Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 843/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1, art. 92, art. 92a, art. 92c, art. 93 ust. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 113
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 10
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] maja 2014r. nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 92a ust. 1 i 6, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.; dalej u.t.d.), art. 13, art. 15 ust. 2 i 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) nr 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. WE L 102,11/04/2006 P.0001-0014), art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, art. 46 i art. 47 rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na A.K. karę pieniężną w łącznej kwocie 5.000,00 zł z tytułu nierejestrowania za pomocą cyfrowego urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

Kara ta była konsekwencją ustaleń dokonanych podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2013 r. przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego. Kontrola ta dotyczyła ciągnika samochodowego marki [...] nr rej. [...] wraz z naczepą ciężarową o nr rej. [...] prowadzonego przez D.P.. W toku kontroli ustalono, że zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony realizowano przewóz drogowy rzeczy z Polski do Francji. Kierowca okazał do kontroli dowód rejestracyjny pojazdu, naczepy ciężarowej, wypis z licencji nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, wydanej dla A.K. prowadzącego dzialalnośc gospodarczą pod firmą "Przedsiębiorstwo F", R., ważnej od [...] grudnia 2012 r. do [...] grudnia 2017 r., dokument CMR nr [...] oraz wydruk z tachografu z dnia [...] sierpnia 2013 r. z godz. 21:59 czasu (UTC).

Podczas kontroli okazało się, że kierowca nie rejestruje na karcie kierowcy czasu prowadzenia pojazdu. Karta kierowcy nie była włożona do cyfrowego urządzenia rejestrującego.

W czasie kontroli kierowca zeznał, że pracuje w firmie transportowej A.K., jako kierowca zatrudniony jest na czas nieokreślony i że w szkoleniach dotyczących czasu pracy i odpoczynków kierowców uczestniczył w 2011 roku, a przepisy związane z czasem pracy i odpoczynków są mu znane i zrozumiałe. W momencie przyjęcia do pracy został przedstawiony kierowcy regulamin pracy i płacy. Wyjaśnił, że karty kierowcy odczytywane są raz w miesiącu i jeżeli występują jakieś naruszenia dotyczące czasu pracy i jazdy kierowców, informowany jest o tym na piśmie. Wyjaśnił ponadto, że w firmie nie obowiązuje system motywacyjny, nagradzania za szybkie dostawy jak i też za przekraczanie norm dotyczących czasu pracy kierowców. Wyjaśnił również, że w jego pojeździe nie został zamontowany system GPS oraz że o podjęciu towaru z danej firmy informacje dostaje od spedytorów przeważnie esemesem lub telefonicznie, po rozładunku zgłasza ten fakt spedytorowi, który przekazuje mu nowe zlecenie.

Kierowca zeznał również, że nikt w firmie nie każe mu łamać przepisów dotyczących czasu pracy kierowców i że nigdy za przekroczenie norm czasu pracy kierowcy nie został ukarany przez pracodawcę. Zeznał też, że do zestawu ciężarowego wsiadł w miejscowości [...] w dniu [...] sierpnia 2013 r., około godz. 23:20 i jechał tym zestawem w kierunku TTOC nie rejestrując w tym okresie czasu pracy kierowców ani żadnych innych wskazań na tachografie cyfrowym.

2. W odpowiedzi na wynik kontroli pismem z dnia [...] stycznia 2014 r., A.K. wyjaśnił, że nie miał wiedzy i świadomości stwierdzonych i wykrytych nieprawidłowości, że nie godził się na ich powstanie. Stwierdził, że jako przewoźnik nie miał wpływu na nienależyte działanie osoby prowadzącej środek transportu i że pełną odpowiedzialność za stan faktyczny, zaistniały podczas kontroli, ponosi kierowca. Jednocześnie oświadczył, że w przedsiębiorstwie funkcjonuje całodobowy system nadzoru i kontroli połączony z weryfikacją aktualnych zleceń, dokonujący precyzyjnej analizy rzeczywistego całokształtu okoliczności towarzyszących powstaniu nieprawidłowości w toku świadczonych zadań przewozowych, który to w szczególności bada wszelkiego rodzaju przesłanki wskazujące czy firma miała jakikolwiek wpływ na powstałe naruszenia oraz czy można było je przewidzieć.

