Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 187/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 50 ust. 1 pkt 4, art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania robót budowlanych oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2020 r. znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB) uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PINB) z [...] listopada 2019 r. znak [...] odmawiającą nakazania M. i D. P. (dalej: inwestorzy) wykonania czynności doprowadzających budynek mieszkalny jednorodzinny na działkach nr [...] i [...] w B. do stanu zgodnego z prawem i orzekł o nakazaniu wykonania przez inwestorów likwidacji otworów okiennych istniejących w ścianie tego budynku w sposób szczegółowo w decyzji opisany.

II. Rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W wyniku interwencji właściciela działki nr [...] J. M., PINB prowadził czynności kontrolne w stosunku do zabudowy na działkach sąsiednich nr [...] i [...] w B. przy ulicy [...]. Podczas kontroli [...] marca 2019 r. ustalił istnienie na działkach m.in. trzykondygnacyjnego budynku mieszkalnego - murowanego w poziomie parteru i drewnianego w poziomie pierwszego i drugiego piętra, z dachem dwuspadowym krytym blachą, wykończonego okładziną elewacyjną typu siding, w którym od strony działki nr [...] znajdują się dwa balkony na słupach (na poziomie pierwszego i drugiego piętra) oraz otwory okienne. Podjęte próby odnalezienia dokumentu pozwolenia na budowę budynku okazały się bezskuteczne. W archiwalnym rejestrze ustalono jedynie zapis ewidencyjny o wydaniu M. i D. P. decyzji z [...] marca 1987 r. nr [...] udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego. Do PINB wpłynęła także [...] maja 2019 r. opinia z [...] kwietnia 2019 r. mgr inż. T. Ł.- rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych wskazująca na usytuowanie budynków (mieszkalnego i gospodarczego) na działkach nr [...] i [...] niezgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej: WT z 2002 r.), tzn. w zbyt bliskiej odległości od granicy z działką sąsiednią nr [...] (ściana budynku mieszkalnego z otworami okiennymi znajduje się w minimalnej odległości 2, 96 m od granicy działki sąsiedniej).

PINB wszczął postępowanie administracyjne "w sprawie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, usytuowanego na działkach nr [...] i [...], położonych w B., przy ul. [...]".

W postępowaniu tym, wykonując zobowiązanie PINB sformułowane w postanowieniu z [...] sierpnia 2019 r. wydanym na podstawie art. 56 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w dniu [...] października 2019 r. inwestorzy przedłożyli opinię z [...] października 2019 r. rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych inż. W. P. Stwierdzono w niej, że nie istnieje zagrożenie pożarowe wynikające ze zbyt bliskiego usytuowania budynku inwestorów w stosunku do granic działki nr [...], bowiem w projekcie budowlanym budynku usługowego na działce nr [...], zaplanowanego po granicy tej działki z działką nr [...], zaprojektowano ścianę oddzielenia pożarowego.

III. Decyzją z [...] listopada 2019 r. PINB, orzekając na podstawie art. 40 P.b. z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 P.b. z 1994 r., odmówił nakazania inwestorom wykonania czynności związanych z doprowadzeniem budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem.

Odwołanie wniesione przez J. M. zostało uwzględnione przez PWINB decyzją z [...] grudnia 2019 r., który uchylił rozstrzygnięcie PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w pierwszej instancji. Organ odwoławczy zakwestionował zastosowanie przepisów P.b. z 1974 r. z uwagi na ustalenie o wydaniu na realizację budynku pozwolenia na budowę, jednakże nie wykluczył możliwości zastosowania w takim przypadku przepisów o postępowaniu naprawczym, tj. art. 50-51 P.b. z 1994 r. Wyjaśnił, że na podstawie przepisów o warunkach technicznych obowiązujących w dacie budowy budynku oraz obowiązujących obecnie nie była i nie jest możliwa lokalizacja ściany z otworami okiennymi w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką sąsiednią. Ustalenia tego nie podważa zaprojektowanie ściany oddzielenia pożarowego w budynku na działce nr [...], bowiem ściana ta nie zwalnia inwestora z obowiązku przestrzegania przepisów prawa budowlanego oraz warunków technicznych.

Sprzeciw od decyzji PWINB z [...] grudnia 2019 r. został uwzględniony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 6 lutego 2020 r. w sprawie II SA/Bk 53/20. Sąd uchylił decyzję kasacyjną PWINB z uwagi na niewypełnienie przesłanek orzekania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Stwierdził, że skoro organ odwoławczy nie zakwestionował ustalenia o położeniu budynku mieszkalnego w odległości mniejszej niż 4 m od granic działki sąsiedniej a więc sprzecznie z przepisami, nie podważył zasadności prowadzenia postępowania naprawczego, a jedynie wskazał na konieczność stosowania przepisów P.b. z 1994 r. a nie ustawy wcześniejszej, to nie było podstaw do orzekania kasacyjnego, a należało wydać decyzję reformatoryjną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

IV. Ponownie rozpoznając odwołanie, po wyroku w sprawie II SA/Bk 53/20, PWINB uchylił decyzję PINB z [...] listopada 2019 r. i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 P.b. z 1994 r. nakazał inwestorom likwidację otworów okiennych istniejących w ścianie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach nr [...] i [...] od strony działki nr [...], bądź wypełnienie ich materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie o odporności ogniowej nie mniejszej niż E 30.

Skargi wniesione do sądu administracyjnego na powyższą decyzję przez J. M. i D. P. zostały uwzględnione przez WSA w Białymstoku wyrokiem z 22 września 2020 r. w sprawie II SA/Bk 342/20. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając naruszenie prawa materialnego polegające na błędnym zastosowaniu art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 P.b. z 1994 r., tj. wskutek błędnej wykładni, a także niewyczerpujące odniesienie się do stanu faktycznego, niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. bez precyzyjnego wskazania normy prawa materialnego, z powodu której naruszenia zastosowano ten przepis.

