Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 70/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Wrzesińska-Nowacka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA B. Lubiński, Sędzia WSA P. Kowalski, Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi S. K. i W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. solidarnie na rzecz S. K. i W. K. kwoty 1500 / jeden tysiąc pięćset/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł. orzekł o odpowiedzialności S. K. oraz W. K. jako byłych wspólników zlikwidowanej Spółki cywilnej P.H.P. A w Ł. za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań w podatku od towarów i usług za kolejne miesiące począwszy od lipca 1998 r. do kwietnia 1999 r. oraz określił zobowiązanie tej Spółki za wskazane wyżej miesiące. Organ podatkowy zakwestionował prawo Spółki do obniżenia podatku należnego o naliczony w tych miesiącach z uwagi na nieprzedłożenie dokumentujących zakup towarów i usług oryginałów faktur bądź ich duplikatów. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...].

W wyniku złożenia przez S. K. i W. K. skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej ten ostatni, korzystając z uprawnienia wskazanego w art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu ostatniemu do ponownego rozpoznania. Do skargi strona dołączyła bowiem 365 duplikatów faktur zakupu z badanego okresu. Skarżący w związku z usunięciem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego cofnęli skargę, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 19 marca 2004 r. umorzył postępowanie w sprawie ( sygn. akt I SA/Łd 97/04).

W toku ponownego rozpoznawania sprawy przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] Urzędu Skarbowego Ł. strona przy piśmie z dnia [...] złożyła duplikaty faktur dokumentujących nabycie towarów i usług w badanym okresie, które udało się jej uzyskać od sprzedawców oraz wykaz firm, od których dokonywała zakupów w tym czasie i które odmówiły jej wydania duplikatów faktur zakupu. Zwróciła się jednocześnie z wnioskiem o zwrócenie się przez Urząd Skarbowy do sprzedawców o wydanie tych duplikatów faktur, których wydania jej odmówiono. Pismem z dnia [...] organ podatkowy poinformował stronę postępowania o treści art. ( tak w oryginale pisma) 55 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 156,poz. 1024 ze zm.) i stwierdził, iż brak jest podstaw do występowania przez organ podatkowy do sprzedawców z żądaniem wydania duplikatów faktur. Jednocześnie na podstawie art. 155 w zw. z art. 189 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137,poz. 926 ze zm.) wezwał stronę do przestawienia duplikatów faktur, które stanowią podstawę obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług w okresie od grudnia 1998 r. do kwietnia 1999 r.

Decyzjami z dnia [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł. umorzył postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług zlikwidowanej spółki cywilnej A za okres od lipca do listopada 1998 r. i orzeczenia o odpowiedzialności byłych wspólników za zobowiązania tej spółki w tym okresie z uwagi na upływ przedawnienia oraz (drugą decyzją) określił zobowiązanie podatkowe zlikwidowanej spółki w podatku od towarów i usług za okres od grudnia 1998 r. do kwietnia 1999 r. i orzekł o odpowiedzialności byłych wspólników tej spółki W. K. oraz S. K. za zaległości podatkowe spółki za ten okres oraz za odsetki za zwłokę od tych zaległości.

Z motywów decyzji orzekającej o odpowiedzialności i określającej wysokość zobowiązania podatkowego wynika, iż spółka cywilna A, której jedynymi wspólnikami byli skarżący, prowadziła działalność gospodarczą w okresie od 1 października 1991 r. do 30 września 2000 r. W toku przeprowadzonej w listopadzie 1999 r. kontroli stwierdzono, iż w jej dokumentacji brak jest oryginałów faktur zakupu, na podstawie których dokonano obniżenia podatku należnego w badanym okresie. Dokumentacja ta została utracona w czasie kradzieży samochodu, należącego do jednego ze wspólników. W samochodzie tym znajdowała się cała dokumentacja podatkowa spółki A za okres od lipca 1998 r. do kwietnia 1999 r. W toku postępowania podatkowego Spółka przedstawiła część duplikatów faktur zakupu z badanego okresu. Wiarygodność tych duplikatów została potwierdzona w toku postępowań kontrolnych, przeprowadzonych na żądanie prowadzącego postępowanie organu podatkowego przez właściwe dla sprzedawców urzędy skarbowe. Podatek naliczony w tych fakturach organ podatkowy uwzględnił zatem przy określaniu wysokości zobowiązania podatkowego Spółki A w badanym okresie, zgodnie z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11,poz. 50 ze zm.). Zobowiązanie w wysokości obliczonej przez organ podatkowy nie zostało przez podatniczkę zapłacone w terminie, stało się więc zaległością podatkową w rozumieniu art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej, od której zgodnie z art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej winny zostać naliczone odsetki za zwłokę. Jednocześnie organ wskazał, iż zgodnie z art. 115 Ordynacji podatkowej wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swym majątkiem solidarnie ze spółką za zaległości podatkowe spółki i wspólników, wynikające z działalności spółki. Odpowiedzialność ta obejmuje również odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych( art. 107 § 2 Ordynacji podatkowej).

