Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 3181/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska, Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz, Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.), po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 902/19 w sprawie ze skargi K.B. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] 2019 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania 1/ oddala skargę kasacyjną, 2/ zasądza od K.B. na rzecz Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 902/19 oddalił skargę K.B. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] 2019 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania.

Sąd I instancji w motywach rozstrzygnięcia wyjaśnił, że decyzją z [...] 2013 r. przyznano Instytutowi [...] środki na sfinansowanie stypendium naukowego dla wybitnego młodego naukowca – K.B. Następnie w związku z prawomocnym orzeczeniem Komisji Dyscyplinarnej o udzieleniu skarżącej kary dyscyplinarnej nagany za plagiat, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego (dalej "Minister") postanowieniem z [...] 2016 r. wznowił postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie skarżącej stypendium. Sprawa zakończyła się wydaniem decyzji z [...] 2017 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra z [...] 2017 r.

Wyrokiem z 23 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 56/18 Sąd I instancji orzekł o uchyleniu ww. decyzji Ministra podnosząc, że zostały one wydane w postępowaniu nadzwyczajnym wznowieniowym wszczętym przez organ z urzędu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., którego przesłanki w niniejszym postępowaniu jednak nie zostały spełnione, skutkiem czego brak było podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej z [...] 2013 r., natomiast ponownie rozpatrując sprawę organ zobowiązany będzie wydać stosowne rozstrzygnięcie w oparciu o art. 151 k.p.a.

Kierując się wytycznymi Sądu I instancji, decyzją z [...] 2018 r. utrzymaną w mocy decyzją z [...] 2019 r. wydaną w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Minister odmówił uchylenia decyzji [...] 2013 r. oraz stwierdził, że środki finansowe zostaną przekazane pod warunkiem złożenia w terminie 30 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, podpisanego projektu umowy określającej szczegółowe warunki finansowania i rozliczenia stypendium.

Oceniając powyższe Sąd I instancji za zasadne uznał twierdzenie skarżącej, że nakładanie na strony postępowania nowych obowiązków lub stawianie nowych warunków realizacji uprawnienia, którego dotyczyła decyzja dotychczasowa jest niedopuszczalne. Niemniej jednak uznał, że decyzje te są prawidłowe i mieszczą się w katalogu orzeczeń opisanych w art. 151 k.p.a. pomimo braków uzasadnienia.

Nie zgadzając się z wyrokiem WSA w Warszawie K.B. złożyła skargę kasacyjną zaskarżając go w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na jego treść, tj.:

1/ art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a, art. 153 p.p.s.a. oraz art. 170 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo, że Minister odmawiając decyzjami z [...] 2018 r. i [...] 2019 r. uchylenia decyzji ostatecznej z [...] 2013 r. w decyzji z [...] 2018 r. sformułował jednocześnie warunek wykonania decyzji ostatecznej z [...] 2013 r. w sytuacji, gdy:

a) kontrolowane przez Sąd decyzje z [...] 2018 r. i [...] 2019 r. zostały wydane w postępowaniu wznowieniowym na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., który nakazuje orzec wyłącznie o "odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej" i nie dopuszcza żadnych innych rozstrzygnięć, w tym nakładania nowych obowiązków na stronę lub stawiania nowych warunków realizacji uprawnienia, którego dotyczyła dotychczasowa decyzja, gdyż godzi to w zasadę trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.);

b) żaden przepis prawa nie przyznawał Ministrowi kompetencji do postawienia ww. warunku, a zatem kontrolowane przez Sąd I instancji działanie naruszało zasadę praworządności (art. 6 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP);

c) stanowisko Sądu I instancji i kontrolowane decyzje nie realizują w pełni prawomocnego wyroku WSA z 23 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 56/18

wobec czego Sąd I instancji winien był uwzględnić skargę i stwierdzić nieważność obu zaskarżonych decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. ewentualnie obie zaskarżone decyzje w całości uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.;

