Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2309/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2, art. 45 ust. 2, art. 52 ust. 2
journal: Dz.U. 1977 nr 32 poz 140
law: Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie NSA Joanna Runge - Lissowska del. WSA Olga Żurawska - Matusiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 351/13 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 18 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 351/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Naczelnik Gminy Jaraczewo decyzją z [...] listopada 1979 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) – zwanej dalej "ustawą", orzekł o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,04 ha, składającego się działek nr 384 i 383/1 oraz 56/5, położonego we wsi Góra, stanowiącego własność B. S..

Pismem z 25 kwietnia 2012 r. M. K. (dalej również jako "skarżąca"), następczyni prawna byłego właściciela, wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] listopada 1979 r., nr [...] podnosząc, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa własności.

Pismem z 16 maja 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wezwał skarżącą do przedstawienia dokumentów, z których wynika, że w dacie wydania decyzji Naczelnika Gminy Jaraczewo z [...] listopada 1979 r., posiadała dokument potwierdzający ukończenie szkoły rolniczej lub przysposobienia rolniczego.

W piśmie z 27 maja 2012 r. skarżąca wskazała, że jej mąż posiada dwuletnie przysposobienie rolnicze ukończone w Nowym Mieście w latach 1967-1968.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] września 2012 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy Jaraczewo

z [...] listopada 1979 r. W uzasadnieniu organ podał, że z decyzji tej oraz z akt sprawy wynika, iż podstawą prawną przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,04 ha, położonego na terenie wsi Góra, przejętego na wniosek B. i A. małżonków S., był art. 45 oraz art. 52 ust. 2 ustawy.

W odniesieniu do przesłanki dotyczącej braku możliwości przekazania gospodarstwa następcy organ wskazał, iż definicja następcy zawarta została w art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy. W myśl tego przepisu przez następcę należało rozumieć zstępnych, rodzeństwo i dzieci rodzeństwa rolnika oraz jego pasierbów i wychowanków, którzy posiadali kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie przekroczyli 55 lat życia i nie byli inwalidami I lub II grupy. W razie braku takich osób następcą mógł być współwłaściciel gospodarstwa spełniający powyższe warunki.

Odnosząc powyższą definicję do okoliczności niniejszej sprawy organ podał, że następcą prawnym byłego właściciela gospodarstwa rolnego, przejętego decyzją Naczelnika Gminy Jaraczewo z [...] listopada 1979 r. była córka byłego właściciela, M. K.. Skarżąca, jak wynika z jej wyjaśnień zawartych w piśmie z 27 maja 2012 r., nie spełniała warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego, bowiem nie posiadała kwalifikacji wymaganych do prowadzenia gospodarstwa rolnego określonych w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1972 r. Nr 31, poz. 215 ze zm.). W myśl tego przepisu za kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego uważało się ukończenie szkoły rolniczej lub przysposobienia rolniczego.

Nadto organ zważył, że z uwagi na znaczny upływ czasu nie zachowała się całość akt archiwalnych dotyczących przejęcia nieruchomości objętych decyzją Naczelnika Gminy Jaraczewo z [...] listopada 1979 r. Ze znajdującej się w aktach sprawy umowy darowizny z 9 maja 1961 r. nr Repertorium A 991/61 oraz skróconego odpisu z księgi wieczystej Kw [...] wynika, że właścicielem gospodarstwa, objętego decyzją Naczelnika Gminy Jaraczewo z [...] listopada 1979 r., był B. S.. Nie udało się jednak odnaleźć m.in. wniosku byłego właściciela o przejęcie na własność Państwa posiadanych nieruchomości. Nie zachowały się również dokumenty, które mogłyby potwierdzić fakt odbioru przez byłego właściciela ww. decyzji, co jednak nie daje podstaw do bezsprzecznego stwierdzenia, że decyzji tej były właściciel nie otrzymał. Organ podkreślił, że były właściciel oraz jego żona pobierali świadczenie emerytalne z tytułu przejęcia gospodarstwa. Wobec powyższego Minister uznał, że były właściciel znał jej treść i godził się z jej skutkami. Powyższe okoliczności dają zatem – w ocenie organu – podstawę do stwierdzenia, że gospodarstwo rolne, stanowiące własność B. S., zostało przejęte na własność Państwa zgodnie z przepisem art. 45 ustawy.

