Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2049/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - spec. Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

R. S. złożył w dniu w dniu [...] maja 2006r. w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r. nr 6 poz. 40 ze. zm.) na 2006r.

W toku postępowania o przyznanie płatności stwierdzone zostało, iż zadeklarowane przez wnioskodawcę do przyznania płatności grunty rolne położone na działce o numerze 1 , położonej w obrębie T., gmina E. umieścił we wniosku o przyznanie płatności drugi producent rolny. W związku z powyższym organ I instancji wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na wezwanie R. S. przesłał kserokopię Aktu Notarialnego nr [...] poświadczającego fakt przeniesienia własności ww. działki przez J. i E. S. na B. S. i jej męża R. S., przesłał także oświadczenie, w którym oświadczył, że jest właścicielem i użytkownikiem spornej działki oraz, że w bieżącym roku w jego imieniu zasiewów dokonał J. S.. Do Biura Powiatowego nie wpłynęły wyjaśnienia drugiej strony konfliktu.

Kierownik Biura Powiatowego O. decyzją z dnia [...] stycznia 2007r., nr [...], przyznał R. S. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w łącznej wysokości [...] złotych.

W dniu [...] stycznia 2007r. do Kierownika Biura Powiatowego w O. wpłynęło oświadczenie złożone przez J. S. w Biurze Powiatowym w E.. W przedmiotowym oświadczeniu J. S. podniósł, iż to on w roku gospodarczym 2006 był faktycznym użytkownikiem nieruchomości rolnej, o numerze ewidencyjnym 1, położonej we wsi T., gmina E.

Kierownik Biura Powiatowego w O. postanowieniem z dnia [...] lutego 2007r., w trybie art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kierownika Biura Powiatowego z dnia [...] stycznia 2000r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

W dniu [...] marca 2007r. organ l instancji przeprowadził rozprawę administracyjną w trybie art. 89 k.p.a. Na rozprawę tę zostali wezwani: strona postępowania R. S. oraz świadkowie: S.O.; P. S.; J. P.; J. O.; J. S. R. S. nie stawił się na rozprawie administracyjnej.

Kierownik Biura Powiatowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r. uchylił decyzję dotychczasową (decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nr [...] z dnia [...] stycznia 2007r., wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego w O.) i odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych R. S.

Po rozpatrzeniu odwołania R. S., Dyrektor M. Oddziału Regionalnego uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2007r wskazując, że organ I instancji ponownie przeprowadzając postępowanie winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające na okoliczność argumentacji zawartej w odwołaniu strony. Organ miał ustalić czy prace wykonywane przez J. S. były pracami na zlecenie strony R. S. i przez niego opłacone. Jeśli prace były wykonywane na zlecenie strony organ I instancji zobowiązany został do ustalenia kwot i terminów zapłaty za wykonywane czynności.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania organ I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2008r. uchylił decyzję dotychczasową i odmówił przyznania R. S. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych). Uzasadniając decyzję wskazał, że na rozprawie, która odbyła się w dniu [...] marca 2007r. ustalono, iż użytkownikiem spornej działki w 2006 roku był J. S., co potwierdzają zeznania świadków: P. S., J. P., J. Z., K.S., J. O. oraz S.O.. Zeznali oni między innymi, że na działce zasiana była mieszanka zbożowa i kukurydza, a nie jak zadeklarował wnioskodawca pszenica i kukurydza. J. S. nie potwierdził faktu, że użytkował grunt na zlecenie R. S. lecz stwierdził, że robił to na własny rachunek. Organ wskazał, że w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 ze zm.) płatności bezpośrednie przysługują posiadaczowi gospodarstwa rolnego na będące w jego posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Pojęcie posiadania reguluje Kodeks cywilny. W świetle art. 336 KC posiadaczem rzeczy jest zarówno ten , kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W dniu [...] stycznia 2008 r. do wnioskodawcy zostało wysłane wezwanie w celu ustalenia dowodów potwierdzających fakt wykonywania przez J. S. pracy na zlecenie. W odpowiedzi R. S. oświadczył, że nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających fakt zapłaty za wykonywaną usługę, nie podał też ewentualnych świadków na tę okoliczność. W zeznaniu złożonym w dniu [...] marca 2007 r. J. S. zeznał, że nieprawdą jest, że pracował na zlecenie i rachunek R. S., oświadczył też, że podpisując oświadczenie z dnia [...] lutego 2007 r. nie zdawał sobie sprawy co do treści tego dokumentu i nie jest prawdą zawarta w nim treść.

