Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 159/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2013-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 40 ust. 2 i 3, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Marta Bieniek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Wójta Gminy Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] o odmowie przyznania J. S. zasiłku celowego w miesiącu wrześniu na pokrycie kosztów związanych z remontem budynku mieszkalnego.

Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

W dniu 6 września 2012r. J. S. złożył w siedzibie organu I instancji wniosek o udzielenie pomocy finansowej do wysokości 20 tys. na remont budynku mieszkalnego stanowiącego jego własność, położonego w miejscowości [...] , który został uszkodzony podczas huraganu w dniach 6 i 7 sierpień 2012r.

Organ I instancji, odmawiając przyznania żądanego zasiłku celowego z tytułu katastrofy naturalnej wskazał, że wskutek frontu burzowego, który miał miejsce w nocy z 6 na 7 sierpnia 2012r. uszkodzony został budynek mieszkalny J. S. Zgodnie z protokołem Gminnej Komisji do szacowania szkód powstałych w wyniku zdarzenia , szkody w budynku mieszkalnym oszacowano na kwotę 4.247,84zł. Decyzją z dnia 14 sierpnia 2012r. ( organ błędnie podaje datę 1.08.212r.) Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej przyznał J. S. zasiłek celowy w wysokości 6.000zł przeznaczony dla osób najbardziej poszkodowanych w wyniku frontu burzowego. Z kwoty tej 2.000zł zostało wykorzystane na materiały zabezpieczające dom przed dalszym zniszczeniem, natomiast 4.000zł na zakup materiałów budowlanych niezbędnych do przeprowadzenia naprawy uszkodzonego budynku mieszkalnego. Organ wskazał, że J. S. przedstawił faktury na kwotę 12.384,63zł, to jednak kwota przyznanej pomocy nie mogła być wyższa od określonej w arkuszu kalkulacyjnym szkód spowodowanych huraganem.

W podstawie prawnej decyzji powołano, art. 104 i art. 108 k.p.a oraz art. 40, art. 106, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), art. 104 k.p.a. oraz Zasady Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 2012r. w sprawie udzielania ze środków rezerwy celowej budżetu Państwa na przeciwdziałanie i usuwanie klęski żywiołowej, mających miejsce w 2012r.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że kwotę 6.000zł otrzymał jako zasiłek dla najbardziej poszkodowanych, a szkody w budynku były wyższe od stwierdzonych przez komisje. Zdaniem skarżącego, szkoda jakiej uległ dach budynku, została przez rzeczoznawcę majątkowego sporządzającego opinię na zlecenie Gminnej Komisji do szacowania szkód błędnie wyliczona t.j. niedoszacowana. Zdaniem skarżącego świadczy o tym fakt, że do chwili złożenia drugiego wniosku wydatkował na usunięcie szkód ponad 12.000zł i nadal zachodzi konieczność wykonania dalszych kosztownych prac i remontów. Wskazał ponadto, że dom w Wawrzeńczycach jest jedynym domem mieszkalnym, który zabezpiecza potrzeby mieszkaniowe jego rodziny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, podzieliło w całości ustalenia faktyczne i rozważania prawne organu I instancji.

Podkreślono przy tym, że pomoc nie może przekraczać wysokości szkód wyrządzonych żywiołem w budynku lub lokalu mieszkalnym. Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 11 sierpnia 2012r. komisja powołana Zarządzeniem Wójta Gminy dokonała lustracji posesji J. S., w karcie oszacowania strat wykazano, że konstrukcja dachu budynku mieszkalnego została uszkodzona na skutek przesunięcia o 10 cm, zerwane zastało poszycie dachowe w ilości 15 płyt falistych i uszkodzona została ściana szczytowa na powierzchni 15 m2. Straty w budynku mieszkalnym zostały oszacowane na kwotę 4.237,84zł, natomiast straty w stodole drewnianej na kwotę 1.718,62zł. Łączna wysokość szkód wyniosła 5.959,46zł.

Organ wskazał, że decyzją z dnia 14 sierpnia 2012r. J. S. otrzymał bezzwrotny zasiłek celowy w wysokości 6.000zł, a następnie 6 września 2012r. wystąpił z kolejnym wnioskiem o przyznanie pomocy społecznej w wysokości do 20.000zł.

