Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 99/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 13, art. 2 par. 1 pkt 10 i 11, art. 5 par. 1, art. 27 par. 1 pkt 1, art. 29 par. 2
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 39, art. 42 ust. 5 i 5a
journal: Dz.U. 1982 nr 35 poz 230
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
article: art. 4 ust. 1, art. 54 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 16 poz 95
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.
article: art. 62, art. 64 par. 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski, sędzia WSA Tadeusz Piskozub (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Jakub Gosk, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 22 marca 2012r. sprawy ze skargi Ośrodka A na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych 1.uchyla zaskarżone postanowienie, 2.określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia Ośrodka A utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych.

Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił Ośrodkowi A tytuły wykonawcze o nr: "[...]" z dnia "[...]","[...]" z dnia "[...]" oraz "[...]", "[...]","[...]" z dnia "[...]", obejmujące należności z tytułu opłat za pobyt w tym Ośrodku.

W ocenie organu egzekucyjnego, wskazane wyżej tytuły wykonawcze nie spełniały wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) powoływanej dalej jako "u.p.e.a.", ponieważ zawierały błędne oznaczenie wierzyciela.

Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego, wierzycielem należności określonych w przedmiotowych tytułach wykonawczych był Prezydent Miasta, a nie jak wskazano - Ośrodek A. Powołując się na przepisy ustawy z dnia 26.10.1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t. j. Dz. U. z 2007r. Nr. 70, poz. 473 ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 08.03.1990r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) organ egzekucyjny wskazał, że podmiotem realizującym zadania w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi jest organ samorządu terytorialnego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego zaznaczył, iż Dyrektor Ośrodka A jest zatrudniony przez Prezydenta Miasta oraz działa w jego imieniu i na jego rzecz na podstawie udzielonego pełnomocnictwa, co oznacza, że Dyrektor Ośrodka nie jest uprawniony do wystawiania w swoim imieniu tytułów wykonawczych.

W zażaleniu z dnia 04 listopada 2011r. Dyrektor Ośrodka A zakwestionował zasadność wskazanego wyżej rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego, wnosząc o jego uchylenie. Zdaniem skarżącego, skoro obowiązujące przepisy prawa dopuszczają możliwość potrącenia z depozytów pieniężnych izby wytrzeźwień "swych" należności z tytułu opłat związanych z pobytem w izbie, to nie można uznawać za wierzyciela inny, niż izba podmiot. W opinii Strony, argumentem przemawiającym za słusznością jej stanowiska jest ponadto przyznanie izbom wytrzeźwień przez ustawodawcę ustawowego prawa zastawu, celem zabezpieczenia należności. Skarżący zauważył, że jeżeli w momencie zwolnienia z izby osoby nie posiadają środków pieniężnych wystarczających na pokrycie kosztów pobytu, to dyrektor izby wystawia wezwanie do ich pokrycia w terminie 7 dni. Obowiązek wystawienia wezwania do zapłaty ustawodawca nałożył zatem na dyrektora izby, co świadczy o tym, że to ten podmiot, a nie prezydent miasta jest wierzycielem. Używając powyższej argumentacji, wnoszący zażalenie stwierdził, że jest instytucją bezpośrednio zainteresowaną w wykonaniu obowiązku, co wyczerpuje definicję wierzyciela, przyjętą w przepisach u.p.e.a.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.

Organ wskazał, iż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Tytuł ten sporządzany jest według ustalonego wzoru, określonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, w drodze rozporządzenia. Jednocześnie przepisy u.p.e.a. zastrzegają, iż wzór tytułu wykonawczego zawiera treść określoną w art. 27 tej ustawy. Stosownie do § 1 pkt 1 powołanego wyżej artykułu, tytuł wykonawczy zawiera między innymi oznaczenie wierzyciela.

Zgodnie natomiast z art. 1a pkt 13 u.p.e.a., pod pojęciem wierzyciela rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Z kolei, zgodnie art. 5 § 1 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających bezpośrednio z mocy prawa - a taki charakter ma obowiązek uiszczenia opłaty za pobyt w izbie wytrzeźwień - jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem tego obowiązku.

