Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 870/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 13st 1, 19 ust 1, 15, 18, 14 ust 3, 16
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2015 r. sprawy ze skargi Y. L. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] Rada do Spraw Uchodźców (dalej również jako "Rada", "organ odwoławczy"), działając w oparciu o art. 89p ust.1 oraz art. 19 ust.1 pkt 1 , art. 20 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (jt. Dz.U. z 2012r. poz. 680 z późn. zm. – dalej zwana "ustawą") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt. Dz.U. z 2013r. poz. 267 z późn. zm. – dalej zwany: "k.p.a." ), po rozpatrzeniu odwołania Y. L. (dalej: "skarżącej") od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szefa Urzędu") z dnia [...] października 2014r. nr [...], orzekającej o odmowie nadania skarżącej statusu uchodźcy oraz odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzją tą objęte zostały również małoletnie dzieci skarżącej: S. L., Y. L. i P. L.

Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] maja 2014r. skarżąca, obywatelka [...], narodowości [...], złożyła wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy.

Po przeprowadzeniu przewidzianej prawem procedury, decyzją z dnia [...] października 2014r. Szef Urzędu postanowił odmówić nadania Pani Y. L. statusu uchodźcy na terytorium RP, powołując się na przepis art. 19 ust.1 pkt 1 ustawy. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że Y. L. nie spełnia przesłanek, o których stanowi Konwencja Genewska dot. statusu uchodźców. Nadto organ I instancji wskazał, że w wypadku Pani Y. L. brak jest również przesłanek do udzielenia ochrony uzupełniającej na terenie RP.

Od tej decyzji odwołanie złożyła skarżąca do organu odwoławczego.

Rada po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2015r., utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazując, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy Rada kierowała się literalnym brzmieniem art. 13 ust.1 ustawy. Ponieważ zdaniem rady zarówno we wniosku o nadanie statusu uchodźcy, jak i podczas przeprowadzania wywiadu, skarżąca nie wskazała i nie przytoczyła faktów lub okoliczności, które mogłyby świadczyć o prześladowaniu jej, lub uzasadniałyby obawę przed prześladowaniem z powodu, rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych, to Rada uznała za dowiedzione, że zainteresowana Cudzoziemka nie była prześladowana z przyczyn określonych w Konwencji Genewskiej, a okoliczności wyjazdu z kraju pochodzenia wskazane przez nią w toku postępowania nie były tożsame z indywidualnym prześladowaniem z powodów wskazanych w ustawie. Z wniosku oraz z wyjaśnień złożonych podczas przesłuchania wynika bowiem, że przyczyną opuszczenia kraju byłą obawa o własne bezpieczeństwo i bezpieczeństwo dzieci w związku z sytuacja w [...] (obwód [...], skąd Cudzoziemka pochodzi.

Organ wskazał również, że negatywna decyzja w sprawie o nadanie Pani L. statusu uchodźcy nie wynika z braku wiedzy o sytuacji w jej kraju pochodzenia o stanie przestrzegania w tym regionie praw człowieka, lecz wyłącznie z oceny sytuacji osobistej wnioskodawczyni i wiarygodności jej zeznań.

Rada podkreśliła i wyjaśniła odnosząc się do obaw Cudzoziemki związanych z aktualną sytuacją na [...]., że Rada nie podważa tezy, że sytuacja na [...] jest napięta i dynamiczna. Na wschodzie tego kraju w obwodzie [...] i [...] toczy się bowiem konflikt zbrojny pomiędzy wspieranymi przez [...] separatystami, a [...] siłami rządowymi, którego następstwa noszą znamiona katastrofy humanitarnej. Organ podkreślił, iż istnieje jednak alternatywa wewnętrznej ucieczki, z której Wnioskodawczyni może skorzystać, bowiem w pozostałych obwodach [...] (tj. poza obwodem [...], [...] i [...]), kontrolowanych przez rząd w [...], sytuacja pozostaje stosunkowo spokojna. Na terenach tych aparat państwowy funkcjonuje w miarę normalni, a władze centralne i regionalne starają się zapewnić bezpieczeństwo obywatelom . Na terenach tych nie dochodzi do starć zbrojnych ani innych zdarzeń, które rodziłyby bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia i innych podstawowych praw dla większej liczby obywateli. Władze [...] podejmują skuteczne działania aby konflikt zbrojny nie rozlał się na kontrolowane przez nie obszary. Organ wskazał, że ogólny poziom przestrzegania na [...] (poza wskazanymi wyżej obwodami) praw człowieka jest zadowalający. Nadto przez cały czas trwają z udziałem przedstawicieli OBWE, państw UE oraz [...] i [...] wysiłki zmierzające do pokojowego uregulowania konfliktu z grupami separatystów na wschodzie [...].

