Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2271/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Aptekarska
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 126 poz 1381 art. 88 ust. 1 i 2, art. 99 ust. 4a
law: Ustwa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne
article: art. 217, art. 218 § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2b ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 15 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2014 poz 1429
law: Ustawa z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi E. K. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie negatywnego zaopiniowania kandydata na kierownika apteki ogólnodostępnej 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej w B. z dnia [...] kwietnia 2015 r.; 2. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej na rzecz skarżącej E. K. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] lipca 2015 r. Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej działającego w imieniu Naczelnej Rady Aptekarskiej na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 10 oraz art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz.1429), 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), § 1 pkt 1 lit. a uchwały Naczelnej Rady Aptekarskiej z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] w sprawie upoważnienia Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej do załatwiania spraw w imieniu Naczelnej Rady Aptekarskiej, na skutek zażalenia E. K., na uchwałę (postanowienie) Nr [...] Okręgowej Rady Aptekarskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie wydania negatywnej opinii o mgr farm. E. K. jako kandydacie na kierownika apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]", mieszczącej się w R. przy ul. [...], postanowiło utrzymać w mocy uchwałę (postanowienie) Nr [...]Okręgowej Rady Aptekarskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r.

W uzasadnieniu przedmiotowej uchwały wskazano, że na podstawie art. 217 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 29 pkt 5 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz. U. Nr 9 poz. 108 z późn. zm.), w związku z art. 99 ust. 4a ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. Nr 126, poz. 1381, z późn. zm.) oraz uchwały Okręgowej Rady Aptekarskiej w [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. w sprawie upoważnienia Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej [...] do działania w imieniu Okręgowej Rady Aptekarskiej w [...], Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej w [...] na posiedzeniu w dniu [...] kwietnia 2015 r. rozpoznało wniosek K. J. z dnia [...] lutego 2015 r. dotyczące zmiany kierownika apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]" mieszczącej się w R. przy ul. [...].

Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej w [...] postanowiło negatywnie zaopiniować mgr farm. E. K. na funkcję kierownika apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]" mieszczącej się w R. przy ul. [...].

Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej w [...] wskazało, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o izbach aptekarskich, prawo wykonywania zawodu farmaceuty w odniesieniu do obywatela polskiego oraz cudzoziemca przyznaje okręgowa rada aptekarska właściwa ze względu na zamierzone miejsce wykonywania zawodu farmaceuty w przypadku gdy osoba ta m.in. dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu farmaceuty a w szczególności nie była prawomocnie skazana za umyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu. W myśl zaś art. 88 ust. 2 Prawa farmaceutycznego, kierownikiem apteki może być farmaceuta, o którym mowa w ust. 1, który ma co najmniej 5-letni staż pracy w aptece lub 3-letni staż pracy w aptece, w przypadku gdy posiada specjalizację z zakresu farmacji aptecznej. Zgodnie z art. 99 ust. 4a podmiot prowadzący aptekę jest obowiązany zatrudnić osobę odpowiedzialną za prowadzenie apteki, o której mowa w art. 88 ust. 2 dająca rękojmię należytego prowadzenia apteki. Rękojmię należytego prowadzenia apteki stwierdza okręgowa rada aptekarska lub działające w jej imieniu prezydium.

Odwołując się do art. 15 ust. 2 ustawy o izbach aptekarskich organ wywodził, że osoby wykonujące zawód farmaceuty na terenie danej izby podlegają wpisowi na listę członków okręgowej izby aptekarskiej na terenie, której wykonują zawód farmaceuty.

Mgr farm. E. K. - kandydatka na kierownika apteki w R. ul. [...], uzyskała wpis do rejestru farmaceutów Okręgowej Izby Aptekarskiej w [...] od dnia [...] maja 2010 r. i była członkiem tej Izby do [...] maja 2013 r.

Organ podnosił, że jak wynika z przedłożonego przez mgr K. przebiegu pracy zawodowej pracowała ona na stanowisku magistra farmacji w następujących aptekach:

- A. C., ul. [...]- od [...] maja 2010 r. do [...] maja 2013 r.,

- A. L., ul. [...]- od [...] czerwca 2013 r. do [...] lipca 2014 r.,

- A. R., ul. [...] - od [...] sierpnia 2014 r. do chwili obecnej.

