Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2367/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; -oddala skargę-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez B. L. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną wydaną [...] czerwca 2010r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] czerwca 2004 r. B. L. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] marca 2005r. przyznał wnioskodawcy płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do powierzchni 8,74 ha w wysokości 2307,36 zł. Płatność przyznana w/w decyzją została w dniu 21 kwietnia 2005 r. przekazana na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Składając wniosek i otrzymując płatność za 2004 r. z tytułu ONW do powierzchni 8,74 ha. B. L. zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na tej powierzchni przez kolejne 5 lat, od dnia otrzymania płatności.

W dniu [...] maja 2005 r. producent rolny złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005.

Decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał B. L. kolejną płatność ONW w kwocie 2307,36 zł do powierzchni 8,74 ha. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia 28 kwietnia 2006 r.

Wniosek o płatności, w tym ONW za kolejny rok producent złożył w dniu [...] maja 2006r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] października 2006 r. przyznał producentowi na rok 2006 płatność ONW w kwocie 2307,36 zł do powierzchni 8,74 ha. Płatności przyznane niniejszą decyzją zostały przekazane na rachunek wnioskodawcy w dniu 18 grudnia 2006 r.

W dniu [...] kwietnia 2007 r. B. L. złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2007 do powierzchni 8,74 ha. W wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 26 września 2007r. stwierdzono, iż na działkach rolnych deklarowanych do płatności, w dniu kontroli nie była prowadzona działalność rolnicza. Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. odmówił wnioskodawcy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. Przedmiotowa decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 14 maja 2008 r.

Od decyzji tej strona wniosła odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], który decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. decyzję organu I instancji utrzymał w mocy.

Pismem z dnia [...] marca 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] poinformował Pana B. L. o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych dotychczas środków finansowych. W odpowiedzi na nie strona złożyła wyjaśnienia, w których wskazała, że nie zgadza się z ustaleniami jakoby na przedmiotowych gruntach zaniechała prowadzenia działalności rolniczej.

Wobec powyższego pismem z [...] maja 2010 r., doręczonym 21 maja 2010r. B. L. został poinformowany przez Prezesa ARiMR o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności przyznanych decyzjami: Nr [...] z dnia [...] marca 2005 r., Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. i Nr [...] z dnia [...] października 2006r. wydanymi przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...].

W odpowiedzi na powyższe strona ponownie nie zgodziła się z wynikami przeprowadzonej w 2007r. kontroli, w wyniku której stwierdzono brak użytkowania działek zgłoszonych do płatności ONW.

W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezes ARiMR decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2010r. ustalił B. L. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW w wysokości 6922,08 zł, powiększoną o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczone od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW.

Od przedmiotowej decyzji B. L. skierował do Prezesa ARiMR wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W przedmiotowym wniosku rolnik zarzucił organowi przy wydaniu rozstrzygnięcia naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 11 oraz art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazał, że decyzja ustalając kwotę nienależnie pobranych płatności jest sprzeczna z przywołanymi przez niego (i rozwiniętymi w dalszej części wniosku) artykułami Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz "wytycznymi" Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] zawartymi w decyzjach uchylających zaskarżone decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w sprawie płatności do gruntów rolnych i ONW na rok 2008.

Odwołujący się zarzucił organowi, m.in. brak obiektywizmu i bezstronności oraz pominięcie w toku postępowania jego "dowodów i pełnych wyjaśnień pisemnych i ustnych". Podniósł, że stwierdzonego zaniechania działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, organy Agencji nie mogą poprzeć żadnymi dowodami.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy o ustaleniu wnioskodawcy kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zaskarżoną decyzją wydaną [...] sierpnia 2010r. w oparciu o art. 138 §1 pkt 1 kpa w związku z art. 29 ust 1 i 4 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. Nr 98, poz. 634, ze zm. ) Prezes ARiMR utrzymał w mocy uprzednio wydaną decyzję własną.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Prezes ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych :

pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

krajowych, przeznaczonych na:

współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Podkreślił, że wypłacone nienależnie wnioskodawcy środki publiczne za lata 2004 - 2006 z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 - 2 ustawy.

