Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1025/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116,  107
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 10 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Henryka Łysikowska Sędziowie: Sędzia WSA - Daria Gawlak - Nowakowska Sędzia WSA – Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca) Protokolant: Starszy specjalista – Małgorzata Jakubiak po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 marca 2016 roku sprawy ze skargi: A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie: orzeczenia odpowiedzialności – jako osoby trzeciej – za zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za okresy: od lipca do grudnia 2010 roku; od czerwca do sierpnia 2011 roku; od stycznia do marca i od czerwca do września 2012 roku wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] nr [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności A. K. jako osoby trzeciej – członka zarządu A sp. z o.o. – za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-4R za miesiące: od lipca do grudnia 2010 roku; od czerwca do sierpnia 2011 roku; od stycznia do marca i od czerwca do września 2012 roku w łącznej kwocie 4.883,00 zł. wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 2.068,00 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 338,40 zł.

Z akt sprawy wynika, że na spółce A sp. z o.o. ciążyły nieuregulowane zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT-4R) za wymienione wyżej okresy. Jako zaległości podatkowe objęte zostały tytułami wykonawczymi wydanymi [...]; [...] oraz [...].

W tym stanie rzeczy Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia [...] nr [...], wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki.

Po przeprowadzeniu postępowania i zbadaniu przesłanek warunkujących odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki – organ I instancji decyzją z dnia [...] – działając na podstawie art. 116 i art. 107 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: OP) orzekł o solidarnej odpowiedzialności A. . (dalej: strony, skarżącego) jako osoby trzeciej za wymienione na wstępie zaległości podatkowe wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w okresie powstania zaległości podatkowych objętych postępowaniem, A. K. pełnił funkcję członka zarządu spółki z o.o. A. Prowadzona wobec Spółki egzekucja okazała się bezskuteczna, a Strona nie wykazała przesłanek wyłączających jej odpowiedzialność.

Organ I instancji wskazał także, że skarżący jako członek zarządu nie zgłosił we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, oraz że nie wszczęto postępowania układowego. Zaznaczono przy tym, że nie wskazał on majątku, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych i nie wykazał iż niezgłoszenie wniosku lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy.

Od powyższej decyzji A. K. złożył odwołanie, w którym zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że miał on wpływ na regulowanie przez Spółkę należności podatkowych, podczas, gdy został odsunięty przez drugiego członka zarządu (A. K.) od faktycznego wpływu na zarządzanie. Wskazał także, że drugi z członków zarządu Spółki – A. K. – spłacał osobiste długi z jej środków, o czym skarżący informował poborców podatkowych.

Ponadto Skarżący zaznaczył, że składał do Sądu wniosek o postawienie Spółki w stan upadłości. Jednakże z akt sprawy wynika, że wniosek ten został, ze względu na nieuzupełnienie w terminie braków formalnych, zwrócony na podstawie art. 29 Prawa upadłościowego i naprawczego (Dz. U. z 2003 r., poz. 535 ze zm.).

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej – decyzją z dnia [...] Nr [...]) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji podkreślił, że podniesione w odwołaniu argumenty są niezasadne. Wywiódł, że odpowiedzialność osoby trzeciej nie jest uzależniona od stopnia jej zawinienia bądź przyczynienia się do powstania zadłużenia podmiotu głównego. Jest ona natomiast konsekwencją ustawowego powiązania tej osoby z podmiotem głównym. Podkreślono także, że to na osobie trzeciej ciąży obowiązek wykazania okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność. Przy czym okoliczności te są ściśle określone w ustawie – art. 116 § 1 pkt 1 i 2 OP). W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że na tle stanu faktycznego ustalonego na podstawie całego materiału dowodowego, dokładnie zebranego i rozpatrzonego przez organ I instancji, nie budzi wątpliwości, że: Spółka należy do kategorii podmiotów głównych, o których mowa w art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: OP); w czasie upływu terminu płatności wskazanych zobowiązań podatkowych, skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki; organ I instancji mógł wszcząć i prowadzić postępowanie w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki wobec członków zarządu; objęte zaskarżoną decyzją należności należą do katalogu z art. 107 OP, za które ponoszą odpowiedzialność osoby trzecie; postępowanie egzekucyjne wobec spółki zostało wszczęte przed wszczęciem postępowania w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe; egzekucja wobec Spółki okazała się bezskuteczna a Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek ekskulpacyjnych w tej sprawie.

