Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 846/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2011-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 41
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 15 § 1 pkt 1,§ 5, art. 33 pkt 7
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie WSA Barbara Stukan-Pytlowany /spr./ WSA Małgorzata Niedobylska Protokolant st.sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lutego 2011r. sprawy ze skargi D. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2010r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] lipca 2010r. nr [....], 2) określa, że postanowienia wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 846/10

Uzasadnienie

Dyrektor Izby Skarbowej w R. postanowieniem z dnia [...] października 2010r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanej D.W. na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] lipca 2010r. Nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów zobowiązanej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu podniósł, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. prowadził wobec zobowiązanej postępowanie egzekucyjne na podstawie wyżej wymienionych tytułów wykonawczych z dnia [...] czerwca 2010r. wystawionych przez wierzyciela ZUS Oddział w R. obejmujących składki na ubezpieczenie społeczne za okres od lipca 2000r. do września 2001r. Tytuły te zostały doręczone zobowiązanej D.W.12 lipca 2010r.

Pismem z dnia [...] lipca 2010r. zobowiązana złożyła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w których zakwestionowała istnienie obowiązku oraz okoliczność doręczenia upomnienia. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2010r. ZUS Oddział w R. uznał zgłoszone zarzuty za bezzasadne.

Na postanowienie to zobowiązana złożyła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w R. . W zażaleniu podniosła, że ZUS usiłuje obciążyć ją składkami, za okres w którym nie była udziałowcem spółki. Ponadto podniosła, że nie była informowana o rozstrzygnięciu które zapadło w Sądzie Apelacyjnym w L. i że jej zdaniem jedyną właściwą osobą do zapłaty zaległości Spółki jest D.S. Zarzuciła też, że nie zostało jej doręczone upomnienie, które doręczone było na adres w S. natomiast tytuły wykonawcze zostały doręczone na adres w M.

Dyrektor Izby Skarbowej w R. rozpoznając zażalenie na wstępie przywołał treść przepisów art. 26 § 1, 29 § 1 i 2, 32, 33, 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej u.p.e.a.) a następnie odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu uznał je za nieuzasadnione. Organ podniósł, że wbrew twierdzeniom zobowiązanej w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 33 pkt 1 u.p.e.a.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS) decyzją z dnia [...] grudnia 2005r. przeniósł na D.W. odpowiedzialność za zaległe należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz odsetki za zwłokę naliczone na dzień wydania decyzji - obciążające Spółkę cywilną "D" w której była ona jednym z udziałowców. Na skutek złożonego odwołania od tej decyzji Sąd Okręgowy w Z. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...] marca 2007r. sygn. akt [...] zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż ustalił, że D.W. nie ponosi odpowiedzialności za zalegle należności obciążające Spółkę cywilną " D." z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w okresie określonym decyzją. Natomiast w pozostałym zakresie oddalił odwołania. Sąd Apelacyjny w L. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...] listopada 2007r. sygn. akt [...] uchylił wyrok sądu I instancji oraz poprzedzającą go decyzję ZUS z dnia [...] grudnia 2005r. w zakresie dotyczącym przeniesienia odpowiedzialności na zobowiązaną za zaległe należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres wskazany w decyzji i sprawę w tym zakresie przekazał organowi rentowemu do ponownego rozpatrzenia.

W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego pozwala na stwierdzenie, że potwierdzona została przez Sąd zasadność decyzji ZUS z dnia [...] grudnia 2005r. w części odnoszącej się do przeniesienia na D.W. odpowiedzialności za zaległe składki na ubezpieczenie społeczne a zatem zarzut nieistnienia obowiązku jest bezzasadny.

Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia upomnienia, którego postawę stanowi art. 33 pkt 7 u.p.e.a. organ odwoławczy zauważył, że przedmiotowe upomnienie z dnia 11 grudnia 2009r. przesłane zostało na ten sam adres pod który uprzednio doręczone zostały zobowiązanej dwie decyzje ZUS tj. decyzja z dnia [...]grudnia 2005r. i decyzja z dnia [...] marca 2008r. i że do doręczenia upomnienia doszło w drodze doręczenia zastępczego. Organ podniósł również mając na względzie regulację zawartą w § 13 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1544 ze zm. zwane dalej Rozporządzeniem), że postępowanie egzekucyjne w sprawie mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia bowiem należność pieniężna została określona w orzeczeniu co wynika ze stanu faktycznego sprawy i przywołał na zasadność swojego stanowiska wyroki sądów administracyjnych.

Dlatego w ocenie organu odwoławczego zarzut niedoręczenia upomnienia w sytuacji braku takiego obowiązku ze strony wierzyciela należy uznać za bezzasadny.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. wniosła D.W.. W skardze zakwestionowała istnienie jej zobowiązania wobec ZUS. Wskazała, że ZUS niesłusznie usiłuje obciążyć ją składkami za okres, w którym nie była udziałowcem spółki. Podniosła też, że nie była poinformowana o rozstrzygnięciu Sądu Apelacyjnego w L. Następnie zarzuciła, że ZUS przesłał upomnienie na nieaktualny adres co nie może w jej ocenie powodować, że doszło do skutecznego doręczenia.

Dyrektor Izby Skarbowej w R. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. zważył, co następuje:

Z mocy art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako: ustawa P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Także zgodnie z § 3 ust. 1 wyżej przywołanego Rozporządzenia jeżeli należność nie zostanie zapłacona w terminie określonym w decyzji lub wynikającym z przepisu prawa, wierzyciel z zastrzeżeniem ust. 2 wysyła do zobowiązanego upomnienie, z zagrożeniem wszczęcia egzekucji po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia.

Art. 15 § 5 u.p.e.a. przewiduje wyjątek od tej zasady tj. dopuszcza możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego doręczenia upomnienia dłużnikowi, statuując delegację ustawową dla Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia przypadków w których wierzyciel nie ma obowiązku doręczania upomnienia. W wykonaniu przedmiotowej delegacji Minister Finansów wyżej wymienionym Rozporządzeniu w § 13 pkt 1 postanowił, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia, gdy należność pieniężna (należność egzekwowana) została określona w orzeczeniu.

Utrwalony już jest pogląd w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, że normodawca w § 13 pkt 1 Rozporządzenia używając zwrotu "należność określona w orzeczeniu" odnosi się do decyzji administracyjnych bez względu na to czy decyzja ma charakter deklaratoryjny czy konstytutywny.

Na wstępie czynionych dalej wywodów Sąd zauważa, że wbrew stanowisku Dyrektora Izby Skarbowej w R. w stanie faktycznym niniejszej sprawy postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia, bowiem decyzja z dnia [...] marca 2008r. powołana przez organ rentowy w przedmiotowych tytułach wykonawczych nie jest decyzją określającą należność pieniężną. W decyzji tej ZUS jedynie stwierdził, że skarżąca nie odpowiada za zaległe należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych obciążających Spółkę D. za okresy wskazane w tej decyzji oraz nie odpowiada za podatkowe odsetki za zwłokę od tych składek. Niewątpliwie decyzją określającą egzekwowaną należność pieniężną jest decyzja ZUS z dnia [....] grudnia 2005r. której zasadność potwierdziły orzeczenia sądów powszechnych, jednakże nie została ta decyzja powołana w tytułach wykonawczych jako podstawa prawna należności dochodzonych tytułami wykonawczymi.

