Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 811/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71a par. 9 i art. 34 par. 2 pkt 3 lit. b
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Agnieszka Olesińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. prowadzi egzekucję z majątku D. G. (skarżący) na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] obejmujących nieprzekazane kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności w łącznej kwocie [...]zł. Celem wyegzekwowania należności organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2021 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] w [...]. Wraz z zawiadomieniem o zajęciu w dniu [...] lipca 2021 r. zostały doręczone odpisy tytułów wykonawczych.

Pismami z dnia [...] lipca 2021 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej do każdego tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. połączył postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w egzekucji prowadzonej na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Zgłoszenie zarzutów w terminie 7 dni od doręczenia tytułów wykonawczych skutkowało zawieszeniem postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. Jednocześnie organ egzekucyjny zawiadomił [...] w [...] o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

W dniu [...] lipca 2021 r. Skarżący złożył kolejne pismo zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne", dotyczące zawiadomienia o zajęciu z dnia [...] lipca 2021 r. podnosząc, że dokonane przez organ czynności rażąco naruszają prawo. W szczególności doszło do naruszenia:

art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a." poprzez zajęcie nieistniejących wierzytelności pieniężnych, w tym zakresie dłużnik wniósł również zarzut nieistnienia należności objętych tytułami wykonawczymi,

art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez wszczęcie egzekucji administracyjnej bez uprzedniego wysłania dłużnikowi zajętej wierzytelności pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do dobrowolnego wykonania obowiązku,

art. 89 § 3 u.p.e.a. poprzez brak wezwania dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył wskazane w tym przepisie oświadczenie,

przepisów rozporządzenia Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 29 października 2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2114) poprzez brak pouczenia dla dłużnika w szczególności o przysługującej mu skardze na zajęcie egzekucyjne oraz nieprawidłowe wskazanie numerów tytułów wykonawczych.

W odpowiedzi na wezwanie organu o sprecyzowanie charakteru wniesionego pisma Skarżący podał, że w pierwszej kolejności wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W przypadku uznania przez organ, że przedstawione przesłanki nie wskazują na zasadność umorzenia postępowania, wnosi o załatwienie sprawy w trybie właściwym dla skargi na czynności egzekucyjne.

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Na postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego Skarżący złożył zażalenie wskazując, że nie istnieją, ani też nie istniały żadne wierzytelności należne [...] sp. z o.o. określone w tytułach wykonawczych. W ocenie Skarżącego przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowi przepis art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – dalej jako: "k.p.a." oraz art. 59 § 1 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a. W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości i uchylenie dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, oraz o wstrzymanie, a w konsekwencji zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Za chybioną uznał argumentację zażalenia dotycząca możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 105 k.p.a., ponieważ kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego została w całości uregulowana w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w jej art. 59, dlatego nie mają zastosowania w tej kwestii przepisy ustawy kodeks, postępowania administracyjnego, zgodnie z treścią art. 18 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutu zażalenia dotyczącego niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów, o których mowa w art. 27 u.p.e.a. organ wskazał, że tytuły wykonawcze na podstawie których wszczęto egzekucję spełniają wymogi określone przepisami prawa. Z art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a. wynika, że jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, tytuł wykonawczy zawiera podstawę prawną braku tego obowiązku. Organ egzekucyjny wskazał taką podstawę, powołując § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2017 r., poz. 131).

Natomiast zarzut braku doręczenia upomnienia został zgłoszony w trybie art. 33 u.p.e.a. i jest procedowany w odrębnym postępowaniu, właściwym dla zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z tego środka zaskarżenia Skarżący skorzystał również podnosząc zarzut nieistnienia dochodzonego obowiązku, który nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu, z uwagi na treść art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W zakresie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego organ wskazał, że zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu w związku z wniesieniem zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, do czasu zawiadomienia organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu.

W rezultacie organ uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a.