Mgr farm. E. K. nie dopełniła od [...] czerwca 2013 r. obowiązku ustawowego wpisu na listę członków Okręgowej Izby Aptekarskiej w [...], zdając sobie z tego obowiązku sprawę. Wpisała się na listę członków Okręgowej Izby Aptekarskiej w [...] w dniu [...] lutego 2015 r., uczyniła to dopiero przed złożeniem wniosku o wydanie opinii ws. pełnienia funkcji kierownika apteki w R., przy ul. [...]. W tym okresie biuro OIA w [...] dwukrotnie wysyłało ankietę m.in do tejże apteki z prośbą o podanie stanu zatrudnienia magistrów farmacji, ale żadnej odpowiedzi nie otrzymało.

Organ wskazał, że w myśl art. 15 ust. 2 ustawy o izbach aptekarskich, jako osoba wykonująca zawód farmaceuty na terenie Okręgowej Izby Aptekarskiej w [...] miała obowiązek wpisania się na listę jej członków. Tymczasem zainteresowana wykonując zawód farmaceuty obowiązku tego nie dopełniła, uniemożliwiając samorządowi aptekarskiemu wykonanie obowiązku ustawowego wynikającego z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich, tj. sprawowania pieczy i nadzoru nad wykonywaniem zawodu.

Dalej organ wywodził, że zgodnie z art. 88 ust. 5 pkt 7 ustawy Prawo farmaceutyczne do zadań kierownika apteki należy m.in. przekazywanie Okręgowej Izbie Aptekarskiej danych niezbędnych do prowadzenia rejestru farmaceutów przewidzianego ustawą o izbach aptekarskich.

Zdaniem organu, skoro mgr farm. E. K. nie dopełniła podstawowego obowiązku dotyczącego wpisu do rejestru właściwej izby aptekarskiej i wykonywała zawód bez tego wpisu przez 20 miesięcy, nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki. Każdy farmaceuta ma obowiązki wynikające z obowiązującego prawa przynależności do samorządu zawodowego. Osoba, która lekceważy te obowiązki nie daje właściwych wzorców sumienności i przestrzegania zasad odpowiedzialności w związku z wykonywanym zawodem, który podlega szczególnym zasadom.

Brak staranności wynikającej z przepisów ustawy o izbach aptekarskich podważa zaufanie do kandydata i nie predysponuje do wydania pozytywnej opinii na kierownika apteki w R., przy ul. [...].

Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. zainteresowana wniosła zażalenie.

Prezydium NRA ponownie rozpatrując sprawę odwołała się do § 1 uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. w sprawie trybu postępowania przy stwierdzaniu rękojmi należytego prowadzenia apteki przez kandydata na stanowisko kierownika apteki, gdzie postanowiono, że stwierdzenie "rękojmi należytego prowadzenia apteki" przez danego farmaceutę jako kandydata na kierownika apteki ogólnodostępnej (art. 99 ust. 4a Prawa farmaceutycznego) należy do okręgowej rady aptekarskiej (art. 7 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 pkt 7 oraz art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP) lub z jej upoważnienia do prezydium ORA.

Organ wywodził, iż zasadą jest, że stwierdzenie rękojmi należytego prowadzenia apteki następuje na wniosek wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego w ramach postępowania administracyjnego w sprawie o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej lub o zmianę zezwolenia, łączącego się z zatrudnieniem kierownika apteki (art. 99 ust. 4a ustawy - Prawo farmaceutyczne.). Równocześnie jednak, ww. uchwała Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. przewidziała w § 8 tryb stwierdzania rękojmi na wniosek zainteresowanego farmaceuty.

Zgodnie z § 8 ust. 1 uchwały, w pozostałych przypadkach do okręgowej rady aptekarskiej o stwierdzenie rękojmi należytego prowadzenia apteki może zwrócić się farmaceuta. Okręgowa rada aptekarska zajmuje stanowisko w trybie art. 217 k.p.a.

Rozpatrując wniosek o wydanie zaświadczenia okręgowa rada aptekarska zajmuje stanowisko w trybie art. 217 k.p.a. ORA uchwałą będącą postanowieniem albo:

1) wydaje zaświadczenie zgodnie z żądaniem farmaceuty, albo

2) odmawia wydania zaświadczenia.

