Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 334/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 86
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności - tekst jednolity.
article: art.145 par. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 8 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Protokolant referent-stażysta Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej o charakterze de minimis w rolnictwie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz M. K. kwotę 440 złotych (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu Ł- W. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w K. z dnia [...] orzekającą o odmowie przyznania pomocy finansowej o charakterze de minimis w rolnictwie rolnikowi, który w 2014r. był producentem owoców porzeczki czarnej lub owoców wiśni.

W uzasadnieniu tej decyzji organ drugiej instancji wskazał, że we wniosku złożonym w dniu 15 października 2014r. M. K. wpisał numer identyfikacyjny producenta rolnego [...]. W wyniku prowadzonego postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej o charakterze de minimis w rolnictwie rolnikowi, który w 2014r. był producentem owoców porzeczki czarnej lub owoców wiśni wyszło na jaw, że numer identyfikacyjny wpisany we wniosku jest anulowany, a skarżący został wykreślony z ewidencji producentów. W dniu 4 lutego 2013r. Kierownik Biura Powiatu Ł.- W. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wydał decyzję nr [...] o wykreśleniu skarżącego z ewidencji producentów i anulowaniu nadanego uprzednio numeru identyfikacyjnego oraz odmowie wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Decyzję tę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] nr [...]. Co prawda sprawa wykreślenia skarżącego z ewidencji producentów i anulowania numeru identyfikacyjnego oraz odmowy wpisu do ewidencji producentów i odmowy nadania numeru identyfikacyjnego jest przedmiotem postępowania prowadzonego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie w związku ze skargą kasacyjną skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 lutego 2014r. oddalającego skargę na decyzję z dnia [...] nr[...], jednak fakt ten pozostaje bez znaczenia. W ocenie organu drugiej instancji wniosek został złożony przez rolnika nieposiadającego numeru identyfikacyjnego nadanego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, a decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem.

W skardze na powyższą decyzję M. K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, ewentualnie o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie wykreślenia z ewidencji producentów oraz anulowania nadanego numeru identyfikacyjnego.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy istniały przesłanki do uchylenia decyzji i zawieszenia postępowania w sprawie;

2. art. 6 oraz art. 7 k.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności uznanie, że sprawa wykreślenia strony z ewidencji producentów i anulowania numeru identyfikacyjnego oraz odmowy wpisu do ewidencji producentów i odmowy nadania numeru identyfikacyjnego, będąca przedmiotem postępowania prowadzonego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie zarejestrowanej pod syg. akt II GSK 1210/14, pozostaje bez związku z niniejszą sprawą i tym samym nie wyjaśnienie stanu faktycznego, co w ocenie skarżącego doprowadziło do naruszenia przez organ administracji zasady legalności jego działania i obowiązku nałożonego na niego ustawą w postaci stania na straży praworządności;