W uzasadnieniu wskazano również, że władze [...] wystąpiły z ofertą pomocy przesiedleńcom z [...] i wschodniej [...]. Podejmują działania w celu zapewnienia im schronienia, informacji, pomocy przy rejestracji, pomocy socjalnej, medycznej, oświatowej itd. Nadto w dniu[...] kwietnia 2014r. została przyjęta ustawa o terytoriach okupowanych, która stanowi, że [...] maja prawo do swobodnego przemieszczania się po całym terytorium [...] a w dniu [...] października 2014r. Rada Najwyższa [...] przyjęła ustawę 4490a-1 o zapewnieniu praw i swobód osób wewnętrznie przesiedlonych, która wyznacza podstawy prawne statusu osób tymczasowo przemieszczonych oraz gwarancje prawne ich pobytu w nowym miejscu zamieszkania, określa porządek zatrudnienia, wypłat socjalnych i udzielenia odpowiedniej pomocy osobom tymczasowo przesiedlonym. Organ wskazał, że pomoc udzielana przesiedleńcom jest skromna, a ich warunki bytowania z pewnością trudne, jednak umożliwiają one egzystencję osobom, które z nich korzystają.

Na tle powyższych wyjaśnień organ wskazał, że niezasadne jest twierdzenie, sformułowane w odwołaniu, że Pani Y. L. nie może wrócić na [...], bo nie uzyska oczekiwanego wsparcia od władz [...]. Zdaniem organu, to Cudzoziemka nie podjęła działań w celu dochodzenia i ochrony swoich praw na [...], gdyż w pierwszej kolejności zdecydowała się ona na wyjazd do Polski. Tymczasem w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych nie jest uchodźcą osoba niewykorzystująca wszystkich możliwości w celu uzyskania ochrony i pomocy w kraju swego pochodzenia, nawet jeżeli uzyskanie takiej pomocy byłoby iluzoryczne i mało realne.

W uzasadnieniu decyzji organ odniósł się również i wyjaśnił powody nieuznania zarzutów podniesionych w odwołaniu za zasadne. Wyjaśnił przy tym, że od 1 maja 2014r., na skutek zmiany ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, organy orzekające w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy nie orzekają o udzieleniu zgody na pobyt tolerowany.

Organ wskazał również, że w wypadku Cudzoziemki nie zaistniała również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 15 w/w ustawy, a co za tym idzie nie ma podstaw do udzielenia skarżącej ochrony uzupełniającej.

Niezgadzając się z decyzją organu II instancji skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie decyzji Rady i zasądzenie kosztów postepowania według norm przypisanych.

W skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania tj. :

1/ art. 13 ust.1 i art. 15 ustawy, poprzez uznanie, że obawa skarżącej związana z perspektywą powrotu do kraju pochodzenia nie jest uzasadniona oraz że powrót Cudzoziemca do kraju pochodzenia nie wiąże się z ryzykiem doznania krzywdy i nie nastąpi do kraju, gdzie zagrożone będą jego prawa przewidziane w Konwencji sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r.;

2/ art. 14 ust. 3 ustawy - poprzez jego niezastosowanie;

3/ art. 15 pkt 3 ustawy - poprzez uznanie, że wobec Cudzoziemki brak jest poważnego i zindywidualizowanego zagrożenia dla życia lub zdrowia wynikającego z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego;

4/ art. 16 ustawy – poprzez jego niezastosowanie;

5/ art. 44 ustawy - poprzez jego niezastosowanie;

6/ art. 68 § 1 ustawy - poprzez jego niezastosowanie;

7/ art. 6 k.p.a. - w ten sposób, że organy administracji publicznej niewłaściwie zastosowały lub nie zastosowały przepisy prawa o udzielaniu ochrony cudzoziemcom oraz przepisy o postępowaniu administracyjnym;

8/ art. 7 i 77 k.p.a. - poprzez niedopełnienie nałożonego obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, a także zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

9/ art. 80 k.p.a. w ten sposób, że nie dokonano oceny okoliczności faktycznych w postępowaniu dowodowym w oparciu o całokształt materiału dowodowego sprawy;

10/ art.107 § 3 k.p.a.– poprzez niewskazanie lub niedostateczne wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których oparł orzeczenie oraz powodów, dla których odmówiono uwzględnienia innych dowodów;

11/ art. 15 k.p.a. – w ten sposób, że postępowanie przed organem II instancji nie doprowadziło do rzeczywistej kontroli poprzednio wydanego orzeczenia.

