Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 435/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną w części, w pozostałym zakresie odrzucono skargę kasaacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1, art. 20 ust. 1
journal: Dz.U. 1972 nr 27 poz 192
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.G., J.G., B.S., J.S. i M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1841/17 w sprawie ze skargi J.G., B.S., J.S. i M.S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. odrzuca skargę kasacyjną J.G.; 2. oddala skargę kasacyjną J.G., B.S., J.S. i M.S.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1841/17, sprostowanym postanowieniem z 27 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1841/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.G., B.S., J.S. i M.S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] września 1984 r. nr [...] [winno być [...]] (dalej decyzja z [...] września 1984 r.) Naczelnik Miasta i Gminy w [...] (dalej Naczelnik) przyznał K.G. (dalej poprzednik skarżących) odszkodowanie w kwocie 1.167.807,10 zł za nieruchomość położoną w [...], oznaczoną jako działki nr [...] o pow. 9382 m2 i nr [...] o pow. 83 m2, przejętą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 27, poz. 192 [, zm. z 1973 r. nr 48, poz. 282], dalej ustawa z 1972 r.).

Pismem z 28 kwietnia 2016 r. J.G., J.G., B.S., J.S. i M.S. (dalej wnioskodawcy) - spadkobiercy byłego właściciela przejętej nieruchomości, wystąpili do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 1984 r., wskazując na brak rozprawy administracyjnej oraz niezgodność powierzchni przejmowanej nieruchomości z wykazem wskazanym w zarządzeniu Naczelnika z dnia [...] listopada 1983 r. nr [...] (dalej zarządzenie z [...] listopada 1983 r.) w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego i jego podziale na działki budowlane.

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. [nr [...]] (dalej decyzja z [...] listopada 2016 r.) Wojewoda [...] (dalej Wojewoda) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 1984 r.

Wnioskodawcy wnieśli odwołanie od ww. decyzji.

Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] maja 2017 r.) Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy decyzję z [...] listopada 2016 r.

Minister wskazał, że Wojewoda pozyskał akta archiwalne związane z przejęciem nieruchomości z których wynika, że poprzednik skarżących brał czynny udział w postępowaniu. Zarządzeniem z [...] listopada 1983 r. ustalono teren budowlany położony w [...] w rejonie ulic [...], [...] i [...]. W załączniku do ww. zarządzenia pod pozycją 8 wykazu wskazano nieruchomość poprzednika skarżących, oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 9382 m2 i działka nr [...] o powierzchni 174 m2. Zarządzenie ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1983 r. nr [...], poz. [...]. Podstawą wydania ww. zarządzenia były przepisy ustawy z 1972 r. (Dz. U. z 1972 r. nr 27, poz. 192 [, zm. z 1973 r. nr 48, poz. 282]), zatem Wojewoda winien był dokonać oceny zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami tej ustawy.

Z akt archiwalnych wynika, że 11 marca 1982 r. przeprowadzono rozmowy z K.G., który zgłosił się jako spadkobierca właścicielki S.G., zmarłej w 1980 r. K.G. poinformował, że postępowanie spadkowe jest w toku, wskazał, że jest ojcem trójki dzieci i dla każdego z nich chce przekazać na własność po jednej działce normatywnej. W dalszej części notatki służbowej z 11 marca 1982 r. wskazano, że po zapoznaniu się z uprawnieniami wynikającymi z ustawy z 1972 r. K.G. wyraził zgodę na wcześniejsze odstąpienie gruntów "w kwocie ustalonej" [winno być "za kwotę ustaloną"] przez biegłego z listy Wojewody. Pod notatką widnieją podpisy K.G. i Geodety Miejskiego A.P. Pismem z 9 lutego 1984 r. znak [...] poinformowano K.G. o ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nr [...] z [...] grudnia 1983 r. zarządzenia z [...] listopada 1983 r. W piśmie wskazano, że na podstawie art. 5 ust. 2 obowiązującej ówcześnie ustawy z 1972 r., po upływie dwóch miesięcy od dnia wejścia w życie zarządzenia o ustaleniu terenu budowlanego oraz jego podziale na działki budowlane nieruchomości przejdą z mocy prawa na własność Państwa.

Podstawą prawną decyzji z [...] września 1984 r. był art. 10 ustawy z 1972 r. i art. 8 ust. 8 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 ze zm., dalej ustawa z 1958 r. bądź uztwn). "Za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2, wypłaca się odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości." (art. 10 ust. 1 ustawy z 1972 r.). W myśl art. 23 uztwn odszkodowanie za wywłaszczony grunt ustalano w drodze decyzji.

Elaborat szacunkowy sporządził 10 września 1984 r. mgr inż. J.M. - biegły z zakresu rolnictwa. Wycenie podlegał grunt, drzewa i krzewy owocowe oraz zniszczona uprawa żyta ozimego. Wyceny dokonano w oparciu o oględziny w terenie w obecności właściciela, od którego rzeczoznawca pozyskał informację, że rolnictwo nie stanowi wyłącznego źródła utrzymania.