Podniósł, że w jego przedsiębiorstwie proces kontrolno-nadzorczy obejmuje również weryfikację prawidłowości posiadania dokumentacji z zakresu przewozu drogowego, weryfikację prawidłowości posiadania oraz prowadzenia dokumentacji związanej z przewożonym ładunkiem, kosztami transportu itp., weryfikację oraz nadzór w zakresie przestrzegania przepisów z zakresu zasad dotyczących maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu, dziennego czasu odpoczynku lub przekraczania maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy oraz użytkowania urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku, wnikliwą analizę okoliczności faktycznych, towarzyszących powstaniu danej rozbieżności.

Wskazał również, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości obligatoryjnie podejmuje kroki dyscyplinujące, polegające na obowiązkowym uczestnictwie w szkoleniu w zakresie posiadania dokumentacji z zakresu przewozu drogowego, posiadania oraz prowadzenia dokumentacji związanej z przewożonym ładunkiem, kosztami transportu, przestrzegania przepisów z zakresu zasad dotyczących czasu pracy, a także na stosowaniu kar porządkowych takich jak: dwukrotne upomnienie ustne, potwierdzone notatką służbową, upomnienie pisemne z wpisem do akt osobowych, nagana, kara finansowa lub rozwiązanie zależności w sytuacji stwierdzenia ustawicznych, rażących naruszeń rzeczowych procedur.

Skarżący oświadczył, że firma systematycznie poddawana jest zarówno kontrolom drogowym oraz w siedzibie przedsiębiorcy i kontrole te nie wykazały rażących nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdów, dziennego czasu odpoczynku lub przekraczania maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy oraz użytkowania urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkości jazdy, czasu jazdy i czasu postoju, obowiązkowe przerwy i czasu odpoczynku.

3. Pismem z dnia [...] marca 2014 r., Naczelnik Urzędu Celnego wezwał stronę do dostarczenia dowodów na istnienie okoliczności wskazanych w przesłanych wyjaśnieniach. W odpowiedzi zobowiązany nadesłał umowy o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy z dnia [...] marca 2014 r., zakres obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności pracownika oraz uprawnień pracodawcy z dnia [...] marca 2014 r., naganę nałożoną na D.P. dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz kserokopię umowy o pracę z dnia [...] maja 2012 r.

4. W uzasadnieniu decyzji wymierzającej karę Naczelnik Urzędu Celnego omówił przeprowadzone w sprawie czynności, w szczególności wskazał na fakt wystosowania do przedsiębiorcy A.K. wezwania do dostarczenia dokumentów dotyczących: planowania czasu pracy kierowców, przeprowadzania kontroli w zakresie przestrzegania przez kierowców przepisów o czasie pracy kierowców, prowadzenia szkoleń w zakresie transportu drogowego, systemu motywacyjnego i innego rodzaju środków dyscyplinujących kierowców do przestrzegania przepisów w w/w zakresie, zasad wynagradzania kierowców. Dalej organ I instancji wskazał, że z przeprowadzonej kontroli pojazdu sporządzony został stosowny protokół, z którego treścią kierowca zapoznał się i bez wniesienia zastrzeżeń potwierdził własnoręcznym podpisem oraz pokwitował jego odbiór, co potwierdza ustalony stan faktyczny.

Dokonując oceny prawnej organ I instancji przytoczył treść przepisów

art. 13, art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 oraz art. 89 ust. 1, art. 92a ust. 1, art. 93 ust. 1 u.t.d. Podał następnie, że w jej załączniku nr 3 ustawy, ustawodawca wyraźnie wskazał, że każda sytuacja, odpowiadająca zapisom załącznika do tej ustawy podlega karze pieniężnej w wymiarze w nim określonym. Zatem stwierdzenie naruszenia przepisów nakłada na organ administracji państwowej obowiązek wymierzenia kary pieniężnej, przy czym zgodnie z art. 92a ust. 2 suma kar za stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej naruszenia nie może przekroczyć kwoty 10000 zł. Sankcje zawarte w przepisie art. 92a ust. 1 u.t.d. dotyczą podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności z nim związane, podmiotami tymi nie są jednakże kierowcy zatrudnieni przez przedsiębiorcę - przewoźnika, lecz sam przedsiębiorca, co wynika z definicji przewozu drogowego zawartego w art. 4 pkt 6a u.t.d.

