Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 715/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 65 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 27 par. 1, art. 29 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 01 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego. oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. zwrócił Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego we W. tytuł wykonawczy z dnia [...] r. wystawiony na I. T., albowiem zawierał on wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego - zobowiązana pomimo zameldowania nie przebywała pod adresem wskazanym przez wierzyciela.

Rozpatrując złożone przez wierzyciela zażalenie, postanowieniem z dnia

[...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W ocenie organu, Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zwrotu tytułu wykonawczego pismem, na które zażalenie nie przysługuje. Jednocześnie organ poinformował, że Naczelnik Urzędu Skarbowego zwracając tytuł wykonawczy winien był wydać, w trybie art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) postanowienie wyjaśniające przesłanki zwrotu. Na takie postanowienie wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym przysługuje zażalenie.

W wyniku wniesienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia 01 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 112/11 uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd stwierdził, że pismo z dnia [...] r., pomimo braku istotnych elementów, o których mowa w art. 124 § 1 ustawy z dnia14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zawiera elementy, które dają podstawę do uznania tego dokumentu za postanowienie. W stanie faktycznym sprawy przedmiotowe postanowienie zawiera w swej treści: oznaczenie organu, datę jego wydania, oznaczenie strony, rozstrzygnięcie o zwrocie tytułu wykonawczego, uzasadnienie faktyczne, podpis z imieniem i nazwiskiem oraz stanowiskiem osoby upoważnionej do jego wydania. Brak w nim natomiast: podstawy prawnej, uzasadnienia prawnego oraz pouczenia o środkach zaskarżenia. Zdaniem Sądu, brakujące elementy nie przekreślają bytu tego postanowienia. W konsekwencji, Sąd stwierdził, że mając na uwadze brak w postanowieniu o zwrocie tytułów wykonawczych pouczenia o prawie do złożenia zażalenia oraz mając na uwadze fakt, iż wraz z zażaleniem strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, organ powinien merytorycznie rozpatrzeć przedmiotowy wniosek.

Ponownie rozpatrując wniesione zażalenie, po wcześniejszym przywróceniu terminu do złożenia zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ powołując art. 26 § 1 i 5 oraz art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) stwierdził, że z przepisów tych jednoznacznie wynika, iż prawidłowe wystawienie tytułu wykonawczego ma zasadnicze znaczenie dla skuteczności wszczęcia egzekucji administracyjnej i przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego. Do elementów decydujących o prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego należy niewątpliwie prawidłowo wskazany adres zobowiązanej, gdzie miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której przebywa ona z zamiarem stałego pobytu. Tytuł wykonawczy winien więc wskazywać miejsce faktycznego zamieszkiwania zobowiązanej. Brak takiego adresu uniemożliwia organowi egzekucyjnemu doręczenie tytułu wykonawczego, a w konsekwencji uniemożliwia wszczęcie i przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na powyższe,

w przypadku, gdy w tytule wykonawczym wierzyciel wskaże nieprawidłowy adres, uzasadniony jest zwrot tego tytułu, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Organ nie podzielił stanowiska wierzyciela, zgodnie z którym w sytuacji, gdy nowy adres zamieszkania zobowiązanego wiąże się ze zmianą właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, tytuł ten należałoby przekazać zgodnie z właściwością w trybie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie organu, przyjęcie powyższego prowadziłoby do wszczęcia egzekucji administracyjnej na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego w zakresie wskazania adresu zobowiązanego, jak i organu egzekucyjnego. Podstawę wszczęcia egzekucji administracyjnej winien stanowić tytuł wykonawczy nie obarczony wyżej wymienionymi wadami. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują możliwości sprostowania tytułu wykonawczego lub dokonywania w nim jakichkolwiek zmian danych. Z tych względów wyłącznie we właściwości wierzyciela pozostaje wystawienie tytułu wykonawczego zawierającego prawidłowe i aktualne dane umożliwiające wszczęcie egzekucji administracyjnej.

W złożonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy strona wniosła o uchylenie postanowienia organu pierwszej i drugiej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zdaniem skarżącej, wystawiony tytuł wykonawczy jest prawidłowy pod względem formalnym, gdyż zawiera wszystkie elementy określone w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym adres zamieszkania zobowiązanej. Fakt, że organ egzekucyjny stwierdził w oparciu o relację poborcy, iż adres ten jest nieaktualny nie uprawniał do zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi, po wszczęciu egzekucji przez organ egzekucyjny. Organ egzekucyjny powinien sam podjąć czynności zmierzające do ustalenia miejsca pobytu zobowiązanej lub wezwać wierzyciela do wskazania aktualnego miejsca jej pobytu. W ocenie skarżącej, zwrot tytułu wykonawczego w trybie art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mógłby nastąpić jedynie w przypadku całkowitego braku adresu zobowiązanej w jego treści. Skoro jednak adres widnieje w tytule wykonawczym, a organ egzekucyjny jest w posiadaniu informacji, że uległ on zmianie, to zgodnie z art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ winien przekazać w drodze postanowienia tytuł wykonawczy właściwemu organowi egzekucyjnemu, jeżeli ta zmiana adresu ma wpływ na zmianę właściwości organu egzekucyjnego.

