Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 261/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Protokolant starszy referent Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2019 r. sprawy ze skargi T. P. (P.) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi T. P. (dalej: "skarżący", "zobowiązany") jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (następnie: "organ odwoławczy", "organ drugiej instancji") wydana w przedmiocie umorzenia odsetek od należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za osobę prowadzącą działalność gospodarczą.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. W dniu 24 lipca 2018 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. (dalej: "organ pierwszej instancji") wpłynął wniosek skarżącego o umorzenie odsetek od należności powstałych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nie ma możliwości spłaty powyższych zobowiązań, gdyż obecnie przebywa w zakładzie karnym i nie posiada żadnego majątku. Do wniosku dołączył kserokopię zaświadczenia potwierdzającego fakt odbywania przezeń kary pozbawienia wolności.

Z kolei w dniu 20 sierpnia 2018 r. (w odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji) skarżący przedstawił: wypełniony formularz oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, kopię swego zeznania PIT-37 za 2017 r., kopie pism wierzycieli, z których wynika, że wobec niego prowadzone są postępowania windykacyjne, kopie zawiadomień o zajęciu wierzytelności za pracę i innych jego wpływów, kopie wezwań do dokonywania potrąceń, kopię pisma komornika sądowego oraz kopię wezwania do zapłaty.

2. Decyzją z dnia [...], nr [...], znak sprawy: [...] organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu umorzenia odsetek od zaległych składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 12.424 zł, naliczonych do dnia 23 lipca 2018 r., w tym:

1) odsetek w wysokości 7.701 zł od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od kwietnia 2012 r. do lipca 2015 r. oraz listopad 2015 r. w wysokości 21.935,62 zł,

2) odsetek w wysokości 4.092 zł od nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia 2012 r. do lipca 2015 r. oraz od października do listopada 2015 r. w wysokości 10.793,58 zł oraz

3) odsetek w wysokości 631 zł od nieopłaconych składek na Fundusz Pracy za okres od stycznia 2013 r. do listopada 2015 r. w wysokości 1.907,37 zł.

Organ pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał, by w jego przypadku zostały spełnione przesłanki uregulowane w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. - Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.), dalej powoływanej w skrócie: u.s.u.s., oraz w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), następnie oznaczanego jako rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. Organ zwrócił w szczególności uwagę na to, że zobowiązany nie przedstawił żadnej dokumentacji medycznej z której wynikałoby, by jego stan zdrowia uniemożliwiał mu podjęcie zatrudnienia. Podkreślił też, że trudna sytuacja skarżącego ma charakter przejściowy, gdyż może on podjąć pracę zarówno w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, jak i po zakończeniu jej odbywania, a otrzymane w ten sposób dochody mogą być przeznaczone na spłatę zadłużenia. Dalej wskazał, że ze złożonych przez skarżącego oświadczeń nie wynika, by spłata należności uniemożliwiła zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych jego i jego rodziny. Podkreślił również, że w chwili obecnej skarżący przebywa w zakładzie karnym i stąd nie ponosi żadnych wydatków związanych z utrzymaniem, wyżywieniem i opieką zdrowotną. Ponadto podniósł, że pobyt skarżącego w zakładzie karnym i fakt posiadania przezeń innych zobowiązań nie mogą stanowić podstawy umorzenia należności z tytułu składek. Kończąc, zwrócił skarżącemu uwagę na możliwość udzielenia ulgi w formie układu ratalnego dostosowanego do jego możliwości finansowych.

3. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wyraził przekonanie, że powyższa decyzja jest dla niego niekorzystna i wpływa w sposób istotny na sytuację życiową i materialną jego rodziny. Ponownie podniósł, że nie posiada żadnego majątku. Wskazał też, że z uwagi na odbywanie przez niego kary pozbawienia wolności nie ma możliwości spłaty zadłużenia nawet w systemie ratalnym. Ponadto poinformował, że jego rodzina, utrzymująca się ze świadczenia socjalnego, ponosi dodatkowo wydatki związane z jego pobytem w zakładzie karnym takie jak koszty podróży, rozmów telefonicznych, paczek żywnościowych czy paczek z artykułami higienicznymi. Tym samym, jak wskazał, odmowne załatwienie jego wniosku doprowadzi do pogorszenia sytuacji materialnej jego i jego rodziny, ponieważ jego zadłużenie będzie ciągle wzrastać.

4. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] , nr [...] organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postepowania administracyjnego (t. j. - Dz. U. z 2018 r., poz. 2096), zwanej dalej: k.p.a., w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., utrzymał w mocy wyżej opisaną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że zobowiązał skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów, na które powołał się on we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (m. in. wniosku o zatrudnienie podczas odbywania kary pozbawienia wolności lub potwierdzenia wydatków ponoszonych przez rodzinę skarżącego w związku z jego pobytem w zakładzie karnym), niemniej jednak skarżący nie przedłożył takich materiałów źródłowych, a do akt dołączył jedynie kserokopie postanowień o umorzeniu prowadzonych przeciwko niemu postępowań egzekucyjnych i kserokopię postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia całkowitego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Przystępując do przedstawienia motywów swej kwalifikacji, organ odwoławczy za niewątpliwe uznał niewystąpienie w przypadku skarżącego przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 1-4b u.s.u.s. Podkreślił, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały wprawdzie przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6 u.s.u.s., co wynika z przedłożonych przez skarżącego kopii postanowień komorników sądowych, jednakże w ramach uznania administracyjnego oraz na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, wniosek należało załatwić odmownie, gdyż skarżący nie udowodnił całkowitej i trwałej niezdolności do pracy zarobkowej, a poza tym zadeklarował zamiar podjęcia pracy w zakładzie karnym, co przy uwzględnieniu wieku skarżącego i wysokości jego zadłużenia pozwala sądzić, że może uzyskać środki pozwalające mu na spłatę tej zaległości.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie wystąpiły również okoliczności wyszczególnione w powołanym wcześniej rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Zobowiązany nie wskazał bowiem, by w jego przypadku zaistniała okoliczność opisana w § 3 ust. 1 pkt 3 tego aktu. Przesłanka z jego § 3 ust. 1 pkt 2 nie powstała z przyczyn oczywistych. Nie została również spełniona przesłanka wskazana w punkcie 1, ponieważ z przedłożonej dokumentacji nie wynika, by regulowanie zadłużenia w dłuższej perspektywie czasowej mogło pozbawić skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W przekonaniu organu wskazują na to wprost poczynione ustalenia. Uwadze nie może bowiem umknąć, że choć łączna wysokość zobowiązań skarżącego opiewa na kwotę 38.000 zł a skarżący nie posiada dochodu, to jednak nie został on zgłoszony do ubezpieczeń i ubiega się o możliwość podjęcia płatnej pracy podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Małżonka skarżącego posiada natomiast stałe źródło dochodu oraz pokrywa miesięczne koszty pobytu zobowiązanego w zakładzie karnym w kwocie około 500 zł.

W tej sytuacji, w przekonaniu organu, umorzenie należności z tytułu składek nie spowodowałoby znacznej poprawy sytuacji materialnej skarżącego z uwagi na pozostałe jego zaległości. Poza tym podkreślić trzeba, że ani zadłużenie posiadane z innych tytułów, ani konieczność ponoszenia zwyczajnych wydatków związanych z utrzymaniem, nie stanowią przesłanek umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę. Przy weryfikacji zasadności wniosku nie można również, zdaniem organu, pominąć faktu, że skarżący, decydując się na rozpoczęcie wykonywania działalności gospodarczej, powinien być świadomy swego zobowiązania do opłacania należnych składek z tytułu prowadzenia tejże działalności, jak również tego, że obowiązek ten istnieje niezależnie od osiąganych przychodów. Podkreślić również trzeba, że umorzenie należności może nastąpić jedynie w sytuacji wyjątkowej i na podstawie dokumentacji przedłożonej przez zobowiązanego, gdyż to na nim spoczywa ciężar wykazania zasadności zgłoszonego w tym przedmiocie. Tymczasem, w ocenie organu, skarżący nie wykazał, by taka właśnie sytuacja zaistniała w jego przypadku.

