Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 496/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 22, par. 23
journal: Dz.U. 1999 nr 74 poz 836
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych.
article: art. 66 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, , Sędzia WSA Mirosław Montowski, Asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), , Protokolant sekr. sąd. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. G. i D. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. G. i D. G. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną decyzją z 7 stycznia 2022 r. nr 17/22 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy nr IIOT/333/2021 z 29 października 2021 r. i orzekł co do istoty w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

2. Rozstrzygnięcie to wydano w następujących okolicznościach.

2.1. W związku z pismem o podjęcie czynności kontrolnych w sprawie stanu technicznego przewodów kominowych w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Warszawie, 22 marca 2019 r. upoważniony pracownik Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy dokonał oględzin w ww. sprawie. W ich wyniku ustalono, iż lokale mieszkalne nr [...], [...]. [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] wyposażone są w wentylację mechaniczną wyciągową. W lokalach występuje podciśnienie. Brak wlotów powietrza – nawiewników. Strumień powietrza w wylocie kuchennym osiąga prędkość powodującą hałas. W lokalach pojawiają się odory

z kanalizacji i kuchni w innym lokalu. Zawiadomieniem z 28 marca 2019 r. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego przewodów kominowych w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy

ul. [...] w Warszawie.

2.2. Postanowieniem z 5 lutego 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy (dalej: PINB) nałożył na Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej (z uwzględnieniem części opisowej

i graficznej) przewodów kominowych w lokalach mieszkalnych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Warszawie. Przy piśmie z 10 września 2020 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" przedłożyła "Ekspertyzę techniczną przewodów kominowych" budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...]

w Warszawie, autorstwa: mgr inż. P. S. oraz dr inż. M. S..

2.3. W dniu 4 listopada 2020 r. odbyła się wizja w sprawie stanu technicznego przewodów kominowych w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Warszawie. Stwierdzono, że lokal mieszkalny wyposażony jest w 5 wlotów do kanałów wentylacyjnych w następującym układzie:

w pomieszczeniu kuchni – jeden wlot do kanału, w pomieszczeniu pokoju przyległym

do kuchni – jeden wlot, w łazience przy wejściu - jeden wlot, w łazience przy sypialni - dwa wloty. Z istniejących wlotów, wlot w pokoju i jeden z wlotów w łazience przy sypialni zostały zaślepione. Wobec czego lokal jest wentylowany przez trzy czynne wloty do kanałów wentylacyjnych. Mistrz kominiarski J. P. dokonał pomiaru przepływu powietrza na wlotach do kanałów w łazience przy wejściu do lokalu i w kuchni, gdzie ciąg był prawidłowy przy zamkniętych i otwartych oknach. W łazience przy sypialni przy zamkniętych oknach – całkowity brak ciągu (urządzenie pomiarowe wskazuje "0"), po uchyleniu okien pojawia się ciąg wyciągowy. W drzwiach do łazienek istnieją otwory nawiewne. Na wlocie do kanału wentylacyjnego w łazience przy sypialni założona jest klapka zwrotna. Drugi wlot w tej łazience został zaślepiony na polecenie Prezesa SM Wyżyny a wlot do pokoju zaślepiono na polecenie PINB, co spowodowało zwiększenie hałasu w kuchni (uwagi właściciela lokalu).

2.4. Przy piśmie z 19 listopada 2020 r. SM "[...]" przedłożyła do akt sprawy protokół nr 04/11/2020 z 5 listopada 2020 r. z okresowej kontroli przewodów wentylacyjnych wentylacji mechanicznej w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Warszawie, sporządzony przez J. P. uprawnionego do eksploatacji urządzeń wentylacji mechanicznej i klimatyzacji, który stwierdził, iż dla prawidłowego funkcjonowania wentylacji wywiewnej w lokalu nr [...] należy zamontować anemostaty wywiewne we wlotach do przewodów wentylacyjnych, a w celu zwiększenia dopływu powietrza zewnętrznego należy zamontować nawiewniki okienne lub podciąć uszczelki w oknach lokalu.

2.5. Decyzją nr IIOT/389/2020 z 31 grudnia 2020 r. PINB nakazał J. G. i D. G. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości polegających na zamontowaniu anemostatów wywiewnych we wlotach do przewodów wentylacyjnych oraz zamontowaniu nawiewników okiennych w lokalu mieszkalnym nr [...].

