Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 157/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak As.sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 31 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi S.I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, zasiłku okresowego, celowego specjalnego, ciepłego posiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z [...] nr [...] /-/I.Kucznerowicz /-/P.Miładowski /-/D.Rzyminiak-Owczarczak KP


UZASADNIENIE

Wnioskami z [...] listopada 2005r. i [...] grudnia 2005r. S.I. zwrócił się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., o udzielenie mu pomocy w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia i lekarstw. Wniósł także o pomoc finansową w ponoszeniu opłat za mieszkanie i pokrycie kosztów wyjazdu rehabilitacyjnego. Skarżący wskazał, że jest osobą niepełnosprawną, przewlekle chorą, a jego miesięczny dochód po potrąceniach wynosi 385 zł. Do wniosków skarżący dołączył kopie odcinków z listy płac z [...] listopada 2005r. i 10 grudnia 2005r. oraz kopie zaświadczeń pracodawcy z [...] listopada 2005r. i [...] grudnia 2005r.

Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z, decyzją nr [...] z [...] grudnia 2005r. wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 38 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 2 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r. nr 64, poz. 593, dalej: ustawa o pomocy społecznej) odmówił przyznania skarżącemu zasiłku celowego, okresowego, celowego specjalnego oraz możliwości przygotowania ciepłego posiłku. W uzasadnieniu organ stwierdził, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, oraz że dochód netto w październiku poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 963,68 zł, a w listopadzie 959,56 zł; z czego 3/5 podlega zajęciu przez komornika. Dalej organ wskazał, że co prawda skarżący ma ustaloną niepełnosprawność w stopniu lekkim, nie wymaga jednak długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Wobec powyższego organ I instancji uznał, że w przypadku skarżącego nie jest spełniona żadna z przesłanek wskazanych w art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., uznał, że skarżący jest człowiekiem zdolnym do samodzielnej egzystencji, dojeżdża do pracy i jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu.

Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący z zachowaniem ustawowego terminu wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zaskarżonej decyzji zarzucono okoliczność, że objęła łącznie 4 wnioski o przyznanie pomocy, a także nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Nadto skarżący zakwestionował twierdzenia, co do niepełnosprawności, wskazując, że organ nie posiada uprawnień do rozstrzygania o charakterze i stopniu niepełnosprawności. W dalszej części odwołania skarżący wskazał na brak gazu i urządzeń do przygotowywania ciepłego posiłku, co jego zdaniem, uprawnia do ubiegania się o zapewnienie takich posiłków, choćby w formie talonów obiadowych.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że skarżący bezsprzecznie osiąga dochód poniżej kryterium wskazanego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Jednakże brak spełnienia którejkolwiek z przesłanek z art. 7 wskazanej ustawy, skutkuje odmową przyznania wnioskowanych świadczeń.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący podtrzymał swoją wcześniejszą argumentację i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, przytaczając ustalenia wyłożone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej:u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że przedmiotem niniejszej sprawy są, zgodnie z art. 36 ustawy o pomocy społecznej, zarówno świadczenia pieniężne: zasiłek celowy, okresowy i specjalny zasiłek celowy, jak również niepieniężne w postaci gorącego posiłku.

Artykuł 7 wskazanej ustawy w punktach od 1 do 15 zawiera przykładowe wskazanie powodów udzielania pomocy społecznej. W wykazie tym ujęte zostały między innymi ubóstwo (pkt 1) i niepełnosprawność (pkt 5). Ustawodawca w art. 8 ust. 1 określił, że prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobom spełniającym jednocześnie warunki dochodowe określone w tym przepisie i co najmniej jeden z powodów z art. 7 pkt 2 – 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Zdaniem Sądu zgodnie z tą regulacją, przyznanie świadczeń pieniężnych zostało uzależnione od spełnienia precyzyjniej określonego kryterium dochodowego, podczas gdy świadczenia niepieniężne uzależnione są jedynie od spełnienia wymogu ubóstwa. Ponadto należy wskazać, że świadczenia pieniężne poddane zostały większemu rygoryzmowi, albowiem zgodnie art. 8 ust. 1 in fine prawo do nich mają jedynie osoby spełniające jednocześnie przesłanki z tego przepisu, jak i z art. 7 ust. 2 – 15.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący spełnia kryterium dochodowe osób samotnie gospodarujących, gdyż wmyśl art. 8 ust. 1 pkt 1 jego dochód obliczony zgodnie z art. 8 ust. 3, nie przekracza 461 zł.

Mając zatem na uwadze powyższe, kluczowym dla ustalenia czy skarżącemu przysługiwało prawo do świadczeń pieniężnych, jest określenie czy spełniał on jednocześnie którakolwiek z przesłanek z art. 7 ust. 2 – 15 ustawy o pomocy społecznej.

