Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 39/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 83a ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1614
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2019 r na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków we W. a Prezydentem Miasta W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o wydanie pozwolenia na usunięcie drzewa postanawia: wskazać Prezydenta Miasta W. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków we [...] (dalej: DWKZ) w piśmie z dnia 21 marca 2019 r. wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego z Prezydentem Miasta [...], dotyczącego wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku A. K. o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa.

W uzasadnieniu wniosku DWKZ podniósł, że drzewo, którego dotyczy wniosek, znajduje się na działce nr [...] obr. nr [...] w [...]. Zgodnie z art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (dalej: u.o.p.) organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na której znajduje się wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny, ruralistyczny lub zespół budowlany w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 3 pkt 12 i 13 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej: u.o.o.z.), jest wojewódzki konserwator zabytków. Działka, na której rośnie drzewo objęte wnioskiem A. K. znajduje się poza terenem wpisanym do rejestru zabytków. Przy drzewie znajduje się obiekt wpisany do rejestru zabytków wyłącznie w obrębie murów (budynek dawnego dworca towarowego – decyzja z dnia [...] października 2010 r. nr [...].

Dalej DWKZ wywiódł, że nie podziela stanowiska Prezydenta Miasta [...], iż w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt II OPS 3/15, normę zawarta w art. 83a u.o.p. należy interpretować rozszerzająco. Organ administracji odwołał się przy tym do pojęcia "otoczenie" zdefiniowanego w art. 3 pkt 15 u.o.o.z., zgodnie z którym jest to teren wokół lub przy zabytku wyznaczony w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków w celu ochrony wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych.

Uwzględniwszy powyższe, DWKZ stwierdził, że skoro drzewo objęte wnioskiem znajduje się poza wpisanym do rejestru zabytków układem urbanistycznym, ruralistycznym lub obiektem (tj. park, cmentarz, ogród, aleja) zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu tej nieruchomości wydaje wójt, burmistrz, albo prezydent miasta. Dlatego DWKZ uznał się za niewłaściwy do rozpatrzenia wniosku A. K.

Ponadto DWKZ podniósł, że art. 36 ust. 1 u.o.o.z. nie wymaga, aby zgody na wycięcie drzew lub nawet drzew z obszarów enumeratywnie wymienionych w tym przepisie, udzielał organ ochrony konserwatorskiej. Wydanie pozwolenia na wycinkę drzew rosnących poza terenem otoczenia zabytku, nie zostało mocą u.o.o.z. uzależnione od decyzji konserwatora zabytków szczebla wojewódzkiego. Dlatego, zdaniem DWKZ, nie jest on właściwy do wydania decyzji zezwalającej na wycięcie drzewa, które rośnie przy zabytku, przy czym słowo "przy" należy rozumieć, jako znajdujące się w niedalekiej odległości.

DKWZ zaznaczył, że drzewo objęte wnioskiem nie znajduje się bezpośrednio przy zabytku, a więc nie zagraża mu, nie jest w obrębie obszaru zabytku, nie jest usytuowane w otoczeniu zabytku, czy na terenie zabytkowego układu urbanistycznego lub ruralistycznego. Odwoławszy się natomiast do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt II OPS 3/15, organ administracji stwierdził, że jeżeli drzewo lub krzew nie widnieje w rejestrze wymienionym w tej uchwale, to nie podlega rygorowi art. 83a u.o.p. Skonkludował, że stanowisko Prezydent Miasta [...] stanowi nadinterpretację przepisów u.o.p.

Z kolei Prezydent Miasta [...] w odpowiedzi z dnia 25 kwietnia 2019 r. stwierdził, że na terenie działki nr [...] obr. nr [...] w [...] położony jest zabytek nieruchomy wpisany do rejestru zabytków, jako budynek dawnego dworca towarowego (nr [...]). Następnie przywołał treść art. 83a ust. 1 u.o.p. i odwołał się do uzasadnienia uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2015 r., w którym stwierdzono m.in., że sformułowanie "nieruchomość wpisana do rejestru zabytków", o której mowa w art. 83a ust. 1 u.o.p. stanowi pewien skrót myślowy, a w istocie chodzi o nieruchomość, na której znajduje się zabytek nieruchomy wpisany do rejestru zabytków.