Organ odwoławczy utrzymując decyzję organu pierwszej instancji w mocy, wskazał, że jak wynika z akt sprawy skarżący przezwyciężył szkody spowodowane huraganem i wraz z pięcioosobową rodziną mieszka w przedmiotowym domu mieszkalnym co wskazuje, że stan techniczny domu jest dobry i nie zagraża bezpieczeństwu mieszkańców. Organ wskazał, że skarżący wyburzył uszkodzoną ścianę szczytową i wybudował nową z pustaka siporex, naprawił konstrukcję dachu, cały dach został odeskowany i pokryty gontem bitumicznym. Skarżący rozliczył się fakturami z otrzymanego zasiłku celowego, przedstawiając rachunki na kwotę 12.384,63zł, a więc na kwotę przewyższającą wysokość oszacowanych strat określonych przez komisję gminną. Dodatkowo organ wskazał, że jak wynika z oceny rzeczoznawcy majątkowego sporządzonej na potrzeby postępowania dom skarżącego znajdował się na liście, w których straty spowodowane huraganem były niższe od 20.000zł.

Organ wskazał przy tym, że zasiłki na remont i odbudowę mają na celu umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, a J. S. nie może oczekiwać pomocy finansowej w wysokości całych wydatków jakie poniósł w związku z wymianą pokrycia całego dachu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. S. zarzucił organom, że zarówno kwota, na jaką Gminna Komisja oszacowała zaistniałe szkody, jak i kwota wypłacona tytułem zasiłku celowego są rażąco zaniżone w stosunku do rozmiarów rzeczywistej szkody. Skarżący wskazał, że we własnym zakresie dokonał napraw powstałych zniszczeń, przy czym kwota 10.000zł stanowiła pożyczkę zaciągniętą w banku, ponadto zdaniem skarżącego koniecznym jest podjęcie dalszych działań remontowych, z czym wiążą się dalsze nakłady finansowe, które skarżący szacuje na ponad 20.000zł.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie wydanych w niniejszej sprawie decyzji organu I i II instancji i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego. Zatem podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w badanej sprawie były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie u.p.s. Zgodnie z art. 40 ust. 2 i 3 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Treść tego przepisu wskazuje zatem jednoznacznie, iż finansowe wsparcie udzielane na jego podstawie nie jest skierowane bezwzględnie do wszystkich osób, które doznały uszczerbku w wyniku zdarzeń losowych oraz w takim rozmiarze jak tego żądają.

Adresatem tej decyzji mogą być tylko osoby znajdujące się w trudnych sytuacjach życiowych, w tym także w sytuacjach wynikłych ze zdarzeń losowych, czy klęsk żywiołowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nadto, co uznać trzeba także za istotne, celem tego wsparcia nie jest pełna rekompensata z tytułu trudności życiowych, czy poniesionych strat lecz wyłącznie umożliwienie zaspokojenia niezbędnych potrzeb i powrotu do życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Istota działań pomocy społecznej polega bowiem na tym, że udzielana w jej ramach pomoc ma wyłącznie charakter pomocniczy. W rzeczywistości oznacza to, iż pomoc ta ma tylko uzupełniać środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej i łączyć się musi z współdziałaniem z jego strony, zmierzającym do przezwyciężenia powstałych trudności życiowych. Osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może zostać jej przyznana.

W tych warunkach nie można zgodzić się ze skarżącym, który utożsamia swoje żądanie z bezwzględnym obowiązkiem pokrycia przez organ poniesionej przez niego z tytułu huraganu szkody w całości, a nawet w kwocie przekraczającej wartość szkody, albowiem we wniosku o przyznanie pomocy skarżący domagał się kwoty do 20.000zł, natomiast w skardze wskazuje już na potrzeby przewyższające tą kwotę.

Pamiętać należy, iż regulacja prawna związana z udzielaniem pomocy osobom w trudnych sytuacjach życiowych, w tym także osobom, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej zawarta, została w ustawie o pomocy społecznej, co nie pozwala na udzielanie poszczególnych form pomocy bez zwrócenia uwagi na zasadnicze cele tej ustawy zawarte w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. i utożsamiania wsparcia udzielanego ze środków publicznych z odszkodowaniem za straty majątkowe.

