Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 799/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Opłata targowa
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 19 pkt 2.
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.
article: art. 31.
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Jaworznie na uchwałę Rady Miejskiej w Jaworznie z dnia 22 grudnia 2009 r. nr XXXIX/538/2009 w przedmiocie opłaty targowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skargą z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. akt [...], skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za pośrednictwem Rady Miejskiej w Jaworznie, skarżący Prokurator Prokuratury Rejonowej w Jaworznie na podstawie art. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (t.j. Dz. U.

z 2011 r., Nr 270, poz. 1599 ze zm.) i art. 3 § 2 pkt 5, art. 50 § 1 w zw. z art. 53 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270), dalej ustawa p.p.s.a., zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Jaworznie z dnia 22 grudnia 2009 r. Nr XXXIX/538/2009 w sprawie ustalenia wysokości stawek opłaty targowej, zasad jej poboru, określenia inkasentów oraz ich wynagrodzenia za inkaso na terenie miasta J. (dalej uchwała) zarzucając zaskarżonej uchwale istotne naruszenie przepisów prawa, a to: art. 19 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.), dalej ustawa podatkowa, poprzez błędną jego wykładnię i określenie, w § 3 pkt 2 ppkt 1, 2 i 3 uchwały inkasentów opłaty targowej w niektórych częściach miasta J. w sposób ogólny, bez skonkretyzowania i zindywidualizowania cech osoby inkasenta, podczas gdy zgodnie z przepisem art. 19 pkt 2 ustawy podatkowej, który nakazuje "określenie inkasentów", w treści uchwały należy wskazać osobę inkasenta w taki sposób, aby nie było wątpliwości, na kogo obowiązek poboru opłaty targowej został nałożony wnosząc, w myśl art. 147 § 1 p.p.s.a., o stwierdzenie nieważności § 3 pkt 2 ppkt 1, 2 i 3 skarżonej uchwały.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że w § 3 uchwały zarządzono pobór opłaty targowej w drodze inkasa, a następnie – w pkt 2 – określono inkasentów tej opłaty tj. A Sp. z o.o. w J., B w J. i C w J. Wskazał, że rada gminy podejmuje uchwały tylko na podstawie i w granicach wyraźnej delegacji ustawowej w tym przypadku ustawy podatkowej, zaś analiza wskazanych przepisów uchwały pozwala na stwierdzenie, że w tej części została ona podjęta z istotnym naruszeniem art. 19 pkt 2 ustawy podatkowej, bowiem przepis ten zastrzega do wyłącznej kompetencji rady gminy zarządzenie poboru opłat, w drodze uchwały i w drodze inkasa, przez "określonych inkasentów". Powołany zapis uchwały nie precyzuje kto konkretnie uprawniony jest do poboru opłaty targowej, a zatem nie pozwala stwierdzić, kto faktycznie jest inkasentem upoważnionym do poboru opłaty targowej. Takie określenie inkasenta nie spełnia wymagań ustawowych, a w konsekwencji istotnie narusza zapisy ustawy. Skarżący podniósł, że poglądy te znajdują odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wymieniając wyroki NSA z dnia 21 września 2007 r. sygn. akt II FSK 1008/06, WSA w Gliwicach z dnia 20 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 1297/12 i z dnia 15 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 1757/13 oraz WSA w Białymstoku z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 168/13 – przytaczając ich fragmenty. Odpowiadając na skargę Rada Miejska w Jaworznie, dalej organ, wniosła o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania stwierdzając, że w uchwale powołującej inkasentów mogą być oni wskazani bądź z imienia i nazwiska, lub też poprzez wskazanie pełnionej funkcji, np. sołtysi, pracownicy urzędu gminy, osoby zarządzające targowiskiem, powołując się na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku z dnia 3 stycznia 2014 r. Nr 005/g253/P/14 oraz we Wrocławiu z dnia 30 listopada 2011 r. Nr 100/2011 cytując ich fragmenty. Organ podkreślił, że wskazanie w treści zaskarżonej uchwały uprawnionych do poboru opłaty targowej (będących bądź osobą prawną bądź zarządzającym targowiskiem) w sposób wystarczający i zgodny z przepisami konkretyzuje taki podmiot.

