Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1456/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 2, art. 8 ust. 1 pkt. 1, art. 11 ust. 2, art. 12, art. 41 pkt. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 209, art. 210, art. 250, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant: st. asystent sędziego Dorota Kozub - Marciniak po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 555/13 w sprawie ze skargi W.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 555/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę W.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., Nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., Nr [...], Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] odmówił W.L. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności i leków. Uznając za udowodniony m.in. fakt całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawcy oraz jego niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym organ ustalił - na podstawie protokołów z przesłuchania świadków – że wnioskodawca zamieszkuje wspólnie z L.C. Z tego względu wezwano wnioskodawcę do złożenia oświadczenia o dochodach L.C., jednakże wnioskodawca odmówił dokonania tej czynności co zostało potraktowane jako brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej i w konsekwencji stanowiło przyczynę odmowy przyznania świadczenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W.L. od powołanej decyzji organu pierwszej instancji utrzymało ją w mocy ze względu na stwierdzoną dysproporcję pomiędzy deklarowanym przez wnioskodawcę dochodem a ponoszonymi przez niego wydatkami. Okoliczność tę potwierdza fakt, że z posiadanego dochodu, po opłaceniu czynszu należnego spółdzielni mieszkaniowej i dodatkowo czynszu na rzecz osoby wynajmującej mu lokal mieszkalny, tj. L.C. (łącznie 909,27 zł) pozostaje wnioskodawcy do dyspozycji kwota około 100 zł. Nie jest więc możliwe, aby z tej kwoty mógł zaspokoić swoje wszystkie pozostałe potrzeby bytowe w sytuacji, gdy od dłuższego czasu nie otrzymuje środków finansowych z pomocy społecznej. Tym samym potrzeby te zaspokaja we własnym zakresie. Ustaleniu rzeczywistej sytuacji życiowej i dochodowej wnioskodawcy miała również służyć przeprowadzona przez organ odwoławczy rozprawa administracyjna w dniu 15 lutego 2013 r., jednakże wnioskodawca nie wziął w niej udziału. W ocenie organu odwoławczego wnioskodawca posiada zatem dodatkowe źródło finansowania, którego nie chce ujawnić. Zgromadzone zaś w sprawie dowody wskazują, że jest on wspierany finansowo przez L.C.

Oddalając skargę W.L. na powołaną wyżej decyzję organu odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że organ odwoławczy zdefiniował kluczowe w niniejszej sprawie pojęcie "dysproporcji między deklarowaną wysokością dochodu a rzeczywistą sytuacją majątkową". Z art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362) wynika bowiem, że wykazana dysproporcja ma być tego typu, że osoba jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe. Zatem istotą wykazania występowania wskazanej dysproporcji jest to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia jest w stanie samodzielnie zaspokajać swoje niezbędne potrzeby, pomimo spełnienia formalnych wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Dokonane w tym zakresie ustalenia organów obu instancji są wystarczające do oceny sytuacji skarżącego i rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego nie narusza zatem postanowień ustawy, bowiem decyzja organu odwoławczego wykazała, w oparciu o treść art. 12 ustawy o pomocy społecznej, występowanie u skarżącego dysproporcji uzasadniającej odmowę przyznania wnioskowanej pomocy. Bezspornie sytuacja skarżącego jest trudna, to jednak nie należy także tracić z pola widzenia faktu, że celem pomocy społecznej nie jest zastąpienie stron w uzyskiwaniu dochodów i zaspokajanie wszelkich ich potrzeb, a jedynie pomoc w tym zakresie. Organy orzekające miały na względzie okoliczności sprawy tak istniejące po stronie skarżącego, jak również uwzględniające cele i możliwości pomocy społecznej. Organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają bowiem w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować powierzone im w ustawie cele. Istnienie potrzeby przyznania świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Spełnienie bowiem przesłanek warunkujących przyznanie pomocy, o których mowa w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, jak i nie przekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 powołanej ustawy oraz cel żądania zgodny z tym, na który może być przyznana pomoc społeczna, nie są wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją dla wnioskodawcy uzyskania świadczenia. Każdy wnioskujący o przyznanie pomocy społecznej ma obowiązek udzielać organowi prawdziwych informacji, bowiem to na ubiegającym się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej spoczywa obowiązek współdziałania z organem pomocy społecznej. Ów obowiązek współdziałania przejawia się w szczególności w obowiązku uczestniczenia w wywiadzie środowiskowym, jak i rozprawie administracyjnej, których celem jest ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Zatem obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej jest niezwykle istotny i dlatego też został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie (art. 4 ustawy o pomocy społecznej).

