Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 675/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 18
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 149 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Bożena Suleja-Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A S.A. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej – SKO, Kolegium) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm. – dalej k.p.a.), a także art. 17, art. 18 i art. 23 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 z późn. zm. – dalej u.p.e.a.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1659) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez A¹ S.A. w K. (obecnie – A S.A. w B.), reprezentowaną przez prokurenta samoistnego (dalej – skarżąca, wnioskodawca, Spółka), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B. (dalej – organ I instancji) z dnia [...] r. nr [...] odmawiające wznowienia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...], [...], [...].

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Prezydent Miasta B. wydał w dniu [...] r. tytuły wykonawcze o nr: [...], [...], [...] obejmujące nieuiszczony podatek od nieruchomości za 2006 r. Na ich podstawie prowadzone było wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne, w toku którego zawiadomieniami z dnia [...] : [...], [...], [...], zajęto prawa majątkowe stanowiące wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Jak wynika z informacji wynikających z tytułów wykonawczych, należności główne wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi zostały od Spółki pobrane.

Pismem z dnia 16 września 2016 r. Spółka wniosła o wznowienie postępowania egzekucyjnego w administracji prowadzonego wobec skarżącej na podstawie wydanych w dniu [...]: [...], [...], [...]. Jak zaznaczono, w toku tego postępowania pobrano od Spółki koszty egzekucyjne. Skarżąca we wniosku powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt SK 31/14, którym stwierdzono niezgodność przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z Konstytucją RP w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłaty za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej. Spółka wskazała, że skoro przepisy te stanowiły podstawę nałożenia na Spółkę kosztów egzekucyjnych, to wniosek o wznowienie postępowania jest zasadny, albowiem nałożone koszty egzekucyjne, w świetle orzeczenia TK, były nienależne.

Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji odmówił Spółce wznowienia postępowania egzekucyjnego. Organ powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 188/12, zgodnie z którym przepisy art. 145 i następne k.p.a. mają zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym tylko wtedy, gdy sposób zakończenia tego postępowania umożliwi zastosowanie nadzwyczajnego trybu zaskarżenia. Jeżeli postępowanie zakończy się na skutek wyegzekwowania należności, to instytucja wznowienia postępowania nie będzie mogła być zastosowana, bowiem postępowanie administracyjne nie przewiduje jej stosowania w sytuacjach innych niż dotyczące decyzji lub postanowień.

W zażaleniu z dnia [...] r. Spółka postanowieniu organu I instancji zarzuciła naruszenie przepisów:

1) art. 145a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., a także w związku z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP poprzez odmowę wznowienia postępowania egzekucyjnego w administracji, a tym samym pozbawienie Spółki konstytucyjnego prawa podmiotowego do ponownego rozpoznania sprawy w stanie prawnym powstałym w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego;

2) art. 124 § 2 w związku z art. 126 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. oraz w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, z uwagi na brak wyczerpującego uzasadnienia prawnego.

Uzasadniając wniesione zarzuty Spółka podniosła, że zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Celem ustawowej procedury, realizującej normę art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, jest realne zagwarantowanie uprawnienia do ponownego rozpatrzenia sprawy, a ustawodawca nie może przekreślać prawa podmiotowego z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, z którego wynika zakaz kształtowania procedur restytucyjnych w sposób kreujący sytuacje, w których strona jest pozbawiona środka prawnego umożliwiającego ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wcześniejszym rozstrzygnięciem opartym na niekonstytucyjnym przepisie. Spółka podniosła, że przewidziane w art. 18 u.p.e.a. odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym oznacza konieczność dopasowania norm zawartych w k.p.a. do odrębności postępowania egzekucyjnego, w szczególności w zakresie form prawnych rozstrzygnięć organu egzekucyjnego o prawach stron postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Spółki, użyte w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP określenie "inne rozstrzygnięcie" należy interpretować możliwie szeroko, gdyż zapewnia to realizację prawa do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej wcześniejszym rozstrzygnięciem opartym na niekonstytucyjnym przepisie (wyrok TK z dnia 15 lipca 2014 r. sygn. akt 23/13, OTK ZU z 2014 r. nr 7/A/2014, poz. 72). Według Spółki, stosując odpowiednio regulacje Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wznowienia postępowania (w tym art. 145a k.p.a.), z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt SK 31/14 oraz specyfikę postępowania egzekucyjnego (art. 18 u.p.e.a.), dojść należy do wniosku, że możliwe jest również wznowienie tego postępowania, które zostało zakończone czynnością faktyczną (wyegzekwowaniem obowiązku), bez wydawania jakiegokolwiek aktu. W ocenie Spółki, w postępowaniu egzekucyjnym, aktem mającym wymiar analogiczny do decyzji lub postanowień wydawanych w ramach postępowania egzekucyjnego jest tytuł wykonawczy, który zgodnie z art. 64c § 6 u.p.e.a. stanowi podstawę do dochodzenia kosztów egzekucyjnych oraz zawiadomienie o zajęciu, które w myśl art. 67 § 2 pkt 6 u.p.e.a. zawiera kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. Spółka podniosła także, że przywołany w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji wyrok WSA w Krakowie został uchylony, a ponadto nie dotyczył stanu faktycznego zaistniałego w przedmiotowej sprawie.