Minister, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz na całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki świadczące w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że decyzja Naczelnika Gminy Jaraczewo z [...] listopada 1979 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a to oznacza, że nie ma możliwości stwierdzenia jej nieważności. Zdaniem organu niedopuszczalne jest bowiem stwierdzenie nieważności decyzji oparte na domniemaniu.

Decyzją z [...] grudnia 2012 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu wniosku M. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] września 2012 r., podtrzymując argumentację w niej zawartą. Dodał, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 37, poz. 166) w § 37 stwierdzało, że następcą rolnika powinna być osoba dająca również gwarancje należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zauważył, że ustawa nie precyzowała zawartego w przepisie art. 75 ust. 1 pkt 2 warunku posiadania kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego, ani nie zawierała delegacji upoważniającej inny organ do sprecyzowania tego wyrażenia. Tym samym – zdaniem organu – należy przyjąć, że treść tego warunku odpowiadała pojęciu "kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego" określonemu w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych. Zgodnie z tym przepisem, dowodem stwierdzającym posiadanie kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego było: świadectwo ukończenia szkoły rolniczej lub przysposobienia rolniczego przez któregokolwiek z następców prawnych byłych właścicieli. Skarżąca nie posiadała tak określonych kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Odnosząc się natomiast do informacji, iż jej mąż takie kwalifikacje posiadał, Minister stwierdził, iż nie był on następcą prawnym B. S..

Organ ocenił nadto, że brak w aktach sprawy wniosku właściciela o przejęcie gospodarstwa nie przemawia za jego nieistnieniem, zwłaszcza w sytuacji, gdy ustalenie jego treści było możliwe na podstawie innych dokumentów. W niniejszej sprawie takim dokumentem jest decyzja Naczelnika Gminy Jaraczewo z [...] listopada 1979 r., w uzasadnieniu której, Naczelnik Gminy Jaraczewo powołuje się na złożony 27 sierpnia 1979 r. osobiście przez B. S. wniosek o przekazanie gospodarstwa rolnego na własność Państwa. Wobec powyższego należy domniemywać, iż powyższy wniosek został złożony, lecz nie zachował się w aktach sprawy lub też złożony został w innej formie niż ta, którą przewidywały przepisy.

Organ podkreślił, że do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. niezbędne jest stwierdzenie oczywistego charakteru naruszenia normy prawa materialnego przez organ orzekający w sprawie lub dokonanie przez ten organ oceny materiału dowodowego w sposób oczywiście sprzeczny ze zgromadzoną w aktach dokumentacją sprawy lub innymi oczywistymi, znanymi temu organowi faktami. Skoro zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy takiej oczywistej sprzeczności nie potwierdza, to – w ocenie organu – należy uznać, że decyzją z [...] września 2012 r., nr [...], prawidłowo odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy Jaraczewo z [...] listopada 1979 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. podniosła, że odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy Jaraczewo oparta jest na samych domniemaniach, gdyż organ nie posiada dokumentów dotyczących przekazania gospodarstwa przez jej rodziców na własność Państwa w zamian za świadczenia emerytalne.

Skarżąca zaznaczyła, że w aktach sprawy brak jest potwierdzenia odbioru decyzji Naczelnika Gminy Jaraczewo z [...] listopada 1979 r., a tym samym nie było możliwości odwołania się od tej decyzji. Ponadto w aktach nie ma wniosku właściciela B. S. o przekazanie na własność Państwa gospodarstwa, a także wniosku o wpis do ksiąg wieczystych. Jednocześnie podniosła, że wolą (zawartą w testamencie) jej ojca B. S. było przekazanie jej gospodarstwa rolnego, w którym zamieszkuje od urodzenia i w którym pracowała razem z rodzicami. Ponadto skarżąca wskazała, że ukończyła pierwszy semestr Technikum Zawodowego Rolniczego w Środzie Wielkopolskiej oraz odbyła praktyki w gospodarstwie rolnym. Natomiast jej mąż – P. K. posiada trzyletnią Szkołę Rolniczą Zawodową ukończoną w Nowym Mieście. Zdaniem skarżącej powyższe okoliczności dają gwarancje należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