Dalej, odwołując się do uchwały z dnia 19 października 2015 r., a także do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2016 r. sygn. akt II OW 45/16, Prezydent Miasta [...] stwierdził, że w uchwale jasno stwierdzono, że art. 83a ust. 1 należy rozumieć w ten sposób, że wojewódzki konserwator zabytków jest właściwy do wydania pozwolenia na wycinkę drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, a nie drzewa lub krzewu wpisanego do rejestru zabytków. Jeżeli zatem nieruchomość wpisana do rejestru zabytków, to nieruchomość, na której znajduje się zabytek nieruchomy, wpisany do rejestru, to interpretacja art. 83a ust. 1 u.o.p., nie może budzić wątpliwości.

DWKZ w piśmie z dnia 11 maja 2019 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Stwierdził, że argumentacja Prezydenta Miasta [...] stanowi błędną interpretację art. 83a ust. 1 u.o.p. oraz uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2015 r. Wywiódł, że w świetle wykładni art. 46 Kodeksu cywilnego oraz art. 83a ust. 1 u.o.p. zgoda na wycięcie drzewa może być wydana jedynie co do drzewa i krzewów rosnących na nieruchomości gruntowej (powierzchni ziemskiej). Dlatego istotna jest analiza, czy nieruchomość gruntowa, otaczająca obiekt zabytkowy jest również wpisana do rejestru zabytków. Skoro decyzja, na podstawie której wpisano obiekt przy ul. [...] w [...] do rejestru zabytków, nie rozstrzyga o wpisaniu do rejestru także nieruchomości gruntowej, to niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca – poza zakres decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 P.p.s.a.).

Negatywny spór kompetencyjny pomiędzy [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków we [...] a Prezydentem Miasta [...] dotyczy rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzewa z nieruchomości, stanowiącej działkę o nr ew. [...] obr. nr [...] w [...]. Spór jest konsekwencją ustalenia, że na terenie wskazanej nieruchomości znajduje się zabytek nieruchomy - budynek dawnego dworca towarowego. Decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] został on wpisany do rejestru w obrębie murów.

Zgodnie z art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r., poz. 1614 ze zm. – dalej "u.o.p.") zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków.

Wójt, burmistrz albo prezydent miasta są organami ochrony przyrody (art. 91 pkt 4 u.o.p.). Ich zadaniem jest m.in. realizacja celów ochrony przyrody, do których należy ochrona zadrzewień (art. 2 ust. 2 pkt 5 u.o.p.). Zadrzewienia to natomiast pojedyncze drzewa, krzewy albo ich skupiska niebędące lasem w rozumieniu ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2017 r. poz. 788 oraz z 2018 r. poz. 650 i 651) lub plantacją, wraz z terenem, na którym występują, i pozostałymi składnikami szaty roślinnej tego terenu (art. 5 pkt 27 u.o.p.). Dlatego, jako zasadę, ustawodawca przewidział właściwość wymienionych organów samorządu terytorialnego do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu.

Przyznanie wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków kompetencji do załatwienia sprawy, w przypadku gdy wniosek dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków, należy natomiast wiązać z celem, któremu służy wpisanie zabytku do rejestru zabytków. Wpis do rejestru, to bowiem jedna z form ochrony zabytków (art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - Dz. U. z 2018 r., poz. 2067 ze zm.; dalej "u.o.o.z."). Ochrona zabytków polega zaś m.in. na zapobieganiu zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków i udaremnianiu niszczenia zabytków (art. 4 pkt 2 i pkt 3 u.o.o.z.).

Zarówno Wojewódzki Konserwator Zabytków, jak i Prezydent Miasta [...], odwołali się w swoich pismach do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt II OPS 3/15. Uchwała ta została podjęta na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dotyczył on zastosowania art. 83 ust. 2 u.o.p. (który pozostał częścią obecnego art. 83a ust. 1 u.o.p.) do nieruchomości położonych na obszarach, o których mowa w art. 9 ust. 3 u.o.o.z. Zgodnie art. 9 ust. 3 u.o.o.z. wpis do rejestru historycznego układu urbanistycznego, ruralistycznego lub historycznego zespołu budowlanego nie wyłącza możliwości wydania decyzji o wpisie do rejestru wchodzących w skład tych układów lub zespołu zabytków nieruchomych.

