Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 93/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-04-26 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 24 par. 3, art. 246 par. 2 pkt 2 oraz art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W sprawie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000 zł skarżąca spółka z ograniczoną odpowiedzialnością A z siedzibą we W., reprezentowana w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu przez doradcę podatkowego, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania wskazała, że w trudnej sytuacji finansowej ("na skraju bankructwa") znalazła się na skutek działania organów państwowych, mimo rosnących na przestrzeni wcześniejszych lat wyników finansowych (zysk za rok 2009 w kwocie 4.000.000 zł), które doprowadziły do "zaniku branży" i straty z jej działalności w roku 2010 w kwocie 3.494.963,42 zł. Nadmieniła, że skutkiem działania organów administracji państwowej liczba posiadanych przez spółkę i generujących zyski automatów do gry spadła z 685 na koniec 2009 r. do 68 na koniec roku 2010. W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskodawca podał wysokość swojego kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych – 1.968.000 zł, wartość środków w trwałych wnioskodawcy w kwocie 1.702.274,34 zł i stan jednego z jej rachunków bankowych – 33.921,31 zł.

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca spółka przesłała do akt sprawy fotokopie dokumentów, z których, ponad wcześniej podane dane, wynika, że w latach 2008 i 2009 osiągnęła dochód w kwocie odpowiednio 1.631.828,38 zł i 1.473.619,59 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 48.540.872,55 zł i 53.405,869,09 zł), w drugim, trzecim i czwartym kwartale roku 2010 dokonała dostawy towarów oraz świadczyła usługi o wartości odpowiednio 2.420.328 zł, 1.197.580 zł i 1.188.138 zł, natomiast w roku 2010 uzyskała przychód w łącznej kwocie 7.942.737,59 zł obciążony kosztami uzyskania w kwocie 11.147.294,18 zł.

Skarżąca spółka przedłożyła do akt sprawy również kserokopie historii rachunków bankowych jej oddziału z siedzibą w K., z których wynika, że w okresie od dnia 1 grudnia 2010 r. do dnia 28 lutego 2011 r. przeprowadzona została (w dniu 3 grudnia 2011 r.) jedna operacja - wpłata przez spółkę B S.A. z siedzibą w W. kwoty 22.326 zł, przeznaczona na wpłatę (z dnia 6 grudnia 2011 r.) na rachunek bankowy Izby Celnej we W.

Z urzędu wskazać należy, że w sprawach aktualnie zawiłych przed Sądem ze skarg A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. pod sygn. akt I SA/Wr 38/11, I SA/Wr 92/11, I SA/Wr 93/11, I SA/Wr 226/11, I SA/Wr 226/11, I SA/Wr 290/11, I SA/Wr 327/11 oraz I SA/Wr 558/11 skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w łącznej kwocie 14.000 zł.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),

prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba lub jednostka ta wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.

W tym miejscu należy stwierdzić, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne, związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez Państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, referendarz sądowy doszedł do przekonania, iż skarżąca spółka nie wykazała, że nie jest obecnie zdolna wygospodarować środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że spółka taką zdolność posiada.

Za odmową przyznania stronie skarżącej prawa pomocy przemawia przede wszystkim jej oświadczenie o posiadaniu na jednym z jej rachunków bankowych kwoty 33.921,31 zł, która stanowi ponad dwukrotność łącznej kwoty wpisów sądowych od skarg we wskazanych wyżej sprawach wszczętych skargą spółki. Skoro strona postępowania sądowoadministracyjnego wnioskująca o przyznanie prawa pomocy wykazała posiadanie kwoty pieniężnej koniecznej do uiszczenia aktualnie wymaganych od niej kosztów sądowych, wykluczona zostaje realizacja przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oświadczenie wnioskodawcy świadczy bowiem, że posiada on takie środki.

Wobec takich stwierdzeń nieuzasadnione było dalsze badanie wystąpienia w stanie faktycznym, wynikającym z oświadczeń i dokumentów złożonych przez spółkę, przesłanki zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych związanych z jej udziałem w tym postępowaniu. Zdaniem referendarza sądowego środków pieniężnych przekraczających wysokość kosztów sądowych w danej sprawie sądowoadministracyjnej pozwala na przyznanie prawa pomocy jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca przedstawi istotne powody przeznaczenia zgromadzonych środków pieniężnych na inne cele niż opłacenie kosztów sądowych. Tymczasem w sprawie skarżąca spółka takich okoliczności nie przedstawiła.

Na marginesie powyższych stwierdzeń wskazać należy, iż aktualna sytuacja finansowa spółki, aczkolwiek niełatwa, nie pozwala, na przyjęcie, iż uzasadnia ona uwzględnienie jej wniosku. W sprawie nie może mieć bowiem decydującego znaczenia ujemny wynik działalności gospodarczej spółki w ostatnim okresie rozliczeniowym, jako że uczestniczenie w obrocie gospodarczym nie zakłada uzyskiwania dodatniego wyniku finansowego w każdym okresie rozliczeniowym. Nadto wyniki finansowe skarżącej spółki w latach poprzednich (2008 i 2009) pozwalały na poczynienie oszczędności z przeznaczeniem na koszty bieżącej działalności spółki w latach następnych, do których zaliczyć koszty prowadzonych przez nią sporów prawnych (sądowych).

Nie bez znaczenia dla kontekstu oceny możliwości finansowych wnioskującej spółki ma wynikająca z przedstawionych historii rachunków bankowych jej oddziału w K. okoliczność uzyskiwania od innych podmiotów gospodarczych (B S.A. z siedzibą w W.) kwot identycznych z koniecznymi do realizacji ciążących na spółce zobowiązań publicznoprawnych.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.