Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 327/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie NSA Henryk Wach, Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant sekr. Ewa Olender, po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2004 r. przy udziale - sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno – technicznej zameldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. wydaną na wniosek G. K. działającej jako przedstawiciel ustawowy A. K. oraz S. K. Prezydent S. orzekł o anulowaniu czynności zameldowania R. K. na pobyt stały w S. przy ul. [...]. Zameldowanie R. K. nastąpiło na postawie wypełnionego zgłoszenia pobytu stałego złożonego w dniu [...].1999 r. opatrzonego pieczątką właściciela nieruchomości L. K.. Jednakże jak ustalono L. K. nie mógł potwierdzić uprawnień gdyż zmarł w dniu [...] r. Zatem do zameldowania dojść nie mogło bowiem R. K. nie uzyskał zgody wszystkich współwłaścicieli.

W odwołaniu R. K. domagał się uchylenia tej decyzji. Podniósł iż w dniu zameldowania był współwłaścicielem nieruchomości, co uprawnia go do zajęcia lokalu, a zgody na zamieszkanie udzieliła mu większość współwłaścicieli.

Uznał, że jako współwłaściciel jest uprawniony do posiadania i korzystania z przedmiotu współwłasność, a wymagana zgody wszystkich współwłaścicieli narusza jego prawo własności.

Decyzją z dnia [...] r. organ odwoławczy uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. W jej motywach podał, iż dla oceny uprawnień R. K. do przebywania w przedmiotowym mieszkaniu istotne znaczenie ma fakt czy zameldowanie nastąpiło za zgodą jego córki E. K. będącej najemcą tego mieszkania. Stwierdził że w przypadku dysponowania przez E. K. samoistnym uprawnieniem do przebywania w tym lokalu uprawnienie R. K. jako osoby bliskiej najemcy miałoby charakter pochodny, co winien rozważyć organ ponownie rozpoznając sprawę.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 k.p.a oraz art.. 47 ust. 2 w związku z art. 9 ust. 2 i art. 10 ust 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 1984 Nr 32 poz. 174 ze zm.). Prezydent S. ponownie orzekł o anulowaniu czynności zameldowania R. K. na pobyt stały w S. przy ulicy [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podał, warunkami zameldowania są: pobyt w lokalu , w którym ma nastąpić zameldowanie oraz posiadanie uprawnienia do przebywania w tym lokalu. Muszą one wystąpić łącznie. Potwierdzenia pobytu dokonuje najemca lokalu lub właściciel ( zarządca budynku) lub wszyscy współwłaściciele w przypadku, gdy budynek stanowi współwłasność kilki osób. Ustalił, że nieruchomość należy do kilku współwłaścicieli i nie ma formalnie ustanowionego zarządcy. Uznał , że zgodnie z art. 199 k.c. zameldowanie jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd i do jej skuteczności potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli lub sądowe rozstrzygnięcie " tej kwestii". Organ odmówił uznania pochodnych uprawnień R. K. do przebywania w spornym mieszkaniu . Stwierdził, że nie przedłożył on wiarygodnego dokumentu potwierdzającego, iż najemcą tegoż lokalu była jego córka E. K., która również nie udowodniła okoliczności samoistnego dysponowania uprawnieniem do przebywania w tym lokalu. Zatem mimo, iż bezspornym jest fakt zameldowania w dacie zameldowania R. K. w lokalu przy ulicy [...] w S., zdaniem organu do zameldowania dojść nie mogło.

W odwołaniu od tej decyzji R. K. wniósł o jej uchylenie i rozstrzygnięcie sprawy, bądź jej przekazanie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu podniósł, że posiada zgodę córki będącej najemcą lokalu przy ul. [...] na zamieszkiwanie w nim oraz, że jest współwłaścicielem nieruchomości przy ulicy i reprezentuje większość udziałów we współwłasności, co uprawnia go do zajmowania przedmiotowego lokalu. Zdaniem odwołującego się wyrażenie zgody na zajmowanie lokalu jest czynnością zwykłego zarządu w związku z czym nie wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. Zatem zostały spełnione wszystkie przesłanki do zameldowania go w przedmiotowym lokalu.

Zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. [...] opartą o przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 9 ust. 2 oraz art. 10 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ odwoławczy utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W jej motywach podał iż dla zameldowania konieczne jest wystąpienie przesłanek zamieszkiwania i posiadania uprawnień do przebywania w lokalu , w jakim zameldowanie ma nastąpić. W sytuacji, w której lokal stanowi przedmiot współwłasności, potwierdzenia uprawnień do zamieszkiwania dokonują wszyscy współwłaściciele. Tymczasem w niniejszej sprawie takiego potwierdzenia brak. Z tych powodów uznał, że decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z prawem.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podniósł ,że organ wskazując na brak zgody wszystkich współwłaścicieli do przebywania w lokalu jako wystarczającą okoliczność do anulowania czynności zameldowania nie odniósł się do zarzutu zawartego w odwołaniu, iż zgodę na zameldowanie wyraziła jej córka będąca najemcą spornego lokalu. Tym samym współwłaściciele nieruchomości nie musieli wyrazić zgody na zameldowanie, bowiem nie można zabronić zameldowania w wynajmowanym lokalu osoby bliskiej najemcy. Zostały więc wypełnione wszystkie ustawowo przesłanki zameldowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w motywach kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach przed dniem 1 stycznia 2004r. Z tą data uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ) sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy – Prawo o postępowaniu przed administracyjnymi. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego został utworzony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi.