Na odmowę wydania zaświadczenia farmaceucie przysługuje odwołanie (zażalenie) do NRA, w trybie art. 219 k.p.a. (ust. 2).

Organ II instancji stanął na stanowisku, że rozstrzygnięcie organu I instancji stanowi postanowienie w rozumieniu k.p.a.

Dalej organ podnosił, że rozpatrując wniosek w sprawie wydania farmaceucie zaświadczenia w przedmiocie rękojmi, ORA bada, czy nie zachodzą negatywne przesłanki, które mogą świadczyć o braku rękojmi należytego prowadzenia apteki. Katalog przykładowych przesłanek wskazano w § 4 uchwały NRA Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r.

Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne, kierownik jest odpowiedzialny za prowadzenie apteki. Stosownie zaś do art. 88 ust. 5 pkt 1 ww. Prawa farmaceutycznego, do zadań kierownika apteki należy organizacja pracy w aptece.

Prezydium NRA stanęło na stanowisku, że żaden farmaceuta nie może należycie prowadzić apteki ogólnodostępnej jako jej kierownik, gdy nie wypełnia podstawowych obowiązków wynikających z ustawy o izbach aptekarskich.

W tym zakresie organ II instancji powtórzył wywody Prezydium ORA w [...] wskazując, że mgr farm. E. K. nie dopełniła od [...] czerwca 2013 r. obowiązku ustawowego wpisu na listę członków Okręgowej Izby Aptekarskiej w [...].

Ponadto organ podnosi, że samorząd aptekarski został powołany, a jego działalność uregulowana w ustawie z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 856, z późn. zm.). Przepis art. 17 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że w drodze ustawy można tworzyć samorządy zawodowe, reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony.

Zawód farmaceuty jest bez wątpienia zawodem zaufania publicznego, a główny cel działalności samorządu aptekarskiego został określony w przytoczonym art. 17 Konstytucji RP i jest nim sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu farmaceuty. Zostało to potwierdzone w ww. art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich, który stanowi, że zadaniem samorządu aptekarskiego jest w szczególności sprawowanie pieczy i nadzoru nad wykonywaniem zawodu. Art. 2a ust. 1 pkt 8 powołanej ustawy stanowi, że wykonywanie zawodu farmaceuty ma na celu ochronę zdrowia publicznego i obejmuje udzielanie usług farmaceutycznych polegających m. in. na kierowaniu apteką, punktem aptecznym, działaniem farmacji szpitalnej lub hurtownią farmaceutyczną.

Zdaniem organu, nadzór nad prawidłowym wykonywaniem zawodu to również nadzór w zakresie realizacji funkcji zawodowej jaką jest kierowanie apteką.

Organ podkreślał, że podmiotem prowadzącym apteki są przedsiębiorcy, którzy realizują przede wszystkim swoje cele ekonomiczne.

Ponadto organ wywodził, że analizując przedmiotową sprawę w kontekście art. 7 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 pkt 7 oraz art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, Prezydium NRA, za Trybunałem Konstytucyjnym, podkreśla, że unormowanie art. 17 ust. 1 Konstytucji upoważnia samorządy zawodów zaufania publicznego do sprawowania "pieczy nad należytym wykonywaniem tych zawodów". Ma być ona sprawowana - z wyraźnego nakazu ustrojodawcy - "w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony". Sformułowanie to, po pierwsze, precyzuje cel i granice sprawowanej "pieczy nad (...) wykonywaniem zawodów". Cel ten to przestrzeganie właściwej jakości - w sensie merytorycznym i prawnym - czynności składających się na "wykonywanie zawodów". Stan "docelowy" ustrojodawca konstytucyjny określił zwrotem: "należyte wykonywanie zawodu". Po wtóre, sformułowanie art. 17 ust. 1 wyznacza ramy i ukierunkowanie sprawowanej "pieczy". Ramy te determinuje "interes publiczny".

