Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 477/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...]r. nr [...]utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] r. nr [...]w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej – alergiczny nieżyt nosa u M. N.

Organ pierwszej instancji ustalił, że zainteresowany od 2006 r. pracuje w Spółce Ana stanowisku technik utrzymania ruchu i zajmuje się usuwaniem awarii, przeglądami maszyn, montażem i demontażem części maszyn oraz dorabianiem drobnych elementów maszyn, wykorzystywanych przy produkcji wyrobów przeznaczenia medycznego. Wykonuje pracę w warsztacie mechanicznym z użyciem różnych preparatów chemicznych: smary, oleje, kleje, emalie oraz w pomieszczeniach produkcyjnych, gdzie narażony jest na działanie substancji pochodzących z produkcji. Pracuje głównie w Wydziale [...]– produkcja lekkich gipsów. Czasowo był oddelegowany do pracy w Wydziale P.. Do powlekania plastrów medycznych stosowany jest [...](półprodukt), w którym stwierdzono obecność akrylanu izooktylu, mogącego wywołać podrażnienie dróg oddechowych oraz akrylan polimeru, nie klasyfikowany jako substancja niebezpieczna.

Jak zauważył organ pierwszej instancji, po wykonaniu badań profilaktycznych z zakresu medycyny pracy stwierdzono (orzeczenie lekarskie nr [...]z dnia[...]), że pracownik stał się niezdolny do pracy na stanowisku technik utrzymania ruchu ze względu na szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie oraz zalecono przeniesienie do pracy na innym stanowisku do dnia 22 czerwca 2018 r. bez narażenia na kleje stosowane przy produkcji plastrów medycznych. Ponadto w trakcie konsultacji lekarskiej w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w kwietniu 2018 r. pacjent podał, że 3 lata temu został przeniesiony na miesiąc do pracy do pracy na Wydziale P.. Po tygodniu zaczął odczuwać wodnisty katar, kichanie, pieczenie oczu. Po powrocie na Wydział [...] objawy samoistnie ustąpiły. W lutym tego roku został ponownie przeniesiony do pracy na Wydziale P. i już pierwszego dnia objawy te powróciły. Pracował 3 dni i otrzymał zwolnienie lekarskie. W swoim Wydziale źle toleruje halę [...], gdzie występuje zapylenie włóknem szklanym. Jak stwierdzono w wyniku konsultacji lekarskiej w dniu 25 kwietnia 2018 r., wywiad chorobowy wskazuje na tło zawodowe podawanych dolegliwości, ponieważ pacjent ma kontakt z czynnikami chemicznymi o potencjale alergizującym. Wymaga to poszerzenia diagnostyki w ramach podejrzenia choroby zawodowej. Do czasu rozstrzygnięcia sprawy wskazane jest odsunięcie pacjenta od pracy na Wydziale Plastrów.

W wyniku oględzin stanowiska pracy zainteresowanego w dniu 30 sierpnia 2018 r. organ pierwszej instancji stwierdził wykonywanie pracy w kontakcie z substancjami mogącymi powodować wystąpienie reakcji alergicznej: 2-butylo-benzol(di)tiazol-3-on, Amines, C12-14-tert-alkyl. Zainteresowany ma także kontakt z następującymi substancjami wykazującymi działanie uczulające na skórę oraz substancjami działającymi drażniąco na drogi oddechowe: kwas akrylowy, kwas maleinowy, akrylan izooktylu, 2-cyjanoakrylan etylu, metakrylan hydroksypropylu, metakrylan 2-hydroksyetylu, 1-acetylo-2-fenylohydrazyna, 2-fenyloacetohydrazyd, 1,4-Naftohinon, produkt reakcji bisfenolu z epichlorhydryną, N-metylo-2-pirolidon, 1,4-Naphtalenodione, hydrochinon, kwas akrylowy, acetic acid, 2-phenylenohydrazine, 4,4’-izoprpylidenodifenol, żywica epoksydowa, kumen.

Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. w orzeczeniu z dnia [...]r. nr [...]rozpoznał u zainteresowanego chorobę zawodową: alergiczny nieżyt nosa, wywołany przez akrylany. W orzeczeniu stwierdzono, że w badaniach profilaktycznych wykonywanych przed 2015 r. nie udokumentowano objawów wskazujących na obecność alergicznego nieżytu nosa. Ze względu na konieczność poszerzenia diagnostyki i przeprowadzenia testów prowokacyjnych skierowano pacjenta do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., gdzie przy próbie prowokacyjnej wziewnej z alergenami środowiska pracy badanego (półprodukt do powlekania plastrów [...]na bazie akrylanów) uzyskano wynik dodatni dla popłuczyn nosa oraz brak reakcji alergicznej błony śluzowej spojówek nosa. Na podstawie wykonanych badań rozpoznano alergiczny nieżyt nosa z uczulenia na akrylany.

Wobec powyższego organ pierwszej instancji uznał związek przyczynowy między warunkami środowiska pracy, tj. narażeniem zawodowym na akrylany w Wydziale Plastrów a schorzeniem pod postacią alergicznego nieżytu nosa i stwierdził u pracownika chorobę zawodową – alergiczny nieżyt nosa.

W odwołaniu Spólka A wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej oraz ponowne przeprowadzenie badania przez DWOMP, zarzucając naruszenie:

- art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i art. 2352 Kodeksu pracy, ponieważ kontakt pracownika z preparatem alergizującym – akrylanem izooktylu był sporadyczny i krótkotrwały, a pomiar (NDS) nie jest wymagany w stosunku do substancji chemicznych, co oznacza brak narażenia, kontakt chwilowy, sporadyczny,

- art. 7 k.p.a. przez nieuwzględnienie krótkotrwałości sporadyczności kontaktu z preparatem potencjalnie alergizującym i występowania akrylanów na obu Wydziałach produkcyjnych, nieustalenie czy pracownik w lutym 2018 r. przebywał w pomieszczeniu powlekania na Wydziale P., gdzie jedynie jest możliwy kontakt z Durapore Adhesive w stanie płynnym, błędne ustalenie długości przebywania na tym Wydziale,

- art. 77 k.p.a., ponieważ orzeczenie lekarskie oparto na deklaracjach pracownika co do wcześniejszego w 2015 r. występowania dolegliwości zdrowotnych, pomimo braku innych dowodów potwierdzających tę okoliczność.

Zakład pracy wskazał, że przełożony pracownika nie przypomina sobie, aby pracownik zgłaszał w 2015 r. jakiekolwiek kłopoty ze zdrowiem, związane z przeniesieniem do innego Wydziału. Brak jest jakiejkolwiek dokumentacji, potwierdzającej reakcję alergiczną w 2015 r. Poza tym z danych pracodawcy wynika, że pracownik przebywał na Wydziale P. w 2018 r. jedynie 2 dni, a nie jak przyjęto - 3 dni. Pracownik mógł mieć kontakt z preparatem Durapore Adhesive łącznie niewiele ponad miesiąc na prawie 14 lat zatrudnienia. Kontakt z tym preparatem w stanie płynnym możliwy jest jedynie w pomieszczeniu powlekania, które jest wydzielonym obszarem. Kontakt z preparatem w hali produkcyjnej jest mniej intensywny niż w przypadku przebywania w pomieszczeniu powlekania. Nie ustalono, jakie czynności wykonywał i gdzie przebywał pracownik w ciągu 2 dni świadczenia pracy na Wydziale Plastrów w 2018 r. Poza tym pracownik również na Wydziale [...] mógł mieć kontakt z preparatami, zawierającymi w swoim składzie akrylany: Loctite 243, Loctite 268, Loctite 401, Loctite 406, Loctite 518, Loctite 603, Loctite 638, Loctite 2701, Loctite HY 4070, Loctite 480, Loctite SF 7840, Loctite 660, Loctite 648. Stosowanie ich jest sporadyczne, do kilku razy w miesiącu. Nie zostały one jednak objęte próbą prowokacyjną wziewną w IPM. Zbadania wymaga, dlaczego w kontakcie z tymi preparatami na Wydziale S. nie występowała reakcja alergiczna. Nie zweryfikowano, czy półprodukt Durapore Adhesive był stosowany również w 2015 r.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...]Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy zauważył, że narażenie zawodowe pracownika i charakter wykonywanej pracy stwarzały ryzyko wystąpienia rozpoznanej choroby. Potwierdzono w sposób niebudzący wątpliwości narażenie zawodowe pracownika na szereg środków chemicznych, w tym akrylany zawarte w półprodukcie do powlekania plastrów medycznych. Analiza przebiegu schorzenia potwierdza występowanie objawów choroby po kontakcie z czynnikiem (dodatni test ekspozycji), ich ustępowanie przy braku kontaktu i ponowne występowanie przy ponownym kontakcie.

