Uchwała Składu Pięciu Sędziów NSA, sygn. akt OPK 1-5/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Powołane przepisy: article: art. 100 ust. 4
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196
law: Obwieszczenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.
article: poz. 1157
journal: Dz.U. 2000 nr 10 poz. 9
Teza: Do spraw związanych z ochroną środowiska, o których mowa w art. 100 ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./, w brzmieniu tego przepisu przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko /Dz.U. nr 109 poz. 1157/, mogą należeć także sprawy o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji nie będących szczególnie szkodliwymi dla środowiska i zdrowia ludzi lub inwestycji nie zaliczonych do mogących pogorszyć stan środowiska.

TEZY

Do spraw związanych z ochroną środowiska, o których mowa w art. 100 ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./, w brzmieniu tego przepisu przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko /Dz.U. nr 109 poz. 1157/, mogą należeć także sprawy o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji nie będących szczególnie szkodliwymi dla środowiska i zdrowia ludzi lub inwestycji nie zaliczonych do mogących pogorszyć stan środowiska.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny przy udziale Wiesława Czerwińskiego prokuratora Prokuratury Krajowej w sprawach z odwołań Stowarzyszenia Przyjaciół Parku Oruńskiego w G. od decyzji Prezydenta Miasta G.:

1. z dnia 16 czerwca 2000 r. (...) o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta G. z dnia 2 sierpnia 1999 r. (...) o ustaleniu na wniosek Aleksandra K. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu,

2. z dnia 16 czerwca 2000 r. (...) o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta G. z dnia 2 sierpnia 1999 r. nr (...) o ustaleniu na wniosek Bożeny B. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu,

3. z dnia 16 czerwca 2000 r. (...) o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta G. z dnia 2 sierpnia 1999 r. (...) o ustaleniu na wniosek Piotra B. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu,

4. z dnia 16 czerwca 2000 r. (...) o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta G. z dnia 13 lipca 1999 r. (...) o ustaleniu na wniosek Urszuli i Andrzeja M. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu,

5. z dnia 16 czerwca 2000 r. (...) o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta G. z dnia 15 września 1999 r. (...) o ustaleniu na wniosek Wojciecha K. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu,

po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2001 r. na posiedzeniu jawnym pytania prawnego pełnego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G., zgłoszonego na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 122 poz. 593 ze zm./, o następującym brzmieniu:

Czy sprawa administracyjna dotycząca ustalania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej jest sprawą związaną z ochroną środowiska w rozumieniu art. 100 ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./?

podjął następującą uchwałę:


UZASADNIENIE

Przedstawione Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do rozstrzygnięcia pytanie prawne wyłoniło się na tle następującego stanu faktycznego:

Decyzjami z dnia 16 czerwca 2000 r. wydanymi w pięciu sprawach Prezydent Miasta G., po rozpatrzeniu wniosków Stowarzyszenia Przyjaciół Parku Oruńskiego w G., odmówił wznowienia postępowania w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi Prezydenta Miasta G.: 1/ z dnia 2 sierpnia 1999 r. o ustaleniu na wniosek Aleksandra K. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu położonego w G. przy ul. D.-W. 81, działki nr 773/25, dla inwestycji polegającej na budowie domu jednorodzinnego w zabudowie szeregowej, 2/ z dnia 2 sierpnia 1999 r. o ustaleniu na wniosek Bożeny B. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu położonego w G. przy ul. D.-W. 79, działki nr 773/26, dla inwestycji polegającej na budowie domu jednorodzinnego w zabudowie szeregowej, 3/ z dnia 2 sierpnia 1999 r. o ustaleniu na wniosek Piotra B. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu położonego w G. przy ul. D.-W. 83, działki nr 773/24, dla inwestycji polegającej na budowie domu jednorodzinnego w zabudowie szeregowej, 4/ z dnia 13 lipca 1999 r. o ustaleniu na wniosek Urszuli i Andrzeja M. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu położonego w G. przy ul. D.-W. 77, działki nr 773/27, dla inwestycji polegającej na budowie domu jednorodzinnego w zabudowie szeregowej, 5/ z dnia 15 września 1999 r. o ustaleniu na wniosek Wojciecha K. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu położonego w G. przy ul. D.-W. 75, działki nr 773/28, dla inwestycji polegającej na budowie domu jednorodzinnego w zabudowie szeregowej. W motywach tych decyzji organ orzekający stwierdził, że Stowarzyszenie nie uczestniczyło na prawach strony w postępowaniach administracyjnych zakończonych ostatecznymi decyzjami o ustaleniu warunków zabudowy na podstawie art. 31 Kpa. Wniosek o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniach zakończonych decyzjami ostatecznymi został złożony dopiero w dniu 25 listopada 1999 r., to jest po dniu, w którym decyzje organu I instancji stały się ostateczne.

