Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 762/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-07 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3 i par. 5
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA – Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji


UZASADNIENIE

P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. zawarła w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc, iż wykonanie decyzji może wyrządzić Spółce znaczną i nieodwracalną szkodę oraz trudne lub wręcz niemożliwe do odwrócenia skutki.

Uzasadniając wniosek podniesiono, iż działalność w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych stanowi główne źródło dochodów Spółki. Wobec tego brak udzielenia tymczasowej ochrony może spowodować niemożliwe do odwrócenia skutki w postaci nawet zaprzestania działalności gospodarczej. Zauważono, że sytuacja finansowa Spółki nie jest stabilna i nawet "nieznaczna" kara finansowa może doprowadzić do zachwiania jej kondycji w stopniu utrudniającym, a nawet uniemożliwiającym dalsze prowadzenie gospodarczej aktywności. Spółka załączyła do wniosku rachunek zysków i strat oraz sprawozdanie finansowe na dzień 31 grudnia 2014 r. Wyjaśniła, że w 2014 r. wypracowała zysk netto w wysokości 409.068,50 zł, ale podkreśliła równocześnie, że wykazany dochód nie stanowi o znacznej rentowności przedsiębiorstwa. Dokonując analizy sprawozdania finansowego sporządzonego na dzień 31 grudnia (Rachunek Zysków i Strat) strona skarżąca wskazała na znaczące koszty działalności operacyjnej przedsiębiorstwa, które wyniosły łącznie 43.316.921,87 zł, a na które składały się: koszty operacyjne w postaci odpisów amortyzacyjnych w wysokości 245.122,34 zł, zużycie materiałów i energii w wysokości 1.419.535,65 zł, koszty związane z usługami obcymi w wysokości 33.700.863,38 zł oraz podatki i opłaty, łącznie z wypłatami i składkami na ubezpieczenia społeczne i inne świadczeń.

Z powyższego zestawienia wynika, zdaniem strony skarżącej, że podmiot ponosi koszty, które są konieczne i nieuniknione w przypadku tak szerokiego zakresu działalności, a wypracowany zysk netto nie stanowi o definitywnie pozytywnej prognozie finansowej przedsiębiorstwa. Dalej strona skarżąca podkreśliła, że w przypadku jakichkolwiek późniejszych postępowań egzekucyjnych wobec Spółki, wskaźnik rentowności przedsiębiorstwa ulegnie osłabieniu, co w jej ocenie stanowi o realnym zagrożeniu jej sytuacji majątkowej, w oparciu chociażby o dotychczasowe funkcjonowanie na rynku gospodarczym. Opierając się na dalszej analizie finansowej przedsiębiorstwa, a w szczególności na strukturze aktywów i pasywów uwzględnionych bilansie finansowym sporządzonym na dzień 31 grudnia 2014 r., strona skarżąca zaznaczyła, że wyegzekwowanie kwot z tytułu kar pieniężnych, dochodzonych przez poszczególne organy podatkowe, wpłynie negatywnie na dalszą kondycję finansową przedsiębiorstwa oraz automatycznie ulegnie pogorszeniu dalsza jej prognoza strukturalna, która uniemożliwi Spółce uzyskanie chociażby obcego źródła finansowania.

Wskazano również na mnogość postępowań toczących się przeciwko Spółce w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych. Podkreślono przy tym, że prowadzenie licznych postępowań wobec Spółki w oczywisty sposób stanowi o wysoce prawdopodobnej, graniczącej z pewnością możliwości przyczynienia się do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków godzących w płynność finansową Spółki. Już jednostkowa kara może pociągnąć negatywne konsekwencje. Natomiast zbiorcze ujęcie kary wynoszące 5.124.000,00 zł, co stanowi trzynastokrotność rocznego zysku Spółki, ma zobrazować prawdopodobieństwo graniczące z pewnością powstania niemożliwych do odwrócenia skutków.

Podniesiono dodatkowo, że art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") należy interpretować funkcjonalnie, oceniając łącznie prognozowane skutki wymierzenia kar pieniężnych. Podkreślono fakt, że dopiero zsumowanie kar przesądza o możliwości spowodowania poważnego oraz realnego zagrożenia dla bytu gospodarczego skarżącej. Na koniec wskazano, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków musi się odnosić do przyszłości, bowiem sama ocena stanu teraźniejszego nie będzie wystarczająca dla oceny konieczności wstrzymania wykonania decyzji.

Skarżąca wskazała także, że obecnie prowadzonych jest względem niej 7 postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry (łącznie wysokość orzeczonych kar wynosi 96.000 zł). Spółka wyraziła przekonanie, że dokonując oceny, czy wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków z samej swej istoty musi odnosić się do przyszłości, gdyż tylko w ten sposób możliwym staje się ustalenie faktycznego wpływu wykonanej decyzji na sytuację strony. Ponadto wobec Spółki wszczętych zostało 427 postępowań w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych, których skutkiem, biorąc pod uwagę dotychczasowe doświadczenie i praktykę decyzyjną organów administracyjnych oraz sądów, będzie wymierzenie kolejnych kar pieniężnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd na wniosek strony może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja ta ma charakter wyjątku od zasady przewidującej, że ostateczna decyzja/postanowienie administracyjne korzystają z domniemania zgodności z prawem i podlegają wykonaniu.

Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Nie jest dopuszczalne w ramach tych przesłanek dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej.

Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym miedzy innymi w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r. o sygn. akt GZ 138/04, podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub uszczerbek niemajątkowy), które nie będą mogły być wynagrodzone przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, strona skarżąca ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienia NSA z 14 listopada 2006 r., II FZ 585/06; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie wystarczy zatem ogólny tylko wywód strony. Jej twierdzenia powinny wyjaśniać, na czym polega niebezpieczeństwo powstania kwalifikowanych skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a także znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. Podkreślić również należy, iż w judykaturze utrwalony jest już pogląd, zgodnie z którym, podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. postanowienia NSA: z dnia 25 kwietnia 2012 r., II FSK 498/12; z dnia 10 maja 2011 r., II FZ 106/11;z dnia 9 września 2011 r., II FSK 1501/11; z dnia 28 września 2011 r., I FZ 219/11 i z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07).

Skarżąca Spółka uzasadniając swój wniosek podniosła, że w przypadku wykonania decyzji może dojść do utraty płynności finansowej Spółki i ostatecznie do jej upadłości. Uzasadniając wniosek odwołała się do dokumentów finansowych dotyczących 2014 r., podczas gdy skarga została wniesiona 11 marca 2016 r. Podkreślić należy, iż zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku Skarżącej, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jej rzeczywistej (aktualnej) sytuacji finansowej np. poprzez podanie wysokości środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, kwotach posiadanych ewentualnych wierzytelności, itp. Natomiast strona wnioskująca o zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową, przez co Sąd nie jest w stanie ocenić obecnej sytuacji finansowej Spółki i rozważyć zasadności jej wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w kontekście ustawowych przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a., a więc rozważyć, czy wykonanie zaskarżonej decyzji – nawet w kontekście wysokości potencjalnie grożących spółce innych kar pieniężnych – może prowadzić do wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Oceniając natomiast przedstawione przez Spółkę dokumenty finansowe za 2014 r. i przedstawione argumenty zauważyć należy, że Strona wskazała, że ponosi duże koszty opiewające na łączną kwotę 43.316.921,87 zł, a wypracowany zysk netto nie stanowi o definitywnej prognozie finansowej przedsiębiorstwa. Na poparcie powołanych twierdzeń przedłożyła rachunek zysków i strat za okres 29 sierpnia 2013 r. – 31 grudnia 2014 r., sprawozdanie na dzień 31 grudnia 2014 r. oraz wskazała na sygnatury spraw, w których wszczęto postępowania o wymierzenie kar pieniężnych.

Z dołączonego do wniosku rachunku zysków i strat za okres 29 sierpnia 2013 r. – 31 grudnia 2014 r. wynika, że Spółka – pomimo twierdzeń o złej sytuacji ekonomicznej – w podanym okresie uzyskała przychód w kwocie 43.927.549,16 zł, zaś zysk w wysokości 604.750,73 zł. W tej sytuacji zarówno liczba wszczętych wobec Spółki postępowań, jak i wymierzone już Spółce kary pieniężne, nie uzasadniają wstrzymania wykonania decyzji. Spółka bowiem nie uprawdopodobniła jaką szkodę lub jakie konkretnie trudne do odwrócenia skutki może spowodować wyegzekwowanie od niej co najmniej 5.124.000,00 zł z tytułu nałożonych kar pieniężnych. Sam fakt, że kwota ta przekracza roczny zysk Spółki – który osiągnęła w 2014 r. – bez wykazania, jaka jest jej aktualna sytuacja finansowa, poza wskazanymi wyżej dokumentami, nie może przesądzać i nie przesądza o zdolnościach płatniczych Spółki, które pozostają w sprawie niewyjaśnione. Nie wiadomo zatem, czy istnienie wskazanego zobowiązania może spowodować niewypłacalność i konieczność likwidacji Spółki, tym bardziej że Skarżąca zamknęła przecież 2014 rok dodatnim wynikiem finansowym i nie nadmieniła, by utraciła płynność finansową i wciąż prowadzi dochodową działalność gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt I GZ 397/15).

Wobec powyższego, Sąd podkreśla, iż – co do zasady –nawet trudna sytuacja finansowa osoby prawnej nie powoduje sama przez się ziszczenia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w omawianym przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. Natomiast za wstrzymaniem wykonania aktu nie mogą przemawiać same obiektywne, przedstawione przez stronę trudności, pojawiające się w prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem w postępowaniu o udzielenie ochrony tymczasowej badany jest wpływ wykonania zaskarżonego aktu na sytuację majątkową strony, a nie wpływ na tą sytuację jakichkolwiek innych czynników (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2013 r. o sygn. akt I FZ 15/13).

W konsekwencji oznacza to, iż wbrew założeniu Strony, badanie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej nie sprowadza się tylko do oceny kondycji finansowej wnioskującej strony, a już z pewnością ocena ta nie jest tożsama z oceną dokonywaną przy badaniu wniosku o prawo pomocy. Podkreślenia przy tym wymaga, iż przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie należy mylić z przesłankami jakimi należy kierować się w ramach instytucji prawa pomocy.

Warto na zakończenie wskazać, iż w orzecznictwie odnoszącym się do problematyki wstrzymywania aktów nakładających obowiązek ponoszenia wydatków pieniężnych podnosi się, iż rodzaj nałożonego obowiązku, nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne z natury rzeczy przecież odwracalnego. Stanowisko takie zostało przedstawione w postanowieniu NSA z dnia 20 grudnia 2004 r. o sygn. akt. GZ 138/04, w którym dodatkowo wskazano, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, istnieje oczywista możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Z kolei w postanowieniu z dnia 7 października 2011 r. o sygn. akt II GSK 2001/11, NSA zauważył, iż każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Mając na uwadze wskazane okoliczności, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.