Zdaniem organu, bez znaczenia jest zróżnicowanie ekspozycji na kontakt i narażenie na czynnik alergizujący. W przypadku czynników, których mechanizm działania polega na indukcji swoistej odpowiedzi immunologicznej, ocena wielkości ekspozycji i określenie stężenia czynnika nie ma znaczenia orzeczniczego. Stąd też dla czynników alergizujących brak jest usankcjonowanych prawnie wartości ich najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS) jako warunku rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Zatem zarzut strony o krótkotrwałym kontakcie jest bezzasadny, ponieważ prawodawca nie wskazał wymaganego prawem czasu ekspozycji jako warunku rozpoznania choroby zawodowej. Skoro obiektywnie potwierdzono reakcję organizmu pracownika nawet na krótkotrwałe działanie substancji znajdującej się w środowisku pracy (próba prowokacyjna wziewna), to brak jest podstaw do obalenia związku przyczynowo – skutkowego miedzy schorzeniem a warunkami pracy, zwłaszcza że rzeczywista ekspozycja była dłuższa niż podczas próby prowokacyjnej w IMP. Bez znaczenia jest także analiza innych substancji obecnych w środowisku pracy, ponieważ do stwierdzenia choroby zawodowej wystarczy potwierdzenie związku przyczynowo – skutkowego już jedną z nich.

Nie ma też umotywowanych i racjonalnych przesłanek do kierowania pracownika na kolejną konsultację medyczną i przedłużanie postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy wskazał, że organy sanitarne wydają decyzje kierując się opiniami medycznymi, zawartymi w orzeczeniach lekarskich, które są szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów K.p.a. ma charakter opinii biegłego. Zdaniem organu odwoławczego, wydane w niniejszym postępowaniu przez DWOMP orzeczenie lekarskie stanowi opinię biegłego i spełnia wszelkie wymagania dla tego rodzaju dokumentu. Brak jest umotywowanych i racjonalnych przesłanek do kierowania pracownika na kolejną konsultację medyczną, a dalsze przedłużanie postępowania administracyjnego godziłoby w jedną z ogólnych zasad postępowania administracyjnego – zasadę szybkości i prostoty postępowania, wyrażoną w art. 12 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Spółka A wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie:

- art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. przez brak zebrania wszystkich możliwych danych odnośnie warunków i środowiska pracy, rodzaju narażenia na czynniki chorobotwórcze i długości narażenia,

- art. 7 w związku z art. 80 w związku z art. 136 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie przez organ dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie,

- art. 7 w związku z art. 81 k.p.a. przez nieuzasadnione przyjęcie domniemania faktycznego, że pracownik był narażony na działanie czynników szkodliwych, podczas gdy organ nie zweryfikował, czy faktycznie w zakładzie pracy pracownik miał rzeczywisty kontakt i przez jaki okres z czynnikami szkodliwymi,

