Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 774/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 79 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędzia del. WSA Renata Kantecka Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 16 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 marca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2128/08 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania; 2) zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz M. W. kwotę 397 (trzysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 6 marca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 2128/08, oddalił skargę M. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich, z następującym uzasadnieniem.

Okręgowa Rada Adwokacka w G. uchwałą z dnia [...] lutego 2008 r. skreśliła aplikanta adwokackiego M. W. z listy aplikantów Izby Adwokackiej w G. w związku ze stwierdzeniem jego nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Podstawę podjęcia tej uchwały ORA w G. stanowiło otrzymanie przez skarżącego negatywnych ocen w pierwszym i drugim terminie z rocznego kolokwium dla aplikantów adwokackich, przeprowadzonego po drugim roku aplikacji. Dodatkowo wskazano, że skarżący nie uczestniczył w 16 na 24 zajęciach szkoleniowych.

M. W. złożył odwołanie od powyższej uchwały do Naczelnej Rady Adwokackiej, zarzucając naruszenie art. 58 pkt 12 lit. b) ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), dalej: p.o.a., poprzez uznanie, że Regulamin aplikacji adwokackiej może decydować o skreśleniu aplikanta z listy, art. 44 ust. 1 p.o.a. poprzez przyjęcie, że negatywny wynik kolokwium powoduje skreślenie z listy aplikantów oraz § 18 ust. 1 i 2, § 19 ust. 1 i § 20 ust. 1 Regulaminu aplikacji adwokackiej poprzez uznanie, że kolokwium przeprowadzone w dniach 22–23 listopada 2007 r. było kolokwium rocznym. Podniósł również naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, polegające na wydaniu uchwały bez wymaganego uzasadnienia faktycznego i prawnego, a także bez umożliwienia mu wypowiedzenia co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Po rozpoznaniu odwołania Prezydium NRA uchwałą z dnia [...] kwietnia 2008 r. utrzymało w mocy w całości uchwałę ORA. Stwierdzono, że jest ona trafna, pomimo braku wskazania w podstawie prawnej decyzji art. 79 ust. 2 p.o.a. Wskazało, że Regulamin aplikacji adwokackiej jest podstawowym aktem prawnym, a każda osoba uzyskująca wpis na listę aplikantów, godzi się na jego przestrzeganie i poddaje się unormowaniom z niego wynikającym. Dwukrotne niezaliczenie kolokwium rocznego oznacza trwałą niekompetencję oraz niedostateczną znajomość przepisów warunkującą prawidłowe wykonywanie zawodu adwokata.

Odpis uchwały Prezydium NRA skarżący otrzymał w dniu 9 maja 2008 r. i w dniu 23 maja 2008 r. złożył odwołanie od niej do Ministra Sprawiedliwości.

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] kwietnia 2008 r. utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w G. z dnia [...] lutego 2008 r. w przedmiocie skreślenia aplikanta adwokackiego M. W. z listy aplikantów adwokackich.

Minister Sprawiedliwości podzielił stanowisko Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zawarte w uchwale oraz zawartą tam argumentację, że wiodącym dla przebiegu aplikacji aktem prawnym o charakterze wewnętrznym jest Regulamin aplikacji adwokackiej, uchwalony przez NRA w ramach ustawowego upoważnienia. Tym samym przepisy Regulaminu stają się dla aplikantów obowiązującym źródłem prawa, wraz z określonymi sankcjami wynikającymi ze spełnienia konkretnych przesłanek. Wskazano przy tym na art. 79 ust. 2 p.o.a., który w powiązaniu z art. 58 pkt 12b p.o.a. stwarza ramy dla unormowania przepisami Regulaminu kwestii nieprzydatności do zawodu i doprecyzowania przesłanek, uzasadniający taki wniosek o danym aplikancie.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości przesłanka w postaci negatywnego wyniku kolokwium rocznego, z uwagi na swą rangę, oznacza trwałą, potwierdzoną niekompetencję aplikanta, jego niedostateczną znajomość przepisów, brak wiedzy warunkującej możliwości prawidłowego wykonywania zawodu, której znaczenia i konsekwencji nie mogą uchylić inne okoliczności.

