Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 886/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 71 ust. 1, art. 80, art. 82 ust. 1 pkt 1, art. 66 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 283
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
article: art. 80, art. 84 § 1 , art. 77 § 1, art. 80, art. 49, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 49 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2021 r. sprawy ze skarg A. B., C. B. oraz P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań oddala skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] Burmistrza Miasta i Gminy [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

[...] (zwana dalej Spółką), wystąpiła do ww. organu I instancji ze wnioskiem (uzupełnianym i zmienianym) o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, załączając raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko polegającego na eksploatacji odkrywkowej złoża [...] [...] na wyszczególnionych działkach oraz inne załączniki.

Organ I instancji, po przeprowadzeniu stosownego postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 27 marca 2020 r. określił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej złoża [...] [...] w miejscowości [...] gm. [...], powiat [...], województwo świętokrzyskie, przewidzianego do realizacji na działkach nrewid.:126,127/1,127/2,128,131,132,133,134,135,136,569,137,138/1,138/2,139,140,141,142,143/2,143/1,144,145,146,147/1,147/4,148/3,149/2 w miejscowości [...], gmina [...] przez ww. Spółkę. W podstawie prawnej powołano przepisy art. 104 k.p.a. w zw. z art. 71 ust. ust. 2 pkt 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 82, art. 84 ust. 2 i art. 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 2020 r., poz. 283 ze zm.), zwanej dalej ustawą, oraz § 2 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 1 pkt 27 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019r. poz. 1839). W decyzji określono: rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków, ograniczenia dla terenów sąsiednich i wymagania dotyczące ochrony środowiska oraz nałożono obowiązek wykonania i przedstawienia analizy porealizacyjnej w zakresie zanieczyszczeń do powietrza i hałasu.

W odwołaniu od ww. decyzji [...] podniosła zarzuty naruszenia:

- art. 82 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i b ustawy poprzez oparcie decyzji na niekompletnym raporcie, który nie zawierał należycie przedstawionych racjonalnych wariantów alternatywnych dla inwestycji, w tym wariantu najkorzystniejszego dla środowiska,

- art. 82 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 6a ustawy poprzez oparcie decyzji na niekompletnym raporcie, który nie zawierał porównania oddziaływań analizowanych wariantów na:

a) ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze,

b) powierzchnię ziemi, z uwzględnieniem ruchów masowych ziemi, i krajobraz,

c) dobra materialne,

d) zabytki i krajobraz kulturowy,

e) formy ochrony przyrody oraz ciągłość łączących je korytarzy ekologicznych, ani wzajemnego oddziaływania między w/w elementami,

- art. 82 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 3b ustawy poprzez oparcie decyzji na niekompletnym raporcie, który nie zawierał oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji z uwzględnieniem efektu skumulowania z funkcjonującymi wokół planowanej inwestycji innymi czynnymi kopalniami (tj.: od strony południowej - Kopalnią "Winna", od strony południowo - zachodniej - Kopalnią "[...]", od strony zachodniej - Kopalniami ,[...] IH" i "[...] V", od strony wschodniej - Kopalnią Komorniki I.) oraz planowaną inwestycją pn.: "Poszerzenie eksploatacji złoża wapni dewońskich "[...] V",

- art. 82 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 15 oraz pkt 6a ppkt c ustawy poprzez wydanie decyzji w oparciu o nierzetelny raport w zakresie analizy konfliktów społecznych i wpływu na dobra materialne,

- art. 62 ust: 1 pkt 1 lit. a i b w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy przez niedokonanie prawidłowej oceny bezpośredniego i pośredniego wpływu przedsięwzięcia na nieruchomości stanowiące działki o nr ew. 130 i nr ew. 134, położone w [...], gm. [...],

- art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a. przez brak ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i wydanie decyzji pozytywnej dla inwestora w sytuacji, gdy raport o oddziaływaniu na środowisko nie był kompletny,

- art. 49 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie stron o modyfikacjach wniosku przez inwestora,

- art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy przez niepoinformowanie społeczeństwa o modyfikacjach wniosku przez inwestora,

- art. 79 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 11 ustawy przez niezamieszczenie w prasie informacji o planowanym przedsięwzięciu,

- art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo o ochronie środowiska przez niepodjęcie czynności zmierzających do wyegzekwowania od inwestora raportu oddziaływania na środowisko pozwalającego na dokonanie wyboru wariantu przedsięwzięcia najmniej ingerującego w środowisko.

Odwołująca się zaskarżyła również postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej RDOŚ) z dnia 20 listopada 2019 r. (uzgadniające warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia), podnosząc zarzut naruszenia art. 82 ust, 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i b, art. 66 ust. 1 pkt 6a, art. 66 ust. 1 pkt 3b, art. 66 ust. 1 pkt 15 oraz pkt 6a ppkt c ustawy, a także naruszenie art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a i b w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy poprzez oparcie decyzji na wadliwym raporcie, który nie zawierał:

należycie przedstawionych racjonalnych wariantów alternatywnych dla inwestycji, w tym wariantu najkorzystniejszego dla środowiska,

porównania oddziaływań analizowanych wariantów na wskazane podmioty i formy,

oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji z uwzględnieniem efektu skumulowania z funkcjonującymi wokół planowanej inwestycji innymi czynnymi kopalniami,

rzetelnej analizy konfliktów społecznych i wpływu na dobra materialne,

prawidłowej oceny bezpośredniego i pośredniego wpływu przedsięwzięcia na nieruchomości stanowiące działki o nr ew. 130 i nr ew. 134.

Mając na uwadze powyższe odwołująca Spółka wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, jak również o uchylenie ww. postanowienia.