Po rozpatrzeniu odwołania wyżej wymienionych, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) decyzją nr 399/2021 z 6 kwietnia 2021 r. uchylił

w całości ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ

l instancji, wskazując, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w sposób właściwy ustalić adresata obowiązków określonych w art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane.

2.6. Decyzją nr IIOT/333/2021 z 29 października 2021 r. PINB nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Warszawie poprzez: zamontowanie anemostatów wywiewnych we wlotach do przewodów wentylacyjnych oraz zwiększenie dopływu powietrza zewnętrznego poprzez zamontowanie nawiewników okiennych lub podcięcie uszczelek w oknach, w terminie 3 miesięcy od dnia, kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

2.6.1. W podstawie prawnej decyzji PINB powołał art. 66 ust. 1 pkt 3 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, ze zm.; dalej: p.b.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.; dalej: k.p.a.).

2.6.2. Uzasadniając tę decyzję, PINB wskazał, że jak wynika z protokołu nr 04/11/2020 z 5 listopada 2020 r. z okresowej kontroli przewodów wentylacyjnych wentylacji mechanicznej w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Warszawie, przepływ powietrza w pomieszczeniach kuchni

i toalety jest prawidłowy, natomiast w pomieszczeniu łazienki jest w normie tylko przy rozszczelnionej stolarce okiennej. Przy szczelnie zamkniętych oknach w lokalu, brak ciągu kominowego w łazience przy sypialni. Wskazano zalecenia dla prawidłowego funkcjonowania wentylacji wywiewnej w lokalu: zamontować anemostaty wywiewne we wlotach do przewodów wentylacyjnych oraz zwiększyć dopływ powietrza zewnętrznego poprzez zamontowanie nawiewników okiennych lub podcięcie uszczelek w stolarce okiennej w lokalu.

2.6.3. Zdaniem organu, nieprawidłowości związane z funkcjonowaniem wentylacji

w lokalu nr [...] wymagają podjęcia działań wewnątrz lokalu nr [...] przez jego faktycznego właściciela, tj. zastosowania środków umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie wentylacji, poprzez właściwy obieg powietrza wewnątrz lokalu. Nie wymaga

to wykonywania robót budowlanych w zakresie przewodów kominowych, a jedynie dokonania montażu anemostatów wywiewnych we wlotach do przewodów wentylacyjnych oraz zwiększenia dopływu powietrza zewnętrznego poprzez zamontowanie nawiewników okiennych lub podcięcie uszczelek w stolarce okiennej

w lokalu. W świetle powyższego powyższe obowiązki winny być nałożone

na faktycznego właściciela lokalu – Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Organ wskazał, że J. i D. G. posiadają spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w Warszawie, które jest ograniczonym prawem rzeczowym. Ograniczone prawo rzeczowe w postaci spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nie jest tytułem własnościowym. Na treść ograniczonego prawa rzeczowego składają się określone uprawnienia, w tym: prawo do korzystania z lokalu czy prawo do rozporządzania swoim prawem (można lokal zbyć lub wynajmować). W niniejszym przypadku, zatem właścicielem budynku położonego przy ul. [...] w Warszawie jak i lokalu nr [...] jest Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]". Oznacza to, że niektóre czynności podejmowane w lokalu wymagają zgody spółdzielni. Na podkreślenie zasługuje również fakt, że posiadacz spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nie mieści się w kręgu podmiotów określonych w art. 61 Prawa budowlanego. Należy mieć przy tym na względzie również, iż art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych ustawodawca wprowadza przymusowy zarząd nieruchomością wspólną sprawowany przez spółdzielnię mieszkaniową. Tym samym, jeżeli nie ustanowiono odrębnej własności lokalu w budynku wielorodzinnym, spółdzielnia mieszkaniowa jest właścicielem tego obiektu, jako całości, a zatem także i jego zarządcą. Jeżeli natomiast wyodrębniono wspomniane lokale, spółdzielnia ta jest zarządcą nieruchomości wspólnej, obejmującej także wspólne urządzenia. W obu przypadkach należy ją uznać za adresata decyzji z art. 61 pkt. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 p.b.