Organ wskazał, iż według art. 54 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym opłaty za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień są dochodami gminy. Stosownie do art. 39 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi organy samorządu terytorialnego w miastach liczących ponad 50.000 mieszkańców i organy powiatu mogą organizować i prowadzić izby wytrzeźwień. Z powyższego uprawnienia skorzystało Miasto tworząc Ośrodek A, którym kieruje (na podstawie udzielonego przez Prezydenta pełnomocnictwa) dyrektor i który - jako jednostka budżetowa, nieposiadająca osobowości prawnej - pobiera opłaty za doprowadzenie i pobyt w ośrodku w imieniu gminy i na jej rzecz. Zatem uprawnienia Dyrektora Ośrodka A do pobierania powyższych opłat są pochodne od uprawnień Prezydenta Miasta. Ośrodek A pozostaje jednostką organizacyjną organu gminy, to jest Prezydenta Miasta i nie staje się wierzycielem w zakresie egzekwowanych w toku egzekucji administracyjnej opłat tylko na skutek faktycznego pobierania tych opłat.

Uwzględniając powyższe, za nieuzasadnione organ uznał argumenty strony, iż uprawnienia do potrącania należnych opłat z depozytów pieniężnych, prawo ustanawiania zastawów, wysyłanie wezwań do zapłaty, czy też wystawianie faktur VAT świadczą o tym, że Ośrodek A jest wierzycielem należności z tytułu opłat za doprowadzenie i pobyt w tym ośrodku. Dyrektor Ośrodka A w ramach udzielonego przez Prezydenta pełnomocnictwa, faktycznie dokonuje poboru tych opłat, jednak czyni to w imieniu i na rzecz Prezydenta.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że tytuł wykonawczy jest dokumentem ściśle sformalizowanym, sporządzanym na podstawie urzędowego wzoru, zawierającym wskazane ustawowo elementy, których brak (lub ich niezgodność ze stanem faktycznym) może stanowić przedmiot zaskarżenia w trybie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W przedmiotowych tytułach wykonawczych jako wierzyciel wskazany powinien być Prezydent. Ponadto tytuły wykonawcze powinny zawierać pieczęć urzędową Prezydenta oraz pieczęć osoby podpisującej tytuł, gdzie dopuszczalne jest podpisanie tytułów w imieniu Prezydenta przez osobę do tego upoważnioną. Naczelnik Urzędu Skarbowego słusznie w związku z tym uznał, że w tytułach wykonawczych o nr: "[...]","[...]","[...]","[...]","[...]" błędnie oznaczono jako wierzyciela Ośrodek A, a więc tytuły te nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a.

W konsekwencji, zgodnie z art. 29 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny prawidłowo nie przystąpił do egzekucji, zwracając przedmiotowe tytuły wykonawcze.

Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 62 Kpa poprzez połączenie spraw kilku stron w jednym postępowaniu. Podkreślił, iż samo przesłanie tytułów wykonawczych do organu egzekucyjnego nie powoduje wszczęcia egzekucji administracyjnej. Tym samym na etapie badania tytułów wykonawczych pod względem spełniania wymogów z art. 27 u.p.e.a. oraz dopuszczalności egzekucji administracyjnej nie można jeszcze mówić, że zobowiązany jest stroną w rozumieniu przepisów Kpa.

Jak podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w niniejszym postępowaniu istniały dwie strony - organ egzekucyjny oraz wierzyciel (wnioskujący o wszczęcie egzekucji administracyjnej). Dopiero po skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji oraz doręczeniu jego odpisu zobowiązanemu można mówić o tym zobowiązanym, jako o stronie. Dlatego też - w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej - wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w oparciu o art. 29 § 2 u.p.e.a. jednego postanowienia, obejmującego kilka tytułów wykonawczych, nie stanowiło naruszenia art. 62 Kpa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, Ośrodek A zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów art. 29 § 2, art. 1a pkt 13 i 14, art. 5 § 1 pkt 2, art. 27 § 1 pkt 1 i 7, art. 27b oraz art. 19 § 1 i 2 u.p.e.a., a także art. 6, art. 7, art. 8, art. 12 oraz art. 62 Kpa. poprzez:

- przyjęcie, iż Ośrodek nie jest wierzycielem należności z tytułu opłaty za pobyt w Ośrodku poddanych egzekucji administracyjnej,

- bezpodstawny zwrot tytułów wykonawczych Ośrodka.

