Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1912/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 3 pkt 10, 7 ust. 2 pkt 1, 40a ust. 1 pkt 4 i ust. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 139 poz 1 art. 2 pkt 1 lit. m), n) i o)
law: Rozporządzenie (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 8 ust. 1
law: Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w G. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa., art. 21, art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577, ze zm.), w związku z: art. 3 pkt 5 i pkt 10 lit. b, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577, ze zm.), art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm.), załącznikiem III sekcja IX, rozdział II, część II pkt 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 853/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. UE L04.139.55), po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mleczarskiej “[...]" w G. utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w O. z dnia [...] grudnia 2010 r., na podstawie której wymierzono ww. Spółdzielni karę pieniężną

w wysokości 5.000 złotych za wprowadzenie do obrotu jednej zafałszowanej partii artykułu rolno – spożywczego o nazwie "[...]" pasteryzowane a’1 litr, z datą produkcji partii 6.07.2010 r., oznaczeniem partii produkcyjnej [...], z terminem przydatności do spożycia "najlepiej spożyć do: 27.07.10".

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, iż

w dniach 6, 8, 13, 14, 16 i 21 lipca 2010 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w O., działając na podstawie stosownego upoważnienia przeprowadzili kontrolę w zakresie jakości handlowej przetworów mlecznych w Spółdzielni Mleczarskiej "[...]" w G., ul. E., G.

W toku kontroli stwierdzono nieprawidłowości w oznakowaniu mleka, polegające na :

- użyciu w opisie artykułu sformułowania “świeże", które wprowadza konsumenta

w błąd, co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, metod wytwarzania lub produkcji, przez przypisywanie środkowi spożywczemu właściwości, których nie posiada oraz przez sugerowanie, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki spożywcze posiadają takie właściwości, co było niezgodne z art. 6 ust. 1 i 2

w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia;

- umieszczeniu w opisie produktu nieprawdziwej informacji odnoszącej się do procesu produkcyjnego “pasteryzowane", gdy zastosowano obróbkę w temperaturze 124°C, co bylo niezgodne z załącznikiem III sekcja IX, rozdział II, część II pkt 1 lit. a) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 853/2004 oraz art. 6

ust. 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych.

W związku z odnotowanymi w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. nieprawidłowościami, organ I instancji w dniu [...] września 2010 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu przedmiotowej partii zafałszowanego artykułu rolno – spożywczego.

Ustalając wysokość kary pieniężnej organ I instancji wziął pod uwagę, zgodnie z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych, stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno – spożywczych oraz wielkość jego obrotów. Oceniając stopień szkodliwości czynu uwzględniono fakt, że konsument został narażony za zakup towaru zafałszowanego o jakości niezgodnej

z deklaracją producenta i jego interes ekonomiczny mógł zostać naruszony w istotny sposób. Oceniając z kolei stopień zawinienia stwierdzono, że nieprawidłowości

w oznakowaniu kontolowanego mleka, polegające na użyciu w opisie produktu określenia “mleko świeże pasteryzowane" w odniesieniu do produktu poddanego działaniu temperatury 124°C, może być odczytane jako zabieg celowy, mający poszerzyć zasięg sprzedaży.

GIJHARS przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i stanowiących materialonoprawną podstawę decyzji.

Wyjaśnił, iż producent jest zobowiązany do zapewnienia jakości towaru zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego, a oznakowanie artykułów rolno – spożywczych jest istotnym elementem jakości handlowej. Obowiązkiem producenta jest wprowadzenie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny i nie wzbudzający wątpliwości konsumenta.

Podał, że stosownie do art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych, artykuł rolno – spożywczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno – spożywczych albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno – spożywczych albo niezgodną z prawdą.

Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji zasadnie przyjął, że kwestionowana partia artykułu rolno – spożywczego nie spełniała wymagań zawartych w przepisach dotyczących jakości handlowej, z uwagi na zastosowanie niewłaściwego opisu w oznakowaniu "mleko świeże pasteryzowane", w odniesieniu do produktu poddanego sterylizacji, tj. działaniu ww. temperatury i tym samym przypisywanie produktowi właściwości mleka świeżego, których on nie posiada. Proces ten nie jest pasteryzacją, gdyż przebiega w temperaturze przewyższającej 100°C. GIJHARS, przytaczając stanowisko dr. hab. T. W.

dotyczące technologii pasteryzacji oraz przepisy wspólnotowe określające warunki pasteryzacji wskazał, że mleko poddane kontroli błędnie zostało określone jako pasteryzowane. Organ podał, że w sprawie nie mają znaczenia wyniki przeprowadzonych badań, które wykazały ujemną reakcję na obecność peroksydazy, gdyż jest ona enzymem tracącym swoją aktywność po podgrzaniu w temperaturach właściwych dla pasteryzacji. Zdaniem organu, test na aktywność peroksydazy służy do określenia prawidłowości przeprowadzanego procesu pasteryzacji (eliminacja aktywności,

co powoduje wyginięcie drobnoustrojów chorobotwórczych) i nie służy do odróżnienia obu procesów od siebie.

GIJHARS, przytaczając definicje zawarte w art. 2 Dyrektywy Rady 92/46/EWG z dnia 16 czerwca 1992 r. ustanawiającej przepisy zdrowotne dla produkcji i wprowadzania do obrotu surowego mleka, mleka poddanego obróbce termicznej i produktów na bazie mleka (Dz. Urz. L 268 z dnia 14 września 1992 r.) wskazał, że stosowanie w oznakowaniu sterylizowanego mleka określenie "świeże" wprowadza konsumenta w błąd, ponieważ może sugerować, iż przedmiotowe mleko posiada właściwości mleka nieprzetworzonego i tym samym może wpływać na wybór tego produktu przez kupującego. Jak podał organ, określenie "świeże" w potocznym rozumieniu konsumenta oznacza mleko "prosto od krowy" – nie poddane jakimkolwiek procesom przetwarzania.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółdzielnia Mleczarska "[...]", zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie

w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o interpretację przepisów rozporządzenia dotyczących pasteryzacji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1, 80 Kpa., poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, co doprowadziło, zdaniem skarżącej, do bezpodstawnego wydania decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych w [...], art. 8 Kpa. i 32 Konstytucji, poprzez ich niezastosowanie. Nadto zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 6 ust. 2 i 3 ustawy

z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne uznanie, że w przedmiotowej sprawie doszło do zafałszowania produktu rolno – spożywczego, przepisu art. 7 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych w związku z art. 47 ust. 4 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, poprzez niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne uznanie, że w niniejszej sprawie doszło do wadliwego oznaczenia artykułu rolno - spożywczego, jak również załącznika III sekcja IX rozdział II część II pkt 1 rozporządzenia (WE) nr 853/2004, poprzez jego błędną wykładnię oraz art. 40a

ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie kary.

Jak podała skarżąca, organy I i II instancji nałożyły na nią karę pieniężną

z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości w oznakowaniu mleka, sprowadzających się m.in. do sformułowania "świeże", które wprowadza konsumenta w błąd, gdyż takich właściwości ono nie posiada oraz umieszczenia nieprawdziwej, jak podały organy, informacji odnoszącej się do procesu produkcyjnego "pasteryzowane".

Skarżąca wskazała, że prawo polskie nie definiuje kiedy można użyć określenia "świeże" w znakowaniu wyrobów mleczarskich. Również prawodawstwo wspólnotowe tego nie określa, a w związku z tym w różnych państwach przyjmuje się różne jego definicje. W związku z istniejącą luką prawną w Ministerstwie Rolnictwa trwają prace nad zmianą rozporządzenia w sprawie znakowania środków spożywczych. Z projektu rozporządzenia, który zamieszczony jest na stronie internetowej Ministerstwa, wynika, jak podała skarżąca, że w § 35 aktualnie obowiązującego rozporządzenia dodany zostanie ust. 4 pkt b, który będzie wskazywać, kiedy można będzie stosować określenie "świeże" w oznakowaniu mleka spożywczego.