W złożonej do tut. Sądu skardze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego, zarzucając naruszenie:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art, 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 34 § 4 u.p.e.a. oraz art. 34a u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 5 i 6 lit. c) u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie co implikowało odmowę umorzenia postępowania i wydanie ostatecznego orzeczenia dającego podstawę do dalszego prowadzenia egzekucji, pomimo faktu zgłoszenia przez skarżącego zarzutów egzekucyjnych co do tytułów wykonawczych ([...]), które to zarzuty egzekucyjne nie zostały jeszcze oddalone na podstawie ostatecznego postanowienia;

- art. 33 § 2 pkt 5 i 6 lit. c) u.p.e.a. w zw. z art. z art. 91 u.p.e.a. w zw. z art. 71b u.p.e.a. w zw. z art. 71a § 9 u.p.e.a. w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a. w zw, z art. 89 § 2 u.p.e.a poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo zaistnienia przesłanki obligatoryjnego umorzenia o charakterze przedmiotowym z uwagi na fakt rażącej wadliwości tytułów wykonawczych, które zostały wydane w sposób bezprawny z uwagi na fakt nieistnienia nieprzekazanych wierzytelności, co wynikało z faktu dokonania zapłaty przez skarżącego zobowiązanemu wierzytelności dochodzonych na gruncie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego (zapłata miała formę gotówkową);

- art. 168c u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię oraz niezastosowanie, a to w sytuacji, w której organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem nie ma podstaw prawnych do tego by na mocy decyzji administracyjnej oraz egzekucji wymusić na skarżącym zapłaty kwoty pieniężnej stanowiącej ekwiwalent zajętej wierzytelności, która została przekazania wbrew zajęciu egzekucyjnemu; w opisanej sytuacji jedynym uprawnieniem organu jest bowiem wystąpienie w oparciu o art. 168c u.p.e.a. na drogę postępowania cywilnego przeciwko skarżącemu z roszczeniem odszkodowawczym.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację wspierającą podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o zakreślone wyżej granice kognicji, Sąd uznał, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest dokonana przez organ odwoławczy ocena prawidłowości stanowiska organu egzekucyjnego będącego jednocześnie wierzycielem, dotyczącego odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie trzech tytułów wykonawczych, obejmujących nieprzekazane przez dłużnika zajętej wierzytelności należności w łącznej kwocie [...]zł. Skarżący w związku z prowadzoną egzekucją ww. należności skorzystał z szeregu środków prawnych kwestionując wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie skarżący w trzech tożsamych skargach z dnia [...] lipca 2021 r. na czynności egzekucyjne, odnoszących się do trzech wystawionych przez organ tytułów wykonawczych, wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, podnosząc zarzuty zajęcia nieistniejących wierzytelności, braku doręczenia upomnienia, braku wezwania do złożenia oświadczenia o jakim mowa w art. 89 § 3 u.p.e.a. oraz braku pouczenia o możliwości wniesienia skargi i nieprawidłowego wskazania numeru tytułu wykonawczego.

W związku z wyjaśnieniami skarżącego zawartymi w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r., organ pisma skarżącego z dnia [...] lipca 2021 r. rozpatrzył dwutorowo: postanowieniem oddalającym skargę na czynności egzekucyjne oraz rozpatrywanym w przedmiotowej sprawie postanowieniem odmawiającym umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W zaskarżonym postanowieniu organ stwierdził brak zaistnienia przesłanek umorzenia wskazanych w art. 59 u.p.e.a. W skardze wniesionej do tut. Sądu na to postanowienie skarżący powołuje się na nieistnienie dochodzonej wierzytelności, a w konsekwencji brak jej wymagalności. Twierdzi, że nie istnieją, ani nie istniały żadne wierzytelności należne wobec [...] sp. z o. o. w dniu określenia przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. nieprzekazanej przez dłużnika kwoty. Zarzucając wadliwość i bezprawność wystawionych tytułów wykonawczych podnosi, że dłużnik zajętej wierzytelności dokonał już gotówkowo zapłaty tej wierzytelności zobowiązanej spółce w związku z czym twierdzi, że organ w stosunku do niego dysponuje jedynie roszczeniem odszkodowawczym. Ponadto wskazuje, że wniósł zarzuty egzekucyjne, które nie zostały jeszcze oddalone ostatecznym postanowieniem, co powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

W zakresie przepisów mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie, według stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania przez organy, należy wskazać na treść art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:

1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;

2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;

4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:

a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,

b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;

7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.