W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku o wznowienie postępowania.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu wyjaśniono, że instytucję wznowienia postępowania administracyjnego regulują przepisy art. 145 i nast. k.p.a. Jak wynika z art. 145 § 1 k.p.a. w określonych sytuacjach można wznowić postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją. Przesłankę wznowienia postępowania zawarto również w art. 145a § 1 k.p.a., w myśl którego można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Przytaczając art. 149 § 3 k.p.a. stwierdzono, że postanowienie o odmowie wznowienia postępowania jest wydawane, gdy wznowienie nie jest możliwe z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przyczyny podmiotowe to złożenie wniosku przez osobę w sposób oczywisty niebędącą stroną. Z kolei w literaturze przedmiotu jako przyczyny przedmiotowe odmowy wznowienia postępowania wskazuje się złożenie żądania po ustaniu terminu, gdy termin nie został przywrócony (dotyczy to w istocie jedynie art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145a i art. 145b), gdy sprawa nie była rozstrzygnięta w formie decyzji lub postanowienia zaskarżalnego, gdy decyzja nie była ostateczna (odpowiednio postanowienie), gdy podnoszono inne zarzuty niż w art. 145, art. 145a i art. 145b (zob. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex 2013). W dalszej części uzasadnienia wyjaśniono, że instytucja wznowienia postępowania znajduje również zastosowanie do postanowień, na które przysługuje zażalenie oraz do postanowień określonych w art. 134 k.p.a. (art. 126 k.p.a.). Przytoczono również art. 18 u.p.e.a., który, jak stwierdziło Kolegium, nakazuje pomocnicze stosowanie przepisów ogólnego postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym. Pokreśliło przy tym, że w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. będzie zazwyczaj polegać na stosowaniu przepisów postępowania jurysdykcyjnego ze stosowną modyfikacją wynikającą z charakteru i celu egzekucji administracyjnej.

Podsumowując, Kolegium stwierdziło, że postępowanie egzekucyjne, którego wznowienia domaga się Spółka nie zostało zakończone w drodze postanowienia, a poprzez wyegzekwowanie wynikającej z tytułów wykonawczych należności. W toku tego postępowania nie zostało wydane żadne postanowienie, które mogłoby być przedmiotem nadzwyczajnego postępowania. W tej sytuacji, pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt 31/14, nie jest dopuszczalna weryfikacja wysokości pobranych przez organ egzekucyjny opłat w trybie wznowienia postępowania egzekucyjnego.

W skardze z dnia 12 maja 2017 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów:

1) art. 145a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., a także w związku z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP poprzez odmowę wznowienia postępowania egzekucyjnego w administracji, a tym samym pozbawienie Spółki konstytucyjnego prawa do ponownego rozpoznania sprawy w stanie prawnym powstałym w następstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego;

2) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez przeprowadzenie przez organ odwoławczy błędnej kontroli postanowienia organu I instancji, z uwagi na jego nieuchylenie, pomimo iż przy jego wydawaniu naruszone zostały wskazane wyżej przepisy;

3) art. 8 w związku z art. 11, art. 15 i art. 18 u.p.e.a. z uwagi na brak odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów podniesionych w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, a tym samym naruszenie zasady zaufania, przekonywania i dwuinstancyjności.

