Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1143/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13g ust. 1 i 2; art. 40c ust. 1; art. 93 ust. 7;
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 76 par 1; art. 8; art. 107 par 3;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi "T." J. N. Sp. j. z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2010 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.800 zł na przedsiębiorcę działającego pod nazwą "T." J. N. Sp. j. z siedzibą w O. (skarżący) za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1 i ust. 1a, ust. 2, art. 40c ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.- dalej jako u.d.p.), oraz lp. 7 pkt 6 lit. b) załącznika nr 2 do w/w ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm. - dalej jako p.r.d.)

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia poczynione podczas kontroli drogowej pojazdu marki D. o nr rej. [...] wraz z naczepą marki L. o nr rej. [...], przeprowadzonej przez inspektora transportu drogowego w dniu [...] grudnia 2009 r. na drodze krajowej nr [...] w O. Zatrzymanym pojazdem kierował Pan S. G. w imieniu i na rzecz firmy "T." J. N. Sp. j. Pojazdem tym przewożono kruszywo. Przebieg i wyniki kontroli zostały utrwalone protokołem nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r.

W wyniku ważenia oraz pomiarów pojazdu stwierdzono, że następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk 25,33 t na potrójnej osi składowej naczepy - przekroczenie o 1,33 t od dopuszczalnej wartości wynoszącej 24 t;

- przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywny.

Przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi nastąpiło na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m.

Organ I instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 1.800 zł.

W odwołaniu od tej decyzji strona wnosi o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Stwierdza, iż temperatura powietrza wskazana w protokole kontroli jest niewłaściwa i w znacznym stopniu mogła wpływać na prawidłowość przeprowadzonego ważenia. Ponadto, iż z pouczenia do protokołu kontroli wynika, że został tam określony przedział temperatury od -10° do + 40° C, w którym może odbywać się ważenie. Natomiast zgodnie z wiedzą strony, potwierdzoną w rozmowie telefonicznej z Instytutem Meteorologii i Gospodarki Wodnej temperatura w tym dniu była znacznie poniżej 0° C. W tym stanie rzeczy strona wniosła o zwrócenie się do do w/w Instytutu o sporządzenie pisemnej informacji na ten temat.

Po drugie, w ocenie skarżącego nie jest możliwym prawidłowe rozmieszczenie ładunku sypkiego, który podczas przejazdu ulega przemieszczeniu. Obowiązek, który bezwzględnie egzekwuje w niniejszym postępowaniu organ jest obowiązkiem niemożliwym do kontroli i skutecznego realizowania przez przedsiębiorcę transportowego. Obowiązek ten w przypadku ładunku sypkiego jest w praktyce nie do wykonania. Nakładanie kar za takie naruszenia jest więc sprzeczne z zasadami logicznego myślenia i podstawowymi zasadami prawa.

Główny Inspektor Transportu Drogowego nie znalazł podstaw do uwzględnienia argumentów strony.

Analizując stan faktyczny sprawy organ wskazał, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z dnia [...] lutego 2009 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych o nr [...] i [...]. Wagi legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w G. z przewidzianymi terminami ważności odpowiednio do dnia [...] czerwca 2011 r. oraz [...] marca 2011 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli, który kierowca podpisał bez żadnych uwag. Świadectwa legalizacji wag wydane na podstawie nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. Nr 183, poz. 1791), zachowują ważność na podstawie § 40 rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych z dnia 7 stycznia 2008 r. (Dz. U. Nr 5, poz. 29).

Ustosunkowując się do argumentów strony zawartych w odwołaniu Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Zdaniem organu odwoławczego wykonujący przewóz drogowy zobowiązany jest do przestrzegania wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi niezależnie od rodzaju przewożonego ładunku. Przepis art. 61 ust. 2 pkt 1 p.r.d. precyzuje, w jaki sposób należy dokonywać załadunku. Z przepisu tego wynika, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę, zaś ustęp 5 cyt. przepisu stanowi że "ładunek sypki może być umieszczony tylko w szczelnej skrzyni ładunkowej zabezpieczonej dodatkowo odpowiednimi zasłonami uniemożliwiającymi wysypywanie się ładunku na drogę". Jednocześnie w przypadkach, w których przewoźnik ma trudności z odpowiednim rozmieszczeniem ładunku na poszczególne osie i prawidłowym określeniem masy całkowitej zespołu pojazdów, winien on rozważyć po prostu możliwość ładowania mniejszej ilości towaru.

