Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1039/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 152 a, art. 288 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Wojciech Gapiński, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej także: organ odwoławczy, organ drugiej instancji) z dnia [...] r. nr [...] [...] stwierdzające, że odwołanie A Sp. z o.o. w T. (dalej także: skarżąca, spółka) od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] r., znak: [...] określającej spółce wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. wraz z odsetkami zostało wniesione z uchybieniem terminu.

2. Postępowanie przed organami podatkowymi.

2.1. Na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: O.p.) organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. stwierdził, że odwołanie spółki od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. określającej spółce wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami od nieuiszczonych w terminach płatności zaliczek na ten podatek za kwiecień i grudzień 2013 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu.

2.2. Z akt sprawy wynika, iż decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji określił spółce wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. wraz z odsetkami od nieuiszczonych w terminach płatności zaliczek na ten podatek. Decyzja ta została wysłana za pośrednictwem platformy ePUAP na adres elektroniczny pełnomocnika spółki - adwokata M. K., podany na druku pełnomocnictwa szczególnego PPS-1 z dnia 12 września 2017 r.

2.3. Od decyzji powyższej pełnomocnik spółki wniósł odwołanie w piśmie z dnia 18 czerwca 2018 r. (nadanym w tym samym dniu). W odwołaniu w szczególności zaznaczył, że decyzja organu pierwszej instancji była dostępna w formie pliku komputerowego na portalu ePUAP w dniu 7 czerwca 2018 r. i z tym dniem została odebrana przez pełnomocnika.

2.4. Postanowieniem z dnia [...] r. organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie spółki od decyzji pierwszoinstancyjnej zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Jak wskazywał organ odwoławczy w uzasadnieniu tego postanowienia, z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia wynika, że dokument elektroniczny (decyzja organu pierwszej instancji) był dwukrotnie awizowany - w dniach 30 marca 2018 r. oraz 7 kwietnia 2018 r., zaś wygenerowanie napisu "Brak daty odbioru’' oznacza, iż decyzja organu pierwszej instancji nie została odebrana przez adresata i nastąpiło jej doręczenie zastępcze. Ponieważ pierwsze awizo dokumentu elektronicznego miało miejsce w dniu 30 marca 2018 r., skutek prawny doręczenia decyzji nastąpił w dniu 13 kwietnia 2018 r. – zgodnie z art. 152a § 3 O.p. Z kolei odwołanie od decyzji wniesione zostało w dniu 18 czerwca 2018 r. (data stempla pocztowego) a zatem po upływie terminu (termin czternastodniowy na wniesienie odwołania upłynął w dniu 27 kwietnia 2018 r.).

Organ drugiej instancji zaznaczył też, że bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt, iż pełnomocnik spółki oświadczył w piśmie odwoławczym, że zapoznał się z treścią decyzji w dniu 7 czerwca 2018 r. Zdaniem organu pełnomocnik ten, zgodnie z art. 152a O.p. miał dostęp do dokumentu elektronicznego przez okres co najmniej 3 miesięcy od uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za doręczone, okoliczność ta jednak pozostaje bez wpływu na wynikającą z przepisów prawa faktyczną datę doręczenia pisma w formie elektronicznej.

3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

3.1. Na powyższe postanowienie z dnia [...] r. spółka reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata - wniosła skargę, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że dokument elektroniczny był dwukrotnie awizowany, co skutkowało błędnym przyjęciem doręczenia zastępczego na dzień 13 kwietnia 2018 r. i w konsekwencji błędnym stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podnosił, iż w odwołaniu wskazano termin odbioru na platformie ePUAP na dzień 7 czerwca 2018 r. jako w pierwszym dniu, w którym pełnomocnik spółki powziął wiadomość o wydaniu decyzji podatkowej z systemu ePUAP i w tym dniu decyzja została pobrana z platformy ePUAP.

Pobranie pliku odbyło się w taki sposób, że pracownik sekretariatu – p. P. M. ściągnęła plik, który zapisał się na dysku stacjonarnym komputera w katalogu "Pobrane". Dla potwierdzenia tej okoliczności pełnomocnik do skargi załączył wydruk obrazu monitora, z którego wynika, że plik "Decyzja A" został zapisany w katalogu "Pobrane" w dniu 7 czerwca 2018 r.

Dalej pełnomocnik zaznaczył, że otrzymuje korespondencję w sprawie za pomocą platformy ePUAP. O otrzymaniu korespondencji na elektroniczną skrzynkę powiadamiał przychodzący na skrzynkę poczty elektronicznej kancelarii e-mail z platformy ePUAP o wpłynięciu korespondencji i następnie kolejne e-maile z informacją o terminie do odbioru danej korespondencji na platformie ePUAP.

