Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1188/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 13zo ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Dnia 17 lutego 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2023 roku sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 18 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 6 września 2022 r., nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz skarżącej kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej ARiMR lub organem) z dnia 18 października 2022 r. nr [...], wydana po rozpoznaniu odwołania R. S. (zwanej dalej "stroną" lub "skarżącą"), od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.

W dniu 31 maja 2022 r. R. S. złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej w dofinansowaniu zakupu, w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r., nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Do wniosku załączyła fakturę potwierdzającą zakup w dniu 14 maja 2022 r. nawozu ASL pod nazwą ASL EKO 8N,9S.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ARiMR, powołując się na przepis § 13zo rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187 ze zm. zwanego dalej rozporządzeniem) wskazała, że strona w przewidzianym terminie złożyła wniosek o przyznanie dofinansowania. W ocenie organu stan faktyczny sprawy, jak i przepisy prawa jednoznacznie wskazują, że strona nie spełniła warunków regulujących przyznanie wnioskowanej pomocy, gdyż dołączone faktury potwierdzają zakup nawozu ASL EKO 8 N, 9S, który zdaniem organu jest nawozem organicznym i nie mieści się w definicji nawozów mineralnych objętych dofinansowaniem. Organ podał, że ustawodawca ograniczył możliwość przyznania dofinansowania od rodzaju zakupionego nawozu. Odnosząc się do twierdzeń strony skarżącej, że pomoc finansową do przedmiotowego nawozu potwierdził pracownik ARiMR organ podał, iż ww. okoliczność nie może stanowić podstawy do zmiany decyzji.

W skardze wniesionej do tut. Sądu zaskarżono decyzję organu II instancji wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przewidzianych prawem. Zarzucono naruszenie przepisu prawa materialnego tj. §13zo rozporządzenia poprzez błędne uznanie, że nawóz ASL EKO 8N,9S nie jest nawozem mineralnym. Jednocześnie zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 t.j. zwanej dalej K.p.a), art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 77 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez:

- oparcie rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, iż przedmiotowy nawóz nie kwalifikuje się do kategorii nawozów mineralnych objętych dofinansowaniem,

- zaniechanie wskazania podstawy zakwalifikowania przedmiotowego nawozu do kategorii nawozów mineralnych, których zakup podlegał dofinansowaniu oraz zaniechanie wyjaśnienia w oparciu o jakie kryteria czy podstawy dokonano zakwalifikowania nawozu ASL EKO 8N, 9S do kategorii organicznych,

- zaniechanie wyjaśnienia na jakiej podstawie, po złożeniu przez skarżącego wniosku o dofinansowanie zakupu nawozu, dokonano usunięcia przedmiotowego nawozu z listy nawozów mineralnych, których zakup podlegał dofinansowaniu,

- wydanie rozstrzygnięcia ex officio z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, bez należytego zbadania stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, co w konsekwencji świadczy o poczynieniu dowolnych ustaleń w zakresie kwalifikacji nawozu ASL EKO 8N,9S do kategorii nawozów nieobjętych dofinansowaniem,