- art. 7 w związku z art. 12 w związku z art. 84 k.p.a. przez brak skierowania pracownika na powtórne badania do jednostki orzeczniczej II stopnia celem weryfikacji wątpliwości rzutujących na zasadność opinii medycznych,

- art. 77 w związku z art. 78 w związku z art. 84 k.p.a. przez brak uzyskania i weryfikacji za pośrednictwem opinii biegłego, czy rzeczywisty czas narażenia na kontakt z preparatami wywołującymi reakcję alergiczną, powoduje powstanie choroby zawodowej czy może stanowi wypadek przy pracy z uwagi na nagłe i sporadyczne występowanie reakcji alergicznych,

- art. 8 w związku z art. 107 § 3 w związku z art. 84 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, braki w uzasadnieniu uniemożliwiające prawidłową kontrolę decyzji, w szczególności zawarcie w uzasadnieniu zbyt ogólnych twierdzeń nie popartych wiedzą specjalistyczną w zakresie czasu narażenia pracownika na czynniki szkodliwe,

- § 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869 ze zm.) przez wydanie decyzji, która nie została poparta odpowiednim materiałem zawodowym,

- art. 2351 Kodeksu pracy przez błędne uznanie, że spełnione zostały wszystkie przesłanki wymagane do stwierdzenia choroby zawodowej.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca zauważyła, że organ odwoławczy powielił argumentację organu pierwszej instancji bez weryfikacji zarzutów i wątpliwości podniesionych przez stronę. Nie przedstawił obiektywnych opinii biegłych ani nie weryfikuje u biegłych podniesionych zarzutów. Pracownik mógł mieć kontakt z preparatem Durapore Adhesive łącznie niewiele ponad miesiąc na prawie 14 lat zatrudnienia i nie był to kontakt stały, a jedynie podczas usuwania awarii. Kontakt z tym preparatem w stanie płynnym możliwy jest jedynie w pomieszczeniu powlekania, które jest wydzielonym obszarem. Samo przebywanie w hali produkcyjnej może się wiązać z kontaktem z materiałem powleczonym tym preparatem, lecz nie z preparatem w formie płynnej. Kontakt z preparatem w hali produkcyjnej jest mniej intensywny niż w przypadku przebywania w pomieszczeniu powlekania. Okoliczność ta nie była zbadana. Nie ustalono, jakie czynności wykonywał i gdzie przebywał pracownik w ciągu 2 dni (a nie 3 dni) świadczenia pracy na Wydziale Plastrów w 2018 r. Pracownik nie zaraportował wówczas udziału w usuwaniu awarii w momencie przebywania na Wydziale Plastrów. Brak jest również wpisów o udziale w przeglądach czy awariach, które mogłyby potwierdzać przebywanie pracownika w pomieszczeniu powlekarni. Ponadto sformułowanie użyte w orzeczeniu lekarskim z dnia 18 marca 2018 r.: "kleje stosowane na produkcji MP" sugeruje, że lekarz wydał to orzeczenie, opierając się wyłącznie na informacjach uzyskanych od pracownika. Co więcej ze skierowania na badania wyraźnie wynikało, że pomiar (NDS) nie jest wymagany w stosunku do substancji chemicznych, co oznacza brak narażenia, kontakt chwilowy, sporadyczny.

Poza tym pracownik również na Wydziale Scotchcast mógł mieć kontakt z preparatami, zawierającymi w swoim składzie akrylany: Loctite 243, Loctite 268, Loctite 401, Loctite 406, Loctite 518, Loctite 603, Loctite 638, Loctite 2701, Loctite HY 4070, Loctite 480, Loctite SF 7840, Loctite 660, Loctite 648. Stosowanie ich jest sporadyczne, do kilku razy w miesiącu. Nie zostały one jednak objęte próbą prowokacyjną wziewną w IPM. Zbadania wymaga, dlaczego w kontakcie z tymi preparatami na Wydziale Scotchcast nie występowała reakcja alergiczna. Nie zweryfikowano, czy półprodukt Durapore Adhesive był stosowany również w 2015 r.