Natomiast w stosunku do kierowcy oraz innych osób, które wykonywały czynności związane z przewozem drogowym i naruszyły obowiązki lub warunki przewozu drogowego, albo dopuściły, chociażby nieumyślnie, do powstania takich naruszeń, ustawodawca w art. 92 u.t.d., wprowadził odpowiedzialność karnoadministracyjną w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. W niniejszej sprawie w ramach zdyscyplinowania ukarano kierowcę mandatem w maksymalnym wymiarze 2000 zł za naruszenia opisane w protokole z kontroli.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ I instancji jednoznacznie stwierdził, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze odpowiedzialność ponosi przedsiębiorca i to na nim spoczywa odpowiedzialność za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonaniu działalności gospodarczej się posługuje i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą. Odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewóz drogowy nie jest oparta jedynie na zasadzie ryzyka, a w celu obciążenia ich tą odpowiedzialnością, nie jest wystarczające stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków. Sytuacje, kiedy podmiot, który naruszył wymogi ustawy, może uwolnić się od konsekwencji tego naruszenia zostały opisane w art. 92b i art. 92c u.t.d.

Cytując treść wskazanych przepisów organ podał, że w złożonych wyjaśnieniach przedsiębiorca sam wskazywał, że posiada elektroniczny system całodobowego nadzoru pojazdu i kierowcy połączony z weryfikacją aktualnych zleceń. Powyższe wyraźnie wskazuje na to, że miał realną możliwość odpowiedniej szybkiej reakcji i wydania odpowiedniego polecenia kierowcy, celem zapobiegnięcia powstaniu naruszenia. Skoro strona posiada taki system, powinna w ramach sprawnego funkcjonującego nadzoru nad pracownikami interweniować w przedmiotowych przypadkach, a mimo możliwości nie wykazała, aby taka interwencja miała miejsce. Nadto, w wyjaśnieniach przedsiębiorca wskazał, że w przedsiębiorstwie funkcjonuje system nadzoru i kontroli, dokonujący analizy rzeczywistego całokształtu wykonywanych zadań przewozowych, który to bada wszystkie przesłanki wskazujące, czy firma miała jakikolwiek wpływ na powstałe naruszenia, a jednocześnie stwierdził, że to kierowca podczas wewnętrznej weryfikacji przyjmuje zaplanowane wykonanie zlecenia z uwzględnieniem jedynie czasu załadunku, rozładunku, godzin otwarcia firm będących nadawcą i odbiorcą towaru. Świadczy to o braku konsekwencji, braku nadzoru i przerzuceniu odpowiedzialności za wykonane zadanie na kierowcę.

Dalej organ podał, że A.K. stwierdził również, że zadanie przewozowe, w toku którego dokonano naruszeń, zostało należycie zaplanowane. Strona nie przesłała jednak ani przedmiotowego planu, ani żadnych dowodów na potwierdzenie powyższego (np. zleceń wykonania usługi transportowej, wyciągu z planowania trasy, kart pracy kierowcy). Tymczasem, zdaniem organu, organizacja logistyczna to główny element planowania wykonania zadania z uwzględnieniem takich elementów jak: odpowiednia rezerwa czasowa, rodzaju ładunku, zaplecza parkingowego na trasie przewozu, uwzględnienia zobowiązań jego dostarczenia, godzin załadunku i wyładunku, możliwości technicznych pojazdu, a przede wszystkim właściwej oceny umiejętności i posiadanej wiedzy kierowcy, któremu powierza się wykonanie zadania.

Organ wskazał również, że z załączonego do protokołu dokumentu CMR NR [...] wynika, że towar w postaci cebuli mrożonej został załadowany na środek transportu o nr rej [...] dnia [...] sierpnia 2013 r. w miejscowości [...]. Kierowca do protokołu kontroli zeznał, że do samochodu wsiadł w miejscowości [...] o godz. 23:20 dnia [...] sierpnia 2013 r. i od tego momentu nie rejestrował żadnych wskazań na tachografie cyfrowym oraz że nie posiada zaświadczenia o działalności potwierdzającego jakie czynności wykonywał w okresie od godz. 14:00 dnia [...] sierpnia 2013 r. do godz. 24:00 dnia [...] sierpnia 2013 r. Kierowca, jak również przedsiębiorca, nie wyjaśnili w jaki sposób środek transportu z towarem znalazł się w miejscowości [...] i w jaki sposób kierowca dotarł do tego miejsca. W związku z powyższym organ uznał, że można założyć, iż kierowca nie rejestrował wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności i przebytej drogi już od momentu załadunku towaru w miejscowości [...], co świadczy o złej organizacji i braku nadzoru w przedsiębiorstwie.