Wywodząc dalej i przenosząc regulacje zawartą w art. 15 § 1 pkt 1 u.p.e.a. na grunt niniejszej sprawy Sąd zauważa co już podniósł, że obowiązek skarżącej do zapłaty należności wobec ZUS wynikał z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] grudnia 2005r. - przenoszącej na zobowiązaną odpowiedzialność za zaległości obciążające Spółkę D. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w okresie od lipca 2000r. do września 2001r. w wysokości 10.036,74zł oraz podatkowe odsetki za zwłokę od kwot tych składek. Decyzja ta nie określała jednak terminu zapłaty przez zobowiązaną tej należności. Na organie rentowym jako wierzycielu w takiej sytuacji spoczywał obowiązek wyznaczenia zobowiązanej terminu do zapłaty należności określonych decyzją przenoszącą na nią odpowiedzialność. Z akt sprawy nie wynika by wierzyciel to uczynił. W ocenie Sądu mając na względzie zasadę zaufania obywatela do organu określoną w art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 zw. dalej K.p.a.) organ rentowy jako wierzyciel nie mógł zaskakiwać zobowiązanej późniejszymi czynnościami i winien był dopełnić tego obowiązku, a dopiero po upływie wyznaczonego terminu do zapłaty przesłać zobowiązanej upomnienie.

Niezależnie już od powyższego uchybienia faktem jest, że organ rentowy jako wierzyciel przesłał do zobowiązanej pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy do egzekucji.

Należy podkreślić, że fakt doręczenia upomnienia musi być bezsporny, gdyż wadą uniemożliwiającą prowadzenie egzekucji jest brak doręczenia upomnienia zobowiązanemu.

Jak wynika z akt sprawy upomnienie zostało przesłane skarżącej na adres, pod który organ rentowy doręczył skarżącej decyzję z dnia [...] grudzień 2005r. i decyzję z dnia [...] marca 2008r. tj. na adres S. ul. [...]. Upomnienie to było pod tym adresem dwukrotnie awizowane, na kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru znajduje się adnotacja doręczyciela z daty 5 stycznia 2010r. "awizowane mieszkanie zamknięte". Z powyższych zapisów organ rentowy przyjął, że przedmiotowa przesyłka została doręczona w sposób zastępczy określony w art. 44 § 1, § 2, § 3 i § 4 K.p.a.

W ocenie Sądu przyjęcie skuteczności doręczenia zastępczego tej przesyłki było nieuprawnione. Bowiem organ rentowy - wierzyciel przesłał upomnienie na adres, którym dysponował ponad półtora roku wcześniej. Od tego czasu skarżąca nie była już stroną postępowania toczącego się przed organami rentowymi i tym samym nie miała obowiązku zawiadamiać tych organów o zmianie miejsca zamieszkania (nie zachodziła przesłanka z art. 41 K.p.a.). To, że zmiana jej adresu zamieszkania nastąpiła wynika z faktu, że tytuły wykonawcze organ egzekucyjny doręczył skarżącej w niedługim odstępie czasu, na inny adres M., ul. [...] i to skutecznie bowiem adresatka osobiście potwierdziła ich odbiór. Fakt, że organ egzekucyjny tytuły wykonawcze doręczył na inny adres świadczy, iż miał przekonanie że zobowiązana nie zamieszkuje pod adresem na który kierował wcześniej upomnienie. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny dokonał sprawdzenia właściwego adresu zamieszkania zobowiązanej dopiero, po otrzymaniu zwrotnego potwierdzenia odbioru upomnienia zawierającego adnotację, że przesyłka nie została odebrana mimo awizowania.

Okoliczności powyższe dowodzą, że doręczenie zastępcze upomnienia nie było skuteczne, co powoduje, że egzekucja administracyjna nie mogła być wszczęta.

Zdaniem Sądu, gdy organ ustalił właściwy adres zamieszania zobowiązanej, to kierując się zasadą zaufania obywatela do organu powinien był przesłać upomnienie na właściwy adres by umożliwić zobowiązanej dobrowolne wykonanie obowiązku, bez narażania jej na koszty postępowania egzekucyjnego. Tym bardziej, że do wykonania obowiązku skarżąca nie była wezwana.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, a po myśli art. 152 p.p.s.a. określił, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.