Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 239/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2000 nr 106 poz 1126
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Cisek-sprawozdawca Sędziowie: Sędzia NSA Halina Kremis Asesor WSA Alicja Palus Protokolant Izabela Krajewska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. i J. K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 25 marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowolnej modernizacji instalacji elektrycznej dokonanej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym w M. przy ul. S. 3; ODDALA SKARGĘ.


UZASADNIENIE

W toku wszczętego na wniosek Państwa D. i J. K. postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej modernizacji instalacji elektrycznej dokonanej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym przy ul. S. 3 w M. służby nadzoru budowlanego ustaliły, że w roku 1997 Zakład A S.A. dokonał sprawdzenia instalacji elektrycznej w przedmiotowym budynku. W trakcie kontroli stwierdzono, że instalacja zagraża porażeniem i pożarem w skutek awarii sieci wewnętrznej obiektu. Wobec powyższych ustaleń Zakład A zalecił współwłaścicielom powyższego obiektu usunięcie awarii i wznowienie dopływu energii elektrycznej do budynku. W związku z wystąpieniami Pana J. K. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. przeprowadził oględziny przedmiotowego budynku z udziałem właścicieli i przedstawicieli dostawcy energii elektrycznej, w trakcie których ustalono, że zakres wykonanych robót to wypełnienie zaleceń Zakładu A, udzielonych właścicielom budynku. Organ l instancji stwierdził, iż zakres wykonanych prac to bieżąca konserwacja instalacji elektrycznej, mająca na celu jej bezpieczne i właściwe użytkowanie, nie stanowiąca robót budowlanych w rozumieniu art.: 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zmianami).

W konsekwencji powyższych ustaleń organ l instancji decyzją z dnia 9 lutego 2004r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej modernizacji instalacji elektrycznej dokonanej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym przy ul. S. 3 w M. przez jego ówczesnych właścicieli: Pana J. K., L. W., K. K.

W ustawowo zakreślonym terminie decyzja została zakwestionowana przez Państwa D. i J. K., którzy zarzucili organowi ją wydającemu "błędy w ustalenia faktycznych, rażące naruszenie przepisów KPA prawa materialnego oraz wiele uchybień prawnych i merytorycznych, brak kompetencji, dobrej woli, podważanie władnych Organów i Instytucji Państwowych w powyższej sprawie". Na dowód powyższego Skarżący przytaczają obszerną korespondencję pomiędzy zainteresowanymi a właściwymi organami.

Na podstawie analizy materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie oraz w oparciu o przepisy obowiązującego prawa, organ II instancji, po rozpatrzeniu odwołania, stwierdził, że rozstrzygnięcie organu l instancji zostało wydane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

Zgodnie z generalną zasadą prawa budowlanego określoną w art.: 28 cyt. ustawy roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art.: 29 i art.: 30.

Jak ustalił organ l instancji w trakcie przeprowadzone postępowania, wykonane przez współwłaścicieli ww. budynku prace, przeprowadzone były w związku z zaleceniami Zakładu A S.A., a ich celem było wyeliminowanie zaistniałego zagrożenia. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, organ odwoławczy podziela opinię Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M., że wykonane prace były związane z bieżącą konserwacją instalacji elektrycznej, która w świetle przepisów prawa budowlanego, nie wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Uwzględniając uregulowania zawarte w ustawie Prawo budowlane należy stwierdzić, iż przeprowadzona modernizacja była związana z utrzymaniem w należytym stanie instalacji elektrycznej wewnątrz budynku. Wobec powyższego postępowanie w zakresie samowolnej modernizacji instalacji elektrycznej dokonanej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym przy ul. S. 3 w M. stało się bezprzedmiotowe.

Odpowiadając na wniesione odwołanie zwrócono uwagę Skarżących na przepisy rozdziału 6 ustawy Prawo budowlane, które zobowiązują właścicieli obiektów do utrzymywania obiektu w należytym stanie technicznym i estetycznym.