SKO, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie wskazało, że:

- wniosek Spółki wraz ze złożonym uzupełnionym raportem, sporządzonym przez uprawniony podmiot, jest kompletny, logiczny, spójny i spełnia wszystkie wymogi ustawowe; raport był wielokrotnie uzupełniany na wezwanie RDOŚ, a także oceniany przez specjalistyczne organy jakimi są RDOŚ i Regionalnego Dyrektora Zarządu Gospodarki Wodnej (dalej RDZGW); przedłożony raport, co dokumentują akta sprawy, zawierał należycie przedstawione racjonalne warianty alternatywne dla inwestycji, w tym wariant najkorzystniejszy dla środowiska; raport zawierał porównania oddziaływań analizowanych wariantów na: a) ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze, b) powierzchnię ziemi, z uwzględnieniem ruchów masowych ziemi, i krajobraz, c) dobra materialne, d) zabytki i krajobraz kulturowy, e) formy ochrony przyrody oraz ciągłość łączących je korytarzy ekologicznych, w tym wzajemnego oddziaływania między w/w elementami; przedłożony raport był kompletny, logiczny i sporządzony w oparciu o obowiązujące przepisy i zawierał wszystkie elementy wymagane przepisami ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko,

- planowane przedsięwzięcie polega na eksploatacji odkrywkowej [...] ze złoża "[...]" na powierzchni ok. 20 ha, w warstwie suchej z pozostawieniem co najmniej 1 m półki ochronnej nad zwierciadłem wód podziemnych; w obrębie wskazanych działek znajdą się m.in.: wyrobisko, planowane zwałowiska zewnętrzne mas ziemnych i skalnych (obiekty unieszkodliwiania odpadów wydobywczych): zwałowisko nr 1 o powierzchni podstawy ok. 0,95 ha i wysokości max. 18-20 m (na działkach o nr ewid. nr 133, 135, 136, 569, 137, 138/1, 138/2, 139, 140, 141, 142 obręb [...]), zwałowisko nr 2 o powierzchni podstawy ok. 0,51 ha i wysokości max. 20 m (na działkach o nr ewid. 143/2, 143/1, 144, 145, 146, 147/1, 149/2 obręb [...]), zwałowisko nr 3 powierzchni podstawy ok. 4,99 ha i wysokości max. 22 m (na działkach o nr ewid. 126, 127/1, 127/2, 128, 131 obręb [...]);

- w obrębie zasięgu oddziaływań przedsięwzięcia znajdą się tereny rolne, zadrzewione i zakrzewione, przekształcone w związku z dotychczasowym wydobyciem i przerobem kopaliny ze złóż sąsiednich, drogi lokalne, istniejąca zabudowa na działce nr ewid. 142 będąca we władaniu inwestora przeznaczona na zaplecze socjalno-techniczne kopalni, w tym planowany przy zapleczu zbiornik na paliwo o pojemności do 5 m3;

- planowane przedsięwzięcie zaliczane jest do przedsięwzięć wymienionych w ww. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, gdyż do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się: instalacje do przerobu kopalin innych niż gaz ziemny, ropa naftowa oraz jej naturalne pochodne, zlokalizowane na obszarach kopalni odkrywkowych lub kamieniołomów o powierzchni nie mniejszej niż 25 ha (§ 2 ust. 1 pkt 26 tego rozporządzenia), wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową na powierzchni obszaru górniczego nie mniejszej niż 25 ha (§ 2 ust. 1 pkt 27 lit. a ww. rozporządzenia), obiekty unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, mogące przyjmować odpady w ilości nie niniejszej niż 101 na dobę lub o całkowitej pojemności nie mniejszej niż 25 000 t (§ 2 ust. 1 pkt 49);

- zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:

wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;

ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;

wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;

wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone;

- organ I instancji ustalił, że liczba stron w niniejszym postępowaniu przekracza 20 w związku z tym zawiadamiał o kolejnych czynnościach podejmowanych w sprawie poprzez obwieszczenia – na podstawie art. 74 ust. 3 ustawy w trybie art. 49 K.p.a.; ponadto strony, podobnie, jak społeczeństwo, były informowane o modyfikacji wniosku;

- w trakcie postępowania uzyskano postanowienie RDOŚ z dnia 20 listopada 2019 r. oraz postanowienie RDZGW z dnia 21 stycznia 2020 r., uzgadniające realizację przedmiotowego przedsięwzięcia; ponadto składano dokładne wyjaśnienia i uzupełnienia do raportu;

- w celu zweryfikowania uwzględnionych obliczeń w pkt V zaskarżonej decyzji nałożono na inwestora obowiązek wykonania Analizy porealizacyjnej na podstawie wcześniej przeprowadzonych pomiarów emisji zanieczyszczeń do powietrza PM10, PM 2,5 oraz pomiarów hałasu i zobowiązano do przedłożenia ich wyników, tym bardziej, że środowiskowe uwarunkowania ustalane są dla planowanego przedsięwzięcia, a w raporcie przedstawione zostały przewidywane oddziaływania i metody prognozowania;

- niezasadne są zarzuty dotyczące ww. postanowienia RDOŚ, gdyż organ ten nie dopuścił się naruszenia art. 82 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i b ustawy, art. 66 ust. 1 pkt 6a ustawy, art. 66 ust. 1 pkt 3b ustawy, art. 66 ust. 1 pkt 15 oraz pkt 6a ppkt c, art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a i b w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy;

- uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy, gdyż organ I instancji odniósł się szeroko i w sposób wyczerpujący do zgromadzonych dowodów w sprawie, wskazał na wszystkie ustawowe czynności, których dokonał prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie;

- w badanej decyzji organ I instancji odniósł się w sposób wystarczający, do zarzutów podnoszonych w toku postępowania przez strony, przy czym wyjaśnienia te są logiczne i wyczerpujące oraz znajdują oparcie w aktach sprawy;

- wbrew zarzutom odwołania postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, organ I instancji, wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie, uwzględnił wszystkie okoliczności mające znaczenie dla sprawy, nie naruszając przy tym przepisów k.p.a., ani też przepisów szczególnych w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Kolegium, zaskarżona decyzja została podjęta po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, w trakcie którego uzyskano wymagane prawem uzgodnienia oraz poddano wszechstronnej analizie raport o oddziaływaniu na środowisko, a wyprowadzone wnioski znajdują pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

Końcowo organ odwoławczy podkreślił, odnośnie oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, że na tym etapie przygotowywania realizacji inwestycji nie można jeszcze dokładnie stwierdzić, jakie będzie faktyczne (rzeczywiste) jej oddziaływanie na środowisko, okaże się to po rozpoczęciu eksploatacji (użytkowania) przedsięwzięcia. Celem opracowywanego na potrzeby oceny oddziaływania na środowisko raportu jest przede wszystkim wykazanie świadomości zagrożeń, jakie będzie niosło ze sobą rozpoczęcie planowanej inwestycji, a w dalszej kolejności – możliwych do zastosowania środków, które zniwelują te uciążliwości. Zadaniem organów było zatem przede wszystkim zbadanie, czy planowane przedsięwzięcie będzie oddziaływać na środowisko w stopniu nieprzekraczającym dopuszczalnych w tym względzie norm, określonych stosownymi przepisami prawa.