Zdaniem skarżącej określenie "świeże" do mleka pasteryzowanego, jak i innych wyrobów, używane jest przez Spółdzielnię od wielu lat. Produkty te były wielokrotnie przedmiotem kontroli organów odpowiedzialnych za nadzór w zakresie przestrzegania przepisów o jakości handlowej, również w zakresie prawidłowości oznaczeń. W wyniku tych kontroli, których kopie protokołów pokontrolnych zostały złożone do akt sprawy niniejszej, nigdy nie zakwestionowano wystąpienia w nazwie słowa "świeże". Przez cały ten okres stan prawny nie uległ zmianie, zatem dla skarżącej niezrozumiałe jest rozstrzygnięcie inne niż dotychczasowe. Skarżąca podała, że zgodnie z utrwalonym poglądem w orzecznictwie - zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach wydawanych na tle tego samego stanu faktycznego powoduje podważenie zaufania do organów Państwa. Naruszona jest przez to zasada wyrażona w art. 8 Kpa. i art. 32 Konstytucji RP.

Podkreślono, że prawo krajowe również i w przypadku określenia "pasteryzowany" nie definiuje, kiedy można go użyć w znakowaniu towarów.

W związku z powyższym należy oprzeć się na prawodawstwie wspólnotowym. Rozporządzenie (WE) Nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego w załączniku III sekcja IX rozdział II część II pkt 1 przewiduje dwa rodzaje obróbki cieplnej mleka - pasteryzacja, która odbywa się w temperaturze co najmniej 72° przez 15 sekund lub co najmniej 63° przez 30 minut. Drugim rodzajem obróbki jest UHT, którą przeprowadza się w temperaturze nie mniej niż 135°. Nie ma innej legalnej definicji pasteryzacji. W tych warunkach, zdaniem skarżącej, pasteryzacja odbywa się w przedziale temperatur od 63 lub 72° do 134°,

a UHT od temperatury 135° wzwyż. Skoro więc zakwestionowana partia mleka poddawana była obróbce w temperaturze nie przekraczającej 124° to w żadnym wypadku, w ocenie skarżącej, nie można zgodzić się z poglądem, że nie jest to już pasteryzacja, gdyż przebiega w temperaturze znacznie przewyższającej 100°.

Do takich wniosków organy wydające decyzje w niniejszej sprawie doszły nie poprzez dokonanie wykładni rozporządzenia, a na podstawie opinii naukowców, podręczników akademickich i Kodeksu Żywnościowego, które nie są źródłem prawa

i są sprzeczne z cytowanym wyżej rozporządzeniem. Wobec braku uregulowań tych kwestii w prawie krajowym organem uprawnionym do wydania wiążącej interpretacji w tym zakresie jest Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z tym, że wystąpienie o interpretację na etapie postępowania administracyjnego nie było możliwe. Z tych względów skarżąca podtrzymała swój dotychczasowy wniosek, by WSA wystąpił do Trybunału o rozpatrzenie tej kwestii.

Skarżąca podniosła również, że organ wydając zaskarżoną decyzję zarzucił jej działanie z zamiarem bezpośrednim i to stanowiło podstawę do nałożenia kary w kwocie 5.000 złotych. Ta postać zamiaru oznacza, jak podała skarżąca,

że sprawca chce popełnić czyn zabroniony, jak i bezpośrednio działa celem osiągnięcia zakazanego rezultatu. Zdaniem skarżącej, w badanej sprawie nie można przypisać jej zamiaru bezpośredniego, bowiem działała ona w zaufaniu do organów administracji publicznej, zdaniem których używanie zakwestionowanych oznaczeń było prawidłowe.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte

w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd może uchylić decyzję, jeżeli stwierdzi:

- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

- naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

- inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa.

Kontrolując w pierwszej kolejności zarzuty Skarżącej odnoszące się do naruszeń przepisów postępowania, w tym w szczególności naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. Sąd uznał je za nieuzasadnione.

W sprawie wyjaśnione zostały wszystkie motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Organy Inspekcji dokonały wnikliwej i wyczerpującej analizy stanu faktycznego, w wyniku której wydano decyzję, która odpowiada przytoczonym przepisom w zakresie jakości handlowej. Organy, w tym zwłaszcza organ odwoławczy, szczegółowo odniósł się do zarzutów strony, uzasadniając swoje stanowisko.