W związku z powyższym Strona wniosła o:

- uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji w całości,

- zasadzenie na rzecz skarżącego od organu, który wydał zaskarżone postanowienie, zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

W treści uzasadnienia złożonej skargi, skarżący wskazał na uprawnienia wierzycielskie Dyrektora Ośrodka A z art. 5§ 1 pkt 2 i art.1a pkt 13 u.p.e.a. Jak podał, o przyjęciu lub odmowie przyjęcia do izby osoby w stanie nietrzeźwości decyduje wyłącznie dyrektor izby (§ 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izby wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego ( Dz.U. Nr 20, poz.192 ze zm.), co w świetle przywołanych wyżej przepisów oznacza, że skarżący jest wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Powołując się na § 17 rozporządzenia, skarżący podniósł, że ustawodawca za wierzyciela należności z tytułu pobytu w izbie wytrzeźwień uważa izbę wytrzeźwień, a nie inne podmioty. Na Dyrektora Izby nałożony został bowiem obowiązek wykonywania czynności wierzyciela, tj. wystawienia wezwania do zapłaty.

Za słusznością jego stanowiska przemawia okoliczność, iż skarżący jest czynnym podatnikiem VAT, wykonującym czynności zwolnione z VAT i zobligowanym do wystawienia faktur VAT za pobyt w izbie wytrzeźwień. Oznacza to, że przyjęcie za prawidłowe stanowiska organów skarbowych prowadziłoby do wniosku, iż skarżący pomimo, że wystawia faktury VAT, jest jednocześnie pozbawiony prawa do dochodzenia zapłaty należności objętych ww. fakturami.

Zdaniem Skarżącego, powyższe okoliczności dowodzą, ze skarżący jest instytucja bezpośrednio zainteresowaną w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku, co wyczerpuje definicję wierzyciela przyjętą w art. 5 § 1 pkt 2 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a.

Jak podniesiono w skardze, Ośrodek A ma przymiot statio municipii Miasta, a więc kierownik takiej jednostki działa jednoosobowo zastępując gminę w zakresie właściwości tej jednostki.

W odpowiedzi, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153 poz.1269), zwanej dalej p.u.s., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przepis § 2 wymienionego artykułu określa podstawową zasadę wykonywania przez te sądy funkcji kontrolnej stanowiąc, iż sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, iż strona skarżąca zasadnie kwestionuje dokonany przez organ egzekucyjny zwrot tytułów wykonawczych na podstawie art. 29 § 2 u.p.e.a..

Stosownie do treści zdania pierwszego tego przepisu, jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. W art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. określono wymogi formalne tytułu wykonawczego, wskazując w pkt 1 § 1, iż tytuł wykonawczy zawiera oznaczenie wierzyciela.

W myśl pkt 13 art. 1a u.p.e.a., przez wierzyciela rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Jeśli obowiązki wynikają z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa, wierzycielami są organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowane w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku lub powołane do czuwania nad wykonaniem obowiązku. W przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności, wierzycielem jest podmiot, na rzecz którego zostało wydane orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku (p. Komentarz do art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji C. Kulesza LEX 2010 pkt 3.1).

W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (p. wyrok NSA z dnia 10 maja 2006r. o sygn. akt: II FSK 737/05) zwracano uwagę, iż postępowanie egzekucyjne nie jest postępowaniem merytorycznym, lecz postępowaniem wykonawczym, którego celem jest wykonanie przymusowo obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wszczynając egzekucję administracyjną organ egzekucyjny, stosownie do treści art. 29 § 1 u.p.e.a. bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie będąc uprawnionym do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Uprawnienia organu egzekucyjnego sprowadzają się zatem do badania dopuszczalności egzekucji pod względem formalnym. Nie dotyczą natomiast zagadnień merytorycznych, rozstrzyganych na podstawie przepisów innych dziedzin prawa, w tym jak w niniejszym przypadku, analizy zakresu uprawnień i przedmiotu działania podmiotu żądającego wykonania obowiązku w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.

Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie sporne tytuły spełniały wszystkie wymogi formalne określone w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a., w tym wymóg oznaczenia wierzyciela. W takim zaś stanie rzeczy, ustalanie przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne, legitymacji wierzyciela do wystawienia tytułów wykonawczych w oparciu o wnikliwą analizę prawną przepisów dotyczących właściwości rzeczowej jednostek organów samorządowych, należało uznać za zbyt daleko idące i wykraczające poza kompetencje organu egzekucyjnego.

Podmiot wywodzący swoją uprawnienie do działania jako wierzyciel, wobec wątpliwości organu w tym zakresie, zobowiązany jest przedstawić w związku z wnioskiem o wszczęcie egzekucji, stosowne dokumenty potwierdzające to uprawnienie. W stanie faktycznym sprawy organ egzekucyjny powinien zatem wezwać wierzyciela do ich nadesłania w terminie 7 dni, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 29 § 2 u.p.e.a.. W przypadku nieusunięcia braków i dalszych wątpliwości w tej kwestii, pozostawić zaś skierowany do niego tytuł wykonawczy bez rozpoznania.

Jak już wskazano, badanie przez organ egzekucyjny legitymizacji wierzyciela do działania w konkretnej sprawie i dokonywanie wnikliwej, merytorycznej analizy prawnej oraz oceny zagadnień związanych z kompetencjami jednostek samorządowych na gruncie przepisów ustawy o samorządzie gminnym, czy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, wykracza poza kompetencje organu egzekucyjnego. Konsekwencją przyjęcia przez organy takiego trybu postępowania był zwrot prawidłowo wystawionych z punktu widzenia kryteriów formalnych, tytułów wykonawczych podmiotowi, który według oceny zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie został uznany przez organ za wierzyciela. Zwrot tytułu innemu podmiotowi niż wierzyciel wykracza zaś poza dyspozycję art. 29 § 2 w zw. z art. 13 pkt 1a u.p.e.a..

