Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 790/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 2 w związku z art. 135 oraz w związku z art. 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 127 par 3, art. 16, art. 40 par 4, art. 61 par 4, art. 10 par 1, art. 156 par 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 r. przy udziale prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie – Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wydania prawa jazdy I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...]r. Inspektor Referatu Komunikacji Biura Obsługi Interesantów Urzędu Miasta S. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 157 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego o rozważenie stwierdzenia nieważności decyzji administracji z dnia [...] r. w przedmiocie wydania prawa jazdy kategorii [...] R. S., obywatelce [...].

W dniu [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 157 § 2 kpa wszczęło z urzędu postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...]r. dotyczącej wydania prawa jazdy kat. [...], o czym zawiadomiło R. S. na adres w N. oraz organ, który wydał decyzję.

We wskazanym zawiadomieniu zawarte zostało pouczenie, że strona może zapoznać się z aktami sprawy oraz złożyć stosowne wyjaśnienia w sprawie na piśmie lub bezpośrednio w Kolegium dnia [...]r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...] działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że Prezydent Miasta S., w oparciu o przepis art. 90 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym, podjął decyzję o wydaniu R. S. uprawnień do kierowania pojazdami wg kat. [...] prawa jazdy, uwzględniając wniosek strony w tym zakresie, który wpłynął do organu [...] roku.

Strona nie zakwestionowała powyższego rozstrzygnięcia przez co decyzja z [...] roku stała się ostateczna. W dniu [...] roku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wpłynęło pismo organu I instancji, w którym podniesiono okoliczności wskazujące na to, że wymieniona decyzja wydana została z naruszeniem prawa.

Prowadząc wszczęte w dniu [...] roku z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji Prezydenta Miasta S., Kolegium zważyło, że podstawą prawną stwierdzenia nieważności decyzji może być wyłącznie jedna z okoliczności wskazanych w art. 156 § 1 kpa. Przesłankami tymi są:

1) wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie,

5) decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie wykonania decyzji wywołałaby czyn zagrożony karą,

7) decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Następnie Kolegium wyjaśniło, że materialno – prawną podstawą decyzji z dnia [...]r. był art. 90 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym prawo jazdy otrzymuje osoba, która :

1) osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek,

2) uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane,

3) odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie,

4) zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii,

5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste, lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy.

SKO podniosło dalej, że wymogi określone w punktach od 1 do 4 składający wniosek potwierdza odpowiednimi zaświadczeniami, które organ uznaje bez przeprowadzenia ich weryfikacji. Odnośnie pkt 5, organ obowiązany jest ustalić spełnienie określonego w nim warunku w oparciu o wynik przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.

Przed wszystkim organ winien ustalić, czy składający wniosek o wydanie prawa jazdy przebywa na terytorium Polski przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy.

Organ na podstawie przedłożonych do wniosku przez R. S. potwierdzeń zameldowania na pobyt czasowy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej w S., w okresie od [...] , jak również w oparciu o oświadczenie S. J. z [...] roku, uznał, że zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do otrzymania przez R. S. prawa jazdy kat. [...] i decyzją z dnia [...] roku dokument ten został wydany.

Jak się okazało, a wynika to według SKO z akt sprawy, przedmiotowe prawo jazdy wydane zostało w sytuacji potwierdzenia przebywania R. S. na terenie Polski zaledwie 181 dni w roku kalendarzowym [...]. Jest to niezgodne z treścią art. 90 ust. 1 pkt. 5 ustawy - prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym, jak to już wyżej wskazano, prawo jazdy otrzymuje osoba, która wskaże, że przebywa na terenie Polski przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na więzi osobiste, lub zawodowe, lub która studiuje w Polsce od co najmniej 6 miesięcy.

Zważywszy, że wymieniona okoliczność była znana organowi w dacie wydania przedmiotowej decyzji, tj. w dniu [...] roku, Kolegium przyjęło, że Prezydent Miasta S. wydał R. S. prawo jazdy kat. [...] , mimo tego, że nie spełniała warunku określonego w art. 90 ust. 1 pkt 5 Prawo o ruchu drogowym, tj. nie przebywała na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 185 dni w roku kalendarzowym [...].

Stąd uznać należy, że organ decyzją z [...] roku rażąco naruszył art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy - prawo o ruchu drogowym, bowiem treść tej decyzji pozostaje w rażącej sprzeczności z ww. przepisem prawa.

W ocenie Kolegium, przedstawiony stan faktyczny wyczerpuje w pełni przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co skutkuje stwierdzeniem nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...]r.

