Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1148/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, , Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... marca 2014 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; 1. Uchyla zaskarżoną decyzję, 2. Zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz M. P. kwotę ... zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. P. (dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS) z dnia ... marca 2014 r. nr ... utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia ... stycznia 2014 r. nr ... odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz z tytułu odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych - w łącznej kwocie ... zł.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z dnia 12 listopada 2013 r. strona zwróciła się do organu o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek. Wniosek uzasadniono trudną sytuacją finansowo - materialną rodziny wyjaśniając, że strona posiada na utrzymaniu ... uczących się dzieci (... z nich studiuje, najmłodsze uczęszcza do ponadpodstawowej szkoły gimnazjalnej). Wnioskodawczyni poinformowała, że mąż jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, przy czym wskazano, iż z uwagi na kłopoty zdrowotne napotyka trudności w podjęciu zatrudnienia. Źródło utrzymania rodziny stanowi świadczenie emerytalne strony w wysokości ... zł miesięcznie. Strona poinformowała także o własnych problemach zdrowotnych opisując uciążliwość leczenia, jego kosztowność oraz wynikające stąd trudności w dostępie do nowoczesnych leków. Nadmieniła, że kwota otrzymywanej emerytury pozwala na pokrycie jedynie podstawowych opłat oraz zakup lekarstw, przy czym dodatkowy wydatek stanowi koszt dojazdów do Warszawy na badania i wizyty kontrolne.

Decyzją z dnia ... stycznia 2014 r. ZUS odmówił umorzenia zadłużenia i powołał się na niestwierdzenie całkowitej nieściągalności zadłużenia oraz na okoliczność, że strona nie wykazała ponad wszelką wątpliwość, iż opłacenie składek pozbawi ją możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencjalnych.

Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia ... marca 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ powołał się na przesłankę całkowitej nieściągalności, przewidzianą w art. 28 ust 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz art. 28 ust 3a tej ustawy i wyjaśnił, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, A. P. Źródło utrzymania rodziny stanowi pobierane przez wnioskodawczynię świadczenie emerytalne w wysokości ... zł brutto miesięcznie, przy czym obecnie ze świadczenia potrącane są należności na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie ... zł w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Zgodnie z zaświadczeniem Powiatowego Urzędu Pracy w Siedlcach z dnia 03.09.2013 r. mąż strony od dnia 09.04.2009 r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W Oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej z dnia 06.12.2013 r. Wnioskodawczyni wykazała na swoim utrzymaniu ... uczących się dzieci, tj. ... studiujące córki oraz ... uczęszczającego do gimnazjum.

Jak ustalił organ, stałe wydatki związane z utrzymaniem z tytułu miesięcznych opłat to koszt zużycia energii elektrycznej wynoszący .. zł miesięcznie, a dodatkowe obciążenie budżetu stanowi koszt leczenia. Na zakup leków, badania i wizyty kontrolne wydatkowana jest miesięcznie kwota ok. ...zł. Inne zobowiązania finansowe strony to roczny podatek od nieruchomości, w kwocie ... zł (płatny w czterech ratach). Ponadto strona realizuje spłatę dwóch kredytów gotówkowych: w wysokości ... zł z tytułu umowy z ... Bankiem S.A. (raty równe w wysokości ... zł) oraz 23.10.2013 r. przez oraz na kwotę ... zł z tytułu umowy z Bankiem ... S.A. (przedstawiono 1/7 stronę umowy, w związku z czym Zakład nie miał możliwości ustalenia wysokości miesięcznej raty. W Oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym strona podała, iż kwota zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych kredytów wynosi ... zł, przy czym termin ostatecznej spłaty upływa w dniu 12.11.2018 r.