Odwołując się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego organ wskazywał, że "Spełnienie wysokich wymagań stawianych przez ustawodawcę osobom wykonującym zawód zaufania publicznego jest uzasadnione tym, iż powierzone są im zadania o szczególnym charakterze lub szczególnej doniosłości z punktu widzenia zadań państwa (-) i praw jednostki", w przypadku farmaceuty - z należytej troski o zdrowie i życie człowieka.

Do tych wysokich wymagań Trybunał Konstytucyjny zalicza w pierwszym rzędzie wymóg rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu (wyrok z dnia 7 maja 2002 r., sygn. SK 20/00, OTK ZU nr 3/A/2002, poz. 29). "Konstytucyjnym zadaniem samorządu zawodowego jest piecza nad zgodnym z regułami właściwymi dla danego zawodu jego wykonywaniem". W tym zakresie samorząd aptekarski nie tylko "może, a nawet winien badać, czy konkretna osoba (-) daje rękojmię należytego wykonywania zawodu" farmaceuty (wyrok TK z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. K.6/06, OTK ZU nr 4/A/2006, poz. 45).

Takie sprawdzanie i stwierdzanie nie należy do czynności żadnej, poza samorządem aptekarskim, instytucji, np. Akademii Medycznej czy jakiegoś organu państwowego.

Organ stanął na stanowisku, że w kontekście tak rozumianych zadań, organy samorządu aptekarskiego, zarówno organ I instancji, jak i Prezydium NRA, musiały rozstrzygnąć, czy w świetle posiadanych informacji o postępowaniu opiniowanej mogą odpowiedzialnie stwierdzić, że daje ona rękojmię należytego prowadzenia apteki.

Organ wskazał, że w analizowanym przypadku osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. W takich przypadkach - zgodnie z art. 218 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.

Organ podkreślał, że zgodnie z art. 99 ust. 4a ustawy Prawo farmaceutyczne, podmiot prowadzący aptekę jest obowiązany zatrudnić osobę odpowiedzialną za prowadzenie apteki, o której mowa w art. 88 ust. 2, dającą rękojmię należytego prowadzenia apteki.

Okoliczność, czy osoba odpowiedzialna za prowadzenie apteki daje rękojmię należytego prowadzenia apteki ma podstawowe znaczenie przy wydawaniu zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oraz w trakcie prowadzenia apteki.

Organ odwoływał się do art. 99 ust. 4a Prawa farmaceutycznego zgodnie, z którym podmiot prowadzący aptekę jest obowiązany zatrudnić osobę odpowiedzialną za prowadzenie apteki, o której mowa w art. 88 ust. 2, dającą rękojmię należytego prowadzenia apteki.

Zdaniem organu, rękojmię należytego prowadzenia apteki powinien posiadać zarówno podmiot ubiegający się lub posiadający zezwolenie, bo to on jest odpowiedzialny za prowadzoną działalność — prowadzenie apteki ogólnodostępnej, jak i zatrudniona przez ten podmiot osoba odpowiedzialna za prowadzenie apteki (kierownik). Do zadań kierownika należy organizacja pracy w aptece.

Obowiązek ustalenia, czy podmiot prowadzący aptekę spełnia warunek, o którym mowa w art. 101 pkt 1 w zw. z art. 99 ust. 4a ustawy Prawo farmaceutyczne, należy do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego. Z uwagi na fakt, że warunek ten dotyczy farmaceutów, będących członkami samorządu aptekarskiego, stworzony został tryb pozwalający farmaceucie szybko uzyskać od właściwego organu samorządu aptekarskiego zaświadczenie, stwierdzające, że daje on rękojmię należytego prowadzenia apteki jako jej kierownik. Ww. uchwała NRA Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. w sprawie trybu postępowania przy stwierdzaniu rękojmi należytego prowadzenia apteki przez kandydata na stanowisko kierownika apteki jednoznacznie wskazuje przypadki, kiedy farmaceuta-członek samorządu nie może oczekiwać, że właściwa rada potwierdzi istnienia ww. rękojmi. Zdaniem organu, alternatywą dla wydania zaświadczenia na wniosek farmaceuty jest tryb przewidziany w art. 106 k.p.a. Skarżący, podobnie jak każdy inny farmaceuta, zobowiązany jest przestrzegać uchwał Naczelnej Rady Aptekarskiej.