W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że:

- w sprawie mają zastosowanie przepisy art. 50-51 P.b. z 1994 r. o postępowaniu naprawczym, co wyprowadził z art. 103 ust. 2 tej ustawy nakazującego stosować przepisy poprzednie (P.b. z 1974 r.) wyłącznie w stosunku do samowoli budowlanych. Tej zaś, jak stwierdził sąd, inwestorom przypisać nie sposób z uwagi na ustalony fakt wydania pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na działkach nr [...] i [...]. Sąd wskazał na zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 K.p.a.) wywodząc, że ograniczona jest dopuszczalność kontrolowania legalności robót budowlanych wykonanych przy obiektach zrealizowanych na podstawie ostatecznego pozwolenia na budowę. Ewentualna kontrola w takim przypadku nie powinna następować według przesłanek tożsamych z przesłankami orzekania w nadzwyczajnych trybach weryfikacji decyzji ostatecznej;

- zastosowanie przepisów art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 P.b. z 1994 r. w sytuacji kiedy roboty zostały już wykonane ale w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 P.b., musi być powiązane z jednoznacznym wskazaniem, czy roboty budowlane w sposób istotny odbiegają od ustaleń i warunków określonych w przepisach (pkt 4), czy też mogą spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia (pkt 2). Zdaniem sądu, takich ustaleń nie dokonano i wprost wskazano, że art. 50 ust. 1 P.b. nie ma zastosowania. Nie wiadomo więc z jakich przyczyn nakazano wykonanie określonych robót budowlanych;

- z uwagi na ustalony stan faktyczny i prawny sprawy spośród przesłanek orzekania na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. nawiązujących do art. 50 ust. 1 P.b. uwzględnić należy sytuację, gdy:

1. roboty zostały wykonane z istotnym odstępstwem od warunków pozwolenia lub warunków projektu budowlanego (pkt 4 – nie do ustalenia w niniejszej sprawie z uwagi na brak dokumentów z tym związanych),

2. z istotnym odstępstwem od warunków określonych w przepisach (pkt 4),

3. gdy roboty zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (pkt 2).

Sąd wskazał, że przypadek wymieniony w ad. 2: dotyczyć może wyłącznie istotnej niezgodności z przepisami prawa, tj. przepisami o warunkach technicznych bądź o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; nie może ograniczać się do prostego porównania przez organ rozwiązań przewidzianych w zatwierdzonym projekcie budowlanym i wynikających z przepisów obowiązujących w dacie wydawania pozwolenia; przypadek ten obejmuje sytuacje gdy pozostawanie obiektu, zrealizowanego na podstawie pozwolenia na budowę, nie jest do pogodzenia z zasadami państwa prawa czy z interesem publicznym bądź słusznym interesem strony. Bezspornie ustalono, że budynek mieszkalny zlokalizowano ścianą z otworami okiennymi i drzwiowymi w odległości od 3,0 m do 3,95 m do granicy z działką nr [...], co jest niezgodne zarówno z przepisami obowiązującymi obecnie (WT z 2002 r.) jak i w dacie budowy obiektu (rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, dalej: WT z 1980 r.). Jak wskazał sąd, lokalizacja taka była nieprawidłowa uwzględniając także fakt niezabudowania i innego niż budowlane przeznaczenia działki sąsiedniej, co wyprowadził sąd z treści §12 ust. 2 WT z 1980 r. oraz powołując się na stanowisko w sprawie SA/Rz 2241/99. Dlatego, jak stwierdził, wydanie nakazu likwidacji otworów okiennych nie jest nakazem dokonania kolejnego naruszenia prawa tj. naruszenia §57 WT z 2002 r. w zakresie pozbawienia pokoi mieszkalnych przeznaczonych na stały pobyt ludzi naturalnego oświetlenia, w sytuacji gdy obiekt budowlany posiada istotne odstępstwa. Zdaniem sądu, przepisy WT z 2002 r. dopuszczają pozostawienie spornych okien pod warunkiem zakwalifikowania ich jako otworów znajdujących się w ścianie oddzielenia pożarowego, a zatem spełniających wytyczne § 232 ust. 6 tego aktu prawnego. Ustalenia organów w tym zakresie były zatem prawidłowe. Wadą rozstrzygnięcia PWINB było niewskazanie, który z przepisów art. 50 P.b. z 1994 r. został naruszony i dlaczego uzasadnione było zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2. Brak ten prowadził do stwierdzenia naruszenia tego przepisu.

Odnośnie przesłanki z art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b. sąd wywiódł, że nie można jej utożsamiać z istotnym odstąpieniem od warunków określonych w przepisach. W konsekwencji, samo stwierdzenie niezgodności inwestycji z przepisami techniczno - budowlanymi nie przesądza, że istnieje stan zagrożenia, bowiem ten powinien wynikać z okoliczności faktycznych. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego D. P., iż przepisy WT z 2002 r. na mocy § 330 tego rozporządzenia nie mają zastosowania do obiektów zakończonych przed dniem ich wejścia w życie, bowiem w przepisie tym zastrzeżono zastosowanie § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2 tego aktu. Zdaniem sądu, istnienie budynku, który wprawdzie został wybudowany pod rządami "starego" prawa, ale istnieje i jest użytkowany pod rządami "nowego" prawa, jest zdarzeniem ciągłym, sytuacją trwającą także po wejściu w życie nowych przepisów. Dlatego zastosowanie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej dla takich budynków jest retrospektywnym stosowaniem prawa a nie retroaktywnym. Paragraf 207 ust. 2 WT z 2002 r. wprost bowiem wskazuje, że przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi. W kontekście art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b. sąd wskazał, że wyłącznie okoliczność posadowienia obiektu budowlanego w odległości mniejszej niż wynikająca z WT nie może sama w sobie uzasadniać twierdzenia o istnieniu stanu zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Nie występuje takie zagrożenie w przedmiotowej sprawie, bowiem z przedłożonych opinii ppoż wynika, iż nie istnieje stan zagrożenia przeciwpożarowego uzasadniający dostosowanie ściany budynku od strony działki nr [...] do wymagań rozporządzenia, w szczególności nie występuje konieczność wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego, bowiem taka ściana istnieje w budynku usługowym na działce nr [...].

