Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 801/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26
journal: Dz.U. 2009 nr 12 poz 68
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.
article: art. 17 ust. 1 i ust. 3, art. 55
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.
article: par 38 ust.2
journal: Dz.U. 2010 nr 109 poz 719
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych  obiektów budowlanych i terenów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.),, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. ze "P." S.A. w W. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w L. decyzją nr [...] z dnia [...] r., wydaną na postawie art. 26 ust. 1 pkt 1 i art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.jedn. Dz.U. z 2009r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), nakazał "P." w S.A. w T. doprowadzić do stanu pełnej użyteczności pasy przeciwpożarowe oddzielające odcinek linii kolejowej nr [...] odcinek K. – H. przebiegający przez tereny leśne Nadleśnictwa K., położone na terenie Powiatu [...], w terminie do [...] r. W podstawie prawnej tej decyzji wskazał art. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.jedn. Dz.U z 2009, Nr 178, poz. 1380 ze zm.), § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 109 poz. 719) w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t. jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, ze zm.) oraz § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz.U. Nr 153, poz. 955). W uzasadnieniu wskazał, że obowiązki zostały nałożone w związku z uchybieniami, naruszającymi przepisy przeciwpożarowe, opisanymi w protokołach ustaleń z czynności kontrolno – rozpoznawczych z dnia [...] r. i z dnia [...] r. Przeprowadzone w tych dniach wzdłuż linii kolejowej nr [...] przebiegającej przez tereny leśne Nadleśnictwa L. czynności kontrolno - rozpoznawcze w zakresie kontroli przestrzegania przepisów przeciwpożarowych wykazały brak prawidłowego utrzymania pasa przeciwpożarowego – tzn. bruzdy pasa nie zostały poddane mineralizacji. Stwarza to poważne zagrożenie pożarowe dla kompleksów leśnych i może przyczynić się do powstania pożarów w związku z odbywającym się ruchem kolejowym. Źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych położonych wzdłuż szlaków kolejowych jest w szczególności proces hamowania pociągu, które odbywa się z wytwarzaniem snopów iskier, co w rezultacie może prowadzić do pożarów. Zgodnie z treścią § 38 ust. 2 powołanego rozporządzenia podmioty właściwe do wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych wymieniono w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t. jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 ze zm.) i w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.jedn. Dz.U. z 2007, Nr 16, poz. 94 ze zm.), a rodzaje i sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych określają: rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz.U. Nr 58, poz.405 i Nr 82, poz.573) i rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz.U. nr 153, poz. 955). Zatem zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym orzeczono jak w sentencji.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyły "P." S. A. w W. [...] w T. wnosząc o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu strona odwołująca podniosła, że przedmiotowa decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Spółka jako zarządca infrastruktury kolejowej, miała obowiązek utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych na podstawie zapisu § 34 ust. 3 uchylonego już rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 80, poz. 563). Zapis ten został jednak zakwestionowany przez Ministerstwo Infrastruktury oraz Rządowe Centrum Legislacji podczas uzgadniania obecnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r., ponieważ określając podmioty zobowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, stanowił przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Zdaniem odwołującej, obowiązujący obecnie przepis § 38 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. ma charakter informacyjny, tzn. odnosi się do regulacji, które traktują o utrzymywaniu pasów przeciwpożarowych przy obiektach, przy czym wskazana tym przepisem ustawa o transporcie kolejowym nie określa podmiotów obowiązanych do wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Przepis art. 55 tej ustawy daje zarządcy infrastruktury kolejowej jedynie prawo do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych za odszkodowaniem, a zatem z tego przepisu nie można czynić obowiązku. W ocenie strony odwołującej, decyzja zobowiązująca ją do utrzymywania pasów przeciwpożarowych w lasach jest niezgodna z art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Przywołane bowiem przepisy jednoznacznie zobowiązują właścicieli lasów do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Ponadto, przepis art. 29 ustawy o lasach nie zezwala zarządcy infrastruktury na ruch pojazdem silnikowym po lesie.

Strona odwołująca dodała także, że zobowiązanie jej do zabezpieczenia lasów czyli ochrony cudzego majątku i wykonywanie prac na cudzym terenie, skutkuje finansowaniem przez zarządcę infrastruktury kolejowej działań należących do właścicieli lasów.

