Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 49/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1, art. 78e, art. 78d,, art. 78h
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2017 r. sprawy ze skargi D.K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2016 r. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego

z siedzibą w W. uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. stwierdziła, że D. K., córka M. i B., uzyskała wynik negatywny z egzaminu.

Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że zdająca z zadania z zakresu prawa karnego otrzymał ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dobrą, z zadania

z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną i z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę dostateczną. Powołując się na treść przepisu art. 78f ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, który to przepis określa,

że pozytywny wynik z egzaminu, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną, Komisja wskazała, iż zdająca D. K. uzyskała wynik negatywny z egzaminu.

Odwołanie od w/w uchwały wniosła zdająca D. K. zaskarżając ją

w części dotyczącej zadania z zakresu prawa cywilnego. Uchwale tej zarzuciła wydanie jej w oparciu o błędnie ustaloną ocenę z drugiej części dotyczącej zadania

z zakresu prawa cywilnego egzaminu adwokackiego, która to ocena jako niedostateczna ostatecznie wpłynęła na negatywny wynik egzaminu adwokackiego. Odwołująca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy Prawo o adwokaturze tj.: art. 78d ust. 10 polegające na przyjęciu, że nieprawidłowości wskazane przez egzaminatorów uniemożliwiają przyznanie zdającej oceny pozytywnej z egzaminu adwokackiego, naruszenie przepisu art. 78d ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze polegające

na przyjęciu, że popełnione w drugiej części egzaminu adwokackiego uchybienia

w apelacji przesądzają o braku przygotowania prawniczego do samodzielnego

i należytego wykonywania zawodu adwokata. Zarzuciła ponadto naruszenie art. 78 d ust. 10 w zw. z art. 78e ust.2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez przyznanie zdającej oceny niedostatecznej z zakresu zadania drugiego, podczas, gdy

z uzasadnień ocen cząstkowych nie wynika wprost dlaczego egzaminatorzy przy wskazaniu na zalety pracy ocenili popełnione błędy jako kluczowe i uzasadniające ocenę niedostateczną w konsekwencji pomijając gradację ocen cząstkowych.

Podnosząc powyższe zarzuty D. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez ustalenie, iż Skarżąca uzyskała pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego oraz o "uwzględnienie jej odwołania w całości jako w całości uzasadnionego".

Uchwałą z dnia [...] października 2016r. nr [...] Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2016 r. działając na podstawie art. 78h ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r. poz. 615, ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania D. K., od uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 roku Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2016 r. z siedzibą w [...]w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, orzekła o utrzymaniu w mocy zaskarżonej uchwały.

Odnosząc się do oceny wyniku uzyskanego przez egzaminowaną z zadania

z zakresu prawa cywilnego Komisja wskazała, że ta część egzaminu adwokackiego polegała na sporządzeniu apelacji w imieniu wnioskodawcy A. B. albo opinii prawnej w podanym niżej stanie faktycznym. Wnioskodawca A. B. wnosił o dokonanie podziału majątku wspólnego przez przyznanie mu na wyłączną własność lokalu mieszkalnego nr [...], stanowiącego odrębną własność,

o wartości [...]zł, położonego przy ul. W. [...] w W., zakupionego ze środków własnych wnioskodawcy przed zawarciem związku małżeńskiego z uczestniczką postępowania A. B.. A. B. i wnosił także o zasądzenie na jego rzecz od A. B. kwoty [...] zł tytułem podziału środków pieniężnych wypłaconych przez uczestniczkę postępowania ze wspólnego rachunku bankowego bez zgody i wiedzy wnioskodawcy. A. B. wnosiła o dokonanie podziału majątku wspólnego przez przyznanie jej na wyłączną własność lokalu mieszkalnego nr [...], położonego przy ul. W. [...] w W.. Wnosiła także o zasądzenie od niej na rzecz A. B. kwoty [...]zł i rozłożenie jej na raty.

Strony zawarły związek małżeński w dniu [...] kwietnia 2004 r. Rozdzielność majątkowa pomiędzy nimi ustanowiona została wyrokiem sądu z dniem [...] lipca 2010r. Umowa przedwstępna dotycząca sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. W. [...] zawarta została pomiędzy A. B. a M. K. w dniu [...] lutego 2004 r. Kupujący zapłacił całość ceny w kwocie [...]zł w dniu [...] marca 2004 r

Umowa sprzedaży sporządzona została w formie aktu notarialnego w dniu [...] czerwca 2004 r. pomiędzy A. B. i A. B. jako kupującymi, a M. K. jako sprzedającym. M. K. oświadczył w nim, że sprzedaje opisany wyżej lokal mieszkalny wraz z prawami związanymi na rzecz A. B. i A. B. za cenę [...]zł., natomiast A. B. i A. B. oświadczyli, że lokal ten wraz z prawami związanymi kupują do majątku wspólnego.