5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł, że organ wydający decyzję w jego sprawie w ogóle nie uwzględnił przesłanki umorzenia należności wskazanej w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. W przekonaniu skarżącego w przedmiotowej sprawie przesłanki te występują, ponieważ zaprzestał on prowadzenia działalności gospodarczej, nie posiada następców prawnych, nie ma możliwości przeniesienia jego odpowiedzialności prawnej na osoby trzecie, a w momencie powstania zadłużenia nie był on w związku małżeńskim. Argumentując swoje stanowisko, skarżący powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt II UK 339/11, w którym wyrażono pogląd, że odpowiedzialność z majątku wspólnego nie może być rozciągnięta na zobowiązania składkowe jednego z małżonków powstałe przed zawarciem związku małżeńskiego a odpowiedzialności tej nie można kreować w drodze wykładni.

Skarżący podniósł również, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 5-6 u.s.u.s. Wskazał, że jego ciężka sytuacja finansowa, pobyt w zakładzie karnym oraz brak majątku powodują, że nie ma on możliwości spłaty powstałego zadłużenia nawet w systemie ratalnym. Dodał, że jego małżonka ponosi koszty związane z jego pobytem w zakładzie karnym a przy tym samotnie wychowuje i utrzymuje dziecko. Nie jest zatem wątpliwe to, że spłata zadłużenia pozbawiłaby jego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

6. W odpowiedzi organ odwoławczy, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o oddalenie skargi.

7. W piśmie z dnia 23 lipca 2019 r. skarżący oznajmił, że udzielono mu warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbywania reszty kary pozbawienia wolności. Oznajmił, że obecnie pozostaje na utrzymaniu swej małżonki i jest zarejestrowany jako bezrobotny mimo wysiłków skierowanych na uzyskanie zatrudnienia. Podkreślił, że spłata przedmiotowych należności wykracza poza możliwości finansowe jego i jego rodziny, a jej umorzenie pozwoliłoby im na w miarę normalne funkcjonowanie. Zaznaczył zarazem, że podziela zapatrywanie w myśl którego zobowiązania należy regulować, niemniej jednak czasami nie jest to możliwe, a taka sytuacja zachodzi właśnie w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór zaistniały w rozpatrywanym przypadku sprowadza się do kwestii zgodności z prawem decyzji utrzymującej w mocy decyzję odmawiającą skarżącemu umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za osobę prowadzącą działalność gospodarczą.

Dostrzeżenia wymaga, że podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowi art. 28 u.s.u.s. Zgodnie z jego ust. 1-3 umorzenie należności z tytułu składek w całości lub w części może nastąpić (z zastrzeżeniem ust. 3a) tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wspomniany art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wskazuje z kolei, że nnnależności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia wspomnianych należności w takim przypadku określa przywołane wcześniej rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z jego § 3 ust. 1 Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Umorzenie należności z tytułu składek następuje więc w ściśle określonej sytuacji. Organ orzekający w sprawie w pierwszej kolejności musi zatem stwierdzić, czy okoliczność taka w ogóle powstała, albowiem jej brak determinuje konieczność wydania rozstrzygnięcia odmownego. W przeciwnym razie organ jest natomiast zobligowany do oceny, czy w świetle zaistniałych zdarzeń umorzenie to byłoby zasadne, a przesądza o tym konstrukcja powołanych przepisów, z której jednoznacznie wynika, że nawet w razie spełnienia którejkolwiek z przesłanek umorzenia należności, należność tę organ umorzyć może, a nie: musi. Podkreślić zatem trzeba, że jakkolwiek spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. lub rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. jest niezbędne do umorzenia należności, to ich wystąpienie nie skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia takiego rozstrzygnięcia przez organ, lecz dopiero daje mu taką możliwość. Także zatem w razie stwierdzenia wystąpienia wspomnianych przesłanek organ może podjąć rozstrzygnięcie odmowne. Zwłaszcza jednak w takim przypadku powinien uzasadnić swą decyzję w sposób nie budzący wątpliwości co do motywów, którymi się kierował przy jej wydawaniu, a więc szczegółowo przedstawić powody takiej kwalifikacji i argumenty, które legły u jej podstaw. Tylko bowiem wówczas, decyzja przezeń wydana nie będzie nosiła znamion dowolności.