W tym miejscu organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany to podkreślenia, iż w świetle art.: 70 "właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu budowlanego, na którym spoczywają obowiązki w zakresie napraw, określone w przepisach odrębnych lub w umowach, są obowiązani w czasie lub bezpośrednio po przeprowadzonej kontroli stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, usunąć stwierdzone uszkodzenia oraz uzupełnić braki, które mogłyby spowodować zagrożenie życia lud zdrowia ludzi bezpieczeństwa mienia lub środowiska, a w szczególności katastrofę budowlaną pożar, wybuch, porażenie prądem elektrycznym lub zatrucie gazem". Analizując materiał dowodowy oraz argumenty podniesione w

odwołaniu organ II instancji nie może zgodzić się z argumentacją Skarżących, bowiem w ocenie tegoż organu, przytoczone przez nich zarzuty nie zostały skutecznie dowiedzione.

Dokonane ustalenia doprowadziły organy nadzoru budowlanego do wniosku, iż przedmiotowe prace nie naruszały uregulowań zawartych w obowiązującym Prawie budowlanym (przeciwnie - stanowiły realizacje dyspozycji zawartych w przepisach dotyczących utrzymywania obiektów budowlanych), w związku z czym postępowanie tych organów stało się bezprzedmiotowe.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 105 § 1 KPA, gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, organ administracyjny wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a tak było w powyższym przypadku, wobec tego nie można wydać orzeczenia załatwiającego sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Umorzenie postępowania traktowane jest jako środek ostateczny, niweczący dotychczasowe wyniki postępowania. Zamyka ono drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stroni kończy bieg postępowania w określonej instancji administracyjnej, stanowiąc załatwienie sprawy w "inny sposób" w rozumieniu art. 104 Kpa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracji D. i J. K. zarzucili, iż organy nadzoru budowlanego podjęły wadliwe rozstrzygnięcia.

Zarzucają, że sąsiedzi wykonali samowolnie roboty budowlane polegające na przebudowie instalacji elektrycznej umożliwiającą samowolną zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na warsztat ślusarski prowadzony przez J. Klimkowskiego (zasilania maszyn). Wskazują oni, że w odwołaniu skierowanym do D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. w sposób dobitny udowodnili rażące błędy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M., który akceptował działania niezgodne z prawem i z obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego. Wskazują nadto, że złożyli do właściwych organów zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa z wnioskiem o wszczęcie postępowania karnego.

Wskazali oni, że z uzasadnienia decyzji organu II instancji jasno wynika, iż powielono rażące błędy organu l instancji i napisano po prostu nieprawdę. Nie jest prawdą że postępowanie w przedmiotowej sprawie (rozstrzygnięcie) zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zarzucają skarżący, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie przed obydwoma instancjami zostało przeprowadzone z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych m.in. w przepisie art. 7 i art. 77 KPA. Kwestionują ustalenia obu organów nadzoru budowlanego, że roboty budowlane w sprawie przebudowy instalacji elektrycznej związane były z bieżącą konserwacją instalacji elektrycznej i, że przeprowadzona modernizacja (przebudowa) była związana z utrzymaniem w należytym stanie instalacji elektrycznej wewnątrz budynku.

Precyzując zarzuty wskazali, że sprawa samowolnej modernizacji instalacji elektrycznej (robót budowlanych) dokonanej na zewnątrz budynku mieszkalnego wielorodzinnego oraz na zewnątrz budynku gospodarczego (części dotyczącej J. K.) zmierzało do samowolnej zmiany sposobu użytkowania jednego z pomieszczeń budynku gospodarczego, zlokalizowanego w M. przy ul. S. 3, na warsztat ślusarski prowadzony przez J. K.

W opinii skarżących organy l i II instancji mijają się z prawdą a przeprowadzone roboty budowlane na które wymagane jest pozwolenie na budowę (zob. art. 28) oznacza to, że powyższe działanie jest "samowolą budowlaną", pojecie to oznacza przeprowadzenie robót budowlanych niezgodnie z obowiązującymi przepisami.

