Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1173/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt 8,  art. 43 ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 355
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Janusz Walawski, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2017 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę


UZASADNIENIE

Komendant Powiatowy Policji w P. rozkazem personalnym z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r., poz. 355 ze zm.), zwolnił [...] D.S. ze służby w Policji z dniem [...] kwietnia 2016r. Na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej: "k.p.a.", decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu rozkazu organ wskazał, iż w dniu [...] kwietnia 2016 r. w miejscowości S. D. S., prowadząc w stanie nietrzeźwości samochód osobowy marki S. o nr rej. [...], nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu - jadącemu drogą krajową nr [...] od P. w kierunku C. - pojazdowi [...] nr rej. [...], w wyniku czego doszło do zderzenia się pojazdów. Zwartość alkoholu we krwi funkcjonariusza wyniosła: badanie I - 0,90 promila alkoholu we krwi, badanie II - 0,74 promila, badanie III - 0,63 promila. Przedmiotowe zachowanie wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 178a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), dalej: "k.k.". Popełnienie tego czynu jest oczywiste i uniemożliwia dalsze pozostanie w służbie wymienionego funkcjonariusza.

Ze znajdującej się w aktach sprawy notatki służbowej z dnia [...] kwietnia 2016 r. sporządzonej przez A. J. - specjalistę Zespołu ds. Kadr i Szkolenia KPP w P. wynika, że w ww. dacie Komendant Powiatowy Policji w P. poinformował - przebywającego w Samodzielnym Publicznym Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej w P. – D.S., iż doręcza mu ww. rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby w Policji. Funkcjonariusz odmówił odebrania i podpisania ww. rozkazu. Jeden egzemplarz rozkazu pozostawiono funkcjonariuszowi w szafce.

Z zachowaniem ustawowego terminu pełnomocnik D. S. wniósł od przedmiotowego rozkazu personalnego odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R., wnosząc o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego rozkazu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu rozkazowi zarzucił naruszenie art. 7, art. 9, art. 10 i art. 11 oraz art. 107 § 3 i art. 108 k.p.a., a także art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie jest wyczerpujący. Z treści oświadczenia złożonego przez D.S. w dniu [...] kwietnia 2016 r. wynika, że spożył on bliżej nieokreślony napój, którym mógł być alkohol, już po zdarzeniu drogowym. Przy czym przeprowadzone ustalenia oraz materiał dowodowy dają się sprowadzić się do następujących faktów:

1) D. S. w dniu [...] kwietnia 2016 r. około godz. 22:00, prowadząc samochód osobowy marki S. o numerze rejestracyjnym [...], uczestniczył w zdarzeniu drogowym. Przyznaje, że nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu pojazdowi l. numer rejestracyjny [...] jadącemu drogą krajową nr [...] od P. w kierunku C. W wyniku zderzenia się pojazdów D.S. odniósł obrażenia, następnie został przewieziony do szpitala i był hospitalizowany w dniach [...] – [...] kwietnia 2016 r.;

2) przeprowadzone badania krwi pobranej w Samodzielnym Publicznym Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej w P. wykazały: I badanie - 0,90 promila alkoholu we krwi, II badanie - 0,74 promila i III badanie - 0,63 promila;

3) D.S. oświadczył, że w dniu [...] kwietnia 2016 r. do około godz. 22.00, tj. do momentu zdarzenia, nie spożywał żadnego alkoholu. Spożycie bliżej nieokreślonego napoju, którym mógł być alkohol znajdujący się w samochodzie S. nastąpiło po zdarzeniu, gdy stan psychofizyczny w jakim się znajdował oraz wywołany zdarzeniem szok, nie pozwalał mu na logiczne kontrolowanie swojego zachowania, o czym dowiedział się po opuszczeniu szpitala od osób będących na miejscu zdarzenia.

Pełnomocnik zaznaczył, iż powyższych okoliczności nie poddano ocenie, nie wyjaśniono kwestii spożywania przez stronę alkoholu po zdarzeniu. Nie poddano ocenie faktu tendencji spadkowej zwartości alkoholu we krwi, wynikającej z badań krwi, co stanowi o naruszeniu art. 11 oraz art. 107 k.p.a. w związku z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

