Wyrok NSA, sygn. akt III SAB 14/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 133, art. 208 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Ujęta w art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ tzw. formalna definicja strony postępowania podatkowego, rozszerzyła to pojęcie w porównaniu z mającym zastosowanie w tym postępowaniu - do momentu wejścia w życie powyższej ustawy - art. 28 Kpa także o podmioty, które status strony uzyskują na skutek złożenia żądania wydania decyzji podatkowej, bez względu na to, czy żądanie takie ma podstawę w prawie materialnym, czy też nie. W tym ostatnim przypadku podstawę do formalnego załatwienia sprawy może stanowić art. 208 par. 1 Ordynacji podatkowej. Jeśli natomiast istnieje podstawa materialna do załatwienia sprawy podatkowej, wówczas decyzją rozstrzyga się ojej istocie.

TEZY

Ujęta w art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ tzw. formalna definicja strony postępowania podatkowego, rozszerzyła to pojęcie w porównaniu z mającym zastosowanie w tym postępowaniu - do momentu wejścia w życie powyższej ustawy - art. 28 Kpa także o podmioty, które status strony uzyskują na skutek złożenia żądania wydania decyzji podatkowej, bez względu na to, czy żądanie takie ma podstawę w prawie materialnym, czy też nie. W tym ostatnim przypadku podstawę do formalnego załatwienia sprawy może stanowić art. 208 par. 1 Ordynacji podatkowej. Jeśli natomiast istnieje podstawa materialna do załatwienia sprawy podatkowej, wówczas decyzją rozstrzyga się ojej istocie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jolanty S.-M. na bezczynność Urzędu Skarbowego w P. (...) w przedmiocie inne - odmowa wydania decyzji w sprawie zmiany rejestracji podatkowej działalności gospodarczej - zobowiązuje Urząd Skarbowy w P. do wydania decyzji podatkowej w sprawie wniosku skarżącej w terminie dwóch tygodni (...).


UZASADNIENIE

W dniu 27 października 2000 r. do Urzędu Skarbowego w P. wpłynęło pismo Jolanty S.-M., datowane na 15 października tegoż roku, w sprawie przepisania w rejestrze Urzędu jej firmy "D." /NIP (...)/ na rzecz jej męża Jarosława M. W załączeniu Jolanta S.-M. przesłała opis aktu notarialnego o zniesieniu wspólności małżeńskiej oraz akt notarialny umowy podziału majątku, z których, jak stwierdziła, wynikało, że firma stała się własnością Jarosława M.

W kolejnym piśmie z dnia 13 listopada 2000 r., powołując się na art. 55[1] Kc, Jolanta S.-M. dodatkowo wyjaśniała, że nie ma potrzeby wykreślania z rejestrów Urzędu Skarbowego dotychczasowej firmy prowadzonej na jej nazwisko i rejestracji nowej firmy na nazwisko, jej męża. Ponownie domagała się dokonania zmian w rejestrach Urzędu, ewentualnie wszczęcia postępowania w tej sprawie.

W odpowiedzi na wezwanie Urzędu do osobistego stawiennictwa, celem złożenia wyjaśnień w sprawie dot. działalności opodatkowanej w formie karty podatkowej oraz w kwestii nadesłanych pism, Jolanta S.-M. pismem, które wpłynęło do Urzędu Skarbowego 4 grudnia 2000 r., wyjaśniła, że nie ma możliwości stawić się osobiście z uwagi na opiekę nad dzieckiem, przekazała kopie wysłanych pism i wnosiła o powiadomienie jej o podjętych decyzjach na piśmie.

Urząd Skarbowy w P. pismem z dnia 8 grudnia 2000 r. poinformował Jolanta S.-M., że podatnik chcąc zlikwidować działalność gospodarczą opodatkowaną w formie karty podatkowej winien stosować się do przepisów ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne /Dz.U. nr 144 poz. 930/. Wyjaśniał również, że działalność nie zlikwidowana do końca roku podatkowego będzie traktowana przez organ podatkowy jako prowadzona w tej samej formie podatkowej w roku następnym.

W dniu 13 grudnia 2000 r. do Urzędu Skarbowego wpłynęła decyzja nr 440 Prezydenta Miasta P. z dnia 15 listopada 2000 r. o wykreśleniu z dniem 10 października tegoż roku z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dokonanego w dniu 3 kwietnia 1992 r. dotyczącego działalności gospodarczej, zgłoszonej przez Jolantę S.-M.

W dniu 12 stycznia 2001 r. do Izby Skarbowej w W. wpłynęło wezwanie Jolanty S.-M. do spowodowania wydania decyzji administracyjnej "w przedmiocie wyrejestrowania firmy "D." na imię Jarosława M.", stanowiące zażalenie na brak działania organu pierwszej instancji. To samo pismo w dniu 11 stycznia 2000 r. wpłynęło do Urzędu Skarbowego. W piśmie tym podnosiła ona, że wielokrotnie domagała się powyższego od Urzędu Skarbowego, powołując się na przepisy Kc i fakt, że na mocy aktu notarialnego jej firma przeszła na własność Jarosława M. Podkreśliła, że droga, którą wskazał jej Urząd Skarbowy w piśmie z dnia 8 grudnia 2000 r. mogłaby ją narazić na zarzut Jarosław M., że wyrejestrowała firmę, której własność przeniosła na niego. Ponadto podkreśliła, że od dnia przekazania firmy tj. od 10 października 2000 r. nie ma obowiązku płacić zryczałtowanego podatku dochodowego, gdyż obowiązek ten przeszedł na Jarosława M., o czym powiadomiła Urząd Skarbowy.