Od omawianego wyroku W.L. złożył skargę kasacyjną zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:

- art. 41 pkt 1 w zw. z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, polegające na nieprzyznaniu skarżącemu specjalnego zasiłku celowego w sytuacji, w której skarżący spełniał wymogi stawiane dla osoby ubiegającej się o wskazany zasiłek, tj. spełniał kryteria określone w art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej w postaci niepełnosprawności oraz trwałej choroby, a zasiłek jest konieczny w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a jedyną przeszkodą do jego uzyskania była wysokość dochodu, co zobowiązywało organ do ustalenia, iż w okoliczności niniejszej sprawy uzasadniane jest twierdzenie, iż zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony,

- art. 12 ustawy o pomocy społecznej polegające na uznaniu, iż sytuacja skarżącego charakteryzuje się dysproporcją pomiędzy deklarowanym przez niego dochodem, a ponoszonymi wydatkami, podczas gdy sytuacja taka nie wstępuje,

- art. 11 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej polegające na uznaniu, iż skarżący nie wypełnił obowiązku współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, w sytuacji w której skarżący stosownie do możliwości udzielał pisemnych informacji organom pomocy społecznej.

W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) – dalej ppsa, polegające na oddaleniu skargi, pomimo niewzięcia pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach w celu stwierdzenia, czy naruszono prawo materialne i czy miało to wpływ na wynik sprawy,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, w której stwierdzono, że wskazanie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wymienienie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 ppsa, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów podanych w przytoczonych podstawach kasacyjnych. Zgodnie z art. 41 pkt 1 w zw. z art. 39 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Wskazane świadczenie pieniężne wymaga spełnienia, poza kryterium dochodowym, innych warunków, które najbardziej precyzyjnie zostały określone przy zasiłku stałym, tj. niezbędna potrzeba bytowa związana z występowaniem u wnioskującego o pomoc cech predysponujących go do udzielenia pomocy społecznej wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący jest osobą niepełnosprawną oraz całkowicie niezdolną do pracy. Jest zmuszony poddawać się leczeniu z powodu licznych dolegliwości, a w tym zakresie chorób układu oddechowego, nadciśnienia tętniczego oraz zespołów bólowych kręgosłupa. Jedyną osobą na której pomoc może liczyć jest wynajmująca mu mieszkanie L.C. Uzasadnione jest zatem twierdzenie, iż kryterium dochodowe stanowi jedyną przesłankę umożliwiającą przyznanie W.L. zasiłku stałego, co powoduje, iż organy winny rozważyć możliwość przyznania zasiłku specjalnego. Skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z L.C., nie posiada też wiedzy na temat osiąganych przez nią dochodów, dlatego nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że odmowa wskazania oświadczeniem dochodów uzyskiwanych przez L.C. może być uznana przez organy, jako brak współdziałania z pracownikiem socjalnym. Obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie, niemniej przepisy dokładnie nie wskazują sposobu jego realizacji. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika socjalnego, pomagających osobie lub rodzinie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. Za brak współdziałania nie może być jednak uznana jego nieumiejętność. Nawet gdy brak współdziałania jest ewidentny, to za przyznaniem pomocy społecznej mogą przemawiać jej cele. Brak możliwości przyznania pomocy musi być wykazany, nie może być to gołosłowny argument, mający uzasadniać niechęć udzielenia pomocy z uwagi na trudności występujące w relacjach z osobą jej potrzebującą. Obowiązek współdziałania musi być interpretowany z uwzględnieniem zasad i celów pomocy społecznej, z dostosowaniem do konkretnej sytuacji i osoby. Stąd też z dużą ostrożnością należy oceniać brak efektywnej współpracy z niektórymi świadczeniobiorcami. Z przytoczonym przepisem koresponduje również art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, z którego wynika, że podstawę do odmowy przyznania świadczenia może stanowić m.in. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Brak współdziałania rodzący dla świadczeniobiorcy negatywne skutki, powinien dotyczyć jego trudnej sytuacji życiowej, a nie trudności ustalenia faktów przez pracownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej.