Przepis art. 3ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawuja kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym, w świetle brzmienia art. 134 § 1 powołanej ustawy, dokonując kontroli zgodności z prawem nie jest związany granicami skargi, tj. uwzględnia zarzuty z urzędu, niezależnie od okoliczności podniesionych w skardze.

Skarga podlegała uwzględnieniu , aczkolwiek nie z przyczyn w niej naprowadzonych. Przeprowadzając ocenę legalności decyzji administracyjnej Sąd zasadniczo bierze pod rozwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydania. W pewnych jednak sytuacjach nie może przejść do porządku nad okolicznościami zaszłymi po tej dacie. Są nimi między innymi zmiany prawne, które Sąd obowiązany jest uwzględnić z urzędu , zwłaszcza gdy mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem po wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do istotnej zmiany stanu prawnego podważającej zasadność rozstrzygnięć organów obu instancji . Mianowicie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt. K 20/01 (OTK - A z 2002 r. nr 3, poz. 34 )

Stwierdził niezgodność przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 art. 83 w zawiązku z art. 2 Konstytucji RP. Orzeczenie to wywarło skutek w postaci utraty mocy obowiązującego przepisu, zgodnie z którym przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące należy przestawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu ( pomieszczeniu) w którym ma nastąpić zameldowanie. W myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjnego lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym dla danego postępowania.

W odniesieniu do decyzji administracyjnych właściwy tryb ich eliminowania z obrotu prawnego w razie orzeczenie niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego na podstawie które decyzja został wydana, normuje art. 145a § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że można zażądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją na podstawie którego została wydana decyzja. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchyla decyzje, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Powyższe ma istotne znaczenie bowiem decyzje organów obu instancji oparto o brak potwierdzenia uprawnień do przebywania w spornym lokalu, Na marginesie wskazać należy , że pod rządami obowiązywania art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzecznictwo akceptowało rozstrzygnięcia motywowane argumentami przywołanymi w uzasadnieniu obu tych decyzji, odnoszącymi się do potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu przez wszystkich współwłaścicieli. Akceptowało również stanowisko, zgodnie z którym osoba bliska najemcy, zamieszkała wspólnie z nim w lokalu objętym stosunkiem najmu, ma uprawnienie pochodne do przebywania w lokalu bez względu na stanowisko właściciela budynku. Prowadzone w tym względzie postępowanie nie wyjaśniało charakteru uprawnień córki skarżącego E. K. do zamieszkiwania w spornym lokalu, zaś organ odwoławczy do zarzutu odnoszącego się do jej kwestii, a zawartego w odwołaniu organu I instancji nie doniósł się do kwestii. Jednakże odpadnięcie przesłanki przedstawienia potwierdzenia uprawnień przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące czyni wywody zawarte w motywach obu decyzji nieistotnym. W tej sytuacji omawianie dalszych kwestii i zarzutów okazało się zbędne. Dlatego decyzja organu odwoławczego nie mogła się ostać.

W toku postępowaniu rozpatrzenia sprawy właściwy organ rozpatrzy odwołanie od decyzji organu I instancji o anulowaniu czynności zameldowania na pobyt stały R. K. stosownie do istniejącego stanu faktycznego i prawnego. Będzie miał na uwadze, iż jedyną przesłanką wymaganą przy zameldowaniu jest fatyczny pobyt skarżącego w przedmiotowym lokalu. Rozważy przy tym dopuszczalność stałego zameldowania w świetle brzmienia przepisu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bo zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu stanowi powód do zameldowania stałego. Zwrócić należy przy tym uwagę na fakt, iż obowiązujące przepisy nie przewidują, zresztą i poprzednio nie przewidywały obowiązku wyrażenia zgody na zameldowanie przez współwłaścicieli lokalu, którzy byli władni jedynie dokonać potwierdzenia, bądź odmowy potwierdzenia prawa do zamieszkiwania w lokalu. Obecnie rolą współwłaścicieli, jak tez najemców i innych osób, do których należą mieszkania jest jedynie potwierdzenie pobytu w nim osoby wnoszącej o zameldowanie. Okoliczności związane z prawem do przebywania w lokalu, czy bezprawnością tego stanu rzeczy należą do drogi cywilnoprawnej. Nadto trzeba podnieść, że zameldowanie jest czynnością czysto techniczną i rejestracyjną nie rodzącą praw do lokalu. W tym zależności do ustać i rozważań w naprowadzonych kierunkach, wyda organ właściwej treści rozstrzygnięcie.

Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na zasadnie art. 145 § 1 pkt 1b ustawy oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.