18 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał powołany na wstępie wyrok, oceniając jako prawidłowe stanowisko organu, że prowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające nie wykazało, aby B. S. posiadał następców spełniających warunki wynikające z przepisów prawa do przejęcia gospodarstwa rolnego, z którymi naczelnik gminy mógłby zawrzeć umowę o przekazanie gospodarstwa rolnego. Na skutek wezwania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 16 maja 2012 r. skierowanego do M. K. o wskazanie następców B. S., w którym poinformowano o tym, kto mógł być następcą rolnika i jakie warunki musiał spełnić, aby przejąć gospodarstwo rolne, skarżąca wskazała jedynie, że dokumenty potwierdzające kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego posiadał w dacie wydania kwestionowanej decyzji tylko jej mąż, który w 1968 r. ukończył dwuletnie przysposobienie rolnicze. Z treści pisma skarżącej z 28 maja 2013 r. wynika, że ukończyła ona pierwszy semestr Technikum Rolniczego w Środzie Wielkopolskiej. W ocenie Sądu mąż skarżącej nie zaliczał się do grona następców po B. S., o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy, ponieważ w 1979 r. był jedynie powinowatym ojca skarżącej (art. 26 ówczesnego Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Sąd I instancji wskazał również, że na etapie postępowania prowadzonego przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi skarżąca nie wskazała, mimo wezwania organu, że druga córka B. S. H. C. ukończyła szkołę rolniczą lub przysposobienie rolnicze i że legitymuje się stosownym świadectwem. Okoliczności tej nie potwierdziła też skarżąca w piśmie z 28 maja 2013 r., ponieważ podała, że tylko mąż jej siostry L. C. ukończył Technikum Rolnicze, który jako powinowaty, również nie mógł być następcą prawnym ojca skarżącej.

Wobec tego, że nie zostało wykazane, iż następcy B. S. byli uprawnieni do przejęcia gospodarstwa rolnego, nie było przeszkód prawnych, aby na wniosek rolnika, własność i posiadanie gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,04 ha we wsi Góra, oznaczonego jako działki nr 384, 383/1 i 56/5, nabyło Państwo. Sąd zauważył, że decyzję z [...] listopada 1979 r. wydał organ właściwy w rozumieniu art. 52 ust. 2 ustawy, tj. Naczelnik Gminy Jaraczewo i w oparciu o prawidłową podstawę prawną. Z decyzji wynika, że przekazanie gospodarstwa nastąpiło na wniosek B. S. z 27 sierpnia 1979 r., co było zgodne z przepisem art. 45 ustawy. Rozstrzygnięcie decyzji z 1979 r. wskazuje jaka nieruchomość była przedmiotem przekazania na rzecz Państwa, a zatem decyzja ta była wykonalna w momencie jej wydania. Decyzja ta była kierowana do właściciela gospodarstwa B. S. (umowa darowizny z 9 maja 1961 r. Rep. [...]) i to ojciec skarżącej złożył wniosek o przejęcie gospodarstwa rolnego.

W związku z powyższym Sąd stwierdził, że decyzja Naczelnika Gminy Jaraczewo z [...] listopada 1979 r., nr [...] nie została wydana w warunkach nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że brak w aktach sprawy podania zawierającego żądanie przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa świadczy o nieważności decyzji Naczelnika Gminy Jaraczewo z [...] listopada 1979 r. Podkreślił, że kwestionowana jest decyzja wydana przeszło 30 lat temu, a zatem mogło się zdarzyć, że na skutek przekształceń organizacyjno-ustrojowych w administracji publicznej, wielokrotnego korzystania z akt sprawy, przekazywania akt w całości lub w części innym podmiotom na użytek innych spraw, czy archiwizacji akt, nie zachowały się wszystkie pisma, które były w aktach sprawy w 1979 r. Zdaniem Sądu I instancji brak niektórych pism w aktach sprawy nie świadczy o tym, że kwestionowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Dla niniejszej sprawy istotne jest natomiast to, że w uzasadnieniu decyzji z [...] listopada 1979 r., Naczelnik Gminy Jaraczewo wskazał na konkretny wniosek B. S. – pismo z 27 sierpnia 1979 r. Poza tym z notatki R. D. pracownika Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 5 lipca 2012 r. oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika, że B. S. pobierał emeryturę rolniczą, a jego akta w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zostały zniszczone po jego śmierci. Wobec tego należało przyjąć, że decyzja z [...] listopada 1979 r. została wydana na wniosek ojca skarżącej, a jego wolą w 1979 r. było przekazanie gospodarstwa rolnego w zamian za świadczenie emerytalne. To zaś, że w testamencie otwartym w 1992 r. B. S. wyraził wolę przekazania gospodarstwa rolnego córce – M. K. nie zaprzecza temu, że wcześniej w 1979 r. ojciec skarżącej przekazał gospodarstwo rolne Państwu, bo starał się o uzyskanie emerytury rolniczej. Emeryturę tę otrzymał, świadczenie to pobierał i nie kwestionował podstawy jego ustalenia.