Od powyższej decyzji, działający przez pełnomocnika A. S., R. S. złożył odwołanie, w którym zarzucił, że decyzja została oparta na błędnych ustaleniach faktycznych. Wskazał, że na skutek oświadczenia J. S. z dnia [...] stycznia 2007r., że to on użytkował sporną działkę, kierownik BP wydał postanowienie i wznowił w dniu [...] lutego 2007r. postępowanie wyznaczając na dzień [...] marca 2007r. rozprawę administracyjną, na której z przyczyn niezależnych nie mógł być. Do zeznań świadków i J.S. składanych w trakcie rozprawy administracyjnej ustosunkował się na piśmie, dodatkowo dołączył oświadczenie podpisane przez J. S. z dnia [...] lutego 2007r., w którym wyraźnie oświadcza on, że ziemię uprawiał na rachunek i w imieniu R. S. W ocenie odwołującego, ten fakt wyłącza możliwość traktowania J. S. jako użytkownika przedmiotowych gruntów. Pomiędzy odwołującym a J. S. nie istniał żaden stosunek prawny, na podstawie którego można byłoby potraktować go jako użytkownika. J. S. powołuje się na fakt, iż podpisując oświadczenie w dniu [...] lutego 2007r. nie zdawał sobie sprawy z treści dokumentu i nie jest prawdą zawarta w nim treść. Organ orzekający uznał wyjaśnienia J. S. i przyjął, że oświadczenie to jest nieważne i nie wywiera skutków prawnych. Z takim postępowaniem organu orzekającego odwołujący nie może się zgodzić. Oświadczenie woli złożone przez J. S. ma decydujące wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 78 KC "Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie." Takiego oświadczenia J. S. do tej pory mi nie przedłożył. Odwołujący zwrócił także uwagę, iż zgodnie z art. 78 § 2 KC, uprawnienie do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli dotkniętego wadą przedawnia się po upływie roku, a więc w chwili obecnej J. S. nie może się powoływać na nieważność ww. oświadczenia. Zauważył także, iż organ orzekający nie powinien dać wiary oświadczeniu J. S. jakoby podpisując oświadczenie w dniu [...] lutego 2007r. nie zdawał sobie sprawy z treści podpisywanego przez niego dokumentu, bez przedstawienia wiarygodnych dowodów na potwierdzenie tego faktu. Oświadczył, iż nigdy nie miał zamiaru umyślnie wprowadzać w błąd Agencję celem wyłudzenia płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W jego mniemaniu to właśnie zachowanie J. S. wskazuje na to, iż chciał on celowo wprowadzić organ orzekający w błąd i w ten sposób wyłudzić od wnioskodawcy płatności bezpośrednie.

Dyrektor M. Oddziału Regionalnego, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2008r. uznając zaskarżone rozstrzygnięcie za prawidłowe, zarówno pod względem zgodności z prawem jak i pod względem celowości.

W uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu przebiegu postępowania, organ wskazał, że zgodnie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007r. nr 35 poz. 217 ze zm.) płatności przyznawane są na wniosek rolnika. Zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli :

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczpospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia 1973/2004;

