Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 819/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 271 ust. 5, art. 16 pkt. 61  lit.e
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
article: art. 20
journal: Dz.U. 2017 poz 2126
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Paweł Darmoń (spr.) WSA Małgorzata Łoboz Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za usługi wodne skargę oddala.


UZASADNIENIE

W dniu 13 marca 2018 roku Państwowe Gospodarstwo Wodne [...] Zarząd Zlewni w K. na podstawie przepisu art. 271 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej jako: "Prawo wodne") ustaliło, w formie informacji rocznej nr [...] [...], K., [...], na podstawie decyzji Marszałka Województwa z dnia 30 czerwca 2009 roku, znak: [...], za zrzut istniejącym wylotem w km 0+800 potoku [...] (prawy brzeg) przy ul. [...] w W., kondensatu z Zakładu Utylizacji [...], za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości [...] PLN, płatną w czterech kwartalnych ratach po [...] zł.

[...] S.A. złożyła reklamację. W reklamacji podniesiono, że nałożenie opłaty było bezzasadne z uwagi na treść art. 20 Prawa geologicznego i górniczego ("Korzystanie z wód kopalnianych dla zaspokojenia potrzeb zakładu górniczego jest bezpłatne.") oraz art. 7 ust. 1 ustawy Prawo wodne (W zakresie uregulowanym w przepisach ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1131, z późn. zm.) przepisów ustawy nie stosuje się do: 1) poszukiwania i rozpoznawania wód podziemnych; 2) solanek, wód leczniczych oraz termalnych; 3) wprowadzania do górotworu wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych oraz wykorzystanych wód, o których mowa w pkt 2").

Decyzją z dnia 18 kwietnia 2018 roku, znak [...] Dyrektor Zarządu [...] w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] określił Spółce [...] S.A. w W. - na podstawie decyzji Marszałka Województwa z dnia 30 czerwca 2009 roku, znak: [...] - za zrzut istniejącym wylotem w km 0+800 potoku [...] (prawy brzeg) przy ul. [...] w W., kondensatu z Zakładu Utylizacji [...], za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości [...] PLN, płatną w czterech kwartalnych ratach płatnych w następujących terminach:

1) za I kwartał - w terminie do 30 kwietnia 2018 r. w wysokości [...] PLN

2) za II kwartał - w terminie do 31 lipca 2018 r. w wysokości [...] PLN

3) za III kwartał - w terminie do 31 października 2018 r. w wysokości [...] PLN

4) za IV kwartał - w terminie do 31 stycznia 2019 r. w wysokości [...] PLN

na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...]

Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 273 ust. 6, w związku z art. 271 ust. 5, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 z późn. zm.), § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2502) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.).

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ administracji wskazał, że zgodnie z art. 271 ust. 5 ustawy Prawo wodne: "Wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s". W myśl § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej przewidziano kwotę [...]zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi.

Przepis art. 7 ustawy Prawo wodne nie może mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie, albowiem Spółka odprowadza ścieki na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, które jest wydawane w oparciu o ustawę Prawo wodne. Analogiczny przepis (art. 8) obowiązywał również w ustawie z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Gdyby w niniejszej sprawie nie stosowało się ustawy Prawo wodne, to nie byłoby wydawane pozwolenie wodnoprawne.

Przepis art. 20 Prawa Geologicznego i Górniczego również nie może mieć zastosowania. Użytkownik odprowadza kondensat do środowiska, tj. do potoku [...]. Nie można uznać, że korzysta z wód na potrzeby zakładu [...]. Wody zostały już wykorzystane, a zrzut do potoku nie jest potrzebą zakładu, tylko ingerencją w środowisko.

Przepis art. 273 ust. 6 Prawa wodnego stanowi, że w razie nieuznania reklamacji właściwy organ [...] albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji.

W rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca Dyrektora Zarządu [...] w K. do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej. Określenia wysokości opłaty stałej Dyrektor Zarządu [...] dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 5 Prawa wodnego oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502).

Opłata stała została obliczona, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej [...] złotych na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 317 l/min i wynoszącym po przeliczeniu 0.00528333 m3/s i zaokrąglona do pełnego złotego. Zgodnie bowiem z art. 63 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w związku z art. 300 ust. 1 ustawy Prawo wodne kwoty zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych.

W informacji rocznej omyłkowo przyjęto wartość godzinową i przeliczono ją na sekundę. Natomiast maksymalna ilość ścieków (jak stanowią powołane przepisy) określona została wielkością minutową i ta wielkość stanowi podstawę naliczenia.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Firma A, zarzucając jej :

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisów art. 16 pkt 61, art. 268 ust. 1 pkt 2, oraz art. 271 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne poprzez ich błędne zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, w którym skarżąca odprowadza do wód kondensat składający się wyłącznie z oczyszczonej wody oraz przyjęcie, że stanowi on "ściek" w rozumieniu przepisów ustawy, pomimo że prawidłowa wykładnia przepisu art. 16 pkt 61 lit. e ustawy wskazuje, że ustawodawca wyłączył z zakresu pojęcia "ścieków" niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych, co skutkowało niezasadnym naliczeniem opłaty w sytuacji, gdy żaden przepis prawa nie obliguje skarżącej do uiszczenia opłaty za korzystanie z wód w sposób, w jaki czyni to skarżąca;

2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisu art. 20 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (t. jedn. Dz.U.2017 poz. 2126), poprzez niezasadne przyjęcie, że odprowadzanie kondensatu przez skarżącą nie stanowi korzystania z wód na potrzeby zakładu górniczego i z tej przyczyny nie jest bezpłatne.