R. S. nie zgadzając się z powyższą decyzją doręczoną jej w dniu [...]r. na okres w N. złożyła w dniu [...] r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, którego to dokumentu brak jest w aktach administracyjnych przedstawionych sądowi wraz z odpowiedzią na skargę.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu wniosku R. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia[...] . – utrzymało w mocy decyzję własną.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego stwierdziło nieważność ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. w sprawie wydania R. S. prawa jazdy kat. [...] o numerze [...].

Pismem z dnia [...] r. R. S. zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium, przedkładając jednocześnie oświadczenie D. Z., że w roku [...] przebywała na terenie państwa polskiego przez 185 dni, tj. w okresie od [...]

Po analizie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium wyjaśniło, że przyjęta w Kodeksie postępowania administracyjnego konstrukcja nieważności decyzji administracyjnej wiąże się ze szczególnie ciężkimi naruszeniami prawa, określonymi w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa.

Stosownie do postanowień tego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Jednocześnie działanie w trybie art. 156 § 1 kpa polega na innym podejściu do sprawy, niż w pierwszej instancji lub przed organem odwoławczym, bowiem organ administracji rozpoznaje kwestie czysto prawne, które winny być rozstrzygnięte wedle zasad stosowania kasacji. Postępowanie w sprawie nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Oznacza to, że obowiązkiem organu jest rozpatrzenie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 kpa. Organ nie rozpatruje sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu zwykłym. Nie ustala nowego stanu faktycznego i nie zbiera nowego materiału dowodowego.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt II GSK 1061/08 przesłanki stwierdzenia nieważności spornej decyzji, objęte przepisem art. 156 § 1 kpa, dotyczą wyłącznie prawa, a nie faktów. Tak więc prowadzenie w postępowaniu nieważnościowym na nowo postępowania dowodowego w takim zakresie, jak to ma miejsce w postępowaniu zwykłym, nie jest możliwe.

Kolegium podkreśliło, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 kpa jest szczególnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji, umożliwiając wzruszenie decyzji ostatecznych.

Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa i wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętej taką wadą.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy organ wskazał ponownie, że zgodnie z brzmieniem art. 90 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym, prawo jazdy otrzymuje osoba, która:

1) osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek,

2) uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane,

3) odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie,

4) zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii,

5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste, lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy.

W ocenie Kolegium organ weryfikując wniosek R. S. z [...]r. bezpodstawnie uznał, że zostały spełnione wszystkie określone ww. przepisem przesłanki i prawo jazdy R. S. wydał. Jak się okazało prawo jazdy wydane zostało w sytuacji potwierdzenia przebywania R. S. na terenie Polski zaledwie 181 dni w roku kalendarzowym [...]. Przedłożenie przez stronę postępowania oświadczenia sporządzonego w dniu [...]r. przez D. Z., w którym stwierdza się, że R. S. przebywała na terenie Polski w okresie od [...] tj. przez [...] dni, nie ma wpływu na zmianę stanowiska w niniejszej sprawie.

Decyzja Prezydenta Miasta S. [...] r. jest niezgodna z treścią art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy - prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym, jak to już wyżej wskazano, prawo jazdy otrzymuje osoba, która wskaże, że przebywa na terenie Polski przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na więzi osobiste lub zawodowe, lub która studiuje w Polsce od co najmniej 6 miesięcy.

Kolegium wyjaśniło, że z zacytowanego przepisu wynika, iż aby uzyskać prawo jazdy nie wystarczy przedstawienie wyłącznie dowodu na okoliczność pobytu w Polsce minimum 185 dni w roku kalendarzowym.

Osoba ubiegająca się o wydanie dokumentu prawa jazdy musi wykazać, że przebywała na terenie państwa polskiego ze względu na więzi osobiste bądź zawodowe lub kontynuowanie studiów w Polsce od co najmniej 6 miesięcy. Okoliczności tych R. S. nie wykazała.

Jak wskazano na wstępie w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności organ posiada jedynie uprawnienia kasacyjne tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej decyzji - przesłanek z art. 156 § 1 kpa, nie rozstrzyga natomiast o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, a tym samym nie ustala nowego stanu faktycznego i nie zbiera nowego materiału dowodowego. W tej sytuacji przedłożenie wspomnianego "oświadczenia" pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie.

W ocenie Kolegium prowadzone przez organ odwoławczy postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. wykazało niewątpliwie zaistnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w postaci wydania przez organ I instancji rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem prawa powodującym jego nieważność.

W związku z powyższym Kolegium orzekło o utrzymaniu w mocy swojej decyzji z dnia [...] r. o numerze [...]

Wyżej opisana decyzja została doręczona R. S. w dniu [...]. na jej niemiecki adres.

R. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wyżej opisaną decyzję ostateczną wnosząc o "rozstrzygnięcie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...]r." i zarzucając, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło przedstawionego przez nią zaświadczenia świadka w sprawie "Pani Z.", jak i pominęło fakt, że przez błąd urzędnika musi ponosić tego konsekwencje, co rażąco narusza jej poczucie sprawiedliwości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] odpowiadając na skargę wniosło o jej odrzucenie twierdząc, że R. S. nie wyczerpała, przed wniesieniem skargi do Sądu, środka zaskarżenia decyzji z dnia [...]r. tj. nie złożyła wniosku w trybie art. 127 § 3 kpa o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Biorący udział w rozprawie sądowej prokurator Prokuratury Apelacyjnej w S. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w zakresie doręczeń i zawiadomień co przełożyło się na naruszenie fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7,9 i 10 kpa oraz art. 40 § 4 i 5 kpa w brzmieniu obowiązującym od 11 kwietnia 2011r. co za tym idzie, doprowadziło do naruszenia praw strony w zakresie czynnego jej udziału w postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie wobec treści skargi, a także z uwagi na fakt, że skarżąca jest obywatelką obcego państwa i w postępowaniu sądowym nie korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika wyjaśnić trzeba, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sądy administracyjne nie zastępują zatem właściwych organów administracji publicznej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych, a wobec tego, w wyniku rozpoznania skargi nie wydają decyzji administracyjnych i nie mogą również zaskarżonych decyzji zmieniać.

W razie stwierdzenia, że zaskarżona decyzja w istotny sposób narusza przepisy prawa materialnego lub procesowego sąd administracyjny - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia - akt taki uchyla lub stwierdza jego nieważność.

W toku omawianej kontroli, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, ale jak stanowi to art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że zobligowany jest uwzględniać wszystkie stwierdzone naruszenia prawa nawet jeśli nie były podnoszone przez skarżącego.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w powyższych granicach Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ja poprzedzające naruszają prawo i to w stopniu rażącym, co - niezależnie od zarzutów skargi - uzasadnia stwierdzenie nieważności tych aktów.

Przed przystąpieniem do wykazania stwierdzonego rażącego naruszenia prawa niezbędne jest jednak odniesienie się do kwestii związanych z badaniem przez Sąd dopuszczalności skargi.

W myśl art. 58 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia, a z mocy art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 i 2 tej ustawy Sąd odrzuca skargę wniesioną mimo niewyczerpania przysługujących stronie w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia.

Wobec treści odpowiedzi na skargę, w której Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. twierdziło, że strona przed wniesieniem skargi do Sądu nie wyczerpała trybu odwoławczego określonego w art. 127 § 3 kpa Sąd przed wyznaczeniem rozprawy prowadził czynności wyjaśniające, zwłaszcza że nadesłane przez organ wraz z odpowiedzią na skargę akta administracyjne były niekompletne.

Skarżąca odpowiadając na zarządzenie Sądu w piśmie z dnia [...]r. wyjaśniła, że wykorzystała w postępowaniu administracyjnym przysługujący jej środek odwoławczy i dołączyła kopię decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...]r. Decyzja ta znajduje się w aktach administracyjnych oznaczonych jako "akta I instancji", lecz w teczce tej brak jest wniosku R. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosku takiego Sąd nie dopatrzył się również w teczce oznaczonej jako "akta II instancji", w której ostatnim dokumentem jest decyzja Kolegium z dnia [...].

Z treści decyzji SKO w S. z dnia [...]r. wynika, że organ ten procedował na skutek wniosku R. S. z dnia [...]r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...]r. a ponadto wynika, że wraz z wnioskami strona przedłożyła oświadczenie D. Z.

Jak już była o tym mowa wyżej w aktach sprawy brak jest wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...]r., a także dołączonego do niego oświadczenia D. Z.

W aktach administracyjnych oznaczonych jako akta I instancji znajduje się co prawda oświadczenie D. Z. (k.[...] ), ale bez daty i prezentaty organu, do którego zostało złożone.

W tych okolicznościach Sąd przyjął, że ewidentne braki w aktach administracyjnych Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie dają podstawy do przyjęcia, że strona nie składała wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Mimo, że Kolegium na etapie formułowania odpowiedzi na skargę najwyraźniej przeoczyło, że wydało decyzję z dnia [...] r. to jednak fakt jej wydania jest niepodważalny, jak również nie budzi wątpliwości doręczenia tej decyzji skarżącej. Organ bowiem na zarządzenie Sądu z dnia [...] r. (k. [...] akt sądowych) nadesłał przy piśmie z dnia [...]r. dowód doręczenia R. S. tej decyzji, który to dowód sekretarz sądowy dołączył do akt administracyjnych (vide notatka na k. [...] akt Sądu). Ze wskazanego dowodu wynika, że decyzja ostateczna SKO z dnia [...]r. została doręczona skarżącej w dniu [...] r. Skarga do Sądu została złożona w sekretariacie SKO w S. w dniu [...]r., a zatem w terminie przewidzianym w art. 53 § 1 p.p.s.a.

