Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 99/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2013-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 104 § 2 pkt 1 i 2, art. 157a, art. 161.
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca),, sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2013r. sprawy ze skargi spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia ruchomości zajętych w postępowaniu zabezpieczającym Oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie odmowy zwolnienia ruchomości zajętych w postępowaniu zabezpieczającym.

Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", zabezpieczył na majątku na majątku spółki A. (dalej jako podatniczka, spółka, skarżąca, strona) przewidywane kwoty zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2011r. w łącznej wysokości 27.695.850 zł oraz przewidywane odsetki od tych zaległości, które na dzień wydania decyzji zabezpieczającej wynosiły łącznie 1.990.535 zł. W dniu wydania ww. decyzji wystawiono zarządzenia zabezpieczenia nr "[...]" oraz "[...]", obejmujące kwoty należności odpowiednio 13.445.047,00 zł oraz 16.231.338,00 zł. Wskazana wyżej decyzja zabezpieczająca wraz z powyższymi zarządzeniami zabezpieczenia została doręczona spółce w dniu 20.06.2012r.

W toku prowadzonego postępowania zabezpieczającego, m.in. zawiadomieniami z dnia 18.06.2012r. (doręczonymi spółce w dniu 20.06.2012r.) organ dokonał zajęć wierzytelności pieniężnych należących do spółki rachunków bankowych, u dłużników zajętej wierzytelności - w bankach B. w S. oraz C. w Ł. Z kolei Naczelnik Urzędu Skarbowego S., działając jako organ rekwizycyjny, dokonał w dniu 29.06.2012r. zajęcia zabezpieczającego ruchomości należących do spółki, znajdujących się w spółce D. Protokół zajęcia ruchomości został przekazany spółce przez organ rekwizycyjny drogą pocztową, doręczenie protokołu zajęcia nastąpiło w dniu 10.07.2012r.

Pismem z dnia 25.09.2012r. spółka złożyła wniosek o zwolnienie spod zajęcia zabezpieczającego ww. ruchomości w postaci 2408 sztuk konsol E., celem dokonania ich sprzedaży, z uwagi na szybki spadek ceny sprzętu w miarę upływu czasu.

Pismem z dnia 19.10.2012r. organ I instancji zwrócił się z wnioskiem o sprzedaż zajętych w dniu 29.06.2012r. ruchomości do organu rekwizycyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o czym zawiadomiono podatniczkę. W odpowiedzi spółka pismem z dnia 24.10.2012r., podtrzymała dotychczasowy swój wniosek o zwolnienie z zabezpieczenia zajętych ruchomości. Podała, że w jej ocenie nigdy nie istniało jakiekolwiek niebezpieczeństwo zniweczenia celu postępowania zabezpieczającego. Wskazała, że złożone przez nią pismo z dnia 25.09.2012r. nie może być rozpoznane jako wniosek o dokonanie sprzedaży ruchomości w trybie art. 161 u.p.e.a.

Ww. postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego, powołując m.in. przepis art. 157a u.p.e.a., odmówił wyrażenia zgody na zwolnienie ruchomości zajętych w dniu 29.06.2012r. w prowadzonym postępowaniu zabezpieczającym. W uzasadnieniu postanowienia podał, że w postępowaniu egzekucyjnym zwolnienie z egzekucji składników majątkowych może nastąpić w oparciu o przepis art. 13 u.p.e.a. Jednak z uwagi na brzmienie przepisu art. 166b u.p.e.a. przepis ten nie znajduje zastosowania w postępowaniu zabezpieczającym. Z kolei art. 157a u.p.e.a. w każdym czasie daje organowi możliwość uchylenia lub zmiany sposobu lub zakresu zabezpieczenia. Przedstawił również wynikające z ustawy przypadki obligatoryjnego uchylenia zabezpieczenia, opisane przez przepis art. 159 u.p.e.a .

Ocenił, że w niniejszej sprawie zobowiązana spółka składając wniosek o zwolnienie ruchomości z zajęcia zabezpieczającego dokonanego w dniu 29.06.2012r., stanowiący de facto zmianę zakresu zabezpieczenia, nie wskazała żadnych innych składników majątkowych, które mogłyby stanowić zabezpieczenie przewidywanych zobowiązań podatkowych określonych w ww. zarządzeniach zabezpieczenia z dnia 18.06.2012r. W konsekwencji stwierdził, że nie ma podstaw do zastosowania przepisu art. 157a u.p.e.a.

