Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 522/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia del. NSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3201/13 w sprawie ze skargi Ry. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 r. nr w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od R. M. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 2625 (dwa tysiące sześćset dwadzieścia pięć) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 października 2014 r. o sygn. akt VI SA/Wa 3201/13, wydanym w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2013 r. nr . w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 28 maja 2013 r.

W sprawie poczyniono następujące ustalenia:

W dniu 29 listopada 2012 r. w B. na ul. Ks. K. W. (droga krajowa nr 5) zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika samochodowego marki . o nr rej. CT . wraz z naczepą ciężarową marki K. o nr rej. CT .. Pojazdem członowym kierował P. K., który wykonywał przewóz jelit od bydła w beczkach w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy R.M., dalej "skarżący".

Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr ... z dnia 29 listopada 2012 r. W wyniku dokonanych pomiarów nacisku osi napędowej kontrolowanego pojazdu na drogę, przy zastosowaniu przenośnych wag do pomiarów statycznych, po odjęciu współczynnika 2% i zaokrągleniu do 0,1, stwierdzono przekroczenie wspomnianego nacisku o 3,15 tony. Na drodze, po której poruszał się pojazd, dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej wynosi bowiem 11,5 tony, a w wyniku ważenia nacisk ten wyniósł 14,65 tony. Przekraczało to o 27,3% dopuszczalną wielkość nacisku pojedynczej osi napędowej na drogę.

Ponadto w świetle powyższego protokołu stwierdzono całkowitą masę pojazdu wynosząca 41.450 kg, co przekraczało dopuszczalną masę całkowitą pojazdu o 1.450 kg.

Wspomnianą na wstępie decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 maja 2013 r. nr ..., nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie 15.000 zł. Jako podstawę prawną decyzji wskazano, m.in. przepis art. 140 ab ust. 1 pkt. 3 lit. c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137, dalej "prd").

Zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 3 prd karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości:

za brak zezwolenia kategorii VII:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15.000 zł - w pozostałych przypadkach.

Przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu powyżej dopuszczalnej wielkości o 3,15 tony, tj. o 27,3% w świetle przepisu art. 140 ab ust. 1 pkt. 3 lit. c stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej w kwocie 15.000 zł.

W następstwie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jak już wspomniano na wstępie, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 28 maja 2013 r.

Powodem uzasadniającym uchylenie powyższych decyzji, jak ustalił Sąd pierwszej instancji, było użycie do ważenia nacisku osi pojazdu wag, które nie spełniały wymaganych kryteriów. Ważenia zespołu pojazdów dokonano bowiem za pomocą dwóch przenośnych, nieautomatycznych wag do pomiarów statycznych typu .... o nr fabrycznych .... i .... W świetle świadectw ich legalizacji, maksymalne obciążenie tych wag wynosi 10.000 kg (10 ton). Tymczasem w realiach sprawy wagi te posłużyły do stwierdzenia nacisku o wielkość tę przekraczającą. Wprawdzie wagi posiadały aktualne świadectwa legalizacji, jednak dokonany za ich pośrednictwem pomiar nacisku osi na drogę, bez uwzględnienia faktu, że wagami tymi można dokonać ważenia o maksymalnym obciążeniu do 10 ton, jest niewystarczający do nałożenia na skarżącego omawianej kary.