Z racji tego, że ostatnią korespondencją - przed decyzją pierwszionstancyjną - na platformie ePUAP było postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...]r. w przedmiocie zawiadomienia, że sprawa zostanie załatwiona do dnia 30 kwietnia 2018r., pracownik sekretariatu kancelarii logował się regularnie na portal ePUAP i sprawdzał, czy nie ma jakiejś nowej korespondencji w sprawie.

W kwietniu 2018 r. na e-maila kancelarii przychodziły wiadomości informujące, że na skrzynkę ePUAP wpłynęła nowa korespondencja, jednakże po zalogowaniu się do portalu ePUAP nie było nowej korespondencji do odbioru.

W takiej sytuacji, sekretariat kancelarii telefonicznie poinformował pracownika organu, że kancelaria ma problemy z odbiorem korespondencji i że ostatnią korespondencją na ePUPAPie, z którą się zapoznano jest postanowienie z dnia [...]r. Sekretariat otrzymał wówczas informację, że w sprawie wydano decyzję i że jest dostępna do odbioru na platformie ePUAP.

Sekretariat kancelarii przekazał, że na platformie nie widnieje komunikat o możliwości odbioru decyzji. Od tego momentu ePUAP był systematycznie sprawdzany i dopiero w dniu 7 czerwca 2018 r. po zalogowaniu się do ePUAPu pojawił się plik z decyzją organu pierwszej instancji. Na dowód powyższego do skargi pełnomocnik załączył oświadczenie pracownika kancelarii – P. M.. Potwierdzeniem problemów technicznych z funkcjonowaniem platformy ePUAP są wydruki z poczty elektronicznej z dnia 14 kwietnia 2018 r. (sobota) - wiadomości, że wpłynął dokument o nazwie "Decyzja A" oraz wydruk z poczty elektronicznej z dnia 15 kwietnia 2018 r. (niedziela) - wiadomości, że upłynął termin na podpisanie i odesłanie UPD. Wydruki te pełnomocnik załączył do skargi.

W ocenie pełnomocnika skarżącej odwołanie wniesione zostało w dniu 18 czerwca 2018 r. a więc w terminie 14 dni od pojawienia się decyzji na platformie ePUAP, gdyż w dniu 7 czerwca 2018 r. pełnomocnik powziął wiadomość o wydaniu decyzji i w tymże dniu decyzja została pobrana.

Końcowo pełnomocnik spółki wskazywał, że problemy techniczne związane z funkcjonowaniem platformy ePUAP są faktem notoryjnym a najbardziej znana awaria obejmująca zasięgiem cały kraj miała miejsce w czerwcu 2018 r.

3.2. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Organ drugiej instancji wskazywał nadto, iż nie można podzielić stanowiska pełnomocnika skarżącej, że skoro w dniu 7 czerwca 2018 r. powziął on wiadomość o wydaniu decyzji i w tymże dniu decyzję pobrano, to odwołanie wniesione zostało w terminie. Z akt sprawy nie wynika bowiem, iż doręczenie decyzji miało miejsce w dniu 7 czerwca 2018 r. – informację (dowód) w jakiej dacie decyzję doręczono stanowi bowiem druk UPD, wskazujący, iż decyzję doręczono w sposób zastępczy w dniu 13 kwietnia 2018 r. Ponadto, z okolicznością zapoznania się z treścią decyzji przepisy prawa nie wiążą żadnych skutków prawnych co do ustalenia daty doręczenia decyzji lub biegu terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem organ odwoławczego pełnomocnik skarżącej miał dostęp do dokumentu elektronicznego przez okres co najmniej 3 miesięcy od uznania pisma za doręczone. Nadto, problemy z platformą ePUAP na które powołał się pełnomocnik nie stanowią dowodu świadczącego o awarii systemu w odniesieniu do konta kancelarii pełnomocnika.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga okazała się niezasadna.

4.2. Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

4.3. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

4.4. Istota sporu pomiędzy skarżącą a organem sprowadza się do kwestii zasadności stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej spółce wysokość zobowiązania podatkowego.

4.5. Przystępując do rozważań nad legalnością zaskarżonego postanowienia wskazać w pierwszej kolejności należy, że zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.

