Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SO/Gl 41/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Michalik po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie jego skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. r. Nr [...] postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 9 listopada 2012r. J.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na szereg rozstrzygnięć Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., w tym decyzję z dnia [...] r. r. Nr [...]. W treści skargi zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Do skargi dołączył również urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF", w którym stwierdził, że nie jest w stanie uiścić kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Podkreślił, iż gospodaruje samotnie, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Wskazał, że zamieszkuje w lokalu spółdzielczym lokatorskim o powierzchni 25,70 m2. Utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej, tj. zasiłku okresowego w wysokości 724,85 zł rocznie, zasiłku celowego w kwocie 380 zł rocznie oraz otrzymuje żywność w naturze. Wnioskodawca dodał, że do sierpnia 2012r. pobierał także dodatek mieszkaniowy w kwocie 207,08 zł miesięcznie. Wskazał również, iż jego trudna sytuacja materialna stanowi skutek kradzieży z włamaniem, której ofiarą padł kilka lat wcześniej.

W piśmie z dnia 28 listopada 2012r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym zakresie zobligował skarżącego do podania miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania gospodarstwa domowego to jest czynszu, opłat za tzw. media (energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, telefon itp.), zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków oraz nadesłania dowodów wpłat, faktur VAT i paragonów potwierdzających te wydatki. Ponadto wezwano wnioskodawcę do nadesłania kopii decyzji administracyjnych, na mocy których otrzymał świadczenia z pomocy społecznej w okresie ostatnich trzech miesięcy.

W wyznaczonym terminie skarżący nie udzielił na powyższe wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi.

Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2013r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie uzupełnił wniosku w zakresie objętym wezwaniem z dnia 28 listopada 2012r. Tym samym nie zobrazował swojego stanu majątkowego i sytuacji dochodowej w sposób dostatecznie wyczerpujący. Odstępując od złożenia wyjaśnień i dokumentów nie usunął wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym. Ponadto referendarz zauważył, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie podlegał rozpoznaniu z uwagi na jego bezprzedmiotowość wynikającą z ustawowego zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych.

W zakreślonym terminie pismem z dnia 29 stycznia 2013r. skarżący złożył sprzeciw na powyższe postanowienie, domagając się przyznania prawa pomocy w osobie adwokata z urzędu. Jednocześnie podkreślił, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z dokonaniem kserokopii decyzji administracyjnych potwierdzających jego dochód.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec tego wniesienie sprzeciwu przez skarżącego spowodowało utratę mocy postanowienia z dnia 7 stycznia 2013r. o odmowie przyznania prawa pomocy oraz jednocześnie przejęcie sprawy do rozpoznania przez Sąd.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wskazany przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi regulację wyjątkową w stosunku do ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma natomiast na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które ze względu na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo ograniczony zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach.

W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Mając na względzie to, że skarga została wniesiona na decyzję w przedmiocie zasiłku celowego, czyli sprawy z zakresu pomocy społecznej, skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zgodnie z regulacją art. 239 § pkt 1 lit. a P.p.s.a. Zatem w tym zakresie wniosek jest bezprzedmiotowy i nie podlega rozpoznaniu.

Odnosząc się zatem wyłącznie do wniosku o ustanowienie adwokata należy stwierdzić, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., na skarżącym spoczywał ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Tymczasem, w opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, J.M nie wykazał okoliczności przemawiających za przyznaniem mu prawa pomocy. Pomimo wezwania, nie podał miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania oraz nie udokumentował wydatków ponoszonych z tego tytułu oraz nie nadesłał kopii decyzji administracyjnych, na mocy których otrzymał świadczenia z pomocy społecznej w okresie ostatnich trzech miesięcy. Należy stwierdzić, że na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania swojej sytuacji materialnej, a Sąd z kolei nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, wobec istniejącego po stronie ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Zatem w interesie skarżącego leży przedstawienie w sposób najobszerniejszy jego stanu majątkowego, finansowego oraz realnych możliwości płatniczych, a także najściślejsza współpraca z Sądem (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012r. sygn. akt I OZ 179/12). Jak podkreślono w orzecznictwie, jeśli skarżący nie przedstawił dokumentów, w oparciu o które można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty jego utrzymania, to w takim przypadku niemożliwe jest ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (np. postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, LEX nr 564253). Ponadto, brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 91/09, LEX nr 550327).

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie, a w konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.