Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 375/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Anna Fyda-Kawula, sędzia WSA Joalnta Dargas (spr.), , Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2021 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. Z., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] października 2020 r., nr [...], w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

W. Z. w dniu 28 maja 2020 r. wystąpił do Prezydenta [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad córką D. Z., urodzoną [...] września 1983 r.

Z załączonego do wniosku wypisu orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] grudnia 2014r., nr akt [...] wynika, że D. Z. zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności, niepełnosprawność istnieje od urodzenia i ma charakter trwały. Orzeczenie zostało wydane na stałe.

Do wniosku W. Z. dołączył również decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2000 r., nr [...], przyznającą stronie emeryturę w drodze wyjątku (w kwocie 470,51 zł.) oraz pismo Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...], z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], o podwyższeniu z dniem [...] marca 2020 r. pobieranej emerytury do wysokości 1025 zł. netto.

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., [...], odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, iż wnioskodawca jest uprawniony do emerytury wypłacanej przez ZUS.

Od powyższej decyzji W. Z. wniósł odwołanie.

SKO w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2020r., nr [...], uchyliło zaskarżone orzeczenie w całości i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Kolegium wskazało, iż rozstrzygając sprawę ponownie, organ I instancji winien wziąć pod uwagę, że prawidłowo interpretowany przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020r., poz. 111 ze zm. – dalej u.o.ś.r.) stanowi, że fakt pobierania przez stronę emerytur, nie przekreśla możliwości przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie uzasadnia przyznanie tego prawa w innym rozmiarze.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezydent [...] decyzją z [...] października 2020 r., nr [...], odmówił przyznania W. Z. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca spełnia przesłanki z art. 17 ust 1 u.o.ś.r., jednak pobiera emeryturę, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.o.ś.r., wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto wskazał, iż w przeciwieństwie do świadczenia pielęgnacyjnego stanowiącego element systemu zabezpieczeń społecznych, świadczenie emerytalne - choć niższe - jest stabilne i trwałe.

Od powyższej decyzji W. Z. wniósł odwołanie, zarzucając decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.o.ś.r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad swoim pełnoletnią, niepełnosprawną (w stopnia znacznym) córką. Powyższe wskazuje na ziszczenie się przesłanki z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 21 lit. d) u.o.ś.r. Jednakże okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, to nie jedyny warunek konieczny do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium wskazało, że ustawa prócz warunków niezbędnych do skutecznego ubiegania się o przedmiotowe świadczenie, w art. 17 ust. 5 u.o.ś.r., zawiera również katalog przesłanek negatywnych, których wystąpienie uniemożliwia ubieganie się o świadczenie w tej formie. Zgodnie z jego treścią świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in., jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Zatem, aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy spełniać wszystkie ustawowe przesłanki, a ponadto nie mogą zaistnieć negatywne przesłanki zawarte w art. 17 ust. 5 u.o.ś.r.

Tymczasem z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że wnioskujący o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego W. Z. zgodnie z decyzją Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma ustanowione od [...] czerwca 2000 r. prawo do pobierania emerytury. W ocenie SKO powyższa okoliczność świadczy o wystąpieniu negatywnej przesłanki z powyżej przytoczonego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) – u.o.ś.r, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma m.in. ustalone prawo do emerytury.

Kolegium podkreśliło, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji poprzestał na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.o.ś.r (wykładni językowej) i przyjął, że ponieważ odwołujący ma ustalone prawo do emerytury, to nie przysługuje odwołującemu świadczenie pielęgnacyjne w jakiejkolwiek wysokości.

Tymczasem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym reprezentowany jest pogląd, że po zastosowaniu systemowych i funkcjonalnych reguł interpretacyjnych w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) u.o.ś.r. można przyznać opiekunowi otrzymującemu niższą niż to świadczenie emeryturę, świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy między ustawową kwotą świadczenia a kwotą pobieranej emerytury, takie stanowisko zostało zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 28 czerwca 2019r. sygn. akt I OSK 757/19, z dnia 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19 oraz z dnia 30 kwietnia 2020r. sygn. akt I OSK 1546/19.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym pojawił również się nowy pogląd co do sposobu rozwiązania konfliktu wynikającego ze zbiegu uprawnień opiekuna osoby niepełnosprawnej do świadczenia emerytalno - rentowego i świadczenia pielęgnacyjnego, wyrażony on został przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19 oraz z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, a polega na umożliwieniu osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno - rentowego. W wyrokach tych zwraca się uwagę, że kwota świadczenia pielęgnacyjnego jest jednoznacznie określona ustawowo, co nie pozwala na samodzielne określenie wysokości świadczenia przez organ administracji publicznej w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Podnosi się także, że praktyka przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy między jego ustawową kwotą a kwotą niższego świadczenia emerytalno - rentowego, niezależnie od trudności co do ustalenia podstawy prawnej, niosłaby komplikacje w zakresie ustalania wysokości świadczenia pielęgnacyjnego do wypłaty w sytuacji otrzymania tzw. trzynastej emerytury, czy w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno - rentowe. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że w przypadku zbiegu uprawnień ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną.