3.art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie i dokonanie błędnych, sprzecznych ze stanem faktycznym ustaleń, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji opartej na arbitralnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 12 maja 2015r., III SA/Łd 333/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne, zaś postanowieniem z dnia 8 czerwca 2016r., III SA/Łd 333/15, podjął, na wniosek pełnomocnika skarżącego, zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne. Sprawa została wpisana do repertorium SA pod nowy numer III SA/Łd 334/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 1 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej p.p.s.a., ustrojową funkcją sądów administracyjnych jest kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres rozstrzygnięcia sądu administracyjnego kształtuje zasada niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi wyrażona w art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zasada ta oznacza, że sąd administracyjny bada legalność aktu organu administracji publicznej w sprawie w jej całokształcie, nawet jeżeli skarżący zakwestionował jedynie jego część, pod kątem wykrycia wszelkich naruszeń prawa, jakimi może być on dotknięty, a więc nie tylko tych podniesionych przez stronę. Zasada niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi jest przy tym traktowana jako obowiązek (a nie uprawnienie) sądu administracyjnego (por. uchwałę NSA z dnia 26 października 2009r., I OPS 10/09; wyrok NSA z dnia 27 lipca 2004r., OSK 628/04). Z zasadą tą koresponduje art. 145 p.p.s.a., który wyznacza zakres kontroli decyzji lub postanowień przez sąd administracyjny. I tak, w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b); inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2); stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (pkt 3). W przeciwnym razie sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć żaden z podniesionych w niej zarzutów nie jest trafny. Powodem uwzględnienia skargi jest zmiana stanu faktycznego w zakresie spornej między stronami kwestii posiadania przez skarżącego numeru identyfikacyjnego producenta rolnego. Zmiana ta skutkuje wznowieniem postępowania w sprawie przyznania pomocy de minimis na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a. Choć zatem co do zasady sądy administracyjne orzekają wedle stanu prawnego i faktycznego z daty wydania zaskarżonej decyzji, to jednakże przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, że z uwagi na kwalifikowane wady postępowania obowiązane są je uwzględnić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Skoro zatem w toku postępowania sadowego nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego, skutkująca wznowieniem postepowania administracyjnego, to bez znaczenia jest moment, od którego działania administracji można kwalifikować jako dotknięte kwalifikowaną wadą, uzasadniającą zastosowanie trybu nadzwyczajnego weryfikacji zaskarżonej do sądu decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej.

Sporna między stronami, a zarazem jedyna w niniejszej sprawie podstawa odmowy przyznania skarżącemu pomocy de minimis, jaką jest brak posiadania przez skarżącego numeru identyfikacji producenta rolnego oraz wpisu do ewidencji producentów rolnych wobec przyznania tego numeru żonie skarżącego, budziła liczne kontrowersje na gruncie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004r. nr 10, poz. 76). Przepis ten wzbudzał kontrowersje w brzmieniu do jego nowelizacji dokonanej z dniem 1 stycznia 2015r. na mocy ustawy z dnia 23 października 2014r. o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2014r. poz. 1872). Powstawały one w szczególności w sytuacji, gdy każdy z małżonków posiadał odrębne gospodarstwo rolne i jednocześnie istniała między nimi rozdzielność majątkowa, a wskazany przepis nie dopuszczał nadania osobnych numerów indentyfikacyjnych każdemu z małżonków. Regulację art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji producentów, w kontrowersyjnym brzmieniu zakwestionował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 grudnia 2013r., P 40/12 (Dz. U. z 2015 poz. 807, OTK-A 2013, z. 9, poz. 133). W wyroku tym Trybunał stwierdził, że "art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r. poz. 86) w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne: a) nie jest niezgodny z wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadami zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz poprawnej legislacji, b) jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji". W uzasadnieniu tegoż wyroku Trybunał zaś wskazał m.in., że "zaskarżona regulacja nie spełnia wymagań proporcjonalności, skoro efektem obowiązywania kwestionowanego przepisu jest wyłączenie pewnej grupy podmiotów z systemów wsparcia przewidzianych dla rolników", jak i że nie dostrzega "wartości konstytucyjnej, której mogłoby służyć zróżnicowanie wprowadzone przez kwestionowany przepis, a nawet przeciwnie, jest on niezgodny z wartościami wyrażonymi w art. 18 Konstytucji". Trybunał wręcz podniósł, że gdy w świetle wskazanej w wyroku regulacji unijnej oboje małżonkowie spełniają kryteria uznania ich za rolników prowadzących działalność gospodarczą w posiadanych przez nich gospodarstwach rolnych, odmowa wpisu do ewidencji jednego z małżonków wykracza poza cel, jaki mają realizować przepisy ustawy o systemie ewidencji. Choć zatem sprawa numeru identyfikacyjnego i wpisu skarżącego do ewidencji producentów rolnych stanowi odrębną sprawę od niniejszej sprawy, to jednak stwierdzenie niekonstytucyjności wskazanej regulacji prawnej skutkuje zmianą stanu prawnego, rzutującą także na sporną w niniejszej sprawie okoliczność braku numeru identyfikacyjnego, stanowiącego wszak warunek przyznania pomocy de minimis w dacie orzekania przez Sąd w tej sprawie. Ta zmiana pośrednio więc wpłynęła na istotną zmianę stanu tej sprawie, wymagającą uwzględnienia przez Sąd. Gdy natomiast uwzględnimy fakt odroczenia wejścia w życie tegoż wyroku na okres 18 miesięcy od daty jego opublikowania, to oczywistym jest, że w dacie orzekania w tej sprawie ten niekonstytucyjny przepis już nie obowiązywał. Ale gdyby nawet nie minął jeszcze ten okres przed datą orzekania w tej sprawie, to i tak należałoby przyjąć, że nastąpiła zmiana stanu prawnego w dacie rozpoznawania tej sprawy przez Sąd, co miało miejsce w dniu 8 czerwca 2016r. Pomimo bowiem, że zasadą jest, że w sprawie należy stosować przepisy prawa materialnego w dacie zaistnienia zdarzenia podlegającego ich zakresowi (hipotezie), to jednakże w przypadku derogacji przepisu ustawy w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, który obalił domniemanie zgodności tego przepisu z Konstytucją, zasada tempus regit actum nie ma zastosowania. Zasada przedłużonego działania przepisów dawnych nie może dotyczyć przepisów uchylonych lub zmienionych z powodu niekonstytucyjności (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 50). Co istotne w sposób wiążący kwestię stanu prawnego ocenił NSA w podjętym w stosunku do skarżącego wyroku z dnia 26 lutego 2016r., II GSK 1210/14. Wyrok ten zapadł co prawda w przedmiocie wykreślenia z ewidencji producentów i anulowania nadanego numeru identyfikacyjnego oraz odmowy wpisu do ewidencji producentów i odmowy nadania numeru identyfikacyjnego, rozstrzygniętego wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 14 lutego 2014r., III SA/Łd 540/13, niemniej jednakże ocena dokonana w tym wyroku nie może być pominięta w niniejszej sprawie. Nie jest wszak dopuszczalne, aby w dwu różnych sprawach tego samego skarżącego w tej samej spornej kwestii prawnej sąd administracyjny dokonywał odmiennych ocen. Skoro bowiem na mocy art. 190 p.p.s.a. sąd pierwszej instancji, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania, jest związany oceną NSA, to przez analogię przyjąć można, iż sąd ten w innej sprawie tego samego skarżonego winien respektować ocenę sądu kasacyjnego co do tego samego zagadnienia prawnego, dokonaną w innej sprawie. Wskazać więc trzeba, że NSA we wskazanym wyroku podniósł, że wobec tego, że z dniem 1 stycznia 2015r. nastąpiła zmiana art. 12 ust. 3 ustawy o systemie ewidencji "w związku z orzeczeniem TK i nadania mu nowego brzmienia, w określonych prawem sytuacjach nie ma prawnych możliwości do ograniczania uprawnienia