Sąd uwzględnił natomiast zarzut skarżącego J. M. w zakresie naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. przez brak określenia terminu wykonania zobowiązań z wynikających z wydanej decyzji. Wyjaśnił, że niewskazanie terminu może rodzić problemy z wyegzekwowaniem obowiązku, z co za tym idzie z jego wykonalnością.

V. Ponownie rozpoznając odwołanie, zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2020 r. PWINB uchylił decyzję PINB z [...] listopada 2019 r. oraz orzekł w ten sposób, że nakazał inwestorom likwidację otworów okiennych istniejących w ścianie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach nr [...] i [...] przy ulicy [...] w B. od strony działki nr [...], bądź wypełnienie ich materiałem przepuszczającym światło takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie o odporności ogniowej nie mniejszej niż E 30 w terminie do [...] grudnia 2021 r.

Organ odwoławczy podtrzymał swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie z [...] marca 2020 r. jeśli chodzi o ustalenie stanu faktycznego i jego ocenę prawną. Stosując się do wytycznych sądu w sprawie II SA/Bk 342/20, doprecyzował podstawę prawną decyzji o przepis art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. z 1994 r. oraz wskazał termin wykonania nakazanych robót budowlanych. Ustalił wykonanie budynku mieszkalnego na podstawie pozwolenia na budowę, jednak z naruszającym warunki techniczne poprzednio i obecnie obowiązujące zlokalizowaniem ściany z otworami okiennymi i drzwiowymi w odległości od 3,0 m do 3,95 m od granicy z działką nr [...]. PWINB przytoczył treść § 12 WT z 1980 r. oraz treść § 12 ust. 1 WT z 2002 r. oraz wskazał, że żaden z tych przepisów nie dopuszcza lokalizacji ściany z otworami okiennymi w odległości mniejszej niż 4m od granicy z działką sąsiednią. Uzasadniało to przeprowadzenie postępowania naprawczego na podstawie art. 50-51 P.b. z 1994 r., a z uwagi na zakończenie robót – orzeczenie bezpośrednio na podstawie art. 51 tej ustawy, na co zezwala przepis art. 51 ust. 7 P.b. PWINB dodał, że podstawą materialnoprawną do prowadzenia postępowania naprawczego jest art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. z 1994 r., tj. niezgodność obiektu z przepisami, natomiast w sprawie nie ma podstaw do zastosowania art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1994 r. z uwagi na zabudowę działki sąsiedniej nr [...] – ścianą ppoż o odporności ogniowej REI 60 po granicy działek. Przedmiotowa ściana spełnia wymagania § 271 ust. 10 WT z 2002 r. zapewniając bezpieczeństwo pożarowe zarówno budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach nr [...] i [...] jak i budynku usługowego na działce nr [...].

VI. Skargę na rozstrzygnięcie PWINB z [...] grudnia 2020 r. złożyła do sądu administracyjnego M. P., która zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez:

1) naruszenie wymienionej w art. 16 § 1 K.p.a. zasady trwałości decyzji, a ponadto zasady domniemania zgodności decyzji z prawem przez wydanie rozstrzygnięcia wprost sprzecznego z pozwoleniem na budowę;

2) naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez zmianę przedmiotu postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ pierwszej instancji;

3) naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 11 oraz art. 107 § 3 K.p.a. przez niewskazanie dlaczego organ odwoławczy uznał, iż roboty budowlane wykonywane były w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno- budowlanym lub w przepisach, co stanowi nie tylko naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego ale również przepisów wskazujących podstawowe elementy składowe decyzji;

II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy przez:

4) naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 4 P.b. z 1994 r. i wydanie nakazu doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z prawem w sytuacji, gdy wybudowany i użytkowany od dawna budynek jest zgodny z prawem, a ponadto w sytuacji, gdy brak ku temu podstaw prawnych, co narusza zasadę lex retro non agit;

5) naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 4 P.b. w zakresie wydania nakazu likwidacji otworów okiennych w budynku mieszkalnym, co prowadzi do naruszenia § 57 WT z 2002 r. w zakresie pozbawienia pokoi mieszkalnych przeznaczonych na stały pobyt ludzi naturalnego oświetlenia.

Skarżąca akcentowała wieloletnie użytkowanie budynku oraz zaprojektowanie w ścianie szczytowej budynku od strony sąsiedniej działki otworów zatwierdzonych następnie w pozwoleniu na budowę mimo naruszenia wymaganej odległości 4 m. Wyjaśniła, że działka sąsiednia nr [...] jest bardzo wąska, co przy uwzględnieniu linii rozgraniczającej ulicy (5 m) oraz konieczności zachowania 4 m od granicy działki sąsiedniej powoduje pozostawienie terenu o szerokości 4-5m niemożliwego do zabudowy. W jej ocenie, zapewne był to powód uznania działki nr [...] przy wydawaniu pozwolenia na budowę w 1987 r. za niebudowlaną i dopuszczenie lokalizacji budynku ścianami z otworami okiennymi w odległości mniejszej niż 4 m. Zdaniem skarżącej, przepis art. 51 ust. 1 pkt 4 P.b. z 1994 r. zamieszczony jest w rozdziale 5 "Budowa i oddawanie budynków do użytkowania", zatem dotyczy on jedynie robót budowlanych w toku a także przekazywania obiektów do użytku. Nie ma zastosowania do robót zakończonych i przekazanych do użytkowania ponad trzydzieści lat temu, pod rządami obecnie nieobowiązujących przepisów. W stosunku do obiektów już użytkowanych zastosowanie mają przepisy rozdziału 6 P.b. z 1994 r. "Utrzymanie obiektów budowlanych". Dlatego w pierwszej instancji przedmiotem postępowania był niewłaściwy stan techniczny obiektu, w szczególności pod względem występowania zagrożenia pożarowego, co jest likwidowane w trybie art. 66 P.b. z 1994 r. Natomiast postępowanie odwoławcze dotyczyło nie stanu technicznego budynku, lecz niezgodności budynku z prawem. W konsekwencji organ odwoławczy zmienił przedmiot sprawy do czego nie jest uprawniony, zatem dopuścił się rażącego naruszenia prawa.