Wycena gruntu zgodnie z art. 8 uztwn ustalana była w oparciu o obowiązujące zarządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 września 1982 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. nr 23, poz. 205, dalej zarządzenie z 1982 r.), zgodnie z którym stawka szacunkowa 1 ha w danej klasie danego okręgu ustalona była w kwintalach żyta. W niniejszej sprawie dodatkowo obowiązywało zarządzenie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1983 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości stawek odszkodowania za wywłaszczone grunty na obszarze województwa [...].

Przejmowany grunt stanowiły działka nr [...], gdzie rola klasy gruntu IVb stanowiła pow. 421 m2, klasy gruntu Vb pow. 6625 m2, klasy gruntu VI pow. 2328 m2, sad klasy gruntu V o pow. 8 m2. Działka nr [...] stanowiła sad klasy gruntu V o pow. 83 m2. Razem przejmowana powierzchnia stanowiła 9465 m2. Z opinii wynika, że z przejmowanego obszaru dla dzieci pozostawiono działkę o pow. 666 m2. Biegły wyliczył odszkodowanie za grunt w kwocie 1.116.373,10 zł.

Decyzją z [...] września 1984 r. przyznano odszkodowanie w wysokości odpowiadającej wyliczeniom biegłego - 1.167.807,10 zł. Odszkodowanie zarówno za grunt, jak i za krzewy i drzewa oraz zniszczony zasiew przyznano w prawidłowej wysokości, zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami prawa.

Operaty szacunkowe, tak jak wszystkie inne dowody w sprawie, podlegały ocenie przez organ administracji, stosownie do ówcześnie obowiązującego art. 75 kpa, w szczególności na podstawie art. 80 kpa, w brzmieniu na dzień wydania przedmiotowej decyzji. Rozpoznając sprawę organ administracji miał prawo i obowiązek ocenić dowodową wartość złożonych operatów szacunkowych; zbadać, czy załączone opinie biegłych rzeczoznawców są zupełne, logiczne i wiarygodne.

Zachowany w aktach operat szacunkowy, będący podstawą przyznanego decyzją z [...] września 1984 r. odszkodowania za przejętą nieruchomość, opierał się na właściwej podstawie prawnej i prawidłowo wyliczał wartość składników przejętej nieruchomości.

Obowiązujący wówczas art. 84 kpa przesądzał o szczególnej pozycji prawnej biegłego, był on bowiem powoływany w sprawach wymagających wiadomości specjalnych, których organ administracji nie posiadał. Również obecnie pozycja prawna biegłego rzeczoznawcy jest zbliżona do statusu osoby zaufania publicznego. Czynności dokonane przez biegłych, polegające na wycenie nieruchomości wymagały wiedzy specjalistycznej, której organ administracyjny nie ma podstaw ani możliwości podważania (wyrok WSA w Warszawie z 29.8.2007 r. I SA/Wa 873/07 [,Lex 355047]).

W aktach znajduje się oświadczenie K.G. z 24 września 1984 r., w którym wyraża [on] zgodę na dobrowolne zbycie działek: nr [...] o pow. 9382 m2 i nr [...] o pow. 83 m2, za kwotę wskazaną przez biegłego - 1.167.807,10 zł. Właściciel nie miał zastrzeżeń do wysokości odszkodowania wyliczonego przez biegłego.

Przed wydaniem decyzji o odszkodowaniu organ nie był obowiązany do przeprowadzenia rozprawy. Obowiązek taki nie został wprost wyrażony w przepisach ustawy z 1972 r. Obowiązujące ówcześnie przepisy nie precyzowały jednoznacznie trybu, w jakim miało nastąpić naliczenie odszkodowania. Ustawa z 1972 r. i "rozporządzenie" [winno być "zarządzenie"] Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 września 1982 r. stanowiły, że odszkodowanie wypłaca się na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości. Wówczas kwestie związane z wywłaszczeniem regulowały przepisy ustawy z 1958 r.

Zasady ustalania odszkodowania w ustawie 1958 r. uregulowano w rozdziale 2 ustawy zatytułowanym "Odszkodowanie". Kwestia związana z przeprowadzeniem rozprawy znajdowała się w rozdziale 3 "Postępowanie wywłaszczeniowe". Przeprowadzenie rozprawy wiązało się ściśle z postępowaniem wywłaszczeniowym a nie odszkodowawczym. Ustawa z 1972 r. nie wskazywała wprost na obowiązek przeprowadzenia rozprawy przed wypłaceniem odszkodowania. Wskazanie, że odszkodowanie wypłaca się według zasad określonych w przepisach ustawy z 1958 r. budzi wątpliwości interpretacyjne. Nie można jednoznacznie stwierdzić, które konkretne przepisy ustawy z 1958 r. miały zastosowanie. Wątpliwości interpretacyjne związane z wykładnią przepisu, nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności [decyzji].

W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym brak jest podstaw do uznania, że na gruncie ustawy z 1972 r. przed wydaniem decyzji o odszkodowaniu konieczne było przeprowadzenie rozprawy odszkodowawczej, skoro kwestia zastosowania art. 22 ustawy 1958 r. mogła budzić rozbieżności na gruncie przepisów ustawy z 1972 r. (wyrok NSA z 10.3.2015 r. I OSK 1534/13 [, Lex 1773539]).

