Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2360/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 25
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.), Sędzia del. WSA Iwona Kosińska, Protokolant starszy asystent Piotr Baryga, po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 września 2011 r. sygn. akt II SA/Op 248/11 w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu, 2. odstępuje od zasądzenia od W. B. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt II SA/Op 248/11, po rozpoznaniu skargi W. B., uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

W dniu 14 stycznia 2009 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lewinie Brzeskim wpłynął wniosek W. B. (wówczas noszącej jeszcze nazwisko G.) o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka w dniu 7 lipca 2008 r.

W toku postępowania wezwano stronę do złożenia wyjaśnień, w związku z czym ojciec strony poinformował o niemożliwości osobistego stawiennictwa córki przebywającej za granicą i przedłożył jej pisemne oświadczenie, w którym strona wskazała, że w okresie od 15 września 2007 r. do 27 stycznia 2008 r. pracowała poza granicami kraju, a w chwili obecnej nie pracuje, mieszkając w Wielkiej Brytanii, gdzie prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dzieckiem i jego ojcem, jak również pobiera tam zasiłek rodzinny, jednak nie otrzymała "becikowego".

Burmistrz Lewina Brzeskiego decyzją z dnia [...] marca 2009 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, wywodząc w uzasadnieniu, że wnioskodawczyni urodziła dziecko w Wielkiej Brytanii, gdzie również obecnie przebywa i pobiera zasiłek rodzinny, a okoliczności te wskazują jednocześnie, iż strona nie zamieszkuje na terenie Polski, stąd nie spełnia wymogu otrzymania świadczenia określonego w art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Skoro zaś zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe w Anglii, gdzie zatrudniony też jest ojciec dziecka, podlega ustawodawstwu angielskiemu. Decyzja przesłana została stronie na adres w Wielkiej Brytanii wskazany przez nią w złożonym do akt sprawy oświadczeniu jako jej adres tymczasowy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, po rozpatrzeniu odwołania W. B., decyzją z dnia [...] września 2009 r., uchyliło powyższą decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że treść wniosku oraz oświadczenia strony nie były wystarczające do uznania, iż zamieszkuje ona w Wielkiej Brytanii i że tam znajduje się jej ośrodek osobistych oraz majątkowych interesów.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ I instancji pismem z dnia 25 listopada 2009 r. (przesłanym na adres wnioskodawczyni w Lewinie Brzeskim) wezwał stronę w trybie art. 61 § 1 i 4 oraz art. 64 § 2 K.p.a. do udzielenia wyjaśnień mających na celu ustalenie charakteru jej pobytu poza granicami kraju oraz ustalenie, czy członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie z tytułu urodzenia się dziecka. Ponadto, wskazując na treść art. 15b ust. 5 i ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych wezwał do dostarczenia zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego fakt pozostawania pod opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży do porodu. W odpowiedzi W. B. wyjaśniła, że pobyt jej rodziny za granicą ma charakter tymczasowy, pracowała w Wielkiej Brytanii w okresie od 15 września 2007 r. do 27 stycznia 2008 r. oraz ponownie od kwietnia 2009 r., natomiast będąc w ciąży była na utrzymaniu ojca dziecka – A. B., z którym wzięła ślub w dniu 15 sierpnia 2009 r. w Polsce. Wskazała też, że świadczenie rodzinne na dziecko wypłaca instytucja brytyjska, natomiast żądanie zaświadczenia lekarskiego uważa za bezprawne, gdyż do roku 2009 r. brak było ustawowego obowiązku jego przedłożenia, a dziecko urodziło się w dniu 7 lipca 2008 r. Dodatkowo A. G., powołując się na udzielone mu pełnomocnictwo, w pismach z dnia 30 listopada 2009 r. i z dnia 1 grudnia 2009 r. oświadczył, że od dnia 20 września 2009 r. córka ponownie przebywa w Wielkiej Brytanii wraz z dzieckiem i mężem, a w czasie pobytu za granicą kilkakrotnie przebywała w Polsce, ostatnio od 7 sierpnia do 20 września 2009 r., natomiast dziecko przebywało w Polsce od czerwca 2009 r. do 20 września 2009 r.

Burmistrz Lewina Brzeskiego decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], na podstawie art. 1 ust. 3, art. 15b oraz art. 23 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, odmówił przyznania W. B. jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka.