osób pozostających w związku małżeńskim tylko do jednego numeru identyfikacyjnego. Skoro zatem niekonstytucyjny przepis nie może być stosowany do stanów faktycznych sprzed jego derogacji, to znaczy, że decyzja o wykreśleniu wpisu, anulowaniu nadanego numeru oraz odmowa dokonania wpisu i odmowa nadania numeru nie znajduje oparcia w prawie". Podnieść wreszcie trzeba, że wskutek podjęcia przez NSA wyroku z dnia 26 maja 2016r. zmianie uległa również sytuacja faktyczna skarżącego jako producenta rolnego i miało to miejsce przed datą wyrokowania w tej sprawie. Jak bowiem wynika z sentencji tegoż wyroku, NSA uchylił wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 lutego 2014r., III SA/Łd 540/13, kontrolowaną tym wyrokiem decyzję drugoinstancyjną oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Ł-W. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] w przedmiocie wykreślenia wpisu, anulowania nadanego numeru oraz odmowa dokonania wpisu i odmowy nadania numeru. Fakt uchylenia tychże decyzji ma istotne znaczenie dla zmiany stanu faktycznego niniejszej sprawy. Nie budzi bowiem wątpliwości i nie jest sporne między stronami, że skarżący otrzymał zaświadczenie z dnia 10 grudnia 2009r., potwierdzające nadanie mu odrębnego numeru identyfikacji producenta rolnego. Jednakże uchylonymi przez NSA decyzjami, tj. decyzją z dnia [...] i utrzymującą ją w mocy decyzją z dnia [...], numer ten został anulowany a skarżący został wykreślony z ewidencji producentów rolnych. Uchylenie tych decyzji ma ten skutek, że niejako "odżywają" uprzednio dokonane czynności wpisu skarżącego do ewidencji i nadania mu numeru producenta. Okoliczność tą potwierdza notatka służbowa z dnia 6 czerwca 2016r., z której wynika, że z dniem 21 kwietnia 2016r. skarżący ponownie został wpisany do ewidencji producentów rolnych i został mu przywrócony numer identyfikacji. Podnoszona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczność anulowania skarżącemu numeru identyfikacyjnego uległa zatem zmianie w sposób istotnie wpływający na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji, bowiem odpadła przyczyna odmowy udzielania pomocy de minimis na tej podstawie faktycznej. A skoro zaistniała ta okoliczność, tj. zostały uchylone decyzję, wywołujące skutek anulacyjny wpis do ewidencji i nadający numer identyfikacji, to tym samym zaistniała podstawa do wznowienia postępowania w sprawie pomocy de minimis, określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., skutkująca na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a. uwzględnieniem skargi. Ale gdyby nawet nie zaistniała ta okoliczność faktyczna, to i tak zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] należałoby uznać za wadliwą wobec treści wyroku TK z dnia 3 grudnia 2013r., P 40/12, i przyjęcia przez organ wbrew temu wyrokowi, że uprawniona była w niniejszej sprawie odmowa przyznania pomocy de minimis z uwagi na brak numeru ewidencji pomimo niekonstytucyjności art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji i bez dokonania przez organ uprzedniej weryfikacji zasadności cofnięcia skarżącemu numeru identyfikacyjnego oraz wykreślenia skarżącego z ewidencji producentów rolnych. Wprawdzie TK, jak wynika z pkt II sentencji wyroku z dnia 3 grudnia 2013r., orzekł, iż kwestionowany przepis w zakresie uznanym za niekonstytucyjny, traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej. Niemniej jednak, jak słusznie zauważył NSA w wyroku z dnia 25 lutego 2014r., II GSK 2419/13, obowiązywanie aktu normatywnego nie do końca należy utożsamiać z obowiązkiem jego stosowania, rozważając skutki orzeczenia TK, wskazującego termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu inny niż data ogłoszenia wyroku, należy uwzględnić powody, dla których TK odroczył w czasie utratę mocy przepisu naruszającego zasady konstytucyjne. Kierując się tą wskazówką podnieść trzeba, iż w pkt 12 uzasadnienia tego wyroku TK wskazał, że "wyeliminowanie z