W ocenie skarżących jest faktem bezspornym, iż J. K. przedsiębiorca, prowadzący warsztat ślusarski, wykonał roboty budowlane wraz z innymi osobami w 1997 r., po kradzieży energii elektrycznej do zasilania urządzeń znajdujących się w części budynku gospodarczego, w stosunku do którego dokonano wspomnianej wyżej samowolnej zmiany sposobu użytkowania pomieszczenia w budynku gospodarczym, czym dopuścił się samowoli budowlanej t.j. czynu z art. 90 Prawa budowlanego. Wspomniane roboty budowlane polegały na montażu instalacji trójfazowej, która nie była nigdy zaprojektowana dla obiektu mieszkalnego i obiektu budynku gospodarczego. Zwiększono również

główne zabezpieczenie instalacji elektrycznej, co związano było z powstaniem instalacji trójfazowej. Przeprowadzono również linię elektryczną nadpowietrzną z obiektu mieszkalnego do budynku gospodarczego, samowolnie zmienionego w warsztat ślusarski prowadzony przez J. K. od 1997 r. do chwili obecnej.

Nie jest prawdą, w opinii skarżących, że jak to ustalił organ II instancji po rozpatrzeniu odwołania, iż roboty budowlane opisane powyżej były wykonane w związku z zaleceniami Zakładu A S. A., a ich celem było wyeliminowanie zaistniałego zagrożenia; że wykonane prace były związane z bieżącą konserwacją instalacji elektrycznej, która w świetle przepisów Prawa budowlanego, nie wymagał uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Opisana prawda jest faktem i dowodem, jak sprawcy, którzy dopuścili się czynów zagrożonych karą wykonując roboty budowlane bez wymaganego pozwolenia, zmierzali do osiągnięcia legalnego stanu, pomijając tryb postępowania przewidziany obowiązującymi przepisami prawa. W konkluzji skarżący zarzucili organom nadzoru budowlanego nie wzięcie pod uwagę wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności w postępowaniu wyjaśniającym, zwłaszcza gdy strona powołuje się na te okoliczności, co skutkować winno uchyleniem decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 7, 77 § 1 KPA.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –

Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), a także na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Z kolei art. 147 § 1 przywoływanej wyżej ustawy procesowej upoważnia Sąd, który uwzględnia skargę na uchwałę lub akt, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeśli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania jej prawidłowości. Zasadnie organ odwoławczy przyjął, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania w sprawie samowolnej przebudowy sieci elektrycznej w budynku przy ul. S. 3 była prawidłowa, wobec nie stwierdzenia faktu powoływanej przez skarżących samowoli budowlanej.

Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd miał na względzie, że zgodnie ogólną regułą obowiązującą w Prawie budowlanym, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.(art. 28 Prawa budowlanego). Wyjątki od powyższej reguły zostały enumeratywnie wyliczone w powoływanych przepisach art. 29-31 tejże ustawy. W przepisie art. 29 Prawa budowlanego wymieniono kategorie obiektów i robót budowlanych, dla realizacji których zbędne jest pozwolenie na budowę. W przepisie art. 30 prawa budowlanego wyliczono enumeratywnie przypadki, w których dla realizacji określonych robót i obiektów budowlanych konieczne jest zgłoszenie ich

właściwemu organowi. W ostatnim z przytaczanych przepisów – art. 31 Prawa budowlanego wyliczono przypadki, w których nie wymaga pozwolenia rozbiórka,

Jeżeli określona kategoria robót lub obiektów budowlanych wymaga pozwolenia na budowę lub zgłoszenia podjęcie robót bez takiego pozwolenia (lub zgłoszenia) skutkować może – zgodnie z przepisem art. 48 Prawa budowlanego- nakazaniem rozbiórki całego obiektu lub jego części (wyjątki od tej reguły zawrto w ust. 2 i nast. powoływanego przepisu). Niezależnie od powyższego osoba która realizuje wspomniane roboty bez koniecznego pozwolenia na budowę (lub zgłoszenia może się narazić na odpowiedzialność karną przewidzianą w przepisie art. 90 Prawa budowlanego.