Reasumując organ I instancji uznał, że strona skarżąca nie wykazała stosowania własnych, konkretnych rozwiązań organizacyjnych i dyscyplinujących wpływających na przestrzeganie przez kierowców ustawowych norm (regulaminy, certyfikaty szkoleń, systemy motywacyjne, organizowanie i planowanie wykonania zadań transportowych, itp.). Ani kierowca ani strona nie wskazali na zaistnienie w sprawie okoliczności, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonych podczas kontroli naruszeń, a przekroczenie czasu prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy, skrócenie czasu odpoczynku dziennego, nie stanowi zdarzenia nadzwyczajnego, nagłego, niespodziewanego, którego, przy zachowaniu najwyższej staranności, nie można było przewidzieć.

5. Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył A.K., w którym zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 92 a w związku z art. 92 u.t.d.

poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie w odniesieniu do nieprawidłowości sprecyzowanej w załączniku nr 3 liczbą porządkową 6.2.1. tej ustawy. Stawiając powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego.

W obszernym uzasadnieniu odwołania, w znacznej części powielającym argumenty zawarte w piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r., A.K. podkreślił, że nie miał wiedzy ani świadomości o obsłudze urządzenia bez karty kierowcy, co więcej nie godziła się na powstanie jakichkolwiek naruszeń obowiązków oraz warunków towarzyszących wykonywanemu zadaniu przewozowemu. Nadto – jako przewoźnik – skarżący nie miał jakiegokolwiek wpływu na nienależyte działanie bądź zaniechanie działania ze strony osoby prowadzącej środek transportu. Nie ma zatem podstaw do scedowania na przewoźnika drogowego odpowiedzialności w sytuacji ewidentnej winy sprawczej kierowcy.

Strona podniosła, że odpowiedzialność karna kierowcy za stwierdzone naruszenia w sposób jednoznaczny określona została w art. 24 ust. 4 pkt 3 ustawy o systemie tachografów cyfrowych. W związku z tym posłużenie się przez organ załącznikiem nr 3 lp. 6.2.1 ustawy w odniesieniu do stanu faktycznego, polegającego na prowadzeniu pojazdu samochodowego objętego obowiązkiem wyposażenia w tachograf cyfrowy, nie posługując się kartą kierowcy, jest nieuprawnione. Strona wskazała, że systematycznie jest poddawana kontrolom drogowym oraz w przedsiębiorstwie. Czynności kontrolne w firmie nie wykazały rażących nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przepisów z zakresu zasad dotyczących maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu, dziennego czasu odpoczynku lub przekraczania maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy oraz użytkowania urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku.

Zatem, w opinii strony skarżącej, spełnia ona warunki zastosowania przepisu art. 92 b u.t.d. Strona podniosła, że przeprowadziła wewnętrzne postępowania wyjaśniające w firmie, w toku którego kierowca wyraźnie oświadczył, że: "wszystkie rozładunki i załadunki są planowane i mam podane od której i do której godziny pracują dane firmy". Kierowca także zeznał: "byłem karany karą upomnienia i karą nagany przez przedsiębiorcę w zakresie czasu pracy kierowcy". Stwierdzone nieprawidłowości to wynik ewidentnie zaniedbania osoby kierującej. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, organ winien zważyć, iż przedsiębiorca zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006, a zachowanie kierowcy polegające na prowadzeniu pojazdu z nieumieszczoną w tachografie kartą kierowcy nie posiada znamion czynu opisanego w odniesieniu w załączniku nr 3, liczbą porządkową 6.2.1. ustawy. Karta kierowcy jest osobistym dokumentem kierowcy, który jest także jego prawnym posiadaczem. Z tego tytułu kierowca ponosi wyłączną odpowiedzialność za jakiekolwiek manipulowanie tym dokumentem, w tym również za prowadzenie pojazdu bez posługiwania się nim. Nie znajduje zatem uzasadnienia zastosowanie wobec przewoźnika, przepisu pkt 6.2.1. załącznika nr 3 u.t.d. i przewidzianej w nim sankcji 5000 zł.

6. Po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy w pierwszej kolejności omówił dotychczasowy przebieg postępowania i przytoczył treść zastosowanych przepisów. tj. art. 13, art. 15 ust. 2 i 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85,

art. 92a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 22 lit. a, art. 92 b, art. 92 c u.t.d.