Organ drugiej instancji podzielił ocenę zawartą w decyzji pierwszej instancji, że nie można stwierdzić, iż należności są całkowicie nieściągalne. Strona jest współwłaścicielką na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej gospodarstwa rolnego, z którego Wójt Gminy ... określił podatek rolny i leśny na rok 2013 w łącznej wysokości ... zł. Według decyzji z dnia ...01.2013 r. znak ... przedmiotowa nieruchomość rolna stanowi użytki rolne o powierzchni ...ha fiz. (... ha przeliczeniowych) oraz las o powierzchni ... ha. Organ podkreślił, że na nieruchomości gruntowej o łącznej powierzchni ... ha, położonej w miejscowości ..., dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Siedlcach księga wieczysta o numerze ... Zakład posiada zabezpieczenie nieopłaconych należności z tytułu składek w związku z dokonanym w dniu 31.03.201 1 r. wpisem hipotecznym w dziale IV księgi wieczystej. Fakt posiadania majątku (nieruchomości) daje możliwość uregulowania należności w drodze bezpośredniego przymusu (postępowania egzekucyjnego) lub też w ramach działań podejmowanych przez samego dłużnika, a związanych ze sprzedażą określonych składników majątkowych. Ponadto obecnie w stosunku do wnioskodawczyni prowadzone jest przez Dyrektora Oddziału ZUS w Siedlcach efektywne przymusowe dochodzenie należności. W dniu 15.10.2013 r. zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego, w związku z czym na rzecz Zakładu dokonywane są potrącenia w kwocie ... zł miesięcznie.

Organ podkreślił, że wnioskodawczyni uzyskuje stały dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego. Wprawdzie Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi ze świadczenia skuteczną egzekucję, jednak w dalszym ciągu pozostaje w dyspozycji strony kwota wolna od potrąceń. Organ powołał się na art. 141 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227 ze zm.) i wskazał, że wolna od egzekucji i potrąceń jest część świadczenia wynosząca 50% kwoty najniższej emerytury. Organ zauważył, że ustawowy ogranicznik dochodzenia należności do 50% najniższej emerytury służy zabezpieczeniu minimalnego poziomu środków finansowych osobie zobowiązanej, celem zaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych. Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika związanej z sytuacją finansową, którą podkreślono odnosząc kwotę pobieranego świadczenia emerytalnego do wysokości minimum socjalnego publikowanego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (www.ipiss.com.pl) Zakład zauważył, iż przywołana kwota minimum socjalnego w wysokości ... zł dotyczy jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego, zaś dochód na jedną osobę w pięcioosobowym gospodarstwie pracowniczym wynosi ... zł. W analizowanej sprawie trudno w ocenie organu przyjąć prawidłową kwotę, gdyż przy wyliczeniu wysokości kwoty minimum socjalnego dane zawarte w tabeli zmodyfikowanego minimum socjalnego dotyczą dzieci w wieku do lat piętnastu. Trudność stanowi także prawidłowa kwalifikacja typu gospodarstwa. Ponadto dla wyliczenia prawidłowej kwoty minimum socjalnego niezbędne jest także określenie dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2013 r., przeciętny dochód z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym z 1 ha przeliczeniowego w 2012 r. wynosił ... zł. Mając na uwadze wielkość gospodarstwa rolnego, tj. ... ha przeliczeniowych, jako łączny dochód uzyskany z tego tytułu przez stronę w 2012 r., należy przyjąć kwotę ... zł. Zakład zauważył, iż zdolność do regulowania zobowiązań finansowych nie może być oceniana wyłącznie przez pryzmat wysokości minimum socjalnego. Istnieje majątek, który może stanowić źródło zaspokojenia należności składkowych, tym bardziej, iż w Oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej wykazany przez stronę dochód z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego jest zerowy, co może świadczyć o niewykorzystywaniu gospodarczym przedmiotowych nieruchomości. W kontekście powyższych ustaleń za racjonalne należałoby w ocenie organu uznać takie działanie, które doprowadziłoby do pozyskania środków finansowych w drodze sprzedaży posiadanego składnika majątkowego.

Zakład zauważył, że A. P. (mąż strony), zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Siedlcach jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, posiada bezpośredni dostęp zarówno do ofert pracy występujących na lokalnym rynku, jak również do oferty szkoleniowej kierowanej przez urząd pracy do osób chcących podnieść swoje kwalifikacje zawodowe lub przekwalifikować się zupełnie. Wprawdzie wnioskodawczyni zauważa, że mąż z uwagi na problemy zdrowotne napotyka trudności w podjęciu zatrudnienia, jednak w ocenie organu nie można wykluczyć zmiany statusu zawodowego męża skarżącej.