Zdaniem organu stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji czyni bezcelowym uchylenie tej decyzji przez organ II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdyż decyzja organu odwoławczego oraz zawarte w niej poglądy nie są wiążące dla organu I instancji. Zagadnienie może rozstrzygnąć jedynie orzeczenie sądu administracyjnego wydane w niniejszej sprawie, które będzie wiążące dla organów.

Powyższą decyzję SKO w [...] W. Z. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o jej uchylenie, z uwagi na naruszenie prawa materialnego, tj.

1) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.o.ś.r. - polegające na zastosowaniu błędnej (literalnej) wykładni tego przepisu oraz jego niewłaściwe zastosowanie, pominięcie celów ustawy i norm konstytucyjnych, poprzez uznanie, że wskazany przepis pozbawia skarżącego przysługującego mu z mocy art. 17 ust. 1 tej ustawy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na pobieraną emeryturę przyznaną mu w drodze wyjątku, podczas gdy systemowa, funkcjonalna i celowościowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż skarżący jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia, a pobieraną emeryturą, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 32, art. 67, art. 69, art. 71 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na ich niezastosowaniu, co skutkowało, że decyzja o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego została wydana z naruszeniem podstawowych zasad konstytucyjnych, w tym zwłaszcza zasady równości, różnicując w sposób nieuprawniony sytuację opiekunów osób niepełnosprawnych poprzez pozbawienie skarżącego w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

3) art. 28 ust. 1 i ust. 2 lit. c) Konwencji ONZ o Prawach Osób Niepełnosprawnych - polegające na ich niezastosowaniu i uchylenie się od realizacji nałożonego na Państwo i organy władzy publicznej obowiązku zapewnienia pomocy finansowej osobom niepełnosprawnym, bowiem jakkolwiek formalnym beneficjentem świadczenia pielęgnacyjnego jest on (ojciec niepełnosprawnej D. Z.), to w rzeczywistości z tego świadczenia korzysta córka, a co za tym idzie decyzja odmowna wymierzona jest przede wszystkim w osobę niepełnosprawną.

W uzasadnieniu skargi W. Z. przedstawił argumentację na poparcie swoich twierdzeń. W szczególności skarżący podkreślił, że organy obu instancji zapomniały, iż celem ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostaje stworzenie efektywnego systemu pomocy rodzinom znajdującym się w ciężkiej sytuacji materialnej, zapewniającego świadczenia rodzinne na poziomie zabezpieczającym egzystencję poszczególnych członków tych rodzin.

Strona podkreśliła również, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19 przyjął, iż opiekunowie osób niepełnosprawnych, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a), nie mogą być wyłączeni w całości z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (...). Prawidłowo zinterpretowany przepis powinien znaleźć zastosowanie do sytuacji strony skarżącej w ten sposób, że pozbawia ją przysługującego z mocy art. 17 ust. 1 tej ustawy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości emerytury.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm. – dalej P.p.s.a) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 17 u.o.ś.r., który to przepis w ust. 5 pkt 1 lit. a) stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne (przyznawane stosownie do ust. 1 tego artykułu wymienionym w tym przepisie osobom rezygnującym z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, legitymującą się określonym w ustawie orzeczeniem) nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno - rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Istota problemu prawnego, który legł u podstaw niniejszej sprawy, sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy w sytuacji, gdy sprawujący opiekę nad osobą niepełnosprawną posiada prawo do emerytury, jej wniosek o przyznanie przewidzianego w ustawie świadczenia pielęgnacyjnego musi być w każdym przypadku rozpoznany negatywnie, czy też istnieje prawna możliwość jego uwzględnienia. Opierając się na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 lit. a) powołanej ustawy, organy obu instancji przyjęły, że w takiej sytuacji świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.

Zwrócić należy uwagę, że kwestia wykładni i stosowania powołanego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych nie jest ujmowana jednolicie. Część bowiem składów orzekających, analogicznie jak uczyniły to organy w rozpoznawanej sprawie, opierając się na regułach wykładni językowej, stoi na stanowisku, że wyklucza on możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej prawo do emerytury, jak też możliwość wyboru korzystniejszego w danym momencie świadczenia (jako przykład można wskazać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 134/18).

W części orzeczeń akcentujących konieczność uzupełnienia rezultatu wykładni językowej przepisu wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej, przy uwzględnieniu aksjologii konstytucyjnej, sądy administracyjne wywodzą, że przywołany art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) winien być stosowany w ten sposób, że pozbawia opiekuna osoby niepełnosprawnej przysługującego mu z mocy art. 17 ust. 1 u.o.ś.r. świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości emerytury (tak np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, 8 stycznia 2020r. sygn. akt I OSK 2392/19, 24 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1416/20, czy też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 września 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 472/19).