W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że w prowadzonym przez organy postępowaniu uchodźczym względem niej wystąpiły braki w zakresie gromadzenia materiału dowodowego w toku postępowania, bowiem organ nie zastosował się do treści przepisu art. 68 § 1 ustawy i nie zapewnił przeprowadzenia badań lekarskich lub psychologicznych. W wypadku skarżącej przeprowadzenie badań psychologicznych umożliwiłoby ustalenie, czy Cudzoziemka była w rzeczywistości poddawana przemocy. A zatem nieuwzględnienie tych okoliczności stanowi o naruszeniu art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 78 k.p.a.

Zdaniem skarżącego doszło również do pominięcia przez organ części okoliczności podnoszonych przez skarżącą, przy wybiórczym potraktowaniu pozostałych, istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zagadnień dotyczących sytuacji w kraju pochodzenia Cudzoziemca. Skarżąca podkreśliła w tym zakresie, że podstawą jej wniosku była przemoc psychiczna w kraju pochodzenia, związana z uzasadnioną obawą przed działaniami wojennymi w miejscu zamieszkania tj. w [...]. Podkreśliła, że nie ma ona możliwości zamieszkania w innej części [...] , bowiem ludzie mieszkający na zachodzie [...] są bardzo agresywni w stosunku do ludzi ze wschodu, uważając ich za separatystów.

Podniosła, że jej obawa opiera się na indywidualnych, realnych przeżyciach a nie wyobrażeniach. Obawa przed wojną jest powodowana osobistymi doświadczeniami, traumą związaną z tymi doświadczeniami i zagrożeniem życia i zdrowia. A zatem jej obawa jest zindywidualizowana i realna.

Skarżąca wskazał, że jej powrót do kraju pochodzenia oznacza dla niej poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Tym samym, zdaniem skarżącej, spełnia ona przesłanki do uzyskania statusu uchodźcy w Polsce, a także w jej sytuacji spełnione są warunki do uzyskani chociażby ochrony uzupełniającej, bowiem jej powrót do kraju pochodzenia może wiązać się z rzeczywistym ryzykiem doznania poważnej krzywdy.

Skarżąca podniosła również, że organy nie dokonały oceny treści zeznań skarżącej z perspektywy jej indywidualnego przypadku, pominięto bowiem, jako niewiarygodne okoliczności, które stanowią podstawę i uzasadnienie tej obawy. Nie dokonano również wnikliwego zbadania sytuacji w kraju pochodzenia pod kontem obaw deklarowanych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy.

Skarżąca podniosła również, że w Polsce przebywa wraz z trojgiem swych małoletnich dzieci a tym samym zasadne jest jej zdaniem twierdzenie, iż bezpieczeństwu dzieci nie służyłby powrót do kraju, gdzie prowadzone są działania wojenne coraz bardziej dotykające ludności cywilnej, w tym dzieci. Skarżąca powołała się w tym zakresie na Konwencję o prawach dziecka przyjętą przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r. Dz.U. z 1991r. Nr 120, poz. 526 z późn. zm.) wskazując, że nieudzielenie jej oraz jej dzieciom ochrony międzynarodowej bezdyskusyjnie spowoduje brak zapewnienia dzieciom pełnego i humanitarnego rozwoju, poszanowania ich godności i podmiotowości a ponadto naruszy prawa dzieci do życia i ochrony zdrowia, prawa do wychowania w rodzinie, prawa do godziwych warunków socjalnych, jak również prawa do nauki. Zdaniem skarżącej konieczne jest podjęcie działań zmierzających do ochrony dzieci przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem, demoralizacją, zaniedbaniem oraz innym złym traktowaniem, które to zjawiska nierozerwalnie związane są z wojną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w skarżonym orzeczeniu. Dodatkowo organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie został zgromadzony wystarczający materiał dowodowy do wydania merytorycznej decyzji. Nie doszło też do naruszenia przepisu art. 15 k.p.a. Rada bowiem bardzo wnikliwie przeanalizowała cały materiał dowodowy, dokonała własnych ustaleń, przeanalizowała również aktualną sytuację w kraju pochodzenia skarżącej na podstawie informacji przygotowanych w oparciu o bogaty materiał źródłowy, którego Rada nie miała podstaw podważać. Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego Rada wzięła pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy i wbrew twierdzeniom pełnomocnika nie pominęła żadnych ważnych dla skarżącej okoliczności nie podważając wiarygodności twierdzeń skarżącej. Uznając je jednak za niewystarczające do udzielenia ochrony międzynarodowej.