Skarżąca wskazała, że zgodnie z pozyskaną informacją z Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA Wydział Ochrony Informacji Niejawnych w Warszawie, zobowiązana I. T. zameldowana jest na pobyt stały od [...] r. w miejscowości W., województwo [...]. Z uzyskanej informacji wynika ponadto, że w okresie od dnia [...] r. do [...] r. zobowiązana zameldowana była na pobyt czasowy w miejscowości N., ul. [...], województwo [...]. Zdaniem skarżącej, powyższe dane świadczą o tym, że chwilowa zmiana miejsca pobytu zobowiązanej nie miała wpływu na prawidłowość treści tytułu wykonawczego. W chwili bowiem wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego, organ administracji prawidłowo określił adres zobowiązanej. Organ egzekucyjny nie miał zatem podstaw do zwrotu tytułu wykonawczego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrolują działania administracji publicznej stosując kryterium legalności, tj. zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Akt lub czynność zostaje wyeliminowana z obrotu prawnego jedynie wówczas gdy sąd stwierdzi naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) dalej ppsa lub naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 lit. c ww. ustawy).

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że nie dopatrzył się naruszeń, które by skutkowały koniecznością wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy egzekucyjne zasadnie zwróciły wierzycielowi tytuł wykonawczy, po stwierdzeniu, iż zobowiązana nie zamieszkuje pod wskazanym w tytule adresem.

Należy wskazać, że w sprawie ma zastosowanie ustawa z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. dalej u.p.e.a. ).

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tytuł wykonawczy powinien zawierać wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu i jest to bezsprzecznie obowiązek wierzyciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 28 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Po 1392/07 wyraził następujący pogląd: "Wierzyciel musi w administracyjnym tytule wykonawczym wskazać prawidłowe dane zobowiązanego, m.in. ustalić prawidłowo jego adres, na podstawie danych zawartych w prowadzonych przez właściwe organy ewidencjach. Organ egzekucyjny nie może przyjmować fikcji, że miejscem zamieszkania zobowiązanych na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego i doręczania pism był uprzedni adres tylko dlatego, że organ do którego wpłynęła informacja o zmianie miejsca zamieszkania zobowiązanych, przekazał tę informację z opóźnieniem poprzednio właściwemu organowi podatkowemu i egzekucyjnemu." LEX nr 441055.

Reasumując należy stwierdzić, że skoro ustalenie adresu osoby zobowiązanej należy do wierzyciela to przerzucenie na organ egzekucyjny obowiązku poszukiwania zobowiązanej, jest niezgodne z regułami postępowania egzekucyjnego.

Stosownie bowiem do treści art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:

1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego;

2) lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

A zatem doręczenie tytułu wykonawczego czy też zawiadomienia o zajęciu wierzytelności powinno nastąpić na adres siedziby zobowiązanego do rąk osób uprawnionych do odbioru pism (art. 45 Kpa. w związku z art. 18 u.p.e.a.).

Aby zatem móc skutecznie doręczyć tytuł wykonawczy organ egzekucyjny powinien znać aktualny adres zobowiązanego. Należy podkreślić, że konsekwencją braku podania właściwego adresu jest niemożność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W tym miejscu należy przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2009 r. sygn. akt II FSK 1173/08 z tezą :" Aby móc skutecznie doręczyć tytuł wykonawczy organ egzekucyjny powinien znać aktualny adres zobowiązanego. Stąd też dane wynikające z KRS mogą być wzięte pod uwagę, o ile są zgodne ze stanem rzeczywistym". LEX nr 582774

Zgodnie z treścią art. 29 § 2 u.p.e.a., jeżeli (...) tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi (...). Wskazany przepis zatem pozwala na zwrot tytułu wykonawczego wierzycielowi. W takim przypadku zgodnie z art. 29 § 2 zd. 2 u.p.e.a. na postanowienie organu egzekucyjnego o zwrocie tytułu wykonawczego zażalenie przysługuje jedynie wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym.

Reasumując należy wskazać, że na wierzycielu spoczywa obowiązek ustalenia prawidłowo danych zobowiązanego, w celu prawidłowego sporządzenia tytułu wykonawczego. Adres zobowiązanego (właściwy) jest jednym z elementów tytułu wykonawczego.

Należy zwrócić uwagę, że organy mają prawo do korzystania z danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych lub utraconych dowodów osobistych jak również z ewidencji i identyfikacji płatników w oparciu o art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jedn.: z 2004 r. Nr 269, poz. 2681, ze zm.) gdyż osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu oraz otrzymują numery identyfikacji podatkowej "NIP".

A zatem powyższe dane udostępnia się m.in. organom administracji publicznej, o ile są one niezbędne do realizacji ustawowych zadań. (art. 44h ust. 1 pkt 1 ustawy). Vide art. 299 § 3 i § 4 Op.

A zatem nie można zaaprobować poglądu strony, iż rolą organu egzekucyjnego w takiej sytuacji, jak w powyższej sprawie - jest przekazanie tytułu organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 Kpa.

W tym miejscu Sąd stwierdza, że art. 65 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego na który powołuje się strona skarżąca nie znajduje zastosowania w sprawie gdyż przedmiotowy tytuł wykonawczy skierowano do organu w nim wskazanego. W tych warunkach przekazanie tytułu wykonawczego innemu organowi oznaczałoby przesłanie dokumentu zawierającego wady, do usunięcia których kompetencje ma tylko wierzyciel.

A zatem postępowanie organów egzekucyjnych polegające na zwrocie tytułu wykonawczego wierzycielowi, na podstawie art. 29 § 2 z powodu nie spełnienia wymogów z art. 27 cyt. ustawy egzekucyjnej było prawidłowe.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

E. Kruppik – Świetlicka M. Łent L. Kleczkowski