Skargę na decyzję SKO, uzupełnioną pismem z dnia 9 grudnia 2019 r., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. i B. C. (sprawa o sygn. akt II SA/Ke 886/20), zarzucając organom obu instancji rażące naruszenie:

- art. 40 k.p.a. w zakresie doręczania ich pełnomocnikowi wydawanych decyzji, postanowień czy zawiadomień;

- art. 49 k.p.a. w zakresie wydania decyzji w drodze obwieszczenia, brak bowiem przepisu szczególnego w tym przypadku nie zachodzi.

Skarżący wskazali, że w dniu 22 lipca 2019 r. złożyli wniosek do Rady Miasta na podstawie art 24 k.p.a. o wyłączenie osoby Burmistrza z udziału w postępowaniach związanych z rodzinąC.ch, gdyż wobec osoby burmistrza toczy się postępowanie karne, co skutkuje tym, że wydawane decyzje w tych sprawach decyzje są nieważne z mocy prawa. Ze względu na fakt, iż SKO przesłało informacje do Urzędu Miasta i Gminy [...], zaś Burmistrz twierdzi, że Gmina nie dysponuje udzielonymi pełnomocnictwami – organ ten odmawia przesyłania dokumentów w sprawie. W tej sprawie zostało złożone stosowne zawiadomienie d prokuratury. Z tego też względu skarżący wezwali SKO do przesłania kopii wydawanej decyzji wraz z uzasadnieniem, przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Ze względu na istotę sprawy, jej wagę dla życiowych interesów i przyszłości skarżących zgłoszono wniosek by rozpoznanie sprawy odbywało się w trybie jawnym, tym bardziej ze względu na dyskryminację ze strony organu, niszczenia posesji w przypadku dalszej działalności kopalń w wyniku prowadzonych odstrzałów, pękania ścian, opadów szkodliwych pyłów, drgań i wstrząsów. Posesja, dorobek życia skarżących, codziennie traci na wartości, żadna osoba nie chce jej kupić, gdyż otaczają ją kopalnie, występuje emisja pyłów i hałasu, dochodzi do niszczenia substancji budowlanej – co uniemożliwia skarżącym normalne funkcjonowanie i niweczy wręcz prawo do życia zapewnione prawami obywatela gwarantowanymi przez Konstytucję RP. Stwierdzone zapylenie aż 76 razy przekroczyło obowiązujące normy, co skutkuje przewlekłymi chorobami skarżących i ich dzieci. Pomimo złożonych propozycji wykupu kopalnia świadomie przewleka postępowanie w tym zakresie. Kamienie z pobliskiej hałdy o wysokości ok. 20 m, odległej o 50 m od wjazdu na posesję stron, po silnym wietrze i opadach, są znajdowane przy drzwiach wejściowych do budynku.

Skargę do tut. Sądu wniosła również [...]S.A. (sprawa o sygn. akt II SA/Ke 887/20), zarzucając decyzji SKO:

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a. przez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy w sytuacji, gdy organ I instancji nie ustalił istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i wydał decyzję pozytywną dla inwestora w sytuacji, gdy raport oddziaływaniu na środowisko nie był kompletny, gdyż nie zawierał:

a) należycie przedstawionych racjonalnych wariantów alternatywnych dla inwestycji, w tym wariantu najkorzystniejszego dla środowiska (niezgodność z art. 82 ust. 1 w zw. z art. i ust. 1 pkt 5 lit. a i b ustawy),

b) porównania oddziaływań analizowanych wariantów na: a) ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze, b) powierzchnię ziemi, z uwzględnieniem ruchów masowych ziemi, i krajobraz, c) dobra materialne, d) zabytki i krajobraz kulturowy, ( formy ochrony przyrody oraz ciągłość łączących je korytarzy ekologicznych, ani wzajemnej oddziaływania między ww. elementami (niezgodność z art. 82 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pi 6a ustawy),

c) oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji z uwzględnienie efektu skumulowania z funkcjonującymi wokół planowanej inwestycji innymi czynnymi kopalniami (tj.: od strony południowej - Kopalnią "Winna", od strony południowo - zachodni - Kopalnią "[...]", od strony zachodniej - Kopalniami "[...] III" i "[...] V", od strony wschodniej Kopalnią Komorniki I. ) oraz planowaną inwestycją pn: poszerzenie eksploatacji złoża wapieni dewońskich "[...] V" (niezgodność z art. 82 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 3b ustawy),

d) rzetelnej analizy konfliktów społecznych i wpływu na dobra materialne (niezgodność z art. 82 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 15 oraz pkt 6a ppkt c ustawy),

- naruszenie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 7 i 77 §1 i 80 K.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy organ I instancji nie dokonał prawidłowej oceny bezpośredniego i pośredniego wpływu przedsięwzięcia na działki nr 130 i 134 (niezgodność z art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a i b w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy),

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 49 § 1 k.p.a., art. 33 ust. 1 pkt ustawy i art. 79 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 11 ustawy przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy:

1) strony nie były informowane o modyfikacjach wniosku przez inwestora, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy,

2) społeczeństwo nie było poinformowane o modyfikacjach wniosku przez inwestora,

3) nie zamieszczono w prasie informacji o planowanym przedsięwzięciu.

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy organ I instancji nie podjął czynności zmierzających do wyegzekwowania od inwestora raportu oddziaływania na środowisko pozwalającego na dokonanie wyboru wariantu przedsięwzięcia najmniej ingerującego w środowisko.

Mając na uwadze powyższe skarżąca Spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Zarządzeniami z dnia 8 października 2020 r. tut. Sąd, działając na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., połączył spraw o sygn. akt: II SA/Ke 886/20 oraz II SA/Ke 887/20 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt II SA/Ke 886/20.

W piśmie procesowym z dnia 14 grudnia 2020 r. pełnomocnik [...] Sp. Jawna wniósł o oddalenie ww. skarg, wskazując że z uwagi na tożsamość zarzutów skargi [...]S.A. z zarzutami odwołania w pełni aktualne pozostaje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do skargi A. i B. C. co do naruszenia art. 49 k.p.a. wskazano, że organy, działając na podstawie art. 74 ust. 3 ustawy, prawidłowo zastosowały art. 49 k.p.a. Natomiast pozostałe zarzuty skargi dotyczą krytycznych uwag co do pracy Burmistrza Miasta i Gminy [...], nie zostały jednak poparte żadnymi dowodami, w szczególności nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że złożone przez skarżących zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez Burmistrza skutkuje uznaniem wydanej przez niego decyzji za nieważną z mocy prawa.