Sąd stwierdził, że skoro B. S. uzyskał emeryturę rolniczą, to decyzja ta musiała wejść do obrotu prawnego, a B. S. musiał złożyć po uzyskaniu tej decyzji, wniosek o przyznanie świadczenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Emerytura nie mogła być bowiem przyznana z urzędu, co wynikało z art. 32 ustawy. W konsekwencji Sąd uznał, że na ocenę ważności decyzji Naczelnika Gminy Jaraczewo z [...] listopada 1979 r., nr [...] nie miał wpływu brak dowodu doręczenia odpisu tej decyzji B. S.. Pozbawienie strony udziału w postępowaniu administracyjnym nie jest wadą świadczącą o nieważności decyzji. Tego rodzaju wady postępowania można kwestionować poprzez złożenie wniosku o wznowienie postępowania z powołaniem się na podstawę wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (dawny art. 127 § 1 pkt 4 K.p.a.).

Zdaniem Sądu, podnoszona w skardze kwestia otwarcia testamentu B. S. w 1992 r. również nie mogła mieć wpływu na ocenę ważności decyzji z [...] listopada 1979 r. Dla Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi znaczenie miał bowiem stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanej decyzji Naczelnika Gminy Jaraczewo. Późniejsze zdarzenia, także te dotyczące losów wpisu przejścia własności gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa do księgi wieczystej na podstawie decyzji z 1979 r., przekazania gruntu w użytkowanie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w Górze, późniejszej sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji, nie miały znaczenia dla oceny legalności kwestionowanej decyzji.

Powyższy wyrok stał się przedmiotem skargi kasacyjnej M. K..

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zmianami.; zwanej dalej P.p.s.a.) zarzuciła naruszenie:

I. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, a w szczególności:

1. art. 2, 45 ust. 2 art. 52 ust. 2 ustawy poprzez błędne przyjęcie, że spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa.

II. przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, a w szczególności :

1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 11, 75 § 1 K.p.a., wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że organ administracji publicznej nie wyjaśnił wystarczająco sprawy poprzez przyjęcie, że wniosek o wydanie decyzji o przejęciu gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa zaginął, co nie zostało poparte żadnymi dowodami;

2. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie – art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., mimo że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie podniosła, że niedopuszczalne jest marginalizowanie jednego z najważniejszych dowodów w sprawie. Zgodnie z art. 45 ustawy warunkiem koniecznym dla wydania takiej decyzji było złożenie przez rolnika wniosku, a zatem brak takiego wniosku uniemożliwiał wydanie przez Naczelnika Gminy decyzji w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa. Skoro przyczyną braku wniosku w sprawie były przekształcenia organizacyjno-ustrojowe, to powinny nie zachować się oba dokumenty, tj. wniosek i decyzja. Skarżąca kasacyjnie zwróciła także uwagę, że w aktach sprawy brakuje potwierdzenia doręczenia przedmiotowej decyzji.

Przywołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2012 r. sygn. akt I OSK 1214/11, w którym Sąd stwierdził, że dopiero udowodnienie, że wniosek był, mogłoby doprowadzić do uznania, że decyzja [...] nie naruszała rażąco art. 28 ust. 1 u.p.g.r. i zwróciła uwagę, że w trakcie postępowania nie zostało wykazane, iż wniosek taki kiedykolwiek przedłożono, a zatem nie można domniemywać jego istnienia. Złożenie wniosku było warunkiem niezbędnym do wydania decyzji. Skoro go nie było, to decyzja nie mogła zostać wydana, a zatem w sposób rażący narusza prawo i nie może pozostać w obrocie.

Pismem z 13 września 2013 r. Minister Rozwoju i Rolnictwa Wsi złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, wnosząc o jej oddalenie.

