Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 431/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 ust. 1, art. 3, art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1, art. 10
journal: Dz.U. 1951 nr 46 poz 340
law: Dekret z dnia 6 września 1951 r. o  ochronie  i  uregulowaniu  własności  osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych
article: art. 21 ust. 1, art. 30 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 1
journal: Dz.U. 1946 nr 49 poz 279
law: Dekret z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2011 r. sprawy ze skargi I. i S. T. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wydania orzeczenia o wykonanie aktu nadania gospodarstwa I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących I. i S. T. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]". nr "[...]" Zastępca Dyrektora Wydziału Infrastruktury Geodezji i Rolnictwa Urzędu Wojewódzkiego, działając z upoważnienia Wojewody, utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia "[...]"., znak: "[...]", odmawiającą wydania małżonkom I. i S. T. orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z dnia "[...]"r., wydanego przez Powiatową Komisję Osadnictwa Rolnego na rzecz J. T., dotyczącego gospodarstwa rolnego Nr "[...]" położonego w M.

Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Aktem nadania nr "[...]" z dnia "[...]"., wydanym na podstawie art. 25, 33 i 36 dekretu z dnia 6 września 1946r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 49, poz. 279 ze zm., dalej jako dekret z 1946r.), Powiatowa Komisja Osadnictwa Rolnego nadała J. T., stanowiące własność Skarbu Państwa, gospodarstwo rolne o pow. około 7 ha wraz z zabudowaniami, położone we wsi M.

Gospodarstwo to nie zostało fizycznie wydzielone i J. T. użytkował wybrane grunty, bez wskazania granic.

J. T. zmarł w roku 1957, nie otrzymując do chwili swojej śmierci decyzji o wykonaniu aktu nadania.

Na mocy postanowienia Sądu Powiatowego z dnia 5 marca 1959r. sygn. akt "[...]" spadek po J. T. odziedziczyli: żona L. T., syn S. T. oraz córka J. K. W skład spadku wchodziła działka robotnicza o pow. 1,41 ha z domem, stodołą-oborą i szopą w M.

Aktem notarialnym z dnia 30 czerwca 1959r. Rep. A nr 734/1959 L.T. i J. K. sprzedały swoje udziały w gospodarstwie rolnym o powierzchni 1,41 ha S. T., który nabył je z funduszów osobistych.

W 1963r. we wsi M. rozpoczęły się prace regulacyjne, zakończone decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia "[...]’ 1964r.

nr "[...]" o zatwierdzeniu granic nowowydzielonych gospodarstw. Decyzja ta wydana została w trybie art. 6 dekretu z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340 ze zm., dalej jako dekret z 1951r.). Zatwierdzono wówczas, że gospodarstwo S. T. nr 44 ma powierzchnię 1,39 ha i składa się z działki siedliskowej nr 187 oraz działki gruntu nr 200. S. T. nie zgadzał się z takim podziałem, domagając się włączenia do jego działki siedliskowej pastwiska i gruntu, na którym posiadał plantację truskawek oraz żądał zamiany przyznanej mu działki nr 200 na działkę nr 198/1. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej nie uwzględniło skargi S. T. i decyzją z dnia "[...]" 1964r. nr "[...]" utrzymało w mocy w tym zakresie decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej zatwierdzającą podział.

Następnie decyzją z dnia "[...]" 1964r. Nr "[...]" Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, na podstawie art. 21 wskazanego dekretu z dnia 6 września 1946r., § 2-30 i § 31 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 22 listopada 1947r. w sprawie norm obszarowych, szacunku, odliczenia od ceny na rzecz osadników wojskowych oraz spłaty należności za gospodarstwa nadane na podstawie dekretu z dnia 6 września 1946r. (Dz. U. Nr 74, poz. 471 ze zm.) oraz art. 6 powołanego dekretu z dnia 6 września 1951r., orzekło o wykonaniu aktu nadania nr "[...]" wobec J. T. w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa nr 44 o powierzchni 1,39 ha, położonego w M. Szacunkową wartość tego gospodarstwa, stanowiącą jego cenę, ustalono na 74,96 q żyta, która miała zostać spłacona na rzecz Skarbu Państwa w 20 równych ratach rocznych. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że granice gospodarstwa zostały ustalone prawomocnym orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia "[...]". Nr "[...]".