Na podstawie tych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Firma A S.A. jest zakładem górniczym. Skarżąca uzyskała w dniu 30 czerwca 2009 r. decyzję Marszałka Województwa [...] znak: [...], na mocy której udzielono skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód kopalnianych i ich wykorzystanie do celów podsadzki wyrobisk kopalnianych (solanki) oraz produkcji soli warzonej (wody zasolone) oraz na odprowadzanie istniejącym wylotem w km 0+800 potoku [...] (prawy brzeg) przy ul. [...] w W. kondensatu z Zakładu Utylizacji [...] w ilościach tam wskazanych. W ramach swojej działalności skarżąca pobiera wody kopalniane, wykorzystuje je do celów podsadzki wyrobisk, a następnie wody te oczyszcza i odprowadza do potoku [...]. Kondensat stanowi czystą, zdemineralizowaną wodę, pozbawioną wszelkich osadów i zanieczyszczeń. Odprowadzanie kondensatu do potoku prowadzi do oczyszczenia potoku, wobec czego dochodzi do polepszenia jego środowiska biologicznego. Kondensat jest regularnie badany pod kątem zanieczyszczeń i innych substancji. Jest to, zatem nie tylko woda niezanieczyszczona (pozbawiona zanieczyszczeń z Kopalni), ale też woda oczyszczona w stopniu większym, niż występująca w potoku.

Dalej wskazano, że zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne opłaty za usługi wodne uiszcza się m.in. za wprowadzanie ścieków do wód. Niewątpliwie skarżąca odprowadza kondensat do potoku, a zatem następuje proces odprowadzania go do wód. W ocenie strony skarżącej odprowadzany do potoku [...] przez Kopalnię kondensat nie stanowi ścieku, ani w rozumieniu ustawy Prawo wodne, ani też w słownikowym lub potocznym rozumieniu tego słowa.

Ponadto zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze korzystanie z wód kopalnianych dla zaspokojenia potrzeb zakładu górniczego jest bezpłatne. Strona skarżąca podniosła, że odprowadzając kondensat do potoku [...], korzysta z wód kopalnianych (kondensatu) dla zaspokojenia potrzeb zakładu górniczego.

W zaskarżonej decyzji organ wskazał, że odprowadzając kondensat do potoku Kopalnia nie korzysta już z wód kopalnianych, albowiem zostały one wcześniej już przez nią wykorzystane. Jeżeli przyjąć, że Kopalnia w tym zakresie nie korzysta z wód kopalnianych, to należy konsekwentnie uznać, że nie ma podstaw do obciążania jej opłatą za usługi wodne, a taką właśnie jest w rozumieniu ustawy odprowadzanie ścieków do wód. Jeżeli organ uważa, że skarżący nie korzysta z wód, to nie ma podstaw do nakładania na skarżącą obowiązku uiszczenia opłaty z tego tytułu.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie i w całości podtrzymała stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniosła, że w decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym przedmiotowe wody zostały zakwalifikowane, jako ścieki (str. 2 pkt 4 decyzji), zatem brak podstaw do zakwalifikowania ich, jako wody niezanieczyszczone. Ponadto zaproponowana przez skarżącego wykładnia przepisu art. 16 pkt 61 lit. e ustawy Prawo wodne jest wadliwa, bowiem końcowa część tego przepisu odnosi się do wyjątku w nim wskazanego, nie zaś do zasady ogólnej określonej w pierwszym członie zdania. Dodatkowo fakt odprowadzania kondensatu istniejącym wylotem do potoku [...] świadczy o ingerencji skarżącego w środowisko, bowiem kondensat ten nie jest wykorzystywany na potrzeby zakładu górniczego, lecz zostaje zrzucony do potoku [...].

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej określanej jako "p.p.s.a." uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że jest ona prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.

Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji organ wskazał art. 273 ust. 6, art. 271 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 z późn. zm.) oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 roku, poz. 2502).

Pierwszy z powołanych przepisów ma charakter proceduralny i przewiduje, że w razie nieuwzględnienia reklamacji od informacji rocznej o wysokości opłaty stałej wydaje się rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej określającej wysokość opłaty za usługi wodne.

Sposób wyliczenia opłaty stałej reguluje natomiast art. 271 ust. 5 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s.

Jednostkowa stawka opłaty została z kolei określona w § 10 ust. 1 powołanego rozporządzenia: "Jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi [...] zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi".