W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i przytaczając treść przepisów powołanych jako podstawa prawna decyzji – stwierdził, że od 2007 r. strona zamieszkuje w Wielkiej Brytanii, gdzie znajduje się ośrodek jej osobistych i majątkowych interesów oraz centrum życiowe. W tym zakresie wywiódł, że o fakcie zamieszkiwania i przeniesienia centrum spraw życiowych za granicę świadczy zarówno zamieszkiwanie całej rodziny na terytorium Wielkiej Brytanii, jak i źródło dochodów rodziny pochodzące z pracy wykonywanej za granicą. Organ odnotował ponadto, że świadczenie rodzinne na dziecko strony pobierane jest w instytucji brytyjskiej, a sama strona, jako osoba zatrudniona, posiada nadany przez instytucję brytyjską National Insurance Number, który uprawnia do korzystania ze świadczeń przewidzianych przez ustawodawstwo brytyjskie. Jak wynika z rozdzielnika decyzji, decyzja przesłana została stronie na wskazany przez nią adres w Wielkiej Brytanii

W. B. w odwołaniu od powyższej decyzji wskazała, że w okresie ciąży do rozwiązania nie pracowała za granicą, lecz przebywała tam z przerwami pobytu w Polsce. Jednocześnie, jej córka, która urodziła się za granicą, ma obywatelstwo polskie i na stałe zameldowana jest w Lewinie Brzeskim. Wyjaśniła, że z chwilą urodzenia się dziecka jej mąż zaczął pobierać na nie zasiłek rodzinny, jednak w Wielkiej Brytanii nie otrzymała jednorazowej zapomogi z tytuł urodzenia się dziecka. Na skutek zmiany przepisów wspólnotowych w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego świadczenie to nie wchodzi przy tym w zakres koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wobec tego od dnia 7 lipca 2008 r. prawo do tej zapomogi ustala organ właściwy, a fakt wykonywania, pobytu tymczasowego za granicą, czy pobierania tam zasiłku rodzinnego na dziecko, nie ma w tym zakresie znaczenia. Dodatkowo, jako bezpodstawne skarżąca wskazała żądanie od niej zaświadczenia lekarskiego i zaznaczyła, że numer NIN nie świadczy o stałym pobycie w Wielkiej Brytanii.

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W zakresie materialnej podstawy prawnej przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka organ odwoławczy powołał regulacje art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodził się przy tym z twierdzeniem strony, że wskazane świadczenie wyłączone zostało z zakresu przedmiotowego koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Kolegium podkreśliło, że ta okoliczność nie zmienia jednak tego, że przyznanie wnioskowanego przez stronę świadczenia jest uzależnione od spełnienia przesłanki określonej w art. 1 ust. 3 w postaci zamieszkiwania przez osobę uprawnioną na terytorium kraju przez okres zasiłkowy, w którym osoba ta otrzymuje zapomogę. W odniesieniu do pojęcia miejsca zamieszkania organ wskazał, że pojęcie "zamieszkiwania" nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, stąd zastosowanie w tym zakresie znajduje definicja miejsca zamieszkania określona w art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym o miejscu zamieszkania decyduje faktyczne przebywanie oraz zamiar stałego pobytu. Dalej organ zaznaczył, że ustalenie zamiaru następuje w oparciu o kryteria zobiektywizowane, a o zamieszkiwaniu w danej miejscowości można mówić wtedy, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że miejscowość ta jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby i stanowi jej centrum życiowe. W stosunku do osób mających miejsce zamieszkania w kraju, a wyjeżdżających za granicę istotne znaczenie ma przy tym to, czy dana osoba wyjechała za granicę na pobyt czasowy, przy czym zamiar należy ocenić na podstawie całokształtu okoliczności. Jednocześnie, w zakresie interpretacji art. 1 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując na rozbieżności w orzecznictwie, Kolegium stwierdziło, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie jest to, czy strona winna przebywać na terytorium Polski przez cały okres zasiłkowy, czy też jedynie w chwili składania wniosku o świadczenie, gdyż zarówno w chwili składania wniosku, tj. w dniu 14 stycznia 2009 r., jak i w okresie zasiłkowym 2008/2009, który trwał od 1 września 2008 r. do 31 października 2009 r., W. B. zamieszkiwała za granicą, co potwierdza fakt urodzenia przez nią dziecka w Wielkiej Brytanii, pozostawanie do kwietnia 2009 r. na utrzymaniu męża pracującego w Wielkiej Brytanii, wskazana przez stronę okoliczność, że od stycznia 2008 r. do czasu porodu, z przerwami na pobyt w Polsce, przebywała za granicą, a także fakt, że była zatrudniona za granicą w 2007 r. i ponownie podjęła tam pracę od kwietnia 2009 r. Zdaniem organu, w świetle tych okoliczności przyjąć należało, że zarówno w dniu składania wniosku, jak i przez cały okres zasiłkowy, centrum spraw życiowych W. B. skupione było w Wielkiej Brytanii, gdzie koncentruje się jej życie rodzinne i zawodowe. Nie dając wiary twierdzeniu strony, że jej pobyt za granicą ma charakter czasowy, organ odwoławczy stwierdził, że długość tego pobytu, jego charakter oraz fakt urodzenia za granicą dziecka, na które mąż strony pobiera świadczenia przewidziane w ustawodawstwie brytyjskim, wskazują na zamieszkiwanie w Wielkiej Brytanii, a nie w Polsce. Jak zaznaczył, w analizowanym okresie pobyt za granicą nie miał charakteru czasowego związanego z wyjazdem turystycznym albo podjęciem lub kontynuowaniem nauki, a fakt stałego zameldowania w kraju nie ma znaczenia dla oceny, czy strona zamieszkiwała w Polsce. Końcowo organ stwierdził, że w dniu składania przez stronę wniosku przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie nakładały na stronę ubiegającą się o przyznanie świadczenia obowiązku przedłożenia zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie kobiety pod opieką medyczną, wobec czego żądanie tego dokumentu przez organ pierwszej instancji było niezasadne.