Wobec powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu koszt postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi, podobnie jak w zażaleniu, Spółka podniosła, że zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą, aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Celem ustawowej procedury, realizującej normę art. 190 ust. 4 Konstytucji RP jest realne zagwarantowanie uprawnienia do ponownego rozpatrzenia sprawy, a ustawodawca nie może przekreślać prawa podmiotowego z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, z którego wynika zakaz kształtowania procedur restytucyjnych w sposób kreujący sytuacje, w których strona jest pozbawiona środka prawnego umożliwiającego ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wcześniejszym rozstrzygnięciem opartym na niekonstytucyjnym przepisie. Następnie przedstawiono motywy jakimi kierował się Trybunał Konstytucyjny przy wydawaniu wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt SK 31/14, a także jego rozstrzygnięcie, zgodnie z którym stwierdzono niezgodność z Konstytucją RP art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. w zakresie w jakim nie określają one maksymalnej wysokości, odpowiednio: opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej. Następnie stwierdzono w skardze, że analiza wyroku Trybunału wykazała, że stan faktyczny i stan prawny niniejszej sprawy dotyczy niewątpliwie przepisów, które stanowiły przedmiot rozstrzygnięcia Trybunału, co uzasadniało wniesienie wniosku o wznowienie postępowania egzekucyjnego. We wskazanym postępowaniu obciążono bowiem Spółkę kosztami egzekucyjnymi w łącznej kwocie [...] zł, na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a, które to uznane zostały za niezgodne z Konstytucją RP.

Jak zauważyła Spółka, wobec stanowiska organów zaprezentowanych w wydanych w sprawie postanowieniach, osią sporu pozostaje kwestia możliwości zastosowania art. 145a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., względem postępowania egzekucyjnego w administracji, w którym kwota kosztów egzekucyjnych nie została określona na mocy postanowienia lub decyzji, ale na mocy innego rozstrzygnięcia (tytułu wykonawczego) i następnie od Spółki wyegzekwowana. Zajmując się tym zagadnieniem Spółka podniosła, że orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego dominuje stanowisko, że pojęcie "innego rozstrzygnięcia" użyte w treści przepisu art. 190 ust. 4 Konstytucji RP należy interpretować możliwie szeroko, gdyż zapewnia to realizację prawa do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej rozstrzygnięciem opartym na niekonstytucyjnym przepisie (wyrok TK z dnia 15 lipca 2014 r. sygn. akt 23/13, OTK ZU z 2014 r. nr 7/A/2014, poz. 72). Podkreślono przy tym, że w postępowaniu egzekucyjnym, aktem mającym wymiar analogiczny do decyzji lub postanowień, wydawanych na gruncie k.p.a., jest tytuł wykonawczy, który zgodnie z przepisem art. 64c § 6 u.p.e.a. stanowi podstawę do dochodzenia kosztów egzekucyjnych oraz zawiadomienie o zajęciu, które w myśl przepisu art. 67 § 2 pkt 6 u.p.e.a., zawiera kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. Z tych też względów, zdaniem Spółki, specyfika u.p.e.a., w połączeniu z gwarancyjną normą wynikającą z przepisu art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, umożliwia odpowiednie zastosowanie przepisu art. 145a § 1 k.p.a. do postępowania egzekucyjnego, które zakończone zostało w formie "innego rozstrzygnięcia", bądź też w formie czynności faktycznych. Konkludując, Spółka stanęła na stanowisku, że bezzasadnie odmówiono wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, co uzasadnia także twierdzenie o naruszeniu przez SKO art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz w związku z art. 18 u.p.e.a., a także naruszenie art. 8 w związku z art. 11, art. 15 i art. 18 u.p.e.a

W odpowiedzi na skargę organ nadzoru, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór sprowadza się do tego, czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 145a § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w sytuacji, gdy nie zostało one zakończone aktem administracyjnym (decyzją, postanowieniem). Nie kwestionuje się, że prowadzone postępowanie egzekucyjne do majątku Spółki na podstawie wydanych w dniu [...] r. przez Prezydenta Miasta B. tytułów wykonawczych o nr: [...], [...], [...], zakończyło się pozytywnym efektem. Mianowicie organ egzekucyjny dokonał pobrania należności głównej wraz z odsetkami oraz kosztami egzekucyjnymi.

Przystępując do rozważań podnieść należy, iż w myśl art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli ustawa egzekucyjna nie stanowi inaczej, mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten nakazuje stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie wprost, ale odpowiednio. Podyktowane jest to koniecznością "dopasowania" norm zawartych w tym akcie prawnym do odrębności postępowania egzekucyjnego i zabezpieczającego, np. faktu posługiwania się w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym formą postanowienia, a nie decyzji, odmiennym określeniem uczestników tych postępowań, ich uprawnień procesowych itp. Odpowiednie stosowanie określonego przepisu może polegać na jego zastosowaniu wprost albo z pewnymi modyfikacjami, usprawiedliwionymi odmiennością stanu "podciągniętego" pod dyspozycję stosowanego przepisu, bądź na niedopuszczeniu do jego odnoszenia do rozpatrywanego stanu w ogóle. Ta niedopuszczalność może wynikać albo bezpośrednio z treści wchodzących w grę regulacji prawych, albo z tego, że zastosowania danej normy nie dałoby się pogodzić ze specyfiką i odmiennością rozpoznawanego stanu (zob. D.R. Kijowski. red. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II. LEX 2015. Komentarz do art. 18 u.p.e.a.).