2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Organ wskazał, że celem ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych jest finansowe wspieranie producentów rolnych, czyli osób (organizacji), które faktycznie uprawiają grunty rolne, nawet gdy nie są ich właścicielami. Wysokość dofinansowania uzależniona jest od powierzchni gruntów rolnych będących w posiadaniu producenta rolnego i przez niego uprawianych. Następnie organ podał, że odmowa przyznania płatności z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) wynika z art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. U. WE nr L 345/1 z 20.11.2004 r.). Zgodnie z ww. artykułem, jeżeli różnica przekracza 30% powierzchni określonej żadna pomoc nie jest przyznawana na dany rok. Jeżeli różnica przekracza 50% rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Kwota taka (sankcja) jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto te różnice. Powierzchnia zgłoszona przez wnioskodawcę we wniosku wynosiła [...]ha, natomiast powierzchnia zatwierdzona –[...] ha. Różnica między ww. powierzchniami wynosi [...] ha tj. ponad 50 %. Przy czym kwota JPO do jednego hektara ustalona na rok 2006 wynosi [...] zł. Kwota Uzupełniającej Płatności Obszarowej została określona w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 października 2006 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających w 2006 r. (Dz. U. Nr 186, poz. 1366) i wynosi [...] złotych do 1 hektara powierzchni uprawy. W związku z powyższym wysokość sankcji JPO w wysokości [...] zł została ustalona poprzez pomnożenie różnicy między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną, tj [...] ha przez ww. stawkę płatności JPO- [...] zł. Organ podał, że nałożone sankcje z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej( UPO) wynikały z art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. WE nr L 141 z 30.04.2004 r.), który stanowi " ...jeśli różnica ta przekracza 50% rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega kompensacji dopłatami w ramach jakichkolwiek programów pomocowych, o których mowa w tytułach III i IV rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków złożonych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy. Jeśli dopłaty nie pozwalają na pełną kompensatę tej kwoty, pozostałe saldo zostaje anulowane.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ stwierdził ostatecznie, że materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż R. S. nie był faktycznym użytkownikiem spornej nieruchomości.

R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2008r. domagając się jej uchylenia. Skarżący zarzucił, że Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję bez należytego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. W uzasadnieniu decyzji nie ustosunkował się bowiem do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji i nie wskazał przyczyn, dla których nie uwzględnił tych zarzutów. W odwołaniu skarżący wykazał istotne dowody na potwierdzenie faktu, że prace wykonywane przez J. S. były pracami wykonywanymi na jego zlecenie i rachunek.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem, sygn. akt V SA/Wa 122/09, z dnia 25 marca 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję wskazując na naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. Sąd zobowiązał organ do wyjaśnienia rzeczywistego stanu posiadania powierzchni działek ewidencyjnych zgłoszonych we wniosku wykorzystywanych w celu rolniczym przez skarżącego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawę organ został zobowiazany również do:

← umożliwienia R. S. złożenie wyjaśnień w konfrontacji z twierdzeniami J. S. i innych świadków;

← wyjaśnia istotnch sprzeczności zawartych w oświadczeniach złożonych przez Jerzego Szymańskiego z dnia [...] grudnia 2006r., z dnia [...] lutego 2007r. i na rozprawie w dniu [...] maja 2007r.;

← wzięcia pod uwagę całokształtu materiału dowodowego sprawy, a w szczególności zapisów § 4 Umowy przeniesienia własności niezabudowanej nieruchomości rolnej zawartej w formie Aktu Notarialnego w dniu [...] lipca 2005r.

W wykonaniu wyroku organ odwoławczy decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ I instancji wezwał J. S. do złożenia wyjaśnień, w odpowiedzi na co ten oświadczył, że z R. S. łączyła go umowa dzierżawy.

Organ wezwał także w charakterze świadków R. J. i B. J., jednakże świadkowie nie stawili się przesyłając jedynie pisemne oświadczenie o tym, że nic im w sprawie nie wiadomo.

Na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O., działając jako organ I instancji, wydał w dniu [...] grudnia 2009 r. decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i o odmowie przyznania płatności z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych. Decyzja została doręczona stronie w dniu [...] grudnia 2009 r.

Strona w terminie odwołała się od tego rozstrzygnięcia. W odwołaniu strona zarzuciła organowi stronniczość i wybiórcze traktowanie dowodów a w konsekwencji nie orzeczenie na podstawie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją, nr [...], z dnia [...] listopada 2010 r., uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji pełnomocnik strony podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, domagając się przyznania płatności.