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, iż zwrot wystawionych przez Ośrodek spornych tytułów wykonawczych nastąpił z naruszeniem w/w przepisów prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się natomiast, wobec zarzutów i obszernej argumentacji skargi, do wynikłej z treści zaskarżonego postanowienia kwestii spornej, zauważyć należy, iż uzupełnienie zdefiniowanej w art. 1a pkt 13 u.p.e.a. instytucji ustawowej wierzyciela administracyjnego postępowania egzekucyjnego zawiera przepis art. 5 tej ustawy. W doktrynie dominuje niemal powszechne przekonanie, że pojęcie to (podmiotu uprawnionego do żądania wykonania obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej) należy traktować jako pojęcie prawa procesowego. Dostrzega się jednak sytuacje, w których - na zasadzie wyjątku - rolę wierzyciela spełniać będzie podmiot prawa, na rzecz którego egzekwowany obowiązek będzie realizowany (co do zasady wierzyciel administracyjny występuje jedynie w imieniu takiego podmiotu, którym jest przeważnie państwo lub inny podmiot sprawujący w nim władzę publiczną). Sytuacje takie przewiduje ustawodawca wówczas, gdy organ lub instytucja powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku wynikającego z mocy samego prawa lub z innego orzeczenia niż decyzja i postanowienie organu administracji rządowej lub samorządowej, nie istnieje albo pozostaje w stanie bezczynności (art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Wówczas podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku w drodze decyzji administracyjnej staje się podmiot, którego interesy zostały naruszone bezczynnością organu albo na rzecz którego wydane zostało orzeczenie. Zgodnie z brzmieniem art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uprawnionymi do żądania wykonania tych obowiązków w drodze egzekucji administracyjnej są przede wszystkim organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowane wykonaniem przez zobowiązanego obowiązku albo powołane do czuwania nad wykonaniem obowiązku. Pojęcie organu bezpośrednio zainteresowanego w wykonaniu obowiązku jest w takich przypadkach dosyć łatwe do wyjaśnienia. Będzie nim bowiem organ podmiotu prawa, na rzecz którego obowiązek ma być wykonany. Jeżeli dochodzony obowiązek należy wykonać na rzecz państwa, będzie to ten organ państwowy, w zakresie działania którego znajduje się zadanie pobierania łączących się z tym obowiązkiem należności pieniężnych albo wobec którego ma być zrealizowane inne zachowanie, do którego prawo lub orzeczenie obliguje zobowiązanego. Analogicznie wygląda sytuacja w przypadku obowiązków wobec jednostki samorządu terytorialnego. Jeżeli chodzi o pojęcie instytucji bezpośrednio zainteresowanej wykonaniem obowiązku, należy łączyć je z faktem wskazania w odpowiednim przepisie prawa, określającym dany obowiązek, innej jednostki organizacyjnej niż organ państwa lub organ j.s.t. jako tej, która ma być co do zasady odbiorcą egzekwowanych w trybie administracyjnym świadczeń pieniężnych lub zachowań niemających charakteru pieniężnego, o jakich mowa w art. 2 § 1 pkt 10 i 11 u.p.e.a. Do takich jednostek organizacyjnych zaliczyć można w szczególności instytucje jak szkoły publiczne czy inne państwowe lub samorządowe zakłady administracyjne. Takim zakładem administracyjnym jest izba wytrzeźwień. Uprawnienia izb wytrzeźwień wynikają z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zgodnie z art. 39 powołanej ustawy, organy samorządu terytorialnego w miastach liczących ponad 50.000 mieszkańców i organy powiatu mogą organizować i prowadzić izby wytrzeźwień. Według art. 42 ust. 5 ustawy "Za doprowadzenie i pobyt w izbie wytrzeźwień lub jednostce Policji pobierane są opłaty". Stosownie do treści 42 ust. 5a " Egzekucja należności, o których mowa w ust. 5, następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". Na podstawie art. 42 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wydane zostało rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 23 października 1996 r. w sprawie trybu doprowadzania osób w stanie nietrzeźwości, organizacji izb wytrzeźwień i zakresu opieki zdrowotnej oraz zasad ustalania opłat związanych z doprowadzeniem i pobytem w izbie wytrzeźwień (Dz.U.1996.129.611). Osoby w stanie nietrzeźwości, które swoim zachowaniem dają powód do zgorszenia, znajdują się w okolicznościach zagrażających ich życiu lub zdrowiu albo zagrażają życiu lub zdrowiu innych osób, mogą być doprowadzone do izby wytrzeźwień, zwanej dalej "izbą", przez funkcjonariuszy Policji, pracowników izby lub inne osoby. Dyrektora izby powołuje i odwołuje organ gminy, który również ustala szczegółową organizację izby. Pobyt w izbie jest odpłatny. Opłatę za pobyt osoby w izbie ustala dyrektor izby na podstawie analizy kosztów pobytu jednej osoby w izbie, wyliczonych na podstawie aktualnych kosztów działalności tych placówek, obejmujących bieżące wydatki; opłata ta nie może jednak przekroczyć 20% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za kwartał poprzedzający ustalenie tej opłaty, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego stosownie do przepisów o rewaloryzacji emerytur i rent. Ośrodek A, który prowadzi izbę wytrzeźwień i jest wierzycielem w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 2 i art.1a pkt 13 u.p.e.a. Wynika to z analizy powołanych przepisów prawnych. O ustaleniu opłat decyduje Dyrektor Ośrodka. O przyjęciu lub odmowie przyjęcia do izby osoby w stanie nietrzeźwości decyduje wyłącznie dyrektor izby (§ 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania i zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izby wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego (Dz.U. Nr 20, poz.192 ze zm.), co w świetle przywołanych wyżej przepisów oznacza, że skarżący jest wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z § 17 powołanego rozporządzenia, "Osobom nieposiadającym w momencie zwalniania z izby, placówki lub jednostki Policji środków pieniężnych wystarczających na pokrycie kosztów pobytu dyrektor izby, kierownik placówki lub komendant jednostki Policji wystawia wezwanie do pokrycia kosztów pobytu w terminie 7 dni". W konsekwencji należy stwierdzić, że ustawodawca za wierzyciela należności z tytułu pobytu w izbie wytrzeźwień uważa izbę wytrzeźwień, a nie inne podmioty. Ośrodek A, który prowadzi izbę wytrzeźwień jest instytucją bezpośrednio zainteresowaną w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku. Uprawnienia izby wytrzeźwień i dyrektora izby wytrzeźwień wynikają z przepisów ustawy z dnia 26.10.1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t. j. Dz. U. z 2007r. Nr. 70, poz. 473 ze zm.) i powołanych wcześniej przepisów wykonawczych do tej ustawy. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, który uprawnienia wierzycielskie Prezydenta Miasta wywodzi z art. 54 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym ( Dz.U.2001.142.1591 j.t.). Zgodnie z tym przepisem, "Dochody gminy są określone w odrębnych ustawach". Według art. 4 ust. 1 wymienionej ustawy, "Źródłami dochodów własnych gminy są: m.in. dochody uzyskiwane przez gminne jednostki budżetowe oraz wpłaty od gminnych zakładów budżetowych". Powyższe przepisy o charakterze generalnym nie zmieniają uprawnień izby wytrzeźwień do dochodzenia opłat za pobyt osoby w izbie wytrzeźwień. Są to bowiem opłaty należne izbie wytrzeźwień, a nie gminie. Wszystkie uprawnienia i obowiązki są przynależne izbie wytrzeźwień i jej organowi, którym jest dyrektor. W związku z tym nie ulega wątpliwości, że uprawnionym do wystawienia tytułu wykonawczego był skarżący. Do reprezentowania skarżącego uprawniony jest dyrektor. Jego umocowanie do działania, mimo iż jest on powoływany przez organ gminy, wynika z ustawy z dnia 26.10.1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i powołanych wcześniej przepisów wykonawczych do tej ustawy. W świetle powyższych ustaleń i rozważań Sąd stwierdził, że organ dokonał błędnej wykładni ustawy z dnia 26.10.1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i powołanych wcześniej przepisów wykonawczych do tej ustawy w związku z art. 5 § 1 pkt 2 i art.1a pkt 13 u.p.e.a.. Nie podzielił tym samym stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej, że tytuł wykonawczy został błędnie wypełniony.