Analizując sytuację finansową strony Zakład zauważył, że spłaca ona kredyty zaciągnięte w ... Banku S.A. oraz Banku ... S.A., co świadczy o posiadaniu przez Panią M. P. określonych możliwości płatniczych. Umorzenie należności w świetle powyższych ustaleń stanowiłoby uznanie przez Zakład wyższości należności cywilnoprawnych nad należnościami z tytułu składek, co godziłoby w interes społeczny. Zakład zauważył, że z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w Siedlcach z dnia ...11.2013 r., znak ... wynika, iż strona nie posiada zaległości podatkowych.

Zakład podkreślił znaczenie interesu publicznego w sprawach o umorzenie należności i zwrócił uwagę na możliwość regulowania istniejących zobowiązań w ramach przewidzianej prawem ulgi, tj. w systemie ratalnym. Zwrócił uwagę na fakt, że w roku 2016 i 2018 kończy się harmonogram spłaty kredytów, a w 2016 roku przewidywany jest termin ukończenia studiów wyższych przez córkę wnioskodawczyni.

Odnosząc się do przesłanki przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny Zakład stwierdził, że wskazane w treści wniosku o umorzenie należności problemy zdrowotne znalazły potwierdzenie w przedłożonej przez stronę dokumentacji zdrowotnej. Zauważył jednak, iż możliwość zarobkowania w sytuacji strony ma mniejsze znaczenie z uwagi na pobierane świadczenie emerytalne. Odnosząc się do złego stanu zdrowia męża wnioskodawczyni organ podkreślił, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 27.10.2011 r. zaliczające A. P. do lekkiego stopnia niepełnosprawności ze wskazaną pracą niewymagającą dużego wysiłku fizycznego i przebywania na wysokości zostało wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Siedlcach na czas określony, tj. do dnia 27.10.2013 r. i nie eliminuje możliwości wykonywania pracy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik strony zarzucił:

1. na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 28 ust. 3a Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych § 1 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 203 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), dalej rozporządzenie, poprzez uznanie, że w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności oraz że nieumorzenie składek, a tym samym opłacenie ich przez Skarżącą nie pozbawi jej i jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

2. Naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie dostarczonego przez Skarżącą materiału dowodowego oraz powiązania poszczególnych dowodów, co skutkowało brakiem wzięcia pod uwagę całokształtu materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca posiada jedynie grunty rolne i leśne, co w kontekście przepisów Kodeksu cywilnego nie oznacza, że posiada gospodarstwo rolne. Zauważono, że sam fakt posiadania gospodarstwa rolnego nie świadczy o uzyskiwanych z jego prowadzenia dochodach. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że skarżąca mając na utrzymaniu trójkę dzieci oraz prowadząc gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, który jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny oraz otrzymując kwotę .... zł z tytułu przyznanej emerytury, po uregulowaniu należności z tytułu składek pozbawi siebie i swoją rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Powołał się również na orzecznictwo NSA w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia 11 sierpnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej obszernie ustosunkował się do odpowiedzi na skargę oraz powołał się m.in. na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2014 r. II GSK 22/13.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu w pkt od 1 do 6.

W stosunku do płatników składek będących jednocześnie osobami ubezpieczonymi art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wprowadził wyjątek od zasady całkowitej nieściągalności. Zgodnie z jego treścią należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane przez Zakład, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei odnoszący się do takich sytuacji § 3 ust. 1 wskazanego powyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wskazano, że pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Na uwadze należy mieć też treść art. 32 tejże ustawy, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07, LEX nr 471116). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

W wyroku z dnia 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III SA 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on wszechstronnie zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego". Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a., ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Oceniając zaskarżoną decyzję w powyższym świetle Sąd doszedł do przekonania, że organ orzekający w sprawie nie przeprowadził wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a co najmniej nie dał wyrazu wnikliwej analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej strony w jej uzasadnieniu. Zaprezentowanie takiego wywodu, który obrazowałby – nie tyle dla Sądu ile dla wnioskodawczyni – dlaczego uznano, że jej wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, stanowi bezwzględny obowiązek organu. Trafne wydaje się stwierdzenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku 20 marca 2007 r. o sygn. akt II GSK 345/06, że okoliczności sprawy winny być przeanalizowane i omówione w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, szczególnie, że w omawianym przypadku decyzja dotyczy nie kwestii błahych, bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka, ale sfery jego elementarnych potrzeb – posiadania środków niezbędnych do przeżycia i miejsca do zamieszkania.