W przedmiotowej sprawie w aspekcie merytorycznym istota sporu sprowadza się do niewłaściwego, w ocenie organu, oznakowania partii mleka [...] poprzez użycie dwóch cech wyróżniających spośród innych artykułów tego samego rodzaju: "świeże" – odnoszące się do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, metod wytwarzania lub produkcji, którą kontrolowany organ uznał za nieprawidłową, gdyż przypisującą produktowi właściwości, których nie posiada oraz "pasteryzowane" – odnoszące się do procesu produkcyjnego, tj. obróbki cieplnej produktu, którą organ uznał, w szczególności, za niezgodną z załącznikiem III sekcja IX, rozdział II, część II pkt 1 lit. a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 853/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego.

Jednocześnie strony przyznały, iż obowiązujące przepisy prawa krajowego nie definiują wprost ani pojęcia "mleko świeże", ani pojęcia "pasteryzowane". Skarżąca podniosła też, że określenie "świeże" do mleka pasteryzowanego, jak i innych wyrobów, używa od wielu lat i nigdy nie zakwestionowano w toku kontroli określenia "świeże".

Wobec braku definicji mleka świeżego w przepisach prawa krajowego organy Inspekcji uznały , że w tym zakresie należy odwołać się zarówno do powszechnej świadomości polskiego konsumenta, dla którego określenie "świeży" (w przypadku mleka) jest kojarzone z mlekiem otrzymanym bezpośrednio z doju krowy, niepoddanym jakimkolwiek procesom przetworzenia, jak i do przepisów unijnych, w tym zwłaszcza do definicji zawartych w art. 2 Dyrektywy Rady 92/46/EWG z dnia 16 czerwca 1992 r. ustanawiającej przepisy zdrowotne dla produkcji i wprowadzania do obrotu surowego mleka, mleka poddanego obróbce termicznej i produktów na bazie mleka (Dz. Urz. L 268 z dnia 14 września 1992 r., str. 1-32). Zgodnie z tymi definicjami:

- "mleko surowe" to mleko uzyskane z wydzieliny gruczołów mlecznych jednej lub więcej krów, maciorek, kóz lub bawolic, które nie było podgrzane do temperatury powyżej 40 °C ani poddane obróbce o równoważnym skutku,

- "mleko spożywcze poddane obróbce termicznej" to albo mleko spożywcze przeznaczone do sprzedaży konsumentowi końcowemu lub instytucjom, otrzymane w drodze obróbki termicznej i prezentowane w postaciach określonych w załączniku C rozdział I część A ust. 4 lit. a), b), c) i d) lub mleko pasteryzowane przeznaczone do sprzedaży w ilości hurtowej na żądanie indywidualnego konsumenta.

Powyższa kwestia (pojęcia "świeżego" mleka), w ocenie organu, ściśle wiąże się także z problematyką "pasteryzowania" mleka albowiem już sam fakt poddania mleka procesowi pasteryzowania powoduje, że dochodzi do nieodwracalnych zmian powodujących, że nie może być uznane ono za "świeże". Według bowiem art. 2 ust. 5 w/w dyrektywy, termin: "obróbka termiczna" oznacza jakąkolwiek obróbkę, w której występuje podgrzewanie powodujące, bezpośrednio po zastosowaniu, negatywną reakcję na test fosfatazy.

Z kolei Skarżąca, wbrew twierdzeniom organów Inspekcji, wykazuje, że skoro zakwestionowana partia mleka poddawana była obróbce w temperaturze nie przekraczającej 124 °C., "to w żadnym przypadku nie można zgodzić się z poglądem, że nie jest to już pasteryzacja, gdyż przebiega w temperaturze znacznie przewyższającej 100 °C ".

Analizując argumenty obu stron Sąd podzielił stanowisko organu.

Jak słusznie podkreśliły organy, warunki przeprowadzania pasteryzacji mleka są zawarte w załączniku III sekcja IX, rozdział II, część II pkt 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 853/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. UE L04.139.55).

Ponadto rozporządzenie przewiduje stosowanie innych niż ustalone w w/w przepisach kombinacji warunków czasowych i termicznych, pod warunkiem uzyskania efektów równoważnych dla tych osiąganych przy stosowaniu kryteriów wymienionych w w/w przepisie.