Organ II instancji wskazał także, że decyzja organu I instancji została wydana w zgodzie z art. 118 § 1 OP, bowiem do dnia wydania zaskarżonej decyzji prawo do orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe nie uległo przedawnieniu, zaś wszczęcie postępowania o odpowiedzialności osoby trzeciej nastąpiło przed upływem terminów określonych w art. 108 § 2 OP.

Od opisanej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. A. K. złożył skargę do Sądu, w której zarzucił, że organy podatkowe, wydając zaskarżoną decyzję – bezpodstawnie obciążyły go odpowiedzialnością za zaległości podatkowe Spółki, mimo że zaległości te powstały bez wpływu i winy Skarżącego. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że niezależnie od spóźnionych działań prawnych Skarżącego, zmierzających do postawienia Spółki w stan upadłości, to brak winy w przyczynieniu się Skarżącego do powstania zaległości podatkowych spółki uzasadnia twierdzenie o braku podstaw prawnych do przyjęcia jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych. Podkreślił także, że zobowiązania podatkowe wygasły w całości na podstawie § 1 art. 70 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 10 marca 2016 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko zawarte w skardze oraz przedłożył pismo procesowe z dnia 2 marca 2016r. jako załącznik do protokołu rozprawy. W piśmie tym pełnomocnik zarzucił:

- naruszenie art.122, art.180 §1, art. 187 §1 oraz art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie okoliczności braku winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o., względnie w niewszczęciu postępowania układowego;

a w konsekwencji tego zarzutu

- naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.P. przez błędne jego zastosowanie na skutek przyjęcia, że skarżący zawinił nie zgłaszając wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki z o.o., względnie nie wszczynając postępowania układowego;

- naruszenie art. 121 § 2 w zw. z art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.P. poprzez niepodjęcie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego (U.S.) W. czynności mających na celu ustalenie okoliczności braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o., względnie w niewszczęciu postępowania układowego;

a w konsekwencji tego zarzutu

- naruszenie art. 127 w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.P. poprzez badanie prawotwórczego faktu, tj. okoliczności braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o., względnie w niewszczęciu postępowania układowego, jedynie przez organ odwoławczy, wbrew zasadzie dwuinstancyjnego postępowania podatkowego;

Odnosząc się do kwestii braku winy skarżący twierdzi, że w jego sprawie podatkowej ziściła się przesłanka egzoneracyjna, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.P.

W trakcie postępowania odwoławczego skarżący podniósł, że jego rola jako członka zarządu A sp. z o.o. była zmarginalizowana do tego stopnia, że nie miał on wiedzy o kondycji finansowej tej spółki. Podkreślił też, że nawet przyjmując, iż pozbawienie skarżącego wiedzy na temat kondycji finansowej spółki z o.o. nastąpiło dopiero we wrześniu 2009 r., "właściwym czasem" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, względnie na wszczęcie postępowania układowego nie jest krótkotrwałe wstrzymanie płacenia długów na skutek przejściowych trudności, lecz chwila, kiedy wiadomo już, że dłużnik nie będzie w stanie zaspokoić wszystkich swych zobowiązań. Postępowaniami podatkowymi w zakresie odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej zostały objęte zaległości podatkowe A sp. z o.o. począwszy od maja 2009 r a łączna kwota zobowiązań w podatku od towarów i usług tej spółki za miesiące od maja do sierpnia 2009 r. to 3.056,30 zł. W deklaracjach dla podatku od towarów i usług składanych w U.S. W., A sp. z o.o. za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. wykazała sprzedaż w wysokości łącznej 365.730,00 zł. Zatem nieregulowanie zobowiązań w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do sierpnia 2009 r. wypełnia wszelkie znamiona krótkotrwałego wstrzymania płacenia długów na skutek przejściowych trudności. Jeśli tak, w czasie, w którym skarżący ewentualnie miał wiedzę o kondycji finansowej spółki z o.o. - nie był to czas właściwy dla zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, względnie do wszczęcia postępowania układowego.