Dalej organ wskazał, że zeznania kierowcy stoją w sprzeczności z przedłożonymi podczas kontroli drogowej dokumentami. Z zaświadczenia o działalności z dnia [...] sierpnia 2013 r. wynika, że kierowca D.P. od godz. 04.30 dnia [...] lipca 2013 r. do godz. 14.00 dnia [...] sierpnia 2013 r. przebywał na urlopie wypoczynkowym. Towar w postaci cebuli mrożonej został załadowany na kontrolowany środek transportu w dniu [...] sierpnia 2013 r. w miejscowości [...] (co wynika z międzynarodowego samochodowego listu przewozowego CMR - k.1). Wobec braku dokumentu potwierdzającego jakie czynności wykonywał D.P. w okresie od godz. 14.00 dnia [...] sierpnia 2013 r. do godz. 24.00 dnia

[...] sierpnia 2013 r. oraz na podstawie wykresu tygodniowego z karty kierowcy (k.4) uznać należy, że po zakończeniu w dniu [...] sierpnia 2013 r. o godz. 14.00 urlopu do chwili kontroli drogowej, kierowca nie rejestrował aktywności na swojej karcie kierowcy.

Co prawda kierowca zeznał, że do samochodu wsiadł w dniu [...] sierpnia 2013 r. około godz. 23.20 na stacji P za miejscowością [...] i od tego momentu nie rejestrował żadnych wskazań na tachografie cyfrowym, jednakże z wydruku z tachografu cyfrowego sporządzonego w dniu [...] sierpnia 2013 r. o godz. 21.59 UTC wynika, iż w dniu [...] sierpnia 2013 r. od godz. 00.00. na tachografie nie były rejestrowane jakiekolwiek parametry dotyczące czynności kierowcy, prędkości jazdy i przebytej drogi. Kierowca nie wskazał w jaki sposób środek transportu znalazł się w miejscowości [...] i w jaki sposób on sam dotarł do tego miejsca. Natomiast przedsiębiorca w toku postępowania administracyjnego nie wskazywał, aby kontrolowane zadanie przewozowe było wykonywane przez dwóch kierowców. W związku z powyższym można założyć, że kierowca, D.P., nie rejestrował na tachografie w/w wskazań już od momentu załadunku towaru w [...].

Następnie organ odwoławczy podkreślił, że odpowiedzialność kierowcy pojazdu samochodowego za naruszenia obowiązków wynikających z art. 87 ust. 1, 2 u.t.d., a także za naruszenia przepisów, o których mowa w art. 92 b) ust. 1 w związku z ust. 2) u.t.d. odbywa się w trybie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 92 ust. 1 i 5 u.t.d.) i jest odpowiedzialnością odrębną (opartą na zasadzie winy) w stosunku do odpowiedzialności przedsiębiorcy, który ponosi odpowiedzialność za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. A.K. nie przedstawił dokumentów dotyczących planowania i organizacji kontrolowanego przewozu (zlecenia, wyciągu z planowanej trasy, karty pracy kierowcy), zatem, w opinii organu, nie podjął próby wykazania w postępowaniu administracyjnym, że należycie, z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu (WE) nr 561/2006 zaplanował i zorganizował omawiany przewóz drogowy, gwarantując kierowcy jego realizację zgodnie z przepisami prawa.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, że w przedsiębiorstwie funkcjonuje system kontroli i nadzoru, dokonujący precyzyjnej analizy rzeczywistego całokształtu okoliczności towarzyszących powstaniu danej nieprawidłowości w toku świadczonych zadań przewozowych, organ II instancji podał, że A.K. poproszony

o przedstawienie dokumentacji dotyczącej funkcjonującego w przedsiębiorstwie sytemu nadzoru nie przedłożył żadnych dokumentów. Wyjaśnił jedynie, że posiłkując się elektronicznym systemem całodobowego nadzoru pojazdu połączonym

z weryfikacją aktualnych zleceń przewozowych bada się, czy firma miała jakikolwiek wpływ na powstanie naruszenia i czy można było przewidzieć zdarzenia lub okoliczności, które finalnie doprowadziły do powstania danej nieprawidłowości.

W wyniku wewnętrznego postępowania wyjaśniającego w firmie ustalono, iż stwierdzone nieprawidłowości to wynik zaniedbania osoby kierującej pojazdem. Nieudokumentowanie przez przedsiębiorcę konkretnych form rozwiązań organizacyjnych wprowadzonych w firmie, wskazujących na przeprowadzanie regularnych kontroli, których wyniki wpływają na dyscyplinę pracy w przedsiębiorstwie oraz brak dokumentów dotyczących planowania przez A.K. kontrolowanego zadania przewozowego, zdaniem Dyrektora Izby Celnej, nie pozwala na stwierdzenie, że w firmie prawidłowo funkcjonuje nadzór i kontrola czasu pracy kierowców.