2.7. W odwołaniu od ww. decyzji, J. G. i D. G. wskazywali, że wentylacja w ich lokalu nie funkcjonuje należycie od samego początku użytkowania tego lokalu. Skarżący podnieśli również szereg zarzutów dot. przebiegu postępowania oraz rzetelności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

2.8. Zaskarżoną decyzją z 7 stycznia 2022 r. nr 17/22 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) uchylił w całości decyzję PINB nr IIOT/333/2021 z 29 października 2021 r. i nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Warszawie poprzez: zamontowanie anemostatów wywiewnych we wlotach do przewodów wentylacyjnych oraz zwiększenie dopływu powietrza zewnętrznego poprzez zamontowanie nawiewników okiennych w terminie 3 miesięcy od dnia wydania niniejszej decyzji.

2.8.1. Uzasadniając zaskarżoną decyzję, WINB podał, że PINB podjął prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie, a w szczególności nie naruszył przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach przedmiotowej sprawy wynika, iż stan przewodów wentylacyjnych jest nieodpowiedni. Okoliczność tę potwierdzają zarówno przeprowadzone w sprawie w dniu 22 marca 2019 r. i w dniu 4 listopada 2020 r. oględziny, jak i zgromadzona dokumentacja techniczna, tj. protokół kominiarski nr 04/11/2020 z dnia 5 listopada 2020 r. i ekspertyza techniczna z dnia 8 września 2020 r. Podkreślono wymaga, iż ostatnie czynności kontrolne w sprawie - z dnia 4 listopada 2020 r. zostały przeprowadzone m. in. przy udziale mistrza kominiarskiego Pana J. P. i podczas nich stwierdzono, że lokal nr [...] jest wyposażony w 5 wlotów do kanałów wentylacyjnych: w kuchni, pokoju przyległym do kuchni oraz w łazience jest po jednym wlocie i w łazience przy sypialni są dwa wloty. Ustalono ponadto, że wlot znajdujący się w pokoju i jeden z wlotów w łazience przy sypialni zostały zaślepione. Organ podał, że w protokole nr 1128/1IOT/2020 zapisano, iż obecny w trakcie kontroli mistrz kominiarski J. P. dokonał pomiaru przepływu powietrza na wlotach do kanałów:"W łazience przy wejściu do lokalu i w kuchni ciąg wyciągowy jest prawidłowy przy zamkniętych i otwartych oknach. W łazience przy zamkniętych oknach całkowity brak ciągu - urządzenie pomiarowego pokazuje "0", po uchyleniu okien pojawia się ciąg wyciągowy (dotyczy łazienki przy sypialni). W drzwiach do łazienek istnieją otwory nawiewne w części przypodłogowej." Z kolei w protokole nr 04/11/2020 z dnia 5 listopada 2020 r. z okresowej kontroli przewodów wentylacyjnych wentylacji mechanicznej sporządzonego przez mistrza kominiarskiego J. P. stwierdzono, że wywiew w kuchni, łazience i wc jest prawidłowy, z zastrzeżeniem, iż w łazience przepływ powietrza jest prawidłowy w normie przy rozchylonej stolarce okiennej, a przy szczelnie zamkniętych oknach w lokalu brak ciągu kominowego w łazience przy sypialni. W zaleceniach powołanego protokołu zapisano: " - zamontować anemostaty wywiewne we wlotach do przewodów wentylacyjnych - zwiększyć dopływ powietrza zewnętrznego poprzez zastosowanie nawiewników okiennych lub podcięcie uszczelek w stolarce okiennej".

2.8.2. W ocenie WINB, w tej sytuacji zasadne było skorzystanie przez organ nadzoru budowlanego z dyspozycji art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b. Odnosząc się do zarzutów, jakoby wentylacja w bloku przy ul. [...] w Warszawa funkcjonowała nienależycie przez cały okres użytkowania tego budynku, a szyby wentylacyjne w obiekcie miały zostać wybudowane niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym WINB wyjaśnił, że decyzją Burmistrza Gminy [...] nr 456/D/00/MU z 9 maja 2000 r. udzielono pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w Warszawie z wyłączeniem lokalu mieszkalnego oznaczonego nr [...], usytuowanego na [...] piętrze w tym budynku, zaś decyzją PINB nr IIOT/56/U/2006 z 6 lutego 2006 r. udzielono pozwolenia na użytkowanie ww. lokalu mieszkalnego nr [...]. Skoro oba powołane rozstrzygnięcia wciąż znajdują się w obrocie prawnym to nie jest możliwe prowadzenie w stosunku do tego budynku postępowania naprawczego trybie art. 50-51 p.b. Okoliczność wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu wyłącza bowiem możliwość prowadzenia postępowania w sprawie jego legalności. Wyjaśniono ponadto, że organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku zbadania przyczyn złego stanu technicznego obiektu, a tym bardziej wskazywania w nim osób odpowiedzialnych za taki stan rzeczy