Organ stwierdził, że w przywołanym przez skarżącą wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż brak wniosku w aktach może stanowić przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji naczelnika gminy o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa w przypadku, gdy brak jest jakichkolwiek materialnych dowodów na jego złożenie, natomiast organ I instancji powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu wykazania, że wniosek został złożony. Badając sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przeprowadził postępowanie dowodowe, m.in. zwracając się do obecnie właściwych w sprawie urzędów w celu uzupełnienia akt. Nie udało się odnaleźć całości dokumentów archiwalnych dotyczących przejęcia przedmiotowego gospodarstwa rolnego, w tym wniosku byłych właścicieli o przejęcie gospodarstwa. Jednak brak wniosku w aktach nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, że wniosek ten nie istniał, w sytuacji, gdy ustalenie czy został złożony jest możliwe na podstawie innych dokumentów, w szczególności na podstawie decyzji Naczelnika Gminy Jaraczewo z [...] listopada 1979 r., w której stwierdza się, że B. S. złożył wniosek osobiście 27 sierpnia 1979 r.

Ponadto organ podniósł, iż z akt sprawy wynika, że B. S. nie zaskarżył decyzji Naczelnika Gminy Jaraczewo z [...] listopada 1979 r. w żadnym z trybów procesowych, a były właściciel oraz jego żona pobierali świadczenie emerytalne z tytułu przejęcia gospodarstwa. Zdaniem organu, z powyższych okoliczności wnosić należy, że właściciel przejętego decyzją Naczelnika Gminy Jaraczewo z [...] listopada 1979 r. gospodarstwa znał jej treść i godził się z jej skutkami.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest znacznie sformalizowanym środkiem zaskarżenia określonych orzeczeń wydanych przez wojewódzkie sądy administracyjne. Musi ona spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym oraz warunki szczególne sprecyzowane w art. 176 P.p.s.a. Jej nieodzownym elementem konstrukcyjnym jest między innymi wskazanie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumie się wskazanie konkretnych przepisów naruszonych zaskarżonym wyrokiem lub postanowieniem kończącym postępowanie. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej musi zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym dokładnie miało polegać naruszenie wszystkich przepisów kwestionowanych przez stronę skarżącą kasacyjnie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której orzeka Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 P.p.s.a. można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest, określonym w art. 177 § 1 P.p.s.a., terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze.

Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Kierunek czynności kontrolnych, jakie Naczelny Sąd Administracyjny może podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wyznaczają podstawy sformułowane w skardze kasacyjnej oraz ich uzasadnienie. Oznacza to, że ocena kwestionowanego wyroku sprowadza się do zbadania czy doszło do naruszenia przepisów prawa wskazanych w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest natomiast uprawniony do uzupełniania czy innego korygowania postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też domniemywać intencji skarżącego kasacyjnie i samodzielnie ustalać podstaw, kierunków oraz zakresu zaskarżenia.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., a mianowicie na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię oraz na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., czyli na podstawie naruszenia przepisów postępowania.

Merytoryczną ocenę stawianych w skardze kasacyjnej zarzutów, w kontekście przepisu 183 § 1 w związku art. 174 pkt 1 i 2 w związku z art. art. 176 P.p.s.a., a także w kontekście sposobu, w jaki zarzuty te zostały postawione i uzasadnione przez autora skargi kasacyjnej, poprzedzić należy następującym, i koniecznym w rozpoznawanej sprawie wyjaśnieniem.

Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast podnosząc zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada/nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź, jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa materialnego ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu, dlaczego powinien być zastosowany (por. np. wyrok NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1554/09, dostępny na stronie internetowej https://cbois.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Istnieje także możliwość naruszenia prawa materialnego w obu jego formach, wówczas, gdy niewłaściwe zastosowanie jest następstwem błędnej wykładni treści zawartej w określonej normie prawnej. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa nie obejmuje jednak wytyku błędnej wykładni i na odwrót. Zatem, jeżeli skarżący zamierza zakwestionować zaskarżone orzeczenie z punktu widzenia obydwu form naruszenia prawa materialnego, powinien wyraźnie każdą z tych postaci wskazać i przytoczyć argumenty odnoszące się odpowiednio do każdej z nich.

Co przy tym istotne, ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Jeżeli bowiem zmierza on do podważenia tych ustaleń jako błędnych, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie jest przedwczesny. Wskazana forma naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (por. wyrok NSA z 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2391/11, opubl. CBOSA). Ponadto, zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczenia poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych (por. wyrok NSA z 5 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1116/12, opubl. CBOSA).

W odniesieniu natomiast do zarzutu naruszenia przepisów postępowania autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu powinien wykazać, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Ponieważ rozpoznawana skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach przewidzianych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

W tym zakresie skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art.3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7,8,11,75 § 1 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wystarczający okoliczności faktycznych sprawy i przyjęcie, że wniosek o wydanie decyzji o przejęciu gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa zaginął, co jednak nie zostało poparte żadnymi dowodami.