Ostatecznie organ stanął na stanowisku, że zaświadczenie wydawane przez organ samorządu aptekarskiego w sprawie rękojmi należytego prowadzenia apteki stanowi podstawę do ustalenia przez wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego, czy podmiot prowadzący aptekę spełnia warunek, o którym mowa w art. 101 pkt 1 w zw. z art. 99 ust. 4a ustawy Prawo farmaceutyczne. W takim kontekście na organach samorządu aptekarskiego spoczywa szczególne zadanie - uczestniczenie w zabezpieczeniu interesu społecznego w zakresie bezpieczeństwa zdrowia i życia ludzi przy stosowaniu produktów leczniczych i wyrobów medycznych, znajdujących się w aptekach. Każde działanie samorządu zawodowego w zakresie "sprawowania pieczy" podlega konstytucyjnie ukierunkowanej ocenie, dokonywanej z punktu widzenia interesu publicznego i nakierowania na jego ochronę.

Prezydium NRA podkreślało, że osoby, które naruszają obowiązujące przepisy nie dają rękojmi należytego wykonywania zawodu farmaceuty, w szczególności nie dają rękojmi należytego prowadzenia apteki, jako jej kierownik.

Skargę na opisaną wyżej uchwałę wniosła E. K.

Zaskarżonej uchwale zarzucono:

1. naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 2b ust. 1 u.i.a. oraz art. 88 ust. 1 i 2 u.p.f. ustanawiających zasadę domniemania dawania rękojmi należytego prowadzenia aptek przez każdego farmaceutę posiadającego prawo wykonywania zawodu i spełniającego warunki formalne z art. 88 ust. 2 u.p.f., poprzez odmowę wydania zaświadczenia potwierdzającego dawanie rzeczonej rękojmi przez skarżącego, pomimo spełniania przez niego warunków formalnych oraz jednoczesnego braku zastrzeżeń organów samorządowych do poziomu wiedzy merytorycznej i kwalifikacji skarżącego, a także pomimo braku występowania negatywnych przesłanek, potwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego, aptekarskiego bądź innym dokumentem urzędowym, które uzasadniałyby wątpliwości organu samorządowego co do postawy skarżącej z punktu widzenia zasad etyki i deontologii zawodu farmaceuty;

2. naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji ustanawiających zasadę legalizmu oraz zasadę praworządności poprzez odmowę wydania zaświadczenia potwierdzającego dawanie rękojmi należytego prowadzenia apteki przez skarżącą z uwagi na niespełnienie przez nią obowiązku formalnego wpisania się na listę członków Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], podczas gdy w dokumencie potwierdzającym prawo wykonywania zawodu farmaceuty przez Skarżącą Prezes ORA w [...] potwierdził jej wpis do rejestru farmaceutów na terenie województwa [...] od dnia [...] czerwca 2013 r. (tj. w sposób ciągły), a zatem w chwili złożenia przez K. J. pisma dotyczącego zmiany kierownika apteki ogólnodostępnej przy ul. [...] w R. Skarżąca spełniała wszystkie wymogi formalne konieczne do potwierdzenia jej rękojmi należytego prowadzenia apteki.

W uzasadnieniu skargi rozbudowano przytoczone zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Aptekarskiej wnosiło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie zasadnicze i decydujące znaczenia mają zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy samorządu aptekarskiego przepisów art. 4 ust. 1 w zw. z art. 2b ust. 1 ustawy o izbach aptekarskich oraz art. 88 ust. 1 i 2 p.f. ustanawiających zasadę domniemania dawania rękojmi należytego prowadzenia apteki przez każdego farmaceutę posiadającego prawo wykonywania zawodu i spełniającego warunki formalne z art. 88 ust. 2 p.f.

Zdaniem skarżącej organ bezzasadnie odmówił wydania zaświadczenia, pomimo że skarżąca spełniała warunki formalne przy jednoczesnym braku zastrzeżeń organów samorządowych do poziomu wiedzy merytorycznej i kwalifikacji skarżącej, a także pomimo braku występowania negatywnych przesłanek, potwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego, aptekarskiego bądź innym dokumentem urzędowym, które uzasadniałyby wątpliwości organu samorządowego, co do postawy skarżącej z punktu widzenia zasad etyki i deontologii zawodu farmaceuty.