Pomimo argumentacji przedstawionej w zaskarżonym wyroku, nie można stwierdzić, że skarżący nie współpracował z organami administracji publicznej. Pozostawał bowiem w kontakcie z organami pomocy społecznej, udzielał informacji na temat swojej sytuacji mieszkaniowej zgodnie ze swoim przekonaniem i z całą pewnością zamiarem jego nie było utrudnienie jakichkolwiek czynności podejmowanych przez właściwe organy. Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem, że pomiędzy deklarowaną wysokością dochodu, a rzeczywistą sytuacją majątkową skarżącego zachodzi dysproporcja uregulowana w art. 12 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem Sądu dokonane w tym zakresie ustalenia organów obu instancji pozwalają na pełną ocenę sytuacji skarżącego, który pomimo tego, iż spełnia większość formalnych wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia, nie uzyska go, gdyż jest on w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe. W piśmiennictwie podkreśla się, że odmowa udzielenia pomocy na podstawie art. 12 powinna być poprzedzona wnikliwą analizą i rzetelną oceną sytuacji majątkowej osoby lub rodziny. Poza tym dobra sytuacja majątkowa, a nawet dochodowa, nie wyklucza wszelkich trudnych sytuacji życiowych. Dotyczy to głównie osób starszych, chorych, nieporadnych. Zamożność nie może być powodem pozostawienia ich bez pomocy i opieki, zwłaszcza wobec unormowania zasad odpłatnego udzielania pomocy i zwrotu świadczeń. Skarżący znajduje się w niezwykle trudnej sytuacji życiowej - jest osobą samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe oraz niepełnosprawną. Trudno zgodzić się z twierdzeniami organów administracji publicznej jakoby skarżący był w stanie przezwyciężyć trudną sytuację, w której się znajduje. Zachowanie organów można zakwalifikować jako prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do tych organów. Organy naruszają prawo poprzez nie podjęcie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Organy zobligowane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Brak należytego wyjaśnienia sprawy wpłynął na wynik postępowania, skoro w ocenie Sądu pierwszej instancji podstawą uzasadniającą oddalenie skargi był brak możliwości ustalenia faktycznej sytuacji mieszkaniowej, rodzinnej i materialnej strony, mimo iż możliwość poczynienia takich ustaleń istniała.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podzieliło w całości interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, dlatego wniosło o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa, przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa nie mają usprawiedliwionych podstaw, ponieważ wszystkie niezbędne elementy stanu faktycznego sprawy, uzasadniające odmowę przyznania skarżącemu zasiłku celowego zostały udowodnione. Z akt zebranych przez organy orzekające wynika, że skarżący przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Akta te potwierdzają również ocenę organów o istnieniu dysproporcji między deklarowanym i udokumentowanym przez skarżącego dochodem, a ponoszonymi przez niego wydatkami. Wynika ona jednoznacznie z faktu, że z posiadanego dochodu, po opłaceniu czynszu należnego spółdzielni mieszkaniowej i dodatkowo czynszu na rzecz osoby wynajmującej mu lokal mieszkalny - L.C., pozostaje skarżącemu kwota około 100 zł na miesięczne utrzymanie. Skarżący odmówił zaś wyjaśnienia, w jaki sposób wystarcza mu to na pokrycie pozostałych wydatków, niezbędnych do utrzymania. Należy przy tym podkreślić, iż według oświadczenia skarżącego, opłaca on czynsz za wynajem mieszkania dwukrotnie – do spółdzielni mieszkaniowej oraz L.C. Skarżący nie wykonuje również obowiązku współdziałania z organem pomocy społecznej, ponieważ odmawia udzielania organowi informacji, których celem jest ustalenie jego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej (art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Świadczą o tym w szczególności takie okoliczności, jak odmowa współdziałania z pracownikiem socjalnym w podejmowaniu przedsięwzięć mających na celu obniżenie wydatków mieszkaniowych, czy też nieprzybycie na rozprawę administracyjną przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] , mimo niewykazania, że istniały jakiekolwiek przeszkody uniemożliwiające uczestniczenie w rozprawie w tym dniu. Skarżący nie skorzystał więc z możliwości wyjaśnienia swojej sytuacji życiowej.

