Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1090/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 7
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: par. 17
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 326
law: Rozporządzenie MInistra Rolnictwa i Rozwoju Wsi  z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz  szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 46 poz 308
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi  z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej  lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 1 art. 14, 58
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności  jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia  bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2014r. przy udziale sprawy ze skargi K P na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P z dnia .... roku nr ... w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 oddala skargę


UZASADNIENIE

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w dniu [ ... ] 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P decyzją nr [ ... ] w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, na podstawie art. 7 ust. 1, 2 i 2 b, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170 poz. 1051), art. 23 ust. 2 i art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 1 ze zm.) w zw. z § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326 ze zm.) oraz w oparciu o art. 104 i 105 kpa :

- umorzył postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2010 w części dotyczącej działek rolnych oznaczonych symbolami S/S1, P/P1, R/R1

- przyznał K P płatności na rok 2010 w wysokości 181.138,22 zł w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 181.138.22 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 13.007,67 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości

- odmówił K P przyznania: płatności z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości 28.980,64 zł oraz przyznania płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych i nałożył sankcję w wysokości 14.623,60 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że powyższa decyzja została wydana po wnikliwej ponownej analizie zebranej w sprawie dokumentacji, na skutek decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P, który decyzją z dnia [ ... ] 2012r. nr [ ... ] uchylił decyzję organu I instancji z dnia 11 maja 2011r., którą to umorzono postępowanie w sprawie o przyznanie jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej w części dotyczącej działki rolnej S/S1 oraz przyznano wnioskodawcy jednolitą płatność obszarową na 2010r. w wysokości 181.138,22 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 13.007,67 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości a nadto odmówiono K P płatności z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych i nałożono sankcje, odpowiednio w kwocie 28.980,64 zł i 14.623,60 zł. Dalej Kierownik Biura Powiatowego w P podał, że strona we wniosku o płatności na rok 2010 zadeklarowała przy jednolitej płatności obszarowej powierzchnię kwalifikowaną 355,65 ha, natomiast w trakcie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu stwierdzono 345,40 ha. Ponieważ w toku postępowania administracyjnego K P wycofał część wniosku – w zakresie działek rolnych S/S1, P/P1 i R/R1 postępowanie w tym zakresie zostało umorzone na podstawie art. 105 § 1 kpa. Różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przy JPO wynosiła 10,25 ha (2,9676 %), płatność przyznano więc do powierzchni stwierdzonej, a kwota początkowa płatności została pomniejszona o dwukrotną różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną na podstawie art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. W dniu 11 czerwca 2010 r. wnioskodawca złożył zmianę do wniosku, zwiększając o 33,02 ha powierzchnię deklarowaną do JPO. Strona przekroczyła termin do składania zmian wniosku o 8 dni roboczych, albowiem upływał on z dniem 31 maja 2010 r. – zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Z tego względu należało zmniejszyć o jeden procent za każdy dzień roboczy kwotę płatności przypadającą na dodane powierzchnie (w sumie o 8 %) tj. o kwotę 1.484,82 zł. Ponadto wnioskodawca złożył w dniu 4 czerwca 2010r. w Biurze Powiatowym ARiMR w P oświadczenie o zaistnieniu siły wyższej lub wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, jednak do chwili wydania decyzji nie dostarczył jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej te okoliczności (do czego był zobowiązany na podstawie art. 75 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). Dodatkowo organ stwierdził, że wskazywane przez stronę zalania czy podtopienia nie są przypadkami siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, określonych w art. 31 rozporządzenia Rady (WE ) nr 73/2009. K P w pisemnych oświadczeniach wskazał, że uprawy nie były ubezpieczone ani nie została powołana komisja ds. szacowania szkód. Zdaniem organu już w dniu 4 czerwca 2010r. strona mogła złożyć zmianę do wniosku zwiększającą powierzchnię deklarowanych działek, a nie czynić tego dopiero 11 czerwca 2010r.

Organ I instancji wyjaśnił ponadto, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną ( 200,03 ha ) a powierzchnią stwierdzoną ( 111,48 ha ) przy UPO wynosiła (88,55 ha) tj. 79,4313 %, czyli przekroczyła 50 %, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz nałożenia sankcji w wysokości 28.980,64 zł.

