Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 615/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 149, art. 163
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.) Sędzia: WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 sierpnia 2018 r. sprawy ze skarg C. C. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 27 marca 2018 Nr [...] z dnia 22 marca 2018 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania - oddala skargi -


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. decyzją z dnia 15 grudnia 2016 r., [...] orzekł o solidarnej odpowiedzialności C. P. C. wraz ze spółką Przedsiębiorstwo Wielobranżowe C. sp. z o.o. za zaległości podatkowe tej spółki w podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień i wrzesień 2011 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego.

C. C. wniósł odwołanie od powyższej decyzji oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 22 marca 2018 r., [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Wskazał, że decyzja została skutecznie doręczona w dniu 20 grudnia 2016 r., a odwołanie złożono w dniu 15 stycznia 2018 r., zatem po upływie terminu do jego wniesienia, który upływał z dniem 3 stycznia 2017 r.

Wydanym dnia 27 marca 2018 r. postanowieniem [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jak wskazał, skarżący powoływał się na fakt, że nie mieszka pod adresem [...], M., na który wysyłana była korespondencja, a korespondencję odbierała jego matka, nie informując go o tym. Termin do złożenia odwołania upływał z dniem 3 stycznia 2017 r., a środek zaskarżenia został złożony w dniu 15 stycznia 2018 r. Dalej organ omówił prawne podstawy przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym, zaznaczył, że skarżący spełnił dwie z czterech przesłanek: złożył stosowny wniosek oraz dopełnił czynności, dla której przewidziany był termin. Natomiast nie spełnił pozostałych, tzn. nie dochował siedmiodniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia oraz nie uprawdopodobnił braku swojej winy. Decyzja została doręczona pod właściwy adres rejestracyjny dorosłemu domownikowi. Wszystkie pisma w postępowaniu były doręczane pod tym samym adresem i odbierane przez pełnoletniego domownika, a prawidłowość doręczeń nie była dotąd przez skarżącego kwestionowana.

C. C. wniósł skargi na oba wskazane postanowienia, wnosząc o ich uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.

W skardze na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu (I SA/Kr 615/18) skarżący zarzucił naruszenie art. 162 § 2 O.p. przez przyjęcie, że skarżący nie podał przyczyny uchybienia terminowi, art. 162 § 1 O.p. poprzez nieprzywrócenie terminu, mimo że uchybienie nie nastąpiło z winy skarżącego, przyjmowanie nieuprawnionych wniosków w zakresie domniemania prawdziwości potwierdzenia odbioru oraz odmowę przeprowadzenia dowodów na okoliczność braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, a nadto art. 9 ust. 1d ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników przez brak sprawdzenia, czy na skarżącym ciążył obowiązek aktualizacji informacji o miejscu zamieszkania.

Skarżąc postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (I SA/Kr 616/18) skarżący zarzucił naruszenie art. 149 O.p. w zw. z art. 9 ust. 1d ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników przez błędne przyjęcie, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji, a nadto art. 180 O.p. przez nieuzasadnioną odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego, zawartego we wniosku o przywrócenie terminu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w odpowiedziach na skargi wniósł o ich oddalenie.

Postanowieniem z dnia 30 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył obie sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą I SA/Kr 615/18.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity : Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm. – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.

W obu sprawach sporne jest, czy doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. decyzją z dnia 15 grudnia 2016 r., [...] Dla zbadania prawidłowości obu zaskarżonych postanowień konieczne jest zatem rozstrzygnięcie tej własnej kwestii. Należy przy tym zauważyć, że przedsięwzięte przez niego środki prawne oparte są na wzajemnie wykluczających się twierdzeniach. Jeżeli bowiem nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji, jak chce skarżący, termin do wniesienia odwołania w ogóle się nie otwarł, nie mogło zatem dojść do uchybienia takiego terminu; odwrotnie, jeśli skarżący twierdzi, że uchybił terminowi bez własnej winy, to takie twierdzenie może się odnosić wyłącznie do terminu, który już bieg rozpoczął, a rozpoczęciem biegu jest skuteczne doręczenie decyzji.