W skardze na powyższą decyzję W. B. wskazała na długi okres rozpoznawania sprawy i zarzuciła bezzasadność rozstrzygnięcia, dyskryminację strony jako obywatelki państwa będącego członkiem UE, a także niezgodność z zasadą równości i sprawiedliwości społecznej. Podnosząc, że jej pobyt za granicą ma charakter czasowy, podkreśliła jego zarobkowy charakter oraz fakt, że zarówno skarżąca, jak i jej mąż oraz córka, urodzona w Wielkiej Brytanii, posiadają obywatelstwo polskie i są zameldowani w Polsce na pobyt stały. Odnosząc się do przepisów wspólnotowych z zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wyjaśniono, że nie mają one zastosowania do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, a fakt pobytu tymczasowego za granicą i pobieranie zasiłku rodzinnego nie mają wpływu na ustalenie zapomogi przez właściwy organ.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku zaznaczył, że skargę należało uwzględnić, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Dalej Sąd wskazał, że warunki nabycia prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka określa przepis art.15b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tą regulacją, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jednorazowa zapomoga przyznawana jest z tytułu urodzenia się żywego dziecka w wysokości 1000 zł na jedno dziecko (ust. 1); przysługuje ona matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka – niezależnie od wysokości dochodów (ust. 2); wniosek o jej wypłatę składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka (ust. 3).

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego rozważając przesłankę z art. 15b ust. 4 ustawy słusznie organ odwoławczy uznał, że świadczenie, którego przyznania domaga się skarżąca, wyłączone jest z koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a zastosowanie w tym zakresie mają przepisy ustawy.

Odmawiając skarżącej jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, w ocenie Sądu organy przedwcześnie jednak uznały, że nie spełniła ona obligatoryjnej przesłanki przyznania świadczenia określonej w art. 1 ust. 3 ustawy. Powołany ostatnio przepis stanowi, że świadczenia rodzinne przysługują osobom wymienionym w ust. 2, czyli m.in. obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. W świetle tej regulacji stwierdzić należy, że realizacja uprawnienia do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, tak samo jak i realizacja innych świadczeń rodzinnych, jest uzależniona od zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organy administracji rozpoznające wniosek skarżącej o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka zobowiązane były zatem w pierwszej kolejności ustalić, czy spełnia ona warunek określony w art. 1 ust. 3 ustawy, to jest czy zamieszkiwała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym ubiega się o przyznanie świadczenia rodzinnego.

Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak też inne przepisy prawa administracyjnego nie definiują pojęcia "zamieszkania", użytego przez ustawodawcę w art. 1 ust. 3 ustawy. Z tego względu dla oceny jego znaczenia należy odwołać się do przepisów prawa cywilnego określających miejsce zamieszkania osoby fizycznej. Zgodnie z art. 25 kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie i w doktrynie ugruntowany jest pogląd, iż zamieszkanie jest prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do miejsca, na którą składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestawać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, ponieważ sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości, i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Sąd I instancji podkreślił, że przerwa w faktycznym przebywaniu w danym miejscu, i to nawet długotrwała, nie daje automatycznie podstaw do uznania, że nie stanowi ono miejsca zamieszkania. Tymczasowa zmiana miejsca pobytu zasadniczo pozostaje bowiem bez wpływu na miejsce zamieszkania. O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Zwykle, choć nie zawsze, zamieszkiwanie połączone jest zatem z określonym tytułem prawnym do lokalu i posiadaniem w nim przedmiotów niezbędnych do materialnej egzystencji, a także istnieniem więzi z danym środowiskiem i skoncentrowanie w danym miejscu swoich spraw. Uznanie, że dana osoba opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania nie będzie zatem uzasadnione w razie stwierdzenia, że co prawda dana osoba nie przebywa w miejscu zamieszkiwania, lecz jedynie czasowo, a okoliczności faktyczne wskazują na istnienie po jej stronie zamiaru powrotu i stałego w nim zamieszkiwania.