Kontrolowane przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcie zostało wydane w trybie nadzorczym. W postępowaniu nieważnościowym organ nadzorczy nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w weryfikowanej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. To w postępowaniu zwykłym organ gromadzi materiał dowodowy, uzupełnia go i ocenia w zależności od przebiegu postępowania, natomiast w postępowaniu nadzorczym organ rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji lub jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. Ocena legalności decyzji ostatecznej dokonuje się tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Badany jest stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji ostatecznej w postępowaniu zwykłym, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż skarżąca kasacyjnie powyższy zarzut w istocie wiąże z oceną dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, iż w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa, gdyż przejęcie na rzecz Państwa własności i posiadania gospodarstwa o powierzchni 8,04 ha, położonego we wsi Góra, oznaczonego w księdze wieczystej nr KW Nr [...], nastąpiło na wniosek B. S., która to ocena skutkowała oddaleniem skargi, a nie uchyleniem zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Tak określony zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.

Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, zatem zaistnienie przesłanki stwierdzenia nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać. Pewność obrotu prawnego wymaga, aby ostateczne decyzje administracyjne były stabilne i aby można je było wzruszyć tylko w nadzwyczajnych sytuacjach i z ważnych powodów. Wszelkie wątpliwości co do ustaleń, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy zaś rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji, a więc brak jednoznacznych dowodów w postępowaniu prowadzonym w trybach nadzwyczajnych, zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym art. 16 § 1 K.p.a. przyznaje cechy trwałości, stanowi negatywną przesłankę do ich wzruszenia (por. wyrok NSA z 4 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 1342/98, opubl. CBOSA). Podkreślenia również wymaga, że brak dokumentu nie może z góry przesądzać o rażącym naruszeniu prawa przez organ wydający decyzję podlegającą kontroli w trybie nadzwyczajnym, skoro ustalenie jego treści jest możliwe na podstawie innych dokumentów. Odmienny pogląd podważałby sens instytucji stwierdzenia nieważności decyzji, skoro każdy brak dokumentu w sprawie uznawany byłby za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Ocena stopnia naruszenia prawa oraz związku tego naruszenia z wydaną decyzją, wymaga w każdej sprawie dokonania indywidualnych ustaleń, które łącznie określają tok rozpoznania sprawy i jej rozstrzygnięcia.

W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji przekonywająco wykazał, że za ustaleniem, iż decyzja z [...] listopada 1979 r. została wydana na wniosek B. S. przemawia komparycja tej decyzji, w której jednoznacznie podano, że została ona wydana "po rozpatrzeniu wniosku Ob. S. B. i ż. S. A.". Także w uzasadnieniu decyzji odwołano się do wniosku B. S. z 27 sierpnia 1979 r., podając iż wystąpił o przekazanie gospodarstwa oznaczonego w decyzji na rzecz Państwa w zamian za zaświadczenie przewidziane ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. W decyzji odnotowano również, że wniosek nie obejmował przynależnego do gospodarstwa inwentarza żywego i martwego. Oznacza to, że w decyzji z [...] listopada 1979 r. wniosek został zindywidualizowany tak w odniesieniu do podmiotu występującego z podaniem, jak i co do treści tego podania.

Jako prawidłowe należy ocenić też stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż z uwagi na upływ czasu (33 lata od daty wydania decyzji z [...] listopada 1979 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji), akta postępowań są często niepełne, lecz przy braku dowodów przeciwnych, brak podstaw do ustalenia, że decyzja znajdująca oparcie w art. 45 i 52 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 1997 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin została wydana bez wniosku właściciela. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych jest pogląd, że upływ czasu winien być brany pod uwagę przy ocenie kompletności akt sprawy (wyroki NSA z: 14 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1720/12; 17 września 2008 r., sygn. akt I OSK 912/07; z 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1415/09; wyrok WSA w Warszawie z 10 września 2010 r., IV SA/Wa 1071/10, opubl. CBOSA).

Jako nieuprawnione należy przy tym ocenić wnioskowanie skarżącej kasacyjnie, iż jeżeli przyczyną braku wniosku w sprawie były przekształcenia organizacyjno-ustrojowe, to powinny nie zachować się oba dokumenty, tj. wniosek i decyzja. Zaginięcie jednego dokumentu nie oznacza bowiem, że muszą zaginąć również inne dokumenty związane z daną sprawą. Ważnym jest przy tym, że oryginał decyzji, znajduje się w aktach księgi wieczystej KW 2031 prowadzonej w Sądzie Rejonowym w Jarocinie Wydział Ksiąg Wieczystych.