Dla Sądu niezrozumiałe jest wyjaśnienie organu I i II instancji, który przyjmuje wprawdzie, że skarżący ma orzeczoną niepełnosprawność, a jednocześnie uznaje, że jej charakter nie pozwala przyjąć że skarżący jest osobą niepełnosprawną. Skoro organ ustalił, że wnoszący o udzielenie pomocy społecznej ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu lekkim, to nie mógł przyjąć że nie jest ona powodem w rozumieniu art. 7 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej. Należy podnieść, że Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej nie ma kompetencji do rozstrzygania o niepełnosprawności i jej stopniu, a podważanie takiej okoliczności na podstawie tego, że skarżący pracuje i dojeżdża do pracy jest nieuzasadnione.

Sąd uznał za konieczne odwołanie się do przepisów ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 1997r. nr 123, poz. 776 ze zm. dalej: ustawa o rehabilitacji). W myśl art. 2 pkt 10 wskazanej ustawy przez niepełnosprawność rozumieć należy trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Przy czym dalej w art. 4 ustawy o rehabilitacji wskazano, że ani lekki stopień niepełnosprawności, ani umiarkowany czy nawet znaczny nie wykluczają możliwości zatrudnienia osoby legitymującej się orzeczeniem takiej niepełnosprawności. Reasumując powyższe rozważania i pomijając już kwestię kompetencji organu, sam fakt zatrudnienia i dojeżdżania do pracy nie stanowi podstawy do podważania niepełnosprawności skarżącego. Nadmienić przy tym warto, że ustawodawca wprowadzając w art.7 pkt5 ustawy o pomocy społecznej przesłankę niepełnosprawności nie wskazał na jej stopień, wobec czego można przyjąć, że wskazany warunek spełniony zostaje nawet przy niepełnosprawności ustalonej w stopniu lekkim. Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o rehabilitacji, już do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności jaką wykazuje osoba sprawna fizycznie i psychicznie mająca podobne kwalifikacje zawodowe.

Stąd też brak określenia w art. 7 pkt 5 stopnia niepełnosprawności, należy interpretować jako wolę ustawodawcy mającą na celu wsparcie osób w różnym stopniu niepełnosprawnych; a fakt zatrudnienia nie jest w tej mierze istotny.

Zatrudnienie jest natomiast ważne z punktu widzenia art. 2 i 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący wykazał, że mimo tego że pracuje nie jest w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji życiowych, co może wynikać z jego niepełnosprawność; a co organ również powinien ustalić. Z akt sprawy nie wynika przy tym, aby w jego przypadku zachodziła przesłanka negatywna w postaci braku współdziałania określonego w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem Sądu wskazany przepis powołany przez organ I instancji jako podstawa prawna rozstrzygnięcia odmownego, jest z punktu widzenia ustalonego stanu faktycznego bezpodstawny.

Podsumowując wywody dotyczące kwestii spełnienia przesłanek przyznania świadczeń pieniężnych wskazać należy na zaistniałe naruszenia przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Obrazą prawa materialnego jest błędnie dokonana interpretacja przepisu art. 7 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej. Organy mimo brak ustawowych przesłanek zawęziły pojęcie niepełnosprawności, do kwestii zatrudnienia skarżącego. Nadto jak wynika z uzasadnień wydanych rozstrzygnięć, odmowa uznania za niepełnosprawnego była sprzeczna z wcześniejszymi ustaleniami organów.

Dokonując oceny przeprowadzonego w rzeczonej sprawie postępowania administracyjnego, Sąd dostrzegł szereg naruszeń przepisów proceduralnych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Organy przede wszystkim naruszyły zasady wyrażone w kodeksie postępowania administracyjnego, albowiem nie podjęły wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Wbrew art. 77 k.p.a. nie zebrano w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, w szczególności zaś nie przeprowadzono dowodu z dokumentów ustalających niepełnosprawność skarżącego. Żaden z organów nie wskazał także z czego – z jakiego orzeczenia, czy też wyroku – niepełnosprawność skarżącego wynika, podniesione zostały jedynie (nietrafnie) okoliczności kwestionujące tę niepełnosprawność. Ponadto organy nie odniosły się do podnoszonej przez skarżącego okoliczności długotrwałej choroby, która to kwestia winna być ustalona, albowiem w rozumieniu art. 7 pkt 6 stanowi ona powód do udzielenia pomocy społecznej.

Sąd uznał także za zasadne zasygnalizowanie, że o ile organ I instancji określił wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia niepieniężnego w postaci posiłku jako "zdumiewający", o tyle organ II instancji w ogóle nie odniósł się do tej kwestii. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę organy winny poczynić wyczerpujące ustalenia dotyczące sytuacji życiowej, w szczególności pod kątem ewentualnego istnienia przesłanek z art. 7 pkt 1-15 ustawy o pomocy społecznej.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że doszło do naruszenia prawa materialnego oraz istotnego naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, wobec czego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) orzeczono jak w sentencji.

/-/ I. Kucznerowicz /-/P. Miładowski /-/D. Rzyminiak-Owczarczak

KP