W odwołaniu od tych decyzji Stowarzyszenie Przyjaciół Parku Oruńskiego zarzuciło, że zostały one wydane z naruszeniem art. 100 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska.

W trakcie rozpatrywania odwołań skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. powziął wątpliwości prawne i w związku z tym wystąpił do pełnego składu tego Kolegium o skierowanie do Naczelnego Sądu Administracyjnego pytania prawnego przedstawionego na wstępie uchwały. Wystąpienie to zostało uzasadnione w sposób następujący:

Sprawy zakończone decyzjami ostatecznymi o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej dotyczą osób innych niż Stowarzyszenie. Organizacja społeczna może uczestniczyć w postępowaniu dotyczącym innej osoby na prawach strony, po dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu, w drodze stosownego postanowienia organu administracji publicznej /art. 31 Kpa/. Dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest warunkiem koniecznym do tego, by organizacji przysługiwały prawa strony w tym postępowaniu, w tym możliwość żądania wznowienia postępowania z przyczyny wymienionej w art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa. W rozpatrywanych sprawach bezsporne jest, że Stowarzyszenie Przyjaciół Parku Oruńskiego nie żądało dopuszczenia do udziału w postępowaniach zakończonych decyzjami ostatecznymi przed dniem ich wydania, nie wiedziało także o toczących się postępowaniach administracyjnych. Wnioski zawierające takie żądanie zostały złożone w dniu 25 listopada 1999 r., tj. po dniu, w którym decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu stały się ostateczne i zostały negatywnie rozpatrzone decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 20 kwietnia 2000 r. (...). Stowarzyszenie Przyjaciół Parku Oruńskiego upatruje swój przymiot strony w rozpoznawanych sprawach o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej w art. 100 ust. 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. W związku z tym jako strona postępowania z mocy prawa, bez własnej winy nie biorąca udziału w postępowaniu, uprawniona jest do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W ocenie składu orzekającego Samorządowego Kolegium Odwoławczego stanowisko to jest wątpliwe. Celem statutowym Stowarzyszenia Przyjaciół Parku Oruńskiego jest dążenie do zachowania zasobów przyrodniczych i krajobrazowych części parku Oruńskiego w granicach historycznych, terenów południowej i północnej Doliny Potoku Oruńskiego, skarp obu dolin - wchodzących w granice obszaru całego parku. Grunty, na których realizowana będzie zabudowa jednorodzinna szeregowa, położone są na górnej krawędzi skarp otaczających Dolinę Potoku Oruńskiego w G. Teren ten jest przeznaczony w miejscowym planie szczegółowym zagospodarowania przestrzennego dzielnicy Ch. - S.-Sz. - O.-G., zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta G. z dnia 26 marca 1991 r. nr XX/114/91 z późniejszymi zmianami, pod 5 zespołów zabudowy jednorodzinnej szeregowej.