Na rozprawie w dniu [...] października 2015 r. strony zgodnie oświadczyły, że aktualna wartość mieszkania wynosi [...] zł. A. B. wypłaciła w dniu [...] marca 2008 r. ze wspólnego rachunku bankowego małżonków kwotę [...]zł. A. B. wypłacił w dniach od [...] lutego 2008 r. do [...] lipca 2010 r. ze wspólnego rachunku bankowego małżonków kwotę [...]zł. W dniu [...] marca 2010 r. A. B. sprzedał swojemu ojcu samochód marki [...] za cenę [...]zł.

Z propozycji rozliczenia majątku wspólnego złożonej przez A. B. wynika, że uznaje on całą wartość lokalu mieszkalnego jako swój nakład z majątku odrębnego na majątek wspólny, nie uznaje wypłaconej przez siebie z rachunku bankowego kwoty [...]zł oraz ceny samochodu - [...] zł jako podlegających rozliczeniu przy podziale majątku. Uznaje natomiast, że uczestniczka postępowania powinna się z wnioskodawcą rozliczyć z pobranej przez nią z rachunku bankowego kwoty [...]zł.

Kwota zaproponowana wnioskodawcy przez uczestniczkę postępowania ([...] zł) wynikała z rozliczenia wartości mieszkania ([...]zł: 2 = [...]zł) przy uwzględnieniu rozliczenia środków pieniężnych wypłaconych przez wnioskodawcę ze wspólnego rachunku bankowego bez zgody i wiedzy uczestniczki ([...]zł: 2 = [...]zł) oraz ceny sprzedaży samochodu ([...]zł: 2 = [...]). Z wyliczenia tego wynika, że uczestniczka postępowania uznaje należność na rzecz A. B. w kwocie połowy wartości mieszkania, to jest [...]zł, a na swoją rzecz należność w sumie połowy wartości wypłaconych przez męża z rachunku bankowego środków oraz połowy ceny samochodu (łącznie [...]zł). Daje to różnicę [...]zł ([...]zł - [...]zł.). Nie uznaje zatem, że powinna się rozliczyć z pobranej przez siebie kwoty [...]zł.

Sąd Rejonowy dla m. W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r.:

1. ustalił, że w skład majątku wspólnego A. B. i A. B. wchodzi nieruchomość stanowiąca odrębną własność lokalu mieszkalnego nr [...], położonego w W. przy ul. W. [...] wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu i w częściach wspólnych budynku, dla której Sąd Rejonowy dla W. – M. w W. prowadzi księgę wieczystą [...], o wartości [...]zł;

2. przyznał opisaną w pkt 1 nieruchomość lokalową na wyłączną własność A. Bo.;

3. oddalił żądanie wnioskodawcy A. B. o dokonanie rozliczenia nakładów z jego majątku osobistego na majątek wspólny;

4. nakazał wnioskodawcy A. B. opróżnienie opisanego w pkt 1 lokalu i wydanie go A. B. w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia;

5. zasądził od A. B. na rzecz A. B. kwotę [...]zł

6. zasądzoną w pkt. 5 kwotę rozłożył na 142 raty miesięczne, pierwsza z rat w kwocie [...] zł, a pozostałe raty miesięcznie po [...] zł;

7. ustalił, że każda ze stron ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sąd Rejonowy:

- uznał, że lokal mieszkalny wchodzi w skład majątku wspólnego stron;

- ustalił w ramach stanu faktycznego, iż wnioskodawca zapłacił całość ceny za lokal mieszkalny przed zawarciem związku małżeńskiego, jednak nie uznał kwoty uiszczonej z tego tytułu za nakład z majątku odrębnego, argumentując, że przed zawarciem małżeństwa strony pozostawały w związku nieformalnym, wspólnie korzystając z zarabianych przez siebie pieniędzy; jednocześnie za bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy uznał Sąd Rejonowy twierdzenia obu stron dotyczące uzyskania przez A. B. przed zawarciem związku małżeńskiego kwoty [...] zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych;

- uwzględnił w rozliczeniach pomiędzy stronami kwotę [...]zł uzyskaną przez wnioskodawcę ze sprzedaży samochodu marki [...] oraz środki pieniężne wypłacone przez A. B. w kwocie [...] zł;

- nie uwzględnił w rozliczeniach pomiędzy stronami kwoty [...] zł wypłaconych przez A. B..

Zadaniem zdających było, po zapoznaniu się z treścią zadania, jako prawidłowo umocowany pełnomocnik wnioskodawcy – J. N., sporządzenie apelacji albo w przypadku uznania, że brak jest podstaw do jej wniesienia, sporządzenie opinii prawnej - z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony.

Obaj egzaminatorzy oceniający opracowanie apelacji przez D. K. wystawili oceny niedostateczne.