Od tej decyzji obaj byli wspólnicy wnieśli odwołanie. Reprezentujący ich pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 150 § 1 i 1 a, 190,192 i 200 w zw. z art. 123 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu środka odwoławczego podniósł, iż decyzję wydano w oparciu o ustalenia faktyczne, które nie mogą być uznane za udowodnione z uwagi na uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do nich. Wezwanie do zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji nie zostało bowiem skutecznie doręczone pełnomocnikowi strony. Naruszono przy jego doręczaniu art. 150 § 1 i 1 a Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie dwukrotnego powiadomienia pełnomocnika o nadejściu przesyłki. Tym samym strona została też pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu.

Decyzją z [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania przyznał, iż analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że istotnie pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł., którym na podstawie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej zawiadamiano pełnomocnika strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji po jego awizacji pozostawiono w placówce pocztowej na okres 7 dni, a nie jak przewiduje art. 150 Ordynacji podatkowej- na 14 dni. Ponadto strona została zawiadomiona o jego pozostawieniu w placówce pocztowej tylko 1 raz, co stanowi naruszenie art. 150 § 1 a Ordynacji podatkowej. W ocenie organu odwoławczego, wspartej wywodami zawartymi w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04 nie każde jednak naruszenie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej może mieć wpływ na wynik sprawy. W tej sprawie decyzja została wydana na podstawie dowodów znanych stronie, z uwzględnieniem duplikatów faktur załączonych przez nią. Nie może więc być uznany za zasadny zarzut strony wydania decyzji na podstawie nieudowodnionego stanu faktycznego. Organ podatkowy nie poczynił żadnych nowych ustaleń, o których strona nie wiedziała. Zebrany zaś materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, iż organ podatkowy ocenił wszechstronnie cały zebrany materiał dowodowy, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 191 Ordynacji podatkowej. Niewątpliwe naruszenie art.200 § 1 Ordynacji podatkowej nie miało więc wpływu na wynik tego postępowania. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na trudności związane z doręczeniem pełnomocnikowi strony pism w toku postępowania podatkowego oraz na to, iż w odwołaniu nie zgłosił on żadnych innych, poza proceduralnymi, zarzutów odnośnie treści decyzji.

Skargę na tę decyzję złożyli S. K. i W. K. Wnieśli w niej o uchylenie zaskarżonej decyzji i dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron oraz rzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu odtworzenia dokumentów. W uzasadnieniu skargi podnieśli, iż podjęli wszelkie działania w celu odtworzenia skradzionych dokumentów i w tym celu wystąpili do firm, od których dokonywali zakupów o wystawienie duplikatów faktur. Niektóre firmy odmówiły im jednak wystawienia takich dokumentów. Ufając, iż organ podatkowy będzie współdziałał z nimi w toku postępowania podatkowego, zwrócili się zatem do niego o pomoc w uzyskaniu duplikatów faktur. Mimo przedstawienia wykazu firm, które odmówiły skarżącym wydania tych dokumentów, organ podatkowy nie pokusił się nawet o prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i nie przyjął wykazu kontrahentów. Takie działanie organów podatkowych narusza zasadę zaufania do organów podatkowych. Prawo nie może w ocenie skarżących działać tylko w jedną stronę. W tym przypadku mimo braku faktur sprzedaży organ podatkowy przyjął, iż powinien być naliczony podatek od towarów i usług ( należny), nie uwzględnił zaś naliczonego.

Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Podkreślił, iż przy określaniu zobowiązania podatkowego uwzględniono podatek naliczony ze wszystkich faktur, których duplikaty skarżący przedstawili. Odwołał się do treści art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz do § 55 ust. 1 i 2 i § 56 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług stwierdzając, iż to podatnik zobowiązany jest dla zachowania prawa do obniżenia podatku należnego o naliczony przy zakupie towarów i usług wykazać, iż istniały podstawy do dokonania takiego odliczenia, a tym samym jego obciąża obowiązek uzyskania duplikatów faktur w sytuacji, gdy je utraci w okresie, w jakim winien je przechowywać. Organ podniósł także, iż zgodnie z art. 222 Ordynacji podatkowej odwołanie od decyzji winno zawierać zarzuty co do decyzji. W tym przypadku strona zgłosiła jedynie zarzut proceduralny, do którego organ odwoławczy odniósł się w sposób wyczerpujący w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działania organów administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem ( art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych –Dz.U. Nr 153,poz. 1269 ze zm.). Sąd I instancji nie jest przy tym związany ani zarzutami, ani wnioskami skargi, czy podaną w niej podstawą prawną, a jedynie granicami danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami admistracyjnymi).W tym przypadku Sąd stwierdził uchybienia przepisom postępowania, mogące mieć wpływ na jego wynik.

W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania podatkowego było określenie zlikwidowanej już spółce cywilnej zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz- ewentualnie- w razie stwierdzenia, iż zobowiązanie to było wyższe niż wykazane przez podatniczkę (spółkę) w deklaracjach podatkowych- orzeczenie o odpowiedzialności byłych wspólników za te zaległości i odsetki. Możliwość wydania decyzji o orzeczeniu odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe nieistniejącego podatnika wynika z art. 115 § 4 Ordynacji podatkowej i nie jest przedmiotem sporu między stronami. Dla orzeczenia tej odpowiedzialności konieczne jest jednak uprzednie stwierdzenie istnienia zaległości podatkowych.

Nie budzi również wątpliwości, iż zgodnie z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług przysługujące podatnikowi uprawnienie do obniżenia podatku należnego o naliczony przy nabyciu towarów i usług wymaga posiadania przez niego faktur zakupu, wystawionych przez podatnika tego podatku. Podatek naliczony jest bowiem zdefiniowany w ustawie jako suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług. Obniżenia dokonuje się jedynie na podstawie oryginałów faktur lub faktur korygujących lub ich duplikatów ( § 54 ust. 3 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku do towarów i usług). Fakturę obowiązany jest wystawić sprzedawca ( § 36 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia), u którego pozostać winna jej kopia ( § 54 ust. 1 powołanego rozporządzenia). Podatnicy obowiązani są przechowywać oryginały i kopie faktur, faktur korygujących i duplikaty tych dokumentów w okresie 5 lat, licząc od końca roku, w którym wystawiono fakturę, rachunek lub notę ( § 56 ust. 1 powołanego rozporządzenia, podobny obowiązek nakłada też na podatników art. 88 § 1 Ordynacji podatkowej). Niewątpliwie wykonanie tego ostatniego obowiązku ma umożliwić weryfikację prawidłowości obliczenia podatku przez podatnika w składanych przez niego deklaracjach. Ustawodawca przewidział jednakże sytuację, w których podatnik obowiązkowi temu może uchybić poprzez zagubienie bądź zniszczenie dokumentów. Nakazał zatem sprzedawcy ponowne wystawienie faktury lub rachunku zgodnie z danymi zawartymi w kopii faktury lub rachunku ( § 55 ust. 1 powołanego rozporządzenia). Powołany przepis (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 1999 r.) nie wskazywał przy tym, na czyj wniosek duplikat taki ma być wystawiony.

Skarżący nie kwestionują, iż winni byli przechowywać dokumenty spółki cywilnej i dysponować nimi w czasie, gdy toczyło się postępowanie podatkowe zakończone zaskarżoną decyzją. Nie kwestionują także, iż wobec utraty dokumentów w wyniku kradzieży winni oni byli wystąpić do sprzedawców, od których nabyli towary i usługi w okresie od grudnia 1998 r. do kwietnia 1999 r. o wydanie im duplikatów faktur, na podstawie których spółka A obniżyła podatek należny o naliczony w tych fakturach. Prezentują jednakże pogląd, iż wobec odmowy przez niektórych z kontrahentów spółki wydania duplikatów faktur i jednoczesnego wskazania organowi podatkowemu podatników, będących wystawcami tych faktur, to do obowiązków organu, w ramach ustalenia stanu faktycznego, należało uzyskanie duplikatów faktur. Organy podatkowe stoją zaś na stanowisku, iż nie mają obowiązku współdziałania z podatnikiem w tym zakresie.