Skład orzekający Kolegium powziął wątpliwości zwłaszcza co do znaczenia pojęcia "sprawy związane z ochroną środowiska" użytego w art. 100 ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska. Zdaniem Kolegium, sprawą związaną z ochroną środowiska jest taka sprawa, w której rozstrzyga się o kwestiach ochrony środowiska w rozumieniu art. 1-3 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. W decyzjach o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu określa się natomiast warunki wynikające z przepisów szczególnych /art. 42 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym/, w tym z przepisów o ochronie i kształtowaniu środowiska. Możliwy jest zatem wniosek, że ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla każdej inwestycji jest sprawą związaną z ochroną środowiska. W ocenie składu orzekającego Kolegium wykładnia taka jest nie do pogodzenia z wykładnia logiczną i systemową całości przepisów art. 100 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Art. 100 tej ustawy w ust. 2 reguluje specyficzny tryb powiadamiania organizacji społecznych i jednostek pomocniczych samorządu terytorialnego o przygotowywanych przedsięwzięciach przez organy administracji publicznej wydające decyzje o warunkach zabudowy i pozwolenia na budowę w przypadkach, gdy decyzje te dotyczą inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi oraz inwestycji mogących pogorszyć stan środowiska. Za inwestycje, o których mowa w powołanym art. 100 ust. 2 ustawy należy uznać te, które są wymienione w rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań, jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko tych inwestycji /Dz.U. nr 93 poz. 589/. Inwestycja polegająca na budowie domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej nie należy do inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska, zatem nie dotyczy jej regulacja art. 100 ust. 2 i 5 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska W myśl art. 100 ust. 2 i 5 tej ustawy organizacje społeczne zgłaszają organom administracji chęć otrzymywania powiadomień w sprawach wymienionych w art. 100 ust. 2, powołując się przy tym na przedmiot i teren swojego działania, natomiast organy administracji informują te organizacje o przygotowywanych przedsięwzięciach i przyjmują zgłaszane wnioski i zastrzeżenia. W odróżnieniu od regulacji zawartej w ust. 4 art. 100 ustawy ustawodawca nie nadał organizacjom społecznym statusu stron postępowania ex lege, a jedynie wyposażył je w prawo złożenia wniosków i zastrzeżeń, w tym jak należy domniemywać wniosku, o którym mowa w art. 31 par. 1 pkt 2 Kpa. Jeżeli się przyjmie, że zgodnie z treścią art. 100 ust. 4 ustawy organizacje społeczne w nich wymienione są z mocy prawa stronami postępowań administracyjnych dotyczących ustalania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla wszystkich inwestycji, w tym nieszkodliwych dla środowiska, wówczas regulacje zawarte w art. 100 ust. 2 i 5 byłyby niepotrzebne. Ustanawianie odrębnych procedur i przyznanie organizacjom społecznym tylko prawa składania wniosków i zastrzeżeń /a więc wycinka uprawnień procesowych strony/ w przypadku inwestycji oddziałujących negatywnie na środowisko naturalne byłoby nielogiczne, jeżeli organizacjom tym przysługiwałby status strony - także dotyczących inwestycji nieszkodliwych dla środowiska /argumentem a maiori ad minus/. Racjonalny ustawodawca nie ustanawiałby ogólnej zasady przewidującej większe uprawnienia organizacji społecznych w przepisie niżej usytuowanym w strukturze art. 100 niż przepis zawierający dodatkową regulację potwierdzającą zasadę /a więc nie będący wyjątkiem od zasady/, lecz przyznającą tylko fragment uprawnień.

Skład orzekający Kolegium miał na uwadze także fakt, iż art. 100 ust. 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska nie przewiduje procedury zgłaszania przez organizacje społeczne chęci otrzymywania powiadomień o wszelkich planowanych zamierzeniach inwestycyjnych, tak jak to ma miejsce w ust. 2 i 5 art. 100 w odniesieniu do inwestycji szkodliwych dla środowiska. Oznacza to, że organy administracji publicznej nie miałyby obowiązku powiadamiania organizacji społecznych o wszelkich planowanych przedsięwzięciach inwestycyjnych, ani możliwości zawiadamiania wszystkich zainteresowanych organizacji społecznych o wszczęciu postępowania administracyjnego, co stwarza niebezpieczeństwo, że każde postępowanie administracyjne dotyczące ustalania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji innych niż szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska, jako sprawy związane z ochroną środowiska, byłyby dotknięte wadą stanowiącą przyczynę wznowienia postępowania wymienioną w art. 145 1 pkt 4 Kpa, bowiem każda organizacja społeczna wymieniona w art. 100 ust. 4 ustawy mogłaby się skutecznie powołać na brak udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. W takiej sytuacji osoby podejmujące przedsięwzięcie inwestycyjne nie zagrażające środowisku naturalnemu narażone byłyby na większe niebezpieczeństwo "utraty" decyzji ostatecznej o warunkach zabudowy i tym samym wzruszenie pozwoleń na budowę niż inwestorzy zajmujący się przedsięwzięciami szkodliwymi dla środowiska, chronieni dodatkowymi regulacjami art. 100 ust. 2 i 5 ustawy przed naruszeniem przez organy administracji publicznej przepisu art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa, a co za tym idzie, możliwością wznowienia postępowania. Stanowi to, zdaniem składu orzekającego Kolegium, naruszenie zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP.

Pełny skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. podzielił przedstawione wyżej wątpliwości prawne i w dniu 7 grudnia 2000 r. podjął uchwałę o wystąpieniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego z pytaniem prawnym przytoczonym w sentencji uchwały.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że pytanie prawne jest rozpatrywane po wejściu w życie ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko /Dz.U. nr 109 poz. 1157/, która wprowadziła zmiany w ustawie z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./, polegające między innymi na skreśleniu w art. 100 tej ustawy ust. 2, 3, 4 i 5 /art. 56 pkt 17/. Nie powoduje to jednakże bezprzedmiotowości pytania prawnego ponieważ stosownie do art. 63 powołanej ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że rozpoznanie spraw, w których przedstawiono pytanie prawne zależy do wyjaśnienia treści przepisu art. 100 ust. 4 ustawy, w brzmieniu przed dniem 1 stycznia 2001 r.