- pominięcie w toku procedowania niebudzących wątpliwości okoliczności faktycznych, z których jednoznacznie wynikało, iż nazwa zakupionego nawozu wskazuje na użycie przy jego produkcji komponentów mineralnych tj. N (azot), S (siarka), co w konsekwencji powinno skutkować zaliczeniem nawozu ASL EKO 8N, 9S do kategorii nawozów mineralnych, których zakup objęty jest pomocą finansową.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przed zakupem nawozu ASL EKO 8N 9S skarżąca zweryfikowała opublikowaną na stronie internetowej ARiMR listę nawozów objętych pomocą finansową. Zarówno w dacie zakupu przedmiotowego nawozu, jak i w dacie złożenia wniosku nawóz ASL EKO 8N 9S objęty był dofinansowaniem, co zostało także potwierdzone przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR w K.. W związku z powyższym skarżąca podjęła decyzję o zakupie przedmiotowego nawozu ufając, że uzyska dofinansowanie. W ocenie skarżącej prawdopodobnie w lipcu 2022 r. wykreślono przedmiotowy nawóz z listy nawozów mineralnych. Powyższe skutkowało wydaniem decyzji odmownej, jak również podważa, w ocenie skarżącej, zaufanie do organów administracji publicznej.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. W skardze strona skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. dalej P.p.s.a.), zgodnie z którego treścią sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Organ, pomimo umożliwienia mu zajęcia stanowiska odnośnie ww. wniosku, w zakreślonym 14 – dniowym terminie nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy. W związku z powyższym zaszły przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis w § 13zo ust. 1 rozporządzenia zgodnie z którym Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID-19, 4) który do dnia złożenia wniosku o tę pomoc złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r. o dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. W wyżej wskazanym rozporządzeniu przewidziano, że pomoc finansowa zostanie udzielona producentowi rolnemu, spełniającemu warunki określone w § 13zo ust. 1, ust. 5 i ust. 6 rozporządzenia. Wysokość tej pomocy oraz sposób jej wypłaty uregulowano w § 13zo ust. 7, ust. 8, ust. 8 i ust. 10 rozporządzenia. W myśl § 13zo ust. 2 rozporządzenia – pomoc jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.

W sprawie bezspornym jest, że strona skarżąca w przewidzianym terminie tj. do dnia 31 maja 2022 r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zakupiony w dniu 14 maja 2022 r., a zatem w okresie od 1 września 2021 r do 15 maja 2022 r., nawóz pod nazwą ASL EKO 8 N, 9S.

Odnosząc się do zarzutów skargi natury formalnej należy wskazać, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów art. 7 oraz art. 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 zwanej dalej K.p.a.), gdyż stosownie do przepisu art. 10 a ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2157 zwanej dalej ustawą o ARiMR) – jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81.

Zgodnie z art. 10a ust. 1a w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Nadto przepis art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji nie wyłącza możliwości zastosowania przepisów art. 6 K.p.a zgodnie z którego treścią organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, jak również art. 8 § 1 K.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie natomiast z art. 80 K.p.a. organ orzekający w świetle obowiązującej go zasady swobodnej oceny dowodów ocenia wyniki postępowania wyjaśniającego (dowodowego) na podstawie posiadanej wiedzy, wewnętrznego przekonania i zasad doświadczenia życiowego, przy czym o jej prawidłowości decyduje to, czy wyprowadzone przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie.

Dokonując kontroli sądowej zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do wniosku, że skarga jest uzasadniona gdyż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ uchybił przepisowi prawa tj. art. 107 K.p.a. w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie decyzji organu II instancji nie poddaje się bowiem kontroli sądowej pod względem zgodności z prawem. Nie jest zatem możliwe dokonanie merytorycznej oceny zasadności skargi.

Zgodnie z przepisem art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl natomiast art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji odmawiającej dofinansowania powinno zatem zawierać argumentację wskazującą na okoliczności spełnienia zarówno przesłanek formalnych jak i materialnych odmowy. Przepis art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. obliguje organ do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych oraz wyjaśnienia stronie przyczyn załatwienia żądania strony. Z uzasadnienia decyzji powinien wynikać przede wszystkim toku rozumowania organu i kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia. Strona powinna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga zatem logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska, co umożliwia jego kontrolę nie tylko przez stronę będącą adresatem wydanego rozstrzygnięcia lecz również przez sąd (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 kwietnia 2021 r. III SA/Po 680/20 LEX nr 3175087). Ustaleń stanu faktycznego organ dokonuje bezpośrednio w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a także na podstawie domniemań faktycznych i prawnych (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa, 2003, s. 208). Organ w uzasadnieniu decyzji powinien zatem wskazać na przyjęty sposób myślenia, argumentowania przy ocenie dowodów i jednym z jej elementów winno być ustosunkowanie się do twierdzeń i zarzutów strony podnoszonych w trakcie toczącego się postępowania. Pominięcie ich milczeniem stanowi niewątpliwie naruszenie norm prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z kolei prawidłowo zredagowane, pod względem merytorycznym i prawnym, uzasadnienie decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 K.p.a. na mocy której organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Jednocześnie należy wskazać, że również z zasady dwuinstancyjności wynikają określone wymagania co do treści uzasadnienia rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Uzasadnienie, w którym brak jest rzetelnego ustosunkowania się do zarzutów odwołania albo brak odniesienia się i oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i dowodów, pozwalających na zweryfikowanie prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji uprawnia do stwierdzenia, że decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem zasad procesowych, w tym zasady wyrażonej w art. 15 K.p.a.