porządku prawnego art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne nie jest wystarczające do przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją. Niezbędna jest interwencja ustawodawcy. Uzasadnia to orzeczenie o odroczeniu terminu utraty mocy obowiązującej o 18 miesięcy na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji. W tym czasie, oprócz nadania nowego brzmienia art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, z uwzględnieniem niniejszego wyroku, niezbędne jest zamieszczenie w ustawie przepisów, które będą przeciwdziałać nadużyciom, polegającym na pozornych lub sztucznych podziałach gospodarstw rolnych dla uzyskania nienależnych lub wyższych płatności. Aby osiągnąć ten cel, niezbędne jest przyznanie kompetencji kontrolnych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w trakcie postępowania o wpis do ewidencji i nadanie numeru identyfikacyjnego, a także później, już po dokonaniu wpisu do ewidencji". Z powyższego fragmentu uzasadnienia wyroku wynika, iż TK uznał za konieczne – poza zmianą niekonstytucyjnego przepisu - również wprowadzenia odpowiednich mechanizmów celem ochrony interesów finansowych UE, jak i organów krajowych, ponoszących wobec UE odpowiedzialność za wydatkowanie środków z funduszy unijnych. To zaś wymagało przeprowadzenia odpowiedniego procesu legislacyjnego, co z kolei zważywszy na długość tego procesu wymagało pozostawienia organom legislacyjnym odpowiednio długiego okresu czasu na wprowadzenie nowej regulacji prawnej spełniającej standardy konstytucyjne, ale jednocześnie chroniącej finanse publiczne. Zwrócić więc należy uwagę na to, iż organy obu instancji w tej sprawie nie odczytały właściwie intencji TK, odraczającego utratę mocy obowiązującej zakwestionowanego przez TK przepisu. Nie sposób bowiem nie zauważyć tego, że wyrok TK został opublikowany w Dzienniku Ustaw w dniu 13 grudnia 2013r., zaś decyzja pierwszoinstancyjna w niniejszej sprawie została podjęta w dniu 31 października 2014r. a zaskarżona w dniu 22 stycznia 2015r., obie więc po opublikowaniu wyroku TK z dnia 3 grudnia 2013r. Ta okoliczność uzasadniała zatem głębszą refleksję nad rozważaniami TK w zakresie skutków tego wyroku, niezależnie od faktu zaskarżenia przez skarżącego do sądu administracyjnego decyzji w przedmiocie anulowania numeru identyfikacji i wykreślenia z ewidencji producentów rolnych, objętego postępowaniem sądowoadministracyjnym, prowadzonym pod syg. akt III SA/łd 540/13, tym bardziej, że decyzje w tym przedmiocie zostały podjęte przed rozpoznaniem przez TK konstytucyjności art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji. Ta okoliczność tym bardziej powinna skłonić organy w niniejszej sprawie do analizy skutków stwierdzenia niekonstytucyjności spornej regulacji dla okoliczności posiadania przez skarżącego numeru identyfikacyjnego i podjęcia odpowiednich działań. Pomimo więc, że kwestia prawidłowości działań organów w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów rolnych i nadania numeru identyfikacji, będąca przedmiotem odrębnego postępowania, nie ma bezpośredniego i wprost wpływu na ocenę legalności decyzji w niniejszej sprawie, to jednak brak tegoż numeru ma istotne znaczenia dla wyniku sprawy w przedmiocie przyznania pomocy de minimis. Jak bowiem wynika z § 14d ust. 6 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2009r. w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 22, poz. 121), zwanego dalej rozporządzeniem wykonawczym, posiadanie tego numeru stanowi warunek sine qua non przyznania tej pomocy. Stosownie do tego przepisu wniosek o pomoc finansową na realizację upraw porzeczki czarnej lub wiśni zawiera numer identyfikacyjny nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zmiana więc okoliczności faktycznych w zakresie tegoż numeru, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, musi więc wywierać skutki dla oceny prawidłowości decyzji w przedmiocie przyznania pomocy de minimis.

