Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1226/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie NSA : Stanisław Biernat Izabela Dobosz / spr. / Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi B. Ż. na decyzję Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2001 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] 2000r. II. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego B. Ż. kwotę 10 /dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 2000r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 ustawy z 31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) odmówiono B. Ż. przyznania uprawnień do tego świadczenia. Organ stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie jest wystarczający do wydania pozytywnej decyzji w tej sprawie. Strona nie przedstawiła bowiem w określonym terminie wymaganych przez Urząd dokumentów potwierdzających wnioskowany rodzaj i okres represji.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. Ż. twierdzi, że stosowne. dokumenty przedłożył i czuje się pokrzywdzony wydaną decyzją.

Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 2001 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 127§3 i 138§1 pkt 1 kpa oraz art. 2 i art. 4 ust. 1,2 i 4 ustawy z 31.05.1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) utrzymano w mocy decyzję własną z [...] 2000r.

Organ stwierdził, że co do deportacji do pracy przymusowej w okresie od marca 1941 do maja 1942r. strona przedstawiła materiał dowodowy, z którego jednak nie wynika, że była skierowana przymusowo przez Niemców, jako wozak, najpierw na teren rozgraniczający granicę niemiecko-radziecką, a następnie po wybuchu wojny między tymi państwami do pracy na zapleczu frontowym na terenach państwa polskiego i byłego ZSSR. Przedstawione w sprawie zeznania świadków nie są wiarygodne, ponieważ nie zostały do nich dołączone dokumenty potwierdzające doznanie przez świadków prześladowań w tych samych miejscach i czasokresie co wnioskowane przez stronę. Również w dokumentach personalnych strony z okresu powojennego brak jest potwierdzenia wspomnianych represji na rzecz okupanta hitlerowskiego. Wnioskowanych prześladowań nie potwierdzają także instytucje archiwalne. Z oświadczenia strony wynika, że B. Ż. wykonywał pracę (służbę) jako wozak z własnym zaprzęgiem na rzecz wojska niemieckiego, nie jako cywil lecz osoba umundurowana wchodząca w skład oddziałów Wehrmachtu, będąca w części na podobnych prawach jak i żołnierze niemieccy (takie samo wyżywienie, wspólne przebywanie w pobliżu linii frontu) z możliwością dobrowolnego powrotu do domu rodzinnego, z czego, jak twierdzi strona skorzystała w kwietniu 1942 r. ( kwestionariusz z [...] 2000r. ). Zdaniem organu, gdyby nawet strona udokumentowała doznane represje prace te (służba dla armii niemieckiej) nie są tym rodzajem represji, za które przysługuje świadczenie pieniężne. Co do wniosku o przyznanie świadczenia z tytułu osadzenia w obozie pracy przymusowej "Baudienst" w S. w okresie od lutego 1944 - do stycznia 1945r., to przedstawione na tę okoliczność oświadczenia świadków nie zostały poparte ich dokumentami potwierdzającymi doznanie prześladowań w tym samym miejscu i czasie, co wnioskowane przez stronę, dlatego zeznań tych świadków nie można uznać za wiarygodne. Również z dokumentów archiwalnych nie wynika, aby B. Ż. został osadzony w tym obozie pracy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. Ż. podaje, że jedynym jego świadkiem przymusowego wcielenia do Wehrmachtu był S. B., który również został zatrudniony jako wozak. Jednakże zginął on w czasie bombardowania i nie wrócił do Polski. Innych świadków nie może przedstawić, gdyż nie żyją. Twierdzi, że nie oddalił się dobrowolnie z frontu niemiecko - radzieckiego, ale po bombardowaniu, gdy utracił konie i wóz - uciekł i przekradł się do Polski w cywilnym ubraniu. Co do pobytu w obozie, to z powodu braku dokumentów jedynymi dowodami pozostają zeznania świadków.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3§ 1 ustawy z 30.08.2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.o.p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sąd Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone (co ma miejsce w niniejszym przypadku) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższej ustawy ( art. 97§1 ustawy z 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 zezm.).

Sądowa kontrola wykazała naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wbrew bowiem treści art. 7 kpa Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając m.in. na względzie słuszny interes obywatela oraz wbrew treści art. 77 kpa nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego.

Stanowisko to dotyczy domniemanej pracy skarżącego w obozie pracy "Baudienst" w okresie od lutego 1944 r. do stycznia 1945r. Fakt istnienia takiego obozu w S. potwierdza Archiwum Państwowe w R. ( pismo z 1.09.1999r, k. 6 akt administracyjnych ). Z pisma Archiwum wynika, że wykaz więźniów obozu jest niekompletny i brak w nim nazwiska B. Ż. Wobec powyższego należało wezwać i przesłuchać świadka A. N., który złożył oświadczenie w dniu [...] 1997r. iż był razem ze skarżącym w obozie "Baudienstu" ( hufiec 453 ) w S. od lutego 1944r. do 15 stycznia 1945r., gdzie budowali razem umocnienia w M. i B. pod nadzorem Ukraińców (k. 10, 26 akt administracyjnych ). Należy również przesłuchać świadka E. A., który również złożył zeznanie, że skarżący był w obozie pracy przymusowej "Baudienstu" w S. (k. 40 akt administracyjnych). Należy zwrócić uwagę, że z wyroku Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z [...] 1996r. ( sygn. akt[...]) wynika, że skarżący pracował przymusowo, ale przez okres krótszy niż rok (co spowodowało nieprzyznanie mu dodatku ). Z wyroku tego nie wynika jednak, w jakich warunkach praca ta była wykonywana, czy skarżący był w obozie pracy przymusowej, czy też nie. Należy zatem przeprowadzić dowód z akt tej sprawy sądowej. Odnośnie do pracy przymusowej skarżącego w charakterze wozaka ustalenia poczynione przez Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych są prawidłowe. Został on wezwany do wypełnienia kwestionariusza w charakterze strony ( kwestionariusz z [...] 2000r. k. 12, 13 akt administracyjnych). Ponadto brak innych wiarygodnych dowodów. Świadkowie A. N. i E. A. potwierdzają, że skarżący został zabrany z wozem i końmi przez Niemców oraz że powrócił w 1942r. Materiał dowodowy przedstawiony przez samego skarżącego jest niekompletny i sprzeczny ze sobą. Np. w jednym miejscu pisze on, że wrócił z Rosji w kwietniu 1942r. (k. 17), a z ankiety dla celów otrzymania dowodu osobistego wynika, że w latach 1939-45 nie służył w wojsku i całą okupację mieszkał w miejscowości G. gm. R., pow. J. ( k. 16 akt administracyjnych ).

Rację ma Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych, iż nawet gdyby uznać, iż oświadczenia strony są zgodne z prawdą oraz że zataił fakt, że służył w Wehrmachcie jako wozak, to z tego tytułu nie może ubiegać się o świadczenie, o którym mowa w ustawie z 31.05.1996r. Nie doszło bowiem do spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 2 pkt 2 ustawy z 31.05.1996r. (Dz. U. Nr 87 poz. 395) a mianowicie "deportacji" (wywiezienia) do pracy przymusowej. Jak wynika z akt skarżący zgłosił się wraz z zaprzęgiem na przegląd w J. ( w czym już brak elementu przymusu ) został wybrany spośród innych woźniców i udał się w charakterze wozaka wraz z armią niemiecką na Wschód. Po utracie koni i wozu wrócił do Polski bez przeszkód ze strony Niemców.

Z powyższych względów należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) w zw. z art. 97§1 ustawy z 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm ). O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11.05.1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm. ) w zw. z art. 97§ 2 cytowanych wyżej przepisów wprowadzających.