Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3031/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i art. 3 pkt 22
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 7, 8, 77 § 1 i 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.), Sędzia NSA Jolanta Rudnicka, Sędzia del. WSA Robert Sawuła, Protokolant asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 2 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 674/12 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 674/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Wnioskiem z 30 listopada 2011 r. J. W. wystąpił do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – H. W. Do wniosku dołączył m.in. orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] o zaliczeniu H. W. do znacznego stopnia niepełnosprawności, zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy M. o wielkości użytków rolnych, informację KRUS o wysokości składki ustalonej J. W. oraz przekaz pocztowy emerytury H. W.

Decyzją z [...] grudnia 2011 r. Nr [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Rodzinie w M., odmówił J.W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że J. W. utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, które prowadzi. Posiada tytuł do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego w KRUS. Nie ma ustalonego prawa do renty ani emerytury. Ponadto codzienną opiekę nad matką H. W. świadczy wraz z najbliższymi zamieszkującymi we wspólnym gospodarstwie domowym.

Na skutek rozpoznania odwołania J. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z [...] grudnia 2011 r.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że J. W. jest podatnikiem podatku rolnego z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych, z czego [...] ha przeliczeniowych to grunty wydzierżawione. Jak wynika natomiast z informacji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w S. J. W. jest ubezpieczony w KRUS.

Kolegium wyjaśniło, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, które przyznawane jest opiekunowi osoby niepełnosprawnej jest zrekompensowanie tej osobie rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonymi przepisami kwoty oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Organ podkreślił, że osobą rezygnująca z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub niepodejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie może być rolnik, który musi przecież przynajmniej część czasu przeznaczyć na prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego, bez względu na to czy gospodarstwo jest zmechanizowane oraz bez względu na powierzchnię tego gospodarstwa. Kolegium wskazało, iż w sprawie niniejszej, bezspornym jest, że odwołujący prowadząc gospodarstwo rolne nie zalicza się do żadnych z wymienionych przypadków uzasadniających przyznanie świadczenia, bowiem nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. O czym świadczy m.in. znajdująca się w aktach sprawy informacja KRUS.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. W.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazanym wyżej wyrokiem z 24 sierpnia 2012 r. oddalił skargę J. W. na decyzję z [...] lutego 2012 r.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawą wydanych w niniejszej sprawie decyzji organów administracji stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Przytaczając treść powołanego przepisu, Sądu wskazał nadto, że art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych definiujący pojęcie "zatrudnienie lub innej pracy zarobkowej" nie wymienia w swej treści pracy w gospodarstwie rolnym. W ocenie Sądu skarżący J. W. nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczy o tym, m.in. znajdujące się w aktach administracyjnych zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w S. o wysokości składki oraz dowód opłaty składki KRUS. Sam skarżący również nie zaprzecza jakoby prowadził działalność rolniczą.

Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji uznał, że skarżący jako osoba podlegająca ubezpieczeniu społecznemu rolników, nie zrezygnował z pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani nie jest gotowy do podjęcia tak rozumianej pracy. Nie spełnia on, bowiem podstawowych kryteriów osoby bezrobotnej w rozumieniu przepisu art. 2 ust 2 pkt 1 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), który stanowi, że osobą bezrobotną jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Zdaniem Sądu za osobę rezygnującą z zatrudnienia nie może być uznany rolnik, nawet w sytuacji, gdy prowadzi on gospodarstwo przy pomocy innych osób. Dlatego też Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione. Organy orzekające w sprawie, zdaniem Sądu, w sposób prawidłowy i wyczerpujący zebrały materiał dowodowy w sprawie oraz dokonały właściwej jego oceny prawidłowo uznając, że żądanie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł J. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej w skrócie: P.p.s.a.), tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku z art. 1 i 2 oraz art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. poprzez brak należytej kontroli postępowania administracyjnego skutkującego oddaleniem skargi i nieuchyleniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2012 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, pomimo tego, że zostały one wydane z naruszeniem art.7, art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 8 K.p.a. polegającym na ustaleniu, iż organ wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sposób pozwalający na ustalenie, że skarżący nie zrezygnował z innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawna matką, podczas, gdy skarżący taką czynność dokonał;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit a w związku z art. 151 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonych decyzji mimo naruszenia prawa materialnego, które polegało na:

• błędnej wykładni art. 17 ust 1 o świadczeniach rodzinnych,

• błędnej wykładni art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych;

c) art. 141 § 4 w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez wadliwą konstrukcję uzasadnienia polegającą na wybiórczym przedstawieniu stanu sprawy i nieodniesieniu się do wydzierżawienia części gospodarstwa rolnego i korzystania przez skarżącego z pracy małżonki i dorosłych dzieci w gospodarstwie rolnym;