Oceniając natomiast zarzuty skargi, koncentrujące się na zwalczaniu zaskarżonej decyzji w oparciu o zaniechanie zawieszenia postępowania w sprawie do czasu rozpoznania przez NSA sprawy wykreślenia skarżącego z ewidencji producentów oraz anulowania nadanego mu numeru identyfikacji, podnieść trzeba, iż nie zasługują one na uwzględnienie. W oparciu wyłącznie o nie kontrola zaskarżonej decyzji nie mogłaby doprowadzić do uwzględnienia skargi. Przede wszystkim z uwagi na to, iż okoliczność ta nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego. Stosownie bowiem do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Dopuszczalność zawieszenia postępowania uzależniona jest zatem od łącznego spełnienia trzech warunków, a mianowicie pojawienia się zagadnienia wstępnego, związku zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy oraz wymogu rozstrzygnięcia tego zagadnienia przez inny organ niż ten, który rozpoznaje sprawę lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienie wstępne" należy rozumieć okoliczność warunkującą rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, zaś ocena tej okoliczności, gdyby ona sama w sobie mogła być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jej przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2001r., III SA 32/00, LEX nr 47487). Pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym musi zajść związek przyczynowy (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2001r., II SA 1982/00, LEX nr 54554). Z zagadnieniem wstępnym w postępowaniu administracyjnym mamy więc do czynienia wtedy, gdy organ administracji publicznej nie jest uprawniony do jego rozstrzygnięcia w tym postępowaniu i dlatego dalsze postępowanie administracyjne musi wstrzymać (zawiesić) do czasu rozstrzygnięcia takiego zagadnienia w innym postępowaniu. Ma to miejsce tylko wówczas, gdy z przepisów prawa wynika wyraźnie, że rozstrzygnięcie danej sprawy uzależnione jest od uprzedniego jego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Oznacza to, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd pozostaje w takim związku z postępowaniem administracyjnym, że bez jego rozstrzygnięcia nie jest możliwe rozstrzygnięcie danej sprawy. Chodzi przy tym o rozstrzygnięcie zagadnienia materialnoprawnego, którego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (B. Gralczyk, O niektórych zagadnieniach prejudycjalności w orzecznictwie administracyjnym, ZNUŁ, Nauki Humanistyczno-Społeczne, seria I, 1965, nr 38, s. 91-92), a które należą do kompetencji innego organu administracyjnego lub sądu i nie były wcześniej prawomocnie przesądzone, ale również o sytuację, gdy wydanie orzeczenia merytorycznego uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, ocena zaś tego zagadnienia (w oderwaniu od sprawy na tle, której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu podatkowego, niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Aby zatem można było mówić o zagadnieniu wstępnym musi ono poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji, a także musi istnieć zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. W takim przypadku zawieszenie postępowania administracyjnego w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest obligatoryjne (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2003 r., V SA 2826/02, wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 września 2004 r., III SA 1137/03 i wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 kwietnia 2006 r., I SA/Sz 14/06, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 marca 2009r., I SA/Bk 608/08, LEX nr 491860 czy wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 września 2008r., I SA/Go 529/08, LEX nr 480321). Zależność między zagadnieniem wstępnym a przedmiotem danego postępowania ma charakter związku bezpośredniego, co oznacza, że chodzi o bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 1993 r., II SA 1678/92, ONSA 1994, nr 2, poz. 55). Od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego winno w ogóle zależeć rozpatrzenie sprawy (por. G. Łaszczyca, op.cit., str. 100-101; wyrok WSA z dnia 18 września 2009 r., III SA/Gl 798/09). Z samej istoty zagadnienia wstępnego wynika też, że musi ono mieć charakter prawny, a nie faktyczny (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 573). Wskazuje na to przede wszystkim argument w postaci konieczności jego rozstrzygnięcia. W pojęciu tym nie mieści się ustalenie stanu faktycznego sprawy, to należy bowiem zawsze do organu prowadzącego postępowanie w danej sprawie. Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a niewątpliwie będzie miał wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstawy do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie orzeczenia bez rozpoznania owej sprawy. Na interpretację zagadnienia wstępnego jako przesłanki zawieszenia nie mają też wpływu względy natury celowościowej oraz ekonomiki postępowania (W. Jakimowicz, O kwestii prejudycjalnej w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym, "Samorząd Terytorialny" nr 10 z 2003r.). Wyjątkowy charakter instytucji zawieszenia postępowania w stosunku do zasady ciągłości (integralności, szybkości) postępowania, cecha zamkniętego (wyczerpującego) katalogu podstaw zawieszenia wpływa jednoznacznie na sposób ich wykładni. Uświadomienie sobie prawnego charakteru tej instytucji uzasadnia nader ostrożną wykładnię przesłanek z art. 97 § 1 k.p.a., w oparciu o które mogłoby dojść do zawieszenia postępowania. Argument ten wyklucza wszelkie próby stosowania na gruncie tego przepisu wykładni rozszerzającej, choćby nawet stały za nimi tak racjonalne argumenty jak względy ekonomiki procesowej. W podobnym duchu wypowiedział się NSA w uchwale z dnia 24 listopada 2008r., II FPS 4/08, przypominając, że zawieszenie postępowania zawsze wiąże się z nieuchronną zwłoką w załatwieniu sprawy, co ma niebagatelne znaczenie w świetle konstytucyjnego nakazu rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zasady szybkości postępowania. Zasady te sprzeciwiają się zawieszeniu postępowania z przyczyn celowościowych, gdy brak ku temu rzeczywistej podstawy prawnej. Wprawdzie, wspomniana uchwała zapadła na tle wykładni przesłanek zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego (art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), to jednak, z uwagi na wspólną przesłankę zagadnienie wstępne, zachowuje ona - zdaniem Sądu - aktualność także w procesie stosowania przepisu art. 97 § 1 k.p.a.