Decyzją nr [...] z dnia [...] r. [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśnił, że do końca [...] r. przepis § 34 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów precyzyjnie wskazywał podmioty zobowiązane do utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż obszarów leśnych. Rozporządzenie to utraciło jednak moc obowiązującą w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. W § 38 ust. 2 tego rozporządzenia wskazano, iż podmioty właściwe do wykonania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych określono w ustawach, tj. w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach, w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym oraz w ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.

W oparciu o powyższe organ ten stwierdził, iż z zarzutami odwołania nie można się zgodzić, gdyż w odwołaniu nie uwzględniono przepisów art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, a nadto stanowisko skarżącego prowadzi do błędnych konkluzji wypaczających intencję unormowań prawnych, szczególnie w zakresie odpowiedzialności odszkodowawczej za możliwość korzystania przez "P." S. A. z gruntów do niej nie należących, celem zapewnienia ruchu kolejowego, zaś wnioski co do przyczyn wykonywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż szlaków kolejowych, w celu rzekomej ochrony ruchu kolejowego przed pożarami lasów, są całkowicie błędne i nieznajdujące potwierdzenia w rzeczywistości, co wynika z praktyki służby Państwowej Straży Pożarnej.

Z analizy pominiętego w odwołaniu przez "P." S. A. art. 17 ust. 1 i ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym jednoznacznie bowiem wynika, że zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego (pkt 1) oraz ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska (pkt 3 ). Już sam ten przepis, zdaniem organu, nakłada na zarządców i przewoźników obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Dodatkowo w oparciu o treść art. 55 tej ustawy organ wskazał, że dają one zarządcy linii kolejowych narzędzie w postaci delegacji do wykonywania określonych działań, celem realizacji swoich obowiązków na czyimś terenie, za którym to działaniem powinno pójść zadośćuczynienie w postaci odszkodowania sprecyzowanego w drodze umowy stron. Oznacza to, że zarządca linii kolejowej powinien płacić odszkodowanie właścicielom lasów za obowiązkowe wykonywanie pasów przeciwpożarowych na ich terenach. Organ zwrócił uwagę, że treść art. 55 ust. 3 ustawy świadczy o tym, że podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca linii kolejowej, który na podstawie umowy cywilno-prawnej może domagać się poniesienia kosztów związanych z ich utrzymaniem przez właścicieli gruntów. Z kolei prawo, o którym mowa w pierwszej części zdania ust. 1 tego artykułu dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzenie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych jest obowiązkiem zarządcy infrastruktury, co dobitnie podkreśla art. 56 tej ustawy. Organ dodał, iż z błędnej interpretacji przepisów § 38 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. w kontekście art. 55 ustawy o transporcie kojowym w złożonym odwołaniu wysnuto wniosek, który nie może być akceptowany. Prowadziłoby to bowiem do stwierdzenia, że także za ustawianie zasłon śnieżnych i żywopłotów, celem prowadzenia bezpiecznego ruchu kolejowego, spółka winna żądać odszkodowań od właścicieli gruntów, skoro "zobowiązanie "P." S.A. do zabezpieczenia upraw lasów czyli ochrony cudzego majątku i wykonywania prac na cudzym terenie, skutkuje finansowaniem przez zarządcę infrastruktury kolejowej działań należących do właścicieli lasów." W ocenie organu istotne jest brzmienie przepisu a nie jego swobodna interpretacja i stąd mając na uwadze powyższe stwierdzono, że organ pierwszej instancji nałożył obowiązek stosowanie do postanowień cytowanych przepisów oraz we właściwy sposób go uzasadnił. Dodatkowo organ dodał, że wyznaczone obowiązki głównie o charakterze porządkowo- eksploatacyjnym powinny być zrealizowane w stosunkowo krótkim terminie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożyły "P." S.A. w W., reprezentowane przez pełnomocnika. Zarzuciły wymienionym decyzjom naruszenie: art. 17 i art. 45 ustawy o transporcie kolejowym poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. poprzez przyjęcie, że przepis ten nakłada na skarżącego obowiązek utrzymywania pasów przeciwpożarowych oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej i wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko pełnomocnik podniosła, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów w sprawie, iż obowiązek utrzymania pasów przeciwpożarowych obciąża stronę skarżącą. Nie można takiego obowiązku wnioskować również z § 38 ust. 2 cytowanego powyżej rozporządzenia. O ile nie obowiązujące rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków i terenów precyzyjnie wskazywało podmioty zobowiązane, o tyle obecne regulacje takich zapisów nie zawierają. Nie można też zgodzić się z twierdzeniem organów, iż z przywołanych przez organy art. 17 i art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 o transporcie kolejowym wynika taki obowiązek. W art. 17 ustawodawca nałożył na zarządcę infrastruktury, przewoźników kolejowych oraz użytkowników bocznic kolejowych ogólny obowiązek spełniania warunków technicznych i organizacyjnych zapewniających ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Norma ta wyraża jedynie generalną zasadę, z której nie wynika obowiązek utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Z kolei z zapisu art. 55 tej ustawy wynika, że zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. W ocenie skarżącej analiza tego przepisu potwierdza, że jest to norma określająca uprawnienie w zakresie dyspozycji gruntem, a ustawodawca nie użył w tym przypadku słów "ma obowiązek" czy "jest zobowiązany". Gdyby celem racjonalnego ustawodawcy było ustanowienie dla zarządcy obowiązku urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych norma ta zostałyby skonstruowana przez użycie sformułowania np. "ciąży obowiązek".