Pytanie prawne Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. przedstawione w pięciu sprawach o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu sprowadza się w istocie rzeczy do wyjaśnienia, jak należy rozumieć zwrot "w sprawach związanych z ochroną środowiska", użyty w art. 100 ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska. W ocenie Kolegium problem prawny polega na tym, że analizując cały przepis art. 100 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska można dojść do wniosku, że organizacjom społecznym przysługuje prawo uczestnictwa na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawach o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, ale tylko wówczas, jeżeli dotyczy to inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi lub inwestycji mogących pogorszyć stan środowiska, o których mowa w art. 100 ust. 2 tej ustawy. Stąd pytanie prawne, czy sprawa dotycząca inwestycji polegającej na budowie domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej, która nie jest inwestycją szczególnie szkodliwą dla środowiska i zdrowia ludzi lub mogącą pogorszyć stan środowiska, jest sprawą związaną z ochroną środowiska, w rozumieniu art. 100 ust. 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Wyjaśniając tak postawiony problem prawny należy stwierdzić, że relacja pomiędzy przepisem art. 100 ust. 2 a przepisem art. 100 ust. 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska jest taka, że o ile pierwszy z tych przepisów reguluje prawo organizacji społecznej do informowania jej o określonych w tym przepisie sprawach oraz zgłaszania przez taką organizację wniosków i zastrzeżeń w tych sprawach, to drugi z tych przepisów reguluje uprawnienie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym we wszystkich sprawach związanych z ochroną środowiska, a więc nie tylko w sprawach, o których mowa w art. 100 ust. 2. Prawo uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, o którym mowa w art. 100 ust. 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, organizacja społeczna może realizować poprzez zgłoszenie żądania dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 par. 1 pkt 2 Kpa. Dotyczy to także udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawach, o których mowa w art. 100 ust. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, z tym że w tych sprawach organizacja społeczna, niezależnie od prawa uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, ma uprawnienie do informowania jej o przygotowywanych przedsięwzięciach oraz zgłaszania wniosków i zastrzeżeń, które podlegały rozpatrzeniu na podstawie art. 100 ust. 3 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Uprawnienie, o którym mowa w art. 100 ust. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, nie wykluczało uprawnienia organizacji społecznej do wystąpienia w takiej sprawie z żądaniem dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, a tym bardziej nie wyklucza prawa takiej organizacji żądania dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu w innych sprawach związanych z ochroną środowiska. Należy bowiem mieć na uwadze, że przepis art. 100 ust. 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, nie może być w żadnym razie rozumiany jako przepis ograniczający uprawnienia procesowe organizacji społecznych w stosunku do przepisu art. 31 par. 1 Kpa, który przyznaje organizacji społecznej prawo żądania dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu w każdej sprawie, jeżeli jest to uzasadnione jej celami statutowymi i gdy przemawia za tym interes społeczny. Wręcz odwrotnie, celem przepisu art. 100 ust. 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska było rozszerzenie uprawnień procesowych organizacji społecznych, których statutowym celem jest ochrona środowiska, w tym znaczeniu, że już ustawa przesądza, iż interes społeczny przemawia za udziałem takiej organizacji w postępowaniu w sprawie związanej z ochroną środowiska. W tak ukształtowanym uprawnieniu organizacji społecznej, której celem statutowym jest ochrona środowiska, nie można dopatrywać się, tak jak czyni to Kolegium w uzasadnieniu pytania prawnego, naruszenia zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji przez to, że w sprawie, w której organizacja społeczna nie brała udziału, możliwe będzie wzruszenie decyzji ostatecznej.

Przytoczone względy prowadzą do wniosku, że do spraw związanych z ochroną środowiska, o których mowa w art. 100 ust. 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, w brzmieniu tego przepisu przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, mogą należeć także sprawy o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji nie będących szczególnie szkodliwymi dla środowiska i zdrowia ludzi lub inwestycji nie zaliczonych do mogących pogorszyć stan środowiska.