Zgodnie natomiast z treścią stanowiącego podstawę prawną zaskarżonego postanowienia przepisu art. 228 § 1 pkt 2 O.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, a postanowienie w tym przedmiocie jest ostateczne. Norma prawna zawarta w tym przepisie ma charakter kategoryczny i bezwarunkowy, albowiem z jej dyspozycji wynika, że wydanie takiego postanowienia nie zależy od uznania organu, lecz wynika wprost z ustawy. Oznacza to, że każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest bowiem okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma prawa przystąpić do merytorycznego rozpoznania sprawy. Obowiązek organu odwoławczego do działania w sposób określony w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wynika też z istoty zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 128 O.p. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 723/18; wszystkie orzeczenia opublikowane są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest niedopuszczalne wyłącznie w przypadku uprzedniego przywrócenia terminu do dokonania danej czynności, gdyż w takim przypadku ustają okoliczności obligujące organ do wydania postanowienia zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 147/18).

Zaznaczyć należy, że dla stwierdzenia przez organ wniesienia odwołania po terminie kluczowe znaczenie ma jedynie ustalenie, w jakiej dacie nastąpiło doręczenie decyzji stronie i czy doręczenie to spełnia warunki pozwalające uznać je za skuteczne. Przy czym, ustalenia te nie obejmują badania przesłanki braku winy strony w uchybieniu terminowi, gdyż te podlegają ocenie w ramach wniosku strony o przywrócenie uchybionego terminu (art. 162 § 1 O.p.), który pełnomocnik skarżącej zresztą złożył i który stanowi przedmiot odrębnego postępowania.

4.6. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że skarżąca w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej reprezentowana była przez pełnomocnika będącego adwokatem. Ustanowienie w sprawie takiego pełnomocnika zdeterminowało zatem sposób doręczania pism za pośrednictwem systemu teleinformatycznego wykorzystywanego przez organ podatkowy, tj. platformy ePUAP, na wskazany przez pełnomocnika adres elektroniczny. Taki zaś sposób doręczania pism wynika z art. 144 § 5 w związku z § 1 pkt 2 O.p. Zgodnie z tymi regulacjami, doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej następuje za urzędowym poświadczeniem odbioru.

Należy w tym miejscu podkreślić, iż w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego (art. 152a § 1 pkt 1 - 3 O.p.), organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego (pkt 1); wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma (pkt 2); pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób (pkt 3). Zgodnie z § 2 i § 3 art. 152a O.p., w przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego w sposób określony w § 1 pkt 3, organ podatkowy po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma. W przypadku nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia.

W przypadku doręczania pism w postępowaniu podatkowym drogą elektroniczną urzędowe poświadczenie odbioru (UPD) stanowi jedyny dowód doręczenia pisma adresatowi. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wykorzystał system ePUAP w celu doręczenia decyzji podatkowej pełnomocnikowi spółki. W aktach sprawy znajduje się przy tym wydruk UPD, z którego jednoznacznie wynika, iż decyzja organu pierwszej instancji w postaci dokumentu elektronicznego była dwukrotnie awizowana - w dniu 30 marca 2018 r. oraz następnie w dniu 7 kwietnia 2018 r. Ponadto, znajdujący się na UPD zapis "Brak daty odbioru’' oznacza, że decyzja organu pierwszej instancji nie została przez adresata odebrana i nastąpiło jej doręczenie zastępcze. Ponieważ pierwsze awizo dokumentu elektronicznego miało miejsce w dniu 30 marca 2018 r., skutek prawny doręczenia decyzji nastąpił w dniu 13 kwietnia 2018 r. – a to na mocy art. 152a § 3 O.p. Z kolei odwołanie od decyzji wniesione zostało w dniu 18 czerwca 2018 r. (data stempla pocztowego) - czynności tej dokonano zatem po upływie 14 - dniowego terminu przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. (termin na wniesienie odwołania upłynął bezskutecznie w dniu 27 kwietnia 2018 r.).

Podkreślenia przy tym wymaga, iż w rozpatrywanej sprawie pozbawiona znaczenia jest okoliczność, czy w momencie awizowania dokumentu elektronicznego pełnomocnik skarżącej posiadał (czy też nie) dostęp do pliku zawierającego decyzję. Wiążąca jest tutaj bowiem treść UPD. Okoliczności związane z ewentualnym brakiem dostępu do pliku (decyzji) mogą być natomiast przedmiotem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 388/18).

Jedynie na marginesie zauważyć można, że pełnomocnik skarżącej, zwłaszcza jako profesjonalista, winien mieć świadomość wydania decyzji, gdyż jak sam podnosił, ostatnią korespondencją na platformie ePUAP, z którą się zapoznał przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej było postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] r. zawiadamiające, iż sprawa podatkowa załatwiona zostanie do dnia 30 kwietnia 2018 r.

4.7. Reasumując, zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione, gdyż organ odwoławczy prawidłowo przyjął w niniejszej sprawie doręczenie zastępcze decyzji i w konsekwencji zasadnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

4.8. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. i przy zastosowaniu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a. oddalił skargę.