Reasumując strona skarżąca stwierdziła, że zgodnie z zasadami demokratycznego państwa prawa, nie można domniemywać obowiązków obywateli i innych podmiotów. Dlatego nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że ustawodawca w blankietowej normie wyrażonej przez art. 17 ust. 1 o transporcie kolejowym i normie wyrażającej uprawnienie w art. 55 ust. 1 tej ustawy nałożył na stronę skarżącą obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Z tego też powodu w myśl art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej organ administracji nie jest uprawniony do egzekwowania od skarżącego obowiązku określonego decyzją.

W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w K. podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, iż ponowna analiza akt sprawy przy uwzględnieniu złożonej skargi nie mogła wpłynąć na zmianę stanowiska. W skardze powtórzono bowiem w dużym stopniu argumenty, który były wcześniej przedmiotem postępowania odwoławczego, w trakcie którego przedstawiono motywy, którymi kierował się organ, co znalazło odbicie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę, zważył co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności czy celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.)

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie były decyzje [...] Komendanta Wojewódzkiego i Powiatowego Komendanta Państwowej Straży Pożarnej w T. nakazujące doprowadzić do stanu pełnej użyteczności pasy przeciwpożarowe przy wymienionej w decyzji linii kolejowej T.– K.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o państwowej Straży Pożarnej (t.jedn. Dz.U. z 2009 r. , Nr 12, poz. 68 ze zm.) Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych uprawniony jest, w drodze decyzji administracyjnej, do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru.

Zaskarżoną decyzją [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w K., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji nakazującą dokonanie stronie skarżącej doprowadzenie do stanu użyteczności (zmineralizowania) pasów przeciwpożarowych przy linii kolejowej T.- K. Zasadniczy problem sporny między stronami w niniejszej sprawie sprowadza się do określenia podmiotu zobowiązanego do utrzymania tych pasów przeciwpożarowych.

W ocenie Sądu, prawidłowo w zaskarżonej decyzji obowiązek mineralizacji pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej nałożono na stronę skarżącą, a nie na właścicieli lasów położonych przy wymienionym szlaku kolejowym. Sąd podziela też argumentację przedstawioną przez organy w kwestii ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za utrzymywanie pasów przeciwpożarowych przy szlakach kolejowych, która znajduje umocowanie w przepisach prawa.

Wskazać trzeba, że ochrona przeciwpożarowa realizowana m.in. poprzez zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru regulowana jest ustawą z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380 ze zm.). Przepis art. 3 ust. 1 tej ustawy nakłada na osoby fizyczne, osoby prawne, organizacje lub instytucje korzystające ze środowiska, budynku, obiektu lub terenu - obowiązek zabezpieczania ich przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem. W zakresie ponoszenia przez wskazane podmioty oraz właścicieli, zarządców lub użytkowników budynku, obiektu lub terenu, odpowiedzialności za naruszenie przepisów przeciwpożarowych, w art. 3 ust. 2 ustawa ta wskazuje, że odpowiadają oni w trybie i na zasadach określonych w innych przepisach. Jednocześnie też, art. 13 ust. 1 tej ustawy, ustala delegację dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych, do określenia w drodze rozporządzenia, sposobów i warunków ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Określając zakres regulacji wskazuje przy tym na konieczność uwzględnienia w rozporządzeniu sposobu, w jaki właściciele, zarządcy lub użytkownicy obiektów budowlanych lub terenów powinni spełniać swoje obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej (art.13 ust. 2 pkt 2 ustawy).