W piśmie z dnia 29 października 2014 r. skarżący wskazał, że w treści skarżonej opublikowanej uchwały wystąpiły, w porównaniu z uchwalonym tekstem uchwały, błędy polegające na tym, że zmieniono numerację ustępów oraz pominięto § 3 ust. 3 co spowodowało, że opublikowany § 3 uchwały przybrał treść niezgodną z uchwaloną przez organ, wymagał więc sprostowania w trybie art. 17 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów (t.j. Dz. U. 2011 r. Nr 197, poz. 1172 ze zm.). Tymczasem uchwałą zmieniającą skarżoną uchwałę organ wprowadził zmiany skarżonej uchwały, zaś uchwała zmieniająca została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z 2010 r. Nr 236, poz. 3526. Dlatego też, zdaniem skarżącego, kwestionowane zapisy uchwały wymagają wyeliminowania ich z obrotu prawnego z uwagi na błędy w publikacji i okoliczność podnoszoną w skardze, a tym samym stwierdzenia nieważności całego § 3 skarżonej uchwały.

W piśmie z dnia 21 listopada 2014 r. organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie dodając, że nieuzasadnione jest rozszerzenie pierwotnego zakresu zaskarżenia skoro merytoryczne zarzuty dotyczą tylko jednego punktu skarżonej uchwały. Wpływu na rozszerzenie tego zakresu nie powinna mieć również oczywista omyłka pisarska w redakcji brzmienia § 3 uchwalonego i opublikowanego, gdyż błędy takie prostuje się w formie obwieszczenia. Sprostowanie nie może doprowadzić do merytorycznej zmiany tekstu aktu prawnego, zaś sprostowanie błędu pisarskiego nie uzasadnia stwierdzenia nieważności danego aktu (wyrok NSA z dnia 4 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OSK 880/11).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Oceniając legalność zaskarżonej uchwały Sąd stwierdza, że przedmiotem sporu stron było w istocie ustalenie zakresu stosowania przepisu art. 19 pkt 2 ustawy podatkowej co do określenia inkasentów innych niż osoby fizyczne.

Zgodnie z treścią tego przepisu rada gminy, w drodze uchwały może zarządzać pobór opłat, wymienionych w jego pkt 1, w drodze inkasa oraz określić inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso. Ustawa ta nie definiuje inkasentów ani nie zawiera w tym zakresie postanowień wyłączających stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej (dalej O.p.).

W myśl art. 2 § 1 pkt 3 O.p. przepisy ustawy stosuje się m. in. do opłat, o których mowa w przepisach o podatkach i opłatach lokalnych. Stosownie do brzmienia art. 9 tej ustawy inkasentem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. W rozumieniu O.p. przepisami prawa podatkowego są przepisy ustaw podatkowych (art. 3 pkt 2 O.p.), a podatkami m. in. opłaty (art. 3 pkt 3 lit. c O.p.).

Stosownie do treści art. 28 § 4 O.p. rada gminy (...) może ustalić wynagrodzenie dla (...) inkasentów z tytułu poboru podatków stanowiących dochody (...) budżetu gminy (...). Zgodnie zaś z art. 31 O.p. "Osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, będące (...) inkasentami, są obowiązane wyznaczyć osoby, do których obowiązków należy obliczanie i pobieranie podatków oraz terminowe wpłacanie organowi podatkowemu pobranych kwot, a także zgłosić właściwemu miejscowo organowi podatkowemu imiona, nazwiska i adresy tych osób. Zgłoszenia należy dokonać w terminie wyznaczonym do dokonania pierwszej wpłaty, a w razie zmiany osoby wyznaczonej – w terminie 14 dni od dnia, w którym wyznaczono inną osobę".

Z powyższego wynika, że "inkasentem" może być nie tylko osoba fizyczna lecz również osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej. Dotyczy to również inkasenta "określonego" przez rady gminy w uchwale, o której mowa w art. 19 pkt 2 ustawy podatkowej. Tym samym inkasentem określonym w takiej uchwale może być osoba lub jednostka wymieniona w art. 9 O.p., przy czym na osobę prawną albo jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej nałożony został obowiązek "wyznaczenia" osoby (osób) fizycznych, obowiązanych do pobierania opłaty i wpłacania jej organowi podatkowemu (art. 31 O.p.).

Z tego powodu nie można mówić o naruszeniu prawa w przypadku uchwały stanowiącej o wskazaniu (określeniu) inkasenta, zobowiązanego do poboru opłaty targowej, będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, o ile inkasenci tacy zostali określeni w sposób zindywidualizowany. "W przypadku osoby prawnej określeniem dostatecznie konkretnym i zindywidualizowanym jest wskazanie nazwy osoby prawnej" (tak wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 591/11). Podobnie w przypadku jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej wystarczające dla konkretnego zindywidualizowanego określenia takiego inkasenta jest wskazanie nazwy takiej jednostki i struktury organizacyjnej, w skład której wchodzi, o ile taka istnieje.

Status inkasenta opłaty targowej, a więc podmiotu stosunków prawnopodatkowych o uprawnieniach i obowiązkach wynikających wprost z ustaw podatkowych, o którym mowa w art. 9 i 31 O.p., nadaje stosowna uchwała rady gminy zarządzająca pobór w drodze inkasa i określająca inkasenta w sposób zindywidualizowany bądź z imienia i nazwiska (osoba fizyczna), bądź poprzez wskazanie jego nazwy (osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej). Określenie czy też wyznaczenie inkasenta może dotyczyć jedynie opisanej w sposób konkretny osoby (fizycznej lub prawnej) albo jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, o ile pełnienie tej funkcji nie pozostaje w sprzeczności z wykonywanymi przez taką osobę lub jednostkę zadaniami i zakresem uprawnień czy innymi cechami wyłączającymi je ze sprawowania takiej funkcji. Nie można bowiem zasadnie twierdzić, że inkasentem może być jakakolwiek osoba fizyczna np. bez względu na wiek czy miejsce zamieszkania lub wykonywany przez nią zawód czy inne obowiązki społeczne lub publiczne albo też bez ustalenia okoliczności dotyczących takiej osoby, a pozostających w jawnej sprzeczności z pełnieniem takiej funkcji. Podobnie w przypadku osób prawnych czy jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej nie można uznać, że funkcję taką może pełnić taka osoba lub jednostka powołana do realizacji zadań wykluczających możliwość funkcjonowania jako inkasenta np. straż miejska (gminna).

Odnosząc się do podnoszonej w piśmie skarżącego kwestii dotyczącej wadliwości opublikowanego tekstu skarżonej uchwały Sąd stwierdza, że wskazana wadliwość nie miała istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Poza sporem było bowiem, że błąd ten wystąpił w ogłoszonym tekście uchwały i polegał na rozbieżności pomiędzy tekstem opublikowanym a tekstem oryginału, przy czym nie miał on jakiegokolwiek wpływu na uchwalony tekst spornej uchwały, ani nie występował na innym etapie niż ogłoszenie tego aktu. Błąd polegał wyłącznie na nieprawidłowej numeracji ustępów § 3 uchwały zmienianej omawianą uchwałą co może zostać skorygowane w drodze sprostowania na zasadach i w warunkach określonych prawem, w tym art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych.

Ponadto należy podnieść, że badaniu i ocenie w niniejszej sprawie podlegała skarżona uchwała, a nie błędny sposób opublikowania uchwały przez nią zmienianej.

Z tych przyczyn Sąd wobec braku stwierdzenia przesłanek z art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) na mocy art. 151 tej ustawy skargę oddalił uznając, że nie narusza prawa określenie jako inkasenta osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej z podaniem jej nazwy i obszaru działania w sytuacji, gdy nie istnieją ograniczenia ustawowe do ich wyznaczenia, zaś istnieje ich związanie z terenem, na którym opłata targowa ma być pobierana.