Wedle powołanej uchwały "[...] zgodnie z art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 ze zm.) organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na której znajduje się wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny, ruralistyczny lub zespół budowlany w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 3 pkt 12 i 13 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.) jest wojewódzki konserwator zabytków [...]".

Zgodnie z art. 269 § 1 P.p.s.a. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt II OPS 3/15 posiada tzw. ogólną moc wiążącą. W związku z tym wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałyby być stosowane interpretowane tą uchwałą przepisy (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 714/15, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2017 r. sygn. akt I OZ 1314/17. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tezy zawarte w sentencjach uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego mają w istocie formę odpowiedzi na pytania prawne zawarte we wnioskach lub postanowieniach. Odpowiedzi te są zaś rezultatem toku rozumowania, który znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniach uchwał. Dlatego w orzecznictwie sądów administracyjnych zaznacza się, że nie ma wiążącego charakteru tylko ta część uzasadnienia uchwały, która nie ma bezpośredniego związku ze stanowiskiem przyjętym w uchwale (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 września 2011 r. sygn. akt II FSK 627/10 i z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt I FSK 1786/12. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przytoczona wyżej sentencja uchwały z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt II OPS 3/15 nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że uchwała ta wyjaśnia, jaki organ jest właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na której znajduje się wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny, ruralistyczny lub zespół budowlany.

W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że "[...] niekoniecznie zabytek nieruchomy wpisany do rejestru zabytków będzie stanowił nieruchomość jako całość. Wprost przeciwnie, z reguły do rejestru zabytków wpisywane będą obiekty budowlane lub zespoły obiektów budowlanych stanowiące część nieruchomości, w rozumieniu art. 46 § 1 K.c. [...]". Dalej natomiast Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "[...] przyjąć (...) należy, że sformułowanie nieruchomość wpisana do rejestru zabytków, o której mowa w art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody stanowi pewien skrót myślowy, a w istocie chodzi o nieruchomość, na której znajduje się zabytek nieruchomy wpisany do rejestru zabytków [...]".

Z przywołanego fragmentu uzasadnienia uchwały z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt II OPS 3/15, odwoławszy się także do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2016 r. sygn. akt II OW 45/16, Prezydent Miasta [...] wysnuł wniosek, że skoro zabytek nieruchomy (budynek dawnego dworca towarowego) znajduje się na nieruchomości stanowiącej działkę o nr ew. [...] obr. nr [...], a A. K. wnosi o wydanie pozwolenia na usunięcie drzewa z terenu tej nieruchomości, to właściwy do rozpatrzenia tego wniosku jest [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków.

Stanowisko to nie znajduje oparcia ani w przepisach u.o.p. i u.o.o.z., ani w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt II OPS 3/15.

Przywołanych wyżej fragmentów uzasadnienia uchwały nie można wszakże odczytywać w oderwaniu od istoty zawartego w uchwale wyjaśnienia przepisów prawnych. Istota tego wyjaśnienia sprowadzała się natomiast do odpowiedzi na pytanie, czy o ile drzewo lub krzew znajduje się na terenie nieruchomości, na której znajduje się wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny, ruralistyczny lub zespół budowlany, to niezależnie od tego, czy wpisem (jako integralną część układu lub zespołu, albo na podstawie art. 9 ust. 3 u.o.o.z.) objęto również zieleń lub określone elementy przyrody (np. drzewa lub krzewy), organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie tego drzewa lub krzewu jest wojewódzki konserwator zabytków. Wyjaśnienie przepisów prawnych, zawarte w uchwale z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt II OPS 3/18, w tym art. 83a ust. 1 u.o.p., dotyczy więc nieruchomości, na których znajduje się układ urbanistyczny lub ruralistyczny, bądź historyczny zespół zabudowy. Zaczerpnięte z uzasadnienia tej uchwały twierdzenia wiążą zatem w takim zakresie, w jakim stanowią odzwierciedlenie toku rozumowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, a tym samym część argumentacji, która doprowadziła do konkluzji zawartej sentencji tej uchwały.