W przedmiotowej sprawie istotne jest także, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, i co jest okolicznością niekwestionowaną przez skarżącą kasacyjnie, że B. S. pobierał emeryturę rolniczą. Emeryturę tę otrzymał w związku z przekazaniem Państwu gospodarstwa rolnego, świadczenie pobierał i nie kwestionował podstawy jego ustalenia. Okoliczność ta przemawia niewątpliwie za tym, że miał świadomość przejęcia gospodarstwa rolnego przez Państwo i faktu tego nie kwestionował.

Twierdzenie, że decyzja rażąco narusza prawo nie może być oparte na domniemaniu. Musi ono znajdować konkretne potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym (por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1415/09, opubl. CBOSA). W postępowaniu nadzorczym, aby można było uznać, że decyzja rażąco narusza prawo, wykazane musi być w sposób niebudzący wątpliwości, że w danej sprawie w toku postępowania zwykłego doszło do ewidentnego uchybienia przepisom prawa, a naruszenie to ma tak istotną wagę, że winno być zakwalifikowane jako rażące.

Skoro w przedmiotowej sprawie skarżąca kasacyjnie w przekonywający sposób nie wykazała, że wniosek wszczynający postępowanie w sprawie przekazania gospodarstwa rolnego nie został złożony, to ocenę Sądu pierwszej instancji o prawidłowości decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi należy uznać za trafną.

O nieważności z przyczyny, o której stanowi przepis art. 156 § 1 K.p.a., można mówić tylko wówczas, gdy wada ta tkwi w samej decyzji i godzi w elementy stosunku prawnego podmiotowe, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Chodzi tu zatem o wady o charakterze materialnoprawnym. Okoliczność czy decyzja z [...] listopada 1979 r. została doręczona B. S. pozostaje zatem bez wpływu na ocenę jej ważności. Zauważyć jednak można, iż skoro B. S. uzyskał emeryturę rolniczą, to decyzja Naczelnika Gminy Jaraczewo z [...] listopada 1979 r musiała wejść do obrotu prawnego. Aby bowiem możliwe było przyznanie emerytury w trybie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, zgodnie z jej art. 32, należało wystąpić ze stosownym wnioskiem. Wniosek taki musiał znajdować oparcie w decyzji wydanej przez Naczelnika Gminy Jaraczewo o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa.

Pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest również zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 §1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., w ramach którego skarżąca kasacyjnie zarzuciła, iż Sąd pierwszej instancji nie zastosował środka określonego w ustawie, tj. art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., mimo że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Sposób sformułowania powyższego zarzutu wskazuje, iż w ocenie skarżącej kasacyjnie decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2012 r., gdyż to ta decyzja była przedmiotem kontroli przeprowadzanej przez Sąd pierwszej instancji, obarczona jest wadami powodującymi jej nieważność. Jednak ani w ramach tego zarzutu, ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie zostało wskazane, w czym skarżąca kasacyjnie dopatruje się nieważności skarżonej decyzji. Zauważyć bowiem należy, iż argumentacja skargi kasacyjnej skoncentrowana została na wykazaniu nieważności decyzji Naczelnika Gminy Jaraczewo, w sytuacji gdy to nie legalność tej decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym badał Sąd pierwszej instancji. Te braki skargi kasacyjnej uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do powyższego zarzutu. Nie jest bowiem rolą tego Sądu zastępowanie skarżącej kasacyjnie w formułowaniu uzasadnienia podstaw kasacyjnych.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia prawa materialnego.

Dalsze rozważania odnośnie tego zarzutu należy poprzedzić uwagą, iż ustawa z dnia 27 października 1997 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin nie zawiera wskazanego w skardze kasacyjnej jako naruszonego art. 45 ust. 2. Art. 45 nie został podzielony na mniejsze jednostki redakcyjne. Przyjąć zatem należy, na co wskazuje uzasadnienie skargi kasacyjnej, iż skarżąca w istocie zarzuca naruszenie przepisu 45 ww. ustawy.