Stosownie do w/w przepisu pasteryzację przeprowadza się za pomocą obróbki polegającej na stosowaniu:

(i) wysokiej temperatury w krótkim przedziale czasowym (co najmniej 72 °C przez 15 sekund),

(ii) niskiej temperatury w długim przedziale czasowym (co najmniej 63 °C przez 30 minut),

(iii) innej kombinacji warunków czasowych i termicznych w celu uzyskania równoważnego rezultatu, tak aby bezpośrednio po takiej obróbce produkty wykazywały, w stosownych przypadkach, ujemną reakcję w badaniu na obecność fosfatazy alkalicznej.

Skarżąca podniosła, że stosowany przez nią proces polegający na dwukrotnej obróbce termicznej mleka w temperaturze 75 °C±2 °C/20 sek. oraz w temperaturze 124 °C ±2 °C/3 sek. odpowiada opisowi pasteryzacji jako "innej kombinacji warunków czasowych i termicznych w celu uzyskania równoważnego rezultatu", tak aby bezpośrednio po takiej obróbce produkty wykazywały, w stosownych przypadkach, ujemną reakcję w badaniu na obecność fosfatazy alkalicznej.

Takie stanowisko Skarżącej, zdaniem Sądu, jest nieuprawnione, gdyż cytowana w tym przepisie "inna kombinacja warunków czasowych i termicznych" dotyczy zakresu temperatur właściwych dla procesu pasteryzacji (a więc poniżej 100 °C)".

Powyższe ma umocowanie nie tylko w przytoczonych wyżej przepisach unijnych, ale i opiniach oraz poglądach nauki, które zgodnie uznają, że pasteryzacja polega na ogrzewaniu surowców poddawanych utrwaleniu w temperaturach niższych niż 100 °C, zazwyczaj jest to 65-85 °C. Natomiast proces, w którym wykorzystuje się temperatury wyższe niż 100 °C, jest sterylizacją, dla której temperaturą przeważnie stosowaną jest 121,1 °C, chociaż w nowoczesnych procesach technologicznych wykorzystuje się również temperaturę znacznie wyższą.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że – wbrew twierdzeniom Skarżącej - podgrzanie mleka w temperaturze 124 °C przez 3 sekundy nie odpowiada definicji pasteryzacji i dlatego organy słusznie przyjęły takie stanowisko w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Podkreślić należy, że stanowisko organów ma oparcie także w opinii Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi - Departamentu Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii wyrażonej w piśmie z dnia 13 maja 2011 r., która jednoznacznie stwierdza, że proces polegający na ogrzewaniu mleka w temperaturze 124 °C przez 3 sekundy nosi znamiona sterylizacji i nie może być uznany za pasteryzację w rozumieniu przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 853/2004 oraz w opinii Dyrektor Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowego Instytutu Badawczego w P., w piśmie z dnia 29 kwietnia 2011 r. Opinie te - w ocenie Sądu - są spójne, logiczne i nie budzą wątpliwości.

Rekapitulując powyższe, przytoczone dowody wskazują więc, że przedmiotowa partia spornego mleka błędnie została określona przez producenta jako mleko "świeże pasteryzowane" także ze względu na antynomie tych pojęć.

Niezależnie od powyższego Sąd podnosi, że zgodnie z przepisami Rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych.(DZ.U. UE.L.04.139.1 ze zm.), poddanie artykułu rolno-spożywczego jakiejkolwiek obróbce termicznej (np. pasteryzacji, mrożeniu) powoduje, że w odniesieniu do niego nie może być stosowane określenie "świeży". Okoliczność ta znajduje swoje potwierdzenie w przepisach art. 2 przywołanego rozporządzenia, który w pkt 1 lit. m), lit. n) i lit. o) definiuje poszczególne pojęcia odnoszące się, w szczególności, do istoty przetwarzania. I tak:

m) "przetwarzanie" oznacza każde działanie, które znacznie zmienia produkt wyjściowy, w tym ogrzewanie, wędzenie, solenie, dojrzewanie, suszenie, marynowanie, ekstrakcję, wyciskanie lub połączenie tych procesów;

