Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 332/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73  ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 19-22
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2013 r. sprawy ze skargi S. S. i T. S. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania S. S. i T. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto P., z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości położonej w P. oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] pod drogę publiczną, utrzymał zaskarżona decyzję w mocy.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę Miasto P., z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności czasowej nieruchomości położonej w P. oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie Nr [...] zajętej pod część ulicy [...] w P. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że S. P. wystąpiła o potwierdzenie nabycia przez Gminę Miasto P. w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) prawa własności przedmiotowego gruntu. Organ wskazał, że nieruchomość ta nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa, ani Gminy Miasta P. i pozostawała jedynie we władaniu tej Gminy jako droga publiczna. Jak wynika bowiem z zaświadczenia Sądu Rejonowego w P. dnia [...] lipca 2009 r. postanowienia tego sądu z dnia [...] września 1989 r., (sygn. akt [...]), postanowienia z dnia [...] kwietnia 1996 r., (sygn. akt [...]) oraz postanowienia z dnia [...] kwietnia 2000 r. (sygn. akt [...]) nieruchomość zajęta pod część ul. [...] stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność osób fizycznych. Zgodnie natomiast z Uchwałą Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] maja 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie [...] i województwa [...] do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych ul. [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła drogę lokalną miejską. W tym stanie rzeczy zgodnie z art. 73 ust. 1 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. nieruchomość ta stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własnością Gminy Miasta P.

Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia złożyli S. S. i T. S. podważając prawidłowość dokonanych przez organ pierwszej instancji ustaleń faktycznych i prawnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości oraz podjętych na ich podstawie działań. Strony podniosły, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. została wydana z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a tym samym dotknięta jest wadą nieważności.

Odpowiedź na powyższe odwołanie złożyła S. P. (uczestnik postępowania) wnosząc o umorzenie postępowania w sprawie powyższego odwołania w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 i art. 140 kpa, względnie o utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy i podniósł, że warunkiem przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. jest łączne spełnienie następujących przesłanek tj., że w dniu 31 grudnia 1998 r. nieruchomość ta nie mogła stanowić własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, musiała pozostawać we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, musiała być zajęta pod drogę publiczną. Zatem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie ma zdaniem organu ustalenie, czy w stosunku do przedmiotowej nieruchomości zostały łącznie spełnione ww. przesłanki z art. 73 omawianej ustawy. Minister uznał, że w oparciu o znajdujące się w aktach niniejszej sprawy dokumenty w tym zaświadczenia z Sądu Rejonowego w P. oraz postanowienia tego Sądu, wynika, że w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli B. C., J. C., J. O. z domu A., S. S., T.S., W. C., H. C., B. R. i K. R. oraz W. Ł., S. P., J. Ł. i R. Ł., słusznie zatem Wojewoda [...] stwierdził, że w dacie 31 grudnia 1988 r. ani Skarbowi Państwa ani jednostkom samorządu terytorialnego nie przysługiwały prawa rzeczowe do przedmiotowej działki.

Minister wskazał, że z mapy sytuacyjnej dla celów prawnych sporządzonej przez biegłego geodetę sporządzonej w listopadzie 2005 r., według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. wynika, że działka nr [...] i [...] zajęte były pod ul. [...] w P. Z porównania tej mapy z mapą projektową podziału nieruchomości [...], sporządzoną przez biegłego sądowego na potrzeby postępowania o zniesienie współwłasności prowadzonego przed Sądem Rejonowym w P. o zniesienie współwłasności wynika, że do sierpnia 2011 r. stan zajęcia przedmiotowych nieruchomości pod ul. [...], istniejący już w dniu 31 grudnia 1998 r., nie uległ zmianie. Ponadto na podstawie uchwały Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] maja 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie [...] i województwa [...] do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych ustalono, że ul. [...] została zaliczona do dróg lokalnych miejskich, które na podstawie art. 103 ust. 2 ww. ustawy z 13 października 1998 r. z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się drogami gminnymi. Dlatego też, zdaniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, w stosunku do przedmiotowej nieruchomości została spełniona przesłanka zajętości przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r.

Jak wynika poza tym ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji, działka nr [...] zlokalizowana po stronie zachodniej ul. [...] w P., stanowiła i stanowi pobocze tej drogi, zaś działka nr [...] zlokalizowana była i jest na skrzyżowaniu ul. [...] i ul. [...]. Ulica [...] posiadała nawierzchnię asfaltową, chodnik po stronie wschodniej, wyposażona była w kanalizację deszczową oraz oświetlenie uliczne, znajdujące się w poboczu po stronie zachodniej tej drogi, sieć gazową, telekomunikacyjną i sanitarną. Stanowiła zatem drogę w pełni urządzoną. Nadesłane zaś przez Urząd Miejski w P. umowy potwierdzają wykonywanie w stosunku do niej czynności zarządczych przez podmiot publicznoprawny. W ocenie organu odwoławczego okoliczności te wskazują na władanie przedmiotową działką przez gminę w dniu 31 grudnia 1998 r. Poza tym fakt władztwa publicznoprawnego na przedmiotowych działkach potwierdziła również S. P. Słusznie zatem, zdaniem organu odwoławczego, Wojewoda [...] w kontrolowanej decyzji stwierdził, że w stosunku do przedmiotowej działki spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., co obligowało organ do potwierdzenia przejścia jej, z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., na własność Gminy P.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził, że dowody, na podstawie których dokonano istotnych w sprawie ustaleń, nie zostały w jego ocenie sfałszowane. Nie można również stwierdzić aby dokumenty te przedstawiały stan niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym czy faktycznym. Przy czym organ zwraca uwagę, że dla rozstrzygnięcia niniejszego postępowania nie maja znaczenia wskazane przez odwołującego się dokumenty, bowiem dotyczą one sprawy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków miasta P. oraz innych niż przedmiot niniejszego postępowania działek ewidencyjnych. Analiza akt sprawy nie dała również podstaw do stwierdzenia zaistnienia w stosunku do decyzji pierwszoinstancyjnej przesłanek nieważnościowych.