Oceniając zasadność tego zarzutu skargi odwołać się trzeba do zasad, rządzących postępowaniem podatkowym. Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej to do organu podatkowego należy obowiązek zbadania wszystkich okoliczności sprawy, niezbędnych do określenia rzeczywistego stanu faktycznego i prawidłowego zastosowania przepisu prawa ( por. W.Dawidzowicz w : Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu- Warszawa 1962, s. 108). Do nich należy określenie, jakie fakty winny być udowodnione i wskazanie dowodów, które w tym celu powinny być przeprowadzone. Muszą one też zebrać cały materiał dowodowy ( art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej). Ustawodawca, nakładając na nie ciężar dowodu, wyposażył je jednocześnie w środki, umożliwiające im prawidłową realizację zasady prawdy obiektywnej. I tak zgodnie z art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może wezwać stronę lub inną osobę do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy lub jej rozstrzygnięcia. Może on zobowiązać osobę trzecią do okazania przedmiotu oględzin ( art. 198 § 2 Ordynacji podatkowej),może także zwracać się do urzędów właściwych dla innych podatników o dokonanie kontroli w celu zweryfikowania ustaleń, dokonywanych w prowadzonym postępowaniu ( art. 180 i 181 Ordynacji podatkowej).W postępowaniu podatkowym inicjatywa dowodowa przysługuje także stronie. Jej wniosek dowodowy winien być uwzględniony przez organ podatkowy. Odmowa przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę dowodu może nastąpić tylko wówczas, gdy przedmiotem dowodu są okoliczności nieistotne dla sprawy lub gdy okoliczności te są już dostatecznie stwierdzone innym dowodem ( art. 188 Ordynacji podatkowej).

W tym przypadku okolicznością istotną dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy była kwestia nabycia przez spółkę A towarów i usług w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą oraz wysokość podatku naliczonego z tego tytułu. Fakt zakupu i wysokość podatku winna być stwierdzona fakturami, wystawionymi przez zarejestrowanych podatników tego podatku. Organy podatkowe nie kwestionowały faktu utraty oryginałów faktur przez podatniczkę. Dowodem potwierdzającym możliwość dokonania obniżenia podatku należnego mogły być jednak w tym przypadku również duplikaty faktur. Część z tych duplikatów skarżący uzyskali we własnym zakresie, co do części zaś twierdzili, iż sprzedawcy odmówili im ich wydania. Wskazali przy tym zarówno kontrahentów, jak i adresy, pod którymi prowadzili oni działalność gospodarczą. W odpowiedzi na ten wniosek organ podatkowy I instancji wezwał jedynie stronę do złożenia pozostałych duplikatów faktur i złożenia wyjaśnień, wskazując jako podstawę tego żądania art. 155 i 189 Ordynacji podatkowej. Tymczasem już z treści wniosku strony wynikało, iż dowody te nie znajdują się w jej posiadaniu. Przepis art. 189 § 1 Ordynacji podatkowej nie mógł zatem mieć w tym przypadku zastosowania, bowiem odnosi się on jedynie do dowodów będących w posiadaniu strony. Organ nie podjął zaś, mimo wniosku strony, żadnego działania zmierzającego do ustalenia, czy istotnie sprzedawcy odmówili wydania duplikatów i przyczyn tej odmowy, mimo istnienia obowiązku, wynikającego z § 55 ust. 1 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Podnieść przy tym należy, iż wbrew twierdzeniom organu, przepis ten ( w brzmieniu obowiązującym w badanym okresie) nie wskazywał, iż duplikat faktury wydaje się na żądanie nabywcy (taki zapis wprowadzono dopiero w przepisach wykonawczych, obowiązujących od 1 stycznia 2000 r.). Ponadto nie precyzował, jaki jest skutek odmowy wydania duplikatu faktury. Podatnik, który utracił oryginał faktury nie miał prawnych możliwości zmuszenia sprzedawcy do jego wydania, a tym samym uzyskania dowodu potwierdzającego jego uprawnienie do obniżenia podatku należnego o naliczony. Możliwościami uzyskania wyjaśnień sprzedawcy odnośnie dokonania sprzedaży na rzecz podatniczki ( spółki A), wystawienia faktur i przyczyn odmowy wystawienia duplikatów dysponował zaś niewątpliwie- jak wskazano wyżej- organ podatkowy. Zauważyć należy, iż korzystał on w tym postępowaniu z możliwości potwierdzenia faktu dokonania sprzedaży i wystawienia duplikatów faktur w odniesieniu do tych dokumentów, jakie przestawiła mu strona. Odmowę przeprowadzenia podobnego dowodu w odniesieniu do innych kontrahentów spółki A uznać zatem należy za dokonaną z naruszeniem art. 188 Ordynacji podatkowej. Dowód w postaci duplikatów faktur miał niewątpliwie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, a okoliczność ta nie została udowodniona za pomocą innych dowodów. Zauważyć też należy, iż w okresie, kiedy prowadzono postępowanie podatkowe spółka A (czyli podatniczka dokonująca zakupów) już nie istniała, co również mogło utrudniać uzyskanie od sprzedawcy duplikatów faktur przez byłych wspólników tej spółki. Nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez stronę (przynajmniej poprzez wyjaśnienie przyczyn niewydania duplikatów dokumentów) skutkowało również niewyjaśnieniem wszystkich okoliczności sprawy w stopniu dostatecznym dla potrzeb rozstrzygnięcia i naruszeniem art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Ponadto sposób prowadzenia postępowania dowodowego (sprawdzanie rzetelności wystawienia duplikatów faktur przedstawionych przez stronę przy jednoczesnej odmowie przeprowadzenia postępowania w celu uzyskania przynajmniej informacji o przyczynach odmowy wydania duplikatów przez niektórych sprzedawców) wskazuje na naruszenie art. 121 Ordynacji podatkowej. Organ ograniczył się bowiem do przeprowadzania tylko tych dowodów, które mogły przemawiać za niekorzystnym dla strony rozstrzygnięciem ( por. B.Adamiak w : B.Adamiak, J.Borkowski, R.Mastalski, J.Zubrzycki- Ordynacja podatkowa. Komentarz- Wrocław 2006 r., s.492).