Skoro ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulująca szczególne zasady postępowania egzekucyjnego w administracji, nie przewiduje dla tego postępowania szczególnych reguł wznowienia, to należy wnioskować, że na zasadzie ogólnej przewidzianej w art. 18 u.p.e.a. zastosowanie w tym zakresie mają przepis art. 145 i nast. k.p.a.

Przystępując do rozważań podnieść należy, iż jednym z tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania jest instytucja wznowienia postępowania (art. 145 i nast. k.p.a.). W literaturze istnieje utrwalony pogląd, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna lub postanowienie ostateczne (zob. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. LEX 2010, wyd. III. Komentarz do art. 145 k.p.a.). Przyjmuje się, że wznowienie postępowania jest dopuszczalne wyłącznie w takiej sprawie, w której została wydana ostateczna decyzja kończąca postępowanie w sprawie (zob. M.P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XII. Wolters Kluwer Polska 2017. Komentarz do art. 145 k.p.a.; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. LEX/el 2016. Komentarz do art. 145 k.p.a.). Jak bowiem wynika z art. 145 § 1 oraz art. 126 k.p.a., warunkiem przedmiotowym wznowienia postępowania jest istnienie aktu kończącego postępowanie: decyzji lub postanowienia (zob. wyrok NSA z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt II OSK 110/14, Lex nr 2091928). Nie jest dopuszczalne więc wznowienie postępowania zakończonego wydaniem zaświadczenia lub dokonaniem innej czynności materialno-technicznej (teza pierwsza wyroku NSA z dnia 28 czerwca 1983 r. sygn. akt I SA 268/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 47; wyrok NSA z dnia 29 września 1997 r. sygn. akt I SA/Ka 1248/96, POP 1999, nr 3, poz. 72).

Celem uzupełnienia tej części rozważań zwrócić należy uwagę, co było wcześniej jedynie sygnalizowane, że w myśl art. 126 k.p.a. instytucja wznowienia postępowania znajduje zastosowanie nie tylko w odniesieniu do ostatecznych decyzji, ale również do ostatecznych postanowień. Otóż jak stanowi wspomniany przepis, do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113 k.p.a., a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 k.p.a. - również art. 145-152 oraz art. 156-159 k.p.a., z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a., wydaje się postanowienie.

Podstawą przystąpienia przez organ administracji do: a) ustalenia, czy postępowanie było dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a bądź art. 145b k.p.a.; b) przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną lub postanowieniem; jest postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.). Przed jego wydaniem organ administracji zobowiązany jest dokonać sprawdzenia czy spełnione są wszystkie elementy natury formalnej, których dopełnienie prowadzi dopiero do wydania wspomnianego postanowienia. Oznacza to, że organ winien ustalić przede wszystkim czy: 1) wniosek pochodzi od strony; 2) wnioskodawca wskazał podstawę prawną swego żądania; 3) wniosek dotyczy sprawy zakończonej decyzją ostateczną (postanowieniem ostatecznym); 4) wniosek został złożony z zachowaniem terminu określonego. Jedynie łączne spełnienie tych warunków uprawnia i obliguje organ do wznowienia postępowania. Negatywny wynik badania zagadnień formalnych dopuszczalności przeprowadzenia postępowania wznowieniowego implikuje konieczność wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Zatem przeszkodą o charakterze przedmiotowym dla wydania postanowienia o wznowieniu postępowania będzie brak zakończenia sprawy ostateczną decyzją lub postanowieniem. "Odmowa wznowienia postępowania może nastąpić tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem ustawowego terminu. Niedopuszczalność wznowienia z przyczyn przedmiotowych będzie zaś miała miejsce, gdy strona żąda wznowienia postępowania w sprawie, w której organ działał w innej formie prawnej np. umowy cywilnej czy czynności materialno-technicznej, gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną, gdy strona opiera żądanie na podstawie dającej podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji czy postanowienia (art. 156 § 1 k.p.a.)" (wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 1835/12, Lex nr 1452820).