Na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, działając jako organ I instancji, wydał w dniu [...] marca 2011 r. decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i o odmowie przyznania płatności (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych), którą odmówił stronie przyznania płatności.

Strona w terminie ustawowym odwołała sie od powyższej decyzji. W odwołaniu strona podniosła, że wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło, w jej przekonaniu, bez podstawy prawnej. Strona powołała się przy tym na uchyloną decyzję organu I instancji nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., nadto stwierdziła, że wskutek wznowienia Kierownik Biura Powiatowego wydał już decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2007 r.

Decyzją z [...] lipca 2011r. nr [...] Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] marca 2011 r. orzekającą o uchyleniu decyzji dotychczasowej i o odmowie przyznania płatności (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych), którą odmówił stronie przyznania płatności. W uzasadnieniu decyzji organ w pierwszej kolejności wskazał na stan faktyczny sprawy oraz na treść przepisów, mających w niej zastosowanie. Następnie podkreślono, że postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie powinno zmierzać do ustalenia, czy producent rolny deklarujący we wniosku sporną działkę w rzeczywistości ją posiadał.

Organ podkreślił, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. w postępowaniu w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na podstawie wniosku R. S. na 2006 r. wydał decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. Od decyzji tej nie wniesiono odwołania. Jednakże ze względu na fakt, że działka zgłoszona przez stronę do płatności stała się przedmiotem konfliktu krzyżowego pomiędzy stroną a innym producentem rolnym, organ I instancji dokonał wznowienia postępowania. Zważywszy, że posiadanie działek i utrzymywanie ich w dobrej kulturze rolnej jest jednym z podstawowych warunków przyznania płatności, gospodarowanie na gruntach przez innego niż wnioskodawca producenta rolnego stanowiło okoliczność istotną dla sprawy. Oświadczenie drugiej strony konfliktu nie było znane organowi w dacie wydania decyzji.

Tym samym, zdaniem organu, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. prawidłowo wznowił postępowanie na podstawie art 145 § 1 pt 5 k.p.a.

Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wyjaśnił, że kognicja organu objęła ustalenie prawa R. S. do płatności za 2006 r. W tym celu niezbędne okazało się ustalenie osoby faktycznego użytkownika w 2006 r. działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej nr [...] położonej T. gmina E. Działka ta została zgłoszona w 2006 r. do płatności przez dwóch producentów rolnych.

Organ stwierdził, że bezsporne jest, iż w 2006 r. czynności na spornej działce rolnej dokonywał J. S. Jego zeznania w sprawie potwierdzili pozostali świadkowie, co do tego faktu ich zeznania są wiarygodne i nie budzą wątpliwości. Co więcej, strona także nie kwestionowała tego faktu.

Podkreślono, że pełnomocnik strony podniósł jednak, że J. S. uprawiał działkę nr [...] w imieniu strony i na jej rzecz, na dowód czego przedstawił oświadczenie strony i oświadczenie J. S. z dnia [...] lutego 2007 r. oraz akt notarialny z dnia [...] lipca 2005 r. [...], którym J. S. sprzedał sporną działkę stronie. W § 4 tego aktu wskazano, że wydanie nieruchomości w posiadanie nabywców już nastąpiło. Na rozprawie w dniu [...] marca 2007 r. J.S. zeznał natomiast, że oświadczenie o tym, że użytkował działkę w imieniu i na rzecz strony podpisał, nie czytając.

W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, że strona nie nabyła prawa do płatności na 2006 r. nie spełniła bowiem podstawowego warunku, jakim jest posiadanie gruntów rolnych.

Zdaniem organu, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie sposób uznać, że J. S. prowadził działalność rolniczą na spornej działce na zlecenie, to jest w imieniu i na rzecz strony.

