Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 713/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 października 2015 r., mocą której uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 kwietnia 2014 r. orzekającą o rozbiórce słupa konstrukcji stalowej stanowiącego element linii wysokiego napięcia 110 kV usytuowanego na działce nr [...] położonej w K. przy ul. S. i orzeczono co do istoty poprzez orzeczenie rozbiórki tego słupa położonego na działce nr [...].

Zaskarżoną decyzję podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Rozpoznając wniosek M. i J. J.-. żądających przesunięcia słupa położonego na działce nr [...] w K. przy ul. S., w odległości około 24 m od budynku mieszkalnego na przyległej działce nr [...], stanowiącą własność zakładu energetycznego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 17 sierpnia 2005 r., na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016, ze zm.) i art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229, ze zm.), odmówił wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego słupa, stanowiącego element linii wysokiego napięcia 110kV. W odwołaniu od tej decyzji M. i J. J.-L. zarzucili naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz wydanie decyzji niezgodnie ze stanem faktycznym.

Decyzją z dnia 22 marca 2006 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane i art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ nadzoru budowlanego ustalając, czy nie zachodzą przesłanki zawarte w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., uznał, że teren, na którym jest usytuowany słup, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy z dnia 29 kwietnia 2005 r., nr XXIX/346/2005 (Dz. Urz. Woj. Pom. nr 65, poz. 1221 z dnia 4 lipca 2005 r.) oznaczony jest symbolem N.20R - teren rolny z dopuszczeniem zabudowy zagrodowej i lokalizacji urządzeń infrastruktury. Zgodnie z treścią planu, z uwagi na napowietrzną linię elektroenergetyczną, której częścią jest przedmiotowy słup, wyznaczono szczególne uwarunkowania oraz ograniczenia użytkowania terenu pod linią napowietrzną, co wskazuje, że lokalizacja przedmiotowego słupa jest zgodna z ustaleniami obowiązującego obecnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie zachodzą zatem przesłanki do rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz nie można stwierdzić, że przedmiotowy słup powoduje bezpośrednie niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia.

Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2007 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Gd 341/06, po rozpoznaniu skargi M. i J. J.-L. od powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję. Uznał WSA, że organy administracji prawidłowo przyjęły jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., a w szczególności art. 37 oraz art. 40. Sąd podzielił ustalenia organu odwoławczego co do tego, że budowa przedmiotowego słupa miała miejsce w roku 1979, oraz że inwestor nie posiadał pozwolenia na jego budowę, a obowiązujące wówczas przepisy prawa nakładały na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Sąd wojewódzki stwierdził m.in., że organ nie ustalił, czy inwestor dysponował prawem do terenu w zakresie dotyczącym usytuowania spornego słupa, oceniając nadto, że kontrolowana decyzja została wydana bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania dowodów potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy, co z kolei miało wpływ na naruszenie przepisu prawa materialnego. Zdaniem sądu wojewódzkiego organ administracji dokonał wadliwej wykładni art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., będącej konsekwencją błędnej oceny zebranego w sprawie materiału wskazując, że interes społeczny i słuszny interes właścicieli przedmiotowej nieruchomości wymaga, aby realizacja samowoli budowlanej nie stawiała sprawcy takiej samowoli w sytuacji lepszej, niż inwestora działającego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Skarżący, jak wynika z akt sprawy, w sposób legalny dokonują zabudowy swej nieruchomości, będąc przy tym ograniczeni przepisami prawa, również miejscowego, w związku z wybudowaniem, niezgodnie z prawem, na ich terenie spornego słupa będącego elementem linii elektroenergetycznej. Sąd uznał w zakresie rozbiórki spornego słupa, że podstawę jej orzeczenia może stanowić jedynie pkt 2 ust. 1 art. 37 cyt. ustawy bądź też jej art. 37 ust. 2, o ile "inne ważne przyczyny" znajdą oparcie w przepisach prawa materialnego. Okoliczności te nie były jednak przedmiotem analizy organów pod kątem, czy doszło do niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Organ odwoławczy uchybił też przepisom postępowania, nie odnosząc się przed rozstrzygnięciem sprawy do wniosku o przeprowadzenie badań pola elektromagnetycznego. Sąd Wojewódzki za zasadne uznał uzupełnienie materiału dowodowego o wnioskowaną opinię biegłego oraz zbadanie posiadania przez A. prawa do terenu, a także uwzględnienie w ocenach materiału dowodowego złożonego w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Rozpatrując ponownie sprawę, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 21 grudnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Opierając się na wynikach pomiarów pól elektromagnetycznych Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska stwierdzono, że istnienie słupa na działce skarżących nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych, albowiem stwierdzone natężenia pół elektromagnetycznych nie przekraczają wartości normatywnych, wobec czego nie zachodzą przesłanki do rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2, ani też art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Organ uznał też, że kwestia, czy inwestor dysponował prawem do terenu w zakresie dotyczącym usytuowania spornego słupa nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż brak prawa do dysponowania terenem na cele budowlane nie może być powodem orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Kolejnym wyrokiem, z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 217/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 grudnia 2007 r. oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 sierpnia 2005 r. Sąd wojewódzki uznał, że organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję naruszając istotnie art. 153 p.p.s.a., nie zastosował się bowiem do oceny prawnej zawartej w wyroku, ani do wskazań dotyczących dalszego postępowania, w szczególności nakazu przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność wpływu pola elektromagnetycznego emitowanego przez linię wysokiego napięcia na ich zdrowie. Jak wynika z akt administracyjnych, przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zwrócił się jedynie do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o dokonanie pomiarów pola elektromagnetycznego na działce skarżących. Nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego, a pomiary nie mogą jej zastąpić. W ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r., nr 129, poz. 902, ze zm.) brak jest przepisów, które pozwalałyby przyjąć, że pomiary wykonane przez ww. organ zastępują opinię biegłego lub że organ ten jest organem współdziałającym w sprawach dotyczących samowoli budowlanej. Z treści art. 123 ust. 1 i 2 tej ustawy wynika jedynie, że wojewódzki inspektor ochrony środowiska prowadzi okresowe badania poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku w ramach państwowego monitoringu środowiska. Wyniki tych okresowych badań, jeżeli dotyczą działki skarżących, mogłyby w ocenie sądu stanowić materiał porównawczy dla biegłego, nie mogą jednak zastąpić opinii biegłego. Wskazano, że wbrew wytycznym zawartym w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 stycznia 2007 r., organ odwoławczy nienależycie przeanalizował również możliwość wystąpienia sytuacji pozwalającej na stwierdzenie pogorszenia warunków użytkowych pomijając, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawierają określone tam zakazy lokalizacji budynków oraz pobytu ludzi powyżej 8 godzin na dobę. Organ ponadto nie ustalił, jaka część działki skarżących została ograniczona co do sposobu użytkowania w wyniku znajdowania się na niej spornego słupa (chodzi tutaj nie tylko o możliwość zabudowy, ale także o inne sposoby użytkowania działki zgodne z wolą właściciela), a tym samym nie zbadał należycie okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, naruszając nie tylko wytyczne sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 stycznia 2007 r., ale także art. 7 i 77 k.p.a.