Stosownie do treści art. 3 pkt 12 u.o.o.z. historyczny układ urbanistyczny lub ruralistyczny to przestrzenne założenie miejskie lub wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Wedle zaś art. 3 pkt 13 tej ustawy historyczny zespół budowlany to powiązana przestrzennie grupa budynków wyodrębniona ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi.

Z przywołanych regulacji wynika, że zarówno układ urbanistyczny lub ruralistyczny, jak i historyczny zespół zabudowy ze swej istoty zajmują pewien obszar. Stanowią albo grupę budynków, albo założenie przestrzenne, składające się z zespołów budowlanych, bądź pojedynczych budynków i form zaprojektowanej zieleni, rozmieszczonych w określonym układzie. Z tego powodu, o ile znajdująca się na tym obszarze zieleń, nie została wymieniona, jako przedmiot prawnej ochrony, będący integralną częścią danego założenia lub zespołu, bądź znajdujące się na tym obszarze drzewo lub krzew nie jest objęte odrębną decyzją o wpisie do rejestru, mogły zachodzić wątpliwości, skutkujące rozbieżnościami w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, który z organów wymienionych w art. 83a ust. 1 u.o.p., jest w takiej sytuacji właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu.

Dlatego w uzasadnieniu uchwały z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt II OPS 3/15 – rozważając problem prawny dotyczący nieruchomości, na których znajduje się wpisany do rejestru zabytków układ urbanistyczny lub ruralistyczny, bądź historyczny zespół budowlany – Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że posługując się sformułowaniem "nieruchomość wpisana do rejestru zabytków" ustawodawca użył skrótu myślowego, oznaczającego w istocie "nieruchomość, na której znajduje się zabytek nieruchomy wpisany do rejestru zabytków".

Egzegerowany przez Prezydenta Miasta [...] fragment uzasadnienia uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego należy więc odnosić do nieruchomości lub ich części, na których znajduje się jeden z układów lub zespół wymieniony w art. 3 pkt 12 lub pkt 13 u.o.o.z., a nie do każdej nieruchomości, na której znajduje się wpisany do rejestru zabytek nieruchomy.

Zgodnie z art. 3 pkt 1 u.o.o.z. zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Stosownie z kolei do treści art. 3 pkt 2 u.o.o.z. zabytek nieruchomy to nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, o których mowa w pkt 1. W świetle z kolei art. 46 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145 – dalej powołana jako "K.c.") nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. W myśl art. 48 K.c., z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.

Zabytkiem nieruchomym może być zatem zarówno cała nieruchomość gruntowa zabudowana budynkiem, jak i część takiej nieruchomości, stanowiąca znajdujący się na niej budynek. Zabytkiem nieruchomym może być również budynek usytuowany na nieruchomości gruntowej, który stanowi odrębną nieruchomość.

Zakres ochrony prawnej zabytku nieruchomego determinowany jest decyzją wojewódzkiego konserwatora zabytków o wpisie do rejestru zabytków (art. 9 ust. 1 u.o.o.z.). Stosownie do treści art. 9 ust. 2 u.o.o.z. w trybie określonym w ust. 1, do rejestru może być również wpisane m.in. otoczenie zabytku wpisanego do rejestru. W świetle art. 9 pkt 15 u.o.o.z. otoczenie to natomiast teren wokół lub przy zabytku wyznaczony w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków w celu ochrony wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych.

