Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2141/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 27 par. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 40 par. 1, art. 42 par. 1, art. 58, art. 59 par. 1, art. 136, art. 138 par. 2, art. 144
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 183 par. 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia NSA del. Zygmunt Zgierski /spr./ Protokolant: starszy inspektor sądowy Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych R. H. i M. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 916/13 w sprawie ze skarg R. H. i M. H. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

II OSK 2141/14

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 12 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargi R. H. i M. H. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie nakazu rozbiórki.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wszczął, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] maja 2012 r., postępowanie egzekucyjne wobec M. H. i R. H.. Tytuł wykonawczy został wystawiony w celu egzekucji obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr [...] przy ul. [...] w miejscowości B., nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2001 r.

Pismem z dnia [...] października 2012 r. M. H. wniosła do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2012 r. Stwierdziła, że obowiązek egzekwowany w tym postępowaniu nie istnieje, jest niewymagalny, oraz że został określony niezgodnie z treścią decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] lutego 2002 r. Nadto wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne prowadzi niewłaściwy organ egzekucyjny, a przed jego wszczęciem nie doręczono zobowiązanym upomnienia. W ocenie zobowiązanej tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów formalnych.

W odrębnym piśmie z dnia [...] października 2012 r. M. H. zwróciła się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., działając na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.), dalej p.e.a., oddalił zarzuty zgłoszone przez M. H..

W zażaleniach na ww. postanowienie R. H. i M. H. stwierdzili, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 34 § 1, 4 i 5 w związku z art. 33 pkt 1, 2, 3, 4, 5, 7, 9 i 10 p.e.a. oraz art. 124 § 1 i 2 k.p.a. Zwrócili uwagę na opóźnienie w rozpatrzeniu zarzutów zobowiązanej oraz podtrzymali ich zasadność, wnosząc jednocześnie o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zażaleń.

Postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. uchylił w całości postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty wniesione zostały po upływie terminu do ich złożenia. Odpis tytułu wykonawczego M. H. otrzymała bowiem w dniu [...] maja 2012 r., zatem zarzuty dotyczące prowadzenia egzekucji na podstawie tego tytułu wykonawczego mogły być skutecznie wniesione do dnia [...] czerwca 2012 r. Tytuł wykonawczy wystawiono przy tym na formularzu urzędowym i zawierał on pouczenie o 7-dniowym terminie do wniesienia zarzutów przeciwegzekucyjnych. Równocześnie z wniesieniem zarzutów zobowiązana złożyła wniosek o przywrócenie terminu do ich złożenia, co oznaczało, że organ egzekucyjny powinien w pierwszej kolejności rozpatrzyć wniosek zobowiązanej o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów.

Na ostateczne postanowienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku złożyli M. H. i R. H..

Oddalając skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podkreślił, że na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Stwierdzenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co z kolei uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Sąd I instancji zaakceptował ustalenie organu odwoławczego, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. wydane zostało z istotnym naruszeniem przepisów postępowania. Organ egzekucyjny rozpatrzył bowiem i oddalił zarzuty M. H. zgłoszone w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2012 r., pomijając okoliczność złożenia ich z uchybieniem terminu. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 p.e.a. dłużnik może złożyć zarzuty w stosunku do tytułu wykonawczego w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Uchybienie takiemu terminowi powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. M. H. odebrała osobiście odpis tytułu wykonawczego nr [...] w dniu [...] maja 2012 r., co wynika z potwierdzenia odbioru znajdującego w aktach administracyjnych organu egzekucyjnego. Tym samym termin do złożenia zarzutów dla M. H. upłynął w dniu [...] czerwca 2012 r. (dzień [...] czerwca 2012 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy). Tymczasem M. H. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wniosła w dniu [...] października 2012 r. (data stempla pocztowego na kopercie w aktach organu egzekucyjnego).

Prawidłowo ustalił organ egzekucyjny II instancji, że zarzuty M. H. dotyczące egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2012 r. wniesione zostały po upływie terminu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 p.e.a. Rozpatrzenie ich przez organ egzekucyjny nastąpiło zatem z rażącym naruszeniem tego przepisu, co powoduje, że organ odwoławczy był obowiązany do uchylenia postanowienia z dnia [...] sierpnia 2012 r.

Ponadto zobowiązana złożyła, równocześnie z wniesieniem zarzutów, wniosek o przywrócenie terminu. Wniosek ten, wobec spóźnionych zarzutów, należało rozpoznać na podstawie art. 58 k.p.a., co wynika z art. 18 p.e.a.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie z wnioskiem należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).

Sąd Wojewódzki podkreślił, że zadaniem organu egzekucyjnego I instancji było zatem rozpatrzeć wniosek zobowiązanej o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. Dopiero przywrócenie terminu do dokonania wskazanej czynności procesowej mogło być podstawą do merytorycznego rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów. Na postanowienie w sprawie odmowy przywrócenia terminu służy zażalenie, zatem jest to odrębna sprawa dotycząca jedynie przesłanek do przewrócenia terminu, opisanych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Odmowa przywrócenia terminu, jeśli zostanie przez organ właściwy do rozpoznania wniosku orzeczona, podlega weryfikacji w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym, a następnie przez sąd administracyjny.