n) "produkty nieprzetworzone" oznaczają środki spożywcze, które nie podlegają przetwarzaniu, i obejmują produkty, które zostały rozdzielone, podzielone na części, przecięte, pokrojone, pozbawione kości, rozdrobnione, wygarbowane, skruszone, nacięte, wyczyszczone, przycięte, pozbawione łusek, zmielone, schłodzone, zamrożone, głęboko zamrożone lub rozmrożone;

o) "produkty przetworzone" oznaczają środki spożywcze uzyskane w wyniku przetworzenia produktów nieprzetworzonych. Produkty te mogą zawierać składniki, które są niezbędne do ich wyprodukowania lub do nadania im specyficznego charakteru.

Skoro sporna partia mleka została przetworzona przez ogrzanie (pasteryzację), to organy Inspekcji prawidłowo uznały, że mleko to jako pasteryzowane nie jest mlekiem świeżym, czyli jak to potocznie się określa "mlekiem prosto od krowy". Jak już stwierdzono wcześniej, nie budzi wątpliwości Sądu również fakt, że sporna partia mleka konsumenta może wprowadzać również w błąd poprzez określenie "pasteryzowane", gdyż odbiega również od procesu technologicznego uznawanego za pasteryzację.

Stosownie do art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (zwanej dalej także "j.h.a.r.s."), artykuł rolno-spożywczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:

a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,

b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,

c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.

W myśl powołanego w decyzji art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy j.h.a.r.s. w przypadku artykułu rolno-spożywczego będącego środkiem spożywczym nazwa powinna odpowiadać wymaganiom określonym w art. 47 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (zwanej dalej także "b.ż.ż."). Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy b.ż.ż nazwa środka spożywczego powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego, a w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową środka spożywczego lub składać się z opisu tego środka spożywczego lub sposobu jego użycia, tak aby umożliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów.

Mając na względzie wskazane wyżej okoliczności Sąd podziela stanowisko organu, że obowiązkiem producenta jest wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny i nie wzbudzający wątpliwości konsumenta. Prawidłowe było zatem ustalenie organów Inspekcji, że kwestionowana partia artykułów nie spełniała wymagań zawartych w ww. przepisach z uwagi na niewłaściwe oznakowanie, wprowadzające konsumenta w błąd, z powodu zastosowania niewłaściwej nazwy "Mleko świeże pasteryzowane" i tym samym przypisywanie produktowi właściwości mleka świeżego, których ono nie posiada. Organy zasadnie przyjęły, iż oznakowanie mleka w taki sposób sugeruje konsumentowi, że przedmiotowy artykuł wyróżnia się spośród innych artykułów tego samego rodzaju, będących mlekiem "świeżym pasteryzowanym", właściwościami mleka świeżego.

Konkludując rozważania na temat omawianej i z punktu widzenia strony, zasadniczej rozbieżności pomiędzy organami Inspekcji a Skarżącą, Sąd podziela pogląd organu, że oddziaływanie wysokiej temperatury powoduje znaczne zmiany w mleku polegające na utracie składników odżywczych (denaturacja białek, dezaktywacja enzymów i witamin) oraz przemiany substancji smakowo-zapachowych, wobec powyższego mleko poddawane procesowi pasteryzacji lub sterylizacji nie jest tożsame z mlekiem niepoddanym obróbce termicznej za wyjątkiem schłodzenia.

Słusznie też organy podkreśliły w uzasadnienie decyzji, że mleko jest artykułem powszechnie spożywanym i cenionym ze względu na walory odżywcze i smakowe. Niewątpliwie, konsument ma prawo oczekiwać, że deklarowana przez producenta jakość handlowa zakupionego produktu jest zgodna ze stanem rzeczywistym.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma na celu zapobieganie:

a) oszukańczym lub podstępnym praktykom;

b) fałszowaniu żywności, oraz

c) wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd.

Wprowadzenie do obrotu produktu o cechach fizykochemicznych niezgodnych z deklaracją producenta stanowiło istotne naruszenie interesu konsumenta. W związku z powyższą nieprawidłowością, organy kwestionowaną partię produktu słusznie zakwalifikowały do artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych.

