Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1386/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par 3 ust. 1 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędziowie NSA Janusz Drachal (spr.) del. WSA Dorota Wdowiak Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 18 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 marca 2011 r. sygn. akt III SA/Po 90/11 w sprawie ze skargi P. U. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę P. U. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek (sygn. akt III SA/Po 90/11).

Ze stanu faktycznego ustalonego przez Sąd I instancji wynika, że P. U. wnioskiem z dnia 24 lutego 2009 r. zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek, które zostały niezapłacone w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Uzasadniając swoją prośbę wskazał na trudną sytuacją finansową oraz pogarszający się stan zdrowia. Podał ponadto, że zadłużenie jest wynikiem zaniedbania i niezakończenia w odpowiednim czasie działalności gospodarczej (płatnik prowadził działalność gospodarczą w okresie od 20 grudnia 1997 r. do 15 maja 2006 r., na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej). P. U. złożył w organie szereg dokumentów określających status prawny jego firmy oraz potwierdzających stan faktyczny dotyczący sytuacji finansowej oraz rodzinnej (m. in. decyzje o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, deklaracje PIT, oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, zaświadczenia o leczeniu).

Decyzją z dnia 20 kwietnia 2009 r. podpisaną przez zastępcę Kierownika Oddziału ZUS we W. działającego w imieniu Prezesa ZUS odmówiono P. U. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy w łącznej kwocie 97 941,76 zł.

Prezes ZUS po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 26 czerwca 2009 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 22 października 2009 r. (sygn. akt III SA/Po 661/09) stwierdził nieważność wspomnianej wyżej decyzji Prezesa ZUS wskazując, że organem właściwym do jej wydania był Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie jego Prezes.

W związku z powyższym orzeczeniem Sądu Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 18 marca 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 kwietnia 2009 r. Powołując się na przepisy, będące podstawą umorzenia należności tj. art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm., dalej jako u.s.u.s.) organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające umorzenie należności. ZUS podał, że ustalono członków rodziny, na których ewentualnie można przenieść odpowiedzialność za zobowiązania jako na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, ze zm.) Ordynacji podatkowej. Nie można także stwierdzić, by nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności. Płatnik prowadząc działalność gospodarczą wykazywał przychód, który po odjęciu kosztów nie wskazywał, by ponosił on stratę. Mając to na względzie organ stwierdził, że brak dyscypliny płatniczej był świadomym i celowym działaniem płatnika. Rozważając istnienie w niniejszej sprawie przesłanek z pkt. 5 i 6 art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ rentowy wskazał, że należności z tytułu nieopłaconych składek zostały skierowane do przymusowego dochodzenia do Naczelnika Urzędu Skarbowego. Należności były egzekwowane sukcesywnie, lecz Naczelnik przekazał w dniu 2 listopada 2006 r. jedynie 1 565,17 zł. na poczet należności, jednocześnie postanowieniem z dnia 4 marca 2009 r. postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z uwagi na bezskuteczność. Zakład zaznaczył, że przed wydaniem przedmiotowego postanowienia, płatnik w dniu 16 lutego 2009 r. uregulował koszty egzekucyjne należne Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w wysokości 917,40 zł. W trakcie prowadzenia postępowania wyjaśniającego ustalono, iż wnioskodawca posiada rachunek bankowy w L. S.A., który został zajęty na podstawie tytułów wykonawczych, jak również dokonano zajęcia wierzytelności w Urzędzie Skarbowym, którą była nadpłata z tytułu podatku dochodowego. Organ stwierdził ponadto, że fakt podjęcia przez zobowiązanego pracy umożliwia prowadzenie skutecznego postępowania egzekucyjnego w formie zajęcia wynagrodzenia. Zatem nie ma podstaw do umorzenia należności w oparciu o pkt 6 powołanego przepisu, bowiem na tym etapie postępowania oczywiste jest, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne.

Od powyższej decyzji P. U. wniósł skargę.

WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 lipca 2010 r. (sygn. akt III SA/Po 323/10) uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, że organ odwoławczy nie uwzględnił i nie ocenił należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, naruszając art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.), a wskazane uchybienia, w ocenie Sądu, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem spowodowały, że zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli sądu w zakresie ustalenia przesłanek umorzenia wskazanych w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365). Sąd zobowiązał organ rentowy do zbadania, czy występują w sprawie okoliczności stanowiące uzasadniony przypadek pozwalający na umorzenie zobowiązań z tytułu zaległych składek, o którym mowa w art. 28 ust 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto nakazał ustalić w sposób wnikliwy i rzetelny możliwości płatnicze skarżącego, z uwzględnieniem m.in. jego trudnej sytuacji życiowej, przewlekłej choroby, wydatków związanych z leczeniem, mając przy tym na uwadze wysoką kwotę zaległej należności.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 kwietnia 2009 r. Organ ponownie przeanalizował dokumentację zebraną w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności pod kątem przesłanek zawartych w obowiązujących przepisach prawa. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3 a. Następnie podał, co ustawodawca rozumie pod pojęciem całkowitej nieściągalności, cytując art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Odnosząc się do kolejnych przesłanek "całkowitej nieściągalności" ZUS stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 i 2. W sprawie ustalono bowiem członków rodziny, na których ewentualnie można przenieść odpowiedzialność za zobowiązania na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. W odniesieniu do pkt 3 powyższego artykułu zdaniem organu rentowego nie można stwierdzić, że nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności. Płatnik prowadząc działalność gospodarczą wykazywał przychód, który po odjęciu kosztów nie wskazywał, by ponosił on notorycznie stratę. Rodzaj działalności (usługi ogólnobudowlane) wskazuje, że wysokość przychodu mogła być zróżnicowana w ciągu roku i wykazywać zjawisko sezonowości, jednakże w układzie rocznym nie odnotowano roku, w którym różnica przychodu i kosztów wskazywałaby na stratę. Z danych zawartych w Kompleksowym Systemie Informatycznym, na które powołał się w decyzji organ rentowy, wynika, że zainteresowany dobrowolnie nie dokonał żadnej wpłaty na poczet składek. Płatnik prowadził działalność od 20 grudnia 1997 r., a należne składki za okres do 1 stycznia 1999 r. zostały uregulowane w drodze przymusowego dochodzenia. Kwota nieopłaconych składek znacznie przekracza wysokość kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. W związku z brakiem wpłat, Zakład w stosunku do zaległości do grudnia 1998 roku prowadził postępowanie egzekucyjne w formie zajęcia wynagrodzenia żony płatnika. W związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnych na podstawie pisma dłużnika zajętej wierzytelności z 5 września 2002 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazał tytuły wykonawcze do Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. Egzekucja była skuteczna, a należności do grudnia 1998 r. zostały w całości wyegzekwowane

ZUS przeprowadził także szczegółowe wyliczenia, co do sytuacji finansowej strony, z których wynika, że na utrzymanie gospodarstwa domowego zainteresowanego miesięcznie potrzebne jest 1 157,78 zł po uwzględnieniu raty kredytu oraz wydatków na lekarstwa. Płatnik wskazał w oświadczeniu, że miesięcznie na leki wydaje od 150,00 zł do 180,00 zł. Przedłożone przez niego rachunki z aptek dają łączną kwotę 154,35 zł, jednakże zakup lekarstw następował raz w miesiącu. Biorąc pod uwagę wszystkie dowody w sprawie, Zakład ustalił, że Państwo U. wspólnie mają do dyspozycji średnio budżet w wysokości 2 459,21 zł (suma średniego wynagrodzenia do wypłaty płatnika z 2010 roku oraz średniego wynagrodzenia do wypłaty żony z 2010 roku), natomiast miesięczne wydatki wynoszą 1 157,78zł. Z powyższego wynika, że do dyspozycji na zakup żywności oraz środki higieniczno - sanitarne pozostaje kwota 1 301,43 zł. W sumie wydatków znajduje się kwota rat kredytu i pożyczki w łącznej wysokości 510,92 zł.

