Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III ARN 66/93
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 1993-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Opłaty administracyjne
Podatki inne
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 3
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: ze zm.
journal: Dz.U. 1951 nr 41 poz. 312
law: Dekret z dnia 2 sierpnia 1951 r. o targach i targowiskach.
article: art. 40
journal: Dz.U. 1985 nr 14 poz. 60
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Teza: Na podstawie art. 15 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/ nie jest wyłączony obowiązek uiszczenia opłaty targowej za prowadzenie działalności handlowej na chodniku, niezależnie od ewentualnej odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. nr 14 poz. 60/.

TEZY

Na podstawie art. 15 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/ nie jest wyłączony obowiązek uiszczenia opłaty targowej za prowadzenie działalności handlowej na chodniku, niezależnie od ewentualnej odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. nr 14 poz. 60/.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Kolegium Odwoławczego (...) w przedmiocie poboru opłaty targowej na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 19 marca 1993 r. SA/Po 95/93

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA OZ w Poznaniu do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Dariusz H. użytkował w 1992 r. w okresie letnim teren na rogu przy ul. M. i Al. W. w S., przylegający do budynku Spółdzielni Mieszkaniowej (...), jako wieczystego użytkownika, prowadząc na tym terenie działalność handlową w podcieniu tego budynku przy chodniku.

Naczelnik Wydziału Finansowego Urzędu Miejskiego w S., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, decyzją z dnia 13 sierpnia 1992 r., wydaną na podstawie art. 15 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/ i uchwały (...) Rady Miejskiej z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie opłaty targowej oraz uchwały (...) Rady Miejskiej z dnia 22 czerwca 1992 r. w sprawie zmiany załącznika nr 2 do uchwały (...), ustalił, że Dariusz H. za każdy dzień handlu poza miejscami wymienionymi w par. 4 oraz w załączniku nr 1 do uchwały (...) powinien płacić z tytułu opłaty targowej kwotę 1.040.000 zł. W uzasadnieniu decyzji przyjęto, że opłacanie należności dzierżawnych za użytkowany teren nie zwalnia od opłaty targowej, przy czym targowiskiem jest każde miejsce, gdzie faktycznie prowadzony jest handel.

Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa (...) decyzją z dnia 26 listopada 1992 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W decyzji Kolegium Odwoławczego (...) uznano, że przepis art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, stanowiąc, że targowiskiem jest "wszelkie miejsce", w którym prowadzony jest handel, odnosi się zarówno do targowisk, których lokalizację ustaliła gmina na podstawie przepisów dekretu z dnia 2 sierpnia 1951 r. o targach i targowiskach /Dz.U. nr 141 poz. 312 ze zm./, jak również do każdego innego miejsca /chodnika na ulicy, placu, pasa przydrożnego itp./.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w P., rozpoznając sprawę ze skargi Dariusza H. na decyzję Kolegium Odwoławczego przy Sejmiku Samorządowym Województwa (...) z dnia 26 listopada 1992 r., wyrokiem z dnia 19 marca 1993 r., (...) uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od tego Kolegium na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów sądowych kwotę 50.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił poglądu wyrażonego w zaskarżonej decyzji, że targowiskami są także chodniki na ulicach i że dokonywanie sprzedaży jest wystarczającą okolicznością do uznania danego miejsca za targowisko. Powołując się na przepisy art. 1 i 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. nr 14 poz. 60/ Sąd ten stwierdził, że drogi publiczne mogą być wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem, polegającym na ruchu lub postoju pojazdów i ruchu pieszych.

Według art. 40 ust. 1 cyt. ustawy, wykorzystanie pasa drogowego w celach innych niż transportowe wymaga zezwolenia właściwego organu drogowego. Za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłaty /art. 4 i art. 40/, a w wypadkach zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia - kary pieniężne. Zdaniem sądu administracyjnego, nie można ocenić drogi publicznej jako targowiska w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W razie ustalenia, że skarżący prowadził działalność handlową na drodze publicznej, sąd administracyjny uznał, że nie byłoby podstaw do pobrania opłaty targowej, gdyż skarżącego obciążałby obowiązek zapłacenia opłaty za zajęcie pasa drogowego lub kary pieniężnej za zajęcie drogi bez zezwolenia zarządu drogowego. Dlatego na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję.