Stosownie do art. 40a ust. 1 pkt 4 j.h.r.s., kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1.000 zł.

Oznacza to, że jeśli została przeprowadzona kontrola, w trakcie której stwierdzono, że podmiot wprowadził do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, wojewódzki inspektor jako organ I instancji miał obowiązek wymierzyć przedsiębiorcy karę pieniężną, która nie może być niższa niż 1.000 zł.

Organ ten, w uzasadnieniu decyzji, szczegółowo wyjaśnił okoliczności wpływające na wysokość tej kary. Organ odwoławczy badając wymiar kary i okoliczności sprawy, w ramach dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy, także prawidłowo, w ocenie Sądu, utrzymał w mocy orzeczoną karę, czemu dał wyraz w uzasadnienie decyzji.

Ustalając wysokość kary pieniężnej organ I instancji wziął pod uwagę (zgodnie z art. 40a ust. 5 j.h.r.s., ) stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno - spożywczych oraz wielkość jego obrotów.

Wbrew twierdzeniom Skarżącej, przy ustaleniu wysokości kary, organy oceniając stopień szkodliwości wzięły pod uwagę przede wszystkim rodzaj i charakter naruszonego dobra, tj. interes konsumenta, jego prawo do rzetelnej informacji o produkcie oraz wagę naruszonych obowiązków w zakresie zgodności z obowiązującymi przepisami.

Uwzględniono także fakt, że konsument został narażony na zakup towaru zafałszowanego o jakości niezgodnej z deklaracją producenta, więc jego interes ekonomiczny mógł zostać naruszony w istotny sposób. Wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spożywczych o nazwie: [...] można kwalifikować jako czyn o wysokiej szkodliwości społecznej.

Organy, także wbrew twierdzeniom skargi, dokonały prawidłowej oceny stopnia zawinienia przedsiębiorcy uznając, że nieprawidłowości w oznakowaniu kontrolowanego mleka, polegające na użyciu w opisie produktu określenia "mleko świeże pasteryzowane" w odniesieniu do produktu poddanego działaniu temperatury 124°C może być odczytane jako zabieg celowy, który miał poszerzyć zasięg sprzedaży, zatem czyn ma charakter umyślny z zamiarem bezpośrednim. Takie postępowanie producenta w istotny sposób narusza interesy konsumenta, który ma prawo do rzetelnej informacji o produkcie oraz gwarancji co do jego właściwości.

Mając na uwadze rodzaj wad dotyczących niewłaściwej jakości handlowej w/w produktu, organy mogły uznać, że zakres naruszenia obowiązujących przepisów prawa jest znaczny. Co jednak najistotniejsze, dokonując tej oceny nie przekroczyły granic swobodnej oceny w tej kwestii.

Słusznie też organy przyjęły, że na wysokość nałożonej kary miała również wpływ wielkość obrotów kontrolowanego przedsiębiorstwa, tj. [...] zł a także wysokość przychodu kontrolowanej jednostki, która w 2009 roku wyniosła [...] zł, a także wyniki poprzednich kontroli przeprowadzonych w latach 2008 i 2009 w Spółdzielni Mleczarskiej "[...]" w G., które nie wykazały nieprawidłowości w zakresie oznakowania mleka i przetworów mlecznych (jedynie w 2007 r. przedsiębiorca został ukarany mandatem karnym w wysokości 400 zł, między innymi za niewłaściwe oznakowanie produktów o nazwie Mleko świeże [...]% i Mleko świeże [...]%).

W ocenie Sądu, organ I instancji wymierzając Spółdzielni Mleczarskiej "[...]" w G., karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za wprowadzenie do obrotu partii artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego, prawidłowo ocenił wszystkie przesłanki określone w art. 40a ust. 5 j.h.r.s.

Natomiast bez wpływu na końcowe rozstrzygnięcie sprawy pozostają podnoszone przez stronę w skardze argumenty dotyczące trwających prac w Ministerstwie Rolnictwa, kiedy będzie można stosować określenia "świeże" w oznaczeniu mleka spożywczego.

Oceniając zaskarżone decyzje Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone orzeczenie prawa nie narusza, a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.