W przekazanym do organu odwoławczego "Stanowisku Komendanta Powiatowego Policji w P. do odwołania od rozkazu personalnego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...]" organ pierwszej instancji wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonego rozkazu. Ponadto wskazał, iż o fakcie, że D. S. prowadził pojazd marki S. o numerze rejestracyjnym [...] świadczą zeznania uczestników zdarzenia drogowego, tj. kierowcy i pasażera pojazdu marki I. numer rejestracyjny [...]. W pojeździe S. nie ujawniono i nie zabezpieczono żadnych opakowań po napojach, o czym świadczy protokół oględzin miejsca zdarzenia. Również ww. świadkowe zdarzenia, którzy cały czas byli na miejscu, nie wskazują, aby kierowca pojazdu S. spożywał jakiekolwiek napoje. Argument pełnomocnika strony, iż "spożycie bliżej nieokreślonego napoju, którym mógł być alkohol znajdujący się w samochodzie S. nastąpiło po zdarzeniu" nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W wyniku - przeprowadzonych przez Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Wojewódzkiej Policji z siedzibą w R. - badań próbek krwi pobranej od D. S. (Opinia nr [...]) stwierdzono - określoną w rozkazie personalnym z dnia [...] kwietnia 2016 r. - zawartość alkoholu etylowego we krwi funkcjonariusza. Również wstępne badanie szpitalne wykazało stan nietrzeźwości wymienionego z wynikiem 1,2 promila alkoholu we krwi. Przy czym policjant odmówił sprawdzenia na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu na miejscu zdarzenia.

Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w R. podzielił w całości stanowisko Komendanta Powiatowego Policji w P. i decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozkaz personalny z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, policjanta można zwolnić ze służby między innymi w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Stosownie do art. 43 ust. 3 ustawy o Policji zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów. Pojęcie "oczywiste popełnienie czynu" należy rozumieć jako dające się ustalić w sposób niewątpliwy, pewny i niebudzący wątpliwości. Każdorazowo zatem "oczywistość" zachodzi wówczas, gdy określony przebieg zdarzeń wynika z ustalonych okoliczności w sposób tak ewidentny, że wykluczone jest rozważanie innych wariantów.

Redakcja powyższego przepisu wskazuje, że zwolnienie ze służby w razie spełnienia przesłanek w nim zawartych ma charakter fakultatywny. Zatem decyzja podejmowana przez przełożonego powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego (art. 7 k.p.a.). Charakter czynu wypełniającego znamiona przestępstwa karnego lub karnoskarbowego musi także uniemożliwiać dalsze pozostanie policjanta w służbie. Przełożony dyscyplinarny obowiązany jest ocenić zebrany w sprawie materiał dowodowy w świetle wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Organ odwoławczy wskazał, iż z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że [...] D.S. w dniu [...] kwietnia 2016 r. około godziny 22.00, kierując samochodem osobowym marki S. nr rej. [...], w miejscowości S. powiat [...], nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu jadącemu drogą krajową nr [...] od P. w kierunku C. pojazdowi I. nr rej. [...], w wyniku czego doszło do zderzenia się pojazdów. Samochodem marki [...] podróżowało dwóch mężczyzn.

Z relacji kierowcy pojazdu [...] wynika, iż samochód marki [...] wyjechał z drogi podporządkowanej, a poza kierowcą w aucie nie było innych osób. Ponadto, jak zeznał tenże kierowca, sprawca zdarzenia drogowego tuż przed przyjazdem służb ratunkowych próbował odjechać z miejsca zdarzenia, co też skutecznie mu uniemożliwił wyłączając silnik i odbierając kluczyki od samochodu.

D.S. został przewieziony do Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej im. [...] w P., gdzie po dokonaniu badania szpitalnego krwi ustalono, że wymieniony jest w stanie nietrzeźwości z wynikiem 1,2 promila alkoholu we krwi. Od funkcjonariusza pobrano trzykrotnie krew celem przeprowadzenia badań laboratoryjnych.

Badanie krwi [...] D.S. wykonane przez Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Wojewódzkiej Policji z siedzibą w R., (Opinia nr [...] z przeprowadzonych badań chemicznych) wykazało odpowiednio: badanie I - 0,90 promila alkoholu we krwi (pakiet nr [...]), badanie II - 0,74 promila (pakiet nr [...]), badanie III - 0,63 promila (pakiet nr [...]).

W świetle powyższego uzasadnione jest stanowisko, że funkcjonariusz dopuścił się popełnienia czynu o znamionach przestępstwa z art. 178a § 1 k.k.

Organ odwoławczy zaznaczył rownież, że szczególny charakter służb mundurowych umożliwia odmienne i bardziej rygorystyczne, niż w przypadku pozostałych zawodów i funkcji, ukształtowanie statusu służbowego, w tym jego utraty. Wśród służb mundurowych Policja wyróżnia się bowiem zakresem przydzielonych jej zadań, które mają charakter wieloaspektowy. Jest przede wszystkim formacją uzbrojoną służącą społeczeństwu i przeznaczoną do utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Istotne znaczenie ma w praworządnym państwie umożliwienie skutecznego wykonywania przez Policję zadań z zakresu bezpieczeństwa państwa i jego obywateli. Publiczny wymiar Policji powoduje też, że w znaczącym stopniu jej działania kształtują autorytet organów państwa i zaufanie do funkcjonariuszy. Z tego właśnie względu wymagania w stosunku do policjantów muszą być tak wysokie.