Wnioskiem z dnia 22 stycznia 1994r. S. T. wystąpił do Urzędu Wojewódzkiego o zwrot ok. 6 h ziemi zabranej jego ojcu w 1951r. pod teren zakładu roszarni.

Decyzją Kierownika Rejonowego z dnia "[...]"., utrzymaną

w mocy przez Wojewodę decyzją z dnia "[...]"., odmówiono I. i S. T. nadania na własność działek nr 360/2 i 356/5 położonych w M. Te rozstrzygnięcia zostały wyeliminowane z obrotu prawnego przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 9 czerwca 1997r. sygn. akt II SA 1277/96 stwierdził ich nieważność z uwagi na to, że sprawa była już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 kpa).

W roku 1998r. I. i S. T. ponowili wniosek o zwrot tych działek,

a następnie pismem z dnia 6 marca 2001r. sprecyzowali żądanie, wnosząc

o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia "[...]"r. nr "[...]", dotyczącej wykonania aktu nadania nr "[...]" w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa.

Decyzją z dnia "[...]". Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia "[...]". Decyzja ta oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia "[...]". zostały wyeliminowane z obrotu prawnego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 463/04, który stwierdził ich nieważność, gdyż postępowanie toczyło się z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej. Sąd ten wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 pkt 1-3 kpa organem wyższego stopnia w stosunku do jednostek samorządu terytorialnego jest samorządowe kolegium odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Natomiast stosownie do art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o administracji rządowej w województwie (t.j. Dz. U. z 2001r. nr 80 poz. 872 ze zm.) wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów o postępowaniu administracyjnym, jeżeli ustawy szczególne tak stanowią. Konkludując Sąd stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie brak było przepisów szczególnych, które wskazywałyby na właściwość wojewody jako organu wyższego stopnia w stosunku do starosty.

W konsekwencji wniosek I. i S. T. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia "[...]" nr "[...]", dotyczącej wykonania aktu nadania nr "[...]" w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa., rozpatrzyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, orzekając ostatecznie decyzją z dnia "[...]"., Rep. "[...]" o stwierdzeniu nieważności żądanej decyzji, wobec skierowania jej do J. T.- osoby nieżyjącej w dacie wydania decyzji.

W dniu 23 lipca 2008r. Starosta zawiadomił pełnomocnika I.

i S. T. o wszczęciu z urzędu postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o wykonaniu aktu nadania nr "[...]" z dnia "[...]". wydanego przez Powiatową Komisję Osadnictwa Rolnego na rzecz J. T., dotyczącego gospodarstwa rolnego nr 13 w M.

Następnie decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" Starosta odmówił wydania małżonkom I. i S. T. orzeczenia o wykonaniu przedmiotowego aktu nadania.

W motywach rozstrzygnięcia organ podniósł, że na mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia "[...]". znak "[...]" o wykonaniu aktu nadania nr "[...]" z dnia "[...]" w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa i jego powierzchni na 1,39 ha, położonego w M., J. T. stał się właścicielem gospodarstwa rolnego składającego się z działki Nr 187 o pow. 0,49 ha i działki nr 200 o pow. 0,90 ha. Jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność tej decyzji. W związku z tym Starosta wystąpił do Zamiejscowego Wydziału Ksiąg Wieczystych w Sądu Rejonowego o przywrócenie w księdze wieczystej wskazanych działek własności Skarbu Państwa. Wpis taki został dokonany, ale postanowieniem z dnia 13 lutego 2009r., sygn. akt "[...]" Sąd Okręgowy I Wydział Cywilny nakazał przywrócić w księdze wieczystej Nr "[...]" prawo własności na rzecz małż. I. i S. T., uchylając tym samym wpis dokonany w dniu 18 września 2008r. w dziale II KW Nr "[...]"- zamiast S. i I. małżonków T. - Skarb Państwa jako właściciel działek nr: 371/1 - 371/5 (poprzednio dz. nr 187) oraz 603 (poprzednio dz. nr 200). Dlatego Starosta odmówił wydania orzeczenia o wykonaniu przedmiotowego aktu nadania w części dotyczącej tych działek.