Oceniając pod tym kątem zaskarżone rozstrzygnięcie, najważniejszą okolicznością jest to, że ostateczną decyzją Wójta Gminy z dnia [...] przyznano skarżącemu zasiłek celowy na pokrycie kosztów remontu budynku mieszkalnego, który uległ zniszczeniu w wyniku klęski żywiołowej w sierpniu 2012 r. w kwocie 6.000, zł. Na taką bowiem kwotę zostały oszacowane poniesione przez skarżącego w wyniku huraganu szkody, na których pokrycie przewidziano dotacje ze Skarbu Państwa, udzielane obywatelom za pośrednictwem jednostek samorządu terytorialnego. Istotne przy tym jest, iż z dokonanym na tę kwotę szacunkiem strat skarżący się zgodził nie wnosząc od wydanej decyzji odwołania. Oznacza to tym samym, iż skarżący wykorzystał swoje prawo żądania przyznania pomocy na usunięcie skutków klęski żywiołowej. Skutki te bowiem zostały usunięte. Skarżący rozliczył się z przyznanej mu pomocy, a wykonane za przyznane środki prace remontowe przywróciły możliwość wykorzystywania budynku na cele mieszkaniowe. Tym samym brak jest podstaw do udzielenia pomocy finansowej na usunięcie usterek budynku już po dokonaniu przez stronę jego naprawy. Bezspornym bowiem jest, na co położył nacisk organ odwoławczy, iż potrzeby mieszkaniowe zostały już zaspokojone, a okoliczność ta przesądza o braku możliwości przyznania kolejny raz zasiłku celowego na dalsze prace remontowe.

Zatem przyjmując nawet, iż budynek mieszkalny skarżącego wymaga wykonania dodatkowych prac remontowych, to żądanie wsparcia na pokrycie wszystkich szkód powstałych w budynku byłoby sprzeczne z celem pomocy społecznej, jakim jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin ubiegających się o świadczenie. Jak już wskazano świadczenia z pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowawczego i nie mogą być traktowane jako kompleksowa rekompensata za straty spowodowane klęską żywiołową. Pomoc społeczna finansowana jest ze środków publicznych, a zatem obowiązek udzielania świadczeń z pomocy społecznej powinien obejmować jedynie te osoby lub rodziny, które takiej pomocy rzeczywiście potrzebują. Skarżący oraz członkowie jego rodziny w dacie złożenia kolejnego wniosku do takich osób nie mogli zostać zaliczeni, głównie z tej przyczyny, iż mieli zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.

Nadto należy zauważyć, że skarżący zarówno w odwołaniu jak i później w skardze podnosi okoliczność, że prac remontowych dokonał dzięki zaciągniętej pożyczce w banku, a więc brał pod uwagę własne możliwości finansowe w jej spłacie. Należy w tym miejscu wskazać, że jak wynika z protokołu oszacowania strat jakie poniósł skarżący komisja wskazała na konieczność wymiany pokrycia dachu na 15m2 oraz wymiany ściany szczytowej. Jak wynika natomiast zarówno z umowy kredytowej, jak również z przedłożonych faktur i dodatkowych oględzin dokonanych przez organ pierwszej instancji skarżący dokonał wymiany całego dachu kryjąc dom gontem bitumicznym, jak również zakupił i wykonał całe orynnowanie domu w sytuacji, gdy w aktach sprawy jak również w wyjaśnieniach skarżącego brak informacji, aby taka szkoda powstała w budynku skarżącego. Dowodzi to, że skarżący wykorzystując swoje możliwości dokonał dodatkowych prac w swoim domu nie związanych bezpośrednio z koniecznością usuwania szkód powstałych w wyniku klęski jaka go spotkała.

Konkludując, w ocenie Sądu orzekające w sprawie organy uwzględniły zasady zawarte w u.p.s., a w szczególności tę, iż celem wsparcia w ramach pomocy społecznej nie jest pełna rekompensata z tytułu trudności życiowych czy poniesionych strat lecz wyłącznie umożliwienie zaspokojenia niezbędnych potrzeb i powrotu do życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Należy wskazać, że wbrew stanowisku skarżącego pomoc społeczna nie jest przyznawana zawsze w przypadku wystąpienia szkód będących efektem zdarzeń wyjątkowych, jak również nie musi być przyznana w wysokości określonej przez osobę wnioskującą. Pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, środki te nie stanowią całkowitego odszkodowania za szkody powstałe w wyniku zdarzeń wyjątkowych takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 stycznia 2012r. w sprawie I OSK 2438/11. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku sygn. akt I SA/Wa 272/07 z dnia 17 maja 2007r. wskazał, że z uwagi na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych skarżącego brak podstaw by uznać, że organy pomocy społecznej odmawiając przyznania mu żądanego zasiłku celowego przekroczyły zakres uznania administracyjnego. Zadaniem pomocy społecznej nie jest zaspokajanie wszystkich potrzeb i oczekiwań osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.