Z unormowań zawartych w art. 100 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska wynikało, że poza sytuacją określoną w ust. 2 tego artykułu inicjatywa procesowa musi być podejmowana przez organizację społeczną oraz, że wyłącznie w sprawach o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz o pozwolenie na budowę, dotyczących inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi oraz inwestycji mogących pogorszyć stan środowiska, organ administracji, przed wydaniem decyzji, obowiązany jest z urzędu poinformować organizacje społeczne o przygotowywanych przedsięwzięciach, organizacje społeczne w terminie nie dłuższym niż 30 dni mogą zgłosić wnioski i zastrzeżenia, a o sposobie ich załatwienia organ obowiązany jest zawiadomić organizacje społeczne, które zgłosiły wnioski i zastrzeżenia. Informacja, o której mowa w art. 100 ust. 2 niewątpliwie spełnia wymogi zawiadomienia przewidzianego w art. 31 par. 4 Kpa, a jednocześnie wskazane w art. 100 ust. 2 potencjalne skutki inwestycji dla środowiska i zdrowia ludzi przesadzają o spełnieniu przez organizację społeczną, właściwą ze względu na przedmiot i teren działania, wymogów określonych w art. 31 par. 1 pkt 2 Kpa. Jednakże zrealizowanie przez organizację społeczną jej uprawnienia do wzięcia udziału w sprawie na prawach strony zależne było od przejawienia przez organizację społeczną odpowiedniej inicjatywy w postaci wystąpienia do organu administracji z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu na prawach strony /art. 31 par. 1 pkt 2 Kpa/ także w tych sprawach. Dopiero to postanowienie organu uwzględniające takie żądanie stanowi przyznanie organizacji społecznej uprawnienia uczestnika na prawach strony w postępowaniu administracyjnym. Przepis art. 100 ust. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz przewidziany w tym przepisie 30 dniowy termin do złożenia przez organizację społeczną wniosków i zastrzeżeń oznacza, że co najmniej do końca upływu tego terminu organizacja społeczna zachowuje potencjalne uprawnienie do zgłoszenia także uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, a w związku z tym dla zapewnienia jej czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym /art. 10 Kpa/ organ orzekający w takiej sprawie nie powinien zakończyć postępowania przed upływem 30 dni od doręczenia organizacji społecznej informacji - zawiadomienia /art. 100 ust. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska i art. 31 par. 4 Kpa/. Wydanie decyzji administracyjnej w omawianych sprawach z naruszeniem tych wymogów kwalifikuje się jako wada postępowania, stanowiąca przesłankę wznowieniową, przewidzianą w art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa.

Jednoznaczna treść art. 100 ust. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska wskazuje, że zasada ta, jako odnoszący się wyłącznie do inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi lub mogących pogorszyć stan środowiska, nie może mieć zastosowania do inwestycji nie stwarzających tego rodzaju zagrożeń. Wprawdzie także inwestycje nie wymienione w art. 100 ust. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska mogą mieć związek z ochroną środowiska, a co za tym idzie, mogą w konkretnych sprawach stanowić podstawę do przyznania organizacji społecznej uprawnienia określonego w art. 100 ust. 4 ustawy, jednakże w takich sprawach organ administracji nie jest zobowiązany do zawiadamiania - informowania organizacji społecznej o wszczęciu postępowania o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Nie jest też związany terminem określonym w art. 100 ust. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Dlatego organizacja społeczna, która w tego rodzaju sprawach nie wystąpiła przed zakończeniem postępowania administracyjnego z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w sprawie na prawach strony, nie może skutecznie zarzucić, iż postępowanie administracyjne dotknięte jest wadą określona w art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa.

Osobny problem, który nie został podjęty przez Kolegium w uzasadnieniu pytania prawnego, wiąże się ze szczególnymi okolicznościami rozpoznawanych przez Kolegium spraw. Stowarzyszenie Przyjaciół Parku Oruńskiego w G. występując o wznowienie postępowania w tych sprawach powołało się na to, że organ właściwy w sprawach o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu zobowiązał się powiadamiać Stowarzyszenie o przygotowywanych decyzjach o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, we wszystkich sprawach w obrębie Parku Oruńskiego i terenów przyległych, obejmujących południową Dolinę Potoku Oruńskiego oraz północną dolinę wraz z ich skarpami /postanowienie Prezydenta Miasta G. z dnia 16 czerwca 1998 r., dołączone do stanowiska Stowarzyszenia z dnia 15 grudnia 2000 r./. W takiej zaś sytuacji rozpatrzenie odwołań od decyzji odmawiających wznowienie postępowania w tych sprawach zależeć będzie nie tyle od wyjaśnienia zagadnienia prawnego zawartego w pytaniu prawnym, lecz przede wszystkim od tego, jakie znaczenie prawne ma zobowiązanie się organu do zawiadamiania Stowarzyszenia o wszczęciu postępowań w określonych sprawach oraz niedopełnienie tego zobowiązania przez organ.

Uwzględniając przytoczone argumenty Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 18 ust. 2 i art. 50 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.