Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 132/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134, 135,145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: 7, art. 11, art. 77 par 1, art. 80, art. 107 par 3, art. 67,68,69, art. 138 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 30 ust. 9
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconego dodatku do zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.)w związku z art. 30 ust. 1 i ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy decyzję z dnia [..] r.,Nr [...] , wydaną przez Inspektora Centrum Świadczeń, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta, odmawiającą B. W. umorzenia należności głównej w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami na dzień wydawania decyzji w kwocie [...] zł, z powodu wypłaconego dodatku do zasiłku rodzinnego w okresach [...] r., z tytułu wychowywania dziecka H. M.,

Wynikający z treści powyższej decyzji oraz akt administracyjnych, stan faktyczny i prawny sprawy, przedstawia się następująco.

Decyzją z dnia [...] r., Nr[...] , Kierownik Referatu w Centrum Świadczeń orzekł wobec B. W. zwrot nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka – H. M. za okres od [...] r. w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie [..] zł. Odrębną decyzją z tej samej daty o Nr, organ pierwszej instancji orzekł o zwrocie przez B. W. nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego przyznanego na H. M. za okres od [...] r., w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na skutek wniesionych odwołań, decyzjami z dnia [..] r., Nr [...] , oraz Nr [...] utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji orzekające o zwrocie nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego za okresy odpowiednio w tych decyzjach wskazane. Postępowanie administracyjne w tych sprawach zostało zatem ostatecznie zakończone, a od zapadłych rozstrzygnięć nie przysługują już zwykłe środki zaskarżenia.

Organ wezwał stronę (pismami z dnia [...] r. ora z dnia [...] r.), do uzgodnienia sposobu uregulowania powstałej zaległości wynikającej łącznie z dwóch opisanych wyżej decyzji z dnia [...] r., nr [...] oraz [...] , orzekających o zwrocie nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka H. M..

Pismem z dnia [...] r. B.W. wniosła prośbę do organu pierwszej instancji o umorzenie kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Strona umotywowała wniosek opisując sytuację rodzinną i finansową,

w której się znajduje, tj. brak środków na utrzymanie rodziny oraz konieczność wyjazdów do Kliniki w związku ze stanem zdrowia syna - H. M.. Oprócz syna, strona ma na utrzymaniu jeszcze córkę – J.W..

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , działając na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 30 ust. 1 i ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ pierwszej instancji odmówił B. W. umorzenia należności głównej, określonej na kwotę [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami na dzień wydawania decyzji w kwocie [...] zł, z tytułu wypłaconego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka H. M. w okresach od r. oraz od [...] r.

Z treści uzasadnienia tej decyzji wynika, że wnioskodawczyni mieszka wraz z dziećmi w lokalu nie stanowiącym jej majątku i prowadzi wraz z dwójką dzieci trzyosobowe gospodarstwo domowe Jest bowiem samotnie wychowującą matką. Na utrzymanie dzieci i siebie strona otrzymuje środki z pomocy społecznej oraz świadczenia ze Centrum Świadczeń (zasiłki rodzinne, dodatki do zasiłków, świadczenie pielęgnacyjne, świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz dodatek mieszkaniowy). Otrzymała także zasiłki celowe z przeznaczeniem na pokrycie kosztów wyjazdów z niepełnosprawnym od urodzenia dzieckiem do kliniki do[...] , gdzie jest leczone. Strona stara się wywiązywać ze swoich zobowiązań i spłaca zadłużenie wobec [...] , a od [...] r. spłaca zadłużenie z tytułu zaległości wobec Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] ". Winna jest także uregulować zadłużenie wobec Banku . Organ wyjaśnił, że rozpatrując sprawę wziął pod uwagę sytuację ekonomiczno-finansową i rodzinną strony, przy czym przez pryzmat ciężkiej choroby dziecka, organ uznał sytuację B. W. za trudną. Organ dostrzegł jednocześnie, że z materiałów zgromadzonych w sprawie, w tym wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika pomocy socjalnej wynika, że strona żyje "znacznie powyżej kryterium minimum socjalnego". Mimo trudności strona sama wykazuje, że jest w stanie sukcesywnie spłacać swoje zobowiązania.