W tym kontekście również pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w sprawie i odniesienia się do zebranych w sprawie dowodów przed wydaniem decyzji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Strona mogłaby bowiem zapoznać się ze stanem sprawy, załączonym do akt i projektem decyzji, a tym samym z oceną zebranego materiału dowodowego. Mogłaby zatem próbować podjąć jeszcze inne czynności czy złożyć nowe wnioski procesowe, mogące zapobiec niekorzystnemu dla niej skutkowi. Naruszenie art. 200 § 1 w zw. z art. 123 § Ordynacji podatkowej mogło zatem mieć wpływ na wynik postępowania. W odwołaniu strona zwracała zresztą uwagę na to, iż decyzja została wydana w sytuacji, gdy stan faktyczny nie został dostatecznie wyjaśniony ( kwestionowała udowodnienie faktów).

Z tych względów zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podatkowe winny uzupełnić materiał dowodowy sprawy poprzez co najmniej wyjaśnienie, czy wskazane przez skarżących firmy były kontrahentami spółki A, jakie były przyczyny odmowy wydania przez nie duplikatów faktur, czy w dokumentacji podatkowej tych podmiotów znajdują się kopie faktur potwierdzające nabycie towarów przez spółkę A bądź też ocenić niemożność uzyskania takich informacji ( Sąd zdaje sobie bowiem sprawę, iż z uwagi na upływ czasu uzyskanie niektórych dokumentów czy wyjaśnień może być niemożliwe bądź utrudnione, choć jednocześnie zauważa, iż było ono możliwe w czasie, gdy postępowanie wszczęto i strona złożyła wniosek dowodowy).

Sąd nie mógł uwzględnić zawartych w skardze wniosków o przeprowadzenie dowodów w postaci przesłuchania stron czy też wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Jak wskazano na wstępie rozważań, sąd administracyjny dokonuje jedynie kontroli działania administracji publicznej. Postępowanie dowodowe przeprowadza tylko wyjątkowo, jako uzupełniające i tylko z dowodu z dokumentu. Jego celem jest zaś tylko dokonanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę do oceny legalności zaskarżonej decyzji. Nie ma ono służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy ( art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, por. też pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II GSK 164/05, opubl. w ONSAiWSA z 2006 r.,Nr 2,poz. 45).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 1 , 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uzasadnia art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.