Z zawodem policjanta wiąże się wykonywanie szczególnych zadań, jak chociażby obowiązek dbania o bezpieczeństwo publiczne, ochrona życia i zdrowia ludzi, a także obowiązek przestrzegania przepisów prawa. Z tych względów uzasadnione jest stanowisko Komendanta Powiatowego Policji w P., iż w omawianym przypadku ze względów etycznych i formalnych dalsze pozostawanie policjanta w służbie jest niemożliwe i wypełnione zostały przesłanki art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

Organ odwoławczy wskazał, iż Komendant Powiatowy Policji w P. podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i miał przy tym wzgląd na interes społeczny i słuszny interes obywateli. W oparciu o art. 43 ust. 3 ustawy o Policji zasięgnięto opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów - Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów w sprawie zamiaru zwolnienia funkcjonariusza ze służby Policji, co potwierdza opinia z dnia [...] kwietnia 2016 r., która jednak nie ma charakteru wiążącego.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, dotyczących naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego organ odwoławczy stwierdził, iż Komendant Powiatowy Policji w P. zważył, stosownie do art. 7 k.p.a., słuszny interes strony oraz interes społeczny, zasadnie dając prymat temu drugiemu. Nie budzi bowiem wątpliwości, że w zaistniałej sytuacji interes społeczny zdecydowanie przeważa nad interesem strony. W interesie społecznym tożsamym z interesem służby pozostaje bowiem, aby służbę w Policji pełnili jedynie policjanci dający rękojmię godnego reprezentowania formacji. Wcześniejsze, prawidłowe wykonywanie czynności służbowych przez policjanta, w żaden sposób nie równoważy bowiem ani nie znosi skutków zdarzenia z dnia [...] kwietnia 2016 r., w tym jego społecznego wydźwięku.

Organ odwoławczy zaznaczył również, że w dniu [...] kwietnia 2016 r., po uprzedniej pisemnej zgodzie lekarza prowadzącego - ordynatora Oddziału Chirurgicznego Samodzielnego Publicznego Zespołu ZOZ w P., została wymienionemu funkcjonariuszowi odczytana treść protokołu informującego o wszczęciu postępowania administracyjnego w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Jednocześnie poinformowano go o przysługujących mu prawach wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym o prawie wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów. Wymieniony nie zapoznał się z aktami postępowania administracyjnego zarówno w miejscu prowadzenia postępowania jak i w KPP w P., już po doręczeniu decyzji. Policjant zgłosił jedynie zamiar ustanowienia pełnomocnika, co uczynił w dniu [...]kwietnia 2016 r. oraz oświadczył, że nie prowadził pojazdu, a po chwili oświadczył, że prowadził pojazd ale dopiero po kolizji z drugim pojazdem spożył alkohol.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji organ odwoławczy wskazał, że ustawodawca nadając ww. przesłance charakter uznaniowy pozostawił decyzję o zwolnieniu ze służby ocenie właściwego organu. Stąd też rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie tego przepisu powinno uwzględnić zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego. Jednakże z drugiej strony, organ Policji orzekając o zwolnieniu funkcjonariusza Policji ze służby na podstawie ww. przepisu, nie wchodzi w kompetencje uprawnionych organów ścigania oraz właściwego sądu powszechnego i nie przesądza o winie funkcjonariusza, to jest o tym, czy popełnił on przestępstwo. Użycie sformułowania czyn noszący "znamiona przestępstwa", a nie sformułowania "przestępstwa" sprawia, iż poza zakresem zainteresowania organu pozostają okoliczności różnicujące czyn noszący znamiona przestępstwa od przestępstwa, takie jak stopień społecznej szkodliwości, który w przypadku przestępstwa musi być wyższy niż znikomy (art. 1 § 2 k.k.), czy też wystąpienie po stronie sprawcy okoliczności wyłączających winę (art. 1 § 3 k.k.). Organ Policji zatem ani nie musi ustalać, czy funkcjonariusz popełnił przestępstwo (do czego zresztą nie jest uprawniony), ani czekać na rozstrzygnięcie w tej sprawie właściwego sądu karnego.