Natomiast odnośnie pozostałej powierzchni około 5,60 ha wymienionej w akcie nadania z 1947r., Starosta stwierdził, iż sporne grunty zostały w 1950 roku przekazane przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w użytkowanie na rzecz miejscowej roszarni i J. T. nie użytkował ich jako posiadacz samoistny, co potwierdzają zeznania świadków. Tym samym, zdaniem organu, nie został nimi uwłaszczony.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Z. T. – pełnomocnik I.

i S. T., zarzucając organowi manipulowanie dowodami i błędne ustalenie, że grunty o powierzchni około 6 ha zostały przekazane na rzecz roszarni

w 1950r.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia "[...]"., po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty, uznając, że organ ten prawidłowo odmówił wydania małżonkom I.i S. T. orzeczenia o wykonaniu aktu nadania, dotyczącego gospodarstwa rolnego nr 13 położonego w M. w części dotyczącej działek: nr 371/1-371/5 i 603 o łącznej pow. 0,5171 ha (ówcześnie działki nr 187 i 200). Wyjaśniono, że nie można obecnie uwłaszczyć Państwa T. na nieruchomości, która zgodnie z księgą wieczystą stanowi ich własność, jako wspólność ustawowa majątkowa małżeńska. Odnosząc się natomiast do pozostałej części gospodarstwa o pow. ok. 5,60 ha, dotyczącej gruntów zajętych w 1954r. przez roszarnię, organ odwoławczy stwierdził, że brak jest dowodów potwierdzających samoistne posiadanie tych gruntów, a z samego faktu gospodarowania przez J. T. i S. T. na tych gruntach do 1953r. nie można wywodzić skutków wynikających z art. 2 dekretu z dnia 6 września 1951r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie pełnomocnik I. i S. T. przytoczył okoliczności faktyczne sprawy, zarzucając organom manipulowanie dowodami i poczynienie błędnych ustaleń faktycznych. Wskazał, że ze spisu byłych właścicieli wyraźnie widać, że obok dwóch nazwisk właścicieli niemieckich Z. G. i S. A. widnieje nazwisko J. T. w kolumnie zatytułowanej – obecni użytkownicy. W dokumencie tym jest też kolumna z podanym areałem – odpowiednio 3,0457 ha i 4,7840 ha. Okoliczność ta, zdaniem skarżących dowodzi, że J. T. gospodarował na działkach, które miały znane granice i obszar, a więc były fizycznie wydzielone. Strona skarżąca podkreśliła, że sporne grunty (działki 356/5 i 360/2) nigdy nie zostały przekazane roszarni na podstawie jakiegokolwiek dokumentu. Ziemię tę zabrano dopiero w 1954r. Zarzucono, że organy nie poszukały dokumentów na tę okoliczność. W ocenie skarżących nie można uzależniać wydania orzeczenia o wykonaniu aktu nadania od tego kto jest obecnie właścicielem gruntów nadanych aktem nr 1091. Poza tym postępowanie powinno dotyczyć wszystkich działek wchodzących w skład nadanego gospodarstwa, a wykluczono działkę nr 372/1.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Warmińsko-Mazurski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145

