Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2979/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 87 poz 960
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
article: art. 145 § 1 a
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Marian Ekiert /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: ref.staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...].11.2001 r. Nr [...] w przedmiocie zameldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...].10.2001 r. Nr [...] II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej B. F. tytułem kosztów postępowania sądowego kwotę 10 zł /słownie: dziesięć/.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu wniosku B. F. zam. [...] Wójt Gminy [...] działając na podstawie art. 104 kpa i art. 47 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych [ t.jedn. z 2001 r. Dz.Ust. Nr 87 poz. 960 ] decyzją z dnia [...].10.2001 r. nr [...] orzekł o nie zameldowaniu B. F. wraz z dziećmi J. i P. w budynku mieszkalnym położonym w [...].

W uzasadnieniu swojej decyzji organ ustalił, że wnioskodawczyni ubiega się o zameldowanie w budynku, w którym zamieszkuje od 1994 r. stanowiącym współwłasność jej męża W. F. w 1/6 cz. , jego brata T. F. w 1/6 cz. oraz teścia W. F. w 4/6 cz. Jej uprawnienia do zamieszkiwania w przedmiotowym budynku potwierdził jedynie jej mąż podczas gdy pozostali jego współwłaściciele nie wyrazili zgody na jej zameldowanie. W wyniku przeprowadzonej przy udziale wszystkich zainteresowanych w dniu 6.08.2001 r. rozprawy administracyjnej na podstawie zeznań świadków E. C., K. D., Z. S., J. S., Z. D., M. G. i G. G. ustalono, że B. F. od dnia ślubu tj. od kwietnia 1994 r. zamieszkuje w przedmiotowym budynku oraz że po śmierci teściowej wraz z mężem uporządkowała ona znajdujące się w nim mieszkanie, składające się z pokoju, wspólnej kuchni, łazienki, piwnicy i strychu. W wyniku dowodu z oględzin przeprowadzonych w dniu 12.10.2001 r. ustalono, że w pokoju zajmowanym przez wnioskodawczynię wraz z mężem o pow. około 22 m.kw. znajdują się należące do nich meble, a to dwie wersalki, stół, szafy wraz z rzeczami osobistymi oraz ubraniami dziecinnymi, przyborami szkolnymi i zabawkami.

Nie mniej jednak koniecznym warunkiem do uzyskania przez wnioskodawczynie zameldowania w tym budynku jest przedstawienie przez nią danych o których stanowi art. 11 ust. 1 wyżej powołanej ustawy oraz wykazanie uprawnień do przebywania w tym lokalu. Tego typu uprawnień po myśli art. 29 ust. 1 cyt. ustawy udziela właściciel lokalu lub budynku, w którym określona osoba ubiega się o zameldowanie. W przypadku zaś gdy budynek objęty jest współwłasnością uprawnienia te należy uzyskać od wszystkich współwłaścicieli.

W okolicznościach rozstrzyganej sprawy stwierdzić należy, iż przedmiotowy budynek objęty jest współwłasnością. Zgodnie zaś z art. 199 kc. w takim przypadku wymagane jest uzyskanie zgody od wszystkich współwłaścicieli, albowiem czynność ta przekracza zakres zwykłego zarządu. Oprócz męża wnioskodawczyni pozostali współwłaściciele tegoż budynku odmówili wyrażenia zgody na zameldowanie wnioskodawczyni, co oznacza że w kwestii dotyczącej istnienia po jej stronie uprawnień do przebywania w lokalu istnieje spór o charakterze cywilno – prawnym. Z uwagi zaś na to, że wnioskodawczyni nie wystąpiła do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie tego sporu jej wniosek nie może zostać uwzględniony.

Decyzję tę zaskarżyła odwołaniem skierowanym do Wojewody [...] B. F., kwestionując zapadłe rozstrzygnięcie z uwagi na okoliczności sprawy { zamieszkiwanie w przedmiotowym budynku od r. 1994 } i zapis zawarty w art. 6 ust. 1 cyt. ustawy, zgodnie z którym za pobyt stały uważa się zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Art. 8 ust. 1 i 2 ustawy nakłada na określoną osobę obowiązek zameldowania się, a zgodnie z nim istniejące wątpliwości co do jej pobytu rozstrzyga organ administracji. Obowiązek ten ogranicza czasowo art. 10 ust. 1 ustawy { czwarta doba od dnia przebycia }. Generalnie zaś odwołująca się stwierdza, że ewidencja ludności polega na rejestracji danych dotyczących miejsca pobytu osób { art. 1 ust. 2 ustawy }. Pomimo licznych z jej strony starań nie może ona w tej sytuacji zrealizować ciążącego na niej obowiązku meldunkowego. Nie dysponuje ona również środkami finansowymi na wystąpienie do sądu o ustalenie uprawnień. W motywach odwołania polemizuje ona również z zaprezentowanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiskiem organu w kwestii dotyczącej wyrażenia zgody na zameldowanie przez wszystkich współwłaścicieli budynku, skoro w maju 2001 r. dokonano zameldowania T. F. bez zgody jej męża jako współwłaściciela budynku.