W dalszej kolejności wskazano, że odmówiono także KP przyznania płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych i nałożono sankcję w wysokości 14.623,60 zł, ponieważ strona zadeklarowała w tym zakresie powierzchnię kwalifikowaną 70,55 ha, a w wyniku kontroli stwierdzono 0, 00 ha, czyli różnica wynosiła 100%. Kontrola na miejscu nie stwierdziła w ogóle istnienia uprawy kwalifikującej się do powyższej płatności. Wskazano, że na działkach, na których miała być uprawiana koniczyna inspektorzy terenowi nie ujawnili żadnych pozostałości po uprawie tej rośliny motylkowej. Były tam chwasty, co potwierdza też dokumentacja fotograficzna. Organ nie dał jednocześnie wiary twierdzeniom K P zawartym w odwołaniu z dnia 25 maja 2011r. na okoliczność uprawy koniczyny oraz przedłożonym oświadczeniom I S, A M, M B, M P i odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków w ww. zakresie.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P przywołał treść art. 78 kpa i wyjaśnił, że w okolicznościach niniejszej sprawy mógł odmówić przeprowadzenia dowodu z zeznań powyższych świadków albowiem stan faktyczny na gruntach strony w 2010r. został bezsprzecznie ustalony na podstawie kontroli metodą inspekcji terenowych, o czym świadczą protokoły znajdujące się w aktach sprawy.

K P zaskarżył w odwołaniu powyższą decyzję w zakresie, w jakim pomniejszono kwotę JPO o 8 % w związku ze złożeniem zmiany do wniosku po dniu 31 maja oraz w jakim odmówiono przyznania płatności UPO i do roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych z uwagi na przyjęcie, że nie było uprawy koniczyny.

W uzasadnieniu odwołania K P stwierdził, że powiadomienie organu I instancji o zaistnieniu siły wyższej w dniu 4 czerwca 2010 r. było wystarczające dla przyjęcia braku podstaw do nałożenia sankcji za zmianę wniosku po dniu 31 maja. Nie był w stanie przedstawić odpowiednich dowodów, gdyż wojewoda nie powołał komisji do oszacowania szkód w gospodarstwie rolnym i nie miał dokumentu wystawionego przez zakład ubezpieczeń, albowiem nie zawarł umowy ubezpieczeniowej dotyczącej ubezpieczenia upraw. Zadeklarowane uprawy koniczyny miały być prowadzone w 2010 roku na obszarze wskazanym we wniosku, ale w trakcie kontroli koniczyna była już zebrana, a pole było przygotowane do uprawy na następny sezon. Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych osób uczestniczących w zbiorze koniczyny, jej nabywców oraz osób prowadzących prace agrotechniczne przy tej uprawie. Zdaniem odwołującego organ niezasadnie odmówił przeprowadzenia tego dowodu naruszając przez to art. 7, 77 i 78 kpa. Przedmiotem dowodu była bowiem okoliczność mająca istotne znaczenie dla sprawy. Gdyby organ uwzględnił istnienie uprawy koniczyny na wskazanych działkach rolnych byłaby też podstawa do przyznania płatności UPO bez sankcji. Różnica między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną przy UPO powinna wynosić 18,00 ha, co stanowi 3,2766%.