Odnosząc się do zawartego w odwołaniu stwierdzenia, że firma jest systematycznie poddawana kontrolom drogowym, jednakże czynności kontrolne w firmie nie wykazały rażących nieprawidłowości w zakresie przestrzegania czasu pracy, organ wskazał, iż nierejestrowanie przez kierowcę za pomocą urządzenia rejestrującego wskazań w zakresie aktywności kierowcy, jazdy i przebytej drogi fałszuje rzeczywisty czas pracy kierowcy, przez co kierujący pojazdem może dowolnie naruszać normy dotyczące czasu jazdy i odpoczynku. Gdyby dane zapisywane na kartach kierowców były przez przedsiębiorcę rzetelnie kontrolowane, to żaden kierowca nie wykonywałby przewozu drogowego bez włożonej karty kierowcy w tachograf cyfrowy, nie rejestrując aktywności na swojej karcie kierowcy.

Następnie organ odwoławczy podniósł, że przedsiębiorca nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających prowadzenie szkoleń z zakresu przepisów dotyczących transportu drogowego, oświadczył jedynie, że przyjmowany do pracy kierowca uczestniczył w obowiązkowym procesie szkolenia. Kierowca natomiast zeznał, że uczestniczył w szkoleniu dotyczącym regulacji prawnych czasu pracy i odpoczynku kierowców w 2011 r. (a zatrudniony jest w firmie od maja 2012r.).

Na zakończenie organ II instancji stwierdził, że ani kierowca ani przedsiębiorca nie wykazali wystąpienia okoliczności ujętych przepisem art. 92 c) ust.1 pkt 1 u.t.d. nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonych naruszeń, a których doświadczony i profesjonalny podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Celowe działanie kierowcy polegające na nierejestrowaniu aktywności na swojej karcie kierowcy takich okoliczności nie stanowi.

7. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. A.K., w której zawarł identyczne zarzuty jak w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

9. Zaskarżone decyzje zostały wydane w stanie prawnym ustalonym ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454), obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. Przepisy art. 1 i 3 tej ustawy wyznaczają zakres przedmiotowy ustawy o transporcie drogowym. Obejmują one zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego i niezarobkowego przewozu drogowego, w tym zasady dotyczące dostępu do zawodu przewoźnika drogowego i dostępu do rynku przewozów drogowych. Dalej przepisy dotyczące ustanowienia i zasad działania Inspekcji Transportu Drogowego jako organu uprawnionego do kontroli przewozów drogowych w rozumieniu przepisów ustawy oraz normy dotyczące nadzoru i kontroli nad podmiotami wykonującymi przewóz drogowy, kierowcami lub innymi podmiotami wykonującymi inne czynności związane z tym przewozem. Ostatnie określają odpowiedzialność czterech grup podmiotów, mianowicie

1) podmiotów wykonujących przewóz drogowy – w tym w szczególności przewoźników drogowych i podmiotów wykonujących przewozy drogowe na potrzeby własne,

2) podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym,

3) osób zarządzających transportem,

4) kierowców

- za naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego ujawnione w wyniku kontroli.

Zgodnie ze znowelizowanym art. 92a u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie.

Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych. W ust. 6 tego przepisu wskazano, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy.

10. Przepisy art. 92a u.t.d. regulują odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy (przewoźnika drogowego lub przedsiębiorcy wykonującego przewozy drogowe na potrzeby własne, a także innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy w rozumieniu przepisów ustawy) jak również innych podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym. Obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej wymierzenia kary administracyjnej z tytułu naruszenia przepisów o jakich mowa w art. 92 ust. 1 u.t.d. wynika wprost z art. 92a i 93 tej ustawy. Przy ustaleniu odpowiedzialności przewoźnika znajdują zastosowanie zasady i reguły postępowania przewidziane przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, także w części dotyczącej postępowania dowodowego.

W sprawach administracyjnych mających za przedmiot wymierzenie administracyjnej kary z tytułu naruszenia przepisów, o jakich mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., działania organu nakierowane są na ustalenie, czy istotnie doszło do naruszeń prawa skutkujących sankcją administracyjną. Celowi, który ma - w ramach spoczywającego na nim obowiązku – zrealizować organ w postępowaniu o wymierzenie kary administracyjnej służy przewidziana w art. 73 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy szeroko ujęta możliwość badania dokumentów i innych nośników informacji objętych zakresem kontroli, a także dokonywanie oględzin i zabezpieczanie zebranych dowodów.