Biorąc pod uwagę, że zwrot należności może pozbawić stronę zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i spowodować pogorszenie się jej sytuacji rodzinnej, organ wydający decyzję zaproponował stronie sukcesywną spłatę zaległości w dogodnych dla niej ratach poprzez potrącanie z bieżących świadczeń, po uprzednim złożeniu przez stronę stosownego wniosku. Natomiast podkreślając fakt, że obecna sytuacja strony jest ewidentnie przez nią zawiniona, a także mając na względzie interes społeczny, który – według organu - stoi w tym przypadku na granicy kolizji ze słusznym interesem strony, organ nie znalazł przesłanek do umorzenia zadłużenia wraz z ustawowymi odsetkami.

B. W. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego od powyższej decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] r. i ponownie wskazała na trudną sytuację rodzinną i finansową swojej rodziny. Wyjaśniła, że świadczenia otrzymywane z pomocy społecznej nawet w połowie nie pokrywają kosztów jej wyjazdu z dzieckiem do Kliniki. Na utrzymaniu ma jeszcze córkę chodzącą do szkoły i to też wiąże się z dużymi wydatkami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją opisaną na wstępie z dnia [...] r. utrzymało mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że stanowiący podstawę materialnoprawną wydanej decyzji, art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zastosowanie swe znajduje, gdy spełnione zostaną szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Decyzja w zakresie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Zasadą jest obowiązek zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, a umorzenie kwot wynikających ze zwrotu dopuszczalne jest wyjątkowo. Organ ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności, nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uwzględniając całokształt przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., organ odwoławczy doszedł do wniosku, że organ pierwszej instancji przeprowadził wyczerpującą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonał wnikliwej analizy sytuacji majątkowej oraz rodzinnej skarżącej w kontekście przesłanek z art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W szczególności organ przeanalizował sytuację majątkową i rodziną strony, wskazując w uzasadnieniu swojej decyzji dochody B. W., tj. [...] zł miesięczne oraz pobierane przez stronę zasiłki specjalnych

w kwocie od [...] zł miesięcznie, w zależności od potrzeb rodziny. Kolegium powtórzyło za ustaleniami organu pierwszej instancji, że w okresie od stycznia do lipca 2011 r., B. W. otrzymała z pomocy społecznej, łącznie kwotę [..] zł, z czego w marcu i czerwcu były to kwoty po [...] zł i [...] zł miesięcznie

z uwzględnieniem kosztów wyjazdu z niepełnosprawnym dzieckiem na leczenie do Kliniki.

Kolegium wskazało ponadto, że po przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym, organ pierwszej instancji ustalił, że strona żyje znacznie ponad minimum socjalne i mimo trudności — jak sama wskazuje — jest w stanie sukcesywnie spłacać swoje zobowiązania.

W ocenie Kolegium, oczywistym jest, że do świadczeń rodzinnych uprawnione są jedynie osoby o niewysokich dochodach, spełniające tzw. kryterium dochodowe. Zatem sama trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń, jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" i to na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie względem wszystkich innych rodzin.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na decyzję Kolegium z dnia [..] r., B. W. powtórzyła stanowisko odwołania. Dodała, że stosowne wyjaśnienia w sprawie złożyła na etapie postępowania administracyjnego. Uważa, że niesłusznie żąda się od niej zwrotu dodatku do zasiłku rodzinnego wraz z odsetkami. Do skargi strona dołączyła, kopie odpisu skróconego aktu zgonu J. Ł. oraz wypis ze szpitala, zawierający opis stanu zdrowia H. M..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze udzielając odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i wyjaśniło, że w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji w szeroki sposób wyargumentowało swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosując zaś regułę wynikająca z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej – "P.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd administracyjny ma prawo, a nawet obowiązek dokonać z urzędu oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami.

Poczynienie powyższej uwagi jest uzasadnione, gdyż w skardze powołano zarzuty dotyczące postępowania administracyjnego już zakończonego i to winnym przedmiocie niż dotyczy to niniejszej skargi, a mianowicie zasadności zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Na obecnym etapie strona nie może skutecznie kwestionować podstaw orzeczonego nakazu zwrotu nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego. Wyjaśnić także należy, że wskazane w art. 134 P.p.s.a niezwiązanie granicami skargi nie oznacza, że sąd może czynić przedmiotem swych rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności (patrz. wyrok NSA z dnia 22 września 2011 r., sygn. I OSK 1390/10, Nr LEX nr 965187).