Jeszcze inny pogląd wyrażony został w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19 oraz z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, w których odwołując się również do potrzeby prokonstytucyjnego wykładania omawianego przepisu, pozwalającego na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji), Sąd wywiódł, że "istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.o.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia". Taka wykładnia przepisu umożliwia zaś doprowadzenie do wyboru przez emeryta opiekującego się osobą niepełnosprawną korzystniejszego świadczenia. Choć emerytura jest prawem niezbywalnym, to możliwe jest jej zawieszenie, o co na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (aktualnie tj. Dz.U. z 2021, poz. 291), może wnioskować emeryt. Skoro zaś zawieszenie prawa do emerytury, stosownie do art. 134 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, skutkować będzie wstrzymaniem jej wypłaty, poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty, prowadzi to do eliminacji negatywnej przesłanki wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Ten ostatni z prezentowanych poglądów prawnych skład orzekający w sprawie w pełni podziela. Odwoływanie się bowiem tylko do reguł wykładni językowej (jak uczyniły organy w rozpatrywanej sprawie) prowadzi do rezultatu, który z punktu widzenia przywołanych wyżej zasad konstytucyjnych jest nie do zaakceptowania. Jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w prawomocnym wyroku z dnia 29 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 351/20, "nie można stawiać w gorszej sytuacji osób, które w przeszłości pracowały, przez co wypracowały sobie prawo do emerytury, wiążącej się z koniecznością opieki nad inną osobą, w porównaniu do osób, które nigdy nie pracowały i emerytura im nie przysługuje. Nie można w ten sposób niejako "karać" tych, którzy byli zatrudnieni, płacąc składki na ubezpieczenie społeczne". W ocenie Sądu możliwość wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto) - na którą wskazują sądy administracyjne prezentujące drugi z przedstawionych kierunków wykładni art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.o.ś.r. pozostawałaby, jak zauważał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach wydanych w sprawach o sygn. akt I OSK 2375/19 oraz sygn. akt I OSK 254/20, w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego jednoznacznie określa kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Wypłata części świadczenia (w wymiarze wspomnianej różnicy), niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby także dalsze wątpliwości co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej kwoty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Dlatego Sąd w tym zakresie nie zgadza się ze stanowiskiem skarżącego o konieczności wypłaty mu świadczenia pielęgnacyjnego "w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia, a pobieraną emeryturą".

Skoro zatem przeszkodę uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.o.ś.r, wiązać należy nie tyle z ustalonym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia, to obowiązkiem organów było poinformowanie strony o możliwości złożenie wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnienia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Wynika to z nałożonego na organy administracyjne przez art. 9 K.p.a obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, oraz czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Ponadto z treści art. 79a K.p.a wynika, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Takiej informacji ze strony organów w rozpoznawanej sprawie zabrakło, czym naruszyły one powołane przepisy procedury administracyjnej, uniemożliwiając tym samym skarżącej dokonanie wyboru pomiędzy świadczeniami. Było to konsekwencją oparcia się przez organy na błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.o.ś.r. Naruszenie tych przepisów miało zaś istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do co najmniej przedwczesnej odmowy uwzględnienia wniosku skarżącej.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się, że w celu zagwarantowania stronie wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.o.ś.r, nie można od strony wymagać rezygnacji z przyznanego wcześniej świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie świadczenie rzeczywiście zostanie przy-znane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w trudnej sytuacji, wprowadza w stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 18 grudnia 2018 r. sygn. I OSK 1676/18, 12 grudnia 2018 r. sygn. I OSK 1175/18, 13 lipca 2018 r. sygn. I OSK 235/18). Podkreślić należy, że w ocenie Sądu nie jest do przyjęcia w państwie prawa sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń otrzymuje świadczenie mniej korzystne w okolicznościach, gdy zgodnie z przepisami mogła dokonać wyboru świadczenia.

Wskazania co do dalszego postępowania organu wynikają wprost z oceny prawnej sformułowanej w niniejszym wyroku, dotyczącej m.in. sposobu interpretacji norm prawnych zawartych w art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1 lit. a) oraz art. 27 ust. 5 u.o.ś.r. i obecnie sprowadzają się do obowiązku poinformowania skarżącego o możliwości zawieszenia prawa do emerytury oraz wezwania jej do przedłożenia wydanej w tym przedmiocie stosownej decyzji organu emerytalno - rentowego. Mając przy tym na uwadze, że w myśl art. 24 ust. 2 u.o.ś.r prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, organ winien w taki sposób skoordynować swoje działania z organem emerytalno-rentowym, przy jednoczesnej współpracy ze stroną, by nie pozostała ona (a przez to także pozostająca pod jej opieką osoba niepełnosprawna) bez należnego i niezbędnego dla egzystencji świadczenia nawet przez krótki czas.

Przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.