Wydane na podstawie art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, obowiązujące rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 109, poz. 719) w § 38 ust. 1 stanowi, że lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. W odróżnieniu od poprzednio obowiązującego rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowanych i terenów (Dz.U. Nr 80, poz. 563), które z racji utraty swej mocy obowiązującej nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, rozporządzenie to nie określa jednoznacznie sposobu wykonywania takich pasów przeciwpożarowych oraz nie wskazuje podmiotów właściwych i zobowiązanych do ich urządzania i utrzymywania. W tym zakresie przepis § 38 ust. 2 rozporządzenia podaje, że rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach, ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym oraz ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej określają: rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz.U. Nr 58, poz.405 i Nr 82, poz.573) i rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz.U. nr 153, poz. 955). Mając na uwadze treść wymienionego powyżej § 38 ust. 2 rozporządzenia stwierdzić zatem należy, że w kwestii określenia podmiotów zobowiązanych do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych odsyła on do trzech ustaw czyli ustawy o lasach, o transporcie kolejowym oraz o ochronie przeciwpożarowej. Oznacza to, że przepisy tych ustaw określają podmioty obowiązane do wykonania pasów przeciwpożarowych. Z cytowanego rozporządzenia nie można więc wyprowadzić dla określonych podmiotów obowiązku w zakresie wykonywania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, gdyż te wynikają tylko z ustawy.

Odnosząc się do stanowiska strony skarżącej, zgodnie z którym za podmiot zobowiązany do wykonania pasa przeciwpożarowego oddzielającego las od linii kolejowej, na gruncie ustawy o lasach, uznać należałoby właściciela, bądź zarządcę lasu, stwierdzić trzeba, iż nie znajduje ono umocowania w przepisach prawa i nie zasługuje na uwzględnienie. O ile bowiem art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach nakłada na właściciela lasu obowiązek ochrony przeciwpożarowej, to jednak wydane na podstawie art. 9 ust. 3 tej ustawy, rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów, określając w § 10 cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych, wykonywane w oparciu o przepisy rozporządzenia, nie wskazuje wśród nich pasa przeciwpożarowego oddzielającego las od linii kolejowej. Przepisy tego rozporządzenia nie regulują zatem sposobu wykonywania tych pasów.

Zaznaczyć trzeba, że techniczną kwestią wykonania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych zajmuje się natomiast - wskazane cytowanym w § 38 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. - rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz.U. Nr 153, poz. 955). Przywołane rozporządzenie w § 9 określa sposób wykonywania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch.

Analiza powyższych uregulowań oznacza, że z ustawy o lasach, dla ich właścicieli wynika obowiązek wykonania pasów określonych w § 10 rozporządzenia z dnia 22 marca 2006 r., natomiast w zakresie pasów przeciwpożarowych, o których mowa w § 38 ust. 1 rozporządzenia przeciwpożarowego, kwestia podmiotów obowiązanych do wykonania pasów przeciwpożarowych oddzielających las od linii kolejowych uregulowana została w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t. jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.). Na podstawie tej ustawy, stosownie do przepisu art. 54 wydane zostało również przywołane wyżej rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 przywołanej ostatnio ustawy, zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: 1) bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego; 2) bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych; 3) ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Przepis powyższy nakłada zatem na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Jest to przepis ogólny. Natomiast art. 55 ustawy określa sposoby realizacji obowiązków, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, stanowiąc m.in., że zarządca infrastruktury kolejowej ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem, urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe (art. 55 ust. 1 pkt 3). Zgodnie z art. 55 ust. 2 ustawy ustalenie odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy stron. Odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych należne są zatem właścicielom gruntów, w drodze umowy stron. Jednocześnie, wyjątek opisany w art. 55 ust. 3 ustawy, dotyczący wskazania, kto ponosi faktyczne koszty wykonywania pasów przeciwpożarowych, świadczy o tym, że podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów jest zarządca linii kolejowej, który na podstawie umowy cywilnoprawnej może domagać się poniesienia kosztów ich urządzenia przez właścicieli gruntów. Prawo zarządcy, o którym mowa w art. 55 ust. 1 ustawy, dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów, celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych jest obowiązkiem zarządcy infrastruktury kolejowej. Zarządcą infrastruktury kolejowej jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie (art. 4 pkt 7 ustawy). Infrastrukturę kolejową stanowią linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym (art. 4 pkt 1 ustawy). Zgodnie z art. 15 ust. 4 i ust. 4a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), liniami kolejowymi zarządza "P." S. A., będące zarządem kolei w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym. Powyższe oznacza, że stosownie do art. 17 ust. 1 i art. 55 ustawy, "P." S.A. jest podmiotem obowiązanym do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie zarządzanych przez nią linii kolejowych.

W ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy w pełni podzielić należy pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 988/11 stanowiący, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy precyzyjnie określa podmiot oraz zakres jego odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa, w tym także pożarowego terenu, w obrębie którego usytuowana jest infrastruktura kolejowa. Regulacja w tym brzmieniu nie może budzić żadnych wątpliwości, że ustawodawca nałożył na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Wymienione w tym przepisie czynności mają ścisły związek z obowiązkiem prowadzenia ruchu kolejowego w sposób bezpieczny. Art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym dotyczy możliwości korzystania z gruntów sąsiadujących z linią kolejową celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, co nie jest sprzeczne z twierdzeniem, że urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych pozostaje obowiązkiem zarządcy infrastruktury. Właściwe ustalenie w zaskarżonej decyzji podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych znajduje przy tym swoje potwierdzenie także w dalszych regulacjach tej ustawy. Zgodnie z jej art. 56, "w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca". Z przywołanych wyżej przepisów wynika wyraźnie, że to zarządca infrastruktury kolejowej wykonuje decyzję innego organu (starosty) o usunięciu drzewa stanowiącego przeszkodę w ruchu pociągu, a rosnącego na gruncie, nie należącym do zarządcy. Jednocześnie zarządca infrastruktury płaci odszkodowanie za wycinane drzewa, chyba że są spełnione przesłanki, opisane w art. 56 ust. 4.

W świetle poczynionych wyżej rozważań prawnych, nie do przyjęcia jest twierdzenie skarżącego, w myśl którego, to na właścicielach lasu miałby spoczywać obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych. Zwrócić ponadto należy uwagę na istotne znaczenie ustalenia źródła zagrożenia pożarowego. Źródłem tym dla obszarów leśnych, wzdłuż których położone są szlaki kolejowe, jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu.

Reasumując przedstawione rozważania w kwestii właściwości podmiotu, raz jeszcze podkreślić należy, że z art. 17 ust. 1 w związku z art. 55 ustawy o transporcie kolejowym wynika, iż obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych spoczywa na zarządcy tych linii. Dlatego też, w ocenie Sądu, nakładając w niniejszej sprawie na skarżącą obowiązek doprowadzenie do pełnej użyteczności (mineralizacji) pasów przeciwpożarowych, organ nie naruszył przepisów § 38 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, art. 17 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, a także art. 54 tej ustawy w związku z § 9 rozporządzenia z dnia 7 sierpnia 2008 r. oraz art. 9 ust.1 w związku z ust. 3 ustawy o lasach i § 10 rozporządzenia z dnia 22 marca 2006 r. Stwierdzić należy, iż wydając decyzję, organ prawidłowo przedstawił swoją argumentację w przedmiocie podmiotu zobowiązanego, która znajduje potwierdzenie w przedstawionych powyżej rozważaniach prawnych, jak również w wykładni przyjętej w orzecznictwie sądowym (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II SA/Go 647/11, w Poznaniu z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 988/11 czy w Opolu z dnia 29 grudnia 2011 r. , sygn.. akt II SA/Op 540/11 - Internetowa Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu stwierdzić należy, że organy administracji wydające decyzje dokonały prawidłowej wykładni prawa materialnego a zarzuty skargi w tym zakresie były niezasadne. Sąd nie stwierdził także naruszenia przepisów procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynika sprawy.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekła o oddaleniu skargi .