W uzasadnieniu wskazano również, że w kwestii nadania kolokwium charakteru "rocznego" decyduje ORA i to jej uchwała przesądza o randze danego sprawdzianu. Ponadto kolokwium roczne nie powinno obejmować materiału niemieszczącego się w harmonogramie szkoleń, natomiast nie ma przeszkód by niektóre zagadnienia zostały pominięte.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. M. W. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2008 r. i zarzucił naruszenie:

- art. 79 ust. 2 p.o.a. i § 8 Regulaminu aplikacji adwokackiej poprzez błędną jego interpretację i wydanie uchwały o skreśleniu go z listy aplikantów po upływie dwóch lat od chwili rozpoczęcia aplikacji adwokackiej oraz przyjęcie, że negatywny wynik z kolokwium mieści się w ramach jego wykładni;

- art. 58 pkt 12 lit. b) p.o.a. poprzez przyjęcie, że Regulamin aplikacji adwokackiej może swym zakresem regulować skreślenie aplikanta adwokackiego z listy aplikantów;

- § 18 ust. 1 i 2, § 19 ust. 1 oraz § 20 ust. 1 Regulaminu aplikacji adwokackiej poprzez przyjęcie, że kolokwium przeprowadzone w dniu 23 listopada 2007 r. przez ORA było kolokwium rocznym;

- art. 7, art.8, art.77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji uznaniowej bez rozpatrzenia wszystkich istniejących obiektywnych przesłanek;

- art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez wymaganego uzasadnienia faktycznego i prawnego;

- art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez uprzedniego wypowiedzenia się strony co do przeprowadzonych dowodów.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. podał, że decyzja ORA w G. miała charakter uznaniowy, co oznacza, iż organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być dowolny, a więc musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

W ocenie Sądu nie można postawić zarówno organom samorządu adwokackiego jak i Ministrowi Sprawiedliwości zarzutu dowolności przy wydaniu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Dokonały one oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i na jego podstawie właściwie ustaliły stan faktyczny sprawy pozwalający na stwierdzenie, że zaistniały okoliczności uzasadniające wydanie decyzji o stwierdzeniu nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu adwokata, wobec negatywnego wyniku kolokwium rocznego oraz nieusprawiedliwionej nieobecności w 16 na 24 zajęć szkoleniowych.

Sąd nie podzielił zarzutu skargi, co do wydania uchwały przez ORA w G. z naruszeniem terminu zakreślonego w art. 79 ust. 2 p.o.a.

W ocenie Sądu, mimo iż zmiana Regulaminu aplikacji poprzez dodanie § 1 pkt 4 stanowiącego, iż datą rozpoczęcia aplikacji adwokackiej zaliczanej do ustawowego okresu odbywania aplikacji jest początek pierwszego roku szkoleniowego, miała miejsce po wydaniu uchwały przez ORA to z tego faktu nie można wnosić, iż przed wprowadzeniem tej zmiany aplikacja rozpoczynała się z chwilą podjęcia uchwały o wpisie na listę aplikantów.

Zdaniem Sądu, aby skarżący mógł skutecznie odbywać aplikację musiały zostać spełnione następujące warunki: Minister Sprawiedliwości nie zgłosił sprzeciwu, skarżący składa ślubowanie (co miało miejsce 10 maja 2006 r.), zaś sama aplikacja rozpoczyna się od dnia 1 czerwca 2006 r. (co potwierdza zaświadczenie ORA z dnia 6 czerwca 2006 r.), który jest początkiem korporacyjnego stosunku szkolenia i od tej daty należy liczyć dwuletni okres odbywania aplikacji, w trakcie którego ORA mogła skorzystać z uprawnienia przewidzianego w art. 79 ust. 2 p.o.a. Za bezzasadne uznał Sąd I instancji zarzuty dot. naruszenia art. 10 k.p.a., 107 k.p.a., podnosząc, że skarżący na etapie postępowania odwoławczego miał możliwość ustosunkowania się do zebranych dowodów. Fakt, że nie był zawiadomiony o zakończeniu postępowania przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie miał wpływu na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej M. W. zaskarżył powyższy wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie i stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. Na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 79 ust. 2 p.o.a. oraz § 8 Regulaminu aplikacji adwokackiej oraz błędną wykładnię § 1 pkt 2 Regulaminu aplikacji adwokackiej w zw. z art. 7 i 8 k.p.a. i art. 2 Konstytucji RP polegające na przyjęciu, iż wydanie uchwały w przedmiocie skreślenia apl. adw. M. W. z listy aplikantów adwokackich nastąpiło przed upływem dwóch lat od chwili rozpoczęcia aplikacji adwokackiej, pomimo iż w dacie podejmowania decyzji o skreśleniu ustawa Prawo o adwokaturze i Regulamin aplikacji nie określały momentu rozpoczęcia okresu aplikacji, zaś od daty wpisu M. W. na listę aplikantów adwokackich do chwili skreślenia go z listy minęły ustawowe dwa lata, kiedy to uprawnienie organu do wydania decyzji wygasło i błędne przyjęcie rozpoczęcia aplikacji adwokackiej zaliczanej do ustawowego okresu aplikacji od dnia 1 czerwca 2006 r., jako daty nawiązania przez aplikanta korporacyjnego stosunku szkolenia z Okręgową Radą Adwokacką w G.