Odnosząc się do zarzutu, że w zarządzeniu o "przejściu" [winno być "przejęciu"] wskazano, że przejęto działkę nr [...] o pow. 174 m2, a przyznano odszkodowanie za działkę [...] o pow. 83 m2, należy wskazać, że kwestia powierzchni i numeru tej działki nie budziła wątpliwości ani organu ustalającego odszkodowanie, ani biegłego, ani właściciela, który nie kwestionował, że działka winna mieć pow. 174 m2. Z wykazu zmian gruntowych, sporządzonego 16 czerwca 1983 r. wynika, że K.G. był właścicielem działek nr [...], [...] i [...] o pow. 10283 m2, które uległy podziałowi na działki nr [...], [...], [...], [...] o pow. 10269 m2. Oznacza to, że w zarządzeniu z [...] listopada 1983 r. Naczelnik posługiwał się starą numeracją działek.

Brak jest podstaw do twierdzenia, że ustalając odszkodowanie za przejętą nieruchomość K.G. Naczelnik dopuścił się rażącego naruszenia prawa - takiego naruszenia, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i wywoływało skutki niemożliwe do zaakceptowania.

Nie można uznać, że decyzja z [...] września 1984 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a więc takim naruszeniem, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i wywoływało skutki niemożliwe do zaakceptowania. Brak jest podstaw do stwierdzenia, by zaskarżona decyzja naruszała pozostałe przesłanki z art. 156 § 1 kpa.

Pismem z 14 czerwca 2017 r. J.G. (którego skargę prawomocnym postanowieniem z 18 sierpnia 2017 r. [IV SA/Wa 1841/17] odrzucił Sąd), J.G., B.S., J.S. i M.S., reprezentowani przez adw. K.N., wnieśli do WSA skargę na decyzję z [...] maja 2017 r.

W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że Minister powołując się na zebrany materiał dowodowy wyjaśnił, że działka [...] o pow. 83 m2 powstała w wyniku podziału działki [...] o pow. 174 m2. Takie ustalenia są sprzeczne z całością materiału dowodowego, w szczególności z przywołanym wykazem zmian gruntowych z 16 czerwca 1983 r. Wykaz powstał przed wydaniem zarządzenia z [...] listopada 1983 r., zatem Naczelnik nie mógł posługiwać się starą numeracją działek. W momencie odjęcia prawa własności działka nr [...] nie istniała. W efekcie wywłaszczono nieruchomość oznaczoną jako dz. nr [...] o pow. 9.382 m2 i dz. nr [...] o pow. 174 m2, a decyzją z [...] września 1984 r. Naczelnik ustalił odszkodowanie za nieruchomość oznaczoną jako dz. nr [...] o pow. 9.382 m2 i dz. nr [...] o pow. 83 m2. Potwierdza to, że ustalenie odszkodowania dotyczyło w części innej nieruchomości (innego przedmiotu), aniżeli przedmiot przejęcia. Zarządzenie Naczelnika nie zostało nigdy zmienione, nie wprowadzono od niego odstępstw, a zatem decyzja o odszkodowaniu za nieruchomość inną niż przejęta z mocy prawa dotknięta jest kwalifikowaną wadą powodującą jej nieważność.

Pismem z 18 lipca 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem IV SA/Wa 1841/17 na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.

Sąd I instancji skargę oddalił, bo zaskarżona decyzja z [...] maja 2017 r. nie naruszała przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem kontrolowanego przez Sąd nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, prowadzonego na podstawie art. 156 i nast. kpa, było rozstrzygnięcie, czy decyzja z [...] września 1984 r. jest obciążona którąkolwiek z kwalifikowanych wad prawnych wymienionych w art.156 § 1 pkt 1-7 kpa i czy w związku z powyższym zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Orzekające w sprawie organy zajęły stanowisko, że kwestionowane przez następców prawnych właściciela nieruchomości orzeczenie odszkodowawcze nie jest obarczone żadną z ww. kwalifikowanych wad prawnych, co jest przesłanką odmowy stwierdzenia nieważności tego orzeczenia. Ocenę tę Sąd I instancji w całości podzielił. W jego ocenie zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Stosowanie instrumentu prawnego w postaci stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, uregulowanego w art. 156 i nast. kpa musi odbywać się ze świadomością istotnej wagi skutków prawnych, jakie instrument ten za sobą pociąga, władczo ingerując ex tunc - w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji - w ukształtowany nią stan prawny, w tym nierzadko ukształtowany od wielu lat. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi wyłom w zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, ustanowionej w art. 16 § 1 kpa. Z uwagi na doniosłość tej zasady zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać (wyrok NSA z 22.10.1999 r. I SA 8/98, Lex 47276).

Przedmiotem weryfikacji w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie są jakiekolwiek uchybienia kontrolowanej decyzji, a tylko uchybienia o charakterze kwalifikowanym - wymienione w art. 156 § 1 kpa. Tym samym uchybienie, nawet o istotnym znaczeniu, któremu nie można przypisać charakteru uchybienia kwalifikowanego, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Postępowanie o stwierdzenie nieważności nie ma na celu ponownego całościowego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, zakończonej kontrolowaną decyzją, a jego charakter prawny nie jest tożsamy z charakterem innego rodzaju nadzwyczajnych postępowań administracyjnych, w tym w szczególności z instytucją wznowienia postępowania administracyjnego. Zakres postępowania wyjaśniającego i orzekania jest w tym przypadku węższy i ogranicza się wyłącznie do skontrolowania prawidłowości danej decyzji administracyjnej pod kątem wystąpienia ściśle określonych wad prawnych.

Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem, organ administracji orzekający w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie jest związany zarzutami podniesionymi we wniosku strony wszczynającym to postępowanie i ma obowiązek we własnym zakresie zbadać, czy kwestionowana decyzja wydana została zgodnie z prawem, czy też prawo to narusza. Art. 156 § 1 i art. 158 § 2 kpa wskazują, że jeżeli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa, to organ nadzoru - niezależnie od tego, czy postępowanie nadzorcze zostało wszczęte na żądanie strony, czy z urzędu - jest obowiązany wydać decyzję stwierdzającą nieważność wadliwej decyzji lub [decyzję] stwierdzającą, że została ona wydana z naruszeniem prawa, ze wskazaniem okoliczności, z powodu których nie stwierdził jej nieważności. Granice, w jakich strona żąda wszczęcia postępowania w przedmiocie nieważności decyzji administracyjnej nie wiążą organu nadzoru (wyrok NSA z 12.1.1994 r. II SA 2164/92, ONSA 1995/1/32).

Niespornym jest, że kontrolowana decyzja (w zakresie objętym wnioskiem o stwierdzenie nieważności) jest wolna od wad, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1 i 3-7 kpa; spornym jest to, czy orzeczenie to wydano: 1. bez podstawy prawnej lub 2. z rażącym naruszeniem prawa (kwalifikowane wady prawne, wymienione w art. 156 § 1 pkt 2 kpa).

Podstawą prawną decyzji może być wyłącznie norma materialna prawa, ustanowiona przepisem powszechnie obowiązującym. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że decyzja nie ma podstawy w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawnym o charakterze materialnym, zawartym w ustawie lub w akcie wydanym z wyraźnego upoważnienia ustawowego.

W myśl utrwalonego orzecznictwa sądowego "rażące naruszenie prawa" wystąpi w sytuacji, w której treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok NSA z 26.9.2000 r. [V SA] 2998/99, Lex 51249). O rażącym (a nie jakimkolwiek) naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok NSA z 11.8.2000 r. III SA 1935/99, Lex 47008). "Rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" nie jest słuszne. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter rażący. Dla uznania, że wystąpiło owo kwalifikowane "naruszenie prawa", konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, że miało ono charakter rażący (wyrok NSA z 9.2.2012 r. II OSK 1280/11, Lex [1123108]).

Podstawą prawną kontrolowanej przez organy nadzorcze decyzji odszkodowawczej z [...] września 1984 r. był art. 10 ustawy z 1972 r. i art. 8 ust. 8 pkt 1 lit. b ustawy z 1958 r. Art. 10 ust. 1 ustawy z 1972 r. stanowił, że za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2, wypłaca się odszkodowania na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości. Ówcześnie obowiązującymi przepisami o wywłaszczaniu nieruchomości były przepisy ustawy z 1958 r., które regulowały kwestię odszkodowania za wywłaszczenie w art. 7-14, 15, 16, 20, 22, 23-28, 36-37, 44-48, 51-53.

Sąd I instancji w całości przychylił się do stanowiska organów nadzorczych, opartym na wszechstronnym odniesieniu postępowania odszkodowawczego i treści decyzji odszkodowawczej do ww. przepisów ustawy z 1958 r., zakończonym konkluzją, że normy wynikające z ustawy z 1958 r. nie zostały przez organ odszkodowawczy rażąco naruszone. Stanowisko organów w ww. zakresie, wyczerpująco zreferowane w części historycznej niniejszego uzasadnienia, Sąd I instancji uznał za własne, nie stwierdzając konieczności jego szczegółowego powtarzania.

Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skargi, że art. 10 ustawy z 1972 r. nie upoważniał organu wywłaszczeniowego do orzekania o ustaleniu odszkodowania w formie decyzji administracyjnej, przez co wydanie takiej decyzji (zamiast prostego wypłacenia uprawnionemu kwoty odszkodowania, naliczonej wprost w oparciu o właściwe przepisy) musi być traktowane jako wydanie decyzji administracyjnej bez postawy prawnej (pierwsza z kwalifikowanych wad prawnych, przewidzianych w art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Do wniosku takiego nie upoważnia sam fakt posłużenia się w przepisie zwrotem "wypłaca się odszkodowania na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości", nie zaś zwrotem: "ustala się i wypłaca", jak to miało miejsce w art. 9 równolegle obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. nr 27 poz. 216 [ze zm.]).