"Czas wyrażony w dniach" należy rozumieć, jako ilość dni w roku czyli przyjąć ten wskaźnik na poziomie 365. Zgodnie, bowiem z art. 271 ust. 1 wysokość opłaty stałej m. in. za pobór wód "ustalają [...] (...) w formie informacji rocznej". Oznacza to, że opłata stała określana jest dla każdego roku osobno i obejmuje okres całego roku kalendarzowego.

Maksymalna ilość ścieków została w pozwoleniu wodnoprawnym określona na poziomie 317 litrów na minutę, co daje 0.00528333 m3/s.

Tak ustalona opłata – na poziomie [...] zł została zaokrąglona do pełnego złotego zgodnie z art. 63 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 300 ust. 1 ustawy Prawo wodne.

Jak wynika z powyższego wysokość opłaty została ustalona prawidłowo.

Strona skarżąca twierdzi, że nie było podstaw do ustalania przedmiotowej opłaty, podając różne argumenty celem wykazania tej tezy. W ocenie Sądu argumenty te są jednak nietrafne, słuszne natomiast jest stanowisko organu administracji publicznej.

Skarżąca spółka wywodzi, że kondensat, który odprowadza do potoku [...] nie jest ściekiem, a zatem czynność ta nie mieści się w hipotezie art. 271 ust. 5 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z art. 16 pkt 61 "e" ustawy Prawo wodne za ścieki uważa się wprowadzane do wód lub do ziemi "wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych". Przedmiotowe wody zostały w pozwoleniu wodnoprawnym zakwalifikowane, jako ścieki, a zatem wód tych nie można uznać za niezanieczyszczone. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko zaprezentowane przez tut. Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 lipca 2018 r., sygn. II SA/Kr 796/18: "W ocenie Sądu, odprowadzanych przez skarżącą do rzeki S. wód oczyszczonych, pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego, nie można utożsamiać z wodami niezanieczyszczonymi; te drugie są bowiem znamienne tym, że niejako pierwotnie są pozbawione zanieczyszczeń, a nie tym, że uzyskują swoje właściwości – w szczególności parametry zanieczyszczeń wskazane w pozwoleniu wodnoprawnym bądź w przepisach – w wyniku procesu oczyszczania. Rezultat wspomnianego procesu, nawet jeżeli owe parametry zachowuje, ma status wody oczyszczonej (a nie niezanieczyszczonej). W tym zakresie stanowisko organu jawi się jako trafne".

Całkowicie bez znaczenia w tym kontekście pozostaje podkreślana przez skarżącego okoliczność, że odprowadzana wodna jest czystą, zdemineralizowaną wodą i w istocie polepsza jakość potoku [...]. Zgodnie z art. 78 ustawy Prawo wodne ścieki wprowadzane do wód lub do ziemi w ramach zwykłego korzystania z wód albo usług wodnych powinny być oczyszczone w stopniu wymaganym przepisami ustawy i nie mogą:

1) zawierać:

a) odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach oraz zanieczyszczeń pływających,

b) substancji priorytetowych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 114,

c) chorobotwórczych drobnoustrojów pochodzących z obiektów, w których leczeni są chorzy na choroby zakaźne;

2) powodować w tych wodach:

a) zmian w naturalnej, charakterystycznej dla nich biocenozie,

b) zmian naturalnej mętności, barwy lub zapachu,

c) formowania się osadów lub piany.

Obowiązek oczyszczenia ścieków wynika wprost z ustawy, przy czym określa się jedynie minimalny poziom takiego oczyszczenia. Jeżeli strona skarżąca odprowadza do potoku wody oczyszczone w większym stopniu, to w żadnym wypadku nie pozbawia to tych wód statusu ścieku.

W ocenie Sądu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji prawidłowo zaliczono odprowadzany kondensat do ścieków w rozumieniu art. 16 pkt 61 "e" ustawy Prawo wodne i prawidłowo zastosowano art. 268 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Strona skarżąca w piśmie z dnia 19 lipca 2018 r kierowanym do organu (k – 33 akt sądowych ) również jednoznacznie i trafnie zalicza kondensat powstający w procesie utylizacji wód kopalnianych do ścieków wprowadzanych do wód powierzchniowych.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 20 ustawy Prawo górnicze i geologiczne, zgodnie z którym korzystanie z wód kopalnianych dla zaspokojenia potrzeb zakładu górniczego jest bezpłatne. Nie ma racji strona skarżąca zarzucając, że stanowisko organu jest niekonsekwentne. Organ administracji nie twierdzi w zaskarżonej decyzji – co przypisuje mu strona skarżąca – że "kopalnia w tym zakresie nie korzysta z wód kopalnianych", stoi za to na stanowisku, że zrzut do potoku nie jest potrzebą zakładu. Odprowadzanie kondensatu do potoku [...] jest korzystaniem z wód, jednakże nie jest korzystaniem na potrzeby zakładu. Potrzeby te zostały, bowiem zrealizowane wcześniej. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko organu.

Jak wynika z powyższego istniały podstawy prawne do określenia [...] opłaty stałej, a wysokość tej opłaty została obliczona prawidłowo. Skarga, jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.