2. Na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) naruszenie przepisów postępowania art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 7 oraz 8 k.p.a. i art. 2 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie zasad w nich wyrażonych przy wydawaniu zaskarżonego wyroku i przyjęcie, iż w dacie wydania uchwały w przedmiocie skreślenia apl. adw. M. W. z listy aplikantów adwokackich nie nastąpił upływ dwóch lat od chwili rozpoczęcia przez niego aplikacji adwokackiej.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że decyzja Okręgowej Rady Adwokackiej w G. została wydana z naruszeniem art. 79 ust. 2 p.o.a. i § 8 Regulaminu aplikacji adwokackiej, bowiem doręczenie tego aktu nastąpiło po upływie dwóch lat od dnia, w którym powstało uprawnienie organu do wydania przedmiotowej uchwały, tj. od chwili konstytutywnego wpisu M. W. na listę aplikantów, uzyskania statusu aplikanta i rozpoczęcia przez niego aplikacji adwokackiej.

W jego ocenie sposób ustalania okresu i terminu rozpoczęcia aplikacji adwokackiej przedstawiony w uzasadnieniu orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. uzależniający jej skuteczne odbywanie od spełnienia określonych warunków jest sprzeczny z całokształtem przepisów regulujących kwestie związane z aplikacją adwokacką – Konstytucją RP, ustawą – Prawo o adwokaturze oraz Regulaminem aplikacji adwokackiej przyjętym uchwałą Naczelnej Rady Adwokackiej nr 22/2005 z dnia 3 września 2005 r. i następnie zmienionym uchwałą nr 31/05 z dnia 19 listopada 2005 r. i uchwałą 50/2006 z dnia 25 listopada 2006 r. Z przepisów tych nie wynika, kiedy zaczyna się aplikacja adwokacka oraz w którym momencie ta aplikacja się kończy.

Odnośnie przedstawionych w uzasadnieniu orzeczenia przesłanek skutecznego odbywania aplikacji poprzez spełnienie warunku złożenia ślubowania i rozpoczęcia praktyk w sądzie i prokuraturze skarżący wskazał, że chwila ślubowania i rozpoczęcie praktyk wyznacza jedynie początek odbywania aplikacji w korporacyjnym stosunku szkolenia z ORA, co oznacza, że od tej chwili aplikant ma obowiązek stosować się do postanowień Regulaminu dotyczących obowiązku udziału w zajęciach szkoleniowych, przystępowania do kolokwiów i innych obowiązków określonych w Regulaminie.

Początek istnienia korporacyjnego stosunku szkolenia aplikanta z Okręgową Radą Adwokacką zgodnie z § 1 pkt 2 Regulaminu aplikacji został wyraźnie wskazany w uzasadnieniu orzeczenia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, gdzie podkreślono, iż Regulamin aplikacji adwokackiej jest podstawowym aktem prawnym, a każda osoba uzyskująca wpis na listę aplikantów godzi się na jego przestrzeganie i poddaje unormowaniom z niego wynikającym.

Analogiczna sytuacja odnosi się do ustalania początku trwania aplikacji radcowskiej.