Odnośnie doprecyzowanej przez PWINB podstawy prawnej skarżąca wywiodła, że rażącym naruszeniem zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 §1 K.p.a.) jest zastosowanie art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. z 1994 r. do usuwania stanu zaakceptowanego w projekcie i zatwierdzonego w pozwoleniu na budowę. W jej ocenie, przepis ten znajduje zastosowanie, gdy inwestor nie dopuścił się odstępstw od projektu i warunków pozwolenia na budowę, ale wykonał roboty budowlane w sposób istotnie odbiegający od przepisów i naruszył je tak dalece, że wymaga to interwencji nadzoru budowlanego. Odstępstwo musi być jednak istotne, czego organ nie rozważył i nie umotywował. Nawiązując do treści art. 36a ust. 5 P.b. skarżąca wywiodła, że odstępstwa istotne to dotyczące zagospodarowania działki lub terenu, charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego oraz warunków niezbędnych do korzystania z obiektu przez osoby niepełnosprawne, nadto istotne znaczenie ma także sposób użytkowania obiektu i ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy. Istotne odstępstwo istnieje więc wówczas, gdy narusza uzasadnione interesy osób trzecich w rozumieniu art. 5 ust. 2 P.b. z 1994 r., zmienia jakościowo obiekt budowlany lub może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, bądź zagrożenie dla środowiska. Chodzi o jaskrawe odstępstwa od przepisów, które winno się badać na tle konkretnego stanu faktycznego. W ocenie skarżącej, stwierdzone w sprawie naruszenie nie ma charakteru istotnego, czego organ nie wyjaśnił, a co skutkuje wadliwością decyzji w zakresie niepełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Powołując regulację art. 108, art. 103 ust. 1 i 2 P.b. z 1994 r. skarżąca wywiodła, że zastosowanie obecnie obowiązujących przepisów dotyczących budowy obiektów do budowy zakończonej pod rządami P.b. z 1974 r. stanowi naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz. Tymczasem organy administracji publicznej orzekają według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydawania rozstrzygnięcia, a nadto kierują się zasadą legalności (art. 6 K.p.a. i art. 7 Konstytucji RP). Brak jest także przepisu upoważniającego organy nadzoru budowlanego do interwencji wobec budynku leganie wybudowanego i użytkowanego przed 1 stycznia 1995 r., w szczególności nie upoważnia do tego przepis art. 1 P.b. z 1994 r. Jeżeli użytkowany obiekt budowlany stwarza aż tak duże zagrożenie, to organy nadzoru budowlanego mogą go doprowadzić do właściwego stanu technicznego na podstawie art. 66 P.b. z 1994 r.

Zdaniem skarżącej, konsekwencją wydania zaskarżonej decyzji jest konieczność zamurowania otworów okiennych w pokojach mieszkalnych, a więc w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, co jest niezgodne z § 57 WT z 2002 r. nawet przy przyjęciu, iż nastąpi to przy użyciu materiałów częściowo przepuszczających światło. Zamurowanie okien pozbawi pokoje naturalnej wentylacji grawitacyjnej, a w konsekwencji pozbawi pomieszczenie mieszkalne przymiotu pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi. Skutkiem wykonania decyzji będzie to, że w całym budynku mieszkalnym nie będzie ani jednego pomieszczenia o przewidzianym prawem dostępie naturalnego oświetlenia, gdyż reszta pomieszczeń położona jest od północnej strony, co w naturalny sposób ogranicza dostęp światła słonecznego. Wobec wybudowania wysokiej ściany oddzielenia przeciwpożarowego po granicy działki, jej budynek mieszkalny zlokalizowany 3,0 m od granicy tej działki ścianą czy to z otworami czy też bez otworów, w żadnym przypadku nie wpływa ujemnie na nieruchomość sąsiednią i nie utrudnia jej zabudowy i użytkowania.

VII. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił dodatkowo w sposób następujący:

- nie doszło do naruszenia art. 16 § 1 K.p.a., bowiem nie jest znana treść udzielonego skarżącej w 1987 r. pozwolenia na budowę, zwłaszcza w sytuacji gdy posadowienie budynku skarżącej jest niezgodne z warunkami technicznymi obowiązującymi w dacie budowy budynku oraz obowiązującymi obecnie;

- PINB prowadził postępowanie "w sprawie budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na działkach nr ew. gr. [...] i [...], położonych w B. przy ul. [...]" a nie w sprawie stanu technicznego obiektu. Niezasadny jest więc zarzut zmiany przedmiotu postępowania w postępowaniu odwoławczym;

- naruszenie § 12 WT jest istotne, także w świetle treści art. 36a P.b. z 1994 r., bowiem dotyczy zagospodarowania terenu oraz zarówno w dacie budowy budynku jak i obecnie wymagałoby dodatkowych uzgodnień bądź pozwoleń;

- wydana decyzja dopuszcza rozwiązanie alternatywne pozwalające na zachowanie doświetlenia pomieszczeń mieszkalnych. Organ przypomniał, że rozstrzygnięcie jest konsekwencją naruszenia przez inwestora warunków technicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

VIII. Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

IX. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że kontrolując legalność decyzji PWINB z [...] grudnia 2020 r. sąd orzeka w warunkach art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Regulacja ta oznacza, że powstaje relacja związania między sądem który skargę uwzględnił a organem ponownie rozpoznającym sprawę i sądem kontrolującym legalność ponownie wydanej decyzji administracyjnej. W relacji tej nie ma miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu. Organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą więc formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem sądu wcześniej wyrażonym, natomiast mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc obowiązującą tylko w przypadku zmiany prawa bądź zmiany istotnych okoliczności faktycznych (vide np. wyrok w sprawie I OSK 4162/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem sądu, ocena prawna sformułowana w sprawie II SA/Bk 342/20 wiązała PWINB ponownie rozpoznającego odwołanie od decyzji PINB z [...] listopada 2019 r. oraz wiąże sąd kontrolujący wydaną przez ten organ decyzję. Nie wystąpiły bowiem zmiany stanu prawnego bądź zmiany stanu faktycznego zwalniające z wyżej opisanego związania.