Dyrektor OR Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P decyzją z dnia [ ... ] 2013 r. nr [ ... ] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że działki rolne zgłoszone przez wnioskodawcę były poddane kontroli na miejscu w dniach 1 października 2010r., 6 października 2010r., 27 grudnia 2010 i 21 marca 2011 r., a w ich trakcie ujawniono nieprawidłowości dotyczące różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną a powierzchnią stwierdzoną oraz w szczególności brak zadeklarowanej uprawy koniczyny. W dniu 11 czerwca 2010 r. wnioskodawca złożył zmianę do wniosku, zwiększając o 33,02 ha powierzchnię deklarowaną do JPO. K P przekroczył termin do składania zmian wniosku o 8 dni roboczych, albowiem zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia Komisji ( WE ) Nr 1122/2009 upływał on z dniem 31 maja 2010r. Z tego powodu zmniejszono o jeden procent za każdy dzień roboczy kwotę płatności JPO przypadającą na dodane powierzchnie (sumie o 8%). Wnioskodawca złożył co prawda w dniu 4 czerwca 2010r. w Biurze Powiatowym ARiMR w P oświadczenie o zaistnieniu siły wyższej lub wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, jednak do dnia wydania decyzji nie dostarczył jakiejkolwiek dokumentacji w tym zakresie, do czego był zobowiązany na podstawie art. 75 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Tym samym nie zachował prawa do otrzymania płatności JPO bez pomniejszenia o 8% (na dodane powierzchnie) na podstawie art. 75 ust. 1 tego rozporządzenia. Ponadto organ uznał, że z samego oświadczenia strony wynika, że nie chodziło o siłę wyższą, gdyż działaniami siły wyższej nie są lokalne podtopienia. Dyrektor Oddziału Regionalnego powołał się też na definicje klęski żywiołowej podkreślając m.in., że jej skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach. Organ II instancji wskazał nadto, że zgodnie z § 1a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności (Dz.U. Nr 46, poz. 308 ze zm.) dopuszczono jako dowód potwierdzający wystąpienie w 2010r. powodzi stanowiącej siłę wyższą lub nadzwyczajne okoliczności, o których mowa w art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 pisemne oświadczenie o jej wystąpieniu sporządzone przez rolnika, albo pisemne oświadczenia o jej wystąpieniu sporządzone przez dwóch świadków. Z treści ustaleń, a w szczególności zaś twierdzeń skarżącego nie wynika natomiast, by stan, który spowodował zniszczenie części upraw wnioskodawcy odpowiadał charakterystyce podanej przez organ (w tym okoliczności nadzwyczajne przekraczające zjawiska przyrodnicze typowe dla danej strefy klimatycznej). Zdaniem organu odwoławczego brak jakichkolwiek dowodów, by stan ten uznać za klęskę żywiołową.

W zakresie zakwestionowanej uprawy koniczyny organ II instancji stwierdził, że z prawidłowo przeprowadzonej kontroli działek rolnych I1/I2, J1/J2, K1/K2 położonych na działce ewidencyjnej [ ... ] (protokół z czynności kontrolnych i dokumentacja fotograficzna) wynika, że nie było na nich nawet resztek po zbiorach uprawy koniczyny. Uprawy tej nie prowadzono w ogóle, bądź też była ona na tyle znikoma, że nie mogła być uznana za uprawę w plonie głównym (stwierdzono ugór, brak resztek pożniwnych, tylko zgniłe chwasty). Oświadczenia osób mających uczestniczyć w zbiorze i uprawie koniczyny organ uznał za mało wiarygodne, gdyż sam wnioskodawca nie był w stanie podać szczegółowych terminów wykonywania poszczególnych prac "ze względu na upływ czasu". Ponadto organ wskazał, że K P wystąpił w dniu 4 czerwca 2010 r. do Urzędu Gminy M z wnioskiem o oszacowanie szkody w gospodarstwie z powodu suszy. W piśmie z dnia 16 kwietnia 2012r. strona przyznała zaś, że mimo lokalnej suszy znaczną część zbiorów udało się uzyskać, zwłaszcza z tej części upraw koniczyny, która została posiana w roku poprzedzającym. Dyrektor OR podkreślił też, że płatności rolne są przyznawane do gruntów kwalifikujących się do objęcia płatnościami, utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej. Wskazał również, że koniczyna ma silnie rozgałęziony system korzeniowy i nie można jej pomylić z innymi roślinami, a tym bardziej chwastami.

W skardze do WSA w Poznaniu K P wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając skarżonej decyzji naruszenie art. 3 ust. 2 pkt. 1, pkt. 2 oraz ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego polegające na bezzasadnej odmowie przyznania stronie wnioskowanych płatności.

W uzasadnieniu skargi K P stwierdził, że nie był w stanie przedstawić odpowiednich dowodów na okoliczność wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności z przyczyn niezależnych od niego, gdyż wojewoda nie powołał komisji do oszacowania szkód w gospodarstwie rolnym oraz nie posiadał dokumentu wystawionego przez zakład ubezpieczeń, nie zawarł bowiem umowy ubezpieczeniowej dotyczącej upraw. Organ miał dezinformować skarżącego w zakresie dokumentacji wymaganej dla wykazania nadzwyczajnych okoliczności, zamiast, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji , żądać dowodów na potwierdzenie, że stan, który spowodował zniszczenie upraw odpowiada charakterystyce klęski żywiołowej lub nadzwyczajnych okoliczności. Dowodem podtopień jest samo oświadczenie strony zawarte w zgłoszeniu dokonanym 4 czerwca 2010r., a ocena, że podtopienia te nie odpowiadają charakterystyce powodzi lub nadzwyczajnych okoliczności jest, według skarżącego, całkowicie dowolna. Wobec tego skoro zmiana do wniosku została zgłoszona 11 czerwca 2010r., a oświadczenie strony ma moc dowodu na wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, to obniżenie kwoty płatności JPO o 8% jest nieprawidłowe i narusza prawo.

