Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2292/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2,  art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1090
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity.
article: art. 64 ust. 2 w zw. z  art. 31 ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Jolanta Dargas Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi L. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

W dniu 13 maja 2015 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek L. R. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej matkę A. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Wojewoda odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła L. R.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa, przywołując treść art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1090 ze zm.), wskazał, iż aby uzyskać potwierdzenie prawa do rekompensaty, należało wystąpić ze stosownym wnioskiem w ustawowym terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. Wniosek L. R. o potwierdzenie prawa do rekompensaty wpłynął do organu w dniu 13 maja 2015 r. czyli po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Minister wskazał również, że wyrokiem z dnia 23 października 2012 r. Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt. SK 11/12 - sentencja wyroku ogłoszona dnia 30 października 2012 r., Dz. U. z 2012 r. poz. 1195) orzekł, że art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w zakresie, w jakim uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania w dacie 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu 27 lutego 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 195) – zwana dalej "ustawą zmieniającą". Na podstawie art. 1 ustawy zmieniającej dokonano zmiany przepisu art. 2 ustawy. Art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi, iż osoby, którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niespełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą złożyć wniosek o wznowienie postępowania, zaś art. 2.ust. 2 przewiduje również osobom, które nie złożyły wniosku w terminie, o którym mowa art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., złożenie nowego wniosku, o ile wykażą , że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane w tej ustawie. Zdaniem Ministra Skarbu taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, organ II instancji uznał, że Wojewoda [...] w zgodzie z ustawą odmówił L. R. prawa do rekompensaty.

Na powyższą decyzję L. R. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wskazała, że w stosunku do niej nie ma zastosowania art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r., gdyż prawo do rekompensaty zostało już przyznane jej matce, ona natomiast odziedziczyła prawo do reszty niezrealizowanej rekompensaty.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżoną decyzją Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w sprawie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości O. przy ul. [...].

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak również decyzja poprzedzająca nie naruszają prawa.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji były przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1090 z późn. zm.) powoływanej dalej jako: "ustawa zabużańska".

Prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w myśl przepisów tej ustawy, przysługuje ich właścicielowi (art. 2), a w przypadku jego śmierci wszystkim jego spadkobiercom bądź niektórym z nich wskazanym przez pozostałych spadkobierców, o czym stanowi art. 3 ust. 2 ustawy. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r.

Z wniosku złożonego w dniu 13 maja 2015 r.( data złożenia w organie ) przez L. R. wynika, że jej matka A. K. zmarła [...] grudnia 1997 r., ona zaś jest jedyną jej spadkobierczynią na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla W. o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia [...] września 2005 r. sygn. akt [...].

W niniejszej sprawie jednak najistotniejszą kwestią podlegającą ocenie jest kwestia zachowania terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty. Z akt administracyjnych wynika, że wniosek L. R. o potwierdzenie prawa do rekompensaty wpłynął do organu w dniu 13 maja 2015 r.

Przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej termin do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. 31 grudnia 2008 r., jest terminem prawa materialnego, który ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych.

Zatem warunkiem potwierdzenia prawa do rekompensaty, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, jest złożenie stosownego wniosku, jednakże nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Termin ten ma charakter zawity i nie podlega przywróceniu. Uchybienie temu terminowi wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa, i to bez względu na przyczyny złożenia wniosku po terminie. Wygaśnięcie roszczenia oznacza, że po upływie terminu wskazanego w ustawie roszczenie nie przysługuje i nie może być dochodzone. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin, jednakże przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. przepisu takiego nie przewidują. Zasadniczą i zarazem pierwotną przyczyną oddalenia skargi jest to, iż wniosek skarżącej został złożony po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej.