Komisja II stopnia wskazała na wstępie wskazać należy, że D. K. przyjęła prawidłowo, że w przedstawionym w zadaniu egzaminacyjnym stanie faktycznym należy sporządzić apelację, a nie opinię prawną. Odwołująca sformułowała trzy zarzuty, a mianowicie:

1.zarzut naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów

z zeznań świadków k. P. i J. B. i uznanie ich za niewiarygodne oraz poprzez uznanie za wiarygodne zeznań świadka Z. W., art. 233 §1 k.p.c. w związku z art. 328 §2 k.p.c. poprzez poczynienie przez sąd sprzecznych ustaleń w zakresie romansu wnioskodawcy, art. 25 k.p.c. w zw. z art. 233§1 k.p.c. i w zw. z art. 328 §2 k.p.c. poprzez nieprawidłowe uznanie w uzasadnieniu wyroku, że świadek Z. W. została przesłuchana na okoliczność składu majątku wspólnego stron, gdy faktycznie została przesłuchana na okoliczność pożycia stron przed zwarciem małżeństwa.

2. zarzut naruszenia prawa procesowego, tj. art. 567 § 3k.p.c. w zw. z art.684 k.p.c. poprzez niedokonanie rozliczeń z tytułu nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny w okresie między ustaniem wspólności a dokonaniem podziału majątku wspólnego pomimo, że takie nakłady zostały poczynione przez wnioskodawcę, tj. zakup mieszkania za środki niewchodzące w skład majątku wspólnego.

3. zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art.45 k.r.o., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, tj. że nieruchomość zostanie przyznana w całości uczestniczce bez uwzględnienia, że nakłady na mieszkanie zostały poczynione przez wnioskodawcę majątku osobistego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art.212 §1 k.c. tj. nieprawidłowego orzeczenia o rozliczeniach w udziałach , spłacie oraz dopłatach.

Organ wskazał, że zarzuty te zostały sformułowane jedynie w części poprawnie. Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie obejmował zeznań uczestniczki

i wnioskodawcy. Zarzut postawiony przez Zdającą w zakresie naruszenia przez sąd art. 233§1 k.p.c. i 258 k.p.c., jest formalnie prawidłowy, ale nie wskazuje

w kontekście art. 258 k.p.c. na istotę jego naruszenia (sąd w uzasadnieniu postanowienia przywołał inną tezę dowodową niż określił w postępowaniu dowodowym).

Obaj Egzaminatorzy podnieśli w swoich ocenach, że pomimo wskazania przez Odwołującą na treść art. 233 k.p.c. nie zostały nim objęte zeznania stron pomimo, że w tym zakresie także sąd dokonał naruszeń. Niezasadny był także zarzut naruszenia art. 567 § 3 k.p.c. w zw. z art. 684 k.p.c. ponieważ nierozliczenie nakładów wynika z błędnych ustaleń faktycznych sądu. Ponadto zarzut dotyczący nierozliczenia nakładów został wadliwie sformułowany, ponieważ przedmiotem ustaleń nie są nakłady majątku osobistego na majątek wspólny w okresie pomiędzy ustaniem wspólności, a dokonaniem podziału majątku wspólnego. Zakres zaskarżenia jest także częściowo sprzeczny z wnioskami apelacji, skoro zdająca nie kwestionuje ustalenia, że lokal wchodzi w skład majątku wspólnego.

Zdaniem organu nie można się ponadto zgodzić ze zdającą, że sąd naruszył przepis prawa materialnego, a to art. 45 k.r.o. Sąd dokonał bowiem błędnych ustaleń faktycznych, uznając, iż kwota [...]zł została zużyta przez uczestniczkę na potrzeby rodziny, zaś nie poczynił takich ustaleń w odniesieniu do środków zużytych przez wnioskodawcę. W tym zakresie sąd dokonał również nieprawidłowej oceny dowodów. Zarzut ten należało postawić, jednak w kontekście nierozliczenia przez sąd nakładów poczynionych przez Wnioskodawcę na majątek wspólny, tj. lokal mieszkalny. Zdająca nie podniosła zarzutu co do orzeczonej eksmisji oraz rozłożenia spłaty na raty. Nie zawarła także wniosku co do zmiany lub uchylenia pkt.3 i 4 postanowienia. Przyjęcie przez zdającą, że zaskarża postanowienie w całości nie zwalnia jej ze wskazania we wnioskach apelacji zakresu ewentualnych zmian, wynikających z poprawnie ustalonego stanu faktycznego.

Odwołująca pominęła konieczny wniosek co do kwoty [...] tyś. zł pobranej przez uczestniczkę. Odwołująca nie posiada umiejętności w zakresie oceny stanu faktycznego sprawy zgodnie z przepisami prawa materialnego i nie w pełni potrafi prawidłowo zastosować przepisy postępowania.