Zdaniem organu odwoławczego, w rozpoznawanej sprawie organ I instancji prawidłowo przyjął, że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, dające podstawę do zwolnienia D.S. ze służby. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że wymieniony prowadził w dniu [...] kwietnia 2016 r. w miejscowości S. samochód osobowy marki [...] o nr rej. [...], znajdując się w stanie nietrzeźwości. Potwierdzają to zeznania świadków, wyniki badania krwi oraz pozostała zgromadzona w sprawie dokumentacja.

Organ odwoławczy wskazał również, że zgodnie z treścią art. 178a § 1 k.k., kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2, zaś w myśl art. 115 § 16 pkt 1 k.k., stan nietrzeźwości w rozumieniu kodeksu zachodzi, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość. Zatem na dzień wydania zaskarżonego rozkazu personalnego organ dysponował wiedzą, że wymieniony popełnił czyn o znamionach przestępstwa i mając na uwadze przeprowadzony pomiar zawartości alkoholu we krwi, zgodnie z opinią nr [...] z przeprowadzonych badań chemicznych, popełnienie tego czynu było oczywiste. Dla uznania, że zaistniały przesłanki do zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest bowiem konieczne przyznanie się do winy, jeżeli z całokształtu okoliczności sprawy wynika oczywistość popełnienia czynu.

Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że w dniu [...] kwietnia 2016 r. Zastępca Prokuratora Rejonowego w P. zawiadomił Komendanta Powiatowego Policji w P., że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. wszczęto śledztwo przeciwko D. S. podejrzanemu o popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 k.k.

Końcowo organ odwoławczy wskazał, iż nadanie klauzuli rygoru natychmiastowej wykonalności miało na celu zwolnienie ze służby policjanta, który popełnił czyn o znamionach przestępstwa. W organach Policji, instytucji stojącej na straży praworządności, nie może być miejsca dla osób, które świadomie popełniają czyny zabronione przepisami prawa. Jednocześnie rola i zadania Policji wyrażające się w służbie społeczeństwu, uzasadniają natychmiastowe eliminowanie ze struktur Policji funkcjonariuszy, którzy osłabiają autorytet władzy poprzez działania niezgodne z prawem, którego przestrzeganie mają kontrolować. Czyn, który popełnił wymieniony ma zdecydowanie negatywny wpływ na wizerunek Policji, jako instytucji zaufania społecznego. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 108 § 1 k.p.a. jest nieuzasadniony.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. D.S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie rozkazu personalnego organu pierwszej instancji.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 9, art. 10, art. 11, art. 80 i art. 81 oraz art. 107, art. 108 i art. 109 k.p.a., a także art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

W uzasadnieniu wskazał, iż w dniu [...] kwietnia 2016 r. o godz. 14.35, podczas pobytu w Oddziale Chirurgii w Samodzielnym Publicznym Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej w P., został mu doręczony rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. w sprawie zwolnienia ze służby w Policji. W momencie doręczenia mu decyzji był pod wpływem leków, w tym przeciwbólowych. Nie mógł zatem w pełni świadomie dokonać odbioru decyzji. Nie mógł również zapoznać się aktami postępowania, sporządzić z nich notatek, kopii i odpisów. Nie został poinformowany np. o prawie składania wniosków dowodowych. Takie postępowanie narusza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażoną w art. 10 k.p.a.

Skarżący wskazał również, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W szczególności nie zostało wyjaśnione czy skarżący pił alkohol przed zdarzeniem, czy też po zdarzeniu. Skarżący twierdził, że napił się alkoholu już po zdarzeniu, ponieważ obrażenia, których doznał powodowały silny ból, który chciał uśmierzyć. Organ nie przeanalizował zeznań świadków – M. K., który prowadził drugi pojazd uczestniczący w kolizji i nie zeznał, że czuł od skarżącego alkohol. Podobnie drugi świadek – K.K. nie wskazywał, żeby czuł od skarżącego woń alkoholu. Policjanci – H.O. i M.P. (pisownia nazwisk sprostowana na rozprawie przed WSA w Warszawie w dniu 3 lutego 2017 r.) - podejmujący interwencję również nie zeznali, że wyczuwali od skarżącego woń alkoholu. Nie zbadano skarżącego na miejscu zdarzenia alkomatem. Krew została pobrana po prawie dwóch godzinach od zdarzenia i to w odstępach ponad godzinnych. Tendencja spadkowa, którą wykazują badania, może świadczyć o tym, że skarżący pił alkohol już po zdarzeniu. Tej okoliczności organy nie wyjaśniły. Takie działania organu świadczą o naruszeniu zasady określonej w art. 7 k.p.a.