Na podkreślenie zasługuje zatem, że przedmiotem sądowej kontroli dokonanej zaskarżonym wyrokiem była decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2012 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy Jaraczewo z 6 listopada 1979 r. dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa własności gospodarstwa rolnego. Oczywistym zatem jest, że WSA w Warszawie rozstrzygając w sprawie, nie stosował bezpośrednio powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego. Przedmiotem rozpoznania nie były bowiem zagadnienia rozstrzygane w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym, lecz ocena z punktu widzenia materialnoprawnych przesłanek zawartych w art. 156 § 1 K.p.a. prawidłowości decyzji wydanych w postępowaniu nadzwyczajnym. Skarga kasacyjna powinna zatem zostać oparta przede wszystkim na naruszeniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż to ten przepis stanowił podstawę sądowej kontroli zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzji, z uwzględnieniem przepisów merytorycznych ustawy z dnia 27 października 1997 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.

Wnosząca skargę kasacyjną takich uchybień Sądowi I instancji jednak nie wytknęła, a zatem zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Niezależnie od powyższej oceny, która omawiany zarzut dyskwalifikuje, zauważyć należy, że skarżąca kasacyjnie, zarzucając błędną wykładnię art. 2, 45 ust. 2 i art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 1997 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, nie wskazała jak przepisy te należy odczytywać i nie wyjaśniła dlaczego interpretacja tych przepisów dokonana przez organ i zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji jest wadliwa. W istocie sformułowany przez nią zarzut dotyczy niewłaściwego zastosowania powyższych przepisów w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte jest, że w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne określenie, jaką postać naruszenia prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu. Wadliwość zarzutu jest bowiem możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, co nie narusza ani autonomii strony postępowania kasacyjnego do stanowienia o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej na mocy art. 183 § 1 P.p.s.a. Tym samym realizowany jest obowiązek, nałożony na Naczelny Sąd Administracyjny, a zawarty w art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., w myśl którego w procesie kontroli kasacyjnej należy odnieść się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (uchwała pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, wyroki NSA: z 9 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 776/10; z 21 listopada 2012 r. sygn. akt I FSK 32/12, opubl. CBOSA).

Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Inaczej mówiąc nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. można zatem powoływać jedynie w bezspornym stanie faktycznym sprawy.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, iż aby mogło dojść do legalnego przekazania gospodarstwa rolnego w zamian za świadczenia przewidziane ustawą z dnia 27 października 1997 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin w trybie art. 45 tej ustawy, konieczny był wniosek rolnika inicjujący to postępowanie. W prowadzonym w trybie nadzorczym postępowaniu nie zostało skutecznie podważone, iż postępowanie mające na celu przejęcie przez Państwo przedmiotowego gospodarstwa rolnego zostało wszczęte na wniosek B. S.. Te ustalenia faktyczne zostały przyjęte przez Sąd pierwszej instancji. W złożonej skardze kasacyjnej skarżąca ustalenia te kwestionowała, lecz zarzuty w tym zakresie nie zostały ocenione jako posiadające usprawiedliwione podstawy. Uznać zatem należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż zachodziły przesłanki do wydania decyzji z [...] listopada 1979 r. przez Naczelnika Gminy Jaraczewo, a tym samym zarzut rażącego naruszenia prawa nie mógł zostać uwzględniony.

Zauważyć również trzeba, że skarżąca kasacyjnie w istocie podważa złożenie przez B. S. wniosku o przejęcie gospodarstwa rolnego w trybie art. 45 ww. ustawy, a tym samym możliwość wszczęcia postępowania w sprawie tego przejęcia. Ze skargi kasacyjnej, tak ze sformułowanych w niej zarzutów, jak i ich uzasadnienia, nie wynika natomiast w czym skarżąca upatruje naruszenie art. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Przepis ten określa szereg warunków, których łączne spełnienie wymagane było do przyznania rolnikowi emerytury. Skarżąca kasacyjnie nie precyzuje, które z nich przez B. S. nie zostały spełnione, a rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest domniemywanie stanowiska strony w tym zakresie.

Wskazany jako naruszony art. 52 ust. 2 ustawy określa, iż przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu następuje w drodze decyzji naczelnika gminy. Wobec braku uzasadnienia wytyku naruszenia powyższego przepisu nie jest możliwym odkodowanie stanowiska skarżącej kasacyjnie w tym zakresie. Zauważyć jednak należy, że kwestionowana decyzja z [...] listopada 1979 r. została wydana przez Naczelnika Gminy Jaraczewo, czyli przez organ właściwy.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a, skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw oddalił.