Ponadto, pomimo zaskarżenia postanowienia w całości nie zawarła koniecznych wniosków apelacji w zakresie zmiany lub uchylenia pkt. 4 i 6 postanowienia, a te leżały w interesie reprezentowanej przez nią strony. Sposób sformułowania wniosków apelacji przez odwołującą jest zatem sprzeczny z art. 386. k.p.c. i świadczy o braku umiejętności w zakresie sporządzania środków zaskarżenia.

W związku z powyższym, za słuszny należy uznać zarzut obojga egzaminatorów, że apelacja nie zabezpiecza interesu wnioskodawcy.

Egzaminatorzy oceniający pracę zgodnie uznali, że Odwołująca się zachowała wymogi formalne apelacji jedynie częściowo dopuszczając się błędów konstrukcyjnych przy formułowaniu zarzutów i wniosków apelacji oraz popełniła błędy i uchybienia świadczące o nieznajomości tematyki objętej zadaniem z prawa cywilnego, w tym w szczególności w zakresie rozliczeń majątków dorobkowych, które w konsekwencji mają wpływ na interes reprezentowanej strony.

W rozpoznawanym stanie faktycznym należało zatem w imieniu wnioskodawcy zażądać przyznania na własność wnioskodawcy lokalu mieszkalnego bez obowiązku spłaty na rzecz uczestniczki albowiem cena sprzedaży przedmiotowego lokalu została w całości pokryta ze środków pieniężnych stanowiących majątek osobisty wnioskodawcy. Błąd w ustaleniach faktycznych i zarzuty procesowe dotyczące niewłaściwej oceny sytuacji majątkowej uczestniczki winny zmierzać do dalszej argumentacji na rzecz braku podstaw do przyznania nieruchomości lokalowej właśnie uczestniczce postępowania. Gdyby bowiem tak ostatecznie Sąd uczynił, uczestniczka musiałaby zapłacić wnioskodawcy 100% wartości lokalu mieszkalnego czyli kwotę [...]zł, co do której obie strony były zgodne. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynikało natomiast, że uczestniczka nie byłaby w stanie spłacić wnioskodawcy taką kwotą, jednakże biorąc pod uwagę fakt, że lokal mieszkalny stanowiący składnik majątku wspólnego stron, mógł zostać przyznany uczestniczce, należało podnieść w apelacji zarzuty związane z sytuacją majątkową uczestniczki postępowania. W konsekwencji, pełnomocnik wnioskodawcy winien był domagać się zmiany pkt. 2 zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie lokalu mieszkalnego wnioskodawcy oraz pkt. 3 poprzez ustalenie, że wnioskodawca poczynił nakłady ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny odpowiadające wartości mieszkania.

Organ wskazał należy, że przepis art. 45 k.r.o. nie traktuje rozliczeń z tytułu nakładów jako roszczeń o charakterze pieniężnym wynikających z zobowiązań

o charakterze pieniężnym.

Materialnoprawną podstawą żądania zwrotu nakładów i wydatków na majątek wspólny poczynionych z majątku osobistego jest art. 45 k.r.o., a w sprawach nieunormowanych stosuje się odpowiednio - z mocy odesłania zamieszczonego w art. 46 k.r.o. - przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku. To unormowanie, potwierdzone przez przepisy procesowe (art. 567 § 1 i 3 k.p.c.) ma charakter wyczerpujący, wyłączający korzystanie w jego obrąbie z art. 3581 § 3 k.c. nawet w sposób odpowiedni. Przy podziale dorobku, w postępowaniu nieprocesowym nie orzeka się o "zmianie wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia od początku pieniężnego" lecz uwzględnia się w końcowym rozliczeniu wydatki i nakłady w sposób przyjęty od dawna w judykaturze. Wprowadzony później art. 358¹ § 3 k.c. nie mógł tych zasad zmienić ani korygować" (por. uzasadnienie do postanowienia SN w sprawie V CSK 39/09).

Nie można zgodzić się z odwołującą, która wskazywała w treści swojego odwołania, że zarzuty i wnioski apelacji określiła prawidłowo choć w niepełny sposób, ale zarówno zarzuty i wnioski należycie zabezpieczały interesy reprezentowanej strony. Jak wskazano wyżej, zarzuty były niepełne i sprzeczne z wnioskami apelacji wskazując przy tym na brak znajomości przepisów i nieumiejętność ich stosowania.

Zdaniem organu jakkolwiek odwołująca wskazała w uzasadnieniu apelacji na niektóre uchybienia Sądu I instancji, to słusznie wskazali egzaminatorzy, że błędy zarówno w postawionych zarzutach i wnioskach nie zabezpieczały należycie interesu wnioskodawcy.