Zdaniem organu opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, tym bardziej, że płatnik 19 sierpnia 2010 r. podpisał umowę o kredyt gotówkowy i zobowiązał się tym samym do spłaty rat w wysokości 210,92 zł miesięcznie. Uzyskanie zgody na kredyt gotówkowy w B. S.A. wskazuje również, że sytuacja strony jest stabilna i nie rodzi ryzyka zaprzestania spłaty zobowiązań kredytowych.

Od powyższej decyzji skargę wniósł P. U. zarzucając naruszenie art. 28 ust.1 i ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 cyt. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wspomnianym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: p.p.s.a.) rozpoznając niniejszą sprawę był związany wcześniejszym (cytowanym wyżej) wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 7 lipca 2010 r. W tym orzeczeniu Sąd I instancji uznał, że organ odwoławczy nie uwzględnił i nie ocenił należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, naruszając art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a wskazane uchybienia, w ocenie Sądu, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto nakazał organowi zbadanie, czy występują w sprawie okoliczności stanowiące uzasadniony przypadek pozwalający na umorzenie zobowiązań z tytułu zaległych składek, o którym mowa w art. 28 ust 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przechodząc do oceny decyzji zaskarżonej w niniejszym postępowaniu Sąd I instancji podał, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W myśl art. 28 ust. 3a ustawy o u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Sąd I instancji wskazał także na § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

WSA podniósł, że w okolicznościach niniejszej sprawy ZUS prawidłowo stwierdził, iż w przypadku skarżącego nie zachodzi żaden z przypadków całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o u.s.u.s., co znajduje potwierdzenie w materiale sprawy.

Ponadto Sąd I instancji zauważył, że decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego. Decyzje o takim charakterze, z uwagi na swój specyficzny charakter podlegają kontroli sądowej w ograniczonym zakresie. Sąd ma bowiem możliwość badać jedynie to, czy organ poprawnie przeprowadził postępowanie dowodowe, a dokonana przez niego ocena stanu faktycznego jest właściwa, zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Sądowa kontrola zmierza zatem wyłącznie do ustalenia, czy na podstawie określonych przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.

Zdaniem Sądu I instancji zaskarżona decyzja czyni zadość powyższym wymogom oraz ogólnym zasadom określonym w art. 7, art. 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. Jej wydanie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego z uwzględnieniem oświadczeń skarżącego. Na tej podstawie organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego.

W ocenie WSA w Poznaniu istota sporu sprowadzała się do oceny, czy ze względu na sytuację majątkową i rodzinną opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a więc czy została spełniona przesłanka umorzenia określona w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 cyt. rozporządzenia. W tym zakresie Sąd I instancji również stwierdził, że stanowisko organu, iż przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. nie zachodzi w niniejszej sprawie zostało należycie uzasadnione i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Jakkolwiek organ przyznał, że skarżący i jego żona znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, to jednocześnie zwrócił w szczególności uwagę, że skarżący wspólnie z rodziną mają do dyspozycji średnio budżet w wysokości 2 459,21 zł (suma średniego wynagrodzenia do wypłaty płatnika z 2010 r. oraz średniego wynagrodzenia do wypłaty żony z 2010 r.), natomiast miesięczne wydatki wynoszą 1 157,78 zł. Z powyższego wynika, że do dyspozycji na zakup żywności oraz środki higieniczno - sanitarne pozostaje kwota 1 301,43 zł (w sumie wydatków znajduje się kwota rat kredytu i pożyczki w łącznej wysokości 510,92 zł). Sąd zgodził się również z organem rentowym, że w sprawie nie zachodzi przesłanka § 3 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia, choć zobowiązany zarówno we wniosku jak i w skardze szeroko opisywał pogarszający się stan zdrowia, który utrudnia mu podjęcie pracy. Z dokumentacji ZUS wynika, że skarżący ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, który jednak nie pozbawia go całkowicie możliwości uzyskiwania dochodu. Potwierdzeniem tego jest umowa o pracę zawarta przez zobowiązanego z firmą zajmującą się ochroną.

Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem WSA, organ wykonał prawidłowo wytyczne Sądu zawarte w wyroku z dnia 7 lipca 2010 r.

Od opisanego wyroku z dnia 2 marca 2011 r. skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył P. U. wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania ewentualnie o uchylenie orzeczenia i rozpoznanie skargi. Wniósł ponadto o zasądzenie od organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie - tj. art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust 1 i ust 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie skarżący jest zobowiązany do spłaty należności publicznoprawnych, pomimo jego szczególnej sytuacji życiowej oraz materialnej, o której organ rentowy posiadał pełną wiedzę od wszczęcia postępowania przeciwko skarżącemu, a pomimo tego faktu odmówił umorzenia należności, wskazując iż umorzenie zaległości skarżącego nie jest uzasadnione ważnym interesem płatnika lub interesem społecznym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podtrzymał stanowisko prezentowane przez skarżącego na wcześniejszych etapach postępowania.

Wskazał, że na dzień 26 lutego 2009 r. kwota zadłużenia skarżącego wynosiła ponad 100 tysięcy złotych, a w chwili obecnej w wyniku naliczania odsetek ustawowych kwota ta jest już znacznie wyższa. Trudno jest więc uznać, że w tym przypadku nie będą miały miejsca przesłanki wskazane w § 3 ust 1 pkt 1 oraz pkt 3 rozporządzenia. W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną ZUS nie dokonał, w odniesieniu do realiów niniejszej sprawy, odpowiedniej analizy § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, który stanowi, że podstawą zastosowania instytucji umorzenia należności publicznoprawnych jest przewlekła choroba zobowiązanego. Jednocześnie z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ rentowy miał świadomość stanu zdrowia skarżącego. Jednakże ZUS oparł się na takich przesłankach jak fakt, że skarżący podjął zatrudnienie w firmie ochrony osób i mienia. W dalszej części wskazuje jednak sam na fakt, iż skarżący posiada stopień niepełnosprawności, nie może podejmować szeregu czynności zawodowych, wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji - co wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 24 września 2009 r. (niekwestionowanego w sposób formalny przez organ rentowy). Uzyskiwany przez P. U. dochód, przy uwzględnieniu sytuacji finansowej całej rodziny, która jak już wyżej wskazano, zmuszona jest przeznaczać na zaspokajanie potrzeb życiowych środki uzyskane z kredytów, w żadnej mierze nie pozwoli dokonać spłaty zaległości publicznoprawnych.

Autor skargi kasacyjnej podał, że Sąd I instancji nie dostrzegł, że po odjęciu stałych wydatków skarżącego od dochodów jego rodziny stan majątkowy nie pozwala mu na uregulowanie znacznego zadłużenia wobec ZUS bez uszczerbku dla niego i jego rodziny. Organ rentowy nie dostrzegł orzeczeń organów egzekucyjnych (Naczelnika Urzędu Skarbowego we W.) stwierdzających bezskuteczność egzekucji.

Wnoszący skargę kasacyjną podał ponadto, że Sąd I instancji nie zauważył, iż skarżący jest zatrudniony na czas określony. W związku z tym błędne, zdaniem kasatora jest stanowisko organu, że okoliczność zatrudnienia skarżącego umożliwi całkowitą spłatę zaległości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres sądowego rozpoznania sprawy, poza nieważnością postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów podniesionych przez autora skargi kasacyjnej. Sąd ten, w odróżnieniu od sądu I instancji, nie bada całokształtu sprawy z punktu widzenia stanu prawnego, który legł u podstaw zaskarżonego orzeczenia. Bada natomiast zasadność przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu jedynie naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust. 1 i ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Brak zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania oznacza, że w ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy. Z uwagi na wyżej przedstawione uwagi dotyczące związania granicami skargi kasacyjnej NSA rozpoznaje zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego w kontekście stanu faktycznego prawidłowo ustalonego przez Sąd I instancji i nie negowanego przez kasatora.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to tzw. błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał przedstawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, za niezasadny.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zasadą jest, że organ może umorzyć należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 ustawy). W myśl natomiast ust. 3a tego przepisu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zasady umarzania należności z tytułu składek w przypadku określonym w ust. 3a zostały sprecyzowane w powołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1) albo przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