Dalej wskazał, iż podstawą przyznawania płatności ONW w kampanii 2004 było rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej dalej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. Nr 73, poz. 657, ze zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia płatność ONW udziela się producentowi rolnemu:

który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999 z późn. zm.) oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

Wymagania, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. polegają na:

prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze o powierzchni co najmniej 1 ha (obszar ten określony został w 2 § ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW),

prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego,

stosowaniu dobrej praktyki rolniczej zgodnie z potrzebną ochroną środowiska naturalnego i utrzymaniem terenów wiejskich, w szczególności przez zrównoważoną gospodarkę rolną.

Dalej Prezes podkreślił, że zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej skutkuje sankcjami przewidzianymi w § 9 ust 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania" Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 — 2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 40, poz. 329, ze zm.), który stanowi, że w przypadku gdy rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, to zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, gdy zaniechał prowadzenia tej działalności na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych położonych na obszarach ONW.

Wyliczenie płatności ONW następuje w oparciu o powierzchnię zadeklarowanych i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (obszary ONW) działek, użytkowanych jako grunty orne, sady łąki i pastwiska trwałe (§ 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia ONW). Przepisy te określają m.in. wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych, a działalność ta jest prowadzona z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust 2 rozporządzenia Rady Wspólnot Europejskich 1257/1999/WE.

Zdaniem Prezesa ARiMR, w okresie zobowiązania, producent zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych na obszarze ONW, na które otrzymał płatność ONW w latach 2004-2006. Wobec tego zobowiązany jest do zwrotu całej kwoty nienależnie pobranych płatności za te lata.

Odnosząc się do złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania Prezes Agencji stwierdził, iż nie zawiera on wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy jest jak wskazano w decyzji ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma, jak podkreślił organ odwoławczy miejsce wówczas, gdy nie zostaje dotrzymane podjęte zobowiązanie.

W tym miejscu Prezes Agencji powołał się na wyniki przeprowadzonej w dniu 26 września 2007r. w gospodarstwie B. L. kontroli metodą inspekcji terenowej, w wyniku której stwierdzono, że na zgłoszonych do płatności działkach rolnych nie jest prowadzona działalność rolnicza, bowiem cały zadeklarowany obszar stanowią nieużytki (dla wszystkich działek zastosowano kod DR 18). Strona nie złożyła zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w protokole z kontroli, który został jej przekazany przesyłką pocztową w dniu 27 września 2007 r. Sam fakt zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na określonym obszarze powoduje, że po stronie producenta rolnego powstaje obowiązek zwrotu otrzymanej płatności, zaś po stronie Prezesa ARiMR –obowiązek i uprawnienie do wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków. Dalej organ wyjaśnił, że zaniechanie działalności rolniczej jest zdarzeniem, z którego zaistnieniem bezpośrednio wiążą się określone skutki prawne w postaci zwrotu całości lub części płatności. Obowiązek ten realizuje się niezależnie od podjęcia przez właściwy organ jakichkolwiek czynności, w tym niezależnie od wzruszenia w jakimkolwiek trybie ostatecznej decyzji przyznającej płatność.

Zdaniem organu zastrzeżenia strony dotyczące kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie wnioskodawcy, w tym ustaleń powierzchni gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności są przedmiotem postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, a nie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Sprawa przyznania wnioskodawcy płatności z tytułu ONW na rok 2007 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] decyzji Nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. o odmowie przyznania płatności ONW, która jest decyzją ostateczną .

W dalszej części rozstrzygnięcia Prezes Agencji wskazał, powołując się na regulacje wspólnotowe (art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004), że zwrot płatności uznanej za nienależną w sprawie niniejszej nie uległ przedawnieniu.

Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 49 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2004-2006.