W skargach podniesiono, że postanowienia zostały wydane z uchybieniami proceduralnymi, a w szczególności zaś – że nie dopuszczono wnioskowanych przez skarżącego dowodów i nie przesłuchano go. W postępowaniu podatkowym winny być ustalane wszystkie istotne okoliczności faktyczne. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że co do faktów nie było między organem podatkowym a skarżącym żadnego sporu. Bezsporne było, że wskazana wyżej decyzja została skierowana pod adres [...], M., a odebrała ją matka skarżącego; bezsporne było, że nastąpiło to w dniu 20 grudnia 2016 r., natomiast odwołanie zostało złożone w dniu 15 stycznia 2018 r. Nie było również sporu między stronami co do tego, że podany adres był adresem figurującym w rejestrze a w toku całego postępowania ten właśnie adres był używany jako adres skarżącego. Nie budziło też wątpliwości, że skarżący w żaden sposób nie dokonał aktualizacji tego adresu. Wszystkie fakty były zatem niesporne między stronami, a spór dotyczył prawnoprocesowej ich oceny: tego, czy skarżący był obowiązany dokonać aktualizacji swojego adresu oraz czy opisane doręczenie nastąpiło do rąk dorosłego domownika i było doręczeniem skutecznym, otwierającym bieg terminu.

Wnioski dowodowe obejmowały przede wszystkim dowód ze zwrotnych potwierdzeń odbioru kierowanej korespondencji. Dokumenty te znajdowały się w aktach sprawy, organ podatkowy był obowiązany wziąć je pod uwagę, analizując ich treść i stronę formalnoprawną, a z uzasadnień zaskarżonych postanowień wynika, że to uczynił. Przeprowadzanie w danym postępowaniu dowodu z dokumentów, stanowiących część akt tego postępowania i w jego ramach wytworzonych jest całkowicie zbędne.

Zarzut nieuwzględnienia wniosku dowodowego w postaci przesłuchania strony (art. 199 O.p.) nie może zasługiwać na uwzględnienie. Jak wskazuje się w orzecznictwie, o naruszeniu art. 199 o.p. można mówić wówczas, gdy z zebranego materiału dowodowego wynika konieczność przeprowadzenia tego rodzaju dowodu, czego jednak organ podatkowy nie czyni (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 sierpnia 2018 r., II FSK 2065/16). Samo zarzucenie organom naruszenia art. 199 (...) bez wskazania nowych okoliczności, które miałby podczas przesłuchania podać skarżący, a które mogłyby zmienić ocenę zebranego materiału, nie może powodować automatycznie stwierdzenia przez sąd wadliwości wydanej decyzji w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2010 r., I FSK 1048/09). W niniejszej sprawie skarżący podczas przesłuchania zapewne podałby to samo, co twierdził we wniosku o przywrócenie terminu, czyli że pod spornym adresem nie mieszkał. W ocenie Sądu możliwe jest ustalenie tej okoliczności na podstawie szeregu dokumentów i faktów, zaś organ podatkowy ustosunkował się do tych twierdzeń skarżącego na takiej samej zasadzie, na jakiej odnosiłby się do jego zeznań o tej właśnie treści. Wskazane naruszenie nie mogło zatem wpłynąć na wynik sprawy.

Przechodząc do oceny ustaleń organów w przedmiocie skuteczności doręczenia decyzji należy przypomnieć, że zgodnie z art. 145 § 1 O.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciel – temu przedstawicielowi. W myśl art. 146 § 1 O.p. w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń, lub adresu elektronicznego. Jak wynika z art. 148 § 1 O.p., pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Zgodnie z art. 149 O.p., w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.