2.8.3. Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że jeżeli w protokole z okresowej kontroli przewodów wentylacyjnych wentylacji mechanicznej nr 04/11/2020 autorstwa mistrza kominiarskiego, czyli osoby posiadające odpowiednie przygotowanie

i doświadczenie zawodowe wskazano jakie roboty należy wykonać w celu usunięcia nieodpowiedniego stanu technicznego przewodów kominowych w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku przy ul. [...] w Warszawie, to PINB zasadnie nałożył te obowiązki na Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]". Autor powołanego opracowania posiada bowiem wszelkie kompetencje i wiedzę specjalistyczną w wymaganym zakresie i ponosi odpowiedzialność przed właściwą izbą zawodową za wykonane przez siebie opinie bądź ekspertyzy. Jednocześnie w aktach niniejszej sprawy brak jest jakichkolwiek innych dokumentów, mogących stanowić podstawę podważania wiarygodności tego protokołu. W sytuacji natomiast, gdy organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego, to skuteczne ich zakwestionowanie wymagało przeprowadzenia stosownego kontrdowodu z inicjatywy strony toczącego się postępowania. Skarżący nie przedstawili zaś żadnego dowodu, mogącego stanowić podstawę do przyjęcia innych wniosków niż zawarte w protokole okresowej kontroli przewodów wentylacyjnych z 5 listopada 2020 r.

2.8.4. Uzasadniając uchylenie decyzji organu I instancji, WINB podniósł, że pomimo tego, że w protokole zalecono alternatywnie zastosowanie nawiewników okiennych lub podcięcie uszczelek w stolarce okiennej, to jednak mając na uwadze ogólnie przyjęte zasady sztuki budowlanej i wiedzy technicznej, podcięcie uszczelek w stolarce okiennej budzi wątpliwości.

3. Pismem z 10 lutego 2022 r. D. G. i J. G. skierowali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 61 pkt 1 oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b., wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie od organu na rzecz wnoszących skargę zwrotu kosztów postępowania sądowego. W skardze zawarto ponadto wniosek

o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Z kolei w piśmie procesowym z 5 maja 2022 r. skarżący uzupełnili argumentację skargi oraz przedstawili informacje

o okolicznościach wykonania zaskarżonej decyzji.

4. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

4.1. Postanowieniem z 22 kwietnia 2022 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

5. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu.

5.1. Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie.

6. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b., zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest

w nieodpowiednim stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego nakazuje,

w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

6.1. Przystępując do analizy ww. przepisu należało uwzględnić, że znajduje się on

w Rozdziale 6 ustawy – Prawo budowlane, zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych". Przez pojęcie "utrzymanie" należy rozumieć zachowanie w dobrej sprawności, zachowanie w stanie niezmienionym, niepogorszonym, należytym. Przepis ten służy usunięciu nieprawidłowości (nieodpowiedniego stanu technicznego) powstałych w trakcie użytkowania obiektu, które są z reguły wynikiem zużycia technicznego obiektu budowlanego lub nagłych zdarzeń mających miejsce po oddaniu obiektu do użytkowania (zob. wyrok NSA z 6 lutego 2019 r., II OSK 708/18, LEX

nr 2630874). Wobec tego, celem stosowania art. 66 p.b. jest zapewnienie właściwego, bezpiecznego stanu technicznego istniejących obiektów budowlanych oraz użytkowania ich w sposób niezagrażający wskazanym w ustawie dobrom chronionym. W związku