Ukształtowana jest praktyka sądów, potwierdzona w doktrynie (Zenon Klatka "Ustawa o radcach prawnych – Komentarz", CH Beck, Warszawa 1999) - że dla stwierdzenia uprawnienia aplikanta do występowania z substytucji, przyjmuje się sześć miesięcy od daty podjęcia uchwały o wpisie na listę aplikantów. Wątpliwości autora powstały głównie w związku z brzmieniem art. 23 ustawy o radcach prawnych – stanowiącym, że prawo wykonywania zawodu radcy prawnego powstaje z chwilą wpisu na listę radców prawnych i złożenia ślubowania – który jest stosowany odpowiednio do aplikantów.

Jednak "wykonywanie zawodu radcy prawnego" i "bycie radcą prawnym" nie są pojęciami tożsamymi.

Analogicznie "odbywanie aplikacji" i "bycie aplikantem" nie są pojęciami tożsamymi, o czym świadczy zarówno wykładnia językowa, jak i systemowa. Wykładnia językowa pozwala stwierdzić, że lista adwokatów (radców) / aplikantów jest zbiorem danych osobowych podmiotów posiadających określony status; nie może na niej pozostawać osoba niebędąca adwokatem (radcą)/aplikantem. Status zatem przysługuje od momentu wpisu na listę. Istnieją adwokaci, którzy, pozostając adwokatami, nie mogą wykonywać zawodu, gdyż ich prawo do tego jest zawieszone. Dopiero natomiast skreślenie z listy w przypadkach określonych ustawą powoduje utratę statusu adwokata (radcy). Możliwa jest więc sytuacja, w której adwokat (radca) nie ma prawa do wykonywania zawodu, co nie zwalnia go z jego obowiązków jako adwokata (radcy) (np. uiszczania składek, czy też stosownego zachowania). Obowiązki związane z przynależnością do samorządu powstają z chwilą wpisu na listę adwokatów (radców)/aplikantów.

Podstawę materialną sprzeciwu Ministra Sprawiedliwości stanowią – zgodnie z przepisem art. 69 ust. 2 p.o.a. – nadesłana uchwała o wpisie wraz z aktami osobowymi wpisanego. Uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej o wpisie na listę aplikantów adwokackich ma charakter uchwały podjętej pod warunkiem rozwiązującym – wpis uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania wymienionych wyżej materiałów. Bezskuteczny upływ terminu oznacza, że wpis na listę aplikantów został dokonany z dniem podjęcia odpowiedniej uchwały rady okręgowej o wpisie na listę aplikantów, zaś skorzystanie z instytucji sprzeciwu sprawia, że taka uchwała jest nieważna od dnia podjęcia, ex tunc.

Skarżący wskazał, że uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2006 r. został wpisany na listę aplikantów adwokackich Izby G. i tym samym uzyskał status aplikanta, rozpoczynając aplikację adwokacką. Okręgowa Rada Adwokacka uchwałą z dnia [...] lutego 2008 r. skreśliła go z listy aplikantów. Przedmiotowa uchwała została doręczona skarżącemu w dniu 25 lutego 2008 r.

Przepisy ustawy Prawo o adwokaturze jak również postanowienia obowiązującego Regulaminu aplikacji adwokackiej (uchwała nr 22/2005 NRA z dnia 3 września 2005 r.) w dniu wydawania decyzji [...] lutego 2008 r. w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy aplikantów adwokackich nie określały momentu rozpoczęcia aplikacji adwokackiej. Z przepisów tych nie wynika, kiedy zaczyna się aplikacja adwokacka.

W ocenie skarżącego momentem "wydania" decyzji ORA w przedmiocie skreślenia apl. adwokackiego M. W. z listy aplikantów był dzień doręczenia uchwały ORA – 25 lutego 2008 r., a więc w dacie po upływie dwuletniego okresu przewidzianego w art. 79 ust. 2 p.o.a. i § 8 Regulaminu aplikacji adwokackiej, kiedy to uprawnienie organu do wydania decyzji wygasło. Zatem oświadczenie woli organu nie zostało skutecznie złożone i w związku z tym nie wywarło skutków prawnych.