Organ odwoławczy nie znalazł również podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego, o co wnosiła S.P.

Niezgadzając się z rozstrzygnięciem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej S. S. i T. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W obszernym uzasadnieniu swojej skargi wyrazili swoje niezadowolenie z pracy organów administracji oraz zarzucili naruszenie "zasady legalizmu oraz dyrektywy zasady prawdy materialnej". Wskazali ponadto na bezprawne, ich zdaniem, zastosowanie trybu przewidzianego w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz na posługiwanie się przez organy administracji "fikcyjnymi i bezprawnymi" dokumentami.

Odpowiadając na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów, skargę należy uznać za niezasadną.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dnie 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub własnością jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Przepis ten określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje skutek w postaci przejścia prawa własności na Skarb Państwa lub właściwe jednostki samorządu terytorialnego. Przesłankami tymi są: zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oraz władanie nią w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oznacza urządzenie na niej drogi zaliczonej do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, zaś władanie nieruchomością oznacza pozostawanie jej w faktycznym władaniu Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terenowego.

Prowadząc postępowanie w oparciu o powyższy przepis organ orzekający jest zobowiązany do zbadania wyłącznie spełnienia przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r. Niespełnienie którejkolwiek przesłanki wyklucza możliwość wydania przez organ decyzji deklaratoryjnej potwierdzającej stan zaistniały z mocy samego prawa.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. W szczególności, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a swoje stanowisko winien uzasadnić w sposób przewidziany w przepisach k.p.a.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak również Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, władanie nieruchomością, o której mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, oznacza pozostawienie tej nieruchomości w faktycznym władaniu Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2002 r. sygn. akt I SA 1441/00 LEX nr 137831), a zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oznacza urządzenie na niej drogi zaliczonej do odpowiedniej kategorii dróg publicznych.

Z istoty zarządu sprawowanego na podstawie art. 19-22 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. nr 19, poz. 115), a wykonywanego wobec drogi publicznej przez jej zarządcę, wynikają określone czynności jakie ten zarządca musi wykonywać wobec zarządzanej przez siebie drogi, które to czynności świadczą w sposób nie budzący wątpliwości o władaniu nieruchomością, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej Sprawy Sąd uznał, że organ prawidłowo ustalił, że działki nr [...] o powierzchni [...] m² i nr [...] o powierzchni [...] m² z obrębu [...] zostały przed dniem 1.01. 1999 r. zajęte pod drogę publiczną tj. część ulicy [...] w P. Potwierdza to zebrany w sprawie materiał dowodowy tj. mapa sytuacyjna dla celów prawnych sporządzona przez biegłego geodetę w listopadzie 2005 r. według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r., z której wprost wynika, że działki nr [...] i nr [...] zajęte były pod ulicę [...] w P. Potwierdza to również porównanie powyższej mapy z mapą projektową podziału nieruchomości z [...] sporządzoną przez biegłego sądowego na potrzeby postępowania o zniesienie współwłasności prowadzonego przez Sąd Rejonowy w P., z której wynika, że stan zajęcia przedmiotowych nieruchomości pod ulicę [...] istniejący już w dni 31 grudnia 1998 r. nie uległ zmianie.

Zgodnie natomiast z Uchwałą Rady Narodowej [...] z dnia [...] maja 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie [...] i województwa [...] do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych ul. [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. zastanowiła drogę lokalną miejską.

Natomiast zaświadczenie Sądu Rejonowego w P. oraz postanowienie tego Sądu znajdujące się w aktach przedmiotowej sprawy potwierdzają, że w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielami powyższych działek byli: B. C., J. C., J. O., S. S., T.S., W. C., H. C., Ba. K. i K. K., W. Ł., S.P., J.Ł., R. Ł. – czyli osoby fizyczne.

Z materiału dowodowego sprawy wynika też bezspornie, że Miasto Gmina P. władała przedmiotowymi działkami ponieważ działka nr [...] stanowiła i stanowi pobocze od strony zachodniej ul. [...], zaś działka nr [...] umiejscowiona była i jest na skrzyżowaniu ul. [...] i ul. [...]. Ulica [...] posiada nawierzchnię asfaltową, chodnik, wyposażona jest w kanalizację deszczową, oświetlenie uliczne (po stronie zachodniej), sieć gazową, telekomunikacyjną i sanitarną i objęta była umowami dotyczącymi naprawy nawierzchni ulic utwardzonych, konserwacji oznakowania i oświetlenia ulicznego oraz zimowego utrzymania ulic.

Skoro, zatem przedmiotowe działki, stanowiące w dniu 31 grudnia 1998 r. własność osób fizycznych, zajęte były w tej dacie pod drogę publiczną lokalną miejską i pozostawały we władaniu publicznoprawnym, to stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające (...) stały się one z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Gminy Miasta P., ma obszarze której są położone. Za niezasadny należy zatem uznać zarzut skargi naruszenia tego przepisu.

Sąd w pełni podziela także stanowisko organu, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, że dowody na postawie, których dokonano istotnych w sprawie ustaleń były sfałszowane dlatego i ten zarzut skargi uznał za niezasadny.

Z tych powodów Sąd rozpatrując przedmiotową sprawę uznał, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.