W konkluzji Prezes stwierdził, że kwota płatności ONW za lata 2004-2006, przekazana na rachunek B. L. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2005 r., Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. i Nr [...] z dnia [...] października 2006 r., jest płatnością nienależnie pobraną w rozumieniu art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jednak nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 49 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 4 i ust. 5 tego rozporządzenia.

Na końcu organ wyjaśnił że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.

Na powyższą decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa B. L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie i odstąpienie od nałożenia sankcji finansowych przez zastosowanie przedawnienia, gdyż jak wskazał działał w dobrej wierze, co wymaga zastosowania art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzeni Komisji (WE) nr 796/2004.

W uzasadnieniu swego stanowiska skarżący przedstawił zarzuty tożsame ze wskazanymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując ponownie, że wyniki kontroli przeprowadzonej w 2007r. wskazujące na brak użytkowania zgłoszonych do płatności ONW działek są nieprawidłowe i niemiarodajne. Wskazał, że posiadane przez niego i zgłoszone do płatności nieruchomości o powierzchni 30,26 ha znajdują się w trudnym do uprawy rejonie przez który przepływa rzeka – P., nieuregulowana, która przy opadach deszczu rozlewa się na cały teren tworząc rozlewiska, zakola wodne i trzęsawiska. Dalej wskazał, że mimo trudnych warunków terenowych, w miarę możliwości prowadzi czynności gospodarcze polegające na oczyszczaniu rzeki, osuszaniu terenu, koszeniu łąki pastwisk od jednego do trzech razy w roku w miesiącach: w maju, w czerwcu lub w lipcu w zależności od warunków terenowych i pogodowych. Następnie zarzucił, że kontrola, która została przeprowadzona we wrześniu 2007r. odbyła się bez jego udziału i jego zdaniem nie mogła stwierdzić jakie prace były wykonane w latach 2004, 2005, 2006 i 2007 po tak długim okresie czasu jaki upłynął od wykonanych prac, a kontrolą. W dalszej części skargi odniósł się do decyzji z dnia 28 lipca 2008r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania płatności ONW za rok 2007 i nakładającej sankcję, zarzucając, że wskazane w tej decyzji i nałożone na rolnika sankcje nie podlegają zwrotowi, a jedynie mogą być potrącone z płatności przysługującej w kolejnych ( trzech ) latach kalendarzowych. Ponadto powołał się na rozstrzygnięcie wynikające z załączonej do skargi decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] o uchyleniu decyzji organu I instancji o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2008.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że zaniechanie działalności rolniczej na działkach rolnych objętych płatnościami ONW wynika jednoznacznie z protokołu kontroli na miejscu, zgodnie z którym cały zadeklarowany we wniosku o płatność obszar stanowią nieużytki. Następnie wskazał, że mimo doręczenia powyższego raportu wraz ze stosownym pouczeniem, skarżący nie zgłosił do niego żadnych zastrzeżeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Jednocześnie Sąd zaznacza, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracji. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, a zatem jak wnosił skarżący rozstrzygnięcia o odstąpieniu od nałożenia sankcji finansowych. Nie może tego uczynić nawet w sytuacji uwzględnienia skargi. Sąd bada bowiem wyłącznie legalność zaskarżonego aktu - w przedmiotowej sprawie decyzji Prezesa ARiMR z [...] sierpnia 2010r. r., nie może natomiast orzekać za organ w sposób merytoryczny przyznając stronie określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej zakresie należy stwierdzić, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego ani zasad procedury administracyjnej skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji, a tym samym uwzględnieniem skargi.

Przypomnieć należy iż podstawą przyznawania płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW ) w okresie 2004 - 2006 było rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej dalej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. Nr 73, poz. 657, ze zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia płatność ONW udziela się producentowi rolnemu:

który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999 z późn. zm.) oraz

jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

Wymagania, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. polegają na:

- prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze o powierzchni co najmniej 1 ha (obszar ten określony został w 2 § ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW),

- prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego,

- stosowaniu dobrej praktyki rolniczej zgodnie z potrzebną ochroną środowiska naturalnego i utrzymaniem terenów wiejskich, w szczególności przez zrównoważoną gospodarkę rolną.