Skarżący zauważył, iż przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji stanowi fakultatywną podstawę zwolnienia policjanta ze służby. Wymaga przy tym wykazania przez organ, że zachowanie policjanta w sposób oczywisty i nie budzący wątpliwości miało charakter popełnienia przestępstwa. Jakakolwiek wątpliwość powoduje, że brak jest przesłanki oczywistości. Decyzja uznaniowa musi zawierać uzasadnienie wskazujące jakie były przesłanki jej wydania, a jakie argumenty strony organ pominął i dlaczego. Na organie ciąży obowiązek szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość wymogom określonym w art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W zaskarżonej decyzji, mimo podnoszenia w odwołaniu zarzutów dotyczących niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, organ odwoławczy nie podjął próby konwalidacji wad postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w R. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), dalej: "p.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

W ocenie Sądu, skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. z dnia [...] maja 2016 r. oraz utrzymany nią w mocy rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w P. z dnia[...] kwietnia 2016 r. w sprawie zwolnienia [...] D.S. ze służby - nie naruszają prawa w stopniu kwalifikującym do eliminacji z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Stosownie do art. 43 ust. 3 ww. ustawy zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów.

Użycie przez ustawodawcę w art. 41 ust. 2 pkt 8 ww. ustawy zwrotu, iż policjanta "można zwolnić" przy spełnieniu przesłanek określonych w powyższym przepisie, oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało uznaniu administracyjnemu. Z tego względu kontrola sądowa aktu administracyjnego o charakterze uznaniowym jest ograniczona do zbadania, czy orzeczenie takie nie nosi znamion dowolności. Sąd nie jest uprawniony do badania innych przesłanek podejmowania decyzji, w tym - względów celowości czy słuszności.

Zauważyć należy, że przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji był przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 2 września 2008 r. sygn. akt K 35/06 (publ. OTK-A 2008, Nr 7, poz. 120) uznał jego zgodność z art. 2, art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz brak jego niezgodności z art. 5, art. 42 ust. 3 Konstytucji, art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 5 i art. 14 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. Trybunał uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie zastrzegł, że niedopuszczalne jest zwalnianie policjantów ze służby przez ich przełożonych na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji w sposób automatyczny, w każdym przypadku stwierdzenia popełnienia czynu wypełniającego znamiona przestępstw karnych lub karnoskarbowych, wbrew zawartym w nim przesłankom ocennym. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy ustawodawca używa określeń prawnie niezdefiniowanych (tzw. wyrażeń nieostrych). Użycie przez ustawodawcę zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Decyzja podejmowana przez przełożonego powinna zatem uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego (art. 7 k.p.a.). Popełnienie przez policjanta czynu musi być oczywiste, muszą zatem istnieć określone dowody na jego zaistnienie. Charakter czynu wypełniającego znamiona przestępstwa karnego lub karnoskarbowego musi także uniemożliwiać dalsze pozostanie policjanta w służbie. Przełożony funkcjonariusza musi zatem ocenić również to, czy nadal posiada on kwalifikacje i przymioty niezbędne do pełnienia służby w tej formacji.

Wskazane powyżej przesłanki dotyczące stosowania omawianego przepisu oraz istotna dolegliwość przewidzianej względem funkcjonariusza Policji sankcji przemawiają za możliwością stosowania art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji w przypadkach niewątpliwych, ustalonych przy wykorzystaniu całokształtu instrumentów służących kwalifikacji normatywnej danego czynu jako typu przestępstwa objętego dyspozycją omawianego przepisu. Oczywistość popełnienia przestępstwa musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych indywidualnej sprawy i można o niej mówić jedynie wówczas, gdy taki, a nie inny przebieg zdarzeń wynika z ustalonych okoliczności w sposób tak ewidentny, że wykluczone jest rozważanie innych wariantów (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2007r. sygn. akt I OSK 1077/06, publ. LEX nr 345201). Równocześnie jednak możliwości przyjęcia oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa nie można uzależniać od konieczności przeprowadzenia przed organem quasi postępowania przygotowawczego. Jak bowiem wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 735/12 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), choć oczywistość popełnienia przez funkcjonariusza czynu, o jakim mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, musi wynikać z konkretnych okoliczności danej sprawy, co powinno nastąpić z poszanowaniem reguł postępowania dowodowego przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, to jednak postępowanie dowodowe w sprawie dotyczącej zwolnienia policjanta ze służby na podstawie powołanego powyżej przepisu nie może naruszać uprawnień do podejmowania czynności ustawowo przewidzianych dla organów ścigania w ramach postępowania przygotowawczego. W konsekwencji nie ma podstaw prawnych do dublowania postępowania w zakresie czynności, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 1 i art. 297 Kodeksu postępowania karnego. Z tego też względu postępowanie dowodowe w takiej sprawie musi znaleźć ograniczenia z uwagi na prowadzone postępowanie przygotowawcze i jego cele.

