Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1984/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: stwierdzono nieważność zaskarżonych postanowień
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 3 w zw z par 1 pkt 2, art.59 par 4, art.17 par 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 112 w zw z art. 126,art.156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1984/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 marca 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędziowie: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), WSA Bogusław Wolas, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 3 marca 2016 r., sprawy ze skarg P.K., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 2 listopada 2015 r. nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],, w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, I. stwierdza nieważność zaskarżonych postanowień,, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty, postępowania w kwocie 1.000 zł ( jeden tysiąc złotych).,


UZASADNIENIE

Postanowieniami z dnia 2 listopada 2015 r. nr [...] i [...] do nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia P.K., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 11 sierpnia 2015 r. od nr [...] do nr [...], nr [..], nr [...] i nr [..] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od nr [..] do nr [...], nr [...], nr [...] i nr [..].

W uzasadnieniach przedmiotowych rozstrzygnięć wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku P.K. na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, obejmujących składki na ubezpieczenia społeczne za okres od marca 1997 r. do grudnia 1998 r.

P.K. złożył do organu egzekucyjnego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując na wygaśnięcie obowiązku podatkowego na skutek przedawnienia dochodzonych należności.

Naczelnik Urzędu Skarbowego działając na podstawie art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego uznając, że kwestionowane przez dłużnika obowiązki są wymagalne. W uzasadnieniu organ egzekucyjny powołał się na stanowisko wierzyciela, tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w tej kwestii, zawarte w postanowieniu w sprawie stanowiska wierzyciela z dnia 17 lipca 2015 r. nr [...], które to postanowienie było doręczone zobowiązanemu.

P.K. wniósł zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej, wnosząc o uchylenie zaskarżonych postanowień oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem zobowiązanego wszczęcie postępowania egzekucyjnego przerywa bieg przedawnienia zobowiązania dopiero z chwilą podjęcia pierwszej czynności egzekucyjnej. Samo wydanie tytułu egzekucyjnego nie zawiesza biegu przedawnienia zobowiązania nawet, jeżeli tytuł ten został skutecznie doręczony zobowiązanemu, choć co do skuteczności doręczenia strona ma uzasadnione wątpliwości. Skoro organ egzekucyjny przed 20 maja 2015 r. nie dokonał żadnych czynności egzekucyjnych, egzekwowane zobowiązania uległy przedawnieniu, a postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone.

Dyrektor Izby Skarbowej, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienia wyjaśnił na wstępie, że stosownie do art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W tym zakresie jest związany stanowiskiem wierzyciela, które w przedmiotowej sprawie zostało wyrażone w postanowieniu wierzyciela z dnia 17 lipca 2015 r.

W postanowieniu tym wierzyciel stwierdził przedawnienie jedynie części należności objętych tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] dotyczących zaległości za miesiące od marca do czerwca 1997 r., a równocześnie nie wyraził zgody na umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], gdyż w tym zakresie nie doszło jego zdaniem do przedawnienia zobowiązania.

Powołując się na okoliczności przytoczone przez wierzyciela organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 30 kwietnia 1999 r. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku P.K., na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] do [...], [...] do [...], [...] i [...] do [...], wystawionych przez wierzyciela, tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział, obejmujących zaległości za okres od marca 1997 r. do grudnia 1998 r.

W myśl ówcześnie obowiązujących przepisów tj. art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 1989 r. nr 25, poz. 137 z późn. zm.) - z mocą obowiązującą do dnia 31 grudnia 1998 r., należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Zgodnie z art. 35 ust. 4 bieg przedawnienia przerywa m.in. każda czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Składek nie można jednak dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat.