W stosunku do osób mających miejsce zamieszkania w kraju, a wyjeżdżających za granicę, istotne znaczenie ma okoliczność, czy dana osoba wyjechała za granicę na pobyt czasowy, który to zamiar w obecnym stanie prawnym należy oceniać na podstawie całokształtu okoliczności. W przypadkach zaś wątpliwości dotyczących okresowej zmiany miejscowości faktycznego przebywania zainteresowanego przyjmuje się zgodnie, że tymczasowa zmiana miejsca pobytu pozostaje generalnie bez wpływu na miejsce zamieszkania osoby fizycznej, na tle art. 25 k.c. Obok faktycznego przebywania, o miejscu zamieszkania decyduje bowiem także zamiar stałego pobytu, a więc wola stałego zamieszkiwania. Jej ustalenie winno być natomiast oparte o kryteria zobiektywizowane. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić więc wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej. Przy tym, o ile samo zameldowanie w danym miejscu na pobyt stały nie przesądza o miejscu zamieszkania, gdyż nie jest z nim związane domniemanie, że określa ono miejsce zamieszkania, a zatem nie przesądza ono o miejscu zamieszkania, to zaznaczyć należy, że w świetle przesłanek zameldowania na pobyt stały, okoliczność zameldowania winna być brana pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanki z art. 1 ust. 3 ustawy, jako mogąca wskazywać na zamiar zamieszkiwania.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, rozstrzygając o uprawnieniu skarżącej do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka organy obowiązane były ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, czy skarżąca zamieszkuje na terenie Polski, a w związku z tym ustalić także, czy jej pobyt w Wielkiej Brytanii ma charakter stały, czy tylko czasowy. Ustalenia, jak i ocena w tym zakresie, winny zostać dokonywane przez organy, według zasad określanych przez przepisy postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu Wojewódzkiego organy naruszyły powyższe zasady procesowe i przedwcześnie wyraziły stanowisko co do tego, że skarżąca nie spełniła przesłanki przyznania świadczenia, określonej w art. 1 ust. 3 ustawy. Ocenę organów w tym zakresie trudno uznać za opartą na wszechstronnie zebranym i rozważonym materiale dowodowym. W szczególności ustalenia odnośnie miejsca zamieszkania skarżącej dokonane zostały jedynie na podstawie pisemnego oświadczenia strony i jej ojca. Wprawdzie z oświadczeń tych wynika, że skarżąca przebywa w Wielkiej Brytanii, gdzie urodziła dziecko, podjęła zatrudnienie i gdzie jej mąż pracuje oraz pobiera zasiłek rodzinny na dziecko, niemniej jednak strona wyraźnie w złożonym oświadczeniu oraz konsekwentnie w toku całego postępowania twierdziła, że jej pobyt za granicą jest czasowy i ma charakter zarobkowy, a miejsce jej zamieszkania znajduje się w Polsce. Wskazywała przy tym, że w okresie ciąży przebywała za granicą z przerwami na pobyt w Polsce, gdzie zawarła też związek małżeński. W odniesieniu do tych okoliczności Sąd zauważył, że sam fakt przebywania, o którym mowa w art. 25 k.c. nie jest definiowany trwałością pobytu, a przy ustalaniu miejsca zamieszkania uwzględnić należy zamiar stałego pobytu w danym miejscu. W przedmiotowej sprawie organy nie wyjaśniły okoliczności dotyczących zamieszkiwania skarżącej w kraju i nie przeprowadziły w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego, w szczególności pozwalającego potwierdzić zamiar strony stałego pobytu w kraju, bądź też ujawniającego okoliczności wskazujące na to, że pobyt skarżącej w kraju nie ma charakteru stałego, tj. że miejsce, które wskazuje jako miejsce jej zamieszkania, nie wykazuje cech jej głównego ośrodka życia. Chodzi tu o okoliczności związane z fizycznym przebywanie w określonym miejscu, jego celem, przyczynę opuszczenia miejsca zamieszkania oraz związek z nim. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma bowiem to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Przerwa w przebywaniu w miejscu zamieszkania, nawet długotrwała, nie stanowi z kolei wystarczającej podstawy do uznania, że dane miejsce nie jest miejscem zamieszkania. Taką szczególną okolicznością jest czasowy wyjazd za granicę w celach zarobkowych. Nawet długotrwałe opuszczenie miejsca zamieszkania, w związku z wyjazdem za granicę Polski w celach zarobkowych, nie stanowi przeszkody do posiadania miejsca zamieszkania w kraju, jeżeli okoliczności faktyczne związane z wyjazdem w sposób niebudzący wątpliwości nie potwierdzają, że wyjazdowi towarzyszył zamiar zmiany centrum życiowego.

W ocenie Sądu I instancji organy nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego co do miejsca zamieszkania skarżącej w Polsce, w zakresie okoliczności pozwalających ustalić, czy jej przebywanie w tym miejscu wskazuje na zamiar stałego w nim pobytu. Jednocześnie też stwierdzenie, że miejsce zamieszkania skarżącej znajduje się w Wielkiej Brytanii, nie zostało oparte na dowodach mogących potwierdzić, że skarżąca opuściła miejsce zamieszkania w Polsce z zamiarem zorganizowania swojego centrum życiowego w innym miejscu. Wystarczającej ku temu przesłanki nie stanowi fakt, że skarżąca przebywa za granicą wraz z mężem i dzieckiem, skoro przebywa tam z uwagi na pracę, z czym związana jest z kolei konieczność urządzenia sobie tam czasowo życia. Samo przebywanie poza granicami kraju nie świadczy jeszcze o zamiarze stałego tam pobytu zwłaszcza, gdy strona wskazuje na czasowy charakter pobytu za granicą. Powołując się na okoliczność pobierania przez męża skarżącej świadczenia rodzinnego na dziecko w Wielkiej Brytanii organy nie wskazały również w żaden sposób, dlaczego w ich ocenie przemawia ona za uznaniem, że centrum życiowe skarżącej znajduje się za granicą.