Z kolei zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.

Obligatoryjne umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Do umorzenia postępowania egzekucyjnego może dojść również wskutek oceny, że egzekucja należności pieniężnej nie będzie celowa, gdyż koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania. Okoliczności wskazane w art. 59 § 1 u.p.e.a. jako podstawy umorzenia egzekucji administracyjnej stanowią przesłanki negatywne dopuszczalności prowadzenia egzekucji. Mają one charakter bezwzględny, to jest w przypadku ich wystąpienia umorzenie postępowania jest obligatoryjne. Są one uwzględniane zarówno z urzędu, jak i na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego. Wprawdzie zobowiązany jest uprawniony do żądania wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale nie oznacza to, że zgłoszenie takiego żądania przez zobowiązanego stanowi podstawę do umorzenia postępowania. Zobowiązany nie może rozporządzać przedmiotem postępowania i dlatego należy przyjąć, że zobowiązany - wnosząc o umorzenie postępowania - jest zobligowany do wskazania istnienia jednej z okoliczności stanowiących podstawę do umorzenia postępowania, wskazanych w art. 59 u.p.e.a. Wniosek zobowiązanego stanowi oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do umorzenia postępowania. Organ egzekucyjny jest wówczas zobowiązany do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i wydania postanowienia bądź o umorzeniu postępowania, bądź o odmowie umorzenia postępowania (zob. Przybysz Piotr Marek, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz do art. 59 u.p.e.a., wyd. IX Opublikowano: WKP 2021).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy zasadnie uznały, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wymieniona w art. 59 u.p.e.a. Z przyczyn oczywistych, w sprawie nie zaistniały przesłanki umorzenia wskazane w art. 59 § 1 pkt 2, 4, 5, 6 oraz art. 59 § 2 u.p.e.a.

W zakresie przesłanki wymienionej w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., na którą wskazuje skarżący w pierwszym zarzucie skargi podnieść należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i piśmiennictwie wskazuje się, iż przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają charakter formalny. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty (zob. np. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FSK 461/10, LEX nr 1068717). Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej zachodzi w sytuacji wystąpienia okoliczności wykluczających możliwość prowadzenia egzekucji ze względów formalnych (podmiotowych lub przedmiotowych), a nie merytorycznych (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 130/20, LEX nr 3056747). Egzekucja administracyjna jest zatem dopuszczalna, gdy łącznie spełnione zostaną podmiotowe i przedmiotowe warunki jej prowadzenia. Do przesłanek podmiotowych zalicza się wszystkie wymogi związane z uczestnikami tego postępowania. Przez pojęcie przesłanek przedmiotowych rozumie się dopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na egzekwowany obowiązek, jego charakter prawny. W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 in fine u.p.e.a.), a dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma charakter formalny. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi mieć przy tym źródło w przepisach prawa, całkowicie wyłączających możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 512/16, LEX nr 2454893; wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10, LEX nr 1410622; wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3535/15, LEX nr 2440687; a także W. Piątek, A. Skoczylas, w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011, s. 177).