Podkreślono, że organ rozważył oświadczenia strony składane w toku postępowania, nadto składane przez niego dowody, w tym oświadczenie J. S. z dnia [...] lutego 2007 r. o tym, że uprawiał przedmiotową działkę w imieniu i na zlecenie strony. Organ nie wziął przy tym pod uwagę oświadczenia co do braku prawa występowania o dopłaty, jako że prawo do dopłat nie może być przedmiotem obrotu, dopłaty bowiem przysługują określonemu rolnikowi po spełnieniu przez niego warunków przewidzianych ustawą.

Zdaniem Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jasno, że strona w ciągu roku kalendarzowego nie miała realnego wpływu na czynności podejmowane przez J. S. w związku z uprawą przez niego gruntów na spornej działce nr [...]. Strona nie miała wpływu na rodzaj uprawy znajdującej się na działce, o czym świadczy treść złożonego przez nią wniosku, gdzie zadeklarowano pszenicę i kukurydzę, podczas gdy w rzeczywistości na działce zasiane były kukurydza na kiszonkę i mieszanka zbożowa, co zgodnie potwierdzają świadkowie. Organ podkreślił, że dał wiarę tym zeznaniom a strona w toku postępowania ich nie kwestionowała.

Podkreślono również, że plony uzyskane z przedmiotowej działki były zużywane w gospodarstwie J. S. do karmienia zwierząt; z kukurydzy sporządzano kiszonkę, co także potwierdzili świadkowie.

Jednocześnie organ wskazał, że w toku postępowania nie znalazł żadnych dowodów świadczących o tym, że strona w jakikolwiek sposób zużywała bądź zbywała uzyskane plony. Co więcej, brak jest także dowodów na to, aby strona podejmowała jakiekolwiek decyzje dotyczące terminu i sposobu przeprowadzania prac agrotechnicznych na przedmiotowej działce.

Organ reasumując stwierdził, że to nie strona a J. S. miał faktyczny wpływ na utrzymanie przedmiotowej działki w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami ochrony środowiska, na kształt i rodzaj upraw oraz wykorzystanie zebranych plonów. Przedstawione przez stronę oświadczenie o tym, że czynił to w jej imieniu nie ma tu zdaniem organu znaczenia, skoro faktycznie nie miała ona wpływu na prowadzoną na zgłoszonej przez siebie działce działalność rolniczą.

Konkludując organ stwierdził, że strona nie posiadała zgłoszonych przez siebie gruntów w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, a tym samym nie spełniła warunków przyznania płatności.

Organ stwierdził, że różnica między powierzchnią deklarowaną zarówno do jednolitej płatności jak i uzupełniającej płatności obszarowej przekroczyła 50%. W odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej o którą ubiegała się strona, sankcje nałożono na podstawie art. 138 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. w sprawie ustanowienia szczegółowych zasad stosowania Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004 ze zm.). Zgodnie z ww. artykułem, jeżeli różnica między obszarem zadeklarowanym a wyznaczonym przekracza 3%, lecz nie więcej niż 30% to kwota płatności jaka ma być przyznana jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę.

Natomiast jeśli różnica przekracza 50%, za dany rok nie przysługuje żadna płatność. Na producenta rolnego zostaje nałożona sankcja w kwocie odpowiadającej różnicy między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Kwota ta będzie potrącana z pomocy, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych przez niego podczas trzech kolejnych lat kalendarzowych, następujących po roku dokonania ustalenia.

Kwota Jednolitej Płatności Obszarowej do jednego hektara ustalona na rok 2006 wynosi [...] zł. Kwota sankcji dla jednolitej płatności obszarowej wyniosła [...] zł.

W odniesieniu do uzupełniającej płatności obszarowej w sytuacji, gdy różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym przekracza 20% obszaru stwierdzonego, dla danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej, zgodnie z art. 51 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie ustanowienia szczegółowych zasad wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r. ze zm.). Jeśli różnica ta przekracza 50%, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym. Kwota ta podlega kompensacji dopłatami do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków złożonych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy.

Kwota Uzupełniającej Płatności Obszarowej została określona w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 października 2006 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających w 2006 r. (Dz. U. Nr 186, poz. 1366). Powyższa płatność wynosi [...] złotych do 1 hektara powierzchni uprawy.