Powyższa analiza doprowadziła do stwierdzenia, że wniosek organu o odrzucenie skargi jest bezpodstawny, skarga została wniesiona w terminie i po uprzednim wyczerpaniu przysługującego stronie środka zaskarżenia, a zatem jest skargą dopuszczalną.

Przechodząc do istoty stwierdzonych naruszeń prawa procesowego mających sygnalizowaną wyżej postać rażącego naruszenia prawa należy podkreślić, że nadzwyczajny tryb postępowania administracyjnego jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczył w niniejszej sprawie decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta S. z dnia [...]r., a więc decyzji korzystającej z ochrony wynikającej z zasady trwałości decyzji ostatecznej w granicach zakreślonych w art. 16 kpa.

W literaturze przedmiotu i w orzecznictwie zgodnie podkreśla się wagę obowiązków organu rozstrzygającego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wynikającą z faktu wyjątkowości tej procedury dającej możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji korzystającej z przymiotu trwałości.

Tak więc obowiązkiem organu jest nie tylko zbadanie formalnych i merytorycznych przesłanek postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, ale także przestrzeganie wszystkich ustawowych zasad i przepisów, a w tym również standardów wynikających z prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu.

Jak wynika to z akt sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta S. w przedmiocie prawa jazdy z dnia [...].

Kolegium nie dostrzegło, że w dniu [...]r. weszła w życie ustawa z dnia [...]r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 6, poz. 18) nowelizująca przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego między innymi w zakresie doręczeń i zawiadomień.

W rezultacie, mimo że organowi znany był fakt, że stroną postępowania jest obywatelka niemiecka zamieszkała na stałe w N., zawiadomienie o wszczęciu postępowania przesłane zostało do R. S. z naruszeniem art. 40 § 4 i § 5 kpa.

Zgodnie z art. 40 § 4 kpa "Strona zamieszkała za granicą lub mającą siedzibę za granicą, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju, jest obowiązana wskazać w kraju pełnomocnika do doręczeń". Z akt administracyjnych nie wynika, aby wraz z zawiadomieniem R. S. o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej organ pouczył stronę o obowiązku wynikającym z art. 40 § 4 kpa.

Tymczasem art. 40 § 5 kpa w brzmieniu obowiązującym od 11 kwietnia 2011r. stanowi : "W razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Stronę należy o tym pouczyć przy pierwszym doręczeniu. Strona powinna być również pouczona o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz o tym, kto może być ustanowiony pełnomocnikiem".

Skoro z art. 61 § 4 kpa wynika obowiązek zawiadomienia wszystkich osób będących stronami w sprawie o wszczęciu postępowania z urzędu, to oczywiste jest, że zawiadomienie kierowane do strony zamieszkałej za granicą musi odpowiadać warunkom określonym w § 4 i 5 art. 40 kpa, czego zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...]r. nie spełnia.

Zasady postępowania w zakresie doręczeń wynikające z art. 40 § 4 i 5 kpa stanowią element zasady ogólnej postępowania administracyjnego jaką jest prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu sformułowanej w art. 10 § 1 kpa.

Wskazany przepis stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. ani przed wydaniem decyzji z dnia [...] r., ani przed wydaniem decyzji ostatecznej z dnia[...]. nie zawiadomiło strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Jak z powyższego wynika naruszenie art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 40 § 4 i 5 kpa jest ewidentne w niniejszej sprawie.

Podobnie oczywiste jest naruszenie określonej w art. 9 kpa zasady informowania stron wobec nierespektowania przez organ obowiązku wynikającego z art. 40 § 5 kpa. W tych okolicznościach przyznać trzeba rację biorącemu udział w rozprawie prokuratorowi, że wielość i ranga stwierdzonych naruszeń prowadzi do naruszenia zasady obiektywizmu (art. 7 kpa), a jednocześnie ma charakter rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, co wymaga stwierdzenia przez Sąd nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej. Stwierdzenie z powyższych procesowych przyczyn nieważności zaskarżonej decyzji, czyni zbędnym odniesienie się przez Sąd do kwestii materialno – prawnych, które legły u podstaw jej wydania.

W tym stanie sprawy należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 p.p.s.a. oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa orzec jak w pkt I wyroku. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonego aktu oparte zostało o przepis art. 152 p.p.s.a.