Odnosząc się do kwestii wystąpienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego Sąd podziela pogląd przedstawiony w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 5 marca 2014 r. II GSK 22/13. W uzasadnieniu tym podkreślono, że za ziszczenie się przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego należy uznać sytuację, w której warunki bytowe osoby zobowiązanej powodują trwałe zagrożenie dalszej egzystencji. Przy ocenie, czy ten stan ma charakter trwały, należy uwzględnić, czy trudności płatnicze zobowiązanego mają charakter okresowy, czy też może trwały i pogłębiający się oraz czy istnieją szanse na poprawę sytuacji finansowej. Ponadto trzeba porównać stwierdzoną sytuację materialną strony z wysokością zaległej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę i członków jej rodziny w rozumieniu § 3 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego z niezbędnymi kosztami utrzymania jej i najbliższych w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez niedostatku. W ocenie Sądu nie można przyjąć, aby organ realizował swoje ustawowe obowiązki.

Konieczna była bowiem ocena zaprezentowanych w postępowaniu dowodów przejawiająca się w wyczerpującym wyłożeniu tych okoliczności, ze względu na które organ nie uznał wniosku strony. Jeżeli zatem organ, w ramach służącego mu uznania administracyjnego, stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do umorzenia zadłużenia strony, to miał obowiązek wyraźnie wskazać jakie konkretne powody o tym przesądziły i jakie są rzeczywiste możliwości zobowiązanego na wywiązanie się z obowiązku jego zapłaty. Organ winien przekonać wnioskującą stronę, iż nie ma racji twierdząc, że nie jest w stanie spłacić należności i jednocześnie wskazać jakie możliwości w tym zakresie strona realnie posiada. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, nie jest realizacją powyższego obowiązku samo wskazanie, że strona posiada źródło dochodów w postaci świadczenia emerytalnego bez porównania jego wysokości do wysokości niezbędnych kosztów utrzymania. ZUS nie zbadał i w żaden sposób nie wyjaśnił, które wydatki zalicza do tych niezbędnych dla utrzymania rodziny wnioskodawczyni, nie wskazał także jak ich porównanie z posiadanymi dochodami doprowadziło do przekonania, iż strona jest w stanie partycypować w dalszej spłacie zadłużenia i nie spowoduje to ciężkich skutków dla niej samej, jak również dla jej rodziny.

W kwestii sytuacji rodzinnej skarżącej organ nie odniósł się do tego, jaki wpływ na możliwości finansowe skarżącej ma fakt utrzymywania przez nią trójki uczących się dzieci oraz częściowo niepełnosprawnego, bezrobotnego męża. W kontekście poczynionej przez organ uwagi, iż nie można wykluczyć zmiany statusu zawodowego męża skarżącej Sąd dostrzega, że w obecnej sytuacji rynku pracy poszukiwania prowadzone nawet przez młodsze, zdrowe i dyspozycyjne osoby nie wiążą się automatycznie ze znalezieniem źródła utrzymania.

Organ jedynie wymienił ustalone w toku postępowania fakty, podczas gdy powinien dokonać jeszcze właściwej oceny widocznej w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, nie wyłączając ponownego zweryfikowania, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia choćby części zaległości skarżącej, np. odsetek za zwłokę. Sąd zauważa także, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji może wskazywać na naruszenie zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. ZUS sprowadził bowiem badanie zaistnienia tej przesłanki do stwierdzenia, że regulowanie należności o charakterze cywilnoprawnym z pominięciem zobowiązań publicznych wyklucza istnienie po stronie wnioskodawczyni słusznego interesu strony. Wskazać zatem wypada, iż w orzecznictwie podkreśla się, że nie jest dopuszczalne przyjęcie z założenia, iż interes społeczny przewyższa swą rangą interes prywatny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 czerwca 2003 r. o sygn. akt. III SA 3118/01 zauważył, iż interes publiczny nie powinien być rozumiany, jako sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela.

Organ nie ocenił należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a wadliwość uzasadnienia skarżonej decyzji powoduje, iż nie może się ona ostać w porządku prawnym. Ponownie rozpatrując wniosek Zakład winien uwzględnić wskazane przez Sąd zalecenia.

Z powyższych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 6 - 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.