Jednocześnie niezbędne staje się podkreślenie, że rolą Sądu administracyjnego orzekającego w przedmiocie legalności takiej decyzji jest zweryfikowanie, czy przedstawione wymogi zostały spełnione. Sąd jest bowiem obowiązany do oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada standardom określonym w obowiązujących przepisach, czy też je narusza w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W przypadku decyzji odmawiającej umorzenia należności ze względu na niezasadność zgłoszonego w tym przedmiocie żądania zadaniem Sądu nie jest więc ocena słuszności tej kwalifikacji, lecz to, czy w świetle okoliczności wynikających z akt sprawy jej podjęcie było dopuszczalne (zgodne z prawem). Sąd bada zatem, czy w danym przypadku organ istotnie mógł wydać rozstrzygnięcie odmowne, a nie to, czy w sytuacji zaistnienia takiej możliwości, poprawnie postąpił, podejmując taką, niepomyślną dla wnioskodawcy, kwalifikację.

Mając na względzie powyższe, odnotować trzeba, że w analizowanym przypadku organ odwoławczy uznał, iż z przyczyn oczywistych nie wystąpiła okoliczność opisana w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. ani w § 3 ust. 1 pkt 2 powołanego wcześniej rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Jednocześnie skarżący nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów, które dowodziłyby spełnienia przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 tego aktu czy art. 28 ust. 3 pkt 2-4b u.s.u.s., natomiast niewątpliwe spełnienie przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6 u.s.u.s. nie pozwalało – w świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego – na wydanie pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia. Zarazem dostrzec trzeba, że poczynione w tym zakresie ustalenia zostały zakwestionowane przez skarżącego jedynie w części. Skarżący wyraził bowiem przekonanie, że w jego przypadku doszło do spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 3, pkt 5 oraz pkt 6 u.s.u.s. Nie zgodził się też z twierdzeniem, by w sprawie nie wystąpiła przesłanka § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Takie jego stanowisko należało jednak ocenić jako błędne.

W analizowanym przypadku nie ulega wątpliwości, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności opisane w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. czy w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Sam skarżący nie wykazał również, by doszło do spełnienia przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 3 tego aktu oraz art. 28 ust. 3 pkt 3-4b u.s.u.s. Ustalenia te są niesporne i stąd nie wymagają dalszego uzasadnienia. Zarazem jako niewykraczającą poza granice uznania administracyjnego ocenić trzeba kwalifikację podjętą przez organ odwoławczy w pozostałym zakresie. Kwestia ta, jako stanowiąca przedmiotu sporu, wymaga już jednak dalszego omówienia.

W tym kontekście w pierwszej kolejności przypomnieć należy, że w motywach swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zaakcentował, że pomimo spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 5-6 u.s.u.s. umorzenie należności nie byłoby zasadne przez wzgląd na łączne uwzględnienie wieku i stanu zdrowia skarżącego, związanej z nimi możliwości zatrudnienia, jak również wysokości zobowiązania pozostałego do spłaty. Stwierdził tym samym, że w przypadku skarżącego istnieją obiektywne okoliczności przemawiające za koniecznością uznania, że sygnalizowany brak możliwości spełnienia tego świadczenia nie ma charakteru definitywnego. Jednocześnie zwrócił uwagę na możliwość wykonania tego zobowiązania w systemie układu ratalnego dostosowanego do zdolności płatniczej skarżącego i jego rodziny.

Wnioski te zostały wywiedzione na podstawie materiału źródłowego, jaki skarżący przedstawił na poparcie swego żądania. Należy je uznać za dopuszczalne w świetle okoliczności ujawnionych w sprawie. Istotnie bowiem uwzględnienie wieku skarżącego (40 lat) i kwoty odsetek, których umorzenia się domaga (12.424 zł) nie pozwala na przyjęcie założenia, że już nigdy na pewno nie będzie on w stanie spłacić tej należności. Przy tym z satysfakcją odnotować należy, że skarżący podejmuje starania zmierzające do podjęcia aktywności zarobkowej. Równie zadowalające jest to, że w tym zakresie nie jest ograniczony żadnymi przeszkodami natury zdrowotnej. Nadto dostrzeżenia wymaga, że – zgodnie z deklaracją skarżącego – jego małżonka (w czasie wydawania zaskarżonej decyzji) ponosiła nie tylko koszty utrzymania siebie i dziecka, lecz również była w stanie wygospodarować środki na pokrycie wydatków związanych z pobytem zobowiązanego w zakładzie karnym. Wskazuje to zatem na zdolność zbilansowania wydatków koniecznych osiąganymi wpływami i wyklucza możność uznania, by opłacenie należności z tytułu składek z całą pewnością doprowadziło do pozbawienia zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych zwłaszcza, jeśli także zobowiązany podejmie zatrudnienie. W tej sytuacji twierdzenie o niewystąpieniu przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. faktycznie było adekwatne do zaprezentowanego przez skarżącego materiału źródłowego. Konkluzję taką należało ocenić jako dopuszczalną także w świetle reguł postępowania dowodowego, w myśl których organ jest zobligowany m. in. do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.), wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) i oceny na jego podstawie, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Mieści się ona też w granicach uznania administracyjnego poprzez które należy rozumieć obowiązek organu do należytego wyważenia interesu publicznego i słusznego interesu strony. Istotnie bowiem uwzględnienie wyeksponowanych przez organ odwoławczy okoliczności wskazujących na możność zgromadzenia środków na pokrycie przedmiotowych należności przedwczesnym czyniłoby orzeczenie o ich umorzeniu.