Zadeklarowane uprawy koniczyny były prowadzone w 2010r. na obszarze wskazanym we wniosku, ale w trakcie kontroli koniczyna była już zebrana, a pole zostało przygotowane do uprawy na następny sezon. Skarżący podkreślił, że wnosił o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków, którzy uczestniczyli w obsiewie koniczyny, w 2010r. zebrali tę koniczynę z pól skarżącego a następnie nawet ją od wnioskodawcy kupili. Organ I instancji niezasadnie odmówił przeprowadzenia tych dowodów naruszając przez to art. 78 kpa. Organ odwoławczy stwierdził natomiast, że wszelkie dowody świadczą o tym, że na spornych działkach rolnych nie było uprawy koniczyny, bądź była ona na tyle znikoma, że nie mogła zostać uznana za uprawę, do której przysługiwałyby płatności.

Dyrektor OR ARiMR w P wniósł o oddalenie skargi, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu swojej decyzji.

Na rozprawie w dniu 12 lutego 2014r. pełnomocnik strony zarzucił dodatkowo naruszenie art. 78 § 1 kpa. Skarżący podkreślił, że ustalenia organu w kwestii uprawy koniczyny zostały poczynione głównie w oparciu o wyniki kontroli z października 2010 r., kiedy koniczyna była już zebrana. Na obszarze ok. 75 ha była prowadzona co roku inna uprawa, gdyż obejmuje on grunty orne, wobec czego po zebraniu koniczyny na przełomie czerwca i lipca 2010 r. pole zostało talerzowane i na gruncie nie było śladów tej uprawy. W 2009 r., o ile pamięta, na tym obszarze uprawiano koniczynę a w 2011 r. kukurydzę. Przed 2009r. sporne grunty nie były obsiane koniczyną. W październiku 2010 r. ziemia nie była ugorem i nie była zachwaszczona, gdyż została poddana talerzowaniu. Nie zapoznał się ze zdjęciami znajdującymi się na płycie CD, ale zapoznał się z treścią protokołu kontroli z czynności kontrolnych. Po okazaniu zdjęć (czarnobiały wydruk) skarżący wskazał zdjęcie nr CB 0026, które jego zdaniem jest najbardziej reprezentatywne i widać na nim, że było przeprowadzone talerzowanie. Strona podała ponadto, że susza, o której mowa w piśmie z dnia 16 kwietnia 2012r. nie miała decydującego znaczenia w sprawie, albowiem uprawa koniczyny miała w 2010 r. miejsce na obszarze deklarowanym we wniosku o płatności. Podtopienia były na działkach w gminie B, na obszarze ok. 12 ha. Komisja Wojewody celem oszacowania szkód się nie zebrała, gdyż podtopienia nie obejmowały całej gminy, nie miały charakteru globalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje:

Zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem badania Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie zaś z obrotu prawnego danego rozstrzygnięcia może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), dalej p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, według wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Z akt sprawy wynika, że K P ubiegał się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, a konkretnie o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej oraz płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych (wniosek z dnia 17 maja 2010r.). Producent rolny zadeklarował działki ewidencyjne nr: [ ... ]

Dnia 11 czerwca 2010r. strona złożyła zmianę do wniosku polegającą na zwiększeniu o 33,02 ha powierzchni deklarowanej do jednolitej płatności obszarowej (dz.ew. [ ... ] – położona w woj. pomorskim, dz.ew. [ ... ] położona w woj. lubuskim i dz.ew. [ ... ] położona w woj. zachodniopomorskim).

Dnia 5 listopada 2010r. K P złożył wycofanie części wniosku (działka rolna S/S1 o pow. 1,80 ha), a 30 października 2012r. w formularzu wycofania części wniosku wycofał ponadto z deklaracji działki rolne oznaczone symbolami P/P1 (pow. 8,00 ha), R/R1 (pow. 1,48 ha).

Wniosek skarżącego został wytypowany do kontroli na miejscu. Gospodarstwo rolne strony (rozproszone) poddano kontroli na miejscu zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz.U. z 2008, Nr 170, poz. 1051 ze zm.).