Ponadto sąd wojewódzki uznał pogląd organu odwoławczego co do tego, że brak prawa do dysponowania terenem na cele budowlane nie może być powodem orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego na takim terenie na podstawie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., za sprzeczny z oceną prawną zawartą w wyroku z dnia 18 stycznia 2007 r., w którym sąd przesądził o tym, że kwestia posiadania przez inwestora prawa do dysponowania działką, należącą obecnie do skarżących, na cele budowlane jest istotna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w trybie art. 37 ustawy Prawo budowlane, a zatem musi być zbadana. Organ odwoławczy nadto - również wbrew wskazaniom zawartym w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 stycznia 2007 r. - nie uwzględnił materiału dowodowego złożonego przez skarżących w postępowaniu sądowoadministracyjnym, naruszając art. 153 p.p.s.a. oraz art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a., w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tej przyczyny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1505/08 oddalił skargę kasacyjną Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 217/08. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sąd wojewódzki orzekając o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji i opierając się o art. 153 p.p.s.a. miał pełne podstawy do stwierdzenia, że organ nie wykonał jasno i jednoznacznie sformułowanych zaleceń związanych z koniecznością dokonania określonych tam okoliczności, które sąd ten uznał za mające istotne znaczenie w sprawie. Dyrektywy wynikające z wyroku z dnia 18 stycznia 2007 r., dotyczące konieczności poczynienia ustaleń dowodowych nie zostały wykonane przez organ. Niezależnie zaś od poglądów wyrażanych przez ten organ zarówno w uzasadnieniu decyzji administracyjnej, jak i w skardze kasacyjnej od wyroku z dnia 10 czerwca 2008 r., wskazania zawarte w prawomocnym wyroku sądu, wiążą organ ponownie prowadzący postępowanie, podejmowanie zaś polemiki z tymi wskazaniami w decyzji wydawanej po prawomocnym wyroku, nie jest dopuszczalne. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z zarzutem, ażeby sąd wojewódzki zmodyfikował ocenę prawną sformułowaną w wyroku z dnia 18 stycznia 2007 r. Uznał bowiem, że sąd wojewódzki potwierdzając wynikającą z wcześniej wydanego wyroku konieczność ustalenia, czy inwestor w chwili budowy legitymował się prawem do nieruchomości (czego organ wbrew wyraźnemu zaleceniu sądu nie wykonał) wyraźnie wskazał, że ustalenie tej okoliczności w połączeniu z ewentualnym stwierdzeniem, że przedmiotowa inwestycja pogarsza warunki użytkowe działki (czego również nie ustalił organ wbrew nakazowi wynikającemu ze wcześniejszego wyroku) dać może podstawę do uznania, iż takie pogorszenie nie jest dopuszczalne. Dopiero wykonanie wskazanych przez sąd ustaleń faktycznych, w powiązaniu z oceną prawną zawartą w obu wyrokach, da podstawę do ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd wojewódzki nie przesądził zatem sprawy, lecz wskazał na konieczność dokonania ustaleń faktycznych, z których mogą wynikać wskazane przez sąd konsekwencje w zakresie zastosowania prawa materialnego.

Ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia 7 kwietnia 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego nakazał rozbiórkę przedmiotowego słupa. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że wszystkie podejmowane czynności procesowe dostosował do wytycznych sformułowanych przez sądy administracyjne w rozpoznawanej sprawie. Ze zgromadzonego w ten sposób materiału dowodowego wywiódł, że inwestor A. Oddział w K. nie dysponował prawem do nieruchomości (tj. do działki nr [...]), na której został wzniesiony słup konstrukcji stalowej stanowiący element linii wysokiego napięcia 110 kV, dlatego też nie mógł ubiegać się o uzyskanie pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane).

Organ wyjaśnił, że nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego dotyczącej oceny wpływu promieniowania elektromagnetycznego linii wysokiego napięcia 110 kV na zdrowie ludzi, gdyż nie znaleziono biegłego, który podjąłby się jej sporządzenia. W tej sytuacji organ odwołał się do materiałów naukowych pochodzących ze Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), tj. do opracowania z 2002 r. "Decydenci a dialog o ryzyku wpływu poła elektromagnetycznego", z którego wynika, że promieniowanie elektromagnetyczne o niskiej częstotliwości zostało sklasyfikowane przez Światową Organizację Zdrowia jako możliwie rakotwórcze dla ludzi w oparciu jedynie o badanie epidemiologiczne nad białaczką u dzieci. W tej sytuacji organ pierwszej instancji, posiłkując się również wynikami pomiarów wykonanych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w dniu 21 września 2007 r. na działce M. i J. J.-L. wskazującymi, że natężenie pola elektromagnetycznego na schodach domu strony wynosiły 0,128 kV/m oraz 0,15 A/m, były więc niższe o dopuszczalnych wartości 1 W/m i 60 A/m, uznał, że nie jest w stanie stwierdzić, czy linia wysokiego napięcia 110 kV powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych dla otoczenia. Ponadto z Sądu Rejonowego pozyskano materiał dowodowy w postaci opinii sporządzonej przez mgr inż. elektronika M. K. w sprawie szkodliwego działania linii napowietrznej wysokiego napięcia 110 kV na zdrowie M. i J. J.-L. Wobec stwierdzeń zawartych w przedłożonym opracowaniu, nie popartych żadnym dowodami ani badaniami, jak wskazał sam autor, nie ma jeszcze odpowiednich narzędzi prawnych dla wykazania przyczynowego związku schorzeń z działaniem pól elektromagnetycznych od źródeł technicznych, wnioski wysnute z rozważań sporządzającego opinię organ nadzoru budowlanego uznał za niewystarczające do stwierdzenia, że wskazana linia wysokiego napięcia spowodowała pogorