Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 35/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie sędzia del. SO Ewa Izabela Fiedorowicz, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Łukasz Kłosiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od maja do września 2011 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. decyzją z dnia [...] maja 2016r. Nr [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności P.L. byłego Prezesa Zarządu E. Sp. z o. o. z siedzibą w W. wraz ze Spółką za zaległości podatkowe ww. Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od maja 2011 r. do września 2011 r. w łącznej kwocie 153.764.00 zł wraz z odsetkami za zwłokę należnymi od tych zaległości w łącznej kwocie 78.648.00 zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 8.281,20 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji P.L. reprezentowany przez adwokata wniósł odwołanie, w którym zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy i wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie; art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dotyczącej zapewnienia prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania błędnej decyzji w przedmiotowej sprawie. Odwołujący wskazał także na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 116 § 1 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), dalej O.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące pociągnięciem odwołującego do odpowiedzialności za zobowiązania E. Sp. z o. o. mimo niezaistnienia przesłanek warunkujących tę odpowiedzialność.

W uzasadnieniu odwołania Strona zwróciła uwagę, że w przedmiotowej sprawie w dacie sprzedaży udziałów przez jedynego wspólnika będącego członkiem zarządu nie było podstaw do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Spółka posiadała majątek, a także pozyskała inwestora, który biorąc pod uwagę potencjał Spółki, kontrakty, projekty oraz możliwe do wyegzekwowania wierzytelności, nie przewidywał złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W tym okresie Spółka została sprzedana inwestorowi, który zobowiązał się pokryć wszystkie jej zobowiązania. Ponadto Spółka posiadała majątek w postaci wyposażenia biura, narzędzi warsztatowych oraz stanu magazynowego na kwotę 286.812.50 zł, prowadziła zatwierdzone projekty na łączną kwotę 9.998.011.00 zł, a zaległości podatkowe za okresy od sierpnia do grudnia 2011r. wynosiły 15.283.70 zł. Powołane powyżej informacje, w opinii Strony świadczą, iż w ww. okresie nie było podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, a P.L. był w obiektywnym przekonaniu, że kondycja Spółki jest stabilna. Łączna kwota wierzytelności przekraczała znacznie wierzytelności należne Spółce. Poza tym strona zwróciła uwagę, że w toku postępowania przedstawiała mi.in. umowę sprzedaży Spółki - spis inwentaryzacyjny na dzień 12 marca 2012r., potwierdzony podpisem V.N. informujący, że Spółka posiada składniki niematerialne - lisię zatwierdzonych i prowadzonych projektów, spis przekazanych ruchomości. Zdaniem Strony uwadze nie może umknąć, iż Spółka została sprzedana nowemu inwestorowi, który był zapoznany ze stanem finansowym Spółki i gdyby w tym okresie bilans Spółki był niekorzystny, nikt by Jej nie zakupił. Nowe projekty w ramach czasowych objętych zaskarżoną decyzją zapewniały Spółce stabilną płynność finansową.

Poza tym w odwołaniu podniesiono, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność Strony. Do końca sprawowania funkcji w zarządzie Spółki P.L. sam dokonywał spłat zaległego podatku, z należytą starannością pełnił funkcję Prezesa Spółki, dokonując wszelkiej dbałości o dokumenty i bilanse Spółki. Nadto Spółka miała ugruntowaną pozycję na rynku - funkcjonowała od 1996r. i cieszyła się doskonałą opinią, posiadała szereg prestiżowych obiektów i klientów.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] października 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Według Dyrektora w sprawie spełnione zostały formalne warunki orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki, określone w art. 108 O.p. Organ podniósł przy tym, że decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego doręczono Spółce przed wszczęciem postępowania w zakresie odpowiedzialności osoby trzeciej.

Dyrektor wskazał, że ze zgromadzonego materiału wynika, że P.L. pełnił obowiązki prezesa zarządu E. Sp. z o. o., w czasie kiedy upływał termin płatności podatku od towarów i usług za ww. miesiące od maja 2011 r. do września 2011 r., wobec czego spełniona została przesłanka wynikająca z art. 116 § 2 O.p. Dyrektor podniósł również, że poczynione przez organ pierwszej instancji ustalenia w powyższym zakresie nie zostały zakwestionowane.

Organ odwoławczy wskazał, że kolejna przesłanka odpowiedzialności członka zarządu określona w art. 116 O.p. tj. bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, także została spełniona. Z uwagi na fakt, że w toku postępowania nie ujawniono składników majątkowych Spółki, z których można prowadzić egzekucję postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014r. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do majątku Spółki z uwagi na jego bezskuteczność.

Ponadto na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że zaległości podatkowe objęte niniejszą decyzją nie były jedynymi nieuregulowanymi przez E. Sp. z o. o. zobowiązaniami, w stosunku do których wierzyciel, tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., a następnie po zmianie właściwości Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W., prowadził egzekucję administracyjną. Z akt sprawy wynika, że postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku Spółki prowadzone było również w oparciu o tytuły wykonawcze: nr [...] obejmujące zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za 4/2011r., 11-12/2011r. oraz za 1/2012r., nr [...] obejmujące zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 8-12/2011 r.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że dla orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej niezbędne było także wykluczenie istnienia przesłanek egzoneracyjnych określonych art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2 O.p. dotyczących możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności podatkowej.

Z akt sprawy, w tym pisma z dnia 29 grudnia 2014r. Sądu Rejonowego dla W. Sąd Gospodarczy [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych oraz odpisu pełnego z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego rejestru Sądowego (stan na dzień 19.12.2014r.) bezspornie wynika, że pomimo trudnej sytuacji finansowej E. Sp. z o. o., obligującej zarząd Spółki do zgłoszenia wniosku o jej upadłość, wniosek taki nie został skutecznie złożony do właściwego sądu ds. upadłościowych.

Organ podatkowy w oparciu o dane zawarte w sprawozdaniach finansowych Spółki za lata 2008-2011 dokonał analizy jej sytuacji ekonomicznej pod kątem zaistnienia przesłanek upadłościowych i ustalenia czasu właściwego do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłość tej Spółki. Organ wskazał, że ze sprawozdań finansowych Spółki wynika, że: w 2008 r. aktywa wynosiły 2.078.779,10 zł, a zobowiązania - 2.034.473,85 zł; w 2009 r. aktywa wynosiły 2.521.031,28 zł, a zobowiązania - 2.715.657,74 zł; w 2010 r. aktywa wynosiły - 1.774.542,11 zł, a zobowiązania – 2.058.270,61 zł, a w 2011r. aktywa wynosiły 580.962,53 zł, a zobowiązania – 865.734,05 zł.

Organ wskazał, że dokonane ustalenia potwierdzają jednoznacznie, że już na koniec 2009 r. majątek Spółki był znacznie niższy od jej zobowiązań, co oznacza, że w tym czasie sytuacja ekonomiczno-finansowa Spółki stwarzała zagrożenie dla terminowego regulowania zobowiązań. Opierając się na ww. sprawozdaniach finansowych, które zostały złożone i zatwierdzone przez zarząd Spółki, Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że na przestrzeni 2008-2011 sytuacja finansowa E. Sp. z o. o. była trudna i uzasadniała złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Organ odwoławczy zauważył ponadto, powołując się na stanowisko sądów administracyjnych, że w sytuacji gdy wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony organ podatkowy nie ma obowiązku badania "właściwego czasu" do jego złożenia, tym bardziej, że uwzględniając dynamikę życia gospodarczego podmiotów gospodarczych ustalenie daty z dokładnością do konkretnego dnia, w którym zaszły przesłanki do ogłoszenia upadłości może być niemożliwe. Nie mniej jednak, Dyrektor przyjął, że właściwy czas do zgłoszenia wniosku o upadłość należy oceniać przede wszystkim w odniesieniu do jej przyczyny. Jeżeli przyczyną jest zaprzestanie płacenia długów, to właściwy czas należy oceniać w odniesieniu do tej przyczyny. Wobec powyższego Dyrektor wskazał, że co najmniej pod koniec 2009r. wystąpiły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości określone w art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r., poz. 233 ze zm.). Ze stanu faktycznego sprawy wynikało bowiem, że nie tylko zobowiązania Spółki znacznie przekraczały jej majątek (art. 11 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze), ale okolicznością uzasadniającą wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości E. Sp. z o. o. było również zaprzestanie regulowania zobowiązań (art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze). Spółka posiadała zaległości nie tylko względem organu podatkowego, ale i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z akt sprawy wynika bowiem, że Spółka posiadała zaległości poza objętymi niniejszą decyzją w podatku od towarów i usług za 6-12/2010 r., 4/2011 r., 11-12/2011 r., 1/2012r. w łącznej wysokości 608.184,70 zł, w podatku dochodowym od osób fizycznych za 8-12/2011 r. w łącznej wysokości 9.883.00 zł, a także wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek: na ubezpieczenie społeczne za okres od 10/2007 r. do 6/2009 r., od 10/2009 r. do 1/2011 r., od 3/2011 r. do 12/2011 r. w łącznej wysokości 358.040.89 zł, na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 2/2008r. do 04/2008r., 7-8/2008r., od 1/2009r. do 6/2009r., 10-11/2009r., od 2/2010r. do 1/2011r., od 5/2011r do 12/2011r. w łącznej wysokości 45.863,27 zł, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 2/2010r. do 12/2010r., od 6/2011r. do 12/2011r. w łącznej wysokości 12.394.32 zł.

Powyższe spowodowało, że przestanki do wystąpienia z wnioskiem o upadłość E. Sp. z o. o. były również aktualne w kolejnych latach, w których P.L. pełnił funkcję członka zarządu.

Organ wskazał także, że w niniejszej sprawie brak było przesłanki uwalniającej Stronę od odpowiedzialności za powstałe zaległości Spółki, gdyż pomimo istnienia obiektywnych przesłanek do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki nie zostały podjęte stosowne czynności w tym zakresie. Organ odwoławczy nie zgodził się z pełnomocnikiem Strony, iż w czasie pełnienia przez P.L. funkcji członka zarządu E. Sp. z o. o. podmiot ten znajdował się w dobrej kondycji finansowej, a w dacie sprzedaży udziałów przez jedynego wspólnika, nie było podstaw do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Poza tym organ podkreślił, że przepisy ustawy prawo upadłościowe i naprawcze nie uzależniają obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości od kondycji finansowej dłużnika, lecz zgodnie z art. 21 ust. 1 tej ustawy, nakazują jego obligatoryjne zgłoszenie nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości.

Ponadto Dyrektor, za niezrozumiałe uznał stanowisko Pełnomocnika Strony, z którego wynika, że występowanie przesłanki obligującej Spółkę do postawienia w stan upadłości wiązać należy z datą sprzedaży przez P.L. udziałów w Spółce, z faktem posiadania ugruntowanej pozycji u kontrahentów oraz kwestią kontynuowania i rozwijania działalności przez nowego właściciela Spółki. Nie są to bowiem argumenty wystarczające do dokonania oceny zaistnienia przesłanek obligujących E. Sp. o. o. do postawienia jej w stan upadłości.

Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że nie tylko zobowiązania Spółki znacznie przekraczały jej majątek (art. 11 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze), ale okolicznością uzasadniającą wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości było również zaprzestanie regulowania zobowiązań.

W związku z powyższy – jak wskazał Dyrektor - nie zasługuje na aprobatę argument pełnomocnika Strony, że sytuacja Spółki była dobra i w czasie, gdy P.L. był członkiem jej zarządu nie wstąpiły przesłanki do zgłoszenia wniosku o jej upadłość. Przesłanki takie bowiem wystąpiły i to na długo przed sprzedażą przez P.L. udziałów w Spółce, natomiast pomimo ich zaistnienia P.L. wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki nie złożył. Natomiast, w sytuacji gdyby nawet w czasie pełnienia przez P.L. funkcji członka zarządu, Spółka posiadała środki finansowe pozwalające na uregulowanie ciążących zobowiązań - co jak podnosi Strona miało miejsce - ale ich nie spłaciła, to okoliczność ta nie stanowi żadnej z przesłanek wymienionych w art. 116 § 1 O.p., których zaistnienie skutkuje uwolnieniem się od odpowiedzialności za powstałe zaległości. Poza tym okoliczność, że P.L. nie przewidywał wystąpienia z wniosek o ogłoszenie upadłości, jak i fakt posiadania przez Spółkę majątku, a także okoliczność, że Spółka prowadziła zatwierdzone projekty na łączną kwotę 9.998.011.00 zł. nie mogła być, w ocenie organu odwoławczego, utożsamiana z wykazaniem przez Stronę przesłanki egzoneracyjnej, dotyczącej braku winy w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, czy wszczęciu postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego). Przesłanki tej nie wypełnia również podniesiona w odwołaniu okoliczność posiadania przez Spółkę wierzycieli, ani fakt częściowego regulowania przez P.L. zobowiązań podatkowych na rzecz Urzędu Skarbowego W. Nadto organ odwoławczy zauważył, że nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym twierdzenie Pełnomocnika Strony, że Spółka za okresy od sierpnia 2011r. do grudnia 2011r. posiadała jedynie zaległości podatkowe w kwocie 15.283.70 zł. W aktach przedmiotowej sprawy znajdują się dokumenty, z których wynika, że zaległości Spółki były wyższe. Dla oceny przesłanki niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie bez znaczenia jest subiektywne przekonanie Skarżącego o dobrej kondycji Spółki, gdyż wadliwa ocena tej kondycji nie stanowi ustawowo określonego warunku uwolnienia się od odpowiedzialności.

Organ podniósł, że chociaż stan uzasadniający zgłoszenie takiego wniosku istniał jeszcze przed powstaniem zobowiązań objętych zaskarżoną decyzją, Spółka nie regulowała bowiem w pełni swoich zobowiązań już od 2007r., a generowane w kolejnych latach zaległości podatkowe systematycznie pogłębiały stan niewypłacalności Spółki. Okoliczności te nie pozwalają uznać, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy P.L.

Dyrektor dodatkowo zauważył, że w trakcie prowadzonego postępowania, zarówno przed organem I instancji, jak również przed organem odwoławczym Strona nie wskazała także żadnych składników majątkowych należących do Spółki, z których możliwe byłoby przeprowadzenie skutecznej egzekucji. W tej sytuacji, w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 116 § 1 O.p. pozwalająca na skuteczne uwolnienie się Strony od odpowiedzialności za zaległości Spółki.

Przechodząc do oceny zarzutów dotyczących naruszenia art. 7, art. 8. art. 77 oraz art. 80 K.p.a. organ wyjaśnił, iż przepisy te nie mają zastosowania w sprawie. W niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest sprawa podatkowa, postępowanie toczy się według reguł wyznaczonych przez przepisy Ordynacji podatkowej, nie zaś przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc się zarzutów postępowania podatkowego – Dyrektora uznał - że w przedmiotowej sprawie organ podatkowy podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego i zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie, czego potwierdzenie stanowią zebrane w niniejszej sprawie dokumenty.

P.L. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. zarzucił organowi:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 i w zw. z art. 210 § 4 O.p. przez nieprzeprowadzenie wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonanie jego oceny w sposób dowolny i wybiórczy, co doprowadziło do niezasadnego przyjęcia, że P.L. odpowiada za zaległości podatkowe spółki, podczas gdy wszechstronna i wyczerpująca, oparta na zasadach logicznego rozumowania, wskazaniach wiedzy i doświadczenia życiowego, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do biegunowo przeciwstawnego wniosku; art. 121 § 1 O.p. przez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do organu podatkowego, co polegało na prowadzeniu postępowania w sposób mający wyłącznie na celu wykazanie z góry obranej tezy;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego a to: art. 116 § 1 O.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące pociągnięciem odwołującego do odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, mimo niezaistnienia przesłanek warunkujących tę odpowiedzialność.

Dodatkowo, na podstawie 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o przeprowadzenie w postępowaniu sądowoadminisiracyjnym dowodu z opinii biegłego, który sporządzi opinię dotyczącą kondycji finansowej Spółki z okresu objętego przedmiotową decyzją.

W uzasadnieniu skargi Strona w znacznej części powołała okoliczności wskazane już w odwołaniu od decyzji organ I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. Sąd postanowił oddalić wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W zaskarżonej decyzji Dyrektor zasadnie wskazał, że dla skutecznego przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na osobę trzecią art. 116 § 1 O.p. wymaga wystąpienia wskazanych przesłanek pozytywnych oraz braku przesłanek negatywnych. Rolą organów jest wykazanie powstania zaległości w dacie, kiedy dana osoba pełniła funkcję członka zarządu, a także wykazanie bezskuteczności egzekucji względem samej spółki. Z kolei rzeczą osoby, na którą organ zamierza przenieść odpowiedzialność, jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość (układ), albo, że niezgłoszenie takiego wniosku wynika z przyczyn niezawinionych przez członka zarządu, albo w końcu, że istnieje mienie, z którego organ może zaspokoić zaległości spółki co najmniej w znacznej części.

W ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły w niniejszej sprawie, że Skarżący bezspornie pełnił obowiązki prezesa zarządu E. Sp. z o. o., w czasie kiedy upływał termin płatności podatku od towarów i usług za miesiące objęta zaskarżoną decyzją, tj. od maja 2011 r. do września 2011 r. Z akt sprawy wynika bowiem, że od 2002 r. P.L. pełnił funkcję członka zarządu Spółki (protokół nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki, sporządzony w formie aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia 27 lutego 2002 r.), a następnie od 1 czerwca 2009 do 29 czerwca 2012 r. zwyczajne zgromadzenie wspólników spółki wyznaczyło Skarżącego na stanowisko prezesa zarządu spółki (protokoły zwyczajnych zgromadzeń wspólników E. Sp. z o. o. w W. z dnia 19 maja 2009 r., z dnia 28 czerwca 2010 r., z dnia 29 czerwca 2011 r.). Jak wynika natomiast z protokołu nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników E. Sp. z o. o. w W. z dnia 12 marca 2012 r., uchwałą nr [...] nadzwyczajne zgromadzenie wspólników spółki, w związku z nabyciem wszystkich udziałów spółki przez V.N. odwołało z Zarządu Spółki P.L., natomiast Uchwałą nr [...] do zarządu spółki jako Prezesa Zarządu powołano Pana V.N.

Okoliczności powyższych Strona nie kwestionuje.

Druga pozytywna przesłanka przeniesienia na Skarżącego odpowiedzialności (bezskuteczność egzekucji wobec samej spółki) wynika z faktu, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. umorzył postępowanie egzekucyjne w stosunku do Spółki z uwagi na bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki. Jak wynika bowiem z akt sprawy, w toku postępowania na poczet zaległości objętych tytułami wykonawczymi nie zdołano wyegzekwować wystarczającej kwoty na pokrycie zobowiązań podatkowych, jak i kosztów egzekucyjnych. W toku postępowania egzekucyjnego ustalono, że Spółka nie prowadzi działalności pod adresem siedziby i nie posiada żadnego majątku. Organ wskazał przy tym, że co prawda wykazano, iż Spółka jest właścicielem samochodu i przyczepy, jednak w trakcie postępowania nie udało się ustalić ich garażowania. Organ w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do września 2011 r. podejmował próby wyegzekwowania jakichkolwiek środków, w związku z tym dokonał szeregu zajęć rachunków bankowych Spółki. Ponadto ustalono, iż Spółka posiadała także zaległości na rzecz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W., co do których prowadził egzekucję administracyjną. Spółka w okresie kiedy Skarżący pełnił funkcję Prezesa miała zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 8-12/2011 r.

Wobec powyższych ustaleń należało uznać, że postanowienie z dnia [...] grudnia 2013 r. wystarczająco dowodzi bezskuteczności egzekucji wobec samej Spółki.

Z art. 116 § 1 O.p. wynika także konieczność wykazania przez organ ustalający odpowiedzialność członka zarządu za zaległości spółki, że w dacie pełnienia przez tego członka funkcji wystąpiły przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości.

W rozpoznanej sprawie organy podatkowe zebrały materiał pozwalający za stwierdzenie, że sytuacja majątkowa Spółki w 2009 r. była na tyle zła, że obowiązkiem zarządu Spółki było złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Stosownie do treści art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (j.t. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz.1361 ze zm. dalej jako "p.u.n.") upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Na podstawie art. 11 § 1 p.u.n. dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Stosownie do art. 11 § 2 p.u.n. dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Dodatkowo należy zauważyć, że właściwy czas do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. Dla jego określenia nie ma znaczenia subiektywne przekonanie członków zarządu. Moment zgłoszenia wniosku o upadłość nie może być pozostawiony swobodnemu uznaniu członka zarządu, gdyż punktem odniesienia w tym zakresie – o czym była mowa wyżej - są przepisy prawa upadłościowego (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 3364/13, publ. CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, przesłankami do ogłoszenia upadłości był, zarówno fakt nieregulowania przez Spółkę zobowiązań, jak i to, że zobowiązania Spółki przekroczyły jej majątek. Zatem właściwy czas zgłoszenia wniosku o upadłość należy oceniać w odniesieniu do tych właśnie przyczyn.

Z bilansu za rok 2009 wynika, że już na dzień 31 grudnia 2009 r. zobowiązania Spółki przekraczały wartość jej majątku, co zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy p.u.n. oznaczało, że należało zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości. Co więcej podkreślenia wymaga fakt, że stan ten utrzymywał się przez cały dalszy okres sprawowania przez Skarżącego funkcji prezesa zarządu spółki.

Jak ustaliły organy podatkowe Spółka posiadała nie tylko zaległości względem organu podatkowego objęte niniejszą decyzją w podatku od towarów i usług, ale także posiadała nie zapłacone należności za inne okresy w tym podatku, w podatku dochodowym od osób fizycznych za 8-12/2011r. w łącznej wysokości 9.883.00 zł, a także wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek: na ubezpieczenie społeczne za okres od 10/2007r. do 6/2009r., od 10/2009r. do 1/2011r., od 3/2011r. do 12/2011r. w łącznej wysokości 358.040.89 zł, na ubezpieczenie zdrowotne za okres 2-4/2008., 7-8/2008r., 1-6/2009r.,10-11/2009r., 2/2010r.-1/2011r., 5-12/2011r. w łącznej wysokości 45.863,27 zł i na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 2-12/2010r., 6-12/2011r. w łącznej wysokości 12.394.32 zł.

Powyższe wskazuje, że spółka nie regulowała swoich zobowiązań pieniężnych już przed 2011 r., co stanowiło także okoliczność uzasadniającą wystąpienie wcześniej z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółki (art. 11 ust. 1 p.u.n.).

Należy przy tym podkreślić, że dla ustalenia przesłanki ogłoszenia upadłości, jaką jest niewykonywanie wymagalnych zobowiązań, nieistotna jest przyczyna takiego stanu rzeczy. Niewypłacalność istnieje bowiem nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym. Należy przy tym wskazać, że nie mogło być uznane za okoliczność zwalniającą Skarżącego z odpowiedzialności za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, założenie przyjęte przez Skarżącego w 2012 r., kiedy udziały w spółce nabył nowy inwestor, że to on pokryje wszystkie zaległości spółki. Założenia te opierały się wyłącznie na subiektywnych oczekiwaniach Skarżącego.

Poza tym należy wskazać, że powoływana w skardze okoliczność istniejących wierzytelności należnych Spółce, jak i majątek Spółki nie może świadczyć o istnieniu mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części, bowiem musi to być mienie istniejące w chwili orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej, a nie ewentualnie istniejące.

Z akt sprawy wynika, że ani w niniejszym postępowaniu, ani w toku prowadzonej egzekucji wobec Spółki, nie został wskazany taki majątek. Zdaniem skarżącego jednak, kondycja Spółki była dobra i nie wskazywała na zaistnienie przesłanek do zgłoszenia wniosku o upadłość. Spółka – jak wskazała strona - posiadała majątek, a także pozyskała inwestora, który zobowiązał się pokryć wszystkie jej zobowiązania.

W ocenie Sądu przedstawione przez Skarżącego okoliczności pozostają bez wpływu na podjęte rozstrzygniecie. Nawet potencjalnie dobra kondycja finansowa Spółki we wskazanym okresie obrachunkowych, w okolicznościach zaprzestania regulowania wymagalnych zobowiązań, nie stanowi przesłanki uwalniającej zarząd spółki od obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego.

Pomimo jednak spełnienia obu przesłanek, o których mowa w art. 11 ust. 1 i 2 u.p.n., obligujących do zgłoszenia wniosku o upadłość, Skarżący jako Prezes i jedyny członek Zarządu, takiego wniosku nie zgłosił.

Odnosząc się do analizy kwestii wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanek egzoneracyjnych wymienionych w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2 O.p., umożliwiających uwolnienie się Skarżącego od odpowiedzialności za zaległości Spółki, zdaniem Sądu, organy poczyniły prawidłowe ustalenia w tym zakresie. Skarżący bowiem nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy.

Bez wpływu na odpowiedzialność Skarżącego za zaległości Spółki pozostaje bowiem kwestia, że nie wiedział o zaległościach Spółki, bo – jak twierdzi - w jego ocenie sytuacja na to nie wskazywała. Należy wskazać, że członek zarządu spółki nie może powoływać się na nieznajomość stanu jej finansów, jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość lub niewszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów (por.: wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2008 r. sygn. akt I UK 39/08; z dnia 24 września 2008 r. sygn. akt II CSK 142/08; z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt II CSK 545/07; z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt IV CSK 430/07).

Trzeba wskazać, że będąc członkiem zarządu/Prezesem Spółki Skarżący powinien był dołożyć należytej staranności przy prowadzeniu jej spraw. Dotyczy to przede wszystkim kwestii zabezpieczenia prawidłowości rozliczeń z budżetem Państwa. W ocenie Sądu, o "braku winy", o którym mowa w art. 116 § 1 O.p., w przypadku niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości można mówić jedynie wtedy, gdy członek zarządu spółki, przy zachowaniu wszelkiej należytej staranności podczas prowadzenia jej spraw, wniosku takiego nie złożył z przyczyn od niego niezależnych. Zwrócić należy uwagę, że art. 116 § 1 O.p. nie wprowadza zasady, iż przesłanka braku winy, jako okoliczność wyłączająca odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, odnosi się wyłącznie do braku winy umyślnej. Przesłanka ta dotyczy, bowiem, zarówno winy umyślnej, jak i nieumyślnej, a tej ostatniej, zarówno w postaci lekkomyślności, jak i niedbalstwa (wyrok NSA z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt II FSK 2614/15, publ. CBOSA).

W kolejnej kwestii podniesionej w skardze, tj. w kwestii zaniechania przez Organy zgromadzenia wnioskowanych przez Skarżącego dowodów mających świadczyć o braku podstaw do występowania z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki lub o zawarcie przez nią układu, Sąd podziela ocenę Organu, że konstrukcja art. 116 O.p. polega na obarczeniu osoby trzeciej ciężarem wykazania negatywnych przesłanek przeniesienia odpowiedzialności. Taka osoba powinna zatem wykazać, że z jakichś względów, enumeratywnie wymienionych w tym przepisie, nie może być obciążona zaległościami spółki. Jeśli temu zadaniu nie sprosta, organ ma prawo i obowiązek przeniesienia odpowiedzialności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2229/16, publ. CBOSA).

Jak wynika z ustaleń poczynionych w sprawie Skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, że nie ponosi winy w nie złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub rozpoczęcie postępowania układowego, ani też nie wskazał majątku, z którego możliwe byłoby zaspokojenie zaległości podatkowych, co oznacza, że wystąpiły przesłanki odpowiedzialności osoby trzeciej uregulowane w art. 116 O.p. Nie doszło więc do naruszenia tego przepisu.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności i wniosków Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane w oparciu o prawidłowo zebrany i zupełny materiał dowodowy. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organy obydwu instancji miała charakter obiektywny opierała się na prawidłowym rozumowaniu. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że bezzasadne były zawarte w skardze zarzuty naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 O.p.

Odnośnie zgłoszonego w skardze wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny rachunkowości i finansów w celu potwierdzenia sytuacji finansowej Spółki z okresu objętego zaskarżoną decyzją, Sąd wyjaśnia, że co do zasady sąd administracyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego, ponieważ kontrolę opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji podejmującym zaskarżony akt. Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), a mianowicie "Sąd może z urzędu lub na wniosek przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużania postępowania w sprawie". Oznacza to, że taki dokument w chwili składania wniosku dowodowego powinien istnieć i być przedłożony sądowi przez zobowiązanego. Wobec tego wniosek powyższy w istocie zmierza do przeprowadzenia przez sąd postępowania dowodowego. Jednak postępowanie dowodowe jest ograniczone do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu, zarówno prywatnego, jak i urzędowego, art.106 § 3 powyższej ustawy nie daje przy tym wystarczających podstaw do dopuszczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowodu z dokumentu, który w istocie ma charakter opinii biegłego (M.Jagielska, A.Wiktorowska, K.Zalasińka w: R.Hauser, M.Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2017, str. 523).

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.