Kwota sankcji dla uzupełniającej płatności obszarowej wyniosła [...] zł.

R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2011 r. domagając się jej uchylenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniósł o jej oddalenie i potrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Stosownie do przepisu art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie i bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Sąd w niniejszej sprawie pozostaje związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2009 r. w sprawie sygn. akt V SA/Wa 122/09. Odnośnie przytoczonego przepisu art. 153 p.p.s.a. Sąd wyjaśnia, że zawarte w nim sformułowanie "w sprawie" oznacza tożsamość sprawy ocenianej przez sąd formułujący ocenę prawną oraz sprawy będącej przedmiotem ponownego postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego zarówno pod względem podstawy prawnej jak też stanu faktycznego. Zmiana stanu prawnego powoduje natomiast konieczność dokonania przez organ nowej oceny prawnej stanu faktycznego, zaś istotne zmiany w stanie faktycznym mogą powodować nieaktualność wskazań zawartych w uzasadnieniu orzeczenia. Należy podnieść, że po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie nastąpiła zmiana prawa, ani zmiana stanu faktycznego, organ ustalił jedynie w drodze weryfikacji wniosku rzeczywisty stan posiadania powierzchni działek ewidencyjnych zgłoszonych we wniosku wykorzystywanych w celu rolniczym przez danego producenta rolnego.

Zdaniem sądu skarga nie jest zasadna.

Jeśli chodzi o motywy i zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 marca 2009 r. to przypomnieć należy, iż powodem uchylenia decyzji organu drugiej instancji do ponownego rozparzenia było naruszenie przez organy obu instancji art. 7 i art. 77 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że rolą organu jest ustalenie w drodze weryfikacji wniosku rzeczywistego stanu posiadania powierzchni działek ewidencyjnych zgłoszonych we wniosku wykorzystywanych w celu rolniczym przez danego producenta rolnego. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ umożliwi R.S. złożenie wyjaśnień w konfrontacji z twierdzeniami J. S. i innych świadków. Wyjaśni istotne sprzeczności zawarte w oświadczeniach złożonych przez J. S. z dnia [...] grudnia 2006r., z dnia [...] lutego 2007r. i na rozprawie w dniu [...] maja 2007r. Sąd zobowiązał organ do wzięcia pod uwagę całokształtu materiału dowodowego sprawy, a w szczególności zapisów § 4 Umowy przeniesienia własności niezabudowanej nieruchomości rolnej zawartej w formie Aktu Notarialnego w dniu [...] lipca 2005r.

Zdaniem sądu orzekającego ponownie powyższe zalecenia i wytyczne zostały przez organ drugiej instancji wypełnione.

Istota sporu sprowadza się do ustalenia rzeczywistego stanu posiadania powierzchni działek ewidencyjnych zgłoszonych we wniosku wykorzystywanych w celu rolniczym przez danego producenta rolnego.

Skarżący ubiegał się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru / Dz. U. z 2004r., Nr 6,poz. 40 ze zm. /.

W związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej organy administracji stosują bezpośrednio akty normatywne wydawane przez organy Unii Europejskiej w randze rozporządzeń, co wynika z art. 249 ak. 2 Traktatu ustanawiającego Europejska Wspólnotę Gospodarczą w związku z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii, Republiki Słowacji do Unii Europejskiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej / Dz. U. z 2004r., Nr 90, poz. 864 /. Do aktów tych należą też rozporządzenia Komisji AA/E/, na podstawie których zastosowano w sprawie sankcje w związku z różnicą pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku o pomoc a obszarem ustalonym:

•Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiające szczegółowe

zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców / Dz. Urz. WE L 345 z 20 listopada 2004r. ze zm. /,

•Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady

wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu

administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr

1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy

bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów

wsparcia dla rolników ( Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004r. ze zm.).