Przy piśmie z dnia 7 kwietnia 2021 r. pełnomocnik uczestnika [...] Sp. jawna złożył do akt sprawy ostateczną decyzję - koncesję wydaną przez Marszałka Województwa z dnia 30 marca 2021 r., udzielającą jej koncesji na wydobywanie wapieni i dolomitów dewońskich z południowo-zachodniej części złoża "[...]", w miejscowości [...], gmina [...].

Na rozprawie sądowej w dniu 14 kwietnia 2021 r.:

- pełnomocnik skarżącej Spółki poparł skargę i wniósł o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania,

- skarżąca A. C. poparła skargę, jak również pisma składane w niniejszej sprawie i przyłączyła się do skargi [...]S.A.,

- skarżący B.C. poparł skargę i przyłączył się do skargi [...]S.A. ,

- pełnomocnik uczestnika [...] Sp. jawna wniósł o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.

Na wstępie podkreślić trzeba, że kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja SKO, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą określono środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji odkrywkowej złoża [...] [...] w miejscowości [...] gm. [...] na powierzchni ok. 20 ha, w warstwie suchej z pozostawieniem co najmniej 1 m półki ochronnej nad zwierciadłem wód podziemnych, przewidziano tam lokalizację m.in.: wyrobiska, zwałowisk zewnętrznych mas ziemnych i skalnych o wysokości max. 22 m.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 2020 r., poz. 283 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania dla realizacji konkretnego przedsięwzięcia. Uzyskanie tejże decyzji jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących – tak jak w rozpoznawanej sprawie – zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy). Z kolei art. 80 ustawy, odnoszący się do decyzji środowiskowej wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowi że decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ wydaje, biorąc pod uwagę:

1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;

2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;

3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;

4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone;

5) po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony.

W art. 82 ust. 1 pkt 1 ustawy wskazano natomiast, co właściwy organ winien określić w decyzji wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zaakcentować przy tym należy, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest przy tym decyzją uznaniową – co oznacza, że organ właściwy do wydania tej decyzji jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa wyłącznie wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, by zminimalizować skutki negatywnego wpływu na środowisko czynników dla niego szkodliwych. Należy podkreślić, że rolą postępowania środowiskowego jest zidentyfikowanie negatywnych skutków wykonywania i późniejszej eksploatacji inwestycji oraz wskazanie działań, które mają im zapobiec lub je zminimalizować do poziomu zgodnego z prawem, nie zaś wydanie generalnej zgody na wykonanie przedsięwzięcia.

W ocenie Sądu wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zawiera elementy wskazane w art. 80 ustawy oraz odpowiada zakresowi rozstrzygnięcia wynikającemu z art. 82 ustawy. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji uzyskał wymagane przepisami ustawy postanowienia uzgadniające warunki realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia:

- RDOŚ z dnia 20 listopada 2019 r. (k. 801)

- RDZGW z dnia 21 stycznia 2020 r. (k. 854).

Zauważyć trzeba, że w trakcie postępowania [...] Sp. j. składała uzupełnienia do przedłożonego raportu, które zawierały dokładne wyjaśnienia zagadnień, pozostających we właściwości ww. organów. Sąd podziela zarazem stanowisko SKO co do braku naruszenia przez RDOŚ przepisów art. 82 ust, 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i b, art. 66 ust. 1 pkt 6a, art. 66 ust. 1 pkt 3b, art. 66 ust. 1 pkt 15 oraz pkt 6a ppkt c, art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a i b w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy, które to zarzuty zostały podniesione przez Spółkę w odwołaniu od decyzji. Co prawda pozytywne postanowienie organu uzgadniającego realizację danego przedsięwzięcia nie obliguje organu prowadzącego postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko do wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach – w sytuacji, gdy ten ostatni organ, z uzasadnionych przyczyn, nie akceptuje np. któregokolwiek z istotnych ustaleń lub warunków określonych w postanowieniu organu uzgadniającego. W odniesieniu do decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy zaskarżonym rozstrzygnięciem, nie zachodzi jednak taka sytuacja. Wiążący charakter stanowisk zajętych przez organy uzgadniające wyraża się w niniejszej sprawie w niedopuszczalności określenia (w decyzji pozytywnej) warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2017 r., II OSK 1488/15, CBOSA), któremu to wymogowi Burmistrz Miasta i Gminy [...] w pełni sprostał.

Przede wszystkim należy jednak podkreślić, że w sprawie został sporządzony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, zwany dalej raportem – który stanowi tego rodzaju dowód, któremu prawo materialne przypisuje szczególne wymagania. Jest to bowiem dokument, którego prawidłowe sporządzenie wymaga od autora określonej wiedzy fachowej i który w efekcie obejmuje tzw. wiadomości specjalne. Pomimo, że raport nie jest opinią biegłego w technicznoprawnym tego słowa znaczeniu, tj. w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. (jest sporządzany na zlecenie inwestora, nie zaś organu), to raportowi - z uwagi zwłaszcza na jego kompleksowość, fachowość i centralne miejsce w procedurze oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przypisuje się szczególną wartość- moc dowodową (por. wyrok NSA z 1dnia 1 lipca 2013 r., II OSK 639/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Wyłączenie możliwości stosowania art. 84 k.p.a. w stosunku do dowodu, jakim jest raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko powoduje, że omawiany środek dowodowy ma charakter dokumentu prywatnego inwestora będącego dowodem w postępowaniu administracyjnym, który musi zostać oceniony przez organ wydający decyzję określającą uwarunkowania środowiskowe zgodnie z art. 80 k.p.a. Ocena przedłożonego raportu powinna w szczególności dotyczyć spełnienia przez niego warunków, o jakich mowa w art. 66 ustawy oraz jego aktualności i rzetelności sporządzenia. Sam organ nie jest przy tym związany treścią raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, co powoduje, że dokonując jego oceny powinien dążyć do wydania rozstrzygnięcia odpowiadającego wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasadzie prawdy obiektywnej. W szczególności organ powinien ustalić, czy opracowanie zawiera komplet niezbędnych informacji pozwalających na ocenę przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko oraz informacji identyfikujących rodzaj i skalę skutków środowiskowych, a także społecznych. Organ nie jest związany treścią raportu, a ustalenia w nim zawarte mogą służyć wydaniu decyzji, gdy raport jest rzetelny, spójny oraz wolny od niejasności i nieścisłości. Raport może być kwestionowany przez strony, jak również przedstawicieli społeczeństwa (por. wyrok NSA z dnia 2 października 2008 r., II OSK 1113/07, wyrok NSA z 23 lutego 2007 r., II OSK 363/06, CBOSA).