Słuszności tej kwalifikacji nie zmienia fakt, że w sprawie doszło do spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6 u.s.u.s. Okoliczność ta nie stanowiła zresztą elementu spornego pomiędzy skarżącym a organem odwoławczym. Spór ten sprowadzał się natomiast do ustalenia konsekwencji takiego stwierdzenia, gdyż w ocenie skarżącego stanowiło ono wystarczający warunek do uwzględnienia jego żądania, a zdaniem organów jego następstwem była jedynie możliwość podjęcia takiej kwalifikacji. Rację w tym sporze należało przyznać organom, a przesądzające znaczenie w tym względzie ma brzmienie art. 28 ust. 2 u.s.u.s., z którego wynika, że należności z tytułu składek mogą (a nie: muszą) być umarzane. Na okoliczność tę zwrócono już zresztą uwagę wcześniej, wskazując, że spełnienie którejkolwiek z przesłanek umorzenia należności nie skutkuje powstaniem po stronie organu powinności uwzględnienia wniosku złożonego w tym przedmiocie, lecz dopiero daje mu taką możliwość. Oznacza to, że organ może odmówić umorzenia należności pomimo wystąpienia przesłanek warunkujących podjęcie pozytywnego rozstrzygnięcia, a taką jego kwalifikację należy ocenić jako prawidłową, o ile mieści się ona w granicach uznania administracyjnego. W konsekwencji – wbrew przekonaniu skarżącego – samo wykazanie spełnienia przesłanek umorzenia należności nie jest równoznaczne z koniecznością podjęcia przez organ pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, gdyż przesądzające znaczenie w tym względzie ma wszechstronna analiza całokształtu okoliczności ustalonych w sprawie. Tymczasem w rozpatrywanym przypadku analiza taka, jak już wspomniano, została dokonana i legła u podstaw uznania, że pomimo wystąpienia przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6 u.s.u.s. wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Także w tym zakresie zaskarżoną decyzję należało ocenić więc jako prawidłową.

Rację trzeba było natomiast przyznać skarżącemu, że organ odwoławczy w ogóle nie wypowiedział się w kwestii spełnienia przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., niemniej jednak uchybienie to, w tym przypadku, nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Przypomnienia bowiem wymaga, że u podstaw zaskarżonej decyzji legło stwierdzenie, że umorzenie skarżącemu należności byłoby przedwczesne, ponieważ skarżący (przez wgląd na swój wiek i stan zdrowia) ma możliwość podjęcia aktywności zarobkowej, co – biorąc pod uwagę wysokość należności – może mu pozwolić na spłatę tego zobowiązania bez uszczerbku zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych jego samego, jak i jego rodziny. Stwierdzenie zatem, że w przypadku zobowiązanego doszło do zaprzestania prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, byłoby irrelewantne dla przyjętej kwalifikacji. Podobnie zatem jak w przypadku wyżej omówionej przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5-6 u.s.u.s. mogłoby ono co najwyżej sprowadzać się do uznania, że jakkolwiek przesłanka ta wystąpiła, to jednak nie ma to znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia, gdyż w świetle wszechstronnej analizy zebranej dokumentacji źródłowej wniosek i tak jest niezasadny.

Mając na względzie wszystkie wyżej wskazane okoliczności, uznać należało, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W związku z tym skargę na nią wniesioną trzeba było oddalić, co też uczyniono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2019 r., poz. 1235 ze zm.). Z tych względów wydanie niniejszego wyroku stało się konieczne.