Z przeprowadzonych kontroli na miejscu zostały sporządzone protokoły z czynności kontrolnych. Inspektorzy terenowi wskazali stwierdzone powierzchnie działek rolnych, opisali ujawnione nieprawidłowości, podając jednocześnie zastosowane kody DR.

W aktach sprawy znajdują się:

- raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni, kontrola z dnia 29 września – 1 października 2010r., wykonawca kontroli Sp. z o.o. w C, wraz z dokumentacją fotograficzną na płycie CD,

- raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni, kontrola z dnia 6 października 2010r., wykonawca - Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu – G z dokumentacją fotograficzną na płycie CD,

- raport z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności , kontrola z dnia 27 grudnia 2010r., obejmująca część gospodarstwa ,

- raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni, kontrola z dnia 27 – 28 grudnia 2010r., wykonawca – Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu – Z, z dokumentacją fotograficzną na płycie CD (inspektorzy stwierdzili wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności),

- raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni, kontrola z dnia 21 marca 2011r., wykonawca – Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu – S, z dokumentacją fotograficzną na płycie CD.

Wszystkie kontrole na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni odbyły się pod nieobecność producenta rolnego, który nie zgłosił też zastrzeżeń do treści protokołów z czynności kontrolnych i ustaleń tych kontroli. Strona nie zapoznała się również z materiałem dowodowym w postaci fotografii wykonanych podczas kontroli.

Wyniki powyższych kontroli przeprowadzonych zgodnie z przepisami prawa krajowego i unijnego były podstawą ustaleń organów obu instancji, które przyjęły, że powierzchnia stwierdzona wynosi przy JPO – 345,40 ha, przy UPO – 111,48 ha, a przy specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych 0,00 ha.

W opinii Sądu ustalenia te są prawidłowe, dokonane bowiem w oparciu o raporty z czynności kontrolnych, którym organy zasadnie nadały przymiot wiarygodności. Nie zostały one przez skarżącego skutecznie zakwestionowane. Pomiar powierzchni działek rolnych przeprowadzony był metodą GPS – inspekcja terenowa. Wskazane w raportach działki rolne miały powierzchnię mniejszą od deklarowanej we wniosku o przedmiotowe płatności.

Z najistotniejszej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kontroli na miejscu przeprowadzonej 29 września - 1 października 2010r. przez wykonawcę zewnętrznego - Spółkę z o.o. w C m.in. na działkach rolnych oznaczonych I1/I2, J1/J2, K1/K2 (działka ewidencyjna ) [ ... ], odpowiednio udokumentowanej fotograficznie – zdjęcia nr [ ... ] wynika natomiast, że nie było na nich nawet resztek po zbiorach uprawy koniczyny.

W ocenie organów jeżeli nawet była uprawa koniczyny to na tyle znikoma, że nie mogła być uznana za uprawę w plonie głównym (stwierdzono ugór, brak resztek pożniwnych, zgniłe chwasty). Wykonane w trakcie kontroli zdjęcia włączono do akt sprawy (płyta CD). Dokumentację kontrolną rozszerzono również przez sporządzenie szkicu kontrolowanych działek rolnych na wydruku ortofotomapy z naniesionymi oznaczeniami miejsc i kierunków wykonanych w terenie fotografii.

Zaznaczyć trzeba, że raport z powyższych czynności kontrolnych podlegał wnikliwej weryfikacji, również zdjęcia, w tym wskazane przez skarżącego na rozprawie zdjęcie nr [ ... ]. Został on zatwierdzony, a więc jak zasadnie przyjęły organy, jest ważny a zawarte w nim wyniki należy uznać za uzyskane zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

Podkreślić w tym miejscu również należy, że wykonawca omawianej kontroli w piśmie z 5 czerwca 2012r. po ponownej analizie dokumentacji pokontrolnej wyjaśnił, że kontrola była przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi w 2010r. zasadami wykonywania kontroli i zgodnie z faktycznym sposobem użytkowania gruntów. Działki rolne I1/I2, J1/J2, K1/K2 były ugorami. Nie stwierdzono na nich żadnych pozostałości po uprawie koniczyny, znajdowały się tam zwykłe chwasty. Organy zaś wskazały, że inspektorzy terenowi sprawdzają pozostałości na gruntach mogące świadczyć o wcześniejszym ich użytkowaniu. Koniczyna należy do grupy roślin wytwarzających silnie rozgałęziony system korzeniowy, którego nie można pomylić z innymi roślinami, a tym bardziej chwastami. W praktyce z koniczyny uzyskuje się do 3-4 pełnowartościowych pokosów. Nieekonomicznym wydaje się więc, na co zwróciły uwagę organy, przyoranie uprawy po zebraniu 1 pokosu i to w lipcu.

Organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji prawidłowo odniósł się też do powoływanego przez K P kodu DR 23. Wskazał, iż kod ten rzeczywiście oznacza, że kontrola działki rolnej została przeprowadzona po zbiorze deklarowanej grupy upraw i został rozpoczęty proces przygotowania gruntu pod kolejny sezon wegetacyjny, ale powyższy kod nie miał zastosowania do działek rolnych I1/I2, J1/J2, K1/2. Z protokołu kontroli wynika bowiem, że został on zastosowany w stosunku do działek A/A1(dz.ew. [ ... ]), B/B1 (dz.ew. [ ... ]), D/D1 (dz.ew. [ ... ]). Na spornych działkach nie było zatem uprawy koniczyny lub była na tyle znikoma, że nie mogła być uznana za uprawę w plonie głównym, do której przysługiwałaby płatność UPO i ST. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P słusznie też zaznaczył, że płatności przyznawane są do gruntów kwalifikujących się do objęcia płatnościami, utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej a nie do gruntów objętych określonymi zabiegami bez względu na efektywność tych zabiegów.

Postępowanie o przyznanie płatności bezpośrednich jest postępowaniem wszczynanym i toczącym się w oparciu o wniosek zainteresowanego. Beneficjent programu deklarując we wniosku działki rolne zobowiązany jest zatem do podania faktycznych powierzchni przez niego użytkowanych rolniczo i utrzymywanych zgodnie z normami (Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (DZ. U. z 2010 r., nr 39, poz. 211). Producent rolny powinien złożyć wniosek prawidłowy pod względem prawnym i faktycznym. Ma też obowiązek informowania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wszelkich zmianach, w tym dotyczących wykorzystywania gruntów rolnych (punkt IX Oświadczenia i zobowiązania).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych o powierzchni minimum 1 ha. Wszystkie grunty rolne utrzymywane są zgodnie z normami i rolnik przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Z kolei stosownie do art. 7 ust. 2 powołanej ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw

– roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

– innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa),

do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.

Zdaniem Sądu decyzje organów obu instancji zostały wydane na podstawie wiarygodnych raportów z czynności kontrolnych i załączonej do nich dokumentacji fotograficznej. We wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich określone działki rolne zostały zadeklarowane przez skarżącego niezgodnie ze stanem faktycznym, co słusznie uznane zostało za nieprawidłowość w myśl art. 2 pkt 10 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, który stanowi, że nieprawidłowości oznaczają każdy przypadek nieprzestrzegania stosownych zasad przydzielania rozpatrywanej pomocy. Organy wyjaśniły ile wynosiła procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną a stwierdzoną w czasie kontroli. Nie budzi wątpliwości Sądu przyjęty przez nie tzw. obszar zatwierdzony.

Zasadnie też umorzono postępowanie w sprawie przyznania płatności JPO i UPO w części dotyczącej działek rolnych S/S1, P/P1, R/R1 – na skutek wycofania przez K P powyższych działek.

Złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie płatności okazał się nieprawidłowy pod względem faktycznym, albowiem zadeklarowana powierzchnia nie była zgodna z powierzchnią faktycznie użytkowaną rolniczo, a to potwierdziły kontrole na miejscu, które mogą odbywać się pod nieobecność beneficjenta, a wnioskodawca nie musi być nawet o ich terminie zawiadomiony. Po otrzymaniu raportów pokontrolnych skarżący nie wnosił umotywowanych zastrzeżeń co do sposobu przeprowadzenia kontroli, ani co do ich wyników, w tym do kontroli z 29 września do 1 października 2010r. Strona nie zapoznała się również z dokumentacją fotograficzną dotyczącą spornych działek.

Dopiero na rozprawie skarżący podnosił, że na zdjęciu [ ... ] widać, że było przeprowadzone talerzowanie (okazano czarnobiały wydruk fotografii).

Wskazać w tym miejscu trzeba na przepis art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z którym z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie do ust. 2 powyższego przepisu w postępowaniu w sprawach dotyczących m. in. płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W myśl zaś ust. 3 powołanego przepisu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy, zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z powyższej regulacji wynika więc, że zasadniczo w postępowaniu w sprawie płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 kpa., nakazującej organom podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest też rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 § 1 kpa., stosownie do której organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W art. 3 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Na organach ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności (zob. J. Bieluk Komentarz do art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, Lex 2013).