W dniu 25 listopada 1998 r. wszedł w życie art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. nr 137, poz. 887), który w ust. 4 wskazał, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych umorzone zostało w dniu 30 maja 2000 r. ze względu na bezskuteczność egzekucji. Decyzją z dnia 11 grudnia 2000 r. ZUS Oddział w K. zobowiązał P.K. do zapłaty zaległych składek ubezpieczeniowych, z uwagi na ich nieuregulowanie wierzyciel wydał w dniu 18 marca 2002 r. upomnienie, a następnie w dniu 9 kwietnia 2002 r. wystawił tytuły wykonawcze. Zostały one skierowane do organu egzekucyjnego, który w dniu 30 grudnia 2003 r. wszczął postępowanie egzekucyjne, w toku którego dokonano skutecznych zajęć nadpłaty podatku i rachunków bankowych, a zawiadomieniem z dnia 20 maja 2015 r. dokonano zajęcia nieruchomości.

Ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002 r. nr 241, poz. 2074), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r., art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych został znowelizowany i wydłużył termin przedawnienia należności z tytułu składek do 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Stosownie do art. 24 ust. 5b bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2 lipca 2008 r. sygn. akt II UZP 5/08 przesądził, że wydłużony, dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 cyt. powyżej ustawy znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych.

Wobec powyższego w dniu 9 kwietnia 2002 r., tj. w dniu wystawienia tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], zaległości nimi objęte nie były przedawnione i mogły podlegać egzekucji. Egzekucja na podstawie tych tytułów wykonawczych została wszczęta w dniu 30 grudnia 2003 r. Oznacza to więc, że zaległości za miesiące od marca do czerwca 1997 r. objęte tytułami wykonawczymi od [...] do [...], uległy przedawnieniu przed wszczęciem egzekucji. Pozostałe zaległości z tytułu składek, objęte tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] , były wymagalne w dniu 1 stycznia 2003 r., co oznacza, że należało zastosować do nich 10-letni termin przedawnienia. Bieg tego terminu przedawnienia został zawieszony od dnia wszczęcia postępowania w dniu 30 grudnia 2003 r., stosownie do regulacji zawartej w art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. nr 232, poz. 1378), w art. 11, znowelizowano przepis art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez wskazanie, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zawarty w art. 27 ust. 1 cyt. ustawy przepis przejściowy wskazuje, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym nowelą ustawy, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Przy czym ust. 2 art. 27 stanowi, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Bez zmian pozostał natomiast przepis art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony o dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W niniejszej sprawie pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności było doręczenie zobowiązanemu tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] w dniu 30 grudnia 2003 r. i wówczas bieg terminu przedawnienia należności nimi objętych został przerwany. Słusznie więc organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tych tytułów wykonawczych, ponieważ obowiązki nimi objęte nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne.

Organ zwrócił również uwagę, że stosownie do art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Tymczasem w postanowieniu organu egzekucyjnego zostało zawarte pouczenie o możliwości złożenia zażalenia w terminie 14 dni od daty jego doręczenia. Organ zatem, powołując się na art. 112 w zw. z art. 126 k.p.a. wskazał, że błędne pouczenie nie może działać na niekorzyść strony, zatem należało rozpoznać środek zaskarżenia pomimo złożenia go po terminie i bez konieczności wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu.

Na powyższe postanowienia P.K.złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o ich uchylenie wraz z poprzedzającymi je postanowieniami organu I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania dotyczących przedawnienia roszczeń w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym i nieuzasadnioną próbę dochodzenia przez organy przedawnionych roszczeń. W uzasadnieniu skarg skarżący raz jeszcze podniósł, że w jego opinii samo doręczenie tytułu wykonawczego nie przerywa biegu terminu przedawnienia. Uznał też za krzywdzące, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonych postanowieniach. W dniu 3 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym w celu rozpoznania niniejszych skarg w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy od sygn. akt I SA/Kr 1984/15 do I SA/Kr 1993/15 i postanowił prowadzić je pod wspólną sygn. akt I SA/Kr 1984/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co do zasady Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonych postanowień Dyrektora Izby Skarbowej w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że naruszają one prawo w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skargi zasługują na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w nich podniesione.