W rozpatrywanym przypadku w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego doszło do pobrania od Spółki należności głównych wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. Łącznie skarżąca Spółka uiściła koszty egzekucyjne w kwocie [...] zł. Bezspornym jest również to, że w sprawie nie zostało wydane postanowienie dotyczące wysokości owych kosztów, jak również żadne inne postanowienie. Zgodnie z art. 64c § 7 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w czasie dokonania czynności egzekucyjnych) organ egzekucyjny wydawał postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążały wierzyciela. Wobec braku takiego żądania (w aktach sprawy nie znajduje się wniosek Spółki o wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych) organ, w świetle powołanego przepisu, nie był zobligowany do wydania takowego postanowienia. Konkludując, zaistniała przesłanka negatywna o charakterze przedmiotowym dla wznowienia postępowania w postaci nie zakończenia postępowania ostatecznym postanowieniem. W konsekwencji, według Sądu, prawidłowo postąpił organ I instancji odmawiając wznowienia postępowania w niniejszej sprawie.

Nie można zgodzić się z poglądem, że w postępowaniu egzekucyjnym, aktem mającym wymiar analogiczny do decyzji lub postanowień, wydawanych na gruncie k.p.a., jest tytuł wykonawczy, który zgodnie z przepisem art. 64c § 6 u.p.e.a. stanowi podstawę dochodzenia kosztów egzekucyjnych oraz zawiadomienie o zajęciu, które w myśl przepisu art. 67 § 2 pkt 6 u.p.e.a. zawiera kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. Ten ostatni dokument, tj. zawiadomienie o zajęciu, pełni wyłącznie funkcję informacyjną. Jak bowiem stwierdzono w wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2012 r. o sygn. akt III SA/Wa 1523/11: "O skuteczności zawiadomienia o zajęciu decydować będzie jego kompletność, tj. sytuacja, w której będzie ono zawierało wszystkie wymienione elementy, które będą prawidłowo skonstruowane, czyli np. pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia będzie wyczerpująco informowało o prawnych konsekwencjach zajęcia, a nie tylko odsyłało do wybranych przepisów ustawy" (Lex nr 1139436). Zatem nie można przypisywać "zawiadomieniu o zajęciu" cech należnych decyzji lub postanowieniu, gdyż nie pełni ono funkcji przypisanych wspomnianym aktom administracyjnym.

W kwestii tytułu wykonawczego przyjmuje się, że jest to dokument urzędowy, który nie jest ani decyzją administracyjną, ani postanowieniem w rozumieniu przepisów k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2017 r. sygn. akt II FSK 1779/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej CBOSA). W przeciwieństwie bowiem do decyzji, czy też postanowienia, tytuł wykonawczy nie kształtuje praw i obowiązków strony. Wskazane w nim kwoty należności głównych i odsetek są pochodną niewykonania obowiązków wynikających z decyzji administracyjnych lub wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. Stanowią one podstawę do dochodzenia kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 6 u.p.e.a.) jednak nie określają ich wysokości. Kwota należnych kosztów egzekucyjnych wskazywana jest w wydawanym postanowieniu na żądanie zobowiązanego. Z tych też względów nie można przyjąć, aby wynikający z art. 18 u.p.e.a. nakaz odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadniał przyjęcie, że odpowiednikiem decyzji (postanowienia) w postępowaniu egzekucyjnym był tytuł wykonawczy, czy też zawiadomienie o zajęciu. Inaczej rzecz ujmując, w ocenie Sądu, nie można tych dokumentów traktować jako "rozstrzygnięć w innych sprawach", o których mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.

Na zakończenie należy wyjaśnić, że wystąpienie przesłanki negatywnej dla wznowienia postępowania w postaci braku ostatecznego postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych nie pozbawia Spółki ochrony prawnej wobec ich ustalenia (kosztów egzekucyjnych) na podstawie niekonstytucyjnych przepisów prawa. Zaznaczyć należy w tym miejscu, że wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r. o sygn. akt SK 31/14 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz, że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Wracając do meritum, w sytuacji, gdy została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a nie mamy do czynienia z decyzją administracyjną tylko z czynnością administracyjną w postaci pobrania kosztów egzekucyjnych, trzeba zastosować "inne środki", do których odnosi się art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Za środek taki uznać należy właśnie możliwość wystąpienia o zwrot części niezasadnie pobranych kosztów egzekucyjnych. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której nastąpiłaby utrata ochrony jednostki zagwarantowanej w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Przepis ten rodzi bowiem prawo do kwestionowania rozstrzygnięć ukształtowanych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu jeszcze przed orzeczeniem Trybunału stwierdzającego taką niekonstytucyjność. Stanowisko to zostało oparte na orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym pobierania opłaty za kartę pojazdu w oparciu o przepis, którego niekonstytucyjność została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 (Dz.U. z 2006 r. Nr 15, poz. 119). Tytułem przykładu należy przywołać wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 418/08 (Lex nr 518241), wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Go 936/16 (Lex nr 2197204).

Mają powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.).