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit a w związku z art. 151 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonych decyzji, mimo, że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia a w konsekwencji całkowicie dowolnego ustalenia, że w sprawie nie zachodziły przesłanki uzasadniające odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego z tytułu opieki nad matką;

e) art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez niezawieszenie postępowania z urzędu pomimo przedstawienia postanowieniem z 28 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 116/12 przez Naczelny Sąd Administracyjny składowi 7 sędziów tego Sądu do rozstrzygnięcia budzące poważne wątpliwości zagadnienie prawne: "czy w świetle art. 17 ust 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi samo przez się negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego";

2. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), tj. art. 17 ust 1 związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na uznaniu, że prowadzenie przez skarżącego gospodarstwa rolnego stanowi negatywną przesłankę do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej autor przedstawił szczegółową argumentację na poparcie stawianych zarzutów oraz wskazał na prawidłową, jego zdaniem, wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, która powinna była być zastosowana przez Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zaś z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania sądowego. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a.

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez J. W. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 674/12, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie została oparta na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 P.p.s.a., zarówno naruszenia przepisów postępowania (pkt 2) jak i naruszenia przepisów prawa materialnego (pkt 1). W pierwszej kolejności rozważenia wymagają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

Za pozbawiony racji należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w związku z art. 1 i 2 oraz art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. poprzez brak należytej kontroli postępowania administracyjnego skutkującego oddaleniem skargi pomimo tego, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 8 K.p.a. Sąd w sposób wystarczający wykazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania J. W. świadczenia pielęgnacyjnego. Zauważyć należy, że kontrola Sądu I instancji odbywa się w granicach sprawy. Sąd zobowiązany jest rozstrzygać w oparciu o całokształt zgromadzonego i przedstawionego przez organ materiału dowodowego. Uzasadnienie zaś wyroku powinno odzwierciedlać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, a także stanowisk stron i podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. Wszystkie wymagane prawem elementy znalazły się w zaskarżonym wyroku. Sąd I instancji wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z art. 141 § 4 P.p.s.a., dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organ administracji przepisów prawa. Prawidłowe uwzględnienie ustaleń leżących u podstaw wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2012 r. nie może być, więc trafnym zarzutem kasacyjnym. Stąd należy uznać, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie naruszył art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a.

Za niezasadny należy uznać także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 151 tej ustawy poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonych decyzji mimo naruszenia prawa materialnego. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że zarówno Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Rodzinie w M., jak i organ odwoławczy dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa, tj. art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.).

W rozpatrywanej sprawie istotą sporu było rozstrzygnięcie, czy w świetle przepisów powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych posiadający i prowadzący gospodarstwo rolne rolnik, podlegający ubezpieczeniu w KRUS, może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną.

Powyższe zagadnienie stało się przedmiotem rozważań poszerzonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12 stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W tym miejscu wyjaśnić należy skarżącemu kasacyjnie, że zarzut naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony. Po pierwsze powołany przepis wskazuje w istocie na fakultatywny charakter uprawnienia sądu do jego zastosowania, a po drugie nawet, jeśli przyjąć, że uznanie sądu w tym zakresie nie może być dowolne i musi uwzględniać uwarunkowania danej sprawy, to w świetle uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz treści uchwały z 11 grudnia 2012 r. nie można obecnie temu uchybieniu przypisać cechy naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Dalej wskazać należy, że na podstawie art. 269 P.p.s.a. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego mają, co do zasady charakter wiążący. Sąd orzekający w sprawie, w której pojawia się zagadnienie prawne rozstrzygnięte już w uchwale, bez zgłoszenia wniosku o podjęcie tak zwanej "uchwały przełamującej", nie może wyrazić innego poglądu niż ten sformułowany w uchwale przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego uznając, że dotyczy ona także sytuacji prawnej skarżącego.

W uzasadnieniu uchwały wskazano w szczególności, że jakkolwiek przepis art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych odnosi się wprost do zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, których nie podejmuje lub z których rezygnuje, osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, a nie do tego, jaką działalność prowadzi ta osoba, to jednak ratio legis tego przepisu wskazuje, że chodzi tu o osobę, której wyłącznym źródłem utrzymania (dochodów) jest zatrudnienie lub inna praca zarobkowa w rozumieniu ustawy. Istota świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 ustawy, które zastąpiło dodatek stały regulowany w art. 27 ust. 1–3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), polega na tym, że świadczenie to jest adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i które nie podejmują lub rezygnują z tego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że nie jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania (dochodów) i to bez względu na wielkość tych dochodów. Przemawia za tym również wyłączenie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do osób, które otrzymują jakiekolwiek świadczenia (dochody) z innych tytułów, wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny podał także, że zasadniczo ocena normatywna spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub pracy zarobkowej w celu nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna odbywać się na gruncie pojęć ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale pojęcia "rolnik" ustawa ta nie definiuje. Definicję taką zawiera art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), zgodnie z którym, ilekroć w ustawie jest mowa o rolniku rozumie się przez to pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym. W myśl tej definicji rolnikiem jest osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Sąd nadmienił ponadto, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 3 pkt 6 stanowi, że ilekroć jest w niej mowa o gospodarstwie rolnym oznacza to gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków, jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy i stanowiący własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej.