W związku z powyższym pismem Urząd Skarbowy przekazał do Izby Skarbowej szczegółowe wyjaśnienia dot. sposobu załatwiania tej sprawy /pismo z dnia 23 stycznia 2001 r. (...) i poinformował, że z uwagi na ww. decyzję Prezydenta Miasta P. dokonał stosownej aktualizacji ewidencji podatników przez wykreślenie z niej Jolanty S.-M.

Izba Skarbowa pismem z dnia 8 lutego 2001 r., z powołaniem się na art. 237 par. 3 Kpa, uznała, że skarga Jolanta S.-M. była częściowo zasadna. Wniosek, który złożyła ona w dniu 15 października 2000 r. do Urzędu Skarbowego, został skierowany do organu niewłaściwego w sprawie prowadzenia ewidencji działalności gospodarczej. Z tego względu powinien zostać załatwiony zgodnie z art. 170 i nast. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, o czym należało na piśmie poinformować wnioskodawczynię.

Natomiast żądanie Jolanty S.-M. w kwestii rozszerzenia działalności prowadzonej przez Jarosława M. o firmę "D." jest bezprzedmiotowe, gdyż nie jest ona stroną w sprawie wymagającej stosownego wniosku złożonego wraz z decyzją organu ewidencyjnego przez Jarosława M.

W związku z powyższym pismem Izba Skarbowa odpowiednio pouczyła też Urząd Skarbowy.

Pismem z dnia 12 lutego 2001 r. Jolanta S.-M. złożyła skargę do NSA na bezczynność Urzędu Skarbowego w P., który mimo jej wielokrotnych wezwań odmawia wydania decyzji administracyjnej w sprawie zmiany rejestracji podatkowej działalności gospodarczej.

W przesłanym do wiadomości Sądu w dniu 5 marca 2001 r. odpisie pisma, skierowanego do Izby Skarbowej, stanowiącego odpowiedź na jej stanowisko w sprawie, podtrzymała skargę na bezczynność i podkreśliła, że pogląd prawny zawarty w tym piśmie powinien znaleźć się w decyzji administracyjnej Urzędu Skarbowego, od której mogłaby wnieść odwołanie.

W odpowiedzi na skargę Urząd Skarbowy uznał ją za całkowicie bezzasadną i wyjaśnił, że zgodnie z przepisami nie wydaje żadnej decyzji w przedmiocie wykreślenia podatnika z ewidencji, zaś podstawą jego działania jest decyzja uprawnionego organu prowadzącego ewidencję działalności gospodarczej. Natomiast oczekiwanie wnioskodawczyni na wydanie decyzji administracyjnej przez organ podatkowy w zakresie zarejestrowania podmiotu gospodarczego na podstawie umowy notarialnej jest całkowicie pozbawione oparcia w przepisach prawa.

Z powyższą odpowiedzią Jolanta S.-M. polemizowała w piśmie procesowym z dnia 21 maja 2001 r., ponownie powołując się na regulację zawartą w Kc.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Domaganie się przez Jolanty S.-M. załatwienia jej żądania w formie decyzji administracyjnej jest zasadne. Wynika to bowiem z regulacji prawnej zawartej w art. 133 Ordynacji podatkowej, który do postępowania podatkowego wprowadził tzw. formalną definicję strony. Zgodnie z tym przepisem stroną w postępowaniu podatkowym jest każdy, kto żąda czynności organu podatkowego, do kogo czynność organu podatkowego się odnosi lub czyjego interesu działanie organu podatkowego chociażby pośrednio dotyczy. /Rozwiązanie to rozszerzyło definicje strony postępowania podatkowego, w porównaniu z obowiązującym przed wejściem w życie Ordynacji podatkowej art. 28 Kpa, także o podmioty, które status strony uzyskują na skutek złożenia żądania wydania decyzji podatkowej, bez względu na to czy żądanie takie ma podstawę w prawie materialnym czy też nie. W tym ostatnim przypadku podstawą do formalnego załatwienia sprawy może być art. 208 par. 1 Ordynacji podatkowej. Jeśli natomiast istnieje podstawa materialna do załatwienia sprawy podatkowej wówczas decyzją rozstrzyga się o jej istocie.

W rozpatrywanej sprawie Jolanta S.-M. wielokrotnie domagała się wydania decyzji i załatwienia jej sprawy w takiej formie procesowej. Dlatego też nieprawidłowy był pogląd wyrażony przez Izbę Skarbową w W., do której skarżąca wystąpiła na podstawie art. 141 Ordynacji podatkowej, iż w ramach instytucji skarg i wniosków można wypowiadać się o bezprzedmiotowości postępowania w tej sprawie. Tego rodzaju stanowisko, z uwagi na przepis art. 208 par. 1 Ordynacji podatkowej, również wymaga wydania decyzji, której prawidłowość, na co słusznie zwraca uwagę skarżąca, może być zweryfikowana zarówno w postępowaniu instancyjnym, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z tym, mając na względzie także art. 233 Kpa, nie można było wniosku skarżącej załatwić w trybie przepisów działu VIII Kpa.

Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd nie wypowiada się w kwestii związanej z rozstrzygnięciem sprawy co do meritum. To zagadnienie nie jest bowiem przedmiotem niniejszego postępowania, w którym analizowano jedynie zagadnienie związane z formą prawną w jakiej żądanie Jolanty S.-M. powinno być załatwione.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 26 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, zobowiązał Urząd Skarbowy w P. do wydania decyzji podatkowej w sprawie wniosku Jolanty S.-M. w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia tego orzeczenia. O zwrocie kosztów postępowania od tego organu na rzecz skarżącej orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.