Przepisy rozporządzeń Unii Europejskiej muszą być jednak stosowane z

poszanowaniem wewnętrznego porządku prawnego państwa członkowskiego, w tym

obowiązującej procedury administracyjnej chyba, że z unormowań rozporządzeń

wynika, iż ustanawiają one odrębne zasady proceduralne lub określają inne reguły tej

procedury niż wynikające z regulacji krajowych.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru / Dz. U. Nr 60, poz. 40 ze zm. / osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.

Podkreślić należy, że przepisy ustawy o płatnościach bezpośrednich nie definiują pojęcia posiadania. Należy podkreślić, że pojęcie posiadania z art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich nie może być interpretowane w oderwaniu od celu wprowadzenia instytucji płatności bezpośrednich do porządku prawnego. Na gruncie powołanej ustawy posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z gruntów rolnych. Tak więc pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich należy wykładać jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Zacytowany przepis mówi o posiadaniu, bez dodatkowego wskazywania, że musi być ono oparte na tytule prawnym, treść przepisu nie upoważnia do traktowania istnienia tytułu prawnego do władania gruntami rolnymi (ich posiadania) jako wyznacznika przy orzekaniu o płatnościach bezpośrednich. Posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości jest okolicznością obojętną z punktu widzenia analizowanego przepisu.

Reasumując należy stwierdzić, że za wyżej opisanym rozumieniem pojęcia posiadania w świetle przepisów ustawy o płatnościach bezpośrednich przemawia fakt, iż celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, nawet jeżeli użytkują je bez tytułu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie, skarżący w złożonym wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 rok zgłosił działkę numer [...] położoną w obrębie T., gmina E. i na działkę tą zostały mu przyznane płatności bezpośrednie decyzją Kierownika BP ARiMR w O. z dnia [...] stycznia 2007r. Wobec ujawnienia nowej okoliczności w postaci oświadczenia J. S., który oświadczył, że jest użytkownikiem ww. działki organ I instancji prawidłowo wznowił na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 kpa postępowanie w sprawie postanowieniem z dnia [...] lutego 2007r.

W zaistniałej sytuacji zadaniem organów było wyjaśnienie, który z producentów rolnych był faktycznym posiadaczem spornych działek w 2006 roku, z uwagi na to, że tylko jeden podmiot może otrzymać płatności na te same grunty rolne na ten sam rok. Przeprowadzone w tym zakresie postępowanie administracyjne wykazało jednak, że faktycznym użytkownikiem spornej działki był J. S. Sąd podziela stanowisko organu, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że R. S. w ciągu roku kalendarzowego nie miał realnego wpływu na czynności podejmowane przez J. S. w związku z uprawą przez niego gruntów na spornej działce nr [...]. Nie miał on wpływu również na rodzaj uprawy znajdującej się na działce, o czym świadczy treść złożonego wniosku, gdzie zadeklarował pszenicę i kukurydzę, podczas gdy w rzeczywistości na działce zasiane były kukurydza na kiszonkę i mieszanka zbożowa, co zgodnie potwierdzają świadkowie.

Organ ustalił, że plony uzyskane z przedmiotowej działki były zużywane w gospodarstwie J. S. do karmienia zwierząt; z kukurydzy sporządzano kiszonkę, co także potwierdzili świadkowie.

W toku postępowania nie znaleziono również żadnych dowodów świadczących o tym, że strona w jakikolwiek sposób zużywała bądź zbywała uzyskane plony. Co więcej, brak jest także dowodów na to, aby strona podejmowała jakiekolwiek decyzje dotyczące terminu i sposobu przeprowadzania prac agrotechnicznych na przedmiotowej działce.

Reasumując organ stwierdził a Sąd podzielił to stanowisko, że to J. S. miał faktyczny wpływ na utrzymanie przedmiotowej działki w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami ochrony środowiska, na kształt i rodzaj upraw oraz wykorzystanie zebranych plonów. Przedstawione przez stronę oświadczenie o tym, że czynił to w jej imieniu nie ma tu znaczenia, skoro faktycznie nie R.S. a J. S. prowadził na zgłoszonej działce działalność rolniczą.

Zdaniem Sądu ocena ta mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów zakreślonej w art. 80 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.