W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną wydanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowień o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowił art. 59 § 3 w zw. z § 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 z późn. zm.). Zgodnie z treścią powyższych przepisów w sytuacji, gdy obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei art. 59 § 4 cyt. ustawy stanowi, że na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, z czego należy wyprowadzić tezę, że zażalenie przysługuje zarówno na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak również jego odmowy. Zażalenie wnosi się natomiast w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia, o czym mówi art. 17 § 1 ustawy egzekucyjnej.

Z akt sprawy wynika, że wszystkie postanowienia organu egzekucyjnego doręczone zostały skutecznie zobowiązanemu w dniu 13 sierpnia 2015 r. (korespondencję odebrała, potwierdziła własnoręcznym podpisem i zobowiązała się oddać do rąk P.K. żona B.K., jako dorosły domownik). Zażalenia wniesione zostały natomiast za pośrednictwem poczty w dniu 26 sierpnia 2015 r. (która to okoliczność wynika z odciska stempla pocztowego znajdującego się na kopertach zawierających przesyłkę), a zatem już po upływie siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Pomimo tego, a także w sytuacji braku wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznał wniesione z uchybieniem terminu przedmiotowe środki zaskarżenia uznając, że z uwagi na brzmienie art. 112 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) błędne pouczenie zawarte w postanowieniu organu egzekucyjnego o możliwości złożenia zażalenia w dłuższym terminie 14 dni nie może szkodzić stronie. W opinii organu zatem uchybienie przez stronę terminowi do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jej winy, co oznacza, że organ powinien rozpatrzeć zażalenie bez potrzeby składania wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a.

Ze stanowiskiem takim nie sposób się jednak zgodzić. Po pierwsze wskazać należy, że organ administracji nie może z urzędu (z własnej inicjatywy, bez wniosku strony) ustalać, czy istnieją przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia. Ugruntowany jest już bowiem pogląd, że termin do dokonania danej czynności można przywrócić jedynie na wniosek osoby zainteresowanej. Samo złożenie zażalenia po upływie ustawowego terminu nie może być traktowane jako domniemany wniosek o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności. W tym celu konieczne jest bowiem złożenie jasnego i jednoznacznego wniosku przez osobę zainteresowaną (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 268/07 oraz P. Przybysz, "Kodeks postępowania administracyjnego", Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005 r., s. 152). Wskazać więc należy, iż w sytuacji, gdy żalący się nie występuje jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia takiego spóźnionego zażalenia, to organ odwoławczy na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. zobowiązany jest do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, nie zaś merytoryczne rozpatrzenie wniesionego po terminie środka zaskarżenia. Jak wyżej wskazano, podstawową przesłanką warunkującą możliwość przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia jest złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu.

Po wtóre, terminy wnoszenia środków zaskarżenia są terminami ustawowymi, a więc nie mogą być przedłużane ani skracane przez organ administracji publicznej, terminami procesowymi obliczanymi według przepisów kodeksu oraz terminami zawitymi, których upływ organ odwoławczy uwzględnia z urzędu. Przy czym dodać należy, iż uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i nie zależy od uznania organu administracji. W razie stwierdzenia uchybienia terminu, organ z urzędu nie może analizować przyczyn takiego stanu rzeczy. Nie ma on zatem obowiązku, a nawet prawa wyjaśniać, dlaczego doszło do uchybienia terminu, czy nastąpiło to bez winy strony i czy ma ona świadomość uchybienia terminu (wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1285/07). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi przewidzianego w art. 134 (wyrok NSA w Łodzi z dnia 21 marca 1997 r., sygn. akt SA/Łd 2990/95). W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminowi wniesienia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, a wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (wyrok NSA w Gdańsku z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96).

Po trzecie zaś, wedle przepisu art. 112 k.p.a., na który powołał się Dyrektor Izby Skarbowej, błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.