Natomiast podstawę merytoryczną rozstrzygnięcia w przypadku zaniechania prowadzenia działalności rolniczej stanowi § 9 ust 1 pkt 1 lit. a obowiązującego w sprawie z uwagi na datę wszczęcia postępowania rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania" Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 — 2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 40, poz. 329, ze zm.), który przewiduje, że w przypadku gdy rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, to zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, gdy zaniechał prowadzenia tej działalności na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych położonych na obszarach ONW.

Wyliczenie płatności ONW następuje w oparciu o powierzchnię zadeklarowanych i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (obszary ONW) działek, użytkowanych jako grunty orne, sady łąki i pastwiska trwałe (§ 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia ONW). Przepisy te określają m.in. wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych, a działalność ta jest prowadzona z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust 2 rozporządzenia Rady Wspólnot Europejskich 1257/1999/WE.

Zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków z tytułu płatności ONW następuje w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W sprawie niniejszej spór między stronami sprowadza się do ustalenia, czy w świetle powyższego oraz argumentów skarżącego doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.) funduszy. Podkreślić należy ponownie, że w dniu otrzymania płatności za rok 2004 powstało po stronie skarżącego B. L. pięcioletnie zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych, do których ww. płatność ONW została przyznana ( tj do powierzchni nie mniejszej niż 8,74 ha)

Ponadto należy zaznaczyć, że ubiegając się o przyznanie płatności ONW rolnik podejmując zobowiązanie prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał płatność w pierwszym roku wsparcia zobowiązał się również do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależnie pobrane płatności, a także o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw podpisując stosowne oświadczenie we wniosku ( sekcja X str. 4 wniosku z 2004r. i kolejnych ). Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy nie zostaje dotrzymane podjęte zobowiązanie.

Jak słusznie zauważył organ zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa powyżej, stanowi samodzielną przesłankę zwrotu otrzymanych przez producenta rolnego płatności ONW. Oznacza to, że do powstania obowiązku zwrotu nie jest konieczne wystąpienie innych, dodatkowych okoliczności. Sam fakt zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na określonym obszarze stwierdzony w danym roku okresu pięcioletniego zobowiązania powoduje, że po stronie producenta rolnego powstaje obowiązek zwrotu otrzymanej dotychczas płatności.

Kontrola przeprowadzona w dniu 26 września 2007r. w gospodarstwie skarżącego metodą inspekcji terenowej wobec kolejnego wniosku o przyznanie płatności ONW (na 2007rok), stwierdziła, że na zgłoszonych do tych płatności działkach rolnych nie jest prowadzona działalność rolnicza. Zdaniem kontrolujących cały zadeklarowany obszar zgłoszony do płatności ONW ( działki A i B ) stanowiły nieużytki (dla wszystkich tych działek zastosowano kod DR 18), a zatem brak jest rolniczego wykorzystania działek, co oznacza zaniechanie działalności rolniczej. Strona po otrzymaniu powyższego raportu i pouczeniu o możliwości złożenia zastrzeżeń nie zakwestionowała jego wyników, nie złożyła zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w protokole z kontroli, natomiast jej argumenty kwestionujące sposób jak i wyniki przeprowadzonej kontroli nie zostały uwzględnione w postępowaniu o przyznanie płatności ONW zakończonego ostateczną i prawomocną decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] lipca 2008r. o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2007. Z ustaleń organów Agencji dokonanych w tym postępowaniu wynika, że do powierzchni uprawnionej do płatności nie można zaliczyć działek nie użytkowanych rolniczo, w związku z tym z płatności wykluczono działki A i B. Wyniki kontroli wraz z dołączonymi zdjęciami oraz szkicami gruntów rolnych, zdaniem organów w postępowaniu o płatności ONW wskazują jednoznacznie, że sporne działki zadeklarowane przez skarżącego nie kwalifikują się do objęcia płatnością ONW. Decyzja o odmowie przyznania płatności ONW na 2007r. nie została przez stronę zaskarżona do sądu administracyjnego i stała się prawomocna. Słusznie zatem, zdaniem Sądu podnosi Prezes Agencji, że zastrzeżenia strony dotyczące kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie wnioskodawcy, w tym ustaleń powierzchni gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności mogły być przedmiotem postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, a nie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków.