Brak jest dostatecznych podstaw do jednoznacznego przypisywania samej ww. różnicy w redakcji obu przepisów, zamieszczonych w ustawach nieuchwalanych równocześnie (w sytuacji, w której uchwalenie dwu różnie brzmiących ustaw w podobnym czasie zdecydowanie uprawdopodabniałoby celowość działania ustawodawcy) a w jedenastoletnim odstępie czasowym - znaczenia normatywnego. Szerokie odwołanie się w art. 10 ust. 1 ustawy z 1972 r. do przepisów wywłaszczeniowych mogło być rozumiane także jako odwołanie się do formy prawnej ustalania odszkodowania, jaką w świetle art. 23 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z 1958 r., stanowiła decyzja administracyjna. Kompetencje organów w tym zakresie należy wywodzić zwłaszcza w sytuacji, w której w oczywisty sposób jej realizacja służyła interesom właściciela wywłaszczonej nieruchomości (gwarancja ustalenia uprawnienia odszkodowawczego w formie zaskarżalnej decyzji administracyjnej).

Nie można podzielić zarzutu skargi, że częściowa rozbieżność między treścią zarządzenia o przejęciu nieruchomości (w którym obok niespornej działki nr [...] o powierzchni 9.382 m2, wskazano działkę nr [...] o powierzchni 174 m2) a treścią decyzji odszkodowawczej (w której w miejsce działki nr [...], wskazano działkę nr [...] o powierzchni 83 m2), należy kwalifikować jako obciążenie decyzji odszkodowawczej rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § [1 pkt] 2 kpa. Z ww. rozbieżności skar[żący] wyprowadza[ją] kategoryczny wniosek, że decyzja odszkodowawcza odnosiła się w części do innej nieruchomości, aniżeli przejęta zarządzeniem wywłaszczeniowym na własność Państwa, które to zarządzenie nie zostało nigdy zmienione.

Odnosząc się do ww. zarzutu, należy w pełni podzielić stanowisko organów nadzorczych, oparte na materiale dowodowym sprawy, że mimo istnienia ewidentnej rozbieżności, o której mowa powyżej, zarówno powierzchna, jak i numer działki faktycznie podlegającej przejęciu (tj. działki nr [...] o powierzchni 83 m2), nie budziła wątpliwości nie tylko organu odszkodowawczego, czy też biegłego, ale przede wszystkim poprzednika skarżących, który nie kwestionował, że działka ta ma powierzchnię 174 m2 (jednoznaczne oświadczenie właściciela z 24 września 1984 r.). Trafnie powołały w tym kontekście wykaz zmian gruntowych, sporządzony 16 czerwca 1983 r., z którego wynika, że poprzednik skarżących był właścicielem działek nr [...], [...] i [...] o pow. 10283 m2, które uległy podziałowi na działki nr [...], [...], [...], [...] o pow. 10269 m2. Oznacza to, że w zarządzeniu z [...] listopada 1983 r. Naczelnik posługiwał się starą numeracją działek, z czego nie można wywodzić wadliwości późniejszej decyzji odszkodowawczej. Jak wskazano w samej skardze, w dacie przejmowania nieruchomości należącej do poprzednika skarżących działka nr [...] o [pow.] 174 m2 (wymieniona w zarządzeniu wywłaszczeniowym) już nie istniała (istniała już natomiast działka nr [...] o powierzchni 83 m2, wymieniona w późniejszej decyzji odszkodowawczej). Mimo braku odpowiedniego skorygowania zarządzenia wywłaszczeniowego nie sposób postawić orzeczeniu odszkodowawczemu zarzutu nieustalenia odszkodowania za działki faktycznie przejęte od poprzednika skarżących.

Skargę kasacyjną od wyroku IV SA/Wa 1841/17 wywiedli J.G., J.G., B.S., J.S. i M.S., reprezentowani przez adw. K.N., którzy zaskarżając ww. wyrok w całości, zarzucili wyrokowi naruszenie - na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) przez oddalenie skargi wobec nieprawidłowego uznania, że w myśl art. 10 ust. 1 ustawy z 1972 r. za przejęte na własność Państwa nieruchomości lub ich części, objęte uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego (w trybie art. 5 ust. 2 powołanej ustawy) dopuszczalne było wydanie decyzji administracyjnej, podczas gdy wypłacane było ono na podstawie "wykazów odszkodowań", co miało istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji doprowadziło do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 1984 r.;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa na skutek przyjęcia przez Sąd I instancji błędnych i sprzecznych z rzeczywistym stanem faktycznym ustaleń organów nadzorczych, polegających na przyjęciu, że działka [...] o pow. 173 m2, przejęta zarządzeniem z [...] listopada 1983 r. jest w jakimkolwiek zakresie tożsama z działką [...] o pow. 83 m2 wymienioną w decyzji Naczelnika w przedmiocie odszkodowania, gdyż w momencie przejęcia podział działek K.G. był już zakończony przez utworzenie działek [...], [...], [...] i [...], a tym samym wypłacono odszkodowanie w błędnej wysokości, obejmujące działkę, której własności nie odjęto ww. zarządzeniem.

Skarżący kasacyjnie wnieśli o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji; zasądzenie [zwrotu] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego adwokata zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

W pierwszej kolejności należało rozstrzygnąć zagadnienia podmiotowe.

Prawomocnym postanowieniem z 20 lipca 2017 r. IV SA/Wa 1841/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 kpa odrzucił skargę J.G., bowiem profesjonalny pełnomocnik adw. K.N., mimo prawidłowego wezwania, nie udowodnił swego umocowania do zastępowania J.G. przez Sądem I instancji (k. 28-30 akt sądowych). J.G., legitymując się prawomocnym postanowieniem z [...] października 2015 r. I Ns [...] o stwierdzenie nabycia spadku po K.G. (w aktach administracyjnych), w toku postępowania sądowoadministracyjnego był uczestnikiem postępowania.