W tym miejscu należy przypomnieć, że stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o izbach aptekarskich prawo wykonywania zawodu farmaceuty w odniesieniu do obywatela polskiego oraz cudzoziemca przyznaje okręgowa rada aptekarska właściwa ze względu na zamierzone miejsce wykonywania zawodu farmaceuty, a w odniesieniu do obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej - Naczelna Rada Aptekarska, w przypadku gdy osoba ta (oprócz innych warunków wymienionych w cytowanym przepisie) wykazuje nienaganną postawę etyczną i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu farmaceuty, w szczególności nie była prawomocnie skazana za umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu.

W myśl art. 88 ust. 2 p.f. kierownikiem apteki może być farmaceuta, o którym mowa w ust. 1, który ma co najmniej 5-letni staż pracy w aptece lub 3-letni staż pracy w aptece, w przypadku gdy posiada specjalizację z zakresu farmacji aptecznej. Natomiast zgodnie z art. 99 ust. 4a u.p.f. podmiot prowadzący aptekę jest obowiązany zatrudnić osobę odpowiedzialną za prowadzenie apteki, o której mowa w art. 88 ust. 2, dającą rękojmię należytego prowadzenia apteki.

Biorąc pod uwagę cytowane wyżej przepisy, w ocenie Sądu błędny jest tok rozumowania Prezydium NRA, zgodnie z którym farmaceuta nie może dawać rękojmi należytego prowadzenia apteki w sytuacji, gdy nie został wpisany na listę członków właściwej okręgowej izby aptekarskiej w terminie.

Zgodnie z art. 15 ust. 1-3 ustawy o izbach aptekarskich:

1. okręgową izbę aptekarską stanowią osoby wpisane na listę jej członków,

2. wpisowi na listę członków okręgowej izby aptekarskiej podlegają wszystkie osoby wykonujące zawód farmaceuty na terenie danej izby,

3. osoba, która uzyskała zezwolenie na prowadzenie apteki lub hurtowni, lub kierownik państwowej jednostki organizacyjnej prowadzącej aptekę lub hurtownię są obowiązani zawiadomić właściwą okręgową izbę aptekarską, najpóźniej w ciągu 7 dni, o rozpoczęciu i zaprzestaniu pracy przez osobę wymienioną w ust. 2.

Z ustępu 3 cytowanego artykułu jednoznacznie wynika, że obowiązek zawiadomienia o rozpoczęciu i zaprzestaniu pracy przez farmaceutę spoczywa na osobie która uzyskała zezwolenie na prowadzenie apteki, nie zaś na samym farmaceucie.

Nadto jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej uchwały skarżąca ostatecznie została wpisana na listę właściwej okręgowej izby aptekarskiej.

Zdaniem Sądu podważenie zasady domniemania dawania rękojmi należytego prowadzenia apteki przez każdego farmaceutę posiadającego prawo wykonywania zawodu i spełniającego warunki formalne wskazane w art. 88 ust. 2 p.f. może być obalone przez orzeczenie sądu dyscyplinarnego zgodnie z procedurą przewidzianą w przepisach prawa, w tym regulacjach samorządu aptekarskiego. Dopiero prawomocny wyrok sądu dyscyplinarnego mógłby stanowić podstawę do uznania, że dana osoba nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki. Bezsporna w sprawie była okoliczność, że skarżąca nie była nigdy karana dyscyplinarnie. Podobna ocena prawna była już przez WSA w Warszawie wyrażana w wyroku z dnia 8 stycznia 2014 r. w sprawie o sygnaturze VI SA/WA 2412/13.

Ponadto Sąd doszedł do przekonania, że w zaistniałym stanie faktycznym, skoro skarżąca jako farmaceuta spełnia wszelkie ustawowe wymagania należytego wykonywania zawodu, to organy samorządu aptekarskiego nie miały podstaw do uznania, że skarżąca nie daje rękojmi aby pełnić funkcję kierownika apteki i nie powinny odmówić wydania zaświadczenia. Takie zaświadczenie powinno bowiem poświadczać stan z daty jego wydania. Jeśli w tej dacie ze zgromadzonych dokumentów wynika, że w dniu złożenia wniosku skarżąca spełnia formalne warunki do wydania zaświadczenia stwierdzającego istnienie rękojmi należytego prowadzenia apteki, to powinno być wydane.