z regulacją mającą spełnić powyższy cel nie mają znaczenia okoliczności, które doprowadziły do sytuacji spełniających przesłanki określone w tym artykule. Orzekający w sprawie na podstawie tej regulacji organ nadzoru budowlanego nie ma więc uprawnień do badania przyczyn powstania nieodpowiedniego stanu technicznego budynku. Nie może badać również, kto ponosi odpowiedzialność za stwierdzony stan. Nałożenie obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w żadnym razie nie jest powiązane z przyczynami powodującymi powstanie przesłanek zastosowania nakazu. Na zastosowanie nakazu nie wpływa też okoliczność, czy i w jakim stopniu adresat decyzji jest winny powstania przesłanek zobowiązujących organ nadzoru budowlanego do wszczęcia postępowania i zakończenia go odpowiednim nakazem (zob. wyrok NSA z 2 grudnia 2015 r., II OSK 838/14, LEX nr 1989248). Poszukując przesłanek zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b. wypada podnieść, że obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym wówczas, kiedy zachodzi niezgodność tego stanu z przepisami techniczno-budowlanymi. Przepisy techniczno-budowlane to, jak wynika z art. 7 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 p.b., m.in. warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, określane w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa (zob. wyrok NSA z 28 maja 2020 r., II OSK 2517/19, LEX nr 3040888).

6.2. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że decyzja przewidziana w art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b. ma charakter związany, co oznacza, że w sytuacji wystąpienia przesłanki określonej w tym przepisie, organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz także zobligowany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (zob. wyrok NSA z 17 listopada 2021 r., II OSK 3850/18, LEX nr 3273118). Wydając tę decyzję, właściwy organ powinien uwzględnić, że rodzaj i zakres zawartych w niej nakazów, powinien być dostosowany do ustalonych konkretnych potrzeb w danym przypadku (por. wyrok NSA z 13 lutego 2020 r., II OSK 180/18, LEX nr 3015108). Innymi słowy, rozstrzygnięcie zawarte w takiej decyzji – w nawiązaniu do stwierdzonych nieprawidłowości – powinno wyraźnie określać czynności, bądź prace i roboty budowlane, które adresat decyzji jest zobowiązany wykonać w celu zapewnienia prawidłowego stanu technicznego obiektu budowlanego, natomiast z uzasadnienia decyzji powinno wynikać, na jakiej podstawie organ przyjął, że stan techniczny obiektu budowalnego jest nieodpowiedni oraz dlaczego – w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości – nałożył obowiązki wymienione w rozstrzygnięciu decyzji (zob. wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., II OSK 3741/19, LEX nr 3071884). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela przywołane wyżej poglądy.

7. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że podziela pogląd WINB co do braku możliwości zastosowania w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy trybu naprawczego z art. 50-51 p.b.

7.1. Jak słusznie przypomniał WINB, decyzją Burmistrza Gminy [...] nr 456/D/00/MU z 9 maja 2000 r. udzielono pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w Warszawie z wyłączeniem lokalu mieszkalnego oznaczonego nr [...], usytuowanego na [...]. piętrze w tym budynku, zaś decyzją PINB nr IIOT/56/U/2006 z 6 lutego 2006 r. udzielono pozwolenia na użytkowanie lokalu mieszkalnego nr [...] (którego dotyczy niniejsza sprawa).

7.2. Sąd zgadza się z poglądem, który głosi, że "wydanie decyzji o pozwoleniu

na użytkowanie i uzyskanie przez tę decyzję przymiotu ostateczności, chronionego zasadą trwałości określoną w art. 16 k.p.a., stanowi dla inwestora ustawową gwarancję, że może on prawnie korzystać z wybudowanego w sposób legalny obiektu. Ponadto, sprzeczne z regułami porządku prawnego, zasadami legalności i praworządności – art. 6 i 7 k.p.a. oraz podważające zaufanie do organów państwa byłoby prowadzenie postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektu, którego legalność potwierdza inny akt administracyjny" (A. Plucińska-Filipowicz, T. Filipowicz, M. Wincenciak [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. M. Wierzbowski, LEX/el. 2021,

art. 50). Również w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie przesądza

o zgodności z prawem wzniesionego obiektu budowlanego. Zatem, tak długo jak

w obrocie prawnym będzie pozostawała ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu, tak długo wzniesione obiekty nie mogą podlegać ewentualnemu sprawdzeniu przez organy nadzoru budowlanego pod kątem oceny legalności ich wybudowania (np. wyroki NSA z 7 listopada 2019 r. II OSK 1051/18, 7 marca 2019 r.