Brak wiedzy o kondycji finansowej spółki kapitałowej będący skutkiem dezinformacyjnych działań drugiego członka zarządu tej spółki, takich jak w sprawie podatkowej skarżącego, pozwala uznać, że uchybienie obowiązkowi zgłoszenia wniosku o upadłość, względnie wszczęcia postępowania układowego było od niego niezależne .

W zarzutach skargi podniesiono również naruszenie zasady dwuinstancyjności. W ocenie skarżącego, Naczelnik U.S. W. pozostawał bierny w zakresie dowodzenia zaistnienia negatywnych przesłanek odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu spółki kapitałowej. Dopiero Dyrektor Izby Skarbowej, w trakcie postępowania odwoławczego, wezwał skarżącego do wskazania okoliczności stanowiących realizację przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 O.P. Takie działanie organu podatkowego pierwszej instancji w stosunku do strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika godzi również w zasadę informowania - art. 121 § 2 O.P. W konsekwencji, niepoinformowanie skarżącego o przesłankach egzoneracyjnych przez organ podatkowy pierwszej instancji spowodowało, że w trakcie postępowania prowadzonego przez Naczelnika U.S. W. nie zostały zbadane okoliczności wyłączające odpowiedzialność członka zarządu spółki kapitałowej jako osoby trzeciej (tj. złożenie przez niego wniosku o ogłoszenie upadłości A sp. z o.o.). Powyższe pozwala stwierdzić, że w sprawie podatkowej skarżącego doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego, rekonstruowanej z art. 127 Ordynacji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozpoczynając rozważania w niniejszej sprawie nadmienić trzeba, że zarzuty skargi sformułowane są bardzo ogólnie i lakonicznie. Jednakże na podstawie art. 134 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi, dlatego w ramach oceny zgodności całego postępowania z prawem kierować się będzie również tym co, w ocenie Sądu, skarżący miał na celu formułując takie a nie inne zarzuty.

Na wstępie należy przesądzić o bezzasadności sformułowanego w skardze zarzutu odnoszącego się do przedawnienia "zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za 2009 rok". Ten zarzut skargi nie dotyczy spornej sprawy, w której źródłem akcesoryjnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. są zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT4R). Ponadto Sąd stwierdza, że decyzja organu podatkowego I instancji wydana została w zgodzie z art. 118 § 1 O.P., który stanowi, że nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa upłynęło 5 lat. W spornej tu sprawie – w stosunku do najstarszych zobowiązań z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych PIT-4 za okres od lipca do listopada 2010 r. – 5 letni okres o którym mowa w art. 118 § 1 O.P. upływał z dniem 31 grudnia 2015 r., natomiast w stosunku do kolejnych zobowiązań – z dniem 31 grudnia 2016 r. ([...], [...]) i 31 grudnia 2017 r. ([...]). Ponieważ zaskarżona decyzja została wydana [...] i doręczona 29 października 2014 r., to został zachowany termin określony w art. 118 § 1 O.P. Nie ma zatem wątpliwości, że do chwili orzeczenia odpowiedzialności ([...]) zobowiązania, co do których orzeczono odpowiedzialność -nie uległy przedawnieniu.