Sąd doszedł do przekonania, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby w toku postępowania organy dokonały ustalenia oraz wnikliwej analizy stanu faktycznego w kontekście przesłanki z art. 1 ust. 3 ustawy, związanej z zamieszkiwaniem skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przez co naruszyły wskazane wcześniej przepisy procedury administracyjnej. W sytuacji, gdy okoliczność ta miała decydujące znaczenie dla rozpatrzenia wniosku, organy nie powinny były ograniczać się do oświadczenia złożonego przez stronę i jej ojca, lecz szczegółowo wyjaśnić okoliczności dotyczące miejsca zamieszkania strony i charakteru jej pobytu w kraju oraz za granicą, przy pomocy wszelkich możliwych środków dowodowych, w tym np. w postaci zeznań świadków, czy oględzin miejsca zamieszkania w kraju. Brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, jako mogący mieć wpływ na wynik sprawy, stanowił podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 135 p.p.s.a.

Ponadto Sąd Wojewódzki zauważył, że nie podejmując w toku postępowania administracyjnego działań zmierzających do wyjaśnienia, czy w toku postępowania skarżąca działała samodzielnie, czy też przez pełnomocnika w osobie swojego ojca, organy mogły dopuścić się również naruszenia art. 33 i art. 40 k.p.a. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem kserokopia pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą ojcu – A. G. – do reprezentowania jej w postępowaniu przed organami samorządu terytorialnego. Dokument ten jest częściowo nieczytelny, gdyż nie zawiera daty jego sporządzenia, a ponadto nie jest potwierdzony za zgodność z oryginałem, stosownie do treści art. 76a § 2 k.p.a.

Z uwagi na to, że organy dopuściły się wskazanych wyżej naruszeń przepisów procedury administracyjnej, które to uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia wniosło o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Opierając skargę na podstawach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 1 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez nieuzasadnioną interpretację pojęcia "miejsce zamieszkania", utożsamiającą miejsce zamieszkania osoby fizycznej z miejscem, gdzie znajduje się tradycyjnie rozumiany dom rodzinny i nieuwzględniającą sytuacji prawnej, w jakiej znajduje się obecnie obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, uprawniony do przemieszczania się, przebywania, podejmowania zatrudnienia lub działalności gospodarczej, zapewnienia sobie odpoczynku i korzystania z różnorodnych świadczeń w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej, a co za tym idzie – uprawniony do swobodnej zmiany miejsca zamieszkania, podczas gdy w aktualnym stanie prawnym miejsce zamieszkania należy w istocie rozumieć jako miejsce, w którym osoba zwykle przebywa;

2) naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, art. 135, a także art. 141 § 4 zd. 2 w zw. z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niesłuszne przyjęcie, że zasadne jest uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz przez niesłuszne związanie organów administracyjnych nietrafnymi i zbyt ogólnymi zaleceniami, które w istocie nie ujawniają wad dotychczas przeprowadzonego przez nie postępowania dowodowego, ani też nie udzielają wskazań co do dalszego toku postępowania administracyjnego, podczas, gdy – w istniejącym stanie faktycznym i prawnym sprawy – wbrew ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wyrażonej wskutek dokonania wadliwej wykładni art. 1 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zbędne jest prowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia miejsca zamieszkania W. B., a organy administracyjne nie dopuściły się naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu podkreślono, że A. G. działał w oparciu o pełnomocnictwo z 14 lutego 2009 r. Jakkolwiek do akt sprawy złożył jedynie kopię tego pełnomocnictwa, to jednak W. B. potwierdziła fakt umocowania swego ojca w treści osobiście wniesionego odwołania z 30 marca 2009 r. (dokument w aktach sprawy). Niesłusznie więc WSA w Opolu, w zaskarżonym wyroku, wytknął organom administracyjnym nieistotne, w ocenie Sądu, naruszenie przepisów z zakresu procedury administracyjnej, tj. art. 33 i art. 40 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie kwestii udzielenia pełnomocnictwa, co nie wpłynęło jednak na korzystanie przez stronę z przysługujących jej uprawnień.

Dalej wskazano, że zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenia rodzinne przysługują osobom, o których mowa w art. 1 ust. 2 cyt. ustawy (tj. m.in. obywatelom polskim), jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Zamieszkiwanie, o którym mowa w powyższym przepisie interpretowane jest jako przebywanie z zamiarem stałego pobytu, a więc jako posiadanie miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. Zamiar stałego pobytu to element subiektywny i zmienny w czasie, a jego istnienie lub nieistnienie organy administracyjne mogą ustalać wyłącznie poprzez dostrzeżenie cech typowych dla zjawiska zogniskowania spraw życiowych osoby fizycznej w danej miejscowości.