W ocenie organu nie jest również zasadny zarzut strony dotyczący pomiaru temperatury, który to jej zdaniem mógł mieć wpływ na wyniki ważenia. Organ wyjaśnił, że pomiar ten jest podawany jedynie w celach informacyjnych dla zapobieżenia aby urządzenia pomiarowe nie pracowały w skrajnych warunkach pogodowych. Z instrukcji obsługi wag typu [...] wynika, iż mogą one pracować w temperaturach od -10° do + 40° C, zaś rozbieżność kilku, czy też kilkunastu stopni temperatury nie ma wpływu na wyniki pomiaru, jeśli temperatura mieściła się we wskazanym przedziale. W tych warunkach wniosek strony o zwrócenie się do Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej celem ustalenia temperatury otoczenia w dniu kontroli pozostawiono bez rozpoznania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona skarżąca "T." J. N. Sp. j. z siedzibą w O. wniosła o uchylenie ww. decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Podtrzymując swoją argumentację zawartą w odwołaniu zarzuciła naruszenie art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim organy administracji publicznej uchybiły standardom stosowania prawa, naruszenie prawa materialnego - art. 93 ust. 7 u.t.d. w zakresie w jakim organ w ogóle nie rozważył możliwości zastosowania tego przepisu w sprawie oraz naruszenie przepisów prawa procesowego: art. art. 6-11 k.p.a. 75 - 76 k.p.a., 81 k.p.a., 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że akcentując obiektywny charakter kary pieniężnej, organy administracji zupełnie pominęły rozważenie czy indywidualne okoliczności sprawy uzasadniały nałożenie kary. Rozszerzająca i błędna interpretacja charakteru przedmiotowej odpowiedzialności doprowadziła do niedopuszczalnego uproszczenia procesu stosowania prawa - pomijającego ustalenie okoliczności mających wpływ na wynik sprawy. Taka praktyka narusza art. 92 i art. 93 u.t.d. interpretowanych w zw. z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W tym kontekście strona skarżąca wskazała, iż sprawa nie została w sposób rzetelny rozpoznana, w szczególności nie została w sprawie w ogóle rozważona możliwość zastosowania art. 93 ust. 7 u.t.d. W konsekwencji prowadzi to do naruszenia przepisów wskazanych przepisów postępowania. Po drugie, zdaniem strony skarżącej ustanowiony sposób zabezpieczenia ładunku przed przemieszczaniem podczas transportu jest niemożliwy do wykonania z uwagi na brak obowiązku posiadania urządzeń pomiarowych przez firmy prowadzące załadunek (spedycyjne, logistyczne, kopalnie itp.) oraz innych uczestników rynku przewozowego. Jednakże tu wyłania się wątpliwość czy wprowadzenie takiego obowiązku nie stanowiłoby naruszenia zasady prawidłowej legislacji. Ponadto dochowanie nałożonego obowiązku jest niemożliwe w przypadku ładunku sypkiego. Dlatego też zdaniem strony należy zastanowić się czy model przyjęty w Polsce jest prawidłowy i zgodny z prawem wspólnotowym.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia dokonane podczas kontroli drogowej w dniu [...] grudnia 2009 r. W trakcie tej kontroli dokonano ważenia pojazdu, który okazał się nienormatywny.

Oceniając legalność działania organów transportu drogowego należy przede wszystkim podkreślić, iż odpowiedzialność, o której mowa w art. 13g ust. 1 u.d.p. ma charakter obiektywny i nie jest warunkowana winą podmiotu wykonującego przejazd. Na organie nakładającym karę pieniężną nie ciąży obowiązek wykazania, że do przekroczenia dopuszczalnych norm doszło na skutek okoliczności zależnych czy zawinionych przez użytkownika pojazdu. Kara ta, w ściśle określonej ustawą wysokości, zależnej od wielkości przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi pojazdu na drogę, jako kara administracyjna, jest niezależna od winy czy też zaniedbania właściciela pojazdu i jest nakładana w związku z wystąpieniem opisanego w ustawie skutku, tj. przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu.

Stosownie do art. 13g ust. 1 u.d.p. za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 40c ust. 1 tej ustawy w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji mają prawo wymierzania i pobierania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z art. 13g ust. 2 stanowiącym, że wysokość kar pieniężnych określa załącznik nr 2 do ustawy.