Zgodnie z przywoływanym wyżej przepisem art. 29. ust. 1 pkt 20 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa: przyłączy do budynków: elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych. Jeżeli pozwolenia na budowę nie wymaga budowa przyłączy elektroenergetycznych, to tym bardziej takiego pozwolenia nie wymaga ich remont. Zresztą w ust. 2 powoływanego przepisu postanowiono, że pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na remoncie istniejących obiektów budowlanych, z wyjątkiem obiektów wpisanych do rejestru zabytków, jeżeli nie obejmuje on zmiany lub wymiany elementów konstrukcyjnych obiektu i instalacji gazowych, z zastrzeżeniem pkt 2, albo zabezpieczenia przed wpływami eksploatacji górniczej lub powodzią.

Jak wynika z dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego budowa wspomnianych przyłączy wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Takiego zgłoszenia nie wymaga jednak remont wspomnianych przyłączeń.

Jak wynika z pism Zakładu A S.A. (znajdujących się w aktach sprawy) w dniu 3 października 1997 r. dokonano sprawdzenia technicznego instalacji elektrycznej w budynku przy ul. S. 3, w którym mieszkają skarżąca. Kontrola ta wykazała, że instalacja ta nie spełnia wymogów PBUE i stwarza ona zagrożenie porażeniowe i pożarowe. W związku z powyższym spisano stosowny protokół i wydano właścicielom budynku odpowiednie zalecenia zgodne z Zarządzeniem Ministra Energetyki i Energii Atomowej z dnia 3 maja 1978 r. w

sprawie warunków dostarczania energii elektrycznej (MP nr 16, poz. 55). Powyższe zalecenia techniczne zostały zrealizowane w części wspólnej oraz w części

dotyczących poszczególnych odbiorców (z wyjątkiem udziału należącego do skarżących). Należy zważyć, iż w aktach sprawy znajduje się również wyrok Sądu Rejonowego w Trzebnicy - Wydział I Cywilny, z dnia 18 lutego 2000 r. (sygn. akt I C 22/00) mocą którego oddalono powództwo J. i D. K. przeciwko Pogotowiu Energetycznemu w M. oraz Zakładowi A S.A. o przywrócenie do stanu poprzedniego instalacji elektroenergetycznej z istniejącą siecią poprzez ponowne podłączenie tejże sieci do układów pomiarowych (liczników).

Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 7 stycznia 2003 r. (sygn. akt II SA/Wr4 883/2000) stwierdził nieważność decyzji D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie samowolnego zainstalowania pieca centralnego ogrzewania, modernizacji instalacji elektrycznej oraz rozpoczęcia budowy budynku. Przyczyną takiego rozstrzygnięcia NSA były uchybienia proceduralne, których dopuściły się organy nadzoru budowlanego. Kolejne postępowania administracyjne prowadzone zarówno przez organ I instancji jaki organ odwoławczy wyeliminowały wskazywane im uchybienia i doszło do ostatecznie do wydania decyzji przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 lutego 2004 r. (nr [...]) o umorzeniu postępowania w sprawie samowolnej modernizacji instalacji elektrycznej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w M., przy ul. S. 3. Decyzja ta została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 25 marca 2004 r. (nr [...]).

Powyższe decyzje mają, jak już wskazano wyżej uzasadnienie w przepisach materialnoprawnych Prawa budowlanego. Nie można również kwestionować poprawności przeprowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania administracyjnego.

Postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie przeprowadzone zostało przez organ odwoławczy, jak i organ I instancji, z zachowaniem reguł

proceduralnych opisanych w art. 7, art. 9 i art. 77 KPA. Zgodnie z wyrażoną w art. 7 KPA zasadą prawdy obiektywnej organ prowadzący postępowanie ma obowiązek

zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Organ prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany do wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a swoje stanowisko winien uzasadnić w sposób przewidziany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Przy czym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w rozumieniu art. 7 KPA obejmuje również ustalenie przez organ administracji treści rzeczywistego żądania strony. Ciążący na organie administracji państwowej obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy dotyczy w szczególności sytuacji widocznej nieumiejętności formułowania przez stronę wniosków (zob. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 1986 r., SA/KA 22/86, GAP 1988, nr 11, s. 45).