W przypadku dostrzeżonych wadliwości, sąd administracyjny, jak stanowi to przepis art. 135 P.p.s.a., stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Mimo braków w zakresie skutecznej argumentacji, skarga B. W. okazała się zasadna, jednakże z przyczyn dostrzeżonych z urzędu wadliwości zastosowanych przepisów postępowania administracyjnego.

Należy podkreślić, że przedmiotem sprawy, wynikającym z treści zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [..] r., jest ocena załatwienia przez organ pomocy społecznej wniosku B. W. o umorzenie kwot świadczenia nienależnie pobranego. Prawo do złożenia tego wniosku umożliwiał stronie art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Powołany wyżej przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych w swej treści zawiera kompetencje organu do załatwienia sprawy w ramach tzw. uznania administracyjnego, co daje się odkodować poprzez użyte przez ustawodawcę sformułowanie - "organ może umorzyć". W przepisie tym zawarty jest także kierunek i granice uznania administracyjnego, które należy upatrywać poprzez pryzmat badania okoliczności ustawowo określonego zwrotu - "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące rodziny". W praktyce dla dokonania właściwej oceny tego zagadnienia, powinnością organu jest rozważenie istotnie ważnych powodów mających wpływ na funkcjonowanie rodziny, tj. możliwości finansowych wnioskodawcy, posiadania przezeń dóbr materialnych. Także sytuacji życiowej wnioskodawcy, w tym stan rodzinny, wiek, stan zdrowia (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1051/09).

Należy także podkreślić, że charakter uznaniowy przedmiotowej decyzji, stawia przed organem wymagania w zakresie przekonującego uzasadnienia rozstrzygnięcia, znajdującego potwierdzenie w aktach sprawy, aby nie było dowolne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażony został pogląd, iż w szczególności decyzje odmowne (negatywne) lub częściowo odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone

i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 96/10, opubl. w LEX nr 952870).

Pogląd powyższy zasługuje na pełną akceptację, a biorąc pod uwagę przedstawiony powyżej wzorzec prawidłowych działań organu, należy uznać,

że w przedmiotowej sprawie nie zostały zachowane podstawowe zasady postępowania administracyjnego, które winny służyć realizacji normy prawa materialnego, zastosowanej przy załatwieniu wniosku B. W..

Konieczne jest w tym miejscu podkreślenie, że wydanie decyzji administracyjnej, w zgodzie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego powinno nastąpić, po zebraniu pełnego materiału dowodowego i dokonaniu subsumcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, znajdujących zastosowanie w sprawie, czyli gdy okaże się, że stan faktyczny przyjętym w sprawie jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (patrz wyrok NSA z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 619/09, opubl. w Lex nr 746099).

Organ odwoławczy powołał się w swym uzasadnieniu na obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 K.p.a.), a więc podejmowania wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, jako warunku wydania decyzji

o przekonującej treści (art. 11 K.p.a.). Kolegium wskazało też, że organ orzekający

w sprawie musi w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie

z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. Biorąc pod uwagę powyższe normy organy uznały, że doszło do wyczerpującej ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonania wnikliwej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy.

Z takim stanowiskiem organów nie sposób się zgodzić. Analizując treść zaskarżonej decyzji a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, jak również biorąc pod uwagę całokształt dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, przyjąć należy, iż nie wszystkie okoliczności sprawy, na które powoływały się w swych rozstrzygnięciach organy, zostały wyjaśnione w sposób nie budzący wątpliwości.

Trzeba mieć bowiem na względzie, że dla wyrażenia odmowy uwzględnienia wniosku, nie wystarczające jest ogólne powołanie się na to, że strona "żyje znacznie ponad kryterium minimum socjalnego", co uzasadniać miało przekonanie o tym,

że w sprawie nie występują "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące rodziny". Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego oraz decyzji organu pierwszej instancji wynika, że wnioski te wyprowadzono na podstawie wywiadu środowiskowego pracownika pomocy społecznej. Dowód ten należy uznać za wątpliwy. Biorąc pod uwagę analizę akt administracyjnych nie sposób odnaleźć dokumentu obrazującego przebieg tej czynności dowodowej, np. w postaci protokołu (art. 67 K.p.a.). Skuteczność dowodową takiego dokumentu, mogłaby stanowić o doborze właściwej argumentacji organu, jednakże w sytuacji, gdy dokument ten przybrałby jednocześnie odpowiednią formę (art. 68 K.p.a.). Zgodnie z § 1 powołanego wyżej art. 68, protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Ponadto jak stanowi to art. 68 § 2 K.p.a., protokół winien być odczytany stronie i osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół odczytać.