II OSK 908/17, 18 stycznia 2018 r. II OSK 807/16, 22 lutego 2018 r. II OSK 1108/16,

28 lutego 2017 r. II OSK 1634/15, 13 października 2015 r. II OSK 335/14, 20 maja

2011 r. II OSK 887/10, 27 września 2012 r. II OSK 1009/11, 1 sierpnia 2012 r. II OSK 2012/11). Sąd w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie podziela powyższe poglądy i uważa, że dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja o pozwoleniu

na użytkowanie, istnieje w sprawie przeszkoda do wszczęcia lub prowadzenia postępowania naprawczego.

7.3. Nie powinno to jednak oznaczać, że nieodpowiedni stan techniczny budynku, który mógł powstać już na etapie procesu inwestycyjnego, nie powinien spotkać się

z żadną reakcją organów nadzoru budowlanego. Byłoby to nie do pogodzenia z celami prawa budowlanego, do których należy zapewnienie bezpieczeństwa użytkowania obiektów budowlanych. Dlatego też dopuszcza się, aby w takiej sytuacji zastosować

art. 66 p.b., z czym mamy do czynienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. Celem tego postępowania, jak już wyżej wyjaśniono, jest doprowadzenie do odpowiedniego stanu technicznego obiektu.

8. Kontrolowane postępowanie dotyczyło stanu technicznego instalacji wentylacyjnej w lokalu mieszkalnym położonym w budynku wielorodzinnym. Zgodnie

z nakazem przewidzianym w zaskarżonej decyzji, prawidłowość stanu technicznego

w tym zakresie miało zapewnić zamontowanie anemostatów wywiewnych we wlotach do przewodów wentylacyjnych oraz zwiększenie dopływu powietrza zewnętrznego poprzez zamontowanie nawiewników okiennych we wspomnianym lokalu.

8.1. W § 22 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia

16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. Nr 74, poz. 836, ze zm.; dalej: rozporządzenie MSWiA) wskazano, że instalacje i urządzenia wentylacyjne powinny w okresie ich użytkowania zapewniać możliwość skutecznej wymiany powietrza w pomieszczeniach zgodnie

z warunkami założonymi w projekcie. Instalacje i urządzenia te, w okresie ich użytkowania powinny być utrzymywane w stanie technicznym zapewniającym sprawność i niezawodność funkcjonowania. Zgodnie zaś z § 23 ww. rozporządzenia MSWiA, w okresie użytkowania instalacji i urządzeń wentylacyjnych należy zapewniać:

1) pełną drożność i szczelność przewodów i urządzeń,

2) utrzymanie pełnego wymaganego przekroju kratek wentylacyjnych,

3) realizację wymaganych robót konserwacyjnych i remontowych,

4) realizację zaleceń pokontrolnych wydawanych przez upoważnione organy kontroli

i nadzoru,

5) w razie uzasadnionej potrzeby – kontrolę stanu technicznego instalacji i urządzeń wentylacyjnych.

Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że instalacja wentylacyjna znajduje się odpowiednim stanie technicznym, gdy zapewnia skuteczną wymianę powietrza

w pomieszczeniach, jest w pełni drożna i szczelna oraz obejmuje pełny wymagany przekrój kratek wentylacyjnych.

8.2. W ocenie Sądu, należy podzielić zastrzeżenia skarżących co do rzetelności postępowania dowodowego prowadzonego w kontrolowanej sprawie. Podczas oględzin 22 marca 2019 r. upoważniony pracownik PINB ustalił, że sporny lokal wyposażony jest w wentylację mechaniczną wyciągową. Na istnienie różnych rodzajów wentylacji zwraca uwagę ustawodawca w art. 62 ust. 6 p.b., w którym rozróżniono "grawitacyjne przewody spalinowe i wentylacyjne" oraz instalacje, w których ciąg jest "wymuszony pracą urządzeń mechanicznych". W zaskarżonej decyzji wskazano z kolei, że lokal nr [...] jest wyposażony w wentylację mechaniczną. W decyzji tej wskazano jednak, że ustalenia faktyczne organ podjął przede wszystkim na podstawie stanowiska mistrza kominiarskiego (organ podkreślał, że podczas oględzin był obecny mistrz kominiarski, jak również, że protokół kontroli sporządziła ta osoba). Tymczasem jak trafnie wskazali skarżący, art. 62 ust. 6 pkt 1 p.b. przyznaje osobom posiadającym kwalifikacje mistrza w rzemiośle kominiarskim kompetencje w zakresie stanu technicznego przewodów kominowych – w odniesieniu do przewodów dymowych oraz grawitacyjnych przewodów spalinowych i wentylacyjnych. Obowiązujące przepisy nie przewidują, aby mistrz