W szczególności nie ma sporu co do tego, że PWINB orzekał w identycznych okolicznościach faktycznych sprawy. Na zmianę w tym zakresie nie wskazywała skarżąca, jak również nie wynika ona z akt sprawy.

Nie doszło również do zmiany stanu prawnego mającej znaczenie z punktu widzenia art. 153 P.p.s.a. Między wydaniem przez PWINB poprzedniej decyzji w dniu [...] marca 2020 r. a wyrokiem z 22 września 2020 r. w sprawie II SA/Bk 342/20 (uchylającym tę decyzję) doszło co prawda do zmiany stanu prawnego, ale pozostaje ona bez wpływu na wynik sprawy niniejszej. Ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. (Dz. U. poz. 471 ze zm.) znowelizowano z dniem 19 września 2020r. m.in. ustawę z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane modyfikując zasady prowadzenia postępowania legalizacyjnego, w tym wprowadzając uproszczone postępowanie legalizacyjne (art. 48 i następne) oraz zmieniając niektóre elementy postępowania naprawczego (art. 50-51). Zmiana ta jest jednak irrelewantna w kontrolowanym przypadku.

Zgodnie bowiem z art. 25 ustawy nowelizującej, do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Wskazać należy, że w przepisie tym posłużono się terminem "sprawa wszczęta i niezakończona" a nie "postępowanie wszczęte i niezakończone". Nie powiązano też stosowania przepisów poprzednich bądź nowych z zakończeniem postępowania decyzją ostateczną ale z zakończeniem sprawy. Skoro więc sprawę kontrolowaną w niniejszym przypadku wszczęto w lipcu 2019 r., zaś w dniu [...] września 2020 r. "sprawa" nie była prawomocnie zakończona, bowiem od poprzedniej decyzji PWINB z [...] marca 2020 r. została wniesiona skarga do sądu administracyjnego, a ten decyzję uchylił [...] września 2020 r. – zastosowanie znajduje ustawa P.b. w brzmieniu sprzed nowelizacji, czyli w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. Prawidłowo zatem PWINB powołał się na art. 25 ustawy nowelizującej w podstawie prawnej rozstrzygnięcia.

Niezależnie jednak nawet od powyższego zauważyć trzeba, iż wspomniana nowelizacja nie zmodyfikowała przepisów art. 50-51 P.b. z 1994 r. w zakresie objętym sporem w sprawie niniejszej, tj. przesłanek, których wystąpienie zadecydowało o wdrożeniu tego trybu (wymienionych w art. 50 ust. 1 pkt 1-4 oraz art. 51 ust. 7), jak również sposobu jego przeprowadzenia w odniesieniu do regulacji art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 P.b.

Związanie oceną prawną sformułowaną w sprawie II SA/Bk 342/20 pozostawało więc aktualne dla PWINB oraz pozostaje takim dla obecnie orzekającego sądu. Jeśli więc sąd w poprzedniej sprawie przesądził określone kwestie, nie mogą być one przedmiotem ponownej oceny w niniejszym postępowaniu. W konsekwencji zarzuty kwestionujące już raz sformułowaną ocenę sądu należy uznać za niezasadne.

X. Zdaniem sądu, wskazane związanie dotyczy następujących zagadnień: dopuszczalności zastosowania przepisów P.b. z 1994 r. o postępowaniu naprawczym (art. 50-51) w stosunku do otworów okiennych (usytuowanych od strony działki nr [...]) w budynku mieszkalnym wybudowanym na podstawie pozwolenia na budowę z [...] marca 1987 r. i do chwili obecnej użytkowanym, braku naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 K.p.a.) w przypadku zastosowania art. 50 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 P.b. z 1994 r. oraz naruszenia zasady lex retro non agit. Tylko przypominająco wskazać należy, że sąd w sprawie II SA/Bk 342/20 jednoznacznie wskazał, iż: zastosowanie przepisów art. 50-51 P.b. z 1994 r. w sytuacji jaka ma miejsce w sprawie niniejszej stanowi realizację zasady retrospektywności a nie retroaktywności prawa, bowiem chodzi o zastosowanie nowych przepisów do stanu ciągle istniejącego, który nie zakończył się pod rządami ustawy poprzednio obowiązującej (lex retro non agit jest zakazem stosowania przepisów nowych, nieobowiązujących jeszcze w dacie zaistnienia określonego zdarzenia prawnego, które już się zakończyło pod rządami poprzednich przepisów); nie narusza też zasady trwałości decyzji ostatecznych, bowiem nie stanowi ponownej oceny legalności decyzji o pozwoleniu na budowę, ale sprowadza się do oceny wykonania obiektu budowlanego zgodnie bądź niezgodnie z przepisami prawa (w tym zakresie trafnie wskazał organ, iż nie kontrolował decyzji o pozwoleniu na budowę, bowiem nie jest znana jej treść). Sąd w sprawie II SA/Bk 342/20 jednoznacznie przesądził, iż organ powinien uzupełnić swoją decyzję o trzy kwestie: wskazać prawidłową normę z art. 50 ust. 1 P.b. z 1994 r., stanowiącą punkt wyjścia do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy (przesądził przy tym brak istnienia zagrożenia pożarowego wynikającego ze zbliżenia ściany budynku inwestorów do granicy działki nr [...], a także brak możliwości – tak na podstawie przepisów o warunkach technicznych budynków z 1980 r. jak i obecnych - posadowienia ściany z otworami okiennymi w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką sąsiednią "nawet na działce, która była niezabudowana i mająca inne przeznaczenie" oraz i to, że wydanie nakazu likwidacji otworów okiennych nie jest nakazem dokonania kolejnego naruszenia prawa tj. § 57 warunków technicznych z 2002 r. w zakresie pozbawienia pokoi mieszkalnych przeznaczonych na stały pobyt ludzi naturalnego oświetlenia, vide s. 17, 18 i 21 uzasadnienia wyroku w sprawie II SA/Bk 342/20); wskazać termin wykonania obowiązków; w przypadku zastosowania art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. z 1994 r. – uzasadnić czy stwierdzone naruszenie przepisów ma charakter istotny.