Organ wskazał również, że zarzut dot. naruszenia art. 68 ust.1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony jest całkowicie niezasadny, bowiem skarżąca ani we wniosku o nadanie statusu uchodźcy, ani w trakcie całego postępowania przed organem I instancji, nie zgłaszała żadnych dolegliwości i problemów zdrowotnych ze sferą psychologiczną. W świetle powyższego, jak również w świetle niebudzącego żadnych wątpliwości stanu faktycznego sprawy, szczególna procedura opisana we wskazanym przepisie nie miała zastosowania w niniejszej sprawie.

Odnośnie udzielenia ochrony uzupełniającej organ wyjaśnił, ze przepis art. 15 ustawy jasno precyzuje w jakich okolicznościach taka ochrona może być udzielona. W sytuacji skarżącej nie wystąpiła jednak żadna z przesłanek udzielenia takiej ochrony, bowiem analiza materiału dowodowego nie wskazywała na żadne zindywidualizowane zagrożenie dla strony, a w świetle materiału dowodowego sprawy, obecnie nie można mówić o tym by na kontrolowanym przez władze terenie miało miejsce powszechne stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Rada podtrzymała przy tym swe stanowisko, że sytuacja na [...] jest napięta i dynamiczna, ale dotyczy to wschodnich obwodów [...].

W zakresie natomiast zarzutu dot. nierozważenia przez organ w stosunku do dzieci skarżącej przesłanek zawartych w Konwencji o prawach dziecka organ wyjaśnił, że do spraw wszczętych po dniu 1 maja 2014r. mają zastosowanie zmienione przepisy ustawy, które nie przewidują możliwości orzekania przez organy w zakresie pobytu tolerowanego. Tym samym zarzut podniesiony w tym zakresie jest bezprzedmiotowy.

Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącej, cofnął skargę w zakresie zarzutu dot. nieudzielenia ochrony w postaci pobytu tolerowanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. – jt.Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn.zm.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1 b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.

Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. W ocenie Sądu organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680), Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 z późn. zm.), a także przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r. (Dz.U. z 1993r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.) oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji prawidłowo orzekły co do braku podstaw do przyznania skarżącej ochrony międzynarodowej – statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej.

Stosownie do treści przepisu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1 A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. Uregulowanie to ma charakter taksatywny, zawiera katalog przesłanek warunkujących nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi “uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie “uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba – jak wskazane zostało w podręczniku Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) – muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Dla przyjęcia, że ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.

Przenosząc powyższe reguły na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że z uzasadnień wydanych decyzji wynika, że organy dokładnie analizowały treść oświadczeń cudzoziemki zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz treść jej wypowiedzi złożonej podczas wywiadu statusowego. Analiza materiału dowodowego nie wskazuje, aby w stosunku do skarżącej istniały rzeczywiste obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia. Skarżąca nie wykazała, że posiada uzasadnione obawy przed prześladowaniami. Nie potwierdziła obiektywnego charakteru deklarowanych zagrożeń dla jej bezpieczeństwa, wolności, zdrowia i życia. Nie wykazała, aby władze kraju pochodzenia skarżącej, prowadziły wobec niej działania noszące znamiona prześladowań w rozumieniu art. 13 powołanej ustawy. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że powód, który wskazała skarżąca – "przemoc psychiczna w kraju pochodzenia związana z uzasadnioną obawą przed działaniami wojennymi w miejscu zamieszkania" - nie stanowi wystarczającej przesłanki nadania statusu uchodźcy, gdyż nie ma on charakteru prześladowań ze strony władz, ani prześladowań, przed którymi władze nie byłyby w stanie zapewnić obywatelowi należytej ochrony, co zresztą starają się czynić a co wynika z materiału zgromadzonego w sprawie (k.69-60, 57-53,).

