Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 110/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 §1a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 200a
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Maciej Kobak WSA Marcin Kamiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwiększenia stypendium doktoranckiego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącego B. K. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B. K. jest decyzja Rektora Uniwersytetu [...], dalej "Rektor", z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwiększenia stypendium doktoranckiego.

Pismem z dnia [...] września 2018 r. B. K., doktorant I roku studiów stacjonarnych III stopnia na Wydziale Socjologiczno-Historycznym na kierunku: filozofia, zwrócił się do Rektora Uniwersytetu [...] o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2018/2019 na podstawie wyników postępowania rekrutacyjnego.

Zaskarżoną decyzją Rektor, działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej "k.p.a."), art. 279 ust. 1 i art. 286 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. Z 2018 r., poz. 1669), § 13 ust. 1 w związku z § 12 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2017 r. poz. 1696, dalej "Rozporządzenie") oraz § 2 ust. 1 w związku z § 1 ust. 1-3 Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych dla doktorantów studiów stacjonarnych na Uniwersytecie [...] (Załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] września 2015 r. w sprawie: wprowadzenia Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych dla doktorantów studiów stacjonarnych na Uniwersytecie [...] zmienionego Aneksem nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r., dalej "Regulamin"), odmówił wnioskodawcy zwiększenia stypendium doktoranckiego.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z § 1 ust. 2 Regulaminu uprawnienie do otrzymania zwiększenia stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach stacjonarnych studiów doktoranckich. Do otrzymania zwiększenia stypendium na I roku na kierunku: filozofia uprawnionych było 0 doktorantów. Zgodnie z § 1 ust. 3 Regulaminu, podstawą określenia 30% najlepszych doktorantów uprawnionych do otrzymania zwiększenia stypendium na danym roku studiów doktoranckich uznaje się liczbę doktorantów według aktualnego stanu na dzień sporządzenia listy rankingowej. Przy ustaleniu 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich stosuje się metodę zaokrąglania w dół. Z w/w powodów wniosek B. K. nie został poddany dalszej ocenie i nie ujęto go na liście rankingowej osób uprawnionych do otrzymania zwiększenia stypendium doktoranckiego.

Zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji z pominięciem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie ze skargą na opisaną na wstępie decyzję zaskarżając ją w całości

Zaskarżonej decyzii zarzucił:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

- art. 200 a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 1 ust. 1 i 2 Regulaminu poprzez błędną ich wykładnię, co w konsekwencji doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji i przyjęcia, że skarżący nie znajduje się w grupie 30 % najlepszych doktorantów na I roku studiów stacjonarnych III stopnia na Wydziale Socjologiczno-Historycznym Uniwersytetu [...] na kierunku filozofia w roku akademickim 2018/2019;

II. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj.

art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, a także poprzez brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak prawidłowo sporządzonego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W myśl art 200 a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, który pozostaje aktualny w przedmiotowym stanie faktycznym zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Zgodnie z treścią Rozporządzenia zwiększenie stypendium może być przyznane na I roku studiów doktoranckich doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w nauce w trakcie studiów drugiego stopnia albo jednolitych studiów magisterskich lub w postępowaniu rekrutacyjnym. Intencją ustawodawcy było, aby beneficjentami dotacji projakościowej byli wszyscy doktoranci znajdujący się w grupie 30 % najlepszych doktorantów na danym roku studiów doktoranckich. Podstawą przyznania wskazanych środków jest znalezienie się w grupie 30 % najlepszych doktorantów. Na I roku studiów stacjonarnych III stopnia na Wydziale Socjologiczno – Historycznym U[...] na kierunku filozofia w roku akademickim 2018/2019 studiuje 3 doktorantów co prowadzi do wniosku, że zwiększone stypendium doktoranckie nie mogło być przyznane więcej niż jednej osobie (1 osoba stanowi 33, 33 % doktorantów). Przy zastosowaniu metody zaokrąglania w dół uznać należy, że skarżący mieści się w górnie 30 % najlepszych studentów i winien otrzymać zwiększone stypendium.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Możliwość przyznawania stypendiów doktoranckich przewiduje art. 200 ust. 1 P.s.w.

W art. 200a ust. 1 ustawy uregulowano natomiast kwestię zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5 ustawy.

Przepisy art. 200a, wprowadzone w wyniku nowelizacji z 2011 r., które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2012 r. służyć mają, wraz z innymi przepisami ustawy, w tym z dodanym nowelizacją art. 94b, promowaniu i wspieraniu działań projakościowych mających podnieść poziom polskiej nauki i szkolnictwa wyższego.

Z brzmienia przepisu art. 200a ust. 1 wynika, iż tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin, po uwzględnieniu zasady, że uprawnienie do otrzymania tego stypendium przysługuje, nie więcej niż 30 % doktorantów uprawnionych do zwiększenia stypendium doktoranckiego.

Na wstępie należy przypomnieć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2000 r., SK 18/99 (OTK 2000/7/258) stwierdził, że "przez autonomię szkół wyższych rozumieć należy konstytucyjnie chronioną sferę wolności prowadzenia badań naukowych i kształcenia, w ramach obowiązującego porządku prawnego. Oznacza to, że Konstytucja RP zakłada istnienie aktów wewnętrznych tych uczelni oraz, że uczelnie regulują tymi aktami zakładowymi prawa i obowiązki studentów".

Płynie stąd jednoznaczny wniosek, że granice autonomii uczelni są wyznaczane przez normy prawa powszechnie obowiązującego. Tym samym jest oczywiste, że wewnętrzne akty normatywne organów uczelni nie mogą naruszać przepisów rangi ustawowej.

Również przyznanie uczelniom autonomii nie może naruszać konstytucyjnej hierarchii źródeł prawa.

Uprawnienie rektora do ustanowienia szczegółowych kryteriów udzielania świadczeń pomocy materialnej, w tym zwiększenia stypendium doktoranckiego przewidzianego w art. 200 p.w.s., o jakie ubiega się skarżący, oznacza prawo uczelni do skonkretyzowania ich warunków, które należy spełnić, aby zwiększenie stypendium otrzymać, np. przez określenie sposobu obliczania 30 % najlepszych doktorantów uprawnionych do zwiększenia. Mocą analizowanego unormowania przyjęto minimalne reguły odnoszące się do wskazanego regulaminu. Zgodnie z nim uprawnienie do otrzymania zwiększenia stypendium przysługuje nie większej niż 30 % najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich.

Porównując przepisy ustawy w tym zakresie oraz rozstrzygnięcie organu w sprawie zwiększenia stypendium doktoranckiego dla doktorantów studiów stacjonarnych na Uniwersytecie [...] wynika, iż "przysługuje ono nie więcej niż 30 % najlepszych doktorantów na poszczególnych latach stacjonarnych studiów doktoranckich".

Niewątpliwym jest, że oznacza to, iż na każdym roku studiów doktoranckich jest określona liczba osób i to z tej właśnie liczby 30 % przysługują zwiększenia stypendium. Jest też niewątpliwym, iż liczbę 30 % doktorantów dla danego roku należy obliczać na podstawie ogólnej liczby doktorantów innego roku.

Nie ma podstawy prawnej do ustalania 30 % uprawnionych do zwiększenia uwzględniając kierunek studiów.

Takie rozumienie pozostaje to w sprzeczności z ustawą oraz może prowadzić do sztucznego ustalania ilości przyjmowanych doktorantów, np. 3 osoby, co zawsze powoduje niemożność uzyskania zwiększenia stypendium doktoranckiego bez względu na osiągane wyniki doktorantów.

Pozostaje to również w sprzeczności z faktem, iż stypendia te są przyznawane z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych.

Organ prowadząc ponownie postępowanie uwzględni stanowisko Sądu wynikające z brzmienia art. 200a ust. 1 ustawy.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 200a ustawy P.s.w. uwzględnił skargę.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.