W tym kontekście podkreślenia wymaga, że odpowiedzialność o jakiej mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, stanowi odpowiedzialność niezależną od odpowiedzialności karnej. Organ Policji, orzekając o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby na podstawie ww. przepisu, nie wchodzi bowiem w kompetencje uprawnionych organów ścigania oraz właściwego sądu karnego. Rolą organu Policji, jako organu administracji publicznej, jest natomiast ustalenie, czy funkcjonariusz popełnił czyn noszący znamiona przestępstwa i czy popełnienie tego czynu jest oczywiste.

Zatem "oczywistość" popełnienia przestępstwa może być stwierdzona nie tylko na podstawie prawomocnego wyroku skazującego, ale również i bez tej podstawy - w oparciu o taką ocenę konkretnego zdarzenia. Gdyby bowiem ustawodawca chciał uzależnić zwolnienie policjanta ze służby na podstawie ww. przepisu od uprzedniego wydania prawomocnego wyroku skazującego, to taka regulacja znalazłaby się wprost w ustawie tak, jak ma to miejsce w przypadku popełnienia przez policjanta umyślnego przestępstwa lub przestępstwa skarbowego ściganego z oskarżenia publicznego. W tym przypadku art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji obligatoryjne zwolnienie Policjanta ze służby uzależnia od skazania tego policjanta prawomocnym wyrokiem sądu. Kwestię "oczywistości" popełnienia przestępstwa organy administracji oceniają zatem samodzielnie w oparciu o zgromadzone dowody.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, organ Policji prawidłowo stwierdził fakt "oczywistego" popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa oraz zasadnie uznał, że popełnienie tego czynu uniemożliwia jego dalsze pozostanie w służbie. Jakkolwiek bowiem postępowanie przygotowawcze w przedmiocie popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. nie zostało w dacie wydania zaskarżonego rozkazu personalnego zakończone, to jednak organ zbadał i trafnie ocenił - na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego - że spełnione zostały wszystkie przesłanki wymienione w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji.

Na podstawie zgromadzonych dowodów organ Policji ustalił, iż [...] D.S. w dniu [...] kwietnia 2016 r. około godziny 22.00, kierując samochodem osobowym marki [...] nr rej. [...], w miejscowości S. powiat [...], nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu jadącemu drogą krajową nr [...] od P.w kierunku C. pojazdowi [...] nr rej. [...], w wyniku czego doszło do zderzenia się pojazdów. Samochodem marki [...] podróżowało dwóch mężczyzn – M.K. i K.K. Kierowca pojazdu [...] – M. K. wyjaśnił, iż samochód marki [...] wyjechał z drogi podporządkowanej, a poza kierowcą w samochodzie tym nie było innych osób. Ponadto wskazał, iż sprawca zdarzenia drogowego tuż przed przyjazdem służb ratunkowych próbował odjechać z miejsca zdarzenia, co też skutecznie mu uniemożliwił wyłączając silnik i odbierając kluczyki od samochodu.

D.S. odmówił sprawdzenia na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu na miejscu zdarzenia. Natomiast po przewiezieniu do Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej im. [...] w P. oraz dokonaniu badania szpitalnego krwi ustalono, że skarżący jest w stanie nietrzeźwości z wynikiem 1,2 promila alkoholu we krwi (badanie wstępne). Od skarżącego pobrano trzykrotnie krew celem przeprowadzenia badań laboratoryjnych. Badanie krwi wykonane przez Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Wojewódzkiej Policji z siedzibą w R. (Opinia nr [...] z przeprowadzonych badań chemicznych), wykazało odpowiednio: badanie I - 0,90 promila alkoholu we krwi (pakiet nr [...]), badanie II - 0,74 promila (pakiet nr [...]), badanie III - 0,63 promila (pakiet nr [...]).