Słuszne jest zatem stanowisko Rady wobec poczynionych ustaleń, z których wynika, że skarżąca nigdy nie brała czynnego udziału w działaniach wojennych, nie była zatrzymana ani aresztowana, nie była poddana przemocy fizycznej lub psychicznej, nigdy nie prowadzono wobec niej postępowania sądowego lub administracyjnego, nigdy nie była skazana wyrokiem sądu, nie może stanowić podstawy do objęcia takiej osoby ochroną międzynarodową. Mając na uwadze powyższe Sąd podzielił w pełni argumentację organów administracyjnych, że skarżąca nie spełnia przesłanek do nadania statusu uchodźcy, co w oparciu o treść art. 19 ust. 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy skutkuje odmową nadania statusu uchodźcy. Nietrafny jest tym samym zarzut zawarty w skardze, a dotyczący naruszenia art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego

- i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Organy zasadnie przyjęły, że w stosunku do skarżącej nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie. W szczególności, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być realnie narażona na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Również nie można przyjąć, że w wypadku skarżącej spełniona została przesłanka zawarta w pkt 3 w/w artykułu, gdyż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego (k.69-60, 57-53) nie można mówić by na kontrolowanym przez władze [...] terytorium miało miejsce powszechne stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Nie ulega wątpliwości, co słusznie zauważa również organ, że sytuacja na [...] jest napięta i dynamiczna lecz dotyczy to wschodnich obwodów w szczególności obwodu [...] i [...] a także [...] gdzie toczy się konflikt zbrojny pomiędzy wspieranymi przez [...] separatystami, a [...] siłami rządowymi. W pozostałych obwodach [...] sytuacja pozostaje jednak stosunkowo spokojna a władze centralne oraz regionalne starają się zapewnić bezpieczeństwo obywatelom. Na terenach tych nie maja miejsca starcia zbrojne ani inne zdarzenia, które mogłyby rodzić bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia i innych podstawowych praw obywateli. Podkreślić przy tym wypada, że jak dotąd władze [...] podejmują skuteczne działania, aby konflikt zbrojny nie rozprzestrzenił się na kontrolowane przez nie terytorium a także podejmują one działania aby pomóc osobom, które uciekły z terytorium objętego działaniami zbrojnymi w zakresie schronienia, osiedlenia się, opieki zdrowotnej, zatrudnienia, oświaty oraz pomocy w przyznaniu różnego rodzaju świadczeń. Władze [...] podjęły również stosowne czynności celem uregulowania ustawowego sytuacji osób, które uciekły z obszarów ogarniętych działaniami zbrojnymi ( ustawa z dnia 15 kwietnia 2014r. o terytoriach okupowanych, ustawa 4490a- o zapewnieniu praw i swobód osób wewnętrznie przemieszczonych z dnia 20 października 2014r. Rady Najwyższej [...]).

W tym miejscu dodać wypada, że zgodnie z przepisem art. 18 ustawy, jeżeli na części terytorium kraju pochodzenia nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę cudzoziemca przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia (ust.1). Nadto zgodnie z ust.2 w/w artykułu przy ocenie, czy sytuacja na części terytorium kraju pochodzenia jest zgodna z ust. 1, bierze się pod uwagę okoliczności dominujące na tej części terytorium kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca.

W niniejszej sprawie taka analiza przez organy została przeprowadzona i zdaniem sądu organy prawidłowo w oparciu o nią ustaliły, że na znacznej części terytorium [...] nie zachodzą okoliczności uzasadniające obawę skarżącej przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy i istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium, jak również swobodnie zamieszkać na niej. Skarżąca ma bowiem możliwość zamieszkania w miejscu gdzie nie prowadzone są działania zbrojne. Znaczna bowiem część Ukrainy pozostaje poza obszarem, w którym są one prowadzone. Tym samym, powrót cudzoziemca do kraju pochodzenia nie wiąże się z ryzykiem doznania krzywdy i nie nastąpi do kraju, gdzie zagrożone będą jego prawa przewidziane w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

W związku z powyższym, organ administracji słusznie uznał, że skarżąca nie potrzebuje międzynarodowej ochrony, bowiem nie spełnia przesłanek uzasadniających uznanie jej za uprawnioną do nadania statusu uchodźcy ani udzielenia jej ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, określonych w art. 13 ust 1 i art. 15 ustawy.