XI. W ocenie sądu, zalecenia poprzedniego wyroku zostały zrealizowane w stopniu uzasadniającym oddalenie skargi, choć działanie organu nie jest wolne od nieprawidłowości. Należy jednak zaznaczyć, że sąd administracyjny uwzględnia skargę nie w każdym przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, ale w przypadkach ściśle określonego naruszenia, tzn. gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy; gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; gdy stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" P.p.s.a.). W konsekwencji za wyjątkiem wystąpienia podstawy do wznowienia postępowania, stwierdzone naruszenie – aby prowadziło do uwzględnienia skargi - powinno mieć istotny wpływ na wynik sprawy (w przypadku naruszenia prawa materialnego) bądź powinno być tego rodzaju, że mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (w przypadku naruszenia przepisów procesowych). Tej kategorii naruszeń sąd w sprawie niniejszej nie stwierdził.

XII. Przede wszystkim organ uzupełnił podstawę prawną rozstrzygnięcia o przepis art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b z 1994 r., w którym sformułowano przesłanki zastosowania trybu naprawczego jako prowadzenie (w rozpoznawanym przypadku zrealizowanie) robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach. PWINB wskazał, że w tym konkretnym przypadku naruszonymi przepisami są normy warunków technicznych:

- obowiązujące w dacie budowy obiektu, tj. § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. nr 17, poz. 62 ze zm.), dalej: WT z 1980 r., zgodnie z którym: Budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych (ust. 1); Przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m (ust. 2);

- a także normy obowiązujące obecnie, tj. § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. poz. 1065 ze zm.), dalej: WT z 2002 r., zgodnie z którym jeżeli z przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż: 1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy; 2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy.

Nie ulega tymczasem wątpliwości, że odległość ściany budynku mieszkalnego inwestorów, w której usytuowane są przeszklenia pełniące rolę okien, od granicy działki sąsiedniej nr [...] jest mniejsza niż 4 m (wynosi 3,0m-3,95 m).

Wskazał również organ termin wykonania obowiązków jako do 31 grudnia 2021 r., wypełniając zalecenia sądu w tym zakresie.

Skarżąca zarzuca niewyjaśnienie powodów uznania przez organ za istotne naruszenia przepisów o warunkach technicznych jeśli chodzi o odległość ściany budynku od granicy z działką sąsiednią nr [...]. Wyczerpujące ustosunkowanie się do tej kwestii nastąpiło dopiero w odpowiedzi na skargę, w której organ wskazał, iż naruszenie dotyczy projektu zagospodarowania terenu i wymagałoby jako takie dodatkowych uzgodnień i pozwoleń, co wynika z art. 36a P.b. z 1994 r. Nie ulega wątpliwości, iż powyższy brak uzasadnienia zaskarżonej decyzji stanowi naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Należy jednak zauważyć, jak wyżej wskazano, iż do uwzględnienia skargi prowadzi wyłącznie naruszenie przepisów procesowych mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a.). Z takim nie mamy w sprawie do czynienia, gdyż stwierdzone naruszenie przepisów o warunkach technicznych w zakresie usytuowania otworów okiennych w ścianie zbliżonej do granicy działki na odległość mniejszą niż 4 m ma sui generis istotny charakter.

Uważna lektura uzasadnienia wyroku w sprawie II SA/Bk 342/20 prowadzi do wniosku, że odnośnie "istotności" naruszenia przepisów prawa wymaganej przez art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. sąd sformułował następujące stanowisko: o "istotności" świadczy naruszenie takich przepisów jak warunki techniczno-budowlane lub przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, natomiast nie świadczy samo porównanie "rozwiązań przewidzianych w zatwierdzonym projekcie budowlanym i warunków udzielonego pozwolenia z przepisami obowiązującymi w dacie wydawania pozwolenia na budowę". Nie ulega wątpliwości, że naruszenie przepisów o odległości ściany z otworami okiennymi od granicy działki sąsiedniej jest – w rozumieniu przez sąd wskazanym – naruszeniem przepisów o warunkach technicznych, zarówno obowiązujących w dacie budowy jak i obecnie. Jest więc naruszeniem sui generis istotnym. Po wtóre, skoro inwestor nie dysponuje treścią dokumentacji projektowej i treścią pozwolenia na budowę – ustalenie istotności naruszenia w sprawie niniejszej nie jest oparte na "prostym porównaniu" rozwiązań w tych dokumentach przyjętych z przepisami. A jednocześnie nie ma uzasadnionych podstaw by przyjąć, że pozwolenie na budowę takie niezgodne z normami rozwiązania zakładało w sytuacji, gdy przepisy wówczas obowiązujące o warunkach technicznych jednoznacznie taką możliwość wykluczały i to nawet – jak wskazał sąd w sprawie II SA/Bk 342/20 na s. 17 uzasadnienia – w przypadku sąsiednich działek mających charakter niebudowlany. Innymi słowy, kwalifikacja naruszenia jako istotnego nie jest więc w sprawie niniejszej oparta na prostym porównaniu rozwiązań projektowych z przepisami ale na ocenie, że chodzi o niezgodność z przepisami o warunkach technicznych ustanawiającymi jednoznacznie brzmiące normy odległościowe, przy braku norm prawnych zezwalających – w tym konkretnym przypadku – na odstępstwo od tych norm. Argumentacja skarżącej o wąskim charakterze obszaru na działce nr [...] możliwym do zabudowy nie jest, jak wyżej wskazano, relewantna prawnie. Nie sposób jej bowiem wpasować w ramy prawne wynikające z treści § 12 WT z 1980 r. jak i § 12 WT z 2002 r. Mamy więc do czynienia z sui generis istotnym naruszeniem przepisów w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b.