W związku z ponownym rozpoznaniem sprawy organ uwzględni przedstawioną wyżej ocenę faktyczną i prawną, mając w szczególności na uwadze, iż w myśl art. 29 § 2 u.p.e.a., zwrotu tytułu wykonawczego dokonać można jedynie z przyczyn formalnych, wyraźnie wskazanych w tym przepisie, ustalonemu w sprawie wierzycielowi. W świetle powołanych wyżej przez Sąd przepisów prawa, nie jest natomiast kompetencją organu egzekucyjnego badanie merytorycznych zagadnień dotyczących legitymacji podmiotu do wystawienia tytułu wykonawczego. Celem postępowania egzekucyjnego jest bowiem przymusowe wykonanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a nie dokonywanie wnikliwych analiz i ocen prawnych na gruncie innych dziedzin prawa.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt, 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 tej ustawy. Orzeczenie o kosztach oparto zaś na treści jej art. 200, art. 205 § 2 i art. 209.


ZDANIE ODRĘBNE

I SA/Ol 99/12

Uzasadnienie zdania odrębnego sędziego Tadeusza Piskozub do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2012 roku.

Nie zgadzając się z wydanym wyrokiem stwierdzam, że skarga jest nieuzasadniona.

Uzasadniając swoje stanowisko, podnoszę co następuje:

Podkreślić należy iż zgodnie z art. 1a pkt 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwana dalej ustawą egzekucyjną, wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym.