W niniejszej sprawie organ II instancji nie był uprawniony do rozstrzygania kwestii przywrócenia terminu do złożenia zarzutów. Zasadnie stwierdził zatem, że orzeczenie w sprawie zarzutów wymagać będzie uprzedniego rozstrzygnięcia dotyczącego wniosku o przywrócenie terminu, a właściwy do rozpatrzenia tego wniosku w pierwszej instancji jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. Orzeczenie o przywróceniu terminu przez organ odwoławczy byłoby niedopuszczalne z uwagi na treść art. 15 k.p.a.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 marca 2014 r. skargi kasacyjne wnieśli M. H. i R. H.. Zaskarżając wyrok w całości zarzucili mu naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

1/ art. 138 § 2 w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 27 § 1 pkt 9 p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnym uchyleniu postanowienia organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, choć skarżący wykazali, że wystąpiły przesłanki do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, tj. rozpatrzenia i uwzględnienia wszystkich zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W ocenie skarżących kasacyjnie nie było konieczne uprzednie rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu. Zarzuty zostały wniesione jedynie z ostrożności w postępowaniu, gdyż nie rozpoczął biegu termin do ich wniesienia ze względu na brak skutecznego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanym. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej również został wniesiony przez M. H. z ostrożności w postępowaniu, co wyraźnie zaznaczono w jego treści. Organ odwoławczy nie dokonał jednoznacznych i prawidłowych ustaleń faktycznych dotyczących daty wprowadzenia do obrotu prawnego odpisu kwestionowanego tytułu wykonawczego, w związku z tym organ odwoławczy błędnie ustalił, że zarzuty M. H. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zostały wniesione po upływie terminu. Strony podniosły również, że przeprowadzenie przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w granicach art. 136 w związku z art. 126 k.p.a., w szczególności dokonanie ustaleń dotyczących zachowania terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnych przez oboje zobowiązanych, było wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Zatem uchylenie postanowienia organu I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia było niedopuszczalne, gdyż przyczyną wydania postanowienia kasacyjnego były inne wady postępowania, niż wymienione w art. 138 § 2 w związku z art. 126 k.p.a.;

2/ art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w związku z art. 136 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy strony wykazały, że organ odwoławczy zaniechał wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie we własnym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego w części, albo zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi I instancji, w celu jednoznacznego wyjaśnienia, czy zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zostały wniesione z zachowaniem terminu, czy też z jego uchybieniem;

3/ art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 34 § 1, 4 i 5 w związku z art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 33 pkt 1, 2, 3, 4, 5, 7, 9, 10 p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, choć strony wykazały, że organ odwoławczy bezzasadnie nie rozpatrzył merytorycznie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na skutek nieprawidłowego ustalenia, że zostały one wniesione z uchybieniem terminu, podczas gdy termin do wniesienia zarzutów nie rozpoczął biegu, gdyż odpis tytułu wykonawczego nie został skutecznie doręczony;

4/ art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 18 p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy strony wykazały, że rozstrzygnięcie i uzasadnienie postanowienia organu odwoławczego jest niezupełne, gdyż nie wskazuje jednoznacznie, czy ponowne postępowanie wyjaśniające ma być przeprowadzone przez organ I instancji w całości, czy w znacznej części. Ponadto uzasadnienie tego postanowienia jest wadliwe, gdyż organ odwoławczy sformułował nieprecyzyjne wskazania co do dalszego postępowania dla organu I instancji i bezpodstawnie uznał, że merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy było przedwczesne, podczas gdy istniała możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi I instancji, który wydał postanowienie, na podstawie art. 136 w związku z art. 126 k.p.a. Organ odwoławczy bezzasadnie zaniechał merytorycznego rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na skutek nieprawidłowego ustalenia, że zostały one wniesione z uchybieniem terminu, podczas gdy termin do wniesienia zarzutów nie rozpoczął biegu, gdyż odpis tytułu wykonawczego nie został skutecznie doręczony;

5/ art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 27 § 1 pkt 9 p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu wyroku, w którym Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością, poprzez bezzasadną akceptację ustalenia organu odwoławczego, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zostały wniesione po upływie terminu, w sytuacji gdy termin do wniesienia zarzutów nie rozpoczął biegu, gdyż odpis tytułu wykonawczego nie został skutecznie doręczony.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skarg kasacyjnych.

Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skargi kasacyjne nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

Skarżący kasacyjnie zaskarżonemu wyrokowi Sądu I instancji postawili wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które praktycznie w całości zmierzają do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji i organu odwoławczego, że M. H. zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego wniosła po upływie 7-dniowego terminu, a organ egzekucyjny I instancji, mimo złożenia wraz z zarzutami wniosku o przywrócenie terminu – wadliwie odniósł się merytorycznie do zarzutów, zamiast najpierw rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu. Wadliwości takiego stanowiska skarżący kasacyjnie upatrują w okoliczności niedoręczenia zobowiązanej tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] maja 2012 r., wobec czego postępowanie egzekucyjne nie zostało prawidłowo wszczęte, a zatem nie może być w ogóle mowy o spóźnionym zgłoszeniu zarzutów, a tym samym o przywróceniu terminu do dokonania tej czynności.