W pojeździe nie ujawniono i nie zabezpieczono żadnych opakowań po napojach, o czym świadczy protokół oględzin miejsca zdarzenia - pkt 4 wykaz śladów oraz przedmiotów w celu przygotowania i zabezpieczenia (k. 26 - 31 akt admin.). Również świadkowe zdarzenia - kierowca i pasażer pojazdu [...], którzy przez cały czas pozostawali na miejscu zdarzenia, nie wskazywali, aby kierowca pojazdu [...] spożywał jakiekolwiek napoje. Argumenty skarżącego, iż "spożycie bliżej nieokreślonego napoju, którym mógł być alkohol znajdujący się w samochodzie [...] nastąpiło po zdarzeniu" nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Badania próbek krwi pobranej od skarżącego wykazały jednoznacznie podaną wyżej zawartość alkoholu etylowego we krwi funkcjonariusza. Przy czym skarżący na miejscu zdarzenia nie twierdził, że spożył alkohol dopiero po tym jak doszło do zderzenia pojazdów. Podniósł to dopiero w szpitalu, w dniu [...] kwietnia 2016 r. oświadczając najpierw, że nie prowadził pojazdu, a po chwili, że prowadził pojazd, ale alkohol spożył dopiero po kolizji z drugim pojazdem. Faktem jest natomiast, że skarżący miał zamiar opuścić miejsce zdarzenia, co potwierdzają zeznania świadka – M.K., który uniemożliwił mu to zabierając kluczyki do samochodu [...]. Tenże świadek dodatkowo wyjaśnił: "Ja nie udzielałem mu (D. S.) żadnej pomocy w związku z czym nie czułem od niego alkoholu, jednak zachowywał się on dziwnie, tzn. według mnie miał dziwną formę wypowiedzi, była to jedyna rzecz, która mogłaby wskazywać, iż znajduje się on pod wpływem alkoholu lub innych środków odurzających" (k. 21 - 22 akt admin.). Jednocześnie z zeznań tego świadka nie wynika w żaden sposób, aby już po kolizji pojazdów, a w czasie oczekiwania na służby ratownicze, skarżący spożywał jakiekolwiek napoje.

W ocenie Sądu, przedstawione powyżej okoliczności zdarzenia dają podstawę do przyjęcia oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu, o jakim mowa w art. 178a § 1 k.k. Zgodnie z tym przepisem, kto - znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego - prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Przy czym w myśl art. 115 § 16 pkt 1 k.k., stan nietrzeźwości w rozumieniu Kodeksu zachodzi, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość. Skarżący prowadząc samochód marki [...] w stanie nietrzeźwości, co potwierdziły przeprowadzone badania, popełnił czyn o znamionach ww. przestępstwa. Przy czym dla uznania, że zaistniały przesłanki do zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest konieczne przyznanie się do winy, jeżeli z całokształtu okoliczności sprawy wynika oczywistość popełnienia czynu, a taka właśnie sytuacja - jak zasadnie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - miała miejsce w niniejszej sprawie. Nie sposób przy tym nie dostrzec, że oświadczenie skarżącego złożone w szpitalu w dniu [...] kwietnia 2016 r., a następnie rozwinięte w odwołaniu i w skardze do Sądu, odnośnie "spożycia bliżej nieokreślonego napoju, którym mógł być alkohol" po kolizji pojazdów - nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i stanowi wyłącznie przyjętą linię obrony, która nie może odnieść oczekiwanego przez niego skutku.

Z tego względu nieuzasadnione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ Policji przepisów postępowania administracyjnego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) w sytuacji, gdy wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały wyczerpująco ustalone i ocenione. Nie można też zgodzić się ze skarżącym, że w toku postępowania organ dopuścił się naruszenia art. 7 k.p.a. wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej. Organ Policji zważył bowiem słuszny interes skarżącego oraz interes społeczny, w tym przypadku rozumiany jako interes służby, zasadnie uznając, że dalsze pozostanie skarżącego w szeregach formacji nie jest możliwe. W interesie społecznym, związanym ze szczególną rolą Policji jako podmiotu zaufania publicznego, jest aby funkcjonariuszami Policji pozostawały osoby o nieposzlakowanej opinii, co do których nie ma nawet podejrzeń dotyczących popełnienia czynu zabronionego. Należy bowiem zauważyć, że policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie zasad przestrzegania prawa i norm etycznych. Każdy policjant przed przyjęciem do służby ślubuje m.in. pilnie przestrzegać prawa, dyscypliny służbowej oraz wykonywać rozkazy i polecenia przełożonych, a także strzec honoru i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej. Zgodnie z przepisem art. 58 ust. 1 ustawy o Policji, policjant jest zobowiązany dochować obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania. Nadto, policjant powinien zawsze mieć wzgląd na to, aby swoim postępowaniem umacniać powagę i zaufanie do pełnionych funkcji. Powinien unikać wszelkich sytuacji, które godziłyby w dobre imię Policji. Stąd też już samo podejrzenie funkcjonariusza Policji o zachowania karalne, zaprzeczające przyjętym zobowiązaniom, naraża dobre imię służby (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1886/10, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle powyższego, wbrew twierdzeniom skarżącego, brak było podstaw do uznania, że organy administracji publicznej przekroczyły granice uznania administracyjnego, określone w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zaś wydane w sprawie decyzje noszą cechy dowolności. Organy orzekające w sprawie nie tylko przedstawiły zebrany w sprawie materiał dowodowy, ale również rozważyły jego moc dowodową, w wyniku czego doszły do przekonania, że spełnione zostały przesłanki zastosowania danej normy w sprawie. Ustalony stan faktyczny skutkuje przyjęciem, że popełnienie czynu o znamionach przestępstwa określonego w art. 178a § 1 k.k. było oczywiste. Ponadto, w związku ze śledztwem prowadzonym przeciwko skarżącemu przez Prokuraturę Rejonową w P., organy prawidłowo przyznały prymat interesu społecznego (interesu służby) nad słusznym interesem skarżącego. Trafnie bowiem przyjęły, że interes służby - jako dobro nadrzędne - uzasadnia konieczność niezwłocznego rozwiązania ze skarżącym stosunku służbowego. Przy czym, jak zasadnie wskazał organ pierwszej instancji, doświadczony funkcjonariusz, a takim jest niewątpliwie skarżący legitymujący się stażem ponad 20 lat służby, winien zdawać sobie sprawę jak dużym zagrożeniem dla uczestników ruchu drogowego, w tym pieszych, może być samochód prowadzony przez nietrzeźwego kierowcę. W dobie, gdy Policja, jako formacja stojąca na straży bezpieczeństwa obywateli i przestrzegania porządku publicznego, kładzie ogromny nacisk na podniesienie bezpieczeństwa na drogach, a tematyka zagrożeń w ruchu drogowym omawiana jest na większości odpraw służbowych, nie ma możliwości tolerowania w szeregach Policji osób, które w tak drastyczny sposób naruszają podstawowe zasady bezpieczeństwa.