W złożonym na to postanowienie zażaleniu spółka podała, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest bezzasadne, gdyż odmowa zwolnienia objętych wnioskiem ruchomości spod egzekucji nie może doprowadzić do realizacji celu postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz orzeczenie co do istoty sprawy.

Dyrektor Izby Skarbowej utrzymując w mocy to postanowienie w uzasadnieniu postanowienia z dnia "[...]" powołał art. 1a pkt 19, art. 13, art. 164 § 4 i art. 105 § 1 u.p.e.a. Wskazał, że organ I instancji podjął kroki mające na celu doprowadzenie do sprzedaży ruchomości odnotowanych w protokole zajęcia z dnia 29.06.2012r. Pismami z 19 i 30.10.2012r. organ ten zwrócił się do organu rekwizycyjnego z wnioskiem o dokonanie sprzedaży ruchomości należących do podatniczki, wobec przewidywanego spadku cen zabezpieczonych towarów elektronicznych, a zatem mając na uwadze te same przyczyny, które stanowiły uzasadnienie wniosku spółki z dnia 25.09.2012r. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że sprzedaż ta ma nastąpić w styczniu 2013r. Przedstawił tryby dokonywania sprzedaży zajętych ruchomości, w oparciu do art. 105 § 1 u.p.e.a. Podał, że wybór trybu oraz sposobu sprzedaży ruchomości pozostaje każdorazowo w gestii organu egzekucyjnego, dokonującego przedmiotowej czynności.

Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że w myśl art. 158 u.p.e.a. w razie potrzeby organ egzekucyjny może stosować kilka sposobów zabezpieczenia i nie jest niedopuszczalne dokonanie zabezpieczenia ruchomości należących do spółki, przy jednoczesnym zajęciu zabezpieczającym jej rachunków bankowych. Zauważył, że w niniejszej sprawie strona składając wniosek o zwolnienie z zabezpieczenia zajętych ruchomości nie wskazała innego (zamiennego) składnika majątkowego o zbliżonej wartości pieniężnej, na którym organ egzekucyjny mógłby dokonać zabezpieczenia. W tych okolicznościach, mając na uwadze również wysokość przewidywanej należności pieniężnej stanowiącej kwotę zabezpieczenia, jako uzasadnioną ocenił odmowę zastosowania przepisu art. 157a u.p.e.a., umożliwiającego zmianę sposobu, bądź zakresu zabezpieczenia. Ponadto wyjaśnił, że zajęcie zabezpieczające skutkuje tym, iż organ egzekucyjny nabywa prawo do rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do zabezpieczenia wykonania przez niego obowiązku objętego zarządzeniem zabezpieczenia, co wskazano powyżej. W konsekwencji zobowiązany traci prawo do rozporządzania tym składnikiem majątkowym. W związku z tym nie są zasadne argumenty, że postanowienie organu I instancji pozbawione jest podstaw prawnych. Przepisy o postępowaniu zabezpieczającym nie dają bowiem organowi egzekucyjnemu możliwości zwolnienia z egzekucji zajętych ruchomości, ze względu na wskazane powyżej okoliczności faktyczne i prawne.

Skargę do WSA w Olsztynie na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej złożyła spółka, reprezentowana przez dotychczasowego doradcę podatkowego M.B. Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie, a także naruszenie przepisów art. 124 § 2 Kpa oraz art. 107 § 1 i § 3 Kpa poprzez pominięcie w treści uzasadnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego pozwalających na zastosowanie art. 157a u.p.e.a.

W uzasadnieniu wskazano, że ruchomości zajęte w toku postępowania zabezpieczającego (konsole E.) są towarem podatnym na spadki cen, a wobec tego organ egzekucyjny winien albo je sprzedać albo zwolnić spod zabezpieczenia, stosując na wniosek strony dyspozycję wynikającą z przepisu art. 157a u.p.e.a. W chwili obecnej szacowana cena pojedynczej konsoli spadła ze 189,64 euro za sztukę do 60 euro za sztukę. Zdaniem strony organ egzekucyjny winien zwolnić przedmiotowe ruchomości z zabezpieczenia, ponieważ równolegle dokonano zajęcia zabezpieczającego należących do spółki rachunków bankowych. W ocenie autora skargi przepis art. 157a u.p.e.a. powinien zostać zrealizowany w taki sposób, aby sprzedaży zajętych ruchomości, po ich zwolnieniu mogła dokonać spółka, a następnie uzyskane środki pieniężne wpłacić na zajęte rachunki bankowe.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz przedstawioną argumentację w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę, sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, na dzień wydania zaskarżonego postanowienia. W zakresie kontroli mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zakres ten ma szczególną doniosłość prawną w przypadku kontroli decyzji, postanowień wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego. Samo uznanie administracyjne, będące szczególną formą upoważnienia organów administracji publicznej do swobodnego dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowanych prawnie rozwiązań, nie podlega bowiem kontroli sądu. Kontroli tej, podlegać może jedynie prawidłowość przeprowadzonego przez organ postępowania oraz ewentualne przekroczenie przez organ granic swobodnej oceny dowodów, a także ewentualne wykroczenie poza zakres uznania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie wniosku dotyczącego uchylenia bądź zmiany zakresu zabezpieczenia, w myśl art. 157a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. nr 229 poz. 1954) - zwanej dalej u.p.e.a., który stanowi iż organ egzekucyjny może w każdym czasie uchylić lub zmienić sposób lub zakres zabezpieczenia, ma właśnie charakter uznaniowy, co oznacza że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy.