Tymczasem z akt sprawy wynika coś zupełnie przeciwnego, a skarżący kasacyjnie nie przedstawili jakiegokolwiek dowodu na poparcie swojej argumentacji.

Przepis art. 27 § 1 pkt 9 p.e.a. stanowi, że tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zatem zarzuty mogą być wnoszone wyłącznie w terminie siedmiu dni od zawartego w tytule wykonawczym pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów.

Jeśli chodzi o skutki czy sposoby doręczenia tytułu wykonawczego – znajdują tu w pełni zastosowanie, w myśl art. 18 p.e.a., przepisy k.p.a. W kwestiach tych p.e.a. się nie wypowiada, zagadnienia te też nie należą do tych, o których możnaby mówić, że w postępowaniu egzekucyjnym występują tu cechy swoiste (R. Hauser, R. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, pod red. R. Hausera i A. Skoczylasa, Warszawa 2012, s. 224).

Stosownie do art. 40 § 1 zd. pierwsze k.p.a. pisma doręcza się stronie. W myśl zaś art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy.

W niniejszej sprawie ze zwrotnego poświadczenia odbioru odpisu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. wynika, że doręczyciel przekazał w dniu [...] maja 2012 r. przesyłkę z ww. dokumentem M. H. pod wskazanym przez nią adresem. Okoliczność ta potwierdzona została podpisem M. H.. Doszło zatem w dniu [...] maja 2012 r. do skutecznego doręczenia M. H. tytułu wykonawczego.

Termin siedmiodniowy do wniesienia zarzutów ma charakter terminu zawitego, a więc jego niedochowanie powoduje nieważność czynności prawnej (wniesienia zarzutów). Termin ten na ogólnych zasadach unormowanych w k.p.a. w określonych warunkach może być przywrócony (R. Hauser, R. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, pod. red. R. Hausera i A. Skoczylasa, Warszawa 2012, s. 224).

W niniejszej sprawie M. H. wniosła zarzuty w dniu [...] października 2012 r., a więc ze znacznym przekroczeniem terminu, który upływał w dniu [...] czerwca 2012 r.). Odrębnym pismem (również z datą [...] października 2012 r.) wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. Aby zatem organ egzekucyjny mógł odnieść się merytorycznie do podnoszonych w zarzutach kwestii, musiał najpierw ocenić zasadność wniosku o przywrócenie terminu, dopiero bowiem po przywróceniu terminu można było uznać zarzuty za skutecznie wniesione (co nie oznaczałoby ich zasadności).

Tymczasem w niniejszej sprawie organ egzekucyjny I instancji wydał postanowienie o oddaleniu zarzutów, nie bacząc na fakt wniesienia ich po terminie, jak i na fakt złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Bez znaczenia pozostaje przy tym wielokrotnie podnoszona okoliczność, że zarówno zarzuty, jak i wniosek o przywrócenie terminu M. H. złożyła z ostrożności procesowej. Nie jest rolą organu ocena intencji strony. Skoro wniosek został przez stronę złożony, obowiązkiem organu było jego rozpatrzenie na podstawie art. 58 i nast. k.p.a. Nie można zatem w żaden sposób zarzucić organowi odwoławczemu, że wadliwie uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W myśl art. 138 § 2 k.p.a., mającego w sprawie zastosowanie na mocy art. 144 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję (postanowienie) w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja (postanowienie) ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania (nastąpiło rozpatrzenie zarzutów zgłoszonych po terminie), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W razie bowiem odmowy przywrócenia terminu do zgłoszenia zarzutów, organ egzekucyjny nie mógłby merytorycznie odnieść się do tych właśnie zarzutów. Jednocześnie organ odwoławczy nie mógł we własnym zakresie, w oparciu o art. 136 k.p.a., przeprowadzić dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Brak bowiem było jakichkolwiek okoliczności do wyjaśnienia. Fakt zgłoszenia zarzutów po terminie, jak i fakt złożenia wniosku o przywrócenie terminu, był oczywisty i nie zachodziła potrzeba dodatkowych wyjaśnień.

Skoro zaś w myśl art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej, a od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie, to jedynym właściwym rozstrzygnięciem organu odwoławczego było zastosowanie normy z art. 138 § 2 k.p.a. Nie mógł bowiem organ II instancji, bez naruszania zasady dwuinstancyjności postępowania, samodzielnie rozpoznać wniosku o przywrócenie terminu.

Uchylając postanowienie organu I instancji i przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ odwoławczy wskazał także czytelnie na okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy – a więc na konieczność rozpatrzenia wniosku o przywróceniu terminu do zgłoszenia zarzutów.

Nie mogły zatem przynieść oczekiwanych rezultatów jakiekolwiek wskazane w skargach kasacyjnych zarzuty. Sąd I instancji prawidłowo ocenił działanie organu odwoławczego, który właściwie zastosował w sprawie art. 138 § 2 k.p.a. Konstatacja taka z kolei oznacza, że nie mógł merytorycznie odnieść się do zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów i prawidłowo oddalił skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.