Zgodzić należy się ze skarżącym, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. zważywszy na okoliczność, że rozkaz personalny został wydany i doręczony skarżącemu (który odmówił jego przyjęcia, co potwierdza notatka służbowa funkcjonariusza Policji - k. 49 - 50 akt admin.) w dniu [...] kwietnia 2016 r. Uchybienie to jednak, w ocenie Sądu, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko takie - stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przy czym zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. może odnieść powyższy skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienia uniemożliwiły jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1320/08, z dnia 1 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 1098/10, z dnia 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1279/09, z dnia 23 września 2012 r. sygn. akt II OSK 156/15; publ. j.w.). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Skarżący w dniu [...] kwietnia 2016 r., po uprzedniej pisemnej zgodzie lekarza prowadzącego na udział w czynnościach postępowania (k. 48 akt admin.) - został zapoznany z treścią protokołu informującego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Jednocześnie został poinformowany o przysługujących mu uprawnieniach, w tym o prawie wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów. Skarżący nie zapoznał się z aktami postępowania administracyjnego, nie uczynił tego również po doręczeniu rozkazu personalnego organu pierwszej instancji, pomimo że szpital opuścił w dniu [...] kwietnia 2016 r. w stanie ogólnym dobrym - co wynika z Karty informacyjnej leczenia szpitalnego (k. 56 akt admin.). Skarżący nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych (np. o przesłuchanie świadków), nie uczynił tego również ustanowiony przez niego pełnomocnik w toku postępowania odwoławczego. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. nie mógł stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji.

Brak jest również podstaw do tego by uznać, że organ Policji dopuścił się naruszenia art. 108 § 1 k.p.a. poprzez nadanie rozkazowi personalnemu o zwolnieniu ze służby rygoru natychmiastowej wykonalności. Czyniąc to, przełożony skarżącego miał bowiem na uwadze ważny interes społeczny przejawiający się koniecznością odsunięcia od wykonywania zadań przez funkcjonariusza, który dopuścił się popełnienia czynu o znamionach przestępstwa. Organ kierował się przy tym szczególnym statusem i zadaniami Policji, będącej formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony życia i zdrowia ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Reasumując, w przedstawionym stanie faktycznym zarzuty skargi należy uznać za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził bowiem dowolności w podjętym rozstrzygnięciu. Organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy istotny dla podjęcia rozstrzygnięcia, prawidłowo wykazał, że popełnienie czynu o znamionach przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. miało charakter oczywisty i uniemożliwia dalsze pozostanie skarżącego w służbie. Organ kierował się przy tym dobrem służby i przez ten pryzmat dokonał oceny słusznego interesu skarżącego podejmując rozstrzygnięcie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Organ dopełnił również obowiązku wynikającego z art. 43 ust. 3 ww. ustawy, co potwierdza nadesłana do akt sprawy opinia Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów woj. [...] w R. w sprawie zamiaru zwolnienia funkcjonariusza ze służby Policji z dnia [...] kwietnia 2016 r., która nie ma jednak dla organu charakteru wiążącego.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.