Zarzuty skargi (podobnie jak wcześniej wniesionego odwołania) dotyczyły w zasadzie dwóch kwestii - wykazania przez skarżącego siły wyższej (stanu klęski żywiołowej) na części zgłoszonych działek – P – podtopienia, a co za tym idzie braku podstaw do pomniejszenia płatności JPO przypadającej na dodane powierzchnie o 8% (kwota 1.484,82 zł) oraz zakwestionowania przez organ prowadzenia w 2010 r. uprawy koniczyny.

Skarżący dniu 11 czerwca 2010r. złożył zmianę do wniosku, zwiększając o 33,02 ha powierzchnię deklarowaną do JPO. Termin do składania zmian wniosku upływał z dniem 31 maja 2010 r. – zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia Komisji ( WE ) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 1 ze zm.). Z tego względu organy zasadnie zmniejszyły o jeden procent za każdy dzień roboczy kwotę płatności przypadającą na dodane powierzchnie ( w sumie o 8 % ). Wnioskodawca złożył w dniu 4 czerwca 2010r. oświadczenie z dnia 31 maja 2010r. – zgłoszenie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności wywołanych intensywnymi opadami na działkach w P. Poinformował też jednocześnie, że złożył wniosek o oszacowanie szkód przez Komisję powołaną przez Wojewodę oraz, że po uzyskaniu protokołu szkód niezwłocznie przedłoży go w ARiMR. Nie dostarczył jednak w toku prowadzonego postępowania jakiejkolwiek dokumentacji na potwierdzenie podtopień i ich charakteru. Zgodnie z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 rolnik mógł ubiegać się o zachowanie prawa do pomocy w odniesieniu do terenów objętych siłą wyższą lub okolicznościami nadzwyczajnymi w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, jednak należało zgłosić takie przypadki do organu w terminie do 10 dni od ich wystąpienia wraz z odpowiednią dokumentacją (art. 75 ust. 2). Za okoliczności siły wyższej uznaje się w rozumieniu art. 31 pkt. c rozporządzenia (WE) nr 73/2009 również poważną klęskę żywiołową dotykającą w dużym stopniu grunty rolne gospodarstwa. Dowody wymagane dla potwierdzenia działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności wymienione zostały taksatywnie w § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz. U. z 2007r., Nr 46, poz. 308 ze zm. ). Od tego wymogu przewidziano w § 1 a pkt. 1 wyjątek dotyczący możliwości potwierdzenia w 2010r. powodzi poprzez pisemne oświadczenie o jej wystąpieniu przez samego rolnika.

W piśmie złożonym 4 czerwca 2010 r., co prawda beneficjent informował o podtopieniach i to oświadczenie, gdyby faktycznie dotyczyło powodzi jako poważnej klęski żywiołowej w dużym stopniu dotykającej grunty gospodarstwa strony oraz zostałoby złożone w terminie do 10 dni od jej wystąpienia, mogłoby dawać podstawę do przyznania płatności JPO bez pomniejszeń. Nie byłoby wtedy przekroczenia terminu do składania zmian do wniosku. K P miał interes prawny i faktyczny, by przedstawić dowody na poparcie swych twierdzeń na okoliczność siły wyższej i okoliczności nadzwyczajnych (czasu, miejsca wystąpienia, rozmiaru zniszczeń itp.). Skarżący nie wykazał jednak, aby zgłoszone podtopienia były klęską żywiołową, której przypisuje się cechy nadzwyczajne i powszechne. Strona podnosiła, że nie zebrała się Komisja Wojewody celem oszacowania szkód. Potwierdziła to również na rozprawie wyjaśniając, że podtopienia nie miały charakteru globalnego i w związku z rozlaniem się rzeki B objęły jego grunty na obszarze ok. 12 ha (z wniosku natomiast wynika, że powierzchnia zadeklarowanych działek rolnych w P wynosiła ok. 32 ha). Prawidłowo zatem organy przyjęły, że zgłaszane przez skarżącego podtopienia nie były powodzią o charakterze klęski żywiołowej w rozumieniu art. 31 pkt. c rozporządzenia (WE) nr 73/2009. Podtopienia te nie doprowadziły do zniszczenia całych lub większości upraw na obszarze działek rolnych skarżącego, czy działek należących do innych rolników, nie miały charakteru zjawiska przekraczającego zjawiska przyrodnicze typowe dla danej strefy klimatycznej (zob. też wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Go 771/11, lex nr 1116375; wyrok NSA z 11 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 347/10, lex nr 1080115). Wobec tego zasadnie uznano, że skarżący nie wykazał w dostateczny sposób możliwości zastosowania w sprawie przepisu art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Wbrew wywodom skargi organ nie dezinformował wnioskodawcy w zakresie wymaganej dokumentacji, tym bardziej, że strona w zgłoszeniu z dnia 4 czerwca 2010r. wskazywała tylko ogólnie na podtopienia wywołane intensywnymi opadami (działki w P) i sama deklarowała, że przedłoży organowi protokół szkód niezwłocznie po jego uzyskaniu.