Adw. K.N. wskazał także J.G. w skardze kasacyjnej. Na wezwanie Sądu adw. K.N. pismem procesowym cofnął skargę kasacyjną co do J.G., podnosząc, że "został on omyłkowo wskazany w skardze, gdyż nie był on stroną postępowania w sprawie IV SA/Wa 1841/17". Prawomocnym postanowieniem z 27 czerwca 2018 r. IV SA/Wa 1841/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 49 § 2 kpa pozostawił wniosek J.G. o sporządzenie uzasadnienia wyroku IV SA/Wa 1841/17 bez rozpoznania. Tym samym skargę kasacyjną J.G. jako niedopuszczalną z innych przyczyn (art. 178 w zw. z art. 177 § 1 ppsa; J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 763, nb 14) należało odrzucić (punkt 1 sentencji wyroku I OSK 435/19).

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej) należy zwrócić uwagę, że zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest w istocie zarzutem naruszenia prawa materialnego, z pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 1 ppsa). Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że art. 156 § 1 pkt 2 kpa, choć jest zawarty w ustawie proceduralnej, ma charakter prawnomaterialny (wyrok NSA z 15.5.2013 r. I OSK 2160/11, Lex 1328357) i stanowi on podstawę skargi kasacyjnej, określoną w art. 174 pkt 1 ppsa (H. Knysiak-Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, LexisNexis 2010 s. 222, przypis 20). Mimo tej niedoskonałości, a także wskazania błędnego publikatora Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z "2017 r., poz. 1257" - który wszedł w życie dnia 27 czerwca 2017 r., zamiast j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji), omawiany zarzut nadawał się do rozpoznania (I OPS 10/09).

Nieusprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Art. 10 ust. 1 ustawy z 1972 r. nie precyzuje formy, w jakiej następuje ustalenie odszkodowania za grunt przejęty na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z 1972 r. Naczelny Sąd Administracyjne w niniejszym składzie podziela pogląd, że ustalenie odszkodowania za nieruchomości przejęte w trybie art. 10 ust. 1 ustawy z 1972 r. winno nastąpić w drodze decyzji (wyrok NSA z 29.8.2019 r. I OSK 2562/18, Lex 2752020).

Prawo do odszkodowania za grunt przejęty z mocy art. 5 ust. 2 ustawy z 1972 r. wynika z art. 10 ust. 1, który nie precyzuje formy, w jakiej następuje jego ustalenie. Nie wynika ona jednoznacznie również z żadnego innego przepisu. Analizując to zagadnienie należy mieć na uwadze art. 20 ust. 1 ustawy z 1972 r., wedle którego do wszczęcia postępowania i wydania decyzji w sprawach wymienionych w ustawie właściwe są organy gospodarki terenowej i ochrony środowiska prezydium powiatowej rady narodowej [sprzed reformy administracji] (wyrok NSA z 10.3.2015 r. I OSK 1534/13, Lex 1773539). Sprawą wymienioną w ustawie jest również prawo do odszkodowania na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości. Ustawa z 1958 r. wskazuje, że "Odszkodowanie za grunty rolne ustala się..." (art. 8 ust. 1 uztwn), co wskazuje na konieczność wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania. "Sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną o odszkodowaniu przed dniem wejścia w życie ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów z wykorzystaniem zebranego materiału." (art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w jej pierwotnym brzmieniu (Dz. U. nr 22, poz. 99) w zw. z art. 100 pkt 6 i art. 101 ugg. W doktrynie trafnie wskazuje się, że art. 87 ugg (w brzmieniu j.t. Dz. U. z 1991 r. nr 30, poz. 127 – będący odpowiednikiem art. 96 ust. 1 ugg w brzmieniu pierwotnym) reguluje zagadnienia intertemporalne związane z wejściem w życie ustawy o gospodarce gruntami. Dotyczy w szczególności odszkodowania przewidzianego w ustawie z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach [Dz. U. nr 27, poz. 192 , zm. z 1973 r. nr 48, poz. 282] (art. 5 i art. 10; Z. Truszkiewicz w: E. Drozd, Z. Truszkiewicz, Gospodarka gruntami i wywłaszczanie nieruchomości. Komentarz, Zakamycze 1995, s. 328, uw. 1, 2).

W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną, art. 20 ust. 1 ustawy z 1972 r. stanowi podstawę do przyjęcia, że odszkodowanie za przejętą nieruchomość winno być przyznane w formie decyzji, nie zaś na podstawie "wykazu odszkodowań".

W dotychczasowym orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że rażące naruszenie prawa materialnego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa zachodzi jedynie wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność między treścią przepisu (normą prawną), a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji (rozstrzygnięcia) pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie. Tymczasem nawet w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został odmienny pogląd niż aprobowany przez niniejszy skład orzekający (wyrok NSA z: 12.4.2011 r. I OSK 878/10, Lex 1081067; 2.6.2016 r. I OSK 2111/14, Lex 2082511). Powyższa okoliczność dodatkowo przemawia za brakiem podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, skoro forma prawna ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość, wywołała rozbieżności.

Nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

Skarżący kasacyjnie nie kwestionują wysokości odszkodowania: w części obejmującej odszkodowanie za drzewa i krzewy owocowe (37.244 zł) ani w części obejmującej odszkodowanie za zniszczenie żyta ozimego (14.190 zł), ani w części dotyczącej wartość gruntu rolnego obejmującego działkę nr [...] (pow. 9382 m2).

Skarżący kasacyjnie kwestionują wysokości odszkodowania jedynie w części obejmującej wartość gruntu rolnego obejmującego działkę nr [...] o pow. 83 m2, mimo że w wykazie będącym załącznikiem do zarządzenia z [...] listopada 1983 r. pod poz. 8 jako właściciel został wpisany K.G. a przejmowane działki zostały oznaczone jako działka nr [...] (pow. 9382 m2) i [...] (pow. 174 m2) - Kw nr [...].

W zawiadomieniu z 9 lutego 1984 r., informującym właściciela nieruchomości o opublikowaniu zarządzenia z [...] listopada 1983 r. w Dzienniku Urzędowym, mowa jest o działkach nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,9556 ha. Bezspornie działka nr [...] miała powierzchnię 9382 m2 (zalegająca w aktach administracyjnych mapa ewidencyjna w skali 1:1000 i każdy z wykazów zmian gruntowych), z czego wynika, że działka nr [...] miała powierzchnię 174 m2 (9556 m2 - 9382 m2 = 174 m2).

Elaborat szacunkowy z 10 września 1984 r., stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania za nieruchomości, które przyszły na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z 1972 r., opracowano dla działki nr [...] o pow. 9382 m2 i działki nr [...] o pow. 83 m2. Wycena wartości gruntu rolnego, obejmującego obie te działki, po odjęciu działki nr [...] o pow. 666 m2 (pozostawionej dla dzieci K.G.) wyniosła 1.116.373,10 zł, a całość odszkodowania, po uwzględnieniu wartości drzew i krzewów owocowych (37.244 zł) i wartości zniszczonego zasiewu żyta ozimego (14.190 zł), wyniosła łącznie 1.167.807,10 zł.

Decyzją z [...] września 1984 r. Naczelnik przyznał poprzednikowi skarżących kwotę 1.167.807,10 zł tytułem odszkodowania za działki nr [...] o pow. 9382 m2 i nr [...] o pow. 83 m2, po uwzględnieniu działki nr [...] o pow. 666 m2 (pozostawionej dla dzieci K.G.; art. 5 ust. 2 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z 1972 r.).

W oświadczeniu z 24 września 1984 r. K.G. wyraził dobrowolną zgodę na zbycie działki nr [...] o pow. 9382 m2 i działki nr [...] o pow. 83 m2 za odszkodowaniem w kwocie 1.167.807,10 zł.

Z powyższego wyraźnie wynika, że prócz działki nr [...], działka nr [...] o pow. 174 m2 została przejęta na własność Państwa, a odszkodowanie ustalono dla działki nr [...] (o niezmiennej powierzchni 9382 m2) i [...] o pow. 83 m2. Nie ulega przy tym wątpliwości, że ówczesny właściciel przejętej nieruchomości zgadzał się z tym stanem.

Jak wynika z pisma Starosty [...] z 14 lipca 2016 r. "działka nr [...] o pow. 0,0083 ha (całość RV) powstała na podstawie wykazu zmian gruntowych z roku 1984. Brak konkretnej daty na dokumentach, dlatego nie można stwierdzić czy na dzień 03.11.1983 r. i 21.9.1984 r. działka ta widniała w operacie ewidencji gruntów i budynków". W nieprecyzyjnym piśmie z 22 sierpnia 2016 r. Starosta wskazał, że "w księdze wieczystej nr [...] zostały ujawnione działki nr [...], [...] i [...], które ostatecznie powstały z podziału działek [...], [...] i [...] między innymi na działki nr [...], [...], [...] i [...]".

Organ II instancji nie mógł odnieść się do ww. rozbieżności w zakresie numerów działek ([...] o pow. 174 m2 i - odpowiednio - [...] o pow. 83 m2) zawartej w decyzji z [...] września 1984 r. w stosunku do treści punktu 8 zarządzenia z [...] listopada 1983 r., gdyż - jak wynika z akt sprawy - K.G. nie wniósł odwołania od decyzji z [...] września 1984 r. do Wojewody [...], o którym to prawie został pouczony. W sprawie istotne jest jednak, że poprzednik skarżących aprobował powyższy stan, o czym dobitnie świadczy jego oświadczenie z 24 września 1984 r.

Na trudności w ustaleniu stanu faktycznego w kontrolowanej sprawie złożyły się dwa czynniki: zmiana numeracji działek (nr [...] o pow. 174 m2 - objętej punktem 8 zarządzenia z [...] listopada 1983 r.) w stosunku do numeracji działek powstałych z podziału działki nr [...]: nr [...] o pow. 83 m2 i nr [...] o pow. 78 m2 - w nowym wykazie zmian gruntowych, a mającej mieć 91 m2 w myśl dawnych metod pomiarów - co wynika z bilansu powierzchni działek i różnicy 1 m2 z tytułu ówczesnie dopuszczalnej dokładności zapisu - o czym w dalszej części uzasadnienia.