Należy także wskazać, że zarówno § 12 WT z 1980 r. jak i § 12 WT z 2002 r. zamieszczone zostały w częściach tych rozporządzeń dotyczących sytuowania budynków na działce (działy 2 obydwu rozporządzeń zatytułowane "Warunki i wymagania obowiązujące przy sytuowaniu budynków"). Szczegółowy sposób usytuowania budynku na działce przedstawiony jest w części rysunkowej projektu zagospodarowania terenu (§ 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, Dz. U. z 2018 r., poz. 1935, obecnie § 15 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju z 11 września 2020 r. w sprawie zakresu i formy projektu budowlanego, Dz. U. z poz. 1609 ze zm.). Zgodnie zaś z art. 36a ust. 5 pkt 1 P.b. z 1994 r., odstąpienie od projektu zagospodarowania terenu jest odstąpieniem istotnym verba legis. Przyznała to sama skarżąca na s. 4 skargi. Zwróciła nadto uwagę, iż naruszeniem istotnym jest również takie, które ingeruje w uzasadnione interesy osób trzecich. Wskazać więc trzeba, że niewątpliwie naruszenie normy prawnej nakazującej zachowanie określonych odległości ścian z otworami okiennymi od granicy działek ingeruje w uzasadnione interesy osób trzecich, bowiem zmienia zakres oddziaływania obiektu wymuszając na inwestorach działek sąsiednich przewidzenie rozwiązań prawnych uwzględniających stwierdzone nieprawidłowości. Narusza więc w sposób istotny uprawnienia właścicieli działek sąsiednich. Skarżąca zarzucając organowi niewyjaśnienie przesłanki istotności naruszenia takie naruszenie sama wskazuje więc jako istotne.

Słusznie wskazał organ, że brak możliwości sytuowania ściany z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości mniejszej niż 4 m ma na celu nie tylko zapewnienie ochrony przeciwpożarowej, ale także zapewnienie ochrony interesów osób trzecich. Obiekt budowlany należy projektować i budować w taki sposób, aby zapewnić poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. z 1994 r.).

Sąd stwierdza, iż skarżąca próbuje wykazać wystąpienie w dacie wydawania pozwolenia na budowę przesłanek umożliwiających zatwierdzenie projektu budowlanego przewidującego odstępstwo od wymagania usytuowania ściany z otworami okiennymi w odległości 4 m. Powtórnie należy jednak zauważyć, że możliwość taka istniała wyłącznie dla ściany bez otworów okiennych i drzwiowych (§12 ust. 1 zdanie ostatnie WT z 1980 r.), podobnie jak i obecnie (§ 12 ust. 1 pkt 2 WT z 2002 r.), ewentualnie przy zachowanej odległości 8 m od budynku na działce sąsiedniej (§ 12 ust. 2 WT z 1980 r.).

Nie wyklucza kwalifikacji naruszenia jako istotnego wykonanie ściany oddzielenia ppoż w budynku usługowym na działce nr [...]. Jak wskazał sąd w sprawie II SA/Bk 342/20, przesłanki z art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 P.b. są niezależne. Dodać należy, że o tym czy naruszenie jest istotne decyduje jego charakter. "Istotności" naruszenia przepisów w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. nie kwalifikuje się przez pryzmat późniejszych działań podjętych przez właściciela na działce sąsiedniej, zwłaszcza gdy sposób zabudowy jego działki determinowało niezgodne z prawem usytuowanie budynku objętego postępowaniem naprawczym. Wykonanie więc ściany oddzielenia ppoż między zewnętrznymi ścianami budynków na sąsiednich działkach, jako warunku sytuowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe (§ 272 ust. 3 WT z 2002 r.) nie wyklucza kwalifikacji naruszenia § 12 WT tak według przepisów z 1980 r. jak i z 2002 r. jako naruszenia istotnego. Niedostateczność uzasadnienia zaskarżonej decyzji w tym zakresie nie miała zatem istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a.

Podkreślić także należy, że skarżącej w sprawie niniejszej nie zarzucono samowoli budowlanej polegającej na zrealizowaniu budynku bez pozwolenia na budowę, do której mogłyby zostać zastosowane przepisy P.b. z 1974 r. (art. 103 ust. 2 P.b. z 1994 r.). Podobnie nie było wątpliwości o istnieniu pozwolenia na budowę budynku, nie było między stronami sporu o datę powstania budynku i wykonania otworów okiennych, co więcej – nie było też sporu o niezgodność usytuowania otworów w tej ścianie z przepisami o warunkach technicznych. Stwierdzono zaś rodzaj samowoli polegającej na wykonaniu otworów okiennych w sposób istotnie odbiegający od warunków technicznych. Do takich zaś samowoli, jak wskazał sąd w sprawie II SA/Bk 342/20, można stosować przepisy obecnie obowiązujące o postępowaniu naprawczym, w szczególności art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 7 P.b. z 1994 r. W szczególności zgodnie z art. 51 ust. 7 P.b. z 1994 r. przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.