Zważywszy na powyższą regulację prawną rozstrzygnięcie sprawy pomocy de minimis nie było uzależnione od uprzedniego zakończenia postępowania w sprawie anulowania przyznanego skarżącemu numeru identyfikacji i wykreślenia z rejestru producentów rolnych. Posiadanie tego numeru stanowiło jak wynika z powołanego przepisu § 14d ust. 6 pkt 2 rozporządzenia jedynie jeden z warunków przyznania tej pomocy. Aby zatem rolnik mógł skutecznie ubiegać się o pomoc finansową musi mieć przyznany sporny numer. Brak tego numeru skutkuje natomiast odmową przyznania tej pomocy. Ani ten przepis ani żaden inny nie uzależnia rozstrzygnięcia sprawy pomocy od uprzedniego przeprowadzenia postępowania w sprawie numeru identyfikacji. Wręcz przeciwnie są to dwa odrębne tryby, rozpoznawane w odmiennej formie prawnej, sprawa pomocy w formie decyzji administracyjnej, sprawa nadania numeru identyfikacyjnego w drodze czynności prawnej, potwierdzanej zaświadczeniem. Co istotne ten sam organ posiada kompetencje do wiążącego rozstrzygnięcia tej kwestii. Między tym postępowaniami zachodzi więc jedynie związek faktyczny, zaś okoliczność posiadania numeru stanowi wyłącznie element stanu faktycznego, podlegający ocenie w procesie stosowania normy prawnej, stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia sprawy pomocy de minimis. Związek tego rodzaju nie jest jednakże wystarczający aby uznać, że dla rozstrzygnięcia tej sprawy konieczne jest uprzednie rozstrzygnięcie przez sąd kasacyjny sprawy przyznania numeru identyfikacyjnego, zakończonej ostateczną decyzją. Oparcie skargi zasadniczo na zarzucie zaniechania zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy numeru identyfikacyjnego – choć zrozumiałe wobec funkcjonowania w obrocie prawnych w dacie składania skargi ostatecznej decyzji w przedmiocie numeru - nie mogło zatem odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku. W konsekwencji również zarzut nierozpatrzenia całego materiału dowodowego nawiązujący do zawieszenia postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.

Wobec zasadności skargi wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania sądowego zasługuje na uwzględnienie. Stosownie bowiem do art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się na mocy art. 205 § 2 p.p.s.a. ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sad osobistego stawiennictwa strony. Koszty te z uwagi na datę wszczęcia postępowania sądowego w niniejszej sprawie reguluje - stosownie do § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r. poz. 1800), zwanej rozporządzeniem w sprawie opłat za czynności adwokackich - rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 461). Na mocy § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postepowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis stały wynosi w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu rolnictwa 200 zł, zaś zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackich stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie 240 zł. Z akt sądowych wynika, że skarżący poniósł koszty sądowe w wysokości 200 zł tytułem wpisu sądowego oraz 240 zł tytułem wynagrodzenia dla ustanowionego z wyboru profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, co w sumie stanowi kwotę 440 zł.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. skargę uwzględnił. O kosztach postępowania zaś orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 21 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postepowaniu przed sądami administracyjnymi i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackich.

d.j.