Spór w swej głównej części sprowadza się do tego czy brak winy w powstaniu zaległości podatkowej i brak wpływu na jego powstanie może wyłączać odpowiedzialność skarżącego, będącego członkiem zarządu A sp. z o.o., za zobowiązania podatkowe tej spółki.

Organy podatkowe uznały, że strona skarżąca, jako członek zarządu w/w spółki ponosi odpowiedzialność za jej zobowiązania podatkowe na podstawie art. 107 w zw. z art. 116 O.P. Nie ustaliły przy tym, aby okoliczności powołane przez skarżącego na uzasadnienie braku winy - miały lub mogłyby mieć - wpływ na zakres jego odpowiedzialności. Nie stwierdziły też okoliczności uwalniających członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki z o.o., które określa § 1 pkt 1 i 2 art. 116 O.P. Zaznaczyły przy tym, że bez znaczenia dla odpowiedzialności z powołanego wyżej artykułu jest okoliczność pozbawienia go możliwości regulowania przez spółkę należności podatkowych.

Stanowisko organów w tym zakresie Sąd uznaje za prawidłowe.

Stosownie do treści art. 116 § 1 i § 2 O.P. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: (1) nie wskazał, że (a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo (b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, (2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Z treści art. 116 O.P. wynika zatem, że w sprawie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organy podatkowe obowiązane są wykazać, że zaległości wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu oraz, że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Są to tzw. pozytywne przesłanki obciążenia odpowiedzialnością. Do negatywnych przesłanek odpowiedzialności zalicza się wykazanie, że we właściwym czasie podmioty te zgłosiły wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez ich winy, ewentualnie wskazanie przez ww. podmioty mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Wykazanie przesłanek, których zaistnienie wyklucza orzeczenie o odpowiedzialności członków zarządu jako osób trzecich, obciąża te podmioty.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy podatkowe wykazały tzw. pozytywne przesłanki zawarte w art. 116 § 1 O.P., wymagane do orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, tj. istnienie zaległości podatkowych spółki i pełnienie przez skarżącego funkcji członka zarządu w spółce w czasie upływu terminu płatności zobowiązań objętych decyzją oraz bezskuteczność egzekucji skierowanej do majątku spółki.

Organy podatkowe ustaliły, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki w dacie upływu terminu płatności zobowiązań w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-4R za miesiące: od lipca do grudnia 2010 roku; od czerwca do sierpnia 2011 roku; od stycznia do marca i od czerwca do września 2012 roku. Stwierdziły także bezskuteczność egzekucji prowadzonej z majątku spółki. Należy wskazać, że w orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, przy czym może to nastąpić po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego (por. uchwała NSA z 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08, LEX nr 465091). W rozpoznawanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku spółki z uwagi na jego bezskuteczność. Organ egzekucyjny stwierdził, że spółka pod widniejącym w Krajowym Rejestrze Sądowym adresem nie prowadzi działalności, co zostało ustalone przez poborców skarbowych i wskazane w raportach, ponadto spółka nie zgłosiła innego adresu działalności. Z uzyskanych informacji wynika też, że spółka nie figuruje w elektronicznym rejestrze ksiąg wieczystych, a podjęte przez organ egzekucyjny działania w celu uzyskania od członków zarządu informacji o majątku spółki, nie przyniosły pożądanego rezultatu.

Przechodząc do oceny przesłanek egzoneracyjnych, zgodzić się należało z organami podatkowymi obu instancji, że w przedmiotowej sprawie nie został skutecznie złożony wniosek o ogłoszenie upadłości. Za zgłoszenie wniosku nie może być bowiem uznane samo złożenie pisma zawierającego wniosek o ogłoszenie upadłości. Wniosek złożony dnia 14 stycznia 2012 r. do Sądu Rejonowego dla W. VIII Wydział Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Naprawczych o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego z uwagi na braki formalne i nie usunięcie ich w terminie wyznaczonym przez Sąd, nie doprowadził do wszczęcia postępowania upadłościowego. W ocenie Sądu nie ma racji skarżący, zarzucając organom błędną ocenę tego, czy niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy skarżącego. Oceniając to zagadnienie, w pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zasadniczą rolą regulacji art. 116 O.P. jest ochrona interesów wierzycieli. Charakter prawny funkcji członka zarządu wiąże się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. Stąd członkowie zarządu będąc uprawnieni i zobowiązani do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki, w sytuacji, gdy spółka nie jest w stanie zaspokoić wszystkich swych zobowiązań, mają obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania układowego.