Przepis art. 83a ust. 1 u.o.p. wiąże właściwość organu ochrony konserwatorskiej do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z usytuowaniem tego drzewa lub krzewu na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków. O "terenie" nieruchomości (lub jej części) wpisanej do rejestru można natomiast mówić albo w przypadku wpisania do rejestru zabytków zabytku nieruchomego stanowiącego nieruchomość gruntową (lub jej część) - także zabudowaną budynkiem (lub budynkami), albo w przypadku wpisania do tego rejestru jednego z układów lub zespołu wymienionych w art. 3 pkt 12 i pkt 13 u.o.o.z., albo w przypadku wpisania do rejestru otoczenia zabytku nieruchomego na podstawie art. 9 ust. 2 u.o.p. Jeżeli drzewo lub krzew znajduje się na takim terenie (na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków – art. 83a ust. 1 u.o.p.), to właściwy do wydania zezwolenia na jego usunięcie jest wojewódzki konserwator zabytków. W innych przypadkach właściwy jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta.

Należy zauważyć, że organ ochrony konserwatorskiej, właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków, to ten sam organ (wojewódzki konserwator zabytków), który decyduje o wpisaniu określonego zabytku nieruchomego do rejestru zabytków (art. 9 ust. 1 u.o.o.z.), a tym samym o zakresie (w tym wielkości terenu) ochrony prawnej udzielonej decyzją o wpisie. To ten organ, jako wyspecjalizowany z zakresie ochrony zabytków i opieki na nimi, jest najlepiej zorientowany, w jakim zakresie należy objąć dany zabytek nieruchomy ochroną, tak aby najwłaściwiej realizować cel tej ochrony poprzez m.in. zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytku i udaremnianie niszczenia zabytku. Stwierdziwszy więc, że np. konieczne jest zapewnienie ochrony zabytku wpisanego do rejestru przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych, wojewódzki konserwator zabytków może "rozszerzyć" zakres ochrony poprzez wyznaczenie wokół lub przy zabytku jego otoczenia. Jeżeli zatem organ ochrony konserwatorskiej dojdzie do wniosku, że otoczenie zabytku nieruchomego, będącego budynkiem, stwarza zagrożenie uszczerbkiem jego wartości lub jego zniszczeniem (np. przez znajdujące się w tym otoczeniu elementy przyrodnicze), to rozszerzy zakres udzielonej ochrony poprzez wpisanie do rejestru tego otoczenia. W takiej sytuacji organ ten stanie się też właściwy do podjęcia decyzji w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa znajdującego się w wyznaczonym otoczeniu.

Zaakceptowanie stanowiska, że wojewódzki konserwator zabytków jest właściwy do udzielenia zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu zawsze, gdy drzewo to lub krzew znajduje się na terenie nieruchomości, na której znajduje się zabytek nieruchomy wpisany do rejestru zabytków, doprowadziłoby do nieuprawnionego rozszerzenia kompetencji wojewódzkiego konserwatora zabytków w stosunku do nieruchomości lub ich części niepodlegających jego ochronie. Należałoby bowiem wtedy zaakceptować np. sytuację, w której niewielki zabytek nieruchomy (np. obiekt małej architektury) znajdowałby się na środku nieruchomości o dużej powierzchni (stanowiącej np. działkę ewidencyjną o powierzchni 10 ha), drzewo przewidziane do usunięcia znajdowałoby się przy granicy tej nieruchomości, a decyzję o pozwoleniu na usunięcie drzewa wdawałby wojewódzki konserwator zabytków. Podobnie – przy zaakceptowaniu takiego stanowiska – konserwator byłby właściwy do wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa, gdyby drzewo to znajdowało się przykładowo kilometr od granicy wpisanego do rejestru zespołu urbanistycznego, ale na terenie nieruchomości o powierzchni np. 10 ha, która w niewielkiej części wchodzi w skład takiego zespołu.

Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, drzewo objęte wnioskiem A. K. znajduje się na terenie nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] obr. nr [...] w [...]. Na podstawie decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2010 r. nr [...] znajdujący się na tej nieruchomości budynek dawnego dworca towarowego został wpisany do rejestru zabytków. Ochroną objęto wyłącznie przedmiotowy budynek – po obrysie murów. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków nie wyznaczył wokół tego zabytku jego otoczenia. Nie znajduje się on także na terenie jednego z układów lub zespołu wymienionych w art. 3 pkt 12 i pkt 13 u.o.o.z. Dlatego organem właściwym do rozpatrzenia wniosku A. K. jest Prezydent Miasta [...].

Z powyższych względów, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.