Zaprojektowana apelacja od strony graficznej została napisana w miarę poprawnie bowiem zawiera błędy literowe i niepoprawne terminy będące być może zwykłym przejęzyczeniem.

W rezultacie powyższego, Komisja II stopnia uznała, że odwołująca się nie potrafiła sporządzić apelacji w sposób poprawny i z uwzględnieniem istotnych interesów mocodawcy. Zdająca nie potrafi również w stopniu dostatecznym diagnozować uchybień sądu i konstruować na ich podstawie spójnych zarzutów

i wniosków apelacyjnych, o czym świadczą:

1. jedynie częściowo prawidłowy zarzut naruszenia art.233 § 1 k.p.c.,

2. nieprawidłowe zarzuty w zakresie naruszenia art. 567 § k.p.c. w zw. z art.684 k.p.c.,

3. nieprawidłowe żądanie rozliczenia nakładów i wydatków z majątku osobistego na

majątek wspólny w tym co do wysokości, 4. brak wniosku o zmianę lub uchylenie pkt.4 i 6 postanowienia,

4. brak zarzutu i stosownego wniosku w zakresie kwoty [...] tys. zł pobranej przez uczestniczkę

5. brak umiejętności oceny treści wniosku i stanowiska reprezentowanej strony

w kontekście wadliwych ustaleń dokonanych przez Sąd Rejonowy;

6. nie dokonanie należytej oceny części z dowodów przeprowadzonych przez Sąd Rejonowy w kontekście postawionych zarzutów;

7. brak umiejętności konstruowania zarzutów i wniosków apelacyjnych pod względem formalnym i merytorycznym w powiązaniu z treścią skarżonego orzeczenia

i motywów wydanego rozstrzygnięcia.

Reasumując, skoro ostatecznie skarżący otrzymał ocenę niedostateczną

z zadania z zakresu prawa cywilnego, brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Zgodnie bowiem z art. 78f ust. 1 cytowanej ustawy, pozytywny wynik z egzaminu otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną.

Z tego powodu, Komisja Egzaminacyjna II stopnia nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2016 r., podjęła uchwałę jak na wstępie.

Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. D. K. wniosła skargę na powyższą uchwałę zarzucam, mające istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 78h ust. 10 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez podjęcie uchwały bez zachowania 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy członków Komisji II stopnia.

2. art. 7 i 80 kpa w zw. z art. 140 kpa i art. 78h ust. 12 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w którym zaproponowane przez skarżącą rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego/rodzinnego w istocie spełniało wszystkie kryteria poprawności określone w art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze, a w konsekwencji załatwienie sprawy z pominięciem słusznego interesu skarżącej;

3. art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze poprzez niewłaściwe uzasadnienie uchwały przejawiające się w nie ustosunkowaniu się do całokształtu merytorycznych zarzutów podniesionych w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej I stopnia dotyczących oceny części drugiej egzaminu adwokackiego (zadania cywilnego / rodzinnego), co stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy;

4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w z art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze poprzez utrzymanie w mocy uchwały Komisji Egzaminacyjnej I stopnia, pomimo naruszenia przez nią art. 7 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. art. 78 d ust. 10 pkt 1) lit. a-d Prawa o adwokaturze poprzez nie rozpatrzenie sprawy

z uwzględnieniem wszystkich kryteriów oceny pracy egzaminacyjnej na egzaminie adwokackim.

5. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze poprzez całkowite pominięcie oraz nie uwzględnienie pomimo,

że zgodnie z wytycznymi w apelacji skarżąca zawarła elementy należycie zabezpieczające interes klienta,

6. art. 8, art. 80 k.p.a. w zakresie naruszenia przez organ zasady wiarygodności obywatela do organu prowadzącego postępowanie oraz poprzez dokonanie przez organ niewłaściwej, błędnej i zbyt swobodnej oceny dowodów.

Mając na uwadze powyższe wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W ocenie skarżącej Komisja II stopnia dopuściła się naruszenia art. 78h ust. 10 ustawy Prawo o adwokaturze, gdyż podjęła uchwałę bez zachowania większości 2/3 liczby głosów przy obecności co najmniej połowy członków. Uchwała nie zawiera żadnej informacji na temat tego jaka większością Uchwała została podjęta, czy jednogłośnie, czy były zdania odrębne, czy były głosy przeciw, który z członków Komisji jak głosował. Brak powyższych informacji dyskwalifikuje uchwałę jako podjętą bez zachowania niezbędnego kworum. Komisja II stopnia przedstawiła skarżącej jedynie załącznik do uchwały zatytułowany "Podpisy członków Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2016 r., zatem dokument wskazujący jedynie członków komisji. Brak informacji lub dokumentu wskazującego na to, który członek Komisji głosował za, który przeciw i który wstrzymał się od głosu, Skarżącej nie przedstawiono protokołu posiedzenia Komisji ani informacji, o terminie posiedzenia, na którym miałaby zostać podjęta uchwała. Głosowanie Komisji II stopnia zdaniem skarżącej powinno być jawne, tymczasem sposób głosowania został utajniony.