Odnosząc się do zarzutów skargi należy zauważyć, że decyzje środowiskowe są opiniowane i uzgadniane przez organy specjalistyczne, nie można zatem oczekiwać aby organ wydający decyzję środowiskową badał raport pod kątem szczegółowych rozwiązań technicznych, technologicznych, wymagających wiedzy specjalnej, które to zagadnienia są przedmiotem analizy organów specjalistycznych opiniujących i uzgadniających planowane przedsięwzięcie (zob. wyrok NSA z dnia 19 maja 2016 r., II OSK 2176/15, CBOSA). Z tych samych względów ocena sądowa raportu jest również ograniczona i dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe i czy organ dokonał tej oceny w całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego (por. wyroki NSA: z 11 lipca 2013 r., II OSK 639/13, 28 sierpnia 2014 r., II OSK 495/13, CBOSA). Podważenie ustaleń raportu przez stronę postępowania może nastąpić, co do zasady, jedynie przez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy raportu, którego wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności z wnioskami zawartymi w raporcie przedłożonym przez inwestora (por. wyroki NSA z: 17 listopada 2015 r., II OSK 602/14; 28 lipca 2016 r., II OSK 2661/14; 28 października 2016 r., II OSK 844/16, 1 grudnia 2020 r., II OSK 430/18 CBOSA). Tymczasem w niniejszej sprawie żaden ze skarżących nie przedłożył stosownego kontrraportu, a podnoszone przez [...]S.A. w stosunku do sporządzonego raportu zastrzeżenia i uwagi nie zostały poparte odpowiednim opracowaniem (opinią specjalistyczną). Zdaniem Sądu jest to w istocie nieekspercka polemika z wnioskami raportu, pozbawiona skutecznych argumentów mogących podważyć zawarte w nim rozwiązania i konkluzje. Mając zatem na uwadze fakt, że przedmiotowy raport jest oparty na powołanej w nim wiedzy specjalistycznej, Sąd nie ma podstaw do podważania ustaleń raportu bez konfrontacji z taką wiedzą przedstawioną w innym opracowaniu.

W tym zakresie, w ocenie Sądu, należy podzielić stanowisko organów, że raport jest spójny i logiczny, zupełny pod względem formalnym i merytorycznym, zawiera przedstawienie wszystkich wariantów realizacji przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślenia wymaga, że celem wariantowania jest niedopuszczenie do podjęcia działalności mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko. Warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Warianty przedsięwzięcia nie mogą odbiegać od siebie w takim stopniu, który oznaczałby swoistą zmianę tożsamości tego przedsięwzięcia poprzez przekształcenie jego konstytutywnych, fundamentalnych parametrów i prowadziłoby w rezultacie do zaproponowania do realizacji kilku różnych przedsięwzięć tego samego rodzaju (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2015 r., II OSK 1605/13, CBOSA). W szczególności opisane w raporcie (uzupełnianym następnie na wezwanie RDOŚ) warianty alternatywne nie mają charakteru pozornego. SKO zasadnie uznało, że z oceny oddziaływania na środowisko nie wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę. Jak już wyżej wskazano zastrzeżenia wobec przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko – aby nie były uznane za gołosłowne – powinny zostać poparte ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu (wyroki NSA z dnia 21 kwietnia 2015 r., II OSK 2213/13; 25 lutego 2016 r., II OSK 1586/14 i 15 stycznia 2019r., II OSK 787/18, CBOSA). Jak już to wyżej wskazano, nie ulega wątpliwości, że skuteczność zarzutów wobec raportu może być różna w zależności od poparcia ich odpowiednimi dowodami i konkretną argumentacją. Natomiast mając na uwadze fakt, że przedmiotowy raport jest oparty na powołanej w nim wiedzy specjalistycznej, Sąd nie miał podstaw do podważania ustaleń raportu bez konfrontacji z taką wiedzą przedstawioną w innym opracowaniu. Podkreślając, że raport jest dokumentem prywatnym, opracowywanym jednak przez osobę posiadającą wiadomości specjalne (art. 74a ustawy) należało podzielić stanowisko organów obu instancji uznających ten dokument za wiarygodny dowód w sprawie – ze wskazanych poniżej względów.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać m.in.:

5) opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym:

a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego,

b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska

- wraz z uzasadnieniem ich wyboru;.

6) określenie przewidywanego oddziaływania analizowanych wariantów na środowisko, w tym również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej i katastrofy naturalnej i budowlanej, na klimat, w tym emisje gazów cieplarnianych i oddziaływania istotne z punktu widzenia dostosowania do zmian klimatu, a także możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko, a w przypadku drogi w transeuropejskiej sieci drogowej, także wpływu planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego;

6a) porównanie oddziaływań analizowanych wariantów na:

ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze,

powierzchnię ziemi, z uwzględnieniem ruchów masowych,

dobra materialne,

zabytki i krajobraz kulturowy, objęte istniejącą dokumentacją, w szczególności rejestrem lub ewidencją zabytków,

formy ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, w tym na cele i przedmiot ochrony obszarów Natura 2000, oraz ciągłość łączących je korytarzy ekologicznych,

elementy wymienione w art. 68 ust. 2 pkt 2 lit. b, jeżeli zostały uwzględnione w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub jeżeli są wymagane przez właściwy organ,

wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-f;

7) uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu, z uwzględnieniem informacji, o których mowa w pkt 6 i 6a.