W świetle powyższego nie można podzielić zarówno zarzutu naruszenia art. 12 ustawy o pomocy społecznej, polegającego na uznaniu, że sytuacja skarżącego charakteryzuje się dysproporcją pomiędzy deklarowanym przez niego dochodem, a ponoszonymi wydatkami, jak i zarzutu naruszenia art. 11 ust. 2 powołanej ustawy polegającego na uznaniu, że skarżący nie wypełnił obowiązku współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Wykazana bowiem w postępowaniu administracyjnym dysproporcja między deklarowaną wysokością dochodu a rzeczywistą sytuacją majątkową (w niniejszej sprawie jego wydatkami) pozwala uznać, że skarżący jest w stanie przezwyciężyć swoją trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe.

Odmowa współdziałania z pracownikiem socjalnym oraz rezygnacja z podejmowania prób wykorzystania własnych możliwości wyjścia z trudnej sytuacji życiowej, stanowi samodzielną podstawę prawną odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie powstawania wyżej wymienionym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 1 i art. 2 ustawy o pomocy społecznej). Ze wskazanych przepisów jednoznacznie bowiem wynika, że celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie na koszt podatnika osób i ich rodzin, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji materialnej. Osoby, które wnoszą o przyznanie im pochodzących z podatków pieniędzy publicznych – w postaci np. zasiłku celowego – na zaspokojenie własnych potrzeb mają więc bezwzględny obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji rodziny (art. 4 ustawy o pomocy społecznej) pod rygorem odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 powołanej ustawy). Nie mogą zatem odmówić żądanych w trakcie postępowania wyjaśniającego informacji co do źródła uzyskanych zasobów pieniężnych zasłaniając się np. prawem do prywatności.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu skarżącego, że obowiązek przeprowadzania całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności zawsze spoczywa na organie i nie może być przerzucany na stronę. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. To on w toku postępowania wyjaśniającego ma obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Jest to bowiem warunek sine qua non prawidłowego, a więc zgodnego z istniejącym stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami prawa, rozstrzygnięcia sprawy. Na organach prowadzących postępowanie spoczywają zatem dwa obowiązki: po pierwsze - określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego i - po drugie – obowiązek przeprowadzenia niezbędnych dowodów (z urzędu lub wskazanych przez stronę). Wskazane obowiązki organu nie przeczą tezie, że w postępowaniu administracyjnym ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. W sytuacji, kiedy ciężar dowodu spoczywa na stronie postępowania, wypływający z zasady prawdy obiektywnej obowiązek organu administracji ogranicza się do wezwania jej, aby przedstawiła stosowne dowody na okoliczność, która warunkuje korzystne dla niej rozstrzygnięcie sprawy w stosownym terminie. Niedopełnienie tego obowiązku przez stronę uzasadnia wyciągnięcie w stosunku do niej negatywnych skutków określonych w ustawie, tzn. w tym wypadku określonych w art. 11 ust. 2 i art. 12 ustawy o pomocy społecznej. Jeżeli zaś okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy nie były znane organowi administracji – jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie – nie z powodu jego zaniedbań, lecz z powodu zatajenia ich przez stronę, to takie postępowanie strony wyłącza możliwość skutecznego podnoszenia przez nią zarzutu, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.

Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, skoro przedmiotem decyzji organów administracji w niniejszej sprawie jest wyłącznie kwestia nieprzyznania zasiłku celowego a nie specjalnego zasiłku celowego.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż art. 209 i 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 – art. 261 ppsa.