W rozpoznawanej sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania wyników kontroli, jak i sposobu jej przeprowadzenia, gdy kontrolę prowadziły wyspecjalizowane służby drogowe, w obecności kierowców kontrolowanego pojazdu. Kierowca podpisał protokół i nie zgłosił jednocześnie żadnych zastrzeżeń ani do sposobu dokonanych pomiarów, ani ustawienia pojazdu w czasie ich dokonywania a także konfiguracji placu. Z akt sprawy wynika też, że przyrządy pomiarowe użyte w czasie kontroli posiadały legalizację, co wyklucza możliwość wystąpienia błędu. Ponadto miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z dnia [...] lutego 2009 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Z tych tez względów zarzuty strony skarżącej dotyczące uchybień o charakterze technicznym należy ocenić jako bezzasadne. Wskazywana bezzasadność dotyczy także zarzutów strony odnośnie temperatury otoczenia bowiem kierowca podpisując protokół kontroli potwierdził równocześnie prawidłowość wpisu w tym zakresie.

Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie wskazywał na walor dowodowy protokołu z kontroli drogowej, na okoliczność stwierdzonych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego naruszeń przepisów ustawy o drogach publicznych.

W wyroku z dnia 17 czerwca 2008 r. II GSK 89/08 NSA podkreślił, iż protokół kontroli ma cechy dokumentu urzędowego, w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Protokół, jako dokument urzędowy, korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń, z tego między innymi względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Co do zasady, znaczenia dowodowego protokołu z kontroli drogowej nie sposób przecenić. Obrazuje on bowiem stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Dlatego podpisanie bez zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną protokołu kontroli drogowej stanowi dowód w sprawie.

Oczywiście sam fakt podpisania bez zastrzeżeń protokołu, nie zwalnia organu od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, jeżeli wątpliwości co do przeprowadzenia kontroli, są uzasadnione i poparte dowodami strony. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja jednak nie zachodziła, gdyż strona skarżąca nie kwestionowała ustaleń kontroli, co do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej oraz dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu.

Skarga w niniejszej sprawie koncentruje się w dużej mierze na zarzucie braku winy przedsiębiorcy. Strona skarżąca domaga się zastosowania dobrodziejstwa wynikającego z art. 93 ust. 7 u.t.d., zgodnie z którym przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W takiej sytuacji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej.

W odniesieniu do tego zarzutu należy podzielić stanowisko organu, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o drogach publicznych i przepisy ustawy prawo o ruchu drogowym i w oparciu o nie zostały wydane zaskarżone decyzje. Konsekwencją powyższego jest więc brak możliwości zastosowania wskazanego przepisu art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym w rozpatrywanej sprawie dotyczącej przekroczenia dopuszczalnych nacisków na osie (por. wyrok NSA z 19.05.2009 r., II GSK 941/08)

Odnosząc się do zarzutu skargi, dotyczącego niemożliwości prawidłowego zabezpieczenia ładunku sypkiego przed przemieszczaniem należy podzielić stanowisko organu, że każdy przedsiębiorca, zajmujący się profesjonalnie przewozem ładunku po drogach publicznych powinien z należytą starannością, dokładnie i szczegółowo zarówno przygotowywać towar do przewozu, jak i wybierać drogę swego przejazdu, w taki sposób, aby nie naruszyć jakichkolwiek norm prawa drogowego oraz przepisów dotyczących warunków technicznych użytkowanego przez siebie pojazdu. Wobec tego strona przed rozpoczęciem przejazdu, powinna zbadać czy załadunek został przeprowadzony prawidłowo tzn. w taki sposób, aby nie przekraczać dopuszczalnych norm nacisku na osie i zapobiec przemieszczaniu się ładunku. To w jej interesie leżało bowiem takie przygotowanie ładunku do przewozu, aby był on odpowiednio rozłożony i zabezpieczony tak, aby ruch pojazdu nie powodował jego przesunięć. W tych okolicznościach podnoszony przez skarżącego zarzut jest niezasadny. Obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa o ruchu drogowym są jednoznaczne i wbrew twierdzeniom skargi ich stosowanie w praktyce nie jest niemożliwe.

Mając powyższe fakty i rozważania na względzie Sąd doszedł do wniosku, że organy obu instancji ustaliły stan faktyczny sprawy w sposób prawidłowy i dokonały jego prawidłowej subsumcji pod stosowne normy prawne. Działały przy tym w oparciu o obowiązujące przepisy prawne, zaś całe postępowanie prowadzone było w sposób zgodny z wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a uzasadnienie decyzji odpowiada wymaganiom określonym w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.