W ocenie Sądu organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji słusznie wskazał, że ocena przedłożonego przez skarżącego materiału dowodowego nie daje podstaw do przyjęcia, iż nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postepowania układowego nie nastąpiło z winy skarżącego. Przedłożone przez skarżącego do odwołania dokumenty, m.in. kopie skierowanych do prokuratury zawiadomień z dnia [...] i z dnia [...] o popełnieniu przestępstwa przez A. K. oraz kopie aktu oskarżenia przeciwko P. B., nie mogą stanowić dowodu potwierdzenia słuszności twierdzeń w nich zawartych, jeśli nie zostały potwierdzone orzeczeniami karnymi. Trudno też przyjąć, by takich ustaleń, w zakresie postępowania karnego, mogły samodzielnie dokonywać organy podatkowe.

Podkreślić przy tym należy, że skarżący nadal jest członkiem zarządu Spółki i do chwili obecnej nie zgłosił skutecznie wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania układowego. Natomiast zakres pojęcia pełnienia obowiązków w rozumieniu art. 116 § 2 O.P. należy interpretować w ten sposób, że chodzi tutaj co najmniej o formalne (bierne) sprawowanie funkcji członka zarządu, ponieważ dla odpowiedzialności podatkowej w istocie nie ma znaczenia jak przebiega rzeczywiste ( czynne) wykonywanie związanych z tą funkcją czynności, które jest zależne jedynie od woli takiej osoby oraz zapisów statutu.

Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm., dalej powoływana jako u.p.u.n.), upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Jak stanowi art. 11 ust. 1 i 2 tej ustawy, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, zaś dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Stosownie do art. 21 ust. 1 i 2 u.p.u.n., dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie stosowny wniosek. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek ten spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.

W świetle powołanych przepisów, jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. Dla określenia stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak też, jaka jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn.

W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu podatkowego pierwszej instancji, Spółka nie złożyła w urzędzie skarbowym sprawozdań finansowych za lata 2008-2013, co winna była uczynić zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992r o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 851 ze zm.).

Z zestawienia stanu zaległości zobowiązanego na dzień 20 lutego 2012 r. wynika, że spółka nie regulowała również swoich zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za okresy listopad 2008 r., styczeń ÷ marzec, listopad i grudzień 2009 r., styczeń ÷ październik 2010 r. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało więc, że Spółka już od 2008 r. trwale zaprzestała regulowania swoich zobowiązań, a brak sprawozdań finansowych za lata 2008 ÷ 2013 uniemożliwiał kompleksową analizę sytuacji finansowej spółki, co dawało organom podstawę do przyjęcia, że sytuacja ta wypełniała definicję "dłużnika, który stał się niewypłacalny". Skarżący nie wykazał też, że sytuacja ta miała znamiona sytuacji krótkotrwałej lub przejściowej. Słusznie zatem uznały organy podatkowe, że już w 2009 r. zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości, jednakże wniosek taki, jak to już wyżej wskazano, nie został skutecznie złożony do chwili obecnej.

Należy zgodzić się z twierdzeniem organu, że nie ma znaczenia dla zwolnienia z odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako członka zarządu wskazywany brak wiedzy o stanie zobowiązań spółki. Jak trafnie wskazuje organ odwoławczy, członek zarządu spółki nie może się powoływać na nieznajomość stanu jej finansów, jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego). Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie możliwość zaspokojenia długów (wyroki SN z: 2 października 2008 r., I UK 39/08; 24 września 2008 r., II CSK 142/08; 11 marca 2008 r., II CSK 545/07, 16 stycznia 2008 r., IV CSK 430/07).