W rozpoznawanej sprawie Organ przedstawił okoliczności faktyczne, które związane były ze złożeniem wniosku. Organ administracyjny stwierdził, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na uchylenie zabezpieczenia w żądanym przez stronę zakresie.

Sądowa kontrola rozstrzygnięć wydawanych w trybie art. 157a u.p.e.a. sprowadza się do badania czy wydanie postanowienia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Jeśli postanowienie to zostało wydane z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podlega ono uchyleniu na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O tego rodzaju naruszeniach prawa można by mówić, gdyby organ dokonując oceny sprawy pominął istotne dla niej dokumenty lub okoliczności faktyczne, dokonał oceny dokumentów i okoliczności wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdy pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, czy tez pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Kontrola legalności postanowień wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do badania czy w procesie dochodzenia do tegoż rozstrzygnięcia organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających uzasadniać uchylenie lub zmianę sposobu lub zakresu zabezpieczenia oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Należy podkreślić, że negatywne rozstrzygniecie wniosku powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione zarówno jeśli chodzi o rzetelne ustalenie faktów, jak i odnośnie wykładni mających zastosowanie przepisów prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy podkreślić, iż Dyrektor Izby Skarbowej w świetle zebranego w sprawie materiału, utrzymując w mocy postanowienie o odmowie uchylenia zajęcia zabezpieczającego nie przekroczył granic uznania administracyjnego i w sposób poprawny uzasadnił swoje stanowisko.

Podkreślić należy, że organ stosując środki egzekucyjne z jak najmniejszym obciążeniem dla zobowiązanego, musi mieć równocześnie na względzie cel ustanowionego zabezpieczenia, jakim jest zachowanie należących do zobowiązanego aktywów majątkowych dla ewentualnej przyszłej egzekucji należności. Skoro, jak wykazało postępowanie dowodowe, podatnik nie posiada innego mienia, to usunięcie zabezpieczenia, pozbawiłoby wierzyciela możliwości zaspokojenia. Stosownie do treści art. 161 u.p.e.a. zajęte w celu zabezpieczenia ruchomości, o których mowa w art. 104 § 2 pkt 1 i 2, albo które mogą stracić na wartości w przypadku ich przechowywania, mogą być sprzedane bezpośrednio po ich zajęciu. Zajęte w celu zabezpieczenia inne ruchomości mogą być sprzedane w drodze egzekucji administracyjnej, jeżeli w razie niesprzedania straciłyby znacznie na wartości albo jeżeli dozór zajętych przedmiotów powoduje znaczne koszty. Dotyczy to również zajętego w celu zabezpieczenia inwentarza żywego, w razie gdy dłużnik odmawia przyjęcia go pod dozór. Uzyskana ze sprzedaży kwota podlega złożeniu do depozytu organu egzekucyjnego.

Wierzyciel zwrócił się do organu egzekucyjnego o skorzystanie z tego uprawnienia. Ten przepis jest wyrazem zasady gospodarnego prowadzenia postępowania zabezpieczającego w sposób zapewniający osiągnięcie celu zabezpieczenia, jakim jest zagwarantowanie wykonania obowiązku w przyszłości, i to w sposób najmniej kosztowny dla zobowiązanego.

Dlatego też w ocenie Sądu, organ utrzymujący w mocy postanowienie o odmowie uchylenia zabezpieczenia w żądanym przez zobowiązanego zakresie, nie przekroczył ani granicy swobodnej oceny dowodów, ani też zasady stosowania środków egzekucyjnych z jak najmniejszym obciążeniem dla zobowiązanego.

Z powyższych względów, wobec braku uzasadnionych podstaw skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.