Odnosząc powyższe ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zaskarżona decyzja nie zawiera wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, jej uzasadnienie jest ogólnikowe i niekonkretne, a zatem nie spełnia wymogów wskazanych w przepisie art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a.

W kontrolowanej sprawie jako uzasadnienie odmowy przyznania pomocy finansowej organ wskazał jedynie, że ustawodawca ograniczył możliwość dofinansowania zakupu nawozu od jego rodzaju. W ocenie Sądu organ nie wyjaśnił motywów podjętego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy finansowej skarżącemu w określonych sprawą stanie faktycznym i prawnym. Organ stwierdził jedynie lakonicznie, że nawóz objęty wnioskiem jest nawozem organicznym, a zatem strona nie może skorzystać z dofinansowania. Organy nie wskazały w uzasadnieniu decyzji na jakiej podstawie i w oparciu o jaki wykaz uznano, że dla nabytego przez stronę skarżącą konkretnego nawozu nie należy się wnioskowana pomoc finansowa.

Nadto organ odwoławczy, w toku prowadzonego postępowania, weryfikując rozstrzygnięcie organu I instancji, nie odniósł się do sformułowanych przez skarżącą zarzutów odwołania. W szczególności organ nie ustosunkował się do stanowiska strony, że w okresie gdy kupowała nawóz oraz składała wniosek, nawóz ten był objęty pomocą oraz został ujęty w wykazie nawozów objętych pomocą. Tymczasem ta okoliczność ma zasadnicze znaczenie dla sprawy, tym bardziej w przypadku, gdy w chwili zakupu nawozu oraz w dacie złożenia wniosku o pomoc nawóz objęty był pomocą. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że jak wynika z dokumentu znajdującego się w aktach administracyjnych, zmiana w wykazie nawozów nastąpiła 8 lipca 2022 r. Organy nie wyjaśniły w uzasadnieniu decyzji w jaki sposób i od jakiej daty zmiana rodzaju nawozu wpłynęła na prawo strony do przyznania pomocy finansowej.

Reasumując Sąd stwierdził, że organ odwoławczy w sposób nienależyty uzasadnił zaskarżoną decyzję, nie odnosząc się do zarzutów skarżącej oraz nie wyjaśniając kluczowej dla sprawy kwestii, a mianowicie w jaki sposób i od jakiej daty i czy w ogóle nastąpiła zmiana rodzaju nabytego przez stronę nawozu i czy wpłynęło to na prawo strony do przyznania pomocy. Tym samym organ dopuścił się naruszenia art. 107 K.p.a., które to naruszenie uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny w sposób należyty uzasadnić decyzję i po poczynieniu ustaleń faktycznych w szczególności w zakresie czy nastąpiła zmiana rodzaju nabytego przez stronę nawozu, a jeżeli nastąpiła to w jakiej dacie i w jaki sposób, organy powinny rozstrzygnąć sprawę merytorycznie czy stronie skarżącej przysługuje pomoc finansowa w dofinansowaniu zakupu nawozu.

W związku z powyższym, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.

O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie 200 zł Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku zgodnie z art. 200 P.p.s.a.