W przedłożonym raporcie, przedstawionym na k. 23-231, z wyjaśnieniami na k. 26-327, przedstawiono w pkt V.2.1., str. 19-20, następujące warianty:

1. wariant W-0 - nie podejmowanie przedsięwzięcia i pozostawienie terenu w nienaruszonym stanie – który został odrzucony ze względu na udokumentowanie na tym terenie złoża wapieni i dolomitów, na której jest duże zapotrzebowanie w związku z licznymi inwestycjami w zakresie budownictwa drogowego;

2. wariant W-1 - uznany za optymalny i przewidziany do realizacji z uwzględnieniem wszystkich urządzeń, które będą funkcjonowały oraz działań:

zdejmowanie nadkładu i transport na obiekty/zwałowiska,

transport przerostów złożowych na obiekty/zwałowiska,

prowadzenie prac wiertniczych,

produkcja kruszyw w mobilnym zakładzie przeróbczym przy maksymalnej wielkości produkcji,

- sprzedaż kruszyw na zewnątrz (z poziomu wyrobiska)

przy założeniu maksymalnej produkcji, dla przyjętej wielkości wydobycia na poziomie 600 000 Mg/rok i wielkości przerobu 400 000 Mg/rok, przyjmując pracę tylko w porze dnia, zastrzegając że wydobycie prowadzone będzie głównie przy użyciu materiałów wybuchowych, jedynie od strony zabudowań będzie prowadzone urabianie mechaniczne, a wielkość wydobycia oraz przerobu kamienia pozwala na dotrzymanie standardów jakości środowiska poza terenem władania inwestora; przyjęty sposób przerabiania kamienia będzie prowadzony przy wykorzystaniu podstawowego zestawu urządzeń (kruszarka i przesiewacz), co znacznie ogranicza liczbę operacji technicznych, a to ma swoje przełożenie na ilość zanieczyszczeń pyłowych powstających na każdym etapie produkcji kruszyw;

- wariant W-1AIt - wariant alternatywny do zaproponowanego – przy założeniu produkcji w wyrobisku wgłębnym w oparciu o rozbudowaną linię przeróbczą w celu uzyskania zwiększonego asortymentu kruszyw (większa liczba frakcji) z podwyższoną emisją związaną z dodatkowymi operacjami kruszenia, transportu i przesiewania surowca; ewentualne prowadzenie produkcji w stacjonarnym zakładzie przeróbczym wyposażonym w zabudowę i urządzenia odpylające uznano za nieznajdujące ekonomicznego uzasadnienia.

- wariant W-1lok - wariant alternatywny lokalizacyjnie - wskazano, że z uwagi na uwarunkowanie lokalizacji inwestycji położeniem udokumentowanego złoża oraz strukturą własności gruntów, która przesądza o umiejscowieniu przedsięwzięcia we wskazanym w dokumentacji miejscu nie analizowano innych alternatywnych wariantów lokalizacyjnych przedsięwzięcia.

W pkt VIII raportu (str. 54-55) zawarto przewidywane oddziaływania na środowisko przedstawionych wariantów.

Mając na uwadze powyższe brak podstaw by podzielić stanowisko skarżącej Spółki, że w raporcie nie przedstawiono alternatywnych rozwiązań, jak również nie przeanalizowano w sposób szczegółowy wpływu inwestycji na środowisko. W tym kontekście skutku nie mógł również odnieść zarzut skargi co do naruszenia zasady zapobiegania i przezorności (art. 6 ust. 1 Prawa o ochronie środowiska) przez niepodjęcie czynności zmierzających do wyegzekwowania od inwestora raportu oddziaływania na środowisko pozwalającego na dokonanie wyboru wariantu przedsięwzięcia najmniej ingerującego w środowisko. W świetle argumentacji organów przedstawionego wariantu alternatywnego nie można bowiem uznać za abstrakcyjny i teoretyczny, gdyż jego realizacja technicznie i faktycznie jest możliwa. SKO trafnie wskazało, że zaproponowany do realizacji wariant jest optymalny ze względu na osiągnięcie założonych celów inwestycji. W raporcie podano bowiem, że prowadzenie przerobu w wyrobisku jest rozwiązywaniem korzystniejszym ze względu na ograniczenie oddziaływań w zakresie emisji zanieczyszczeń i hałasu. Prace powadzone będą poniżej rzędnej terenu, co sprawi, że oddziaływanie zamknie się w granicach wyrobiska. Wyjątkiem będzie zmiana sposobu urabiania ścian eksploatacyjnych. Natomiast w przypadku, gdy ściany będą urabiane tylko w sposób mechaniczny czas pracy urządzeń urabiających wydłużyłby się (wariant odrzucony). Najważniejsze jednak jest stwierdzenie zawarte na str. 19 raportu, gdzie – w odniesieniu do wybranego do realizacji wariantu, uznanego za optymalny – wskazano, że "wielkość wydobycia oraz przyjęta wielkość przerobu kamienia pozwala na dotrzymanie standardów jakości środowiska poza terenem władania inwestora. Przyjęty sposób przerabiania kamienia będzie prowadzony przy wykorzystaniu podstawowego zestawu urządzeń (kruszarka i przesiewacz), co znacznie ogranicza liczbę operacji technicznych, a to ma swoje przełożenie na ilość zanieczyszczeń pyłowych powstających na każdym etapie produkcji kruszyw" (Pozycja V.2.1 pt. "Emisja zanieczyszczeń do powietrza"). Co się zaś tyczy zarzutów Beaty i B.aC.ch co do negatywnego wpływu przedsięwzięcia na ich zdrowie, to w raporcie pod pozycją X pt. "Wpływ na środowisko i jego poszczególne komponenty oraz zdrowie ludzi wybranego do realizacji wariantu" stwierdzono, że, cyt.:

- "emisja pyłów o charakterze niezorganizowanym związana z pracą pojazdów w wyrobisku i rozwiewaniem pyłu przez wiatr (oddziaływanie chwilowe – przy przejeździe pojazdów) - można mu zapobiec zraszając drogi przejazdu pojazdów,

- emisja pyłów z przerobu surowca w zestawie mobilnym (kruszarka i przesiewacz) ustawionym w wyrobisku - w tym przypadku nie zaproponowano dodatkowych środków redukujących emisje (ograniczone możliwości techniczne ich stosowania przy urządzeniach mobilnych), gdyż sama lokalizacja przerobu w wyrobisku (poniżej poziomu terenu) jest najskuteczniejszym środkiem ograniczających emisje zanieczyszczeń".