Nadto Komisja II stopnia nr 3 w uzasadnieniu uchwały wskazała, skoro ostatecznie skarżący otrzymał ocenę niedostateczną z zadania z zakresu prawa cywilnego, brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Zgodnie bowiem z art. 78f ust. 1 cytowanej ustawy, pozytywny wynik z egzaminu otrzymuje zdający, który

z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną.

Powyższe stwierdzenie podważa w ogóle treść uchwały, jako podjętą wadliwie. Z powołanego powyżej fragmentu uzasadnienia wynika, że w ocenie Komisji II stopnia, nawet jakby Komisja chciała uwzględnić odwołanie skarżącej (uznałaby odmiennie niż Komisja I Stopnia) to nie może podjąć stosownej uchwały

z uwagi na fakt, iż skarżąca otrzymała ocenę niedostateczną wystawioną przez Komisję I Stopnia z zadania z zakresu prawa cywilnego. Komisja II Stopnia zgodnie

z treścią powołanego fragmentu, nie uznaje się za kompetentną do orzekania w tej sprawie.

Skarżąca nadto nie podziela poglądu Komisji II stopnia, jakoby nie potrafiła sporządzić apelacji w sposób poprawny i z uwzględnieniem istotnych interesów mocodawcy. Szczegółowo w tym zakresie Skarżąca wyjaśniła swoje stanowisko

w odwołaniu od uchwały Komisji I Stopnia.

Komisja II stopnia nie odniosła się do stanowiska odwołującej w zakresie zgodności pracy egzaminacyjnej z opisem istotnych zagadnień. Skarżąca wskazała w uzasadnieniu odwołania (konstruując tabele), w jakim zakresie praca egzaminacyjna pokrywa się z "opisem istotnych zagadnień". Zdaniem skarżącej, Komisja II stopnia pomijając tę istotną okoliczność w uzasadnieniu, stoi na stanowisku, że praca skarżącej pokrywa się z opisem istotnych zagadnień, jednak nie spełnia kryteriów ocen zawartych w ustawie Prawo o adwokaturze. Takie stanowisko jest wewnętrznie sprzeczne i stawia to pod wątpliwość celowość w ogóle konstruowania "Opisu istotnych zagadnień" skoro nie mają wpływu na ocenę pracy.

Podsumowując, skarżąca stoi na stanowisku, że ma prawo wiedzieć czy podjęcie uchwały nastąpiło jednogłośnie oraz z zachowaniem kworum. Informacja

o zdaniu odrębnym któregoś z członków Komisji II Stopnia mogłaby stanowić podstawę dla podważenia zasadności podjętej uchwały.

Pismem z dnia [...] września 2017r. działający w imieniu skarżącej pełnomocnik wniósł pismo procesowe, w którym ponowił zarzuty dotyczące nieprawidłowości w zakresie podpisania zaskarżonej uchwały.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd

w ramach swojej właściwości dokonuje, zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi, jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżoną uchwałę w oparciu o powołane kryteria Sąd uznał,

że Komisja Odwoławcza dokonała prawidłowej oceny pracy skarżącego z zakresu prawa cywilnego, wskazując na uchybienia, które w jej ocenie nie kwalifikowały tego zadania na ocenę pozytywną.

Wnioski organu zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania

w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione. Trafne wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów pracy z zakresu prawa cywilnego sporządzonej przez skarżącego.

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązania zadania z zakresu prawa cywilnego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów wyszczególnionych w art. 78e ust. 2 Poa. i w art. 78d ust. 1 Poa.

Komisja Odwoławcza prawidłowo, w ocenie Sądu, wywiodła, że sporządzona przez skarżącą praca egzaminacyjna zawiera mankamenty, których waga stanowi

o nieprawidłowym rozwiązaniu tego zadania i świadczy o niewystarczającym przygotowaniu egzaminowanej do wykonywania zawodu adwokata. Prawidłowo w tej sytuacji Komisja Odwoławcza wypunktowała te mankamenty pracy, wskazując

że co prawda skarżąca wywiodła apelację od postanowienia Sądu Rejonowego

w W., ale kierunek tej apelacji nie był właściwy.