Odnosząc się jeszcze do zarzutów skargi, wskazać należy, że:

- art. 14 ust. 3 ustawy nie został naruszony poprzez jego niezastosowanie. W niniejszej sprawie zdaniem sądu brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż wskazany przepis winien być brany przez organ pod uwagę. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, bowiem by skarżąca była poddana prześladowaniu, na co sąd wskazywał powyżej, a nadto brak jest jakichkolwiek przesłanek do przyjęcia, że takie cechy były przypisywane skarżącej. Podkreślić w tym miejscu wypada, że w skardze prócz sformułowania w/w zarzutu nie został on w żaden sposób doprecyzowany, co uniemożliwia sądowi również szczegółowe odniesienie się do niego.

- art. 16 ustawy nie został naruszony poprzez jego niezastosowanie, gdyż mając na uwadze zebrany materiał dowodowy skarżąca nie może skutecznie powoływać się na ten przepis szczególnie, że ani w zarzutach ani w ich uzasadnieniu nie wskazuje żadnych konkretnych przesłanek, które jej zdaniem ziściły się by przepis mógł mieć w sprawie zastosowanie.

Zgodnie ze wskazanym przepisem ustawy, podmiotami dopuszczającymi się prześladowań, o których mowa w art. 13, lub wyrządzającymi poważną krzywdę, o której mowa w art. 15, mogą być organy władzy publicznej kraju pochodzenia (ust.1 pkt 1); ugrupowania lub organizacje kontrolujące kraj pochodzenia lub znaczną część jego terytorium (ust. 1 pkt 2); oraz podmioty inne niż określone powyżej, w przypadku gdy podmioty, o których mowa w pkt 1 i 2 w tym organizacje międzynarodowe, nie mogą lub nie chcą zapewnić ochrony przed prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy. Przy czym z ust. 2 wskazanego przepisu wynika, że ochrona przed prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy jest zapewniona, gdy podmioty, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, w tym organizacje międzynarodowe, podejmują niezbędne środki w celu zapobieżenia prześladowaniom lub poważnej krzywdzie, w szczególności przez zapewnienie skutecznego systemu prawnego w zakresie rozpoznawania, zapobiegania i wykrywania czynów stanowiących prześladowania lub poważną krzywdę oraz karania za takie czyny, i gdy zapewniają osobom prześladowanym lub doznającym poważnej krzywdy dostęp do takiej ochrony.

We wskazanym przepisie mowa wiec o prześladowaniach, o których stanowi art. 13 ustawy lub wyrządzaniu poważnej krzywdy, o której stanowi art. 15 ustawy. Zatem o przesłankach, których zaistnienie w stosunku do skarżącej zostało wykluczone. Nadto wypada dodać, że nawet przy założeniu, że deklarowane obawy byłyby wiarygodne, ochronę międzynarodową wyłączałby przywołany art. 16 ust. 1 pkt 3 w zw. ust.2 ustawy, bowiem zarówno władze [...] jak i organizacje międzynarodowe podejmują niezbędne środki w celu zapobieżenia ewentualnym prześladowaniom i poważnym krzywdom.

- art. 44 ustawy nie został również naruszony poprzez jego niezastosowanie, bowiem przepis ten ma zastosowanie do wnioskodawcy, który w przeszłości był prześladowany lub doznał poważnej krzywdy. Skarżąca natomiast jak wskazano powyżej nie była ani prześladowana ani nie doznała poważnej krzywdy w rozumieniu art. 13 i 15 ustawy.

- Nie można podzielić również stanowiska skargi, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia art.68 § 1 ustawy w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ma bowiem przekonujących podstaw do przyjęcia, że brak obecności psychologa przy przesłuchaniu (przywołany przepis przewiduje udział psychologa przy przesłuchaniu w sytuacji, w której cudzoziemiec wnioskujący o nadanie statusu uchodźcy był poddany przemocy w kraju pochodzenia) w jakikolwiek sposób doprowadził do zniekształcenia treści zeznań skarżącej. Podkreślić należy, że po pierwsze, we wniosku skarżąca oświadczyła, że nie była ona podana przemocy fizycznej lub psychicznej i że jest zdrowa i pełnosprawna. A nadto skarżąca na wstępie przesłuchania oświadczyła, że jej stan psychiczny i fizyczny pozwala na udział w przesłuchaniu (k.43).Tak więc dopiero w trakcie przesłuchania na zadane przez osobę przesłuchującą pytanie: "czy była Pani poddawana przemocy fizycznej lub psychicznej w kraju pochodzenia?" organ powziął informację, że skarżąca byłą poddania w ostatnim czasie przemocy psychicznej w związku z sytuacją w jej regionie (k.41).