Ponadto art. 1a pkt 14 ustawy egzekucyjnej stanowi, że przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego rozumie się odpowiednio wójta, burmistrza (prezydenta miasta) lub marszałka województwa.

Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) o samorządzie gminnym, gminy wykonują zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, należy do zadań własnych gminy. Zadania własne obejmują także sprawy ochrony zdrowia i pomocy społecznej realizowane m.in. w oparciu o ustawę o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Przepis art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.) stanowi z kolei wprost, że prowadzenie działań związanych z profilaktyką oraz rozwiązywaniem problemów alkoholowych należy do zadań własnych gminy. Zgodnie z art. 26 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym w miastach powyżej 100.000 mieszkańców organem wykonawczym jest prezydent miasta."[...]" Ponadto należy zauważyć, iż zgodnie ze statutem Ośrodka A, stanowiącym załącznik do uchwały Rady Miasta nr "[...]" z dnia "[...]", Ośrodek A jest jednostką organizacyjną "[...]" nieposiadającą osobowości prawnej. Ośrodek ten jest jednostką budżetową w rozumieniu przepisów ustawy o finansach publicznych (§1 ust. 2). Ośrodek pełni funkcję izby wytrzeźwień w rozumieniu ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (§ 1 ust. 3). W związku z powyższym należy uznać, iż działania wynikające z zakresu działania Ośrodka A należą do zadań własnych Miasta, a dochody uzyskiwane przez gminne jednostki budżetowe należą do dochodów własnych gminy i pobierane są w imieniu i na rzecz organów gminy.

Uprawnieniem dyrektora izby wytrzeźwień (także Dyrektora Ośrodka A) jest zatem jedynie pobranie opłaty za doprowadzenie i pobyt w izbie lub wezwanie do pokrycia kosztów, które mogą być egzekwowane w trybie ustawy egzekucyjnej. W ocenie Sędziego nie jest to jednak jednoznaczne z uprawnieniem do wystawiania tytułów wykonawczych we własnym imieniu.

Z brzmienia art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 526 ze zm.) wynika, że dochody uzyskiwane przez gminne jednostki budżetowe należą do dochodów własnych gminy. Art. 39 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi stanowi, że organy samorządu terytorialnego w miastach liczących ponad 50.000 mieszkańców i organy powiatu mogą organizować i prowadzić izby wytrzeźwień. Przepis art. 5 ustawy egzekucyjnej rozwija zawarte w art. 1a pkt 13 tej ustawy pojęcie wierzyciela. W myśl art. 5 § 1 pkt 2 powyższej ustawy uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku.

Zdaniem Sędziego, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków o których mowa, jest jednostka bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku. Skoro zatem działania podejmowane w ramach Ośrodka A należą do zadań własnych Miasta, a opłaty za doprowadzenie i pobyt w tym Ośrodku pobierane są w imieniu i na rzecz organów gminy, to organem bezpośrednio zainteresowanym w wykonaniu obowiązku uiszczenia tej opłaty jest organ wykonawczy Miasta - Prezydent Miasta. Zatem na podstawie art. 5 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku uiszczenia przedmiotowej opłaty jest Prezydent Miasta, który zgodnie z art. 1a pkt 13 ustawy egzekucyjnej jest wierzycielem w stosunku do tej opłaty.

Z powyższych względów, nie Dyrektor Ośrodka A jest uprawniony do wystawiania tytułów wykonawczych, we własnym imieniu. Nadmienić należy ponadto, iż nawet gdyby Dyrektor Ośrodka dysponował stosownym upoważnieniem do pobierania przedmiotowych opłat, musiałoby ono znaleźć odzwierciedlenie w pieczęci zamieszczonej w tytułach wykonawczych. W przedmiotowej jednakże sprawie, skoro przedmiotowe tytuły wykonawcze nie zawierały elementów, o których mowa w art. 27 § 1 pkt 1 i 7 ustawy egzekucyjnej - należało uznać je za wadliwe w stopniu uniemożliwiającym prowadzenie egzekucji administracyjnej. Dlatego zasadnie tytuły te podlegały zatem zwrotowi.