Natomiast uzasadnienie decyzji jest lakoniczne i nie zawiera wszystkich niezbędnych informacji, umożliwiających jego prawidłową kontrolę. W sprawie nie zostało ustalone istnienie rzeczywistego narażenia zawodowego, podczas gdy kontakt z preparatem alergizującym akrylanem izooktylu był sporadyczny i krótkotrwały. Organ błędnie też stwierdził, że opinia medyczna jest przekonująca i spójna. Niezbędne jest również wykazanie związku przyczynowego przez ustalenie, że stwierdzone naruszenie zawodowe w sposób bezsporny lub wysoce prawdopodobny spowodowało rozpoznaną chorobę.

Zdaniem strony, w niniejszej sprawie choroba pracownika powinna być zakwalifikowana jako wypadek przy pracy, a nie choroba zawodowa, której powstanie nie ma charakteru nagłego, a spowodowana jest rzeczywistym narażeniem na czynniki szkodliwe w perspektywie czasowej i z uwagi na pracę z czynnikami szkodliwymi.

W odpowiedzi na skargę Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kodeks pracy w art. 2351 stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania.

Stosownie do art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia m. in. sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała w dniu 30 czerwca 2009 r. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). Uregulowania tego rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów inspekcji sanitarnej. Przepis § 2 rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2, to jest m. in. do poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia).

Co istotne, jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Pracownik (i tylko pracownik, nie zaś pracodawca), badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. To inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego przez podjęcie wymienionych w tym przepisie czynności. Przepis ten nie wprowadza zatem hierarchii dowodów przez przyznanie prymatu jednej czynności dowodowej nad inną.

Orzeczenie lekarskie wydaje się m. in. na podstawie oceny narażenia zawodowego. Ocenę narażenia zawodowego przeprowadza: w związku z podejrzeniem choroby zawodowej – lekarz, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie (§ 6 ust. 3 pkt 1), w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej – lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 6 ust 3 pkt 2), a w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – właściwy inspektor sanitarny (§ 6 ust. 3 pkt 3). Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do czynników o działaniu uczulającym (alergenów) – rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika (§ 6 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia).

Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 Kodeksu pracy, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na postawie art. 2981 Kodeksu pracy, przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4 rozporządzenia).

W świetle wskazanych przepisów, wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Wystąpienie wszystkich tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Organ orzekający wydaje decyzję, kierując się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia. Orzeczenie to jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego. Powinno zatem być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ.: Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, publ.: LEX nr 45833).

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że organ inspekcji sanitarnej nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia chorego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ. CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).

Natomiast sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować dokonane przez niego ustalenia faktyczne, co prowadzi do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. z powodu wydania w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza, lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.

Nie będąc zatem uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), Sąd uznał, że organy sanitarne, opierając się na stanowisku zajętym przez uprawnionego lekarza, zgodnie z prawem rozstrzygnęły sprawę.

Orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej u uczestnika postępowania – alergicznego nieżytu nosa (poz. 12 załącznika do rozporządzenia) zostało wydane przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. w dniu 13 listopada 2019 r. Jako czynnik narażenia zawodowego, stanowiący przyczynę choroby zawodowej wskazano akrylany. W orzeczeniu wskazano, że ocena narażenia zawodowego badanego potwierdziła kontakt ze środkami chemicznymi, zawierającymi akrylany i klinicznie potwierdzono rozpoznanie alergicznego nieżytu nosa wywołanego przez akrylany.