Z przepisu tego nie wynika jednak, że błędne pouczenie może spowodować jakąkolwiek zmianę ustawowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia (zwłaszcza w kontekście wyżej wskazanej zasady, że terminy wnoszenia środków zaskarżenia są terminami ustawowymi nie ulegającymi wydłużeniu czy skróceniu), a jedynie, że strona korzystając z właściwych środków procesowych może uniknąć negatywnych skutków uchybienia terminu, jeżeli przyczyną tego uchybienia było błędne pouczenie organu (postanowienia NSA: z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 3372/14, z dnia 14 września 2012 r., sygn. akt I OSK 2030/12, I OSK 1988/12 i I OSK 1987/12, wyrok NSA z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 1804/11). Powołując się więc na art. 112 k.p.a. nie można w ten sposób ani przyznawać stronie uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania administracyjnego, ani też usankcjonować nieistniejących zasad zaskarżania. O dopuszczalności i trybie wnoszenia środków zaskarżenia nie decydują bowiem organy administracji, lecz przepisy prawa, które organy winny prawidłowo stosować. Błędne pouczenie o środkach odwoławczych nie stwarza możliwości złożenia takiego środka przez stronę w każdym czasie, ale jedynie z zachowaniem zasad określonych w art. 58 i art. 59 k.p.a. Zatem okoliczność braku lub błędnego pouczenia uzasadnia ewentualne przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, w trybie art. 58 k.p.a., przy spełnieniu warunków w nim przewidzianych (tak: wyroki WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1434/11, z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1702/11).

Na gruncie niniejszej sprawy organ winien zatem w pierwszym rzędzie pouczyć stronę o przysługującym jej prawie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia i następnie w sytuacji złożenia takiego jednoznacznie brzmiącego wniosku, uwzględnić go z uwagi na brak winy zobowiązanego w uchybieniu terminu na skutek błędnego pouczenia przez organ egzekucyjny. W sytuacji zaś, gdyby skarżący pomimo takiego pouczenia o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie złożył go w terminie 7 dni od daty otrzymania pouczenia, organ winien stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, nie powinien natomiast rozpoznawać merytorycznie środka zaskarżenia. W sytuacji bowiem rozpoznania zażalenia, które zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który to termin nie został przywrócony, organ dopuszcza się rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co musiało skutkować stwierdzeniem przez Sąd nieważności zaskarżonych postanowień w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jeszcze raz trzeba stwierdzić, że art. 17 § 1 ustawy egzekucyjnej ustanawia siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia, który nie podlega ani wydłużeniu, ani skróceniu, może być on natomiast przywrócony na wniosek strony w trybie określonym w art. 58 i 59 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zatem ustawodawca nie przyznał organowi kompetencji do przywrócenia uchybionego terminu z urzędu, ani też nie dał mu możliwości "zakwalifikowania" czynności dokonanej z uchybieniem powyższego terminu, jako czynności dokonanej w terminie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 23/12).

Z uwagi na powyższe uchybienia organu, skutkujące nieważnością zaskarżonych postanowień, Sąd nie mógł ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skarg, ani oceniać przedmiotowych aktów w tym kontekście.

Skoro w świetle art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, to na gruncie niniejszej sprawy termin do złożenia takiego wniosku będzie liczył się skarżącemu od daty doręczenia mu odpisu niniejszego orzeczenia wraz z uzasadnieniem. W tej dacie bowiem zyska wiedzę odnośnie do tego, że uchybił terminowi do złożenia zażaleń na postanowienie organu egzekucyjnego, w których zawarte zostało błędne pouczenie o terminie wniesienia zażalenia. W sytuacji złożenia takiego wniosku obowiązkiem organu będzie jego uwzględnienie i dopiero wówczas możliwość merytorycznego rozpatrzenia zażalenia.

W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Mając na względzie art. 205 § 1 cyt. ustawy Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę w wysokości 1000 zł, obejmującą uiszczone wpisy od skarg.

Sąd połączył natomiast sprawy wszystkich skarg na zasadzie art. 111 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W rozpoznawanej sprawie wszystkie skargi ze względu na stronę skarżącą oraz stan faktyczny i istotę spornych zagadnień prawnych, pozostawały ze sobą w związku w rozumieniu ww. przepisu. Uzasadnione było więc połączenie wszystkich postępowań sądowych, wszczętych odrębnymi skargami, do łącznego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.