Z zaistniałego w sprawie stanu faktycznego wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. prowadzi egzekucję z majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] obejmujących nieprzekazane organowi egzekucyjnemu wierzytelności w łącznej kwocie [...]zł należności głównej. Podstawą wystawienia tytułów wykonawczych są trzy postanowienia wydane przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], którymi określono stronie, jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, wysokość nieprzekazanych kwot organowi egzekucyjnemu w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec [...] sp. z o.o. Postanowienia te są ostateczne. W toku egzekucji z majątku skarżącego organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2021 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Wraz z zawiadomieniem o zajęciu w dniu [...] lipca 2021 r. zostały doręczone stronie odpisy tytułów wykonawczych. W tych okolicznościach nie można uznać, że egzekucja jest niedopuszczalna i postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu. Z akt sprawy, w tym wystawionych tytułów wykonawczych wynika, że egzekucja prowadzona jest na podstawie art. 71a § 9 w zw. z art. 89 u.p.e.a., a zatem ma swoje źródło w przepisach prawa. Podstawą tą jest również przywołany w skardze art. 91 u.p.e.a., który stanowi, że jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, stosuje się odpowiednio przepisy art. 71b u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest postanowienie, o którym mowa w art. 71a § 9. Tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności. W tym zakresie, określenie skarżącego jako podmiotu zobowiązanego ma swoje umocowanie w ostatecznych postanowieniach Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] marca 2021 r. wydanych właśnie na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. W niniejszej sprawie skarżący nie wykonał obowiązków nałożonych na niego na mocy postanowień określających wysokość nieprzekazanej kwoty i zobowiązujących go do wpłaty tej kwoty na rachunek organu egzekucyjnego, jak również nie skorzystał z możliwości złożenia w terminie zażalenia na te postanowienia. Zatem zarówno podmiotowo, jak i przedmiotowo egzekucja jest dopuszczalna. W konsekwencji, podniesione w skardze zarzuty dotyczące niedopuszczalności egzekucji, wystawienia wbrew prawu wadliwych tytułów wykonawczych w związku z nieistnieniem wymagalnej wierzytelności należy uznać za bezpodstawne. W sprawie nie zaistniała podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., na którą powołuje się skarżący.

Skarżący w skardze podnosząc m.in. zarzut naruszenia art. 71a § 9 u.p.e.a. wskazuje, że dokonał zapłaty zobowiązanemu wierzytelności dochodzonych na gruncie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego - zapłata miała formę gotówkową. Zdaniem skarżącego, jeżeli pomimo obowiązującego zakazu strony rozliczyły się gotówkowo, to organ podatkowy nie jest władny zobowiązać dłużnika zajętej wierzytelności do tego, aby jeszcze raz zapłacił kwoty wynikające z faktur, tym razem na rzecz organu egzekucyjnego. W ocenie Sądu, zarzut ten jest niezasadny. Organy egzekucyjne dokonały prawidłowej wykładni art. 71a § 9 u.p.e.a. Uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych (zapłata) nie stoi na przeszkodzie wydaniu postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty i prowadzeniu egzekucji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że użyty w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Skuteczne uchylenie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności ma miejsce w sytuacji wystąpienia okoliczności natury prawnej, np. przedawnienia, potrącenia, wygaśnięcia (por. wyroki NSA: z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2831/14, LEX nr 1381180; z dnia 16 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2287/14, LEX nr 2143162; z dnia 21 kwietna 2020 r., sygn. akt II FSK 34/20, LEX nr 3041381; z dnia 9 października 2019 r., sygn. akt II FSK 3436/17, LEX nr 2865294). Podstawą do uchylenia się przez dłużnika zajętej wierzytelności, mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, wcześniejsze zajęcie wierzytelności przez inny organ egzekucyjny (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt I FSK 984/06, LEX nr 364771).

Zapłata przez dłużnika zobowiązanemu wierzytelności dochodzonych przez organ nie wypełnia obowiązków dłużnika, zajętej wierzytelności. Organ egzekucyjny zajmując wierzytelność może wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji (art. 67a § 1 u.p.e.a.), w związku z tym dłużnik jest zobowiązany przekazać organowi egzekucyjnemu kwoty wynikające z zajętej wierzytelności. Po dokonaniu zajęcia, dłużnik zajętej wierzytelności nie może nią swobodnie dysponować, w tym decydować, w jaki sposób i komu ją przekaże (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 2980/21, LEX nr 3176245). Zapłata zobowiązanej spółce nie stanowi realizacji zajęcia, bowiem środki te nie zostały przekazane organowi egzekucyjnemu. Skoro zatem skarżący, mimo braku przeszkód prawnych nie przekazał zajętych przez organ egzekucyjny środków do organu egzekucyjnego, wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. i prowadzenie egzekucji było zasadne. W niniejszej sprawie dłużnik zajętej wierzytelności nie przekazał należności organowi egzekucyjnemu oraz nie wskazał na żadną okoliczność prawną, która umożliwiłaby mu skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązania.