Z ustalonego w orzecznictwie stanowiska wynika, iż obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, którym jest ten organ związany. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Jeśli organ administracji ma wątpliwości co do treści żądania - obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności mających na celu wyjaśnienie treści żądania strony. Zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi w przepisach art. 63, 65, 128 i 140 KPA, jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Nie można jednak przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie. O tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie uregulowania zawarte w przepisach art. 7-9 KPA, powinien zwrócić się do strony o

zajęcie jednoznacznego stanowiska (zob. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r., I SA 2188/00, LEX nr 81741).

Zgodnie zaś z zasadą, określoną w art. 9 KPA, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zakres obowiązku pierwszej normy prawnej, wyrażonej w tym przepisie, wyznaczony jest kryterium podmiotowym oraz kryterium przedmiotowym. Podmiotem uprawnionym jest strona, przy czym organ obowiązany jest z urzędu udzielać informacji stronie. Bierność organu w tym zakresie stanowi naruszenie prawa.

Zakres przedmiotowy udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych dotyczy praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ obowiązany jest w szczególności udzielić całokształtu informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej, a zatem o stanie faktycznym założonym w normie prawa materialnego, z którego ustaleniem wiążą się określone następstwa prawne, korzystne lub niekorzystne dla pozytywnego załatwienia sprawy. Przy czym nie można uznać za realizację tego obowiązku odesłanie strony do przepisów prawa, ale wskazanie na ich zastosowanie w sprawie, np. przedstawienie okoliczności faktycznych, których udowodnienie przesądza pozytywnie załatwienie sprawy. W wyroku z dnia 23 lipca 1992 r. (III ARN 40/92, nie publ.) Sąd Najwyższy przyjął, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet tylko ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie

jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie z art. 1 Konstytucji sposób rozumienia art. 9 KPA

Należyte spełnienie przez organ administracji obowiązku wynikającego z art. 9 KPA, nie zawsze będzie polegało tylko na udzieleniu stronie wyczerpującej informacji, w sytuacji bowiem, gdy z zachowania strony, jej rozwoju psychicznego, czy stanu zdrowia wynika, że informacja do strony nie dotarła, konieczne jest podjecie wszelkich dostępnych środków, które spowodują przyjęcie informacji przez taką stronę (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1992 r., SA/Gd 1806/92, nie publ.).

Naruszenie zasady, wyrażonej w art. 9 KPA, przejawia się w nienależytym udzielenie informacji, przez udzielenie informacji niejasnej lub udzielenie informacji niewyczerpującej, tj. takiej, która pomija okoliczności faktyczne lub prawne, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy. Skutki prawne udzielenia nieprawidłowej informacji nie powinny obciążać strony.

Obowiązek organu administracji publicznej czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielania w tym celu niezbędnych wskazówek i wyjaśnień, nie może ograniczyć się wyłącznie do informacji o przepisie prawa, lecz musi również podać niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody. W pewnym zakresie organ jest więc powołany do roli doradcy i obrońcy interesów uczestników postępowania (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 3, s. 67). Organ obowiązany jest z urzędu udzielać stronie i innym uczestnikom postępowania informacji prawnej. Bezczynność organu stanowi naruszenie prawa.

Zasada, zawarta w art. 77 § 1 KPA, zobowiązuje organ administracji publicznej do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 KPA), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (powołany wyżej art. 77 § 1 KPA), a więc przy

podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.

Tak więc niewadliwe ustalenie przez organy obu instancji, iż w rozpatrywanej sprawie nie mieliśmy do czynienia z samowolą budowlaną uzasadniało, ze względu na bezprzedmiotowość tego postępowania, umorzenia tegoż postępowania na podstawie przepisu art. 105 KPA.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -oddalił skargę