W rezultacie autor raportu – dysponujący wiedzą specjalistyczną – stwierdził, że planowana eksploatacja kopalni, na podstawie przeprowadzonych obliczeń, nie będzie powodowała emisji zanieczyszczeń do powietrza w stopniu przekraczającym dopuszczalne normy – przy zastosowaniu zaproponowanych rozwiązań. Ponadto na str. 21 załącznika nr 8 do Raportu (odwrotna strona na k. 104) przeprowadzono analizę uciążliwości akustycznych planowanej inwestycji. Z kolei z uwagi na lokalizację Kopalni "[...]" w sąsiedztwie z innymi kopalniami i bliskie usytuowanie w stosunku do zabudowy mieszkaniowej (co również było przedmiotem złożonych skarg) oraz złożoność założeń do analizy obliczeniowej oddziaływania w zakresie emisji zanieczyszczeń powietrza i emisji hałasu – których zasięg określono w raporcie na podstawie obliczeń – na [...] Sp. j. nałożono obowiązek opracowania stosownej analizy porealizacyjnej. O nieskuteczności podnoszonej przez skarżących argumentacji w tym zakresie przesądza również zawarte w decyzji organu I instancji zastrzeżenie, że wydobycie, przerób i transport kopaliny ze złoża "[...]" winno odbywać się w koordynacji z sąsiadującymi kopalniami i ewentualnie innymi planowanymi inwestycjami na terenie gminy [...] – tak aby wyeliminować i zminimalizować uciążliwości związane z oddziaływaniem na środowisko.

Ponadto, na str. 61 samego raportu (k. 170-171) zawarto informacje "w zakresie skumulowania oddziaływań innych źródeł na przedmiotowym terenie, wskazując że ma to odzwierciedlenie w ustalanym przez WIOŚ aktualnym stanie zanieczyszczenia powietrza (na podstawie prowadzonego monitoringu jakości środowiska), a aktualne tło, zgodnie z przyjętą metodyką referencyjną, wykorzystywane jest przy wyliczaniu rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w celu określenia skali oddziaływania i wykazania, że zakres wpływu przedsięwzięcia nie będzie powodował przekroczenia standardów jakości środowiska poza terenem, do którego inwestor posiada tytuł prawny. W najbliższym sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia brak jest dużych źródeł zorganizowanej emisji zanieczyszczeń do powietrza. W obszarze tym głównie mamy do czynienia z emisją niską o charakterze niezorganizowanym". Dodatkowo wskazania wymaga, że w uzupełnieniu raportu, na str. 11-13 (k. 375-377) co do "Oddziaływania na klimat akustyczny i jakość powietrza" uwzględniono, że "przedmiotowe zamierzenie poleca na uruchomieni nowej kopalni, która będzie źródłem dodatkowej emisji niezorganizowanej pyłu, w tym PM10 i PM2,5. Znajdzie się ona pomiędzy istniejącymi zakładami górniczymi, gdzie prowadzone jest wydobycie i przerób wapieni i dolomitów. Funkcjonowanie obok siebie na terenie gmin [...] i Baćkowice zakładów górniczych jest źródłem uciążliwości związanych z emisją pyłu, jak również kumulacji oddziaływań w tym zakresie". W tym zakresie stwierdzono – mając na uwadze konieczność uzupełnienia raportu o planowane działania ograniczające emisję pyłu z procesu przeróbki kopaliny, po przeanalizowaniu możliwości technicznych wykorzystania metod redukcji emisji zanieczyszczeń pyłowych dla mobilnych zestawów kruszących – że właściwe będzie zastosowanie:

zraszania surowca w wyrobisku (zraszanie u źródła),

zraszanie surowca w zakładzie mobilnym na etapie kruszarki (woda ze zbiorników przenośnych - mauzerów),

zabudowa przenośników taśmowych,

zraszanie zrzutów na stożki.

Wyjaśniono zarazem, że zraszanie jest skuteczna metodą ograniczenia zapylenia. Możliwe jest uzyskiwanie redukcji emisji pyłów nawet powyżej 90%, z tym że w przypadku drobnych frakcji skuteczność ta jest na ogół od kilku do kilkunastu procent niższa. Zadeklarowano, że "Zakład będzie realizował na bieżąco działania zapobiegające wtórnemu pyleniu, których bezpośrednim celem jest ograniczenie emisji niezorganizowanej i tym samym ograniczenie oddziaływania na tereny, do których inwestor nie posiada tytułu prawnego. W tym obszarze działań duże znaczenie mają także same działania organizacyjne procesów technologicznych oraz transportu materiałów. Działania podejmowane w ramach prowadzonej działalności (wyrobisko i zlokalizowany w nim zakład przeróbczy) wpływające w znacznym stopniu na ograniczenie emisji pyłowych:

zraszanie dróg technologicznych oraz drogi wyjazdowej,

zastosowanie zraszania u źródła (kamień po odstrzeleniu),

zastosowanie zraszania ciągów technologicznych,

- eliminowanie pracy na biegu jałowym silników spalinowych maszyn i środków transportu,

unikanie zbędnego przemieszczania materiałów,

- ograniczanie prędkości pojazdów poruszających się w rejonie kopalni poprzez pouczanie kierowców,

czyszczenie kół pojazdów przed wyjazdem z Zakładu.

W zakresie ograniczania emisji zachodzących w sposób niezorganizowany, na taśmociągach planuje się zastosować obudowy klimatyczne."

W rezultacie niezasadny okazał się zarzut co do niekompletności raportu, który -zdaniem skarżącej Spółki - nie zawierał porównania oddziaływań analizowanych wariantów na wyszczególnione w art. 66 ust. 1 pkt 6a ustawy podmioty i formy. Przedłożony raport zawierał bowiem porównanie wariantów w zakresie poszczególnych komponentów środowiska tj. a) ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze, b) powierzchni ziemi, z uwzględnieniem ruchów masowych ziemi, i krajobraz, c) dobra materialne, d) zabytki i kraj obraz kulturowy, e) formy ochrony przyrody oraz ciągłość łączących je korytarzy ekologicznych. Funkcjonowanie Kopalni przedstawiono we wszystkich możliwych wariantach i rozważano wszystkie możliwe racjonalne sposoby podjęcia i realizacji inwestycji z których wybrano najkorzystniejszy i poddano go szczegółowej analizie oddziaływań na elementy środowiska. W tym względzie raport był badany merytorycznie przez RDOŚ, który pozytywnie uzgodnił realizację spornego przedsięwzięcia. W tym kontekście nie sposób uznać za zasadny zarzut dotyczący naruszenia zasady zapobiegania i przezorności, ustanowionej w art. 6 ust. 1 ustawy Prawo o ochronie środowiska.