Strona w skardze powołuje się także na przesłankę umorzenia z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w zw. z art. 34 § 4 u.p.e.a. oraz art. 34a u.p.e.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 5 i 6 lit. c) u.p.e.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie, które implikowało odmowę umorzenia postępowania, pomimo faktu zgłoszenia przez skarżącego zarzutów egzekucyjnych, które nie zostały jeszcze oddalone na podstawie ostatecznego postanowienia. W tym zakresie należy wskazać na treść przepisów na które powołuje się Skarżący. Zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o:

1) oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej albo stwierdzeniu jego niedopuszczalności - kontynuuje postępowanie egzekucyjne albo podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne;

2) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku, niemająca charakteru trwałego, wystąpiła po wszczęciu egzekucji administracyjnej - zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części;

3) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w:

a) art. 33 § 2 pkt 1-5,

b) art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej

- umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części.

Z kolei z treści art. 34a u.p.e.a. wynika, że wierzyciel z urzędu występuje do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości albo w części w przypadku wystąpienia przyczyny określonej w:

1) art. 33 § 2 pkt 1-5;

2) art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej.

Natomiast zgodnie z art. 33 § 2 pkt 5 i 6 podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

W kontekście tych zarzutów zauważyć należy, że w aktach administracyjnych znajduje się odpis postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] sierpnia 2021 r., którym organ oddalił wniesione przez skarżącego pismem z dnia [...] lipca 2021 r. zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia. Rozpatrując wniesione przez skarżącego zażalenie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ostatecznym postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W konsekwencji, w świetle powołanego art. 34 § 4 pkt 1) u.p.e.a. organ uprawniony był kontynuować postępowanie egzekucyjne. W sprawie nie zaistniała podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu na podstawie powołanych przepisów.

Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 168c u.p.e.a. wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem, dłużnik zajętej wierzytelności, który nie wykonał lub nienależycie wykonał ciążące na nim obowiązki, o których mowa w art. 69a § 1, lub obowiązki związane z realizacją egzekucyjnego lub zabezpieczającego zajęcia wierzytelności lub prawa majątkowego, odpowiada za szkody wyrządzone z tego powodu wierzycielowi na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego (§ 1). Wierzyciel może dochodzić odszkodowania od zobowiązanego na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego za szkody wyrządzone wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 69a § 2 (§ 2). W zakresie tego zarzutu Sąd w obecnym składzie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 19 maja 2020 r., sygn. akt II FSK 2498/19, w którym stwierdzono, że uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych nie stoi na przeszkodzie wydaniu postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. Przepisy art. 168c u.p.e.a. oraz art. 71a § 9 u.p.e.a. regulują uprawnienia dwóch różnych podmiotów. Powołany art. 168c u.p.e.a. mówi o odpowiedzialności dłużnika za szkodę wyrządzoną - w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem obowiązków związanych z realizacją zajęcia egzekucyjnego - wierzycielowi i w żaden sposób nie wpływa na uprawnienia organu egzekucyjnego wynikające z art. 71a § 9 u.p.e.a. Możliwość obciążenia dłużnika zajętej wierzytelności odpowiedzialnością odszkodowawczą za szkodę wywołaną wierzycielowi niewykonaniem lub niewłaściwym wykonaniem ciążących na nim obowiązków związanych z dokonanym zajęciem wierzytelności, nie modyfikuje uprawnień organu egzekucyjnego przyznanych mu przez ustawę w celu przymusowego wyegzekwowania dochodzonej należności, w tym także uprawnień wynikających z art. 71a § 9 u.p.e.a. Zakres stosowania obu wskazanych przepisów - art. 168c u.p.e.a. i art. 71a u.p.e.a. - jest rozłączny (LEX nr 3056343). Podobne stanowisko zostało wyrażone w wyroku NSA z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FSK 34/20, LEX nr 3041381. W konsekwencji, Sąd podniesiony zarzut naruszenia art. 168c u.p.e.a. uznaje za niezasadny.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie podzielając zarzutów skargi stwierdza, że stanowisko organu wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe, co skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.