Powyższe oświadczenie zostało prawidłowo ocenione jako niewystarczający dowód w sprawie (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2008r., sygn. akt VSA/Wa 2071/11 – internetowa baza orzeczeń NSA).

Niezasadny okazał się również zarzut dotyczący bezpodstawnego uznania braku uprawy koniczyny. Na działkach rolnych I1/I2, J1/J2, K1/K2 w dacie kontroli nie było nawet pozostałości po zbiorze koniczyny. Organy w sposób uprawniony przyjęły więc że uprawy tej nie prowadzono w ogóle, bądź też była ona na tyle znikoma, że nie mogła być uznana, w ich ocenie, za uprawę w plonie głównym (stwierdzono ugór, brak resztek pożniwnych, zgniłe chwasty). Jak już wskazywano wcześniej w trakcie kontroli wykonano zdjęcia, które włączono do akt sprawy (płyta CD), dokumentujące zasadność wniosków pokontrolnych, do których skarżący na etapie postępowania administracyjnego nie wnosił żadnych zastrzeżeń. Zdaniem Sądu zasadnie organy odmówiły przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę dowodu z przesłuchania świadków, albowiem ich oświadczenia, załączone do akt administracyjnych, w świetle wyników kontroli okazały się mało wiarygodne. Organy trafnie zwróciły też uwagę na to, że sam skarżący nie był w stanie podać żadnych bliższych szczegółów dotyczących terminu i rodzaju konkretnych prac agrotechnicznych prowadzonych na spornych gruntach, a organ odwoławczy dodatkowo podniósł, że w piśmie z dnia 16 kwietnia 2012r. strona powołała się na suszę na działce ew. [ ... ], niezgłoszoną Kierownikowi Biura Powiatowego i fakt uzyskania znacznej części zbioru zwłaszcza z tej części upraw koniczyny, która została posiana w roku poprzedzającym. Wynikający z akt sprawy stan kontrolowanego gruntu (ugór, zgniłe chwasty) wskazuje ponadto no to, że wobec powyższych działek rolnych nie spełniono wymagań dotyczących utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami, przestrzegając wymogów przez cały rok kalendarzowy (2010), w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Ma to zaś decydujące znaczenie i gdyby nawet autorzy oświadczeń potwierdzili ich treść, zeznając w charakterze świadków, nie dałoby to podstaw do przyznania stronie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych z uwagi na ustalenia kontroli na miejscu z 29 września – 1 października 2010r. przeprowadzonej przez upoważnionych kontrolerów, dysponujących odpowiednią wiedzą, sprzętem i wykształceniem a znajdujące potwierdzenie w dokumentacji fotograficznej.

W tym stanie rzeczy Sąd podziela stanowisko organów o braku naruszenia art. 78 kpa. Jak zasadnie bowiem wskazał Kierownik Biura Powiatowego w P zgodnie z art. 78 kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy odmowa przesłuchania w charakterze świadków osób, których oświadczenia strona dołączyła do akt i które były przedmiotem oceny organów, mając na względzie zasady przyznawania wnioskowanych płatności i wyniki kontroli nie prowadzi do naruszenia art. 78 kpa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a.

Reasumując stwierdzić więc należy, że decyzje organów obu instancji nie naruszają przepisów postepowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie i dlatego zarzuty podniesione przez skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie. Ponadto uzasadnienia decyzji wyjaśniają okoliczności sporne, zawierają należytą ocenę materiału dowodowego i wskazują przepisy prawa materialnego zastosowane przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Spełniają więc wymogi określone w art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 11 kpa.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.