Prawidłowo zatem wskazano w zaskarżonych decyzjach, że podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące uniemożliwienia mu przez drugiego z członków zarządu dostępu do większości dokumentacji, co wykluczało dokonanie pełnej analizy działalności i poznanie faktycznej sytuacji spółki, nie stanowią przesłanki wyłączającej odpowiedzialność skarżącego. Od członków zarządu spółki kapitałowej jest bowiem wymagany profesjonalizm, a także podwyższona staranność. Winni oni stale kontrolować sytuację w spółce, przynajmniej na tyle, aby orientować się, czy jest ona wypłacalna i czy nie zachodzą przesłanki skutkujące obowiązkiem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcie postępowania układowego. Jeżeli dana osoba pełni tę funkcję, mimo, że nie jest w stanie takiej kontroli sprawować, bierze na siebie ryzyko związane ze skutkami ewentualnej niewypłacalności tego podmiotu.

Należy podkreślić, że przepisy Ordynacji podatkowej wiążą odpowiedzialność członków zarządu z okresem pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu bez względu na zakres obowiązków, jakie im formalnie powierzono i zakres nadzoru. Trzeba też zauważyć, że powołanie danej osoby w skład zarządu spółki ma na celu kierowanie przez nią działaniami tej osoby prawnej. Nadto pełnienie funkcji członka zarządu spółki z o.o. jest dobrowolne, wymaga zgody osoby powołanej na to stanowisko, a członek zarządu może zrezygnować w każdym czasie ze swojej funkcji.

Skarżący podnosił wprawdzie w trakcie prowadzonego postepowania, że nie miał możliwości skutecznego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości ze względu na problem z dotarciem do dokumentacji finansowej spółki, jednakże jak wskazano wyżej, członek zarządu spółki nie może powoływać się na nieznajomość stanu jej finansów, jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość. Z akt sprawy wynika też, że skarżący złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, zatem uznawał, że posiada niezbędną do tego dokumentację. Trudno też uznać, że złożył taki wniosek, od razu zakładając, że nie odniesie on skutku.

Niezasadne są też zarzuty dotyczące naruszenia art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.P. oraz art. 127 w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.P. poprzez prowadzenie postepowania wyjaśniającego w zakresie winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki jedynie przez organ odwoławczy.

Ponownie należy wskazać, że z art. 116 O.P. wynika, że w toku postępowania w sprawie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej członka zarządu, organy podatkowe obowiązane są wykazać fakt pełnienia obowiązków członka zarządu i bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Wykazanie przesłanek zwalniających z odpowiedzialności podatkowej należy natomiast do członka zarządu. Skarżący miał możliwość zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, zarówno w postepowaniu przed organem pierwszej instancji ( wezwanie do zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym z dnia [...] i [...]), jak i przed organem odwoławczym i wykazania okoliczności wskazujących na zwolnienie go z odpowiedzialności jako członka zarządu za zobowiązania spółki, jednakże takich dowodów skutecznie nie przeprowadził. Nie można zatem przyjąć, że nie ponosi winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym terminie, tym bardziej, że wniosku takiego do dnia wniesienia skargi do Sądu nie złożył.

W ocenie Sądu organy podatkowe obu instancji podjęły w sprawie wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zatem bezzasadny jest też zarzut naruszenia dwuinstancyjności określonej art. 127 o.p. Ocena dowodów dokonana przez organy jest prawidłowa. Prawidłowo także w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe zastosowały przepisy prawa materialnego. Podjęte wnioski zostały przekonująco uzasadnione, a samo nieuwzględnienie zarzutów skarżącego nie daje podstaw do uznania, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - skargę jako nieuzasadnioną oddalił w całości.