Główny Inspektor Transportu Drogowego wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ppsa), zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że ustalenia organów w przedmiocie przekroczenia przez kontrolowany pojazd dopuszczalnych norm nacisku na pojedynczą oś napędową budzą wątpliwości z uwagi na to, że stwierdzony nacisk przekraczał maksymalne obciążenie wagi LP 600 wynoszące 10 ton, podczas gdy oczywistym jest, iż pomiar nacisku osi dokonywany jest poprzez zmierzenie nacisku, jaki wywierają na drogę koła zawieszone na tejże osi, wobec czego ważenia pojazdu dokonuje się w każdym przypadku przy pomocy przynajmniej dwóch wag, które podkładane są pod kola łączące daną oś, stąd też graniczny pułap 10 ton jednej wagi należy odnosić do jednego tylko koła pojazdu, a nie do całej jego osi i co oznacza, że przy stwierdzonym podczas kontroli nacisku na oś nie doszło do przekroczenia maksymalnego obciążenia poszczególnych wagi, albowiem w odniesieniu do jednej wagi podłożonej pod jedno koło nacisk ten wynosił około połowę tej wartości, wobec czego prawidłowość i wiarygodność uzyskanych wyników pomiaru nie mogła budzić w tym zakresie żadnych wątpliwości;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa oraz art. 140aa ust. 4 pkt 1 prd, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że organy nie wyjaśniły i nie ustosunkowały się do podnoszonej przez stronę kwestii rozbieżności pomiędzy ustaleniami ważenia a danymi dotyczącymi wagi przewożonego ładunku oraz masy własnej pojazdów, wynikających z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, podczas gdy organy obu instancji szeroko przedstawiły motywy zapadłych decyzji wskazując, że podstawę ustalenia rzeczywistych parametrów pojazdu stanowią wyniki ważenia przeprowadzonego przy użyciu legalizowanych i przeznaczonych do tego przyrządów - wag samochodowych, które przeprowadzane jest w specjalnie przystosowanych do tego przez zarządców dróg miejscach, i które to ważenie przeprowadzają wyspecjalizowane służby kontrolne, natomiast organy te przy ustalaniu odpowiedzialności przewoźnika za stwierdzone naruszenie nie mogą opierać się na informacjach zamieszczanych przez uczestników przewozu w dokumentach przewozowych, w tym także CMR, albowiem dane te stanowią jedynie deklarację nadawcy towaru i z różnych powodów mogą być nieprecyzyjne, gdyż niejednokrotnie nie wskazują na rzeczywistą wagę całego ładunku, lecz jedynie masę samych towarów będących przedmiotem obrotu, bez podania wagi ich opakowań lub urządzeń, w których są przewożone, np. beczek, przy czym przewoźnik zobowiązany jest sprawdzić przed wyjazdem na drogę publiczną zgodność tych danych ze stanem rzeczywistym, czego zaniechanie wyłączą możliwość uchylenia się przez niego od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

Skarga kasacyjna oparta jest na usprawiedliwionym zarzucie naruszenia w zaskarżonym wyroku wskazanych przepisów postępowania.

Jak trafnie wywodzi skarga kasacyjna, a czego nie uwzględnił Sąd pierwszej instancji, nacisk osi napędowej kontrolowanego pojazdu na drogę jest przenoszony na oba koła znajdujące się po obu stronach pojazdu, które podczas ważenia równomiernie najeżdżają na znajdujące się pod nimi przenośne wagi do pomiarów statycznych. Wówczas nacisk osi napędowej pojazdu na drogę rozkłada się na oba koła. Toteż, co jest oczywiste, żadna z wag użytych do pomiaru omawianego pojazdu nie została poddana naciskowi przekraczającemu 10 ton, jak to błędnie przyjął Sąd pierwszej instancji, uchylając z tego powodu zaskarżoną decyzję.

Z powyższych względów, podzielając stanowisko skargi kasacyjnej, błędne jest ustalenie zaskarżonego wyroku o naruszeniu przez organy przepisów postępowania poprzez użycie do ważenia pojazdu nieodpowiednich wag, podczas gdy zastosowane wagi spełniały obowiązujące wymogi. W rezultacie, ograniczając się do błędnego zarzucenia organom naruszenie przepisów postępowania przy ustalaniu wielkości przekroczenia nacisku osi pojazdu na drogę, Sąd pierwszej instancji nie dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie celem rozpoznania skargi (art. 185 § 1 ppsa).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 ppsa.