Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 727/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 105
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Dnia 10 lutego 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Małgorzata Górecka ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska – Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2011 roku przy udziale sprawy ze skargi A. H. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia r., nr w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wniosku o umorzenia nieopłaconych składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22.06.2010r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 105 §1 kpa umorzył postępowanie toczone z wniosku A. w części dotyczącej składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji podał, iż zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 tej ustawy regulujących kwestię umorzenia płatności z tytułu składek. Organ nie miał kompetencji do podejmowania rozstrzygnięć merytorycznych w zakresie ewentualnego umorzenia spornych składek, wobec czego należało na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzyć postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona stwierdziła, iż orzeczenie to naruszyło art. 6-12, 35, 77, 80, 107 §1 i § 2 kpa w stopniu mającym istotny wpływy na wynik sprawy oraz § 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W ocenie strony decyzja I instancji nie miała jasno określonej daty jej wydania ( dzień i miesiąc ), co stanowić ma o jej nieważności.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 14 września 2010r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 22 czerwca 2010r. , podzielając generalnie ustalenia faktyczne i rozważania prawne poczynione w jej uzasadnieniu.

Organ uznał, iż strona otrzymała egzemplarz decyzji faktycznie nie zawierający daty jej wydania, lecz jest to wada orzeczenia, którą można usunąć w trybie art. 113 kpa. Decyzja ta została sprostowana postanowieniem z dnia 17.08.2010r.

Obecnie skargę na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosła A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, żądając uchylenia orzeczeń obu instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. . Decyzji zarzucono naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez nienależyte ustalenie stanu faktycznego oraz naruszenie § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W uzasadnieniu skargi podniesiono argumenty dotyczące trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej strony skarżącej, uniemożliwiającej skuteczne wyegzekwowanie spornych należności.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na jej uwzględnienie.

Na wstępnie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności), nie są natomiast upoważnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1279 z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty wyłącznie w zakresie ich legalności. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 wyżej powołanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po przeanalizowaniu akt administracyjnych przedmiotowej sprawy Sąd uznał, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo stwierdził, iż w niniejszej sprawie należało umorzyć postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Według ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi, gdy:

- dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze

- nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym

- wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym

- naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można przeprowadzić egzekucję

- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być przy tym w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 3a).

Zgodnie natomiast w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365), Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeśli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

- gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych,

- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Powyższe regulacje w sposób jednoznaczny odnoszą się wyłącznie do sytuacji, w których zobowiązany jest jednocześnie płatnikiem składek. Mimo językowej jednoznaczności powołanych przepisów, prawodawca zdecydował się na dobitne podkreślenie tej okoliczności w art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten stanowi wprost , że art. 28 i art. 29, (dotyczącego możliwości odroczenia terminu płatności należności) nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami.

Z powyższych regulacji prawnych wynika zupełnie jednoznacznie, iż postępowanie prowadzone w przedmiocie ewentualnego umorzenia należności publicznoprawnych wobec ZUS nie może dotyczyć kwestii umorzenia należności z tytułu składek za ubezpieczonych nie będących płatnikami.

Zatem powoływanie okoliczności, które mogą stanowić przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek, może mieć znaczenie tylko w przypadku rozpoznawania wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tych składek (por. WSA w Warszawie V SA/WA 2676/07, wyrok NSA IIGSK 702/08).

Należy więc przyjąć, że słusznie organ uznał, iż żądanie strony nie mogło zostać rozpatrzone w trybie art. 28 ustawy , a postępowanie wywołane wniesionym wnioskiem, jako bezprzedmiotowe należało umorzyć.

Zgodnie z art. 105 § 1 kpa w przypadku bezprzedmiotowości danego postępowania administracyjnego organ zobowiązany jest do wydania decyzji o jego umorzeniu. Taka bezprzedmiotowość występuje m. in. w sytuacji braku któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie może dojść w sprawie do wydania decyzji załatwiającej sprawę poprzez jej rozstrzygnięcie co do istoty (zob. np. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2006. s. 486 i n.). W niniejszej sprawie żądanie strony nie mogło zostać rozpatrzone w trybie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wobec czego organy zasadnie orzekły o umorzeniu przedmiotowego postępowania.

Ze względu na niezasadne zarzuty skargi podlegała ona oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).