Zatem, w ocenie Sądu, organ trafnie orzekł, w oparciu o posiadany materiał dowodowy, że przytoczone przez skarżącego okoliczności nie dają podstaw uzasadniających obawę przed prześladowaniem z powodów, o których mówi art.1 A Konwencji Genewskiej oraz nie uzasadniają udzielenia ochrony uzupełniającej. Nadto w tym miejscu Sąd wskazuje, iż cytowane przez skarżącą w skardze materiały internetowe ze zdarzeń, które miały miejsce na wchodzie [...] nie dot. całości Kraju i nie wykazują, że skarżąca nie ma możliwości zamieszkania w innej części [...], gdzie nieprowadzone są działania zbrojne a gdzie skarżąca uzyskała już pewną pomoc zarówno od ludności jak i od władz, przed wjazdem do Polski (k. 41).

Podkreślenia wymaga, że instrumenty przewidziane w ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają ściśle określony cel, jakim jest, w szerokim ujęciu, ochrona osób zagrożonych w swoich krajach pochodzenia różnego rodzaju nieuzasadnionymi i dolegliwymi represjami, godzącymi w ich podstawowe prawa. Chodzi zatem o zapewnienie ochrony wartości, z punktu widzenia aksjologii demokratycznego państwa prawa najcenniejszych, w szczególności ochrony życia, zdrowia ludzi, itd. Przesłanką do objęcia tego rodzaju ochroną nie jest natomiast sam zamiar cudzoziemca poprawienia własnej sytuacji życiowej, rodzinnej lub ekonomicznej, który to zamiar cudzoziemiec chciałby realizować w Polsce. O ile intencje tego rodzaju są bezsprzecznie zrozumiałe z życiowego punktu widzenia, o tyle winny być realizowane przez cudzoziemca w innych trybach, umożliwiających obywatelom państw obcych legalne przebywanie, czy też pracę na terenie Polski, nie zaś w trybie zarezerwowanym dla uchodźców. Ustawowe przesłanki, których wystąpienie jest konieczne do objęcia cudzoziemców ochroną, nie mogą być zatem interpretowane w sposób dowolny, nadmiernie zliberalizowany.

Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 6, 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Wyjaśnić w szczególności w tym zakresie należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art.7 kpa i zawarty w art.77 § 1 k.p.a obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącego. Nie zwalnia to skarżącego z obowiązku dostarczania takich materiałów, z których chce on wyciągać korzystne dla siebie skutki zwłaszcza w sytuacji, gdy ze względu na specyfikę sprawy takiej jak przedmiotowa, organ nie ma możliwości zdobywania z urzędu dowodów wskazujących na prześladowania skarżącego czy zagrożenia jego praw do życia, w tym również życia rodzinnego, wolności i bezpieczeństwa. Słusznie więc organy oparły się na zeznaniach skarżącej oraz na dokonanej ocenie sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca, co znalazło stosowne odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć.

W ocenie Sądu organy obu instancji wnikliwie zbadały okoliczności sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i trafnie oceniły zgromadzony materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń, a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego.

Postępowanie dowodowe zostało właściwie przeprowadzone i w sposób wyczerpujący zebrany został materiał na temat sytuacji w kraju pochodzenia skarżącej, jak też dokonano trafnej analizy sytuacji wewnętrznej pod kątem potencjalnych zagrożeń dla wolności, zdrowia i życia cudzoziemca.

Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, albowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając zaskarżone decyzje, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.

Na zakończenie Sąd zauważą, iż w świetle wskazanych wyżej uwag, niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. przez organ II instancji. Z uzasadnienia skarżonej decyzji w sposób jednoznaczny wynika bowiem, że organ ten dokonał ponownego rozpoznania sprawy w całości oraz odniósł się szczegółowo do zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazując i obszernie uzasadniając wydane w sprawie rozstrzygniecie

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.