W uzasadnieniu decyzji z [...] maja 2017 r. pojawiła się pewna nieścisłość "...z wykazu zmian gruntowych sporządzonego w dniu 16.06.1983 r. wynika, że K.G. był właścicielem działek nr [...], [...] i [...] o [łącznej] pow. 10283 m2, które uległy podziałowi na działki nr [...], [...], [...], [...] o pow. 10269 m2. Oznacza to, że w zarządzeniu nr [...] Naczelnik... posługiwał się starą numeracją działek" (s. 4 akapit ostatni decyzji z [...] maja 2017 r.). W wyniku podziału danej działki, działki powstałe w wyniku podziału zachowują dotychczasowy numer w liczniku, zaś w mianowniku otrzymują one kolejne bieżące liczby arabskie. Tym samym, pierwotna działka nr [...] o pow. 10283 m2 uległa pierwszemu podziałowi na działki nr: [...] o pow. 9382 m2, [...] o pow. 726 m2 i [...] o pow. 174 m2 (łącznie 10282 m2 - z zachowaniem ówczesnie dopuszczalnej dokładności zapisu - § 11 ust. 2 pkt 1 zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów - MP nr 11, poz. 93). Tym samym, wbrew wskazaniu Ministra, działki nr "[...], [...] i [...]" nie "uległy podziałowi na działki nr "[...], [...], [...] i [...]" w zakresie działek [...] i [...] (bo obie te działki - o niezmiennych numerach i niezmiennych powierzchniach w okresie istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy, nie uległy podziałowi). Podziałowi uległa wyłącznie działka nr [...] o pow. 174 m2 na działki na działki nr [...] (o pow. 83 m2) i [...] (o pow. 78 m2 - w nowym wykazie zmian gruntowych).

Odnosząc się do powierzchni działek przyjętych do wyliczeń w elaboracie szacunkowym z 10 września 1984 r., owa różnica jest w pełni zrozumiała: 9382 m2 (dz. nr [...] - niezmieniona) + 174 m2 (dz. nr [...] sprzed podziału) = 9556 m2 łącznie (jak w zawiadomieniu z 9 lutego 1984 r.).

Z kolei 9382 m2 (dz. nr [...] - nie zmieniona) + 83 m2 (nowo utworzona działka nr [...]) + 91 m2 (nowo utworzona działka nr [...]) = 9556 m2 łącznie.

W istocie - zapewne na skutek nowych pomiarów działek (art. 231 kpc) - łączna powierzchnia działek [...] o pow. 9382 m2, [...] o pow. 726 m2 i [...] o pow. 174 m2 (łącznie 10283 m2) według wykazu zmian gruntowych sprzed wydania zarządzenia z [...] listopada 1983 r. nr [...], różni się od łącznej powierzchni działek nr [...] o pow. 9382 m2, [...] o pow. 726 m2, [...] o pow. 83 m2 (jak w wykazie zmian gruntowych i w wypisie z rejestru gruntów ze stycznia 1984 r.) i nr [...] (o pow. 78 m2 w myśl nowych pomiarów - zamiast 91 m2 w myśl dawnych pomiarów sprzed podziału działki nr [...]) stanowi łącznie: 9382 m2 + 726 m2 + 174 m2 =10269 m2. Zatem różnica 10283 m2 - 10269 = 14 m2 (czyli owe 13 m2 będących różnicą w rzeczywistej powierzchni nowo powstałej działki nr [...] + 1 m2 z tytułu wyżej wskazanej ówczesnie dopuszczalnej dokładności zapisu.

Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje stanowisko organu I instancji, że działka nr [...] powstała w wyniku podziału działki nr [...]. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, nie doszło do sytuacji w której "wypłacono odszkodowanie w błędnej wysokości obejmującej działkę której nie odjęto Zarządzenie[m] Naczelnika Miasta i Gminy w [...] nr [...]", bowiem działka nr [...] wprost przeszła na własność Państwa na podstawie art. 5 ust. 2 (art. 10 ust. 1 ustawy z 1972 r.) jako część dawnej działki nr [...], a jedynie nie orzeczono o odszkodowaniu za powstałą w wyniku tego podziału działkę nr [...] (stanowiącą brakującą część dawnej działki nr [...], o mniejszej powierzchni – 78 m2 - zgodnie z nowym pomiarem).

Powyższe prowadzi do wniosku, że odszkodowanie zostało ustalone decyzją częściową (art. 104 § 2 in medio kpa) jedynie za część nieruchomości, wskazanej w zarządzeniu z [...] listopada 1983 r. Różnica wynikająca z powierzchni działki nr [...] i działki nr [...] wynosząca 91 m2 (według dawnego pomiaru, a 78 m2 według nowego pomiaru) nie rzutuje tym samym na wynik niniejszej sprawy nieważnościowej, choć otwarta pozostaje kwestia ewentualnego odszkodowania za tę część nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 in fine ppsa, skargę kasacyjną J.G., B.S., J.S. i M.S. oddalił (punkt 2 sentencji wyroku I OSK 435/19).