§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu

w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 6 ust. 1 dekretu z dnia 6 września 1951r. o ochronie

i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że orzeczenie

o wykonaniu aktu nadania, o którym mowa w tym przepisie, nie może zostać wydane

w stosunku do gruntów niestanowiących własności Skarbu Państwa, podczas gdy zgodnie z art. 2 ust. 1 tego dekretu posiadacz gospodarstwa rolnego, który otrzymał akt nadania na podstawie dekretu z 1946r., z dniem wejścia w życie dekretu, tj. 7 września 1951r. nabywał z mocy prawa własność gospodarstwa, które prowadził. W związku

z tym wbrew przekonaniu organów orzeczenie o wykonaniu aktu nadania, o którym mowa w art. 6 ust. 1 dekretu z 1951r. nie ma na celu uwłaszczenia danego podmiotu, ale ma potwierdzać uprawnienie przyznane z mocy prawa co do określonych granic gospodarstwa, które podlegają ustaleniu w trybie tego przepisu. Poza tym na zasadzie art. 6 ust. 1 właściwy organ ma obowiązek ustalić szacunkową wartość gospodarstwa nabytego z mocy prawa, stanowiącą jego cenę, która podlega zapłacie zgodnie z art. 21 ust. 1 dekretu z 1946r. w zw. z art. 10 dekretu z 1951r. Organy nie wzięły w ogóle pod uwagę, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z 6 listopada 1964r., poprzez stwierdzenie jej nieważności, która tą cenę ustalała, rozkładając jej spłatę na 20 kolejnych lat, wymagało od Starosty ponownego rozstrzygnięcia w drodze decyzji kwestii ceny podlegającej zapłacie za nabyte gospodarstwo, z uwzględnieniem następstwa prawnego po J. T. i zapłaty ceny, jeżeli została ona już uiszczona.

Wyjaśnić należy, że gospodarstwo rolne, którego właścicielem jest obecnie S. T. (pełnomocnik skarżących podkreślał w toku postępowania, że stanowi ono odrębną własność S. T.) nadane zostało jego ojcu w trybie osadnictwa rolniczego, na podstawie dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska. Dekret ten regulował w przepisach od art. 25 do art. 31 tryb nabycia gospodarstwa rolnego przez osadnika, który w orzeczeniu, zwanym aktem nadania, wyznaczany był jako nabywca gospodarstwa. Według art. 27 dekretu z 1946 r. prawa wynikające z tego aktu miały charakter osobisty, były niezbywalne i nie podlegały dziedziczeniu. Sam akt nadania nie przenosił własności gospodarstwa na nabywcę, na rzecz którego akt nadania został wydany. Przeniesienie to, stosownie do art. 31 ust. 1 tego dekretu, następowało dopiero w drodze orzeczenia zwanego orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania. Przy czym wydanie takiego orzeczenia, stosownie do art. 30 ust. 1 i 2 dekretu z 1946r., musiało zostać poprzedzone odrębnym rozstrzygnięciem ustalającym cenę nabycia, a jeżeli gospodarstwo (działka) w chwili nadania nie było jeszcze fizycznie wydzielone, ustalenie ceny następowało po lub równocześnie z określeniem granic nadanego gospodarstwa. Tym samym w świetle wskazanych regulacji dekretu z 1946r. nabycie gospodarstwa rolnego odbywało się zasadniczo w trzech fazach, którym odpowiadały trzy akty administracyjne: orzeczenie zwane aktem nadania, które w myśl art. 26 ust. 1 i 2 dekretu stanowiło tytuł do objęcia w posiadanie gospodarstwa fizycznie wydzielonego albo prowizorycznego przyznania całości lub części gospodarstwa osobom, które otrzymały akty nadania działek jeszcze fizycznie nie wydzielonych

z większej nieruchomości; orzeczenie o ustaleniu ceny nabycia (ewentualnie mogło być jeszcze dodatkowo orzeczenie określające granice nadanego gospodarstwa, gdy nie zostało one fizycznie wydzielone) oraz orzeczenie o wykonaniu aktu nadania, które ostatecznie przenosiło prawo własności. Przy czym nie wszyscy nabywcy gospodarstw uzyskali orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w trybie dekretu z 1946r. Sytuację prawną nabywców, którzy uzyskali akt nadania, lecz nie legitymowali się orzeczeniem