XIII. Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące spowodowania wykonaniem decyzji naruszenia § 57 WT z 2002 r. w zakresie zapewnienia naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II OSK 1445/17, przepisy § 57 ust. 1 i § 58 ust. 1 pkt 1 i 2 WT z 2002 r. nie dotyczą skutków likwidacji samowoli budowlanej. Wymagania wynikające z tych przepisów, dotyczące zapewnienia odpowiedniego dopływu światła do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi stosuje się do robót budowlanych zgodnych z prawem. Nadto sąd w sprawie II SA/Bk 342/20 wskazał, iż "wydanie nakazu likwidacji w budynku mieszkalnym otworów okiennych, nie jest nakazem dokonania kolejnego naruszenia prawa tj. § 57 warunków technicznych z 2002 r. w zakresie pozbawienia pokoi mieszalnych przeznaczonych na stały pobyt ludzi naturalnego oświetlenia, w sytuacji gdy obiekt budowlany posiada istotne odstępstwa". Organ też nie nakazał bezwzględnego zamurowania otworów okiennych w ścianie budynku od strony działki nr [...] (tzn. nie nakazał zrealizowania litego oddzielenia), ale ich likwidację bądź wypełnienie materiałem przepuszczającym światło takim jak luksfery, cegła szklana bądź inne przeszklenie o wskazanej odporności ogniowej nie mniejszej niż E30. Wymienione materiały z jednej strony przepuszczają światło dzienne, z drugiej zaś posiadają cechy podstawowego budulca ściennego jakim jest np. cegła, bloczek czy pustak, a pomimo przezroczystości uniemożliwiają patrzenie przezeń (na s. 2 opinii ppoż mgr inż. T. Łozowskiego znajduje się informacja, z której wynika iż ściana ppoż budynku na działce nr [...] również może posiadać otwory (naświetle), co tym bardziej uzasadnia wskazany przez PWINB materiał budowlany do wypełnienia spornych otworów). Z kolei "inne przeszklenie" organ uwzględnił w decyzji z uwagi na ciągły postęp technologiczny, także w zakresie materiałów budowlanych. W ocenie sądu, w sprawie nie ma znaczenia, że wstawione w sporny otwór przeszklenie nie otwiera się, nie jest uchylne, bowiem funkcją okna jest nie tylko jego otwieranie, np. w celu przewietrzenia pomieszczenia, ale również doświetlenie tego pomieszczenia.

Podobnie zarzut zmiany przedmiotu postępowania przez PWINB jest niezasadny. Zakres bowiem ponownego rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym determinowany był oceną prawną sądu w sprawie II SA/Bk 342/20. Sąd zaś jednoznacznie wskazał, że tryb postępowania naprawczego wedle ustawy P.b. z 1994 r. został wybrany prawidłowo w stosunku do sporu o istnienie otworów okiennych i wystarczających zabezpieczeń ppoż w ścianie budynku mieszkalnego inwestorów. Tą oceną prawną PWINB był związany. Dlatego argumenty skargi o konieczności zastosowania trybu dotyczącego oceny użytkowania obiektu budowlanego nie zasługują na uwzględnienie.

XIV. Sąd z urzędu również dostrzega (art. 134 § 1 P.p.s.a.), iż w zaskarżonej decyzji zabrakło jednoznacznego wskazania przepisu prawa przewidującego nakazaną klasę odporności ogniowej materiałów mających wypełnić istniejące otwory okienne. Okoliczność ta nie była jednak objęta sporem ani w poprzedniej sprawie II SA/Bk 342/20, ani nie jest przedmiotem zarzutu skargi obecnie rozpatrywanej. Uzasadnienie w tym względnie znalazło się w decyzji PWINB z [...] marca 2020 r. uchylonej przez sąd w sprawie II SA/Bk 342/20. Organ wskazał wówczas na § 232 ust. 6 WT z 2002 r., zgodnie z którym w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, przy czym klasa odporności ogniowej wypełnień nie powinna być niższa niż E 30 dla ściany oddzielenia przeciwpożarowego REI 60 wymaganej dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz gdy zewnętrzna ściana budynku o klasie REI 60 nie stanowi obudowy drogi ewakuacyjnej.

Sąd z urzędu również zauważa, że z dokumentacji zdjęciowej załączonej do protokołu kontroli z [...] marca 2019 r., a także z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, wynika iż przeszklenia w ścianie od strony działki nr [...] mają charakter zarówno okien jak i drzwi balkonowych. Nie może być zatem wątpliwości na etapie wykonania dobrowolnego bądź przymusowego zaskarżonej decyzji, że użyte przez PWINB określenie w rozstrzygnięciu "otwory okienne" obejmuje zarówno stricte okna jak i szklane drzwi balkonowe. Otwory w ścianie budynku wypełnione przezroczystymi przegrodami zapewniającymi dostęp światła dziennego oraz widok, nazwane potocznie drzwiami balkonowymi, pełnią niewątpliwie taką samą funkcję jak okna. W języku potocznym za otwór okienny uznaje się otwór w ścianie budynku umożliwiający dostęp światła do wnętrza budynku, jak również widok na zewnątrz budynku. Zarówno więc okno sensu stricte jak i drzwi balkonowe są "otworami okiennymi", bowiem pełnią tę samą zasadniczą funkcję związaną z zapewnieniem dostępu światła i widoku.

XV. W pozostałym zakresie brak jest również podstaw do uwzględnienia skargi. Zarzuty naruszenia przepisów procesowych, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. nie mogą być uznane za skuteczne. Obowiązek wszechstronnego zgromadzenia i oceny materiału dowodowego miał w sprawie niniejszej zakres zawężony z uwagi na związanie oceną prawną sformułowaną w sprawie II SA/Bk 342/20, w której sąd przesądził większość spornych zagadnień, obecnie powtórzonych w skardze jako zarzuty, jednak nieskutecznie. Zakres zaś uwzględnienia interesów poszczególnych stron postępowania był determinowany stanowiskiem sądu z poprzedniej sprawy oraz przepisami o warunkach technicznych, co wyżej wyjaśniono. Z kolei stwierdzone naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. w ocenie sądu nie było tego rodzaju, że dyskwalifikowało zaskarżoną decyzję. W tym względzie wypada podkreślić, że na dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy decyzji reformatoryjnej zwracał już uwagę sąd w sprawie II SA/Bk 53/20 (s. 9 uzasadnienia), jak również sąd w sprawie II SA/Bk 342/20 (s. 22 uzasadnienia).

XVI. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi.

Stanowisko WSA w Warszawie w sprawie VII SA/Wa 2011/20, wynikające z wydruku wyroku z uzasadnieniem złożonych już po wydaniu wyroku w sprawie niniejszej, nie mogło być wzięte pod uwagę. Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 (która to sytuacja nie wystąpiła w sprawie).

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzeń Przewodniczącego Wydziału II WSA w Białymstoku z 24 marca 2021 r. i 13 kwietnia 2021 r. wydanych w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. Z 2020 r., poz. 374 ze zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r. Przesunięcie terminu rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym z 13 kwietnia 2021 r. na 14 kwietnia 2021 r. nastąpiło z uwagi na zawiłość sprawy.