Można się zgodzić z zaprezentowaną w skargach wykładnią przepisów ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, zgodnie z którą dopóki na podatniku takim jak skarżący nie ciąży obowiązek złożenia jakieś formularza podatkowego, dopóty nie ma on obowiązku informowania organu o zmianie miejsca zamieszkania. Organ zatem musi w takim wypadku sam ustalić ten adres. Analiza akt postępowania podatkowego wskazuje, że organ podatkowy przedsięwziął w tym zakresie wszelkie możliwe działania. Wykorzystano adres rejestracyjny, znajdujący się w systemach informatycznych organu (k. 88-90, t. I akt podatkowych), pozyskano dane z zasobów sądu rejestrowego (k. 83 t. I), akt założycielski spółki C. sp. z o.o. (k. 77-83 t. I). We wszystkich tych dokumentach figurował adres: [...], M..

Należy wyraźnie podkreślić, że powyższy adres został podany również jako adres zamieszkania skarżącego w odwołaniu oraz we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Co istotne, w toku całego postępowania skarżący nie wskazał żadnego innego adresu jako adresu swojego zamieszkania, nie podjął najmniejszej próby udowodnienia, że w chwili doręczania decyzji zamieszkiwał pod innym adresem, a ograniczył się jedynie do twierdzeń, że wówczas pod spornym adresem nie zamieszkiwał. W świetle omówionych dokumentów twierdzenia te należało uznać za gołosłowne. Na marginesie można zauważyć, że w postępowaniu sądowym skarżący adresu zamieszkania nie wskazał w ogóle.

Słusznie zatem organ podatkowy uznał, że pod spornym adresem nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji, orzekającej o solidarnej odpowiedzialności skarżącego.

Wobec skuteczności doręczenia możliwe było merytoryczne odniesienie się do kwestii zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W myśl art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Należy w tym miejscu przywołać pogląd orzecznictwa, zgodnie z którym mylne jest przekonanie zgodnie z którym w sytuacji gdy strona wykaże, że "na skutek zaniechania domownika pismo zostało oddane adresatowi w innej dacie, niż ta wynikająca ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej, to tym samym uprawdopodobni brak winy w uchybieniu terminu". Nie jest to - co do zasady - okoliczność świadcząca o braku winy w uchybieniu terminowi w rozumieniu art. 162 § 1 o.p. Domniemanie to może zostać obalone przez adresata, jeżeli wykaże brak upoważnienia pełnoletniego domownika do odbioru pism. W przeciwnym razie ewentualne zaniechania domownika, w tym polegające na nieoddaniu we właściwym czasie pisma adresatowi, obciążają tegoż adresata. To strona postępowania powinna poczynić starania co do zapewnienia takiego odbioru korespondencji, który pozwala uniknąć negatywnych konsekwencji upływu terminów procesowych. Stąd też okoliczność zaniechania lub zwłoki domownika w oddaniu przesyłki adresatowi - co do zasady - nie powinna mieć wpływu na wykazanie przesłanki braku winy u adresata (zob. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2012 r., I FSK 1650/11 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 września 2016 r., I SA/Gd 780/16).

Skarżący twierdził, że decyzja została mu przekazana przez matkę dopiero początkiem stycznia 2018 r. Nie sposób jednak uznać, że w ten sposób uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu. Nie podjął bowiem jakiejkolwiek próby wskazania na okoliczności, które mogłyby spowodować, że osoba z najbliższej rodziny ani nie przekazała mu korespondencji, ani o niej go nie powiadomiła. Nie ma powodu, by z góry zakładać, że korespondencja została przekazana z ponad rocznym opóźnieniem, a skarżący nie wskazywał, aby np. istniał konflikt pomiędzy nim a matką, aby nie było pomiędzy nimi kontaktu czy np. że jego matka jest osobą chorą, a problemy zdrowotne mogły spowodować tak późne przekazanie korespondencji. W braku chociażby twierdzeń skarżącego w tym zakresie, nie mówiąc o braku dowodów, mogących wskazywać prawdopodobieństwo najlżejszej choćby winy po stronie skarżącego, organ podatkowy nie mógł uwzględnić wniosku o przywrócenie terminu.

Oba zaskarżone postanowienia zostały zatem wydane prawidłowo. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargi uznając je za bezzasadne.