Po rozpatrzeniu tegoż odwołania Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych [ Dz.Ust. Nr 43 poz. 476 ] decyzją z dnia [...].11.2001 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy zauważa, iż w przedmiotowej sprawie decydują trzy przesłanki, które wystąpić muszą łącznie, a to zamieszkiwanie w danej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania { art. 6 ust. 1 ustawy }, wystąpienie obowiązku meldunkowego { art. 10 ust. 1 ustawy } i przedstawienie potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu pochodzące od właściciela bądź zarządcy lokalu { art. 9 ust. 2 i art. 29 ust. 1 ustawy }. W przypadku zaś gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania zgodnie z dyspozycją art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych rozstrzyga organ prowadzący ewidencję. W okolicznościach rozstrzyganej sprawy nie wszystkie te przesłanki zostały spełnione. Bezspornym wprawdzie jest, że B. F. wraz z dziećmi przebywa w przedmiotowym budynku, a więc wystąpił obowiązek meldunkowy, nie mniej jednak jest to tylko jedna z koniecznych do zameldowania przesłanek. Z akt sprawy wynika, że budynek mieszkalny położony w [...] stanowi współwłasność W. F. oraz W. F. i T. F. { akt notarialny Nr [...] z dnia 6.03.1997 r. Rep. [...] }. W związku z powyższym możliwość zameldowania w nim B. F. na pobyt stały, zgodnie z art. 199 kc. uwarunkowana jest uzyskaniem przez nią potwierdzenia uprawnień przez wszystkich współwłaścicieli, albowiem czynność ta przekracza zwykły zarząd. Zgodnie zaś z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarejestrowanie faktu zameldowania na podstawie potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu tylko przez niektórych współwłaścicieli tego lokalu, przy sprzeciwie { a taki miał miejsce } pozostałych współwłaścicieli jest niedopuszczalne przed rozstrzygnięciem przez sąd powszechny zagadnienia, czy sprzeciw ten jest skuteczny { wyrok SA/Rz 1563/97 }.

W tym kontekście uprawnione jest stwierdzenie, że w rozstrzyganej sprawie nie zostały spełnione wszystkie konieczne przesłanki do zameldowania na pobyt stały, a mianowicie nie została wypełniona przesłanka dotycząca potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu wynikająca z dyspozycji art. 9 ust. 2 i art. 29 ust. 1 ustawy.

Także i tę decyzje tym razem skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżyła B. F. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 2, art. 10 ust. 1 i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz naruszenie przepisów proceduralnych, a to art. 7, 8, 9, 10, 97 § 1 pkt 4 i art. 107 kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy i wnosząc jej uchylenie i zameldowanie skarżącej zgodnie z jej wnioskiem.

W motywach skargi skarżąca wywodzi, iż dowolnym jest stwierdzenie, że zameldowanie jej na pobyt stały uzależnione jest od potwierdzenia jej uprawnień przez wszystkich współwłaścicieli, skoro ona swój tytuł prawny do zameldowania wywodzi z prawa rodzinnego, jako małżonka współwłaściciela budynku, zameldowanego w nim na pobyt stały. Więź bowiem prawna wynikająca ze związku małżeńskiego jest tego rodzaju, że w zasadzie nielogicznym i nieracjonalnym, a wręcz sprzecznym z instytucją praw małżonków jest uzależnienie możliwości ich wspólnego zamieszkiwania od zgody osób trzecich { współwłaścicieli }. Zgodnie bowiem z art. 23 k.r i op. małżonkowie są obowiązani do wspólnego pożycia, a więc i do wspólnego zamieszkiwania. Jej prawo do przebywania w tym lokalu jest prawem pochodnym wynikającym i zarazem bezpośrednio związanym z małżeństwem. Zgodnie zaś z art. 206 kc każdy współwłaściciel jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej i korzystania z niej w takim zakresie jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy pozostałych współwłaścicieli. Uprawnienie do korzystania z budynku będącego przedmiotem współwłasności obejmuje również prawo do przebywania w nim. Powołane zaś orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wydaje się być trafnym i zapewne odnosiło się ono do innych stanów faktycznych.

