z dnia 14 maja 2020 r., z której wynika, że w sprawie E. D. dotyczącej pobieranego zasiłku należałoby wystosować zapytanie dot. koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Na podstawie pisma Wojewody z dnia 21 lipca 2020 r. r., jak też opisanej wyżej notatki służbowej, nie da się zatem precyzyjnie ustalić od kiedy ojciec skarżącej przebywał w Norwegii, czy i w jakim okresie tam pracował, czy z tego tytułu był on uprawniony do ubiegania się o analogiczne świadczenia rodzinne na terenie Norwegii, czy podlegał ustawodawstwu tego państwa w tym zakresie, nie mówiąc już o jednoznacznym ustaleniu, popartym dowodami, czy rzeczywiście świadczenia takie zostały przyznane i na jaki okres.

Raz jeszcze podkreślić należy okoliczność, którą wyeksponował WSA w Rzeszowie w swoim wyroku z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1161/19, że "użyte w art. 23a ust. 5 i 6 u.ś.r. pojęcie "podleganie ustawodawstwu innego państwa" należy rozumieć w taki sposób, że wojewoda w celu ustalenia faktu i okresu podlegania temu ustawodawstwu przez osobę uprawnioną lub członka jej rodziny, musi zbadać sam te okoliczności. W szczególności zaś powinien wyjaśnić, z jakich świadczeń dana osoba może skorzystać lub korzysta w państwie obcym".

Takich wyjaśnień w niniejszej sprawie prowadzące przedmiotowe postępowanie administracyjne organy nie dokonały, co uzasadnia ocenę Sądu, że zarówno zaskarżona decyzja Kolegium, jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] 2020 r. zostały wydane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), bez ustalenia kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych przesądzających o tym, czy istniały podstawy do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. Tym samym organy naruszyły również art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż zastosowały ten przepis przedwcześnie, bez wyjaśnienia wszystkich istotnych dla treści rozstrzygnięcia przesłanek.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uwzględnić zawarte w niniejszym uzasadnieniu wskazania, co do konieczności uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, w tym w pierwszej kolejności jeśli chodzi o poruszane kwestie podlegania obcemu ustawodawstwu i pobierania świadczeń za granicą w okresie od 1 marca 2018 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a. Wydane przez organy rozstrzygnięcia winny zostać też uzasadnione

z uwzględnieniem dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.