Jak słusznie zauważyła Komisja II stopnia w stanie faktycznym kazusu egzaminacyjnego zarzuty sformułowane w sporządzonej przez skarżącą pracy egzaminacyjnej tj. apelacji jedynie w części były poprawnie. Organ wskazał,

że zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie obejmował zeznań uczestniczki

i wnioskodawcy. Zarzut postawiony przez skarżącą w zakresie naruszenia przez sąd art. 233 § 1 k.p.c. i 258 k.p.c., jest formalnie prawidłowy, ale nie wskazuje

w kontekście art. 258 k.p.c. na istotę jego naruszenia (sąd w uzasadnieniu postanowienia przywołał inną tezę dowodową niż określił w postępowaniu dowodowym). Obaj Egzaminatorzy podnieśli w swoich ocenach, że pomimo wskazania przez Odwołującą na treść art. 233 k.p.c. nie zostały nim objęte zeznania stron pomimo, że w tym zakresie także sąd dokonał naruszeń.

Niezasadny był także zarzut naruszenia art. 567 §3 k.p.c. w zw. z art. 684 k.p.c. ponieważ nierozliczenie nakładów wynika z błędnych ustaleń faktycznych sądu. Ponadto zarzut dotyczący nierozliczenia nakładów został wadliwie sformułowany, ponieważ przedmiotem ustaleń nie są nakłady majątku osobistego na majątek wspólny w okresie pomiędzy ustaniem wspólności, a dokonaniem podziału majątku wspólnego. Zakres zaskarżenia jest także częściowo sprzeczny z wnioskami apelacji, skoro skarżąca nie kwestionuje ustalenia, że lokal wchodzi w skład majątku wspólnego.

Organ podkreślił ponadto, że nie można zgodzić ze zdającą, iż sąd naruszył przepis prawa materialnego, a to art. 45 k.r.o. Sąd dokonał bowiem błędnych ustaleń faktycznych, uznając, iż kwota [...]zł została zużyta przez uczestniczkę na potrzeby rodziny, zaś nie poczynił takich ustaleń w odniesieniu do środków zużytych przez wnioskodawcę. W tym zakresie sąd dokonał również nieprawidłowej oceny dowodów. Zarzut ten należało postawić, jednak w kontekście nierozliczenia przez sąd nakładów poczynionych przez Wnioskodawcę na majątek wspólny, tj. lokal mieszkalny.

Zdająca nie podniosła zarzutu co do orzeczonej eksmisji oraz rozłożenia spłaty na raty. Nie zawarła także wniosku co do zmiany lub uchylenia pkt 3 i 4 postanowienia. Przyjęcie przez zdającą, że zaskarża postanowienie w całości nie zwalnia jej ze wskazania we wnioskach apelacji zakresu ewentualnych zmian, wynikających z poprawnie ustalonego stanu faktycznego. Pominęła konieczny wniosek co do kwoty [...] tyś. zł pobranej przez uczestniczkę.

Ponadto, pomimo zaskarżenia postanowienia w całości nie zawarła koniecznych wniosków apelacji w zakresie zmiany lub uchylenia pkt. 4 i 6 postanowienia, a te leżały w interesie reprezentowanej przez nią strony. Sposób sformułowania wniosków apelacji przez odwołującą jest zatem sprzeczny z art. 386 k.p.c. i świadczy o braku umiejętności w zakresie sporządzania środków zaskarżenia.

W rozpoznawanym stanie faktycznym należało zatem w imieniu wnioskodawcy zażądać przyznania na własność wnioskodawcy lokalu mieszkalnego bez obowiązku spłaty na rzecz uczestniczki albowiem cena sprzedaży przedmiotowego lokalu została w całości pokryta ze środków pieniężnych stanowiących majątek osobisty wnioskodawcy. Błąd w ustaleniach faktycznych

i zarzuty procesowe dotyczące niewłaściwej oceny sytuacji majątkowej uczestniczki winny zmierzać do dalszej argumentacji na rzecz braku podstaw do przyznania nieruchomości lokalowej właśnie uczestniczce postępowania. Gdyby bowiem tak ostatecznie Sąd uczynił, uczestniczka musiałaby zapłacić wnioskodawcy 100% wartości lokalu mieszkalnego czyli kwotę [...]zł, co do której obie strony były zgodne. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynikało natomiast, że uczestniczka nie byłaby w stanie spłacić wnioskodawcy taką kwotą, jednakże biorąc pod uwagę fakt, że lokal mieszkalny stanowiący składnik majątku wspólnego stron, mógł zostać przyznany uczestniczce, należało podnieść w apelacji zarzuty związane z sytuacją majątkową uczestniczki postępowania. W konsekwencji, pełnomocnik wnioskodawcy winien był domagać się zmiany pkt. 2 zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie lokalu mieszkalnego wnioskodawcy oraz pkt. 3 poprzez ustalenie, że wnioskodawca poczynił nakłady ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny odpowiadające wartości mieszkania.