Z ustaleń Sądu I instancji wynika, że dochód skarżącego oraz jego rodziny wynosi średnio 2 459, 21 zł miesięcznie (suma średniego wynagrodzenia do wypłaty skarżącego oraz jego żony w 2011 r.), natomiast miesięczne wydatki skarżącego i jego rodziny wynoszą 1 157,78 zł. Zatem, jak wskazał Sąd I instancji, do dyspozycji skarżącego pozostaje kwota 1 301,43 zł (w sumie wydatków znajduje się kwota rat kredytu i pożyczki w łącznej wysokości 510,92 zł). Ponadto WSA w Poznaniu ustalił, że skarżący ma co prawda orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, jednak fakt ten nie pozbawia go całkowicie możliwości uzyskiwania dochodu. Potwierdzeniem tego jest umowa o pracę zawarta przez zobowiązanego z firmą zajmującą się ochroną.

Zatem biorąc pod uwagę powyższe okoliczności faktyczne, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo zastosował cytowany wyżej art. 28 ust. 1 i ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po dokonaniu oceny stanu fatycznego sprawy, słusznie stwierdził, że nie ma możliwości umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na podstawie powyższych przepisów. Okoliczności faktyczne ustalone dokładnie przez organ i zaaprobowane przez Sąd I instancji pozwalają przyjąć, że skarżący nie spełnia przesłanek, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 cyt. rozporządzenia. Sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego nie usprawiedliwia konieczności umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne nawet w okolicznościach, o których mowa w cytowanym rozporządzeniu. Przypominać trzeba, że decyzja o ewentualnym umorzeniu należności z tytułu składek podejmowana jest w warunkach tzw. uznania administracyjnego. W ocenie NSA, biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że organy granic uznania nie przekroczyły. Ustalone zostały dochody oraz wydatki skarżącego, a także jego stan zdrowia. Okoliczności te nie pozwalają na przyjęcie, że opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, gdyż jak wspomniano do dyspozycji skarżącego i jego rodziny po odjęciu stałych wydatków pozostaje średnio kwota ok. 1300 złotych miesięcznie. Również stan zdrowia skarżącego nie uniemożliwia mu uzyskania dochodu pozwalającego na opłacenie składek, gdyż jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, wykonywał on pracę. Podkreślić należy, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych, które jednak w niniejszej sprawie nie zachodzą. Wskazać również trzeba, że umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Zatem dbając o stan finansów funduszów emerytalno - rentowych ZUS musi każdorazowo ważyć zasadność wniosku. Zdaniem NSA, Sąd I instancji trafnie uznał, że ustalone w sprawie możliwości płatnicze skarżącego pozwalają na systematyczne regulowanie należności, a ponadto skarżący może wystąpić do organu np. o rozłożenie spłat zadłużenia na raty.

Jak wspomniano, naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie sprowadza się do wadliwego wyboru przez sąd orzekający normy prawnej lub jej mylnej subsumcji. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Natomiast zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych, albowiem próba taka mogłaby ewentualnie odnieść zamierzony i pożądany skutek wyłącznie w ramach drugiej podstawy kasacyjnej.

Należy równocześnie zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Po 323/10 uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. WSA w Poznaniu wydając wyrok zaskarżony w niniejszej sprawie był zatem związany treścią wcześniejszego orzeczenia tego Sądu na podstawie art. 153 p.p.s.a. Zadaniem Sądu było zatem skontrolowanie, czy organ ponownie rozpoznając sprawę prawidłowo wykonał wytyczne Sądu. Wobec tego, że autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji jedynie naruszenie przepisów prawa materialnego, przedstawiona kwestia, podobnie jak inne zagadnienia o charakterze procesowym, nie mogła być przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu.

Stąd też, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.