Na poparcie powyższego pogląd Kolegium przytoczyło szereg orzeczeń sądów administracyjnych, z których wynika, że miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba przebywa m.in. ze względu na dostępność lokalu mieszkalnego, czy zatrudnienia, możliwość odpoczynku, zapewnienia dzieciom dostępu do placówek edukacyjnych, czy dostępność rozmaitych świadczeń. Podkreślono, że wyjazd związany z koniecznością świadczenia pracy poza siedzibą pracodawcy, nawet jeśli jest długotrwały, to zwykle jednak nie spowoduje zmiany miejsca zamieszkania pracownika. Jeżeli jednak osoba opuszcza miejsce zamieszkania ze względu na brak możliwości podjęcia zatrudnienia i jej powrót do dotychczasowego miejsca zamieszkania ma charakter potencjalny, uzależniony od sytuacji gospodarczej, czy rodzinnej, i pozbawiony jest terminu dającego się określić choćby w przybliżeniu, to zasadne będzie przyjęcie, że nastąpiła zmiana miejsca zamieszkania.

Skarżące Kolegium wskazując na regulacje w prawie Unii Europejskiej podniosło, że w unormowaniach tych dopuszczono i zagwarantowano swobodę ustalenia lub zmiany miejsca zamieszkania.

Zdaniem Kolegium z przytoczonych przepisów wspólnotowych oraz sądowej wykładni prawa wynika, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba faktycznie przebywa i w której zamiar przebywania wyraża poprzez ześrodkowanie w niej swoich spraw życiowych. Zamiar takiego przebywania nie musi się cechować dużą rozciągłością w czasie, a wyjazdy z miejsca zamieszkania, choćby nawet częste lecz przemijające, nie skutkują opuszczeniem miejsca zamieszkania. Ponadto, o miejscu zamieszkania nie decyduje miejsce zameldowania na pobyt stały, ani obywatelstwo.

Odnosząc taką konkluzję do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy SKO stwierdziło, że skarżąca nie zamieszkuje w Polsce skoro wyjechała z kraju w roku 2007 i od tamtego czasu, z krótkimi przerwami, przebywa zagranicą - obecnie w Wielkiej Brytanii, gdzie ona i jej mąż podjęli pracę (wobec niemożności znalezienia zatrudnienia w kraju), gdzie urodziło się dwoje ich dzieci i gdzie pobierane są świadczenia rodzinne podlegające koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, pomimo posiadania polskiego obywatelstwa i adresu zameldowania w Lewinie Brzeskim. Oceny tej nie może zmienić wyrażane przez stronę skarżącą przekonanie, że wyjazd poza granice Polski ma charakter tymczasowy i zarobkowy, gdyż skarżąca wyjechała z kraju z powodu braku zatrudnienia (okoliczność podniesiona przez pełnomocnika skarżącej), a więc z powodu braku perspektyw na uzyskanie i utrzymanie odpowiednich warunków bytowych, a moment jej potencjalnego powrotu do Lewina Brzeskiego nie został wyznaczony jakimkolwiek terminem, ani też podjęcie decyzji o możliwym powrocie nie zostało powiązane ze spełnieniem się jakiegokolwiek warunku. Skarżąca nie podjęła żadnych działań wskazujących na realizację zamiaru powrotu do Polski, a wręcz przeciwnie, podnoszone przez nią, krótkie okresy przebywania w kraju, były jedynie przerwami w stosunku do przebywania zagranicą i kończyły się wraz z powrotem do Wielkiej Brytanii. Ustalone okoliczności faktyczne wyraźnie wskazują, że skarżąca przeniosła centrum swoich spraw życiowych do Zjednoczonego Królestwa, a w Polsce pozostał jej dom rodzinny. Zdaniem Kolegium przyjęcie, że skarżąca zamieszkuje w Polsce byłoby niesłuszną, restrykcyjną oceną miejsca zamieszkania osoby fizycznej, będącej obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, niezgodną z ideą swobodnego przepływu osób. Oprócz tego, Kolegium Odwoławcze podnosi, że skarżąca nie zamieszkiwała w Polsce ani w okresie zasiłkowym w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani w dniu wystąpienia z wnioskiem o udzielenie świadczenia rodzinnego.

Wykładnia prawa, dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, prowadzi w swej istocie do wykreowania stanu prawnego, w którym osoba ubiegająca się o świadczenia rodzinne będzie uznawana, przez organy administracyjne, za posiadającą miejsce zamieszkania w miejscu, gdzie ubiega się o świadczenia i może te świadczenia uzyskać, podczas gdy – w istniejącym stanie prawnym – inaczej niż wskazywałby na to zaskarżony wyrok, to miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia decyduje o właściwości organu administracyjnego i dopuszczalności udzielenia świadczeń rodzinnych.