W szczególności dowodu tego rodzaju, co wyżej opisany, nie stanowi pismo B. W., opatrzone datą [...] r. (k. 69 akt administracyjnych), zatytułowane ścieżka postępowania w sprawie wniosku o umorzenie, rozłożenie na raty, odroczenia terminu płatności. Pismo to zawiera opis sytuacji ekonomicznej, stanu dochodów oraz stanu majątkowego wnioskodawcy i jego rodziny, lecz bez wątpienia nie stanowi dowodu na okoliczność przeprowadzonego wywiadu środowiskowego.

Jest ono jedynie dokumentem obrazującym stan faktyczny, opisany według woli wnioskodawcy i tylko przez stronę podpisanym.

Nie może również, stanowić dowodu w rozumieniu art. 67 K.p.a. i art. 68 K.p.a., pismo pracownika pomocy społecznej z dnia 12 sierpnia 2011 r. (k. 74 akt administracyjnych), gdyż w żadnej mierze nie spełnia wymogów przewidzianych dla protokołu rozprawy, a jest jedynie notatką przedstawiającą w sposób jednostronny, przez pracownika prowadzącego sprawę, relację o sytuacji B. W. i jej rodziny. Z treści uzasadnienia decyzji obu instancji, można wnioskować, że stanowisko wynikające z tego pisma stanowiło o argumentacji przemawiającej za odmową uwzględnienia wniosku B. W., jednakże nieuprawnionym byłoby uznanie, tego pisma za obrazujące przebieg wywiadu środowiskowego. Przekonanie o tym wynika z tego, że pismo pracownika pomocy społecznej nie zostało podpisane przez stronę, stosownie do art. 68 § 2 K.p.a., przy tym brak jest także na tym piśmie adnotacji, iż strona uczestniczyła w czynności dowodowej, lecz odmówiła podpisania dokumentu. Nie ma także wzmianki na tym piśmie o ewentualnych powodach odmowy podpisania dokumentu.

Braki postępowania wyjaśniającego, przedstawione w powyższych wywodach, stanowią o rozpatrzeniu sprawy przez organ pierwszej instancji w sposób naruszający przepisy procedury administracyjnej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro organ w swej argumentacji powołuje określone dowody to powinien je przeprowadzić, w sposób prawidłowy udokumentować, a następnie rzetelnie czynność tę opisać w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 K.p.a.)

Posługując się stanowiskiem orzecznictwa sądowego, wskazać należy,

że konstrukcja prawidłowego uzasadnienia decyzji powinna spełniać szereg postulatów co do treści i formy, które powinny być zróżnicowane w zależności od charakteru decyzji oraz stadium i trybu postępowania administracyjnego. W dziedzinie faktów uzasadnienie musi wyjaśniać okoliczności wskazujące na potrzebę lub konieczność wydania decyzji w danej sprawie i wobec określonych podmiotów oraz ich wpływ na treść jej rozstrzygnięcia, a w sferze prawa chodzi o wskazanie normy obowiązującej i jej znaczenia ustalonego w drodze wykładni. Uzasadnienie ma przedstawiać trzy fazy rozumowania tzn. wyjaśnienie zmierzające do ustalenia faktów, ustalenie ich znaczenia według normy prawnej oraz zastosowanie normy prawnej obowiązującej. Prawidłowe uzasadnienie winno cechować się logicznym związkiem i zgodnością z rozstrzygnięciem i jego treścią, brakiem wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem, ścisłością i dokładnością wywodów, ich zwięzłością i prostotą ujęcia oraz kompletnością motywów (patrz. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 listopada 2010r., sygn. akt III SA/Po 499/10, opubl. w LEX nr 757246).

Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone nakazy lub zakazy. Strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 grudnia 2010r., sygn. akt I SA/Po 299/10, LEX nr 754365).

Właściwa argumentacja uzasadnienia decyzji stanowi także o budowaniu zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Treść decyzji przy dostrzeżonych wątpliwościach nie stanowi o słuszności twierdzeń organów, że słuszność interesu społecznego stoi na przeszkodzie uwzględnienia słusznego interesu strony.

Dostrzeżone wady uzasadnienia decyzji dotyczą także braku wyjaśnienia, w jaki sposób organ ustalił, iż strona "żyje w sposób znacznie ponad kryterium minimum dochodu". Ogólność tego pojęcia bez wyjaśnienia, jakie wskaźniki kryją się za nim, uniemożliwiają ocenę, czy organy prawidłowo ten wzorzec zastosowały. Należało stronie wyjaśnić, istotę tego pojęcia i wskazać konkretne wielkości liczbowe, które na wartość minimum się składają oraz wskazać źródło pochodzenia tych danych.

Dla przykładu na stronie internetowej Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych (IPiSS) znajduje się syntetyczne przedstawienie wartości minimum socjalnego – wskaźnika mierzącego koszty utrzymania gospodarstw domowych, opracowanego przy wykorzystaniu metody potrzeb życiowych na miesiące tam wyszczególnione. Autorzy opracowania, przedstawionego w formie tabel wskazują, że źródło do dokonania obliczeń stanowiły Dane Departamentu Statystyki Społecznej Głównego Urzędu Statystycznego. Analizując treść informacji na stronie IPiSS można dostrzec,

że wskaźniki są zróżnicowane m.in. z uwagi na ilość członków gospodarstwa pracowniczego z uwzględnieniem, czy członkami rodziny są mężczyźni, kobiety

w wieku 25-60 lat, a także, czy w rodzinie występują dzieci starsze (DS, w wieku 13-15 lat) oraz młodsze (MS 4-6 lat). Osobną grupę stanowią gospodarstwa emeryckie.

Na podstawie tych informacji, należy wnioskować, że dane składające się na określenie minimum socjalnego konkretnej rodziny wymagają konkretyzacji, poprzez ustalenia ilości członków rodziny oraz określenia przynależności danych osób do poszczególnej kategorii (np. wiekowej czy płci). Kierując się treścią decyzji organu pierwszej instancji nie sposób przyjąć, jaka wielkość dochodu na osobę, przypisana dla rodziny B. W., stanowiła o przekonaniu organu o znacznym przekroczeniu minimum socjalnego.

Tożsame naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, należy przypisać także organowi odwoławczemu, który przyjmując za prawidłowe ustalenia faktyczne, dokonane przez organ pierwszej instancji, nie tylko naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego wyżej wskazane, ale utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji naruszył także art. 138 § 1 pkt K.p.a.

Organy ponownie rozpatrując sprawę, winny wziąć pod uwagę dostrzeżone braki w zakresie ustalenia sytuacji rodzinnej wnioskodawczyni, a także w zakresie braku precyzyjnych danych o minimum socjalnym, które posłużyły do oceny, czy strona przekracza przedmiotowe kryterium.

Odnieść się także należy do postanowienia wpisanego do protokołu rozprawy z dnia 12 kwietnia 2012 r. na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., którym orzeczono o oddaleniu wniosku dowodowego z przedłożonych przez stronę kopii aktu zgonu J. Ł. i karty informacyjnej leczenia szpitalnego syna skarżącej, dowodowy te są bowiem zbędne dla wyjaśnienia sprawy. Stwierdzić należy, że przede wszystkim z uwagi na dostrzeżone braki postępowania wyjaśniającego, nie można dokonać oceny wpływu tych dokumentów na merytoryczną zasadność stanowiska organu. Na obecnym etapie ocena tych dokumentów pozostaje w gestii organów ponownie rozpatrujących sprawę w toku postępowania administracyjnego, które winny ocenić ich przydatność dla załatwienia sprawy, przy jednoczesnym zastrzeżeniu, iż w pierwszej kolejności należy uzupełnić zakres postępowania dowodowego, który został wyżej wyeksponowany.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 i art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzająca (pkt I wyroku). Orzeczenie w pkt II wyroku, oparte zostało na przepisie art. 152 tej samej ustawy.