Od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w P. z dnia 19 marca 1983 r. wniósł rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, w której zarzucił rażące naruszenie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona. Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając w zaskarżonym wyroku, że opłatę targową pobiera się nie tylko na targowiskach, których lokalizację ustaliła gmina, lecz w każdym innym miejscu, w którym handel w określonych formach jest prowadzony, daje wyraz stanowisku zgodnemu z art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że targowiskami są "wszelkie miejsca, w których jest prowadzony handel z ręki, koszów, stoisk, wozów konnych, przyczep, pojazdów samochodowych itp., a także sprzedaż zwierząt, środków transportowych i części do środków transportowych.

W świetle powyższego nie jest konsekwentna ocena sądu administracyjnego, że w rozumieniu tego przepisu nie są targowiskami chodniki przy ulicach, skoro powszechnie wiadomo, że handel w różnych formach odbywa się również na chodnikach.

Stosownie do przepisu art. 15 ust. 3 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, opłatę targową pobiera się niezależnie od należności przewidzianych w odrębnych przepisach za korzystanie z urządzeń targowych.

Określenie w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych funkcji dróg publicznych i skutków prawnych w razie naruszenia przepisów tej ustawy nie wyłącza możliwości pobierania opłaty targowej z tytułu handlu prowadzonego przy chodniku /to jest "we wszelkim miejscu"/ na podstawie art. 15 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Ustawa ta nie wyłącza i nie uzależnia pobrania opłaty targowej od tego, czy działalność handlowa prowadzona była w pasie drogi publicznej, zajętym za zgodą lub zezwoleniem zarządu drogi. W tym świetle zaskarżony wyrok wydany został z rażącym naruszeniem przepisów prawa, wskazanym w zarzutach rewizji nadzwyczajnej. Z tego względu rewizja nadzwyczajna podlega na podstawie art. 422 par. 1 Kpc uwzględnieniu, a zaskarżony wyrok uchyleniu.

Poza powyższym uchybieniem przepisom prawa, Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd administracyjny, opierając się na błędnej przesłance prawnej, nie ocenił zaskarżonej decyzji na podstawie właściwych przepisów prawa materialnego, tj. powołanej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny nie zbadał takie legalności podstaw wymiaru skarżącemu najwyższej stawki opłaty targowej za każdy dzień handlu - tzw. opłaty karnej. Skarżący twierdził, że wykonywał działalność handlową w budynku, znajdującym się na nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej (...) za jej zgodą i umówioną opłatą. Handel odbywał się w podcieniu przy chodniku. Należy zatem wnikliwie zbadać w ocenie prawnej zasadności skargi, czy było to miejsce zajęte bezprawnie na ulicznym chodniku w pasie drogowym, czy w miejscu dozwolonym we wgłębieniu budynku. Nie wiadomo też, z jakich przyczyn i dlaczego określono zobowiązanie podatkowe skarżącego w najwyższej, a nie zwykłej stawce. Powstaje zatem kwestia oceny legalności wymierzenia skarżącemu określonej w decyzji wysokości opłaty skarbowej, a w szczególności, czy nie był to dowolny wymiar opłaty targowej, w oderwaniu od rzeczywistych dochodów, uzyskanych ze sprzedaży określonego rodzaju towarów z tytułu prowadzenia działalności handlowej w "innym miejscu" w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. Nie została także wyjaśniona kwestia, czy skarżący był uprzedzony o skutkach działalności handlowej w miejscu wykonywania handlu poza wyznaczonym targowiskiem i uporczywie ignorował polecenia władz miejskich. Nie ma zatem wyjaśnienia w sprawie podstaw ustalenia opodatkowania w wysokości określonej w decyzji, a nie według stawek obowiązujących na zorganizowanych targowiskach.

W tym świetle okazuje się, że nie ma warunków do ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu toczącym się w wyniku wniesienia rewizji nadzwyczajnej, co powoduje, stosownie do art. 422 par. 2 Kpc, konieczność przekazania sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu sądowi administracyjnemu.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.