W sensie ekonomicznym - jak wywodził Sąd w omawianej uchwale - prowadzenie gospodarstwa rolnego tym różni się od, wskazanych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, form aktywności zawodowej, że rolnik działa na własny rachunek, ponosząc ryzyko gospodarcze oraz podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W efekcie to rachunek ekonomiczny determinuje reżim pracy rolnika, a podejmowanie przez niego, w ramach zarządzania gospodarstwem, nawet nieracjonalnych z punktu widzenia gospodarczego działań, nie skutkuje pozbawieniem go zatrudnienia, ale wpływa jedynie na ekonomiczne wyniki działalności rolniczej. W rezultacie - na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych - do rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne nie ma zastosowania pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Sąd zaakcentował, że praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych, a to oznacza, iż nie jest możliwe uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny.

Przechodząc do kwestii regulacji prawnej, zawartej w art. 17 ust. 5 ustawy

o świadczeniach rodzinnych, który określa katalog negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wprawdzie nie wymieniono w nim osób podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu jako rolnicy, ale okoliczność ta niczego nie dowodziła. Wyłączenia zawarte w przepisie art. 17 ust. 5 tej ustawy nie odnoszą się, bowiem do określonych grup zawodowych, czy społecznych, lecz ograniczają dostępność świadczenia pielęgnacyjnego dla podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy. Tak, więc, aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne określony podmiot musi - po pierwsze, spełnić warunki, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, a po drugie - nie może być beneficjentem dochodów, wymienionych w ust. 5 tego przepisu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, treść art. 17 ust. 5 ustawy

o świadczeniach rodzinnych pozwala skonstruować obowiązującą normę prawną,

z której wynika, że rolnik prowadzący gospodarstwo rolne znajduje się w takiej sytuacji socjalno-ekonomicznej, która uniemożliwia mu przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał również, że celowe pominięcie przez prawodawcę prowadzenia gospodarstwa rolnego, przy wymienianiu form aktywności zawodowej w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie godziło w zasadę równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż zasada ta polega na tym, że równo winny być traktowane wszystkie podmioty prawa, podobne to jest charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną). W ocenie Sądu rolnicy, prowadzący gospodarstwo rolne nie mogą w równej mierze zrezygnować z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, co osoby wykonujące, określone w art. 3 pkt 22 tej ustawy, formy aktywności zawodowej. Są, bowiem w innej sytuacji ekonomicznej i socjalnej, aniżeli osoby świadczące pracę na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonujące pracę lub świadczące usługi na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych, a także prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, zwłaszcza, gdy się bierze pod uwagę sposób i warunki uzyskiwania środków utrzymania. W wypadku osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę szans zarobkowych na skutek poświęcenia czasu wyłącznie na opiekę nad bliską osobą niepełnosprawną. Ponadto wszystkie formy aktywności wymienione w powołanym przepisie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, określonemu w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.). W wypadku rolników, ich odmienne szanse i możliwości zarobkowe oraz różny tytuł ubezpieczenia wynikają zarówno z faktu prowadzenia gospodarstwa rolnego, jak i z odmiennego reżimu zabezpieczenia społecznego, określonego w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził dodatkowo, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest finansowe zrekompensowanie osobie rezygnującej z aktywności zawodowej, poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 tej ustawy) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne jest, bowiem formą świadczeń niepieniężnych, które należą do form wsparcia z pomocy społecznej. W myśl zaś art. 16 ust. 6b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne finansuje w całości wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zatem opłacanie ze środków publicznych składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe także może stanowić uzasadnione kryterium dyferencjacji statusu ubezpieczonych w zakresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Kierując się przedstawionymi wyżej argumentami, które Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni podziela, należało uznać, że w świetle art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowiło w rozpatrywanym przypadku negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. J. W. jest właścicielem gospodarstwa rolnego i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, a zatem nie można go było uznać za osobę rezygnującą z zatrudnienia, czy też niepodejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nawet w sytuacji, gdy wydzierżawia on część gospodarstwa i korzysta z pracy małżonki i dorosłych dzieci w tym gospodarstwie rolnym.

Wobec powyższego oceniając legalność zaskarżonego wyroku w granicach zaskarżenia i uznając, że nie narusza on prawa, a skarga kasacyjna jest niezasadna Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.