Ze względu na konieczność poszerzenia diagnostyki i przeprowadzenia testów prowokacyjnych skierowano pacjenta do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w ramach konsultacji (pobyt w klinice od 6 maja do 10 maja 2019 r.). W trakcie hospitalizacji wykonano swoistą wziewną próbę prowokacyjną z materiałami z miejsca pracy pacjenta (półprodukt Durapore Adhesive, zawierający w składzie akrylany), która dała wynik dodatni. Obserwowano istotne spadki wartości nosowego szczytowego przepływu wdechowego PNIF, a badanie składu komórkowego popłuczyn nosowych wskazuje na alergiczny charakter reakcji błony śluzowej nosa. Wykonane badanie cytologiczne łez nie wskazuje na alergiczny charakter reakcji błony śluzowej spojówek. Jak stwierdzono, dane z wywiadu oraz dokumentacji medycznej dotyczące przebiegu zgłaszanych dolegliwości, czas ujawnienia się pierwszych objawów, ich charakter oraz nasilenie się dolegliwości ze strony nosa pod wpływem ekspozycji zawodowej na czynnik alergizujący, występujący na Wydziale MP, z nawrotem dolegliwości po kolejnym przeniesieniu do w/w Wydziału (wyraźnie dodatni test eliminacji i reekspozycji), z uwzględnieniem wyników aktualnie wykonanych badań, wykluczających u pacjenta nadwrażliwość na pospolite alergeny środowiska komunalnego, z wysokim prawdopodobieństwem przemawiają za rozpoznaniem u pacjenta alergicznego nieżytu nosa o etiologii zawodowej.

W karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej pracownik PSSE wskazał, że pracownik narażony jest na działanie substancji pochodzących z produkcji. Do powlekania przy produkcji plastrów medycznych stosowany jest 3M Durapore Adhesive (półprodukt), a w mieszaninie tej stwierdzono obecność akrylanu izooktylu, mogącego wywoływać podrażnienie dróg oddechowych. Potwierdzono pracę w kontakcie z substancjami mogącymi powodować wystąpienie reakcji alergicznej, a także kontakt z substancjami wykazującymi działanie uczulające na skórę oraz z substancjami działającymi drażniąco na drogi oddechowe, m. in. kwas akrylowy, akrylan izooktylu, 2-cyjanoakrylan etylu, metakrylan hydroksypropylu, metakrylan 2-hydrokstetylu.

Również w trakcie oględzin w zakładzie pracy w dniu 30 sierpnia 2018 r. stwierdzono, że pracownik narażony jest na działanie substancji pochodzących z produkcji: substancji mogących powodować wystąpienie reakcji alergicznej, substancji wykazujących działanie uczulające na skórę oraz z substancji działających drażniąco na drogi oddechowe. Protokół z oględzin został podpisany przez 4 przedstawicieli zakładu pracy.

Należy stwierdzić, że organy sanitarne dokonały wnikliwej oceny materiału dowodowego, w tym orzeczenia lekarskiego. Orzeczenie lekarskie spełnia wszelkie wymogi proceduralne, nie budzi wątpliwości i nie zawiera sprzeczności, jest logiczne i spójne, jednoznaczne i obiektywne, w sposób zrozumiały dla stron i orzekających organów wyjaśnia poczynione rozpoznanie i przedstawia wystarczająco metodologię przeprowadzonych badań. Wydane zostało na podstawie oceny narażenia zawodowego oraz dostępnej dokumentacji medycznej i przeprowadzonych badań medycznych, a także po konsultacji z IMP w Ł..

W postępowaniu prowadzonym przez lekarzy orzeczników dotyczącym rozpoznania lub wykluczenia choroby zawodowej, którego przedmiotem jest przeprowadzenie stosownych badań lekarskich i ocena stanu zdrowia pracownika, wymagane są wiadomości specjalne (wiedza medyczna), którymi nie dysponuje ani pracodawca ani też organ inspekcji sanitarnej i sąd orzekający w sprawie. Z tych względów o zakresie przeprowadzanych badań medycznych decyduje lekarz orzecznik, posiadający wiedzę medyczną. To uprawniona jednostka diagnostyczno – orzecznicza ocenia, czy dysponuje pełnym materiałem pozwalającym na wydanie orzeczenia w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej.