Niezależnie od tego należy zauważyć, iż organ I instancji nie był konsekwentny w swoich działaniach, skoro początkowo wezwał ją do wystąpienia do Sądu Rejonowego w S. z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu na tle uprawnień do przebywania w budynku w [...], traktując to jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, a następnie pomimo iż stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie odstąpił od nałożonego na nią obowiązku bez merytorycznego stanowiska w tej sprawie i decyzją odmówił jej zameldowania. Rodzi to wątpliwości, które z postępowań w tej sprawie było właściwe. Zaskarżona decyzja powołuje się na wadliwą podstawę prawną ponieważ publikator ustawy o ewidencji ludności został wadliwie podany. W związku z tym nie udało się jej odszukać ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co uniemożliwiło jej weryfikację i jednoznaczną ocenę powołanych w decyzji przepisów prawa. Ponadto zarzuca ona, iż organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w ogóle nie przytoczył treści art. 47 ust. 2 cyt. ustawy jak i nie poświęcił tej regulacji żadnego komentarza, omawiając zapisy zawarte w art. 6 ust. 1, art. 9, art. 10 ust. 1 i art. 29 ust. 1 ustawy, pomimo iż żaden z tych przepisów prawa nie znalazł się w komparycji decyzji. Uprawnia to wniosek, że sprawę rozstrzygnięto na podstawie zupełnie innych przepisów niż wymienionych w komparycji decyzji. Naruszenie zaś przepisów postępowania stanowi o ograniczeniu przysługujących stronie praw do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, którą gwarantuje jej Konstytucja { art. 2 }. Wszelkie zaś uchybienia dotyczące tej kwestii powodują z reguły istotną wadliwość postępowania i pociągają za sobą konieczność zastosowania procedur umożliwiających ich usunięcie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1269 ] sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Owa dyrektywa normatywna stanowi zatem o kryteriach, którymi kieruje się Sąd w ramach postępowania dokonując wspomnianej kontroli i znajduje ona pełne zastosowanie w badanej sprawie.

Jeżeli zaś tak, to na wstępie stwierdzić należy, iż podstawą nieuwzględnienia wniosku skarżącej o zameldowanie jej na pobyt stały w budynku oznaczonym nr [...] położonym w miejscowości [...] w zasadzie w ocenie organów obydwu instancji był brak po stronie wnioskodawczyni potwierdzenia przez wszystkich współwłaścicieli przedmiotowego budynku jej uprawnienia do przebywania w lokalu znajdującym się w tym budynku, wymaganego zapisem zawartym w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych w wersji obowiązującej w dacie wydania zakwestionowanych decyzji. Fakt ten był bezsporny w okolicznościach sprawy, a skarżąca polemizowała jedynie z możliwością jego zastosowania jako podstawy pozbawiającej ją możliwości zrealizowania nałożonego przez ustawodawcę obowiązku meldunkowego, przytaczając dla poparcia swojej tezy argumentację wynikającą z przepisów Prawa rodzinnego i zarzucając organowi uchybienia natury formalnej, które w jej ocenie miały wpływ na wynik sprawy.

W okresie czasu dzielącym datę wydania zaskarżonej decyzji od dnia rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27.05.2002 r. sygn.akt K 20/01 ogłoszonym w Dzienniku Ustaw Nr 78 poz. 716 z 2002 r. Trybunał Konstytucyjny uznał art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych za niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, w związku z czym przepis ten utracił moc obowiązującą z dniem 19.06.2002 r. Stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny już po wydaniu zaskarżonej decyzji utrata mocy obowiązującej wskazanego wyżej przepisu prawa, stanowiącego podstawę nieuwzględnienia wniosku skarżącej musi być kwalifikowana przez Sąd jako wadliwość dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zgodnie z art. 145 § 1a kpa. Jeżeli zaś tak to zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1270 ], zwanej dalej w skrócie p.s.a., który w sprawie znajduje zastosowanie w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1271 z późn.zm. ] zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu i to bez względu na to, że w momencie ich wydania przepis ten obowiązywał.

W dalszym zatem postępowaniu organ zobowiązany będzie dokonać oceny okoliczności sprawy z pominięciem wymogu potwierdzenia przez współwłaścicieli budynku uprawnienia do przebywania w przedmiotowym lokalu.

Ubocznie w tym miejscu należy zauważyć, iż pomimo śmierci W. F. uczestnika tego postępowania w dniu 29.10.2003 r. /co ustalono na podstawie wyjaśnień T. F. złożonych na rozprawie w dniu 26.05.2004 r./ nie zaistniały przeszkody natury procesowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy na rozprawie w dniu 26.05.2004 r. Na podstawie bowiem zawiadomienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 19.04.2004 r. Dz.Kw. [...] ustalono, że w KW Nr [...] prowadzonej przez ten Sąd w miejscu W. F. wpisano T. F., który odziedziczył po swoim poprzedniku prawnym ogół praw i obowiązków, co potwierdza prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia 25.01.2004 r. sygn. akt [...].

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego znajduje swoje uzasadnienie w art. 200 p.s.a.