w rzemiośle kominiarskim posiadał stosowne uprawnienia w odniesieniu do wentylacji mechanicznej. Nie miał zatem racji organ, gdy stwierdził, że mistrz kominiarski jest "osobą posiadającą odpowiednie przygotowanie i doświadczenie zawodowe"

– w zakresie istotnym dla niniejszej sprawy. Oparcie zaskarżonej decyzji o ustalenia faktyczne sformułowane na podstawie wiedzy eksperckiej osoby, która nie posiada adekwatnych uprawnień stanowi – w ocenie Sądu – naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. art. 62 ust. 6 p.b.

8.3. Skarżący słusznie również wskazywali, że treść nakazu określonego

w zaskarżonej decyzji może nie doprowadzić do realizacji celu kontrolowanego postępowania, jakim było zapewnienie odpowiedniego stanu technicznego wentylacji. Nie wymaga bowiem wiedzy specjalnej świadomość, że na rynku istnieją różne rodzaje anemostatów, jak również różne typy nawiewników okiennych. Dlatego też w ocenie Sądu, niezbędne jest ustalenie, jaki konkretny rodzaj anemostatu lub nawiewnika należy zastosować aby osiągnąć cel postępowania. Organ powinien był szczegółowo precyzyjnie określić urządzenie wymagające instalacji albo przez podanie jego rodzaju albo przez określenie jego parametrów w taki sposób, aby w warunkach istniejących

w lokalu nr [...] zapewnić działanie wentylacji w sposób zgodny z § 22 i 23 ww. rozporządzenia MSWiA. Ponadto w odniesieniu do obowiązku zamontowania nawiewników okiennych, organ powinien był wskazać konkretne miejsca ich instalacji. Nie jest bowiem wiadome ani w których oknach lokalu nr [...] należy je zamontować ani też jaka ma być ich ogólna liczba. W ocenie Sądu, organy nadzoru budowlanego jako jednostki wyspecjalizowane w tym zakresie, są w stanie przeprowadzić takie ustalenia oraz tak określić treść obowiązku nakładanego na właściciela lokalu, aby nie było wątpliwości, jakich, ilu i gdzie zlokalizowanych urządzeń wymaga dana instalacja. Zakres postępowania wyjaśniającego w tym przedmiocie, jak również treść nakazu przewidzianego w sentencji zaskarżonej decyzji nie jest wystarczająco precyzyjny

i może doprowadzić do tego, że nawet wykonując nałożony obowiązek, nie zostaną zrealizowane cele postępowania. To zaś oznacza, że wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b. w zw. z art. 8 k.p.a. W sprawie, w której organ nakłada na stronę określony obowiązek postępowanie administracyjne musi być przejrzyste, konsekwentne i spójne, a wydane rozstrzygnięcie musi być jednoznaczne

i nie budzące wątpliwości, zwłaszcza co do treści nakazu. Obowiązku nie można domniemywać, musi on jednoznacznie wynikać z decyzji.

9. Z uwagi na stwierdzone wyżej naruszenie przepisów prawa materialnego

i procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.,

a zasądzona kwota stanowi równowartość wpisu od skargi opłaconego przez skarżących.

10. Ponownie rozpoznając sprawę, organy nadzoru budowlanego będą związane oceną prawną przedstawioną w niniejszym wyroku. W szczególności, organy przeprowadzą wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, zmierzające do jednoznacznego określenia charakteru nieprawidłowości składających się na "nieodpowiedni stan techniczny", a jeżeli postępowanie to będzie stanowiło podstawę do nałożenia obowiązku na właściciela nieruchomości, to zostanie on sformułowany

z precyzją odpowiadającą aktualnemu stanowi wiedzy technicznej na temat rodzaju wentylacji zastosowanemu w budynku, w którym położony jest lokal.

Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w sentencji.