Tym samym rację ma organ, że postępowanie dotyczące przyznania płatności ONW poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawa przyznania producentowi płatności z tytułu ONW na rok 2007 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, a z tego względu zarzuty strony skarżącej dotyczące decyzji w sprawie płatności na rok 2007 należy traktować jako wyjaśnione i niemieszczące się w zakresie rozpoznania przez Prezesa ARiMR w niniejszym postępowaniu. Wobec rozstrzygnięcia organów Agencji o odmowie przyznania płatności ONW na rok 2007 z uwagi na fakt stwierdzenia, że na zgłoszonych do płatności działkach nie jest prowadzona działalność rolnicza uzasadnione było przyjęcie przez Agencję zaniechania przez skarżącego działalności rolniczej, które w konsekwencji stanowi samodzielną przesłankę zwrotu otrzymanych przez producenta rolnego płatności ONW.

Podniesione przez wnioskodawcę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w skardze okoliczności, a także załączone odwołanie i decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], dotyczą spraw o przyznanie płatności na rok 2008, a zatem jak zasadnie przyjął prezes Agencji nie mają znaczenia w kontekście sprawy o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności ONW. Stwierdzone ostateczną decyzją zaniechanie działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW i objętych zobowiązaniem nastąpiło bowiem w roku 2007 i nie jest jak słusznie zauważa organ w przedmiotowej sprawie istotne, czy w kolejnych latach na tych działkach rolnych rzeczywiście była prowadzona działalność rolnicza, czy też nie.

W ocenie Sądu przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nie zostały również naruszone przepisy dotyczące przedawnienia zwrotu należności.

Zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004), która jednakże w przypadku zaniechania prowadzenia działalności rolniczej nie może zostać przyjęta.

W niniejszej sprawie 10 letni okres przedawnienia nie upłynął ponieważ wypłata płatności z tytułu ONW za rok 2004, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 21 kwietnia 2005 r., za rok 2005 – 28 kwietnia 2006 r., a za rok 2006 – 18 grudnia 2006 r., natomiast zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie nienależnie pobranych płatności przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] marca 2005r. z dnia [...] kwietnia 2006 r. i z dnia [...] października 2006 r., zostało doręczone 21 maja 2010r.

W rozpatrywanej sprawie zasadnie również przyjęto, że nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2004-2006. Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika .

W rozpatrywanej sprawie, płatność z tytułu ONW na lata 2004-2006 przekazana na rachunek bankowy Pana B. L. nie wynikała z pomyłki ARiMR. Płatności strona skarżąca uzyskała na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] marca 2005 r., z dnia [...] kwietnia 2006 r. i z dnia [...] października 2006 r. Natomiast jak prawidłowo ustalono skarżący w roku 2004 podjął pięcioletnie zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, które dotyczyło powierzchni nie mniejszej niż 8,47 ha, a następnie w roku 2007 zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW na całej powierzchni. W związku z czym zobowiązanie nie zostało dotrzymane.

Dlatego też zasadnie Prezes Agencji przyjął, że uzyskane płatności ONW, uznane następnie za nienależnie pobrane, podlegają zwrotowi.

Tym samym kwota płatności ONW za lata 2004-2006, przekazana na rachunek producenta jest płatnością nienależnie pobraną w rozumieniu art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 .

Należy w tym miejscu zauważyć, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Powyższe wynika z przepisów prawa wspólnotowego, tj.

- w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności ONW na rok 2004: art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001

- w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności ONW na lata 2005 – 2006 - art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.

Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji obu instancji w sposób należyty oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.