W sprawie dotyczącej wymierzenia kary administracyjnej przedsiębiorcy z tytułu naruszenia przepisów, o których mowa w art. 92 ust. 1 ustawy, wszczyna się postępowanie administracyjne, o czym stanowi art. 92a i 93 ustawy. W postępowaniu tym, prowadzonym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, znajdują zastosowanie wszelkie zasady i reguły tego postępowania, w tym reguły dotyczące postępowania dowodowego, a więc również i art. 7 i 77 § 1 k.p.a. zobowiązujące organy administracji do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Protokół kontroli stanowi podstawowy dowód ustaleń faktycznych, ale jest on jedynie punktem wyjścia do ewentualnego wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawach o nałożenie kar za poszczególne naruszenia. Późniejsze wyjaśnienie czy naruszenia te rzeczywiście miały miejsce i ich doprecyzowanie (w niniejszej sprawie – w zakresie dat i wielkości przekroczeń dopuszczalnych norm) następuje już w postępowaniu administracyjnym.

11. Głównym przedmiotem sporu między stronami pozostaje odpowiedzialność spółki jako przedsiębiorcy za zaniechania lub działania jej kierowcy. Same zaś okoliczności faktyczne stanowiące podstawę stwierdzonych naruszeń – w świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego, w szczególności danych z wydruków, wyjaśnień kierowcy oraz stanowiska stron, nie budzą wątpliwości. Począwszy od pisma z dnia [...] stycznia 2014r., przez odwołanie, skończywszy na skardze strona przedstawia własną i szeroką polemikę z istotą odpowiedzialności przedsiębiorcy. W ocenie strony taka odpowiedzialność nie znajduje umocowania w systemie prawa i jego aksjologii. Jest to zresztą zasadnicza część argumentacji skarżącego. W tej mierze należy wskazać, że nałożone zaskarżoną decyzją sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Proces wymierzania kar pieniężnych należy zatem postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego.

Kara administracyjna nie jest jednak w tym przypadku konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej istotę stanowi "wymuszanie" na przedsiębiorcach przestrzegania przepisów prawa służących bezpieczeństwu powszechnemu – zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. W tej perspektywie system sankcji stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., II GSK 976/09, dostępny w bazie orzeczeń na stronie internetowej NSA).

12. W tej perspektywie przepis art. 92c ust. 1 u.t.d., stanowiący ogólną klauzulę wyłączającą odpowiedzialność administracyjną przedsiębiorcy, nie może być interpretowany w sposób, który dopuszczałby zwolnienie przedsiębiorcy z obowiązków określonych w art. 92b u.t.d. To wypaczałoby bowiem sens wskazanego obowiązku i oznaczałoby w istocie zwolnienie przedsiębiorcy z odpowiedzialności w każdej sytuacji.

Zgodnie z tym przepisem nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006,

b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85,

c) Umowy europejskiej (AETR);

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Brzmienie przepisu art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) 561/2006, wskazuje natomiast wyraźnie, że: przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust. 1 w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia.

Jednocześnie w art. 10 ust. 3 zdanie drugie rozporządzenia 561/2006 wskazano, że: bez uszczerbku dla prawa Państw Członkowskich do pociągnięcia przedsiębiorstw transportowych do pełnej odpowiedzialności, Państwa Członkowskie mogą uzależnić pociągnięcie do odpowiedzialności od naruszenia przez przedsiębiorstwo przepisów ust. 1 i 2. Państwa Członkowskie mogą wziąć pod uwagę wszelkie dowody wskazujące na to, że nie jest uzasadnione pociągnięcie przedsiębiorstwa transportowego do odpowiedzialności za popełnione naruszenie.

Ponadto, w art. 10 ust. 4 rozporządzenia (WE) 561/2006 wskazano, że: przedsiębiorstwa, spedytorzy, nadawcy ładunku, organizatorzy wycieczek, główni wykonawcy, podwykonawcy oraz agencje zatrudniania kierowców zapewnią, aby uzgodnione umownie harmonogramy transportu były zgodne z przepisami niniejszego rozporządzenia.

Istotne znaczenie dla interpretacji pojęcia właściwej organizacji i dyscypliny pracy ma również przepis art. 14 ust. 2 rozporządzenia 3821/85, który stanowi: przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1, w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Przedsiębiorstwo wydaje także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych wczytanych z kart kierowców oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki, oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

13. Z uwagi na obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie sankcjonowanych karą pieniężną przepisów ustawy o transporcie drogowym, jak również jego odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których dopuszcza się kierowca (art. 10 ust. 3 rozporządzenia nr 561/2006), niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności.