W ocenie skarżącego, z uwagi na niejednoznaczne przepisy ustawy Prawo o adwokaturze, organ powinien kierować się przy załatwieniu sprawy słusznym interesem obywateli, wynikającym z art. 7 k.p.a. Niejasności lub wątpliwości dotyczące oceny stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść skarżącego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Specyficzna konstrukcja zarzutów kasacyjnych wymaga przypomnienia, że podstawa zaskarżenia z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. może polegać na błędnej wykładni przepisu prawa materialnego lub jego niewłaściwym zastosowaniu. Błędna wykładnia oznacza wadliwe odczytanie treści przepisu, natomiast niewłaściwe zastosowanie przepisu, to dokonanie wadliwej jego subsumpcji do ustalonego stanu faktycznego. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może prowadzić do podważenia ustaleń faktycznych.

Skuteczność skargi kasacyjnej opartej na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest uwarunkowana wskazaniem przepisów ustawy procesowej, które zostały naruszone, wykazania na czym to naruszenie polegało i czy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna wprawdzie oparta została na obydwu podstawach kasacyjnych, to jednak w sposób niebudzący wątpliwości wynika z treści zarzutów, że dotyczą one tej samej kwestii, a mianowicie bezpodstawnego skreślenia z listy aplikantów adwokackich po upływie okresu pierwszych dwóch lat aplikacji, o którym mowa w art. 79 ust. 1 cyt. ustawy Prawo o adwokaturze.

W związku z oparciem skargi kasacyjnej na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., w pierwszej kolejności należy ocenić zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny wówczas, gdy stan faktyczny nie zostanie skutecznie podważony.

W myśl art. 1 § 1 p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej, która polega na ocenie legalności działania organu administracji państwowej w zakresie działania zgodnego z prawem materialnym, procedurą i regułami ustrojowymi (por. A. Kabat "Prawo do sądu jako gwarancja ochrony praw człowieka w sprawach administracyjnych. Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona", Warszawa 1997, s. 231).

Zadaniem sądu jest zbadanie czy organ dokonując ustaleń faktycznych nie naruszył przepisów postępowania, m.in. art. 7, art. 8 czy też art. 77 § 1 k.p.a.

Sąd I instancji nie jest uprawniony do dokonywania ustaleń faktycznych. Stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy, a więc z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego wynikającego z akt sprawy a istniejącego w dacie wydania decyzji.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo a także obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego również wówczas, gdy określony zarzut nie został podniesiony w skardze. Przy tym sąd nie jest ograniczony sposobem sformułowania skargi, podniesionymi argumentami, zarzutami, wnioskami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2004 r., sygn. akt OSK 628/04).

Tymczasem w niniejszej sprawie Sąd I instancji z naruszeniem ww. przepisów w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a., jak trafnie zarzuca autor skargi kasacyjnej, dokonał we własnym zakresie ustaleń faktycznych w kwestii podstawowej, tj. ustalenia "okresu pierwszych dwóch lat aplikacji", w którym dopuszczalne jest skreślenie z listy aplikantów adwokackich (art. 79 ust. 2 cyt. ustawy Prawo o adwokaturze).

Analiza uchwał ORA z dnia [...] lutego 2008 r., Prezydium NRA z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2008 r. wykazuje, że żaden z ww. organów nie zajmował się w najmniejszym stopniu wyjaśnieniem tej podstawowej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, pomimo iż od zachowania lub nie omawianego terminu uzależniona jest dopuszczalność skreślenia z listy aplikantów adwokackich. Tego rodzaju ustalenia nie wynikają z akt sprawy, na podstawie których orzekał Sąd I instancji w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a., co oznacza, że sąd dokonując samodzielnie ustalenia stanu faktycznego przekroczył kompetencje sprowadzające się do oceny legalności procesu ustalania stanu faktycznego przez organy orzekające, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Wobec tego, że z powyższych względów usprawiedliwiona jest podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przedwczesna staje się ocena zasadności zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego.

W pierwszym rzędzie należy ustalić sposób liczenia "pierwszych dwóch lat aplikacji" w rozumieniu art. 79 ust. 2 cyt. ustawy Prawo o adwokaturze w związku z przepisami Regulaminu aplikacji adwokackiej, ze wskazaniem właściwej dla danego stanu faktycznego jego wersji, których jak wynika z akt sprawy było kilka i terminu jego upływu.

Kwestią wtórną jest fakultatywne rozstrzygnięcie o skreśleniu z listy aplikantów adwokackich z powodu nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata, o ile zachowany zostanie termin, o którym mowa w art. 79 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.