Organ przed wydaniem zaświadczenia może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednoznacznie przyjmuje się, że postępowanie to ma charakter uproszczony i odformalizowany. Składają się na nie wyłącznie czynności materialno - techniczne polegające na badaniu, jakiego rodzaju źródło może zawierać żądane dane i czy dane te dotyczą stanu prawnego lub faktycznego, którego potwierdzenia domaga się wnioskodawca. W postępowaniu tym nie dokonuje się ustaleń i ocen tak, jak w postępowaniu jurysdykcyjnym. Zaświadczenie jest bowiem urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Jego istota sprowadza się do tego, że nie rozstrzyga ono żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Organ potwierdza nim jedynie, a nie stwierdza istnienia w danym czasie określonego stanu. Dlatego nie jest dopuszczalne dokonywanie w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń jakichkolwiek ustaleń faktycznych i prawnych nie wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Natomiast postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia. Odnosi się ono do zbadania okoliczności wynikających z istniejących ewidencji, rejestrów i akt innego rodzaju, czy też wyjaśnienia, czy dane w nich zawarte odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się zainteresowany, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja lub rejestry i akta innego rodzaju mogą zawierać żądane dane i ustalenia ewentualnych ich dysponentów. Postępowanie to ma zatem na celu usunięcie wątpliwości co do znanych, bo istniejących już faktów lub stanu prawnego (por. m.in. wyroki NSA z 10 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1139/10 Lex nr 1082571, z dnia 8 września 2009 r. I OSK 104/09, Lex nr 594852). Tak więc w przypadku gdy organ dysponuje takimi danymi z kartotek, ewidencji, rejestrów lub akt innego rodzaju, których potwierdzenia domaga się wnoszący o wydanie zaświadczenia, winien wydać zaświadczenie. W pierwszej kolejności zatem podlega ustaleniu jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane. Dalsza część postępowania sprowadza się natomiast do wyjaśnienia, czy posiadane dane odnoszą się do osoby wnioskodawcy, oraz czy dotyczą stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca (por. Z. Kmiecik, Charakter prawny zaświadczenia, a możliwość ustalania weryfikacji jego treści, PIP z 2004 r., Nr 10, s. 63). Jak wskazuje też NSA w wyroku z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt I OSK 104/09 (LEX nr 745278), przedmiotowe postępowanie wyjaśniające ma na celu usunięcie wątpliwości co do znanych, bo istniejących już faktów lub praw. Niedopuszczalne jest natomiast dokonywanie w nim nowych ustaleń faktycznych i prawnych.

Jak już Sąd wskazywał, istniejące domniemanie rękojmi należytego prowadzenia apteki przez skarżącą może być skutecznie obalone jedynie przez orzeczenie sądu dyscyplinarnego zgodnie z procedurą przewidzianą w przepisach prawa, tym regulacjach samorządu aptekarskiego. W aktach tej sprawy nie ma jednak żadnego dokumentu, który to domniemanie w skuteczny sposób obala.

Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien przeprowadzić raz jeszcze postępowanie dowodowe, a jeśli brak jest w tej sprawie dowodu obalającego przedmiotowe domniemanie rękojmi należytego prowadzenia apteki przez skarżącą, organ zobowiązany jest zgodnie z zasadą legalizmu i normą art. 217 k.p.a. wydać stosowne doświadczenie.

Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji będzie miał również na względzie, że sposób rozstrzygnięcia wniosku skarżącej, a mianowicie połączenie w jednej uchwale negatywnego zaopiniowania wniosku w przedmiocie rękojmi na prowadzenie apteki ogólnodostępnej oraz postanowienia o nie wydaniu stosownego zaświadczenia nie był prawidłowy. Takie działania organów można odczytywać jako błędne połączenie dwóch trybów postępowania; opinii z art. 106 k.p.a., do wydania w której nie było w niniejszej sprawie podstaw, oraz trybu wydania zaświadczenia (art. 217 i nast. k.p.a.).

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że przy wydawaniu zaskarżonych uchwał doszło do naruszenia prawa procesowego i materialnego, zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.