o wykonania aktu nadania uregulował dekret z 1951 r. Zgodnie z art. 2 ust.1 tego dekretu osoby, które posiadały gospodarstwa rolne i prowadziły je osobiście lub przez członków rodziny, żyjących z nimi we wspólności gospodarczej, a do dnia wejścia w życie niniejszego dekretu nie nabyły ich własności, stały się z mocy prawa właścicielami tych gospodarstw. Z treści tego przepisu w związku z art. 1 dekretu wynika, iż własność gospodarstwa rolnego nabywali na jego podstawie osadnicy posiadający gospodarstwa rolne nadane w trybie dekretu z 1946 r., którzy nie nabyli ich własności (w związku z faktem, iż nie wydano orzeczeń o wykonaniu aktu nadania przewidzianych w art. 31 ust. 1 dekretu z 1946 r.). Zatem nabycie własności gospodarstwa na podstawie dekretu z 1951 r. było uwarunkowane spełnieniem trzech następujących przesłanek: 1 - wydaniem odnośnie do gospodarstwa rolnego aktu nadania - na podstawie art. 25 ust. 1 dekretu z 1946 r., 2 - niewydaniem w trybie art. 31 ust. 1 dekretu z 1946 r. aktu o wykonaniu aktu nadania przenoszącego własność gospodarstwa, 3 – posiadaniem gospodarstwa rolnego i prowadzeniem go osobiście lub przez członków rodziny, żyjących z osobą posiadającą gospodarstwo we wspólności gospodarczej. Wówczas z mocy prawa gospodarstwo przechodziło na własność rolnika, legitymującego się aktem nadania, który zgodnie z art. 5 ust. 2 dekretu z 1951r. stanowi poświadczenie własności. Przy czym nabycie gospodarstwa pozostawało w dalszym ciągu odpłatne. Uściślenie przedmiotu nadania oraz ustalenie ceny gospodarstwa następowało w orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania (art. 6 ust.1), który powinien uwzględniać też wprowadzoną w art. 3 dekretu z 1951r. zasadę dziedziczenia nadanych gospodarstw. Orzeczenie takie miało ustalać granice nabytego gospodarstwa, co wynikało z jednej strony z faktu nadawania w trybie dekretu z 1946r. gospodarstw jeszcze fizycznie nie wydzielonych. Z drugiej zaś strony wydanie orzeczenia w tym przedmiocie uwarunkowane było treścią art. 2 ust. 1 dekretu z 1951r., w myśl którego można było nabyć z mocy prawa tylko te ziemie, które faktycznie rolnik użytkował w dacie wejścia w życie dekretu z 1951r. Ponadto orzeczenie o wykonaniu aktu nadania ma ustalać jego szacunek. Zachowanie tego wymogu związane było z utrzymaniem w mocy zapisów dekretu z 1946r. w sprawach nieuregulowanych dekretem z 1951r. (o czym stanowi art. 10 dekretu z 1951r.), w tym dotyczących odpłatnego nabycia gospodarstwa (działki) za cenę odpowiadającą szacunkowi składników gospodarstwa (art. 21 ust. 1 dekretu z 1946r.). Wskazać też można, że według art. 30 ust. 1 i 2 dekretu z 1946r. ustalenie ceny gospodarstwa może nastąpić po lub równocześnie z określeniem jego granic. Orzeczenie o wykonaniu aktu nadania, wydawane w trybie art. 6 ust. 1 dekretu z 1951r., nie przenosi zatem własności działek, a jedynie potwierdza fakt ich nabycia z mocy art. 2 ust. 1 dekretu z 1951r. Stosownie do art. 6 ust. 2 orzeczenie takie jest podstawą wpisu w księdze wieczystej prawa własności i wierzytelności z tytułu należności przypadającej za gospodarstwo rolne.