Zalecenia Sądu, dotyczące ustalenia przez organy administracyjne zamiaru strony skarżącej, wyznaczającego miejsce stałego pobytu w określonej miejscowości, mają charakter niezwykle ogólny i w swej istocie nie wskazują na zaistnienie jakichkolwiek konkretnych wad postępowania dowodowego, a ponadto w nieuprawniony sposób kwestionują wiarygodność wyjaśnień złożonych przez stronę skarżącą i jej pełnomocnika. Uzasadnienie wyroku w swej istocie nie zawiera wskazań co do toku postępowania administracyjnego, a jedynie nakazuje dalsze prowadzenie postępowania w celu ustalenia okoliczności, które były już przedmiotem badania w dotychczasowym postępowaniu i – co ważne – nie są przedmiotem sporu, gdyż sporna jest jedynie ocena skutków prawnych ustalonego stanu faktycznego. Nawet, gdyby organ administracyjny przeprowadził oględziny domu rodzinnego skarżącej lub przesłuchał sąsiadów w charakterze świadków, to czynności takie w żaden sposób nie przyczyniłoby się do ustalenia miejsca zamieszkania skarżącej, jako osoby faktycznie w Polsce nieobecnej. Sąd dopatrzył się, w postępowaniu przeprowadzonym przez organy administracyjne, naruszenia podstawowych zasad dotyczących gromadzenia i oceny materiału dowodowego, lecz nie wskazał na czym naruszenie to miałoby polegać. Zdaniem Kolegium uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wymogom nałożonym przez ustawę o postępowaniu przed sądami, gdyż nie ujawnia motywów podjętego rozstrzygnięcia o uchyleniu decyzji organów administracyjnych obu instancji oraz nie zawiera konkretnych zaleceń dotyczących dalszego toku postępowania administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, zwanej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania, przewidzianych w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Skarga oparta została na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

Jako uzasadniony należało uznać zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji przyjęły, że w ustalonych okolicznościach sprawy uzasadniona była odmowa przyznania skarżącej jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka wobec niespełnienia obligatoryjnej przesłanki przewidzianej w art. 1 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z wymienionym przepisem, świadczenia rodzinne przysługują osobom, które zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Wobec braku stosownego unormowania w ustawie o świadczeniach rodzinnych, Sąd Wojewódzki zaznaczył, że znaczenie pojęcia "zamieszkiwanie" użyte przez ustawodawcę w art. 1 ust. 3 ustawy należy oceniać przez odwołanie się do art. 25 k.c.

Sąd Wojewódzki po przedstawieniu szerokiej argumentacji dotyczącej wykładni art. 1 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności użytego w nim warunku "zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" – doszedł do wniosku, że w tym zakresie organy nie dokonały wystarczających ustaleń oraz analizy stanu faktycznego, czym naruszyły reguły procesowe określone w przepisach art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd zaznaczył, że organy w niniejszej sprawie obowiązane były ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, czy skarżąca zamieszkuje na terenie Polski oraz czy jej pobyt w Wielkiej Brytanii ma charakter stały, czy tylko czasowy.

Sąd zwrócił uwagę, że ustalenia odnośnie miejsca zamieszkania skarżącej dokonane zostały jedynie na podstawie pisemnego oświadczenia strony i jej ojca.

Sąd dostrzegł, że wprawdzie z tych oświadczeń wynika, że skarżąca przebywa w Wielkiej Brytanii, gdzie urodziła dziecko, podjęła zatrudnienie i gdzie pracuje jej mąż oraz pobiera zasiłek rodzinny na dziecko to jednak strona jednocześnie twierdziła, że jej pobyt za granicą jest czasowy i ma charakter zarobkowy. Wskazywała przy tym, że w okresie ciąży przebywała za granicą z przerwami na pobyt w Polsce, gdzie zawarła też związek małżeński.

W ocenie Sądu organy nie wyjaśniły okoliczności dotyczących zamieszkiwania skarżącej w kraju i nie przeprowadziły w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego, w szczególności pozwalającego potwierdzić zamiar strony stałego pobytu w kraju, bądź też ujawniającego okoliczności wskazujące na to, że pobyt skarżącej w kraju nie ma charakteru stałego, tj. że miejsce, które wskazuje jako miejsce jej zamieszkania, nie wykazuje cech jej głównego ośrodka życia.

Według Sądu stwierdzenie w decyzjach organów obu instancji, że miejsce zamieszkania skarżącej znajduje się w Wielkiej Brytanii, nie zostało oparte na dowodach mogących potwierdzić, że skarżąca opuściła miejsce zamieszkania w Polsce z zamiarem zorganizowania swojego centrum życiowego w innym miejscu.

Z wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku wynika, że niezależnie od oświadczeń złożonych przez stronę i jej ojca, organy powinny szczegółowo wyjaśnić okoliczności dotyczące miejsca zamieszkania strony i charakteru jej pobytu w kraju oraz za granicą, przy pomocy wszelkich możliwych środków dowodowych, w tym np. w postaci zeznań świadków, czy oględzin miejsca zamieszkania w kraju.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które zakwestionowało powyższą ocenę Sądu Wojewódzkiego, wskazując m.in., że w sprawie nie były sporne istotne okoliczności dotyczące miejsca zamieszkania skarżącej, a jedynie ocena skutków prawnych ustalonego stanu faktycznego.

Wskazać w tym miejscu należy, że kontrolowane przez Sąd Wojewódzki decyzje wydane były wskutek ponownego rozpoznania sprawy. Przy pierwszym bowiem rozstrzyganiu odwołania Kolegium uchyliło decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że w przeprowadzonym postępowaniu nie ustalono w sposób niebudzący wątpliwości, jaki charakter ma pobyt wnioskodawczyni poza granicami kraju i gdzie znajduje się centrum jej spraw życiowych oraz ośrodek jej majątkowych interesów.

Z uwagi na wskazywaną przez stronę niemożność osobistego stawiennictwa w urzędzie organu pierwszej instancji, zobowiązano wnioskodawczynię do udzielenia wyjaśnień dotyczących charakteru pobytu poza granicami kraju.

W rezultacie w trakcie całego postępowania strona i jej ojciec złożyli pisemne wyjaśnienia z dnia 14 lutego 2009 r., 29 listopada 2009 r., 30 listopada 2009 r. i z dnia 1 grudnia 2009 r.

Opierając się na powyższych oświadczeniach, jak też twierdzeniach zawartych w odwołaniu oraz danych wynikających z aktu urodzenia córki wnioskodawczyni – organ odwoławczy zweryfikował ustalenia faktyczne i przyjął, że skarżąca pracowała w Wielkiej Brytanii od września 2007 r. do stycznia 2008 r. Następnie tam też przebywała z przerwami na pobyt w Polsce. 7 lipca 2008 r. urodziła w Wielkiej Brytanii córkę N. B. i do kwietnia 2009 r. pozostawała na utrzymaniu męża, który pracuje w Wielkiej Brytanii. Od kwietnia 2009 roku podjęła ponownie zatrudnienie w Wielkiej Brytanii. Organ odwoławczy stwierdził, że przez cały okres zasiłkowy (od 1 września 2008 r. do 31 października 2009 r.) życie rodzinne i zawodowe strony koncentrowało się w Wielkiej Brytanii. Okolicznością niesporną w sprawie było to, że strona oraz jej córka zameldowana jest na pobyt stały w Polsce, w miejscu jej domu rodzinnego.

Słusznie autor skargi kasacyjnej zwrócił uwagę, iż dla oceny stanu faktycznego nie było bez znaczenia, że chociaż skarżąca konsekwentnie wskazywała na tymczasowy charakter pobytu zagranicą, to jednocześnie moment jej potencjalnego powrotu do kraju nie został wyznaczony jakimkolwiek terminem, ani też podjęcie decyzji o powrocie nie zostało powiązane z żadnym konkretnym zdarzeniem.

Zasadny okazał się zarzut, że skoro nie było podstaw do zakwestionowania wiarygodności oświadczeń składanych przez skarżącą oraz jej ojca, to dokonanie na ich podstawie ustaleń faktycznych nie było naruszeniem obowiązujących reguł procesowych.

Przyjąć również należało, że w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym zebrano materiał dowodowy pozwalający na wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia zagadnienia dotyczącego miejsca zamieszkania wnioskodawczyni w oznaczonym okresie.

Trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej, że z ogólnikowych wytycznych zawartych w wyroku nie wynika jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia spornego zagadnienia miałoby przeprowadzenie dalszych dowodów w postaci zeznań świadków, czy oględzin miejsca pobytu w kraju.

Wskazać należy, ze materiał zgromadzony w aktach sprawy pozwala na ocenę charakteru pobytu wnioskodawczyni w kraju i w Wielkiej Brytanii, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności dotyczących jej życia rodzinnego, pracy, sytuacji majątkowej.

Zauważyć również należy, że twierdzenie strony o tymczasowości pobytu zagranicą nie musi być oceniane w kategorii wiarygodności, czy niewiarygodności. Istotne jest natomiast to, aby to subiektywne przekonanie strony było zweryfikowane poprzez zobiektywizowane kryteria. O ile okoliczności pobyt skarżącej i jej rodziny w Wielkiej Brytanii – w aspekcie fizycznym (korpus) nie budzą wątpliwości, to sporny pozostaje animus, tj. zamiar strony co do stałego pobytu w kraju lub zagranicą.

Jak trafnie zauważył Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności.

Sąd Wojewódzki, mimo iż poczynił szereg uwag co do kryteriów oceny służącej rozróżnieniu pobytu stałego i czasowego, to nie wykorzystał ich właściwie przy rozpoznawaniu sprawy. Tymczasem to rzeczą Sądu była ocena, czy w ustalonym stanie faktycznym uzasadnione było wnioskowanie organów obu instancji, że strona nie przebywała na terytorium Polski z zamiarem stałego pobytu w czasie złożenia wniosku o przedmiotowe świadczenie, jak też w okresie zasiłkowym 2008-2009 r.

W rezultacie należało uznać, że Sąd Wojewódzki niezasadnie orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.

W związku z tym, że przyczyną uchylenia kontrolowanych decyzji było stwierdzone przez Sąd Wojewódzki niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, to nie jest możliwe odniesienie się do zarzutu skargi kasacyjnej w zakresie prawa materialnego.

Jak wskazane zostało powyżej dopiero przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki obowiązany będzie do oceny w zakresie wykładni i subsumcji konkretnego stanu faktycznego w odniesieniu do mających zastosowanie w sprawie norm prawa materialnego.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji, zgodnie z art. 185 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego podjęto na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.