Prawidłowo również organ wskazał, że w tej sprawie nie może mieć zastosowanie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2012 r. (SK 11/12) uznający art. 2 pkt 1 cyt. ustawy za niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, odnośnie obowiązku zamieszkiwania na byłym terytorium Państwa Polskiego. Nowelizacja art. 2 ust. 1 ustawy o prawie do rekompensaty wprowadzona została ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. na skutek ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie sądu treść art. 2 ustawy zmieniającej oznacza, że osoby, którym odmówiono przyznania prawa do rekompensaty wyłącznie z uwagi na fakt nie spełnienia przesłanki zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, mogą na skutek powołanego wyroku i wprowadzonej nowelizacji do ustawy o prawie do rekompensaty ubiegać się o wznowienie postępowania, zaś osoby, które nie złożyły wniosku w terminie, o którym mowa art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. mogą złożyć nowy wniosek, o ile wykażą, że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane w tej ustawie. Termin na złożenie takich wniosków został przewidziany na okres od dnia 27 lutego 2014 r. do 27 sierpnia 2014 r. W tym terminie nie wpłynął wniosek L. R.. Trybunał nie zajmował się więc oceną konstytucyjności art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej.

Nie można również uznać za prawidłowe stanowisko zaprezentowanemu w skardze, że skarżącej nie dotyczy termin określony w ustawie tj. 31 grudnia 2008 r., gdyż jej matce prawo do rekompensaty zostało już przyznane, a ona sama odziedziczyła prawo do niezrealizowanej części rekompensaty, w sprawie nie ma bowiem zastosowania art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Zwrócić należy uwagę na fakt, że aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty (...) ma za zadanie uregulowanie roszczeń zabużańskich w sposób ostateczny. Z tej przyczyny w art. 27 ustawy postanowiono, że postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Przedmiotowa problematyka była zaś w ciągu kilkudziesięciu lat, które minęły od czasu zakończenia II Wojny Światowej, wielokrotnie regulowana w licznych aktach prawnych. Początkowo regulacje te miały charakter cząstkowy, z czasem zaś doczekały się ujęć całościowych jak np. regulacje zawarte w ustawach gruntowych z 1985 r. i 1997 r. tj. w ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm. ) i ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. 2004, Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Następnie tematyce tej poświęcone zostały odrębne ustawy, to jest ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 ze zm.) oraz aktualnie obowiązująca ustawa zabużańska z dnia 8 lipca 2005 r. Istotne zaś jest to, że choć całość regulacji, dotyczącej praw Zabużan cechuje ogólnie zbieżność, związana z jej celem, to jednak pomiędzy poszczególnymi aktami prawnymi występują także istotne rozbieżności. Podstawą nabycia przez A. K.. połowy nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] było rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 12 sierpnia 1957 r. w sprawie trybu dokonywania sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i innych nieruchomości. Z decyzji nr [..] z dnia [...] lutego 1962 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. wynika, że A. K. jako repatriantce, która pozostawiła poza granicami Państwa Polskiego nieruchomość o wartości [...] zł, przyznano w zamian nieruchomość państwową o wartości [...] zł. Jednak sprawa wszczęta wnioskiem skarżącej z dnia 13 maja 2015 r. złożonym w trybie ustawy z 2005 r. stanowi sprawę odrębną od sprawy zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 1962 r. na podstawie przepisów obowiązujących przed jej wejściem w życie ustawy z dnia 2005 r. Postępowanie wszczęte na wniosek A. K. nie było zatem wszczęte i zakończone, nie ma zatem do takiej sytuacji zastosowanie art. 27 ustawy z 2005 r., który dotyczy jedynie spraw wszczętych a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Częściowa realizacja prawa do ekwiwalentu na podstawie wcześniej obowiązujących regulacji nie zamykała drogi do dochodzenia tego prawa na podstawie aktualnie obowiązującej ustawy zabużańskiej, o ile jednak stosowny wniosek został złożony w terminie określonym w ustawie.

Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Sądu, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, przepisy prawa materialnego jak również postępowania administracyjnego zostały właściwie zastosowane zarówno przez Ministra Skarbu Państwa jak i Wojewodę [...].

W tej sytuacji, w oparciu o art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – Sąd skargę oddalił.