Wobec powyższego nie można zgodzić się ze skarżącą, że zarzuty i wnioski apelacji określiła prawidłowo choć w niepełny sposób, ale zarówno zarzuty i wnioski należycie zabezpieczały interesy reprezentowanej strony. Jak wskazano wyżej, zarzuty były niepełne i sprzeczne z wnioskami apelacji wskazując przy tym na brak znajomości przepisów i nieumiejętność ich stosowania.

W ocenie Sądu sposób sprawdzenia wiedzy skarżącej został dokonany zgodnie z art. 78e ust. 2 Poa., a wadliwość sporządzonej przez skarżącą pracy egzaminacyjnej uzasadniała otrzymanie przez niego oceny negatywnej.

Podkreślenia wymaga, że w art. 78e ust. 2 Poa. zostały wyszczególnione jedynie najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z egzaminu: zachowanie wymogów formalnych, prawidłowe zastosowanie przepisów prawa i ich interpretacji, poprawność rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą reprezentuje. W orzecznictwie podkreśla się, że kryteria zawarte w powołanym przepisie muszą być spełnione łącznie – tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Poprawne rozwiązanie zadania pod względem formalnym i materialnoprawnym, które jednak nie uwzględnia interesu strony, nie może świadczyć o należytym przygotowaniu do zawodu adwokata. Taka surowa regulacja ma na celu ochronę interesu społecznego i ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu adwokata osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie będzie budzić wątpliwości (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2015 r. sygn. akt II GSK 921/11, z dnia 12 grudnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1854/11).

Wymaga podkreślenia, celem egzaminu adwokackiego jest przede wszystkim sprawdzenie umiejętności stosowania przepisów prawa w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego, stanowiącego zadanie egzaminacyjne.

W myśl materialnej podstawy rozstrzygnięcia, podany w zadaniach z zakresu prawa cywilnego stan faktyczny realizował cel egzaminu adwokackiego. Przepis art. 78d ust. 1 p.o.a., określając zakres przedmiotowy egzaminu, kładzie nacisk na sprawdzenie przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata.

Dlatego skarżąca wykazując się wiedzą prawniczą, powinna także wykazać się właściwym przygotowaniem do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Należy w tym miejscu odnotować, że wiedza w zakresie prawidłowego i zupełnego zastosowania odpowiednich przepisów prawa jest gwarantem właściwego wykonywania zawodu. Egzamin adwokacki jest dla predestynującego do zawodu adwokata ostatnim sprawdzianem jego umiejętności. Zdaniem Sądu, skoro więc zdanie egzaminu adwokackiego ma uprawniać do wykonywania zawodu adwokata, to sporządzany na tym egzaminie projekt winien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym, jako środek skuteczny oraz należycie chroniący interesy strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. Tym samym zdający powinien w toku egzaminu wykazać się zdobytą wiedzą i nabytymi umiejętnościami

w zakresie poprawnego formułowania pism procesowych i stosowania poszczególnych instytucji prawnych. Ocenie egzaminatorów muszą zatem podlegać wszystkie elementy projektu pisma procesowego sporządzanego przez zdającego

na pisemnym egzaminie adwokackim, a stwierdzone uchybienia i błędy stanowią podstawę do obniżenia oceny w tym również do poziomu oceny negatywnej.

W ocenie Sądu, sposób sprawdzenia wiedzy skarżącej został dokonany zgodnie z art. 78e ust. 2 p.o.a., ocenę rozwiązania każdego z zadań dokonało dwóch egzaminatorów z dziedzin prawa, których dotyczyła praca pisemna i niezależnie od siebie. Wynik egzaminu adwokackiego ustalany jest na podstawie uzyskanych wyników cząstkowych. Odnotować przy tym należy, że wśród kryteriów ocen prac

z poszczególnych zadań nie znalazło się kryterium wyniku uzyskanego z rozwiązań pozostałych części egzaminu. Zdaniem Sądu oznacza to, że ustawowe kryterium braku przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata może być odnoszone do określonej części egzaminu adwokackiego sprawdzającej przygotowanie w ramach jednej z dziedzin prawa i uzyskanie negatywnej oceny z tej części egzaminu, zgodnie z art. 78e ust. 4 p.o.a. skutkuje uznaniem nieprzygotowania do wykonywania zawodu adwokata.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu adwokackiego. Rozstrzygnięcie Komisji II Stopnia zostało przy tym uzasadnione w sposób odpowiadający prawu.

Za niezasadne uznać należy zarzuty skargi co do nieprawidłowości podjęcia zaskarżonej uchwały. Jak wynika z akt sprawy uchwała została podjęta prawidłowo

z zachowaniem wymogów o których mowa w art. 78h ust.10 p.o.a. zgodnie z którym uchwały są podejmowane większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy członków komisji odwoławczej. Pod uchwałą znajdują się podpisy członków Komisji

z uwzględnieniem członków, którzy nie byli obecni.

Zatem wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd

z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić, co też Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. uczynił.