Skutku nie mogły również odnieść zarzuty skargi [...]S.A. co do nierzetelności raportu w aspekcie analizy konfliktów społecznych oraz niedokonania prawidłowej oceny bezpośredniego i pośredniego wpływu planowanego przedsięwzięcia na działki 134 i 130. Pod pozycją X.8 "Konflikty społeczne" raport zawiera bowiem stosowną analizę, wskazując m.in., że:

- lokalizacja inwestycji w stosunku do najbliższej zabudowy mieszkaniowej może wpłynąć na pogorszenie warunków życia mieszkańców,

- najbliższa zabudowa mieszkalna w miejscowości [...] jest w oddaleniu 30 m od granicy obszaru górniczego w kierunku południowo-zachodnim oraz 15 m od tego obszaru w kierunku zachodnim za zwałowiskiem Z2; w kierunku północnym odległość zabudowań mieszkalnych wynosi od 20 do 160 m za zwałowiskiem Z3;

- w tym przypadku korzystnym elementem antropogenicznym będą zwałki nadkładu stanowiące ekrany akustyczne oraz barierę dla rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń pyłowych;

- nie przewiduje się ewentualnych kolizji z innymi użytkownikami terenów otaczających - większość terenów znajdujących się w sąsiedztwie jest już objęta działalnością wydobywczą, poza terenami eksploatacji kopalin tylko część gruntów jest wykorzystywana zgodnie z przeznaczeniem - rolniczo, pozostałe to nieużytki rolne.,

- natomiast prowadzenie działalności generuje od 25 do 30 miejsc pracy;

- przy opracowywaniu zmian do Studium kierunków i uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] przeprowadzono procedurę strategicznej oceny oddziaływania na środowisko i sporządzono prognozę oddziaływania na środowisko; projekt zmiany studium i oddziaływania na środowisko został uzgodniony i zaopiniowany pozytywnie przez RDOŚ i Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego; została też przeprowadzona dyskusja publiczna nad przyjętymi rozwiązaniami w projekcie studium i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...]; z zapisów protokołu z dyskusji (opublikowany na stronie internetowej UG [...]) wynika, że zgłaszane uwagi dotyczyły głównie wpływu kopalni na wody podziemne, przeprowadzenia rekultywacji terenów powydobywczych oraz układu komunikacyjnego (sprawa budowy drogi do kopalń); natomiast w projekcie zmiany Studium przedstawiono szereg rozwiązań i propozycji łagodzących niekorzystne oddziaływania oraz zakazy i nakazy dotyczące ochrony środowiska przyrodniczego.

Ponadto, jak wynika z akt sprawy, działki 130 i 134 położone w [...] to użytki i nieużytki rolne, które nie podlegają ochronie. Jak trafnie wskazało SKO uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy dla działki nr 130 nie świadczy jeszcze o możliwości realizacji inwestycji. Jak wynika bowiem z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r., poz. 293) decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi praw do terenu oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich. Informację tej treści zamieszcza się w decyzji. Natomiast działka nr 130 znajduje się w terenie górniczym, tzn. w zakresie oddziaływania istniejącej już kopalni [...] VB oraz projektowanym terenie górniczym [...] VC, wobec czego już obecnie jest w zasięgu oddziaływania zakładów górniczych. Z kolei na działce 134 jest udokumentowane złoże.

Reasumując, nie budzi wątpliwości Sąd, że organy przeprowadziły wszechstronne i kompletne postępowanie dowodowe i wyjaśniające, zabezpieczając realizację przepisów K.p.a. ustanawiających dlań obowiązki podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.) oraz wymóg zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.). Zabezpieczono przy tym realizację zasady prawdy materialnej (art. 80 K.p.a.), opierając się przede wszystkim na prawidłowo sporządzonym przez osobę dysponującą wiadomościami specjalnymi raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Sporne przedsięwzięcie uzgodniły pozytywnie również specjalistyczne organy, jakimi są RDOŚ i RDZGW.

Końcowo, odnosząc się do nietrafnej argumentacji skargi A.i B.C. co do naruszenia art. 49 k.p.a. (poprzez zawiadamianie o podejmowanych w sprawach czynnościach poprzez obwieszczenie) Sąd w całości podziela stanowisko pełnomocnika uczestnika, przedstawione w piśmie procesowym z dnia 14 grudnia 2020 r. Mianowicie, organy prawidłowo działały w oparciu o art. 49 k.p.a., działając na podstawie znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu szczególnego, to jest art. 74 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym, jeżeli liczba stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub innego postępowania dotyczącego tej decyzji przekracza 10, stosuje się art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tą ostatnią regulacją, jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej. Podobnie skutku nie mogła odnieść argumentacja co do konieczności stwierdzenia nieważności decyzji – wobec postulowanego wyłączenia osoby Burmistrza od rozpoznawania niniejszej sprawy. W tym zakresie zarzuty skargi dotyczą krytycznych uwag co do pracy Burmistrza Miasta i Gminy [...], nie zostały jednak poparte żadnymi dowodami. Nie można przy tym uznać, że złożone przez skarżących zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez Burmistrza skutkuje uznaniem wydanej przez niego decyzji za nieważną z mocy prawa.

Podobnie nie mogły odnieść skutku zarzuty skarżącej Spółki co do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 49 § 1 k.p.a., art. 33 ust. 1 pkt ustawy i art. 79 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 11 ustawy, jako że w toku postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań podano – w wymagany ustawą sposób – do publicznej informacji informacje określone w art. 33 ust. 1 pkt ustawy, zapewniając możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 ustawy). W tym zakresie organ I instancji powiadomił strony poprzez obwieszczenie z dnia 28 września 2018 r. o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie oraz o możliwościach zapoznania się z aktami sprawy i składania uwag i wniosków, a następnie zawiadomił o wystąpieniu pismem z dnia 1 października 2018 r. w trybie art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy o uzgodnienie warunków korzystania ze środowiska do RDOŚ oraz RDZGW. Ponadto organ I instancji informował poprzez obwieszczenie o zmianie wniosku, m.in. w obwieszczeniu z dnia 20 września 2019 r. Z akt sprawy wynika, że wszystkie obwieszczenia w sprawie były wywieszane na tablicach informacyjnych Urzędu Gminy w [...], na tablicy informacyjnej sołectwa: [...], w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta i Gminy oraz na stronie internetowej www.lagowgmina.biuletyn.net. Nadmienić przy tym trzeba, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. a, b ustawy przez podanie informacji do publicznej wiadomości rozumie się udostępnienie informacji na stronie Biuletynu Informacji Publicznej, organu właściwego w sprawie, ogłoszenie informacji, w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawi. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko SKO, że umieszczanie informacji na tablicach ogłoszeń w miejscowościach wiejskich zapewnia większy dostęp lokalnej ludności do tych informacji, niż zamieszczanie je w prasie.

Skoro zatem podniesione w skargach zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

4