Wbrew zarzutom strony skarżącej, z treści orzeczenia lekarskiego oraz karty informacyjnej leczenia klinicznego wynika, że lekarzom zatrudnionym w jednostce orzeczniczej oraz w IMP znana była okoliczność dotycząca kontaktu pracownika z preparatem Durapore Adhesive łącznie przez okres około miesiąca na prawie 14 lat zatrudnienia, braku kontaktu stałego, a jedynie podczas usuwania awarii w hali produkcyjnej. Jak słusznie stwierdził organ drugiej instancji, w przypadku czynników, których mechanizm działania polega na wywołaniu swoistej odpowiedzi immunologicznej organizmu, okres ekspozycji i stężenie czynnika uczulającego nie ma znaczenia dla oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia). Wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego ma natomiast znaczenie przy ocenie narażenia zawodowego spowodowanego czynnikami chemicznymi i biologicznymi (§ 6 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). Zatem zarzut strony odnośnie krótkotrwałego kontaktu jest bezzasadny, ponieważ prawodawca nie wskazał wymaganego prawem czasu ekspozycji i stężenia czynnika jako warunku rozpoznania choroby zawodowej. Skoro w badaniu klinicznym potwierdzono reakcję organizmu pracownika nawet na krótkotrwałe działanie substancji znajdującej się w środowisku pracy (próba prowokacyjna wziewna z półproduktem Durapore Adhesive), to brak jest podstaw do kwestionowania związku przyczynowo – skutkowego między schorzeniem a warunkami pracy, zwłaszcza że rzeczywista ekspozycja w zakładzie pracy była z pewnością dłuższa niż podczas próby prowokacyjnej w IMP.

Bezpodstawny jest zarzut nieobjęcia próbą prowokacyjną wziewną w IPM innych substancji obecnych w środowisku pracy, ponieważ do stwierdzenia choroby zawodowej wystarczy potwierdzenie związku przyczynowo – skutkowego już jedną z substancji. Poza tym o zakresie wykonywanych badań decyduje posiadający fachową wiedzę medyczną lekarz, zatrudniony w jednostce orzeczniczej.

Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje potoczne sformułowanie użyte w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...]r., wydanym przez lekarza przeprowadzającego badania profilaktyczne pracownika: "kleje stosowane na produkcji MP", ponieważ orzeczenie to nie stanowiło podstawy do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Nieuzasadniony jest więc zarzut naruszenia art. 2351 K.p., ponieważ organy wykazały, że bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem choroba pracownika została spowodowana działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy. Decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej została podjęta zgodnie z wymaganiami § 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, tj. na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego oraz pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Nie znajduje usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 art. 78, art. 80, art. 81, art. 84 oraz art. 136 k.p.a., ponieważ organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w sprawie, w szczególności miały na uwadze dane zawarte w orzeczeniu lekarskim, mającym walor opinii biegłego. Natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymagania wymienione w art. 107 § 3 k.p.a., tj. zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji oraz wskazuje fakty, które organ uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł.

Nie trafne jest twierdzenie strony skarżącej, że choroba pracownika powinna być zakwalifikowana jako wypadek przy pracy, a nie jako choroba zawodowa. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1242) wypadkiem przy pracy jest nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodującą uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą. Pojęcie nagłości odnosi się do konkretnego zdarzenia, a nie do jego przyczyny. Zdarzeniem nagłym jest takie zdarzenie, które przebiega w czasie nie dłuższym niż trwanie dnia pracy. Zatem kryterium nagłości przesądza o tym, czy dane zdarzenie zakwalifikowane będzie jako wypadek przy pracy, a nie jako choroba zawodowa. Nie jest wypadkiem przy pracy dłuższe oddziaływanie na organizm pracownika szkodliwych warunków zatrudnienia, które doprowadza do nagłego ujawnienia się skutku chorobowego, a z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie.

Wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.