Z mocy powyższych przepisów S. T. odziedziczył po ojcu gospodarstwo rolne (według przysługującego mu udziału) i zakupił pozostałe w nim udziały. Sąd Powiatowy, który ustalał masę spadkową po J. T., przyjął powierzchnię gospodarstwa na 1,41 ha. Przy czym w wyniku regulacji gruntów przeprowadzonej w 1963r., na którą S. T. wyraził zgodę, decyzją z dnia "[...]". Prezydium Powiatowej Rady Narodowej ustaliło powierzchnię tego gospodarstwa na 1,39 ha, w skład którego wchodziły działki: nr 187 (obecnie 371/1-371/5) i 200 (obecnie nr 603). Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowił art. 6 dekretu z 1951r. Zatem rozstrzygnięcie to stanowiło w istocie orzeczenie o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia granic. Na prawomocność tego rozstrzygnięcia powoływało się następnie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" zatytułowanej orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa (działki). Decyzją tą rozstrzygnięto jedynie o szacunkowej wartości gospodarstwa stanowiącej jego cenę, która miała zostać spłacona na rzecz Skarbu Państwa w 20 równych ratach rocznych.

Wobec powyższego nieuzasadnione jest stanowisko organów, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia "[...]", której nieważność następnie stwierdziło SKO, przenosiła na J. T. własność działek nr 187 i 200 o pow. 1,39 ha. Decyzja ta wydana została przecież po jego śmierci i dotyczyła tylko ustalenia ceny. Powierzchnia i granice gospodarstwa nadanego J. T., którego następcą prawnym został S. T., ustalone zostały na mocy decyzji wskazanego organu, ale z dnia "[...]" o zatwierdzeniu granic. Decyzja ta, jak już wskazano, została wydana w trybie art. 6 dekretu z 1951r., a więc to ona w istocie rozstrzygała o wykonaniu aktu nadania nr "[...]" co do granic objętego nim gospodarstwa. Decyzja o zatwierdzeniu granic jest prawomocna i wiąże organy orzekające, jak i jej adresatów. W tej sytuacji bezcelowe jest dochodzenie, a tym samym rozważanie, czy J. T. z dniem 7 września 1951r. został uwłaszczony na terenie obecnych działek nr 356/5 i 360/2 z mocy art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 6 września 1951r.

Skarżący, jak i organy nie dostrzegają poza tym, że nawet, gdyby została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja zatwierdzająca granice spornego gospodarstwa, to stan prawny działek nr 356/5 i 360/2 nie można by było oceniać tylko w aspekcie zdarzeń występujących do 1954r., ale należałoby uwzględniać zmiany wprowadzone do ustawodawstwa na przestrzeni lat. I tak na mocy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71) – nieruchomości rolne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przyjmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania. Przepis ten mógł mieć właśnie zastosowanie względem ziemi o pow. ok. 5,6 ha nadanej najpierw J. T. i przez niego użytkowanej, a następnie mu zabranej. Na unormowanie to zwracało uwagę Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w swoim piśmie wyjaśniającym, adresowanym do Sądu Powiatowego, który ustalał masę spadkową po J. T., przyjmując ostatecznie powierzchnię gospodarstwa na 1,41 ha.

Reasumując, wobec obowiązywania w dalszym ciągu omawianych dekretów z 1946r. i 1951r. i wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji określającej szacunkową wartość przedmiotowego gospodarstwa, stanowiącą cenę podlegającą zapłacie zgodnie z art. 21 ust. 1 dekretu z 1946r., Starosta zobowiązany jest na zasadzie art. 6 ust. 1 dekretu z 1951r. ponownie wydać orzeczenie o wykonaniu aktu nadania co do jego szacunkowej wartości, gdyż tylko w takim zakresie orzeczenie to może zostać wydane wobec obowiązywania decyzji określającej jego powierzchnię i granice.

Z przedstawionych powyżej względów Sąd uwzględnił skargę i na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Oznacza to, że organy administracji ponownie rozpatrzą sprawę z uwzględnieniem wykładni przepisów prawa materialnego przyjętej przez Sąd. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy właściwy organ powinien dodatkowo rozważyć czy I. T. ma interes prawny w postępowaniu o wydanie orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa (działek), skoro bezspornie nie dziedziczyła po J. T., a nadto jak konsekwentnie podnosi pełnomocnik skarżących, przedmiotowe gospodarstwo stanowi odrębny majątek S. T.

Z mocy art. 152 wskazanej ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, rozstrzygnięto na zasadzie art. 200 powołanej ustawy.