2/ art. 8 § 1, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. przejawiającym się w nieprawidłowej kontroli sądowoadministracyjnej decyzji z [...] 2019 r. i poprzedzającej ją decyzji z [...] 2018 r. w sytuacji, gdy ich uzasadnienie było na tyle błędne, niepełne, niejasne i lakoniczne, że uniemożliwiało zrozumienie motywów którymi kierował się organ a także sposobu w jaki sporny warunek ma zostać zrealizowany, wobec czego skargę należało uwzględnić i decyzję uchylić w oparciu o art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.;

3/ art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a przez ich niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób ogólnikowy, uniemożliwiający dokładne prześledzenia toku rozumowania Sądu i przyjęcie, że zaskarżony wyrok wydany został po gruntownej analizie całości sprawy oraz niewyjaśnienia powodów oddalenia skargi i nieuwzględnienia zarzutów skarżącej.

W oparciu o powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i stwierdzenie nieważności decyzji z [...] 2019 r. i poprzedzającej ją decyzji z [...] 2018 r., ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz rzeczonych decyzji Ministra bądź uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podać należy, iż z uwagi na brak zgody wszystkich stron na przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym Przewodnicząca Wydziału III na podstawie art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) zarządziła skierowanie sprawy, do rozpoznania skargi kasacyjnej, na posiedzenie niejawne.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania należało uznać za nieuzasadnione.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a , art. 153 p.p.s.a. oraz art. 170 p.p.s.a. w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowany w decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] 2018 r. (utrzymanej w mocy decyzją z [...] 2019 r.) zapis dotyczący złożenia podpisanego projektu zawartej umowy jako warunku przekazania środków finansowych nie stanowi elementu rozstrzygnięcia decyzji wydanej w oparciu o przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.

Wspomniane zdanie stanowi bowiem część uzasadnienia decyzji, pozostając bez wpływu na jej istotę, która zgodnie z treścią art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. dotyczy odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej z powodu braku podstawy wznowienia przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Kwestie dotyczące zawierania umów o środki finansowe przeznaczone na finansowanie stypendiów uregulowane zostały w przepisach rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców (Dz.U. z 2016 r., poz. 1801). Zatem wszelkie problemy, które mogą pojawić się w związku z wypłatą środków finansowych podlegają stosownej regulacji wynikającej z przywołanego rozporządzenia.

Podkreślić należy, że zawarcie w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji wywodów dotyczących środków finansowych przeznaczonych na finansowanie i rozliczenie stypendium naukowego nie ma znaczenia dla faktu skutecznej realizacji wspomnianej pomocy, gdyż jej ewentualna realizacja nie wynika z treści uzasadnienia rzeczonej decyzji a z przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 26 października 2016 r.

Tym samym uznać należy, że organy administracji wykonały wytyczne Sądu wynikające z uzasadnienia wyroku wydanego przez WSA w Warszawie w dniu 23 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 56/18 a rozstrzygnięcie decyzji mieści się dyspozycji orzeczeń wyznaczonych granicami art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.

Z uwagi na powyższe zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie uznać należało za pozbawiony podstaw prawnych.

Podobnie za pozbawiony podstaw uznać należało zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonego aktu i w sposób prawidłowy wywiązał się z obowiązku oceny przeprowadzonego przez organ postępowania, w efekcie czego zasadnie uznał, że organ nie dopuścił się obrazy wskazanych w skardze przepisów prawa. Swoje stanowisko Sąd I instancji zawarł w uzasadnieniu orzeczenia, które odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, iż za pomocą zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska Sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu I instancji pozwala na stwierdzenie, że zawiera ono wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., a zawarty w nim wywód prawny pozwala na kontrolę instancyjną zaskarżonego rozstrzygnięcia. Tym samym jako chybiony należało ocenić również zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. Nie sposób bowiem mówić o jego niewłaściwym zastosowaniu, gdy było ono konsekwencją przyjętej przez Sąd I instancji oceny prawnej.

W konsekwencji za nieusprawiedliwiony uznać należało również zarzut naruszenia art. 8 § 1, art. 11 oraz 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. Sąd I instancji nie miał podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, prawidłowo uznając, że nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.

O kosztach postępowania kasacyjnego od skarżącej kasacyjnie K.B. na rzecz Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.