Postanowienie NSA, sygn. akt FSK 743/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Odrzucono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 101, art. 102 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 128 par. 1 pkt 4, art. 178
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: ogólnie
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1302
law: Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych
Teza: Nie wystarczy powoływanie się na przepisy ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych /Dz.U. nr 137 poz. 1302/ i tylko na tej podstawie wywodzenia, że obecnie dyrektor izby celnej jest właściwym organem do wniesienia skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy zaskarżoną decyzję wydała izba skarbowa.

TEZY

Nie wystarczy powoływanie się na przepisy ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych /Dz.U. nr 137 poz. 1302/ i tylko na tej podstawie wywodzenia, że obecnie dyrektor izby celnej jest właściwym organem do wniesienia skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy zaskarżoną decyzję wydała izba skarbowa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, , , po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2004 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w K. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 12 czerwca 2003 r. sygn. akt I SA/Ka 1000/02 w sprawie ze skargi Spółki Cywilnej "M." z/s w C., Krzysztof K., Mieczysław Ś., Klaudiusz S. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 22 marca 2002 r. (...) w przedmiocie określenia wysokości podatku akcyzowego p o s t a n a w i a: 1. podjąć zawieszone postępowanie 2. odrzucić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Rozpatrywana sprawa została zawieszona w związku z zagadnieniem prawnym budzącym poważne wątpliwości, przekazanym przez skład orzekający Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia 28 czerwca 2004 r., FSK 225/04 do wyjaśnienia w trybie art. 187 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/: "Czy dyrektor izby celnej, który z dniem 1 września 2003 r. stał się organem właściwym w sprawach podatku akcyzowego, był uprawniony do wniesienia skargi kasacyjnej w trybie art. 102 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ w sytuacji, gdy stroną postępowania w rozumieniu art. 173 par. 2 w związku z art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. była izba skarbowa?"

W dniu 15 grudnia skład siedmiu sędziów Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego podjął uchwałę stwierdzającą, iż Dyrektor izby celnej nie był uprawniony do wniesienia skargi kasacyjnej w trybie art. 102 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ w sprawie, w której izba skarbowa była stroną postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. Wprawdzie sentencja powołanej uchwały dotyczy art. 102 par. 2 Przepisów wprowadzających, jednakże zauważyć należy, iż argumentacja w niej zawarta dotyczy również sytuacji, w której dyrektor izby celnej wniósł skargę kasacyjną w trybie art. 101 Przepisów wprowadzających, w sprawie w której zaskarżoną decyzję wydała izba skarbowa. Jak podkreślono w uzasadnieniu powyższej uchwały, w dniu 1 września 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych /Dz.U. nr 137 poz. 1302/, która określa jedynie kompetencje organów podatkowych w postępowaniu administracyjnym, natomiast nie wskazuje jaki organ ma obowiązek i uprawnienie do występowania w charakterze strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w sprawach w których - w dniu 1 września 2003 r. - przysługuje lub została wniesiona skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również po dniu 1 stycznia 2004 r. przysługuje prawo złożenia skargi kasacyjnej. W szczególności ustawa nie wskazuje, czy dalsze prowadzenie postępowania przejmują organy właściwe w danych sprawach po dniu 1 września 2003 r., czy też organy dotychczasowe. Brak bowiem w tej ustawie przepisu takiego jak art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej /Dz.U. nr 41 poz. 365/ który stanowił, iż obowiązki i uprawnienia Prezesa Głównego Urzędu Ceł jako strony w sprawach, w których w dniu wejścia w życie ustawy przysługuje lub została wniesiona skarga do NSA, przejmuje właściwy dyrektor izby celnej.

Brak uregulowania tej kwestii w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw ... /Dz.U. nr 137 poz. 1302/ jest istotny, gdy zważy się, że postępowanie sądowoadministracyjne oparte jest na zasadzie kontradyktoryjności, co powoduje zmianę pozycji organu, który w postępowaniu administracyjnym występuje w pozycji podmiotu władczo rozstrzygającego sprawę. W postępowaniu sądowoadministracyjnym organ, którego działanie jest przedmiotem skargi, ma pozycje równorzędną ze skarżącym, jest jedną z dwóch stron postępowania sądowoadministracyjnego mających takie same uprawnienia procesowe. Oczywistą jest rzeczą, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego może dochodzić do przekształceń podmiotowych i to zarówno po stronie skarżącej jak i stronie przeciwnej /organu/, jednakże następstwo prawne, czy też inne zmiany podmiotowe w postępowaniu muszą wynikać z przepisów prawa.

Przepisy omawianej ustawy powinny być interpretowane w sposób ścisły i zgodnie z zasadami konstytucyjnymi dotyczącymi demokratycznego państwa prawa /art. 2 Konstytucji/ i legalizmu /art. 7 Konstytucji/. Normy kompetencyjnej nie można domniemywać i nie można jej konstruować w procesie wykładni prawa. Musi być ona wyraźnie w ustawie określona /zobacz J. Trzciński w glosie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2001 r. III ZP 12/01 - Rzeczpospolita 2001 nr 12 str. 5/.

Jak podkreślono w uzasadnieniu uchwały z 15 grudnia 2004 r., nigdy nie można przyjmować zasady domniemania kompetencji publicznoprawnej, jeżeli przepisy ustawowe w tym, względzie milczą. Konstrukcja domniemania kompetencji jako niekonstytucyjna została zdecydowanie odrzucona w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego już w orzeczeniu z dnia 28 maja 1986 r. U 1/86 - OTK 1986 nr 1 poz. 2/. Z kolei w wyroku z dnia 1 czerwca 2004 r. U 2/03 - OTK-A 2004 nr 6 poz. 54 Trybunał Konstytucyjny podkreślił, iż zasada legalizmu związana jest w szczególności z zakazem domniemywania kompetencji organu państwa.

Nie wystarczy zatem powoływanie się na przepisy ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw ... /Dz.U. nr 137 poz. 1302/ i tylko na tej podstawie wywodzenia, że obecnie dyrektor izby celnej jest właściwym organem do wniesienia skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy zaskarżoną decyzję wydała izba skarbowa.

Kierując się tymi względami Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż brak podstaw prawnych do przyjęcia, iż indywidualne uprawnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego z mocy prawa zostało przeniesione na dyrektora izby celnej.

Mając na uwadze treść powołanej uchwały, Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie na podstawie art. 128 par. 1 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 178 w zw. z art. 180 powołanej ustawy.