Toteż, to nie organ, lecz przewoźnik powinien udowodnić, przedstawiając odpowiednie dowody, że mimo zachowania należytej staranności nie można było uniknąć zdarzenia lub okoliczności, z którym prawo wiąże naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowy. W dyspozycji tego przepisu nie mieszczą się w szczególności sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy, ale które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem. Także kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieści się w zakresie regulacji zacytowanych przepisów. Rzeczą przedsiębiorcy jest właściwy dobór osób współpracujących, tym bardziej, że to on odpowiada za naruszenia kierowców odnoszące się do reguł czasu pracy. Takimi okolicznościami, co do zasady, nie może być brak miejsca parkingowego, konieczność podjazdu w celu załadunku, opuszczenie miejsca parkowania przez kierowcę na polecenie Policji i przerwanie czasu odpoczynku, czy też nieuwaga kierowcy skutkująca niewłączaniem przełącznika w urządzeniu rejestrującym czas pracy kierowcy.

Przedsiębiorca ma bowiem wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione.

W zdecydowanej większości przypadków kierowca samodzielnie prowadzi pojazd na drodze, gdzie trudno jest o osobisty nadzór pracodawcy "należyta staranność" realizuje się między innymi poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie, w przypadku stwierdzenia, naruszeń właściwych środków dyscyplinujących. Realizacja wzorca należytej staranności polega również na prowadzeniu odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli lub doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Podkreślić też należy, że w świetle utrwalonego i jednolitego poglądu doktryny i judykatury zaniedbania kierowcy, nawet zawinione i przyznane nie stanowią okoliczności egzoneracyjnych.

14. Oceniając w tej perspektywie aktywność skarżącego należy wskazać, że zamiast podejmować działania w celu wykazania okoliczności przewidzianych w art. 92c ust. 1 u.t.d., strona ograniczyła się w swoich pismach do ogólnikowej polemiki prawnej, natomiast nie podjęła merytorycznej dyskusji na poziomie konkretyzacji stanu faktycznego sprawy. Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, że zarówno organ I, jak i II instancji wezwały skarżącego do przedstawienia konkretnych dowodów wykazujących stan realizacji nadzoru nad właściwą pracą kierowców i przestrzeganiem przez nich przepisów prawa, w tym dotyczących rejestracji aktywności kierowcy, prędkości i przebytej drogi (pisma z dnia [...] marca 2014 r. i [...] czerwca 2014 r. Jedynymi dowodami przedstawionymi przez stronę były: umowa o pracę z kierowcą, udzielona mu już po kontroli, nagana oraz ramowa umowa o zakazie konkurencji.

Zdaniem sądu trafnie organy wskazały, że dowody te nie mogą być uznane za

wystarczające do wykazania okoliczności egzoneracyjnych, zwalniających przedsiębiorcę z odpowiedzialności. Dokumenty te nie potwierdzają bowiem tez skarżącego o funkcjonowaniu w jego przedsiębiorstwie systemu nadzoru, przeprowadzanych kontrolach i monitorowaniu pracy kierowców. Trafnie organy przyjęły, że skarżący nie wykazał przesłanek, o których mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d. Uwzględniając przedstawione powyżej rozważania, w ocenie Sądu, uznać należało, że z okoliczności faktycznych sprawy nie wynika, aby zaistniały jakiekolwiek zdarzenia lub okoliczności, których skarżący, będący przedsiębiorcą wykonującym przewóz w ramach prowadzonej działalności, nie mógł przewidzieć. Skarżący nie przedstawił też żadnych dowodów i nie wskazał na żadne okoliczności, które mogłyby być podstawą do uwolnienia od omawianej odpowiedzialności czyli okoliczności nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonych naruszeń, a których doświadczony i profesjonalny podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć.

Organy natomiast szczegółowo i wnikliwie uzasadniły fakt naruszenia przepisów dotyczących rejestrowania aktywności kierowcy i przebiegu pojazdu oraz oceniły zebrany materiał procesowy zgodnie z wymogami kodeksowymi. Organ przekonywująco wyjaśnił również, dlaczego wykazane przez stronę okoliczności nie mogły skutkować uwolnieniem się od odpowiedzialności karnoadministracyjnej. W postępowaniu wszelkie prawa i gwarancje strony zostały zachowane. Skoro przewóz drogowy wykonywany był przez skarżącego z naruszeniem przepisów prawa, to zaistniały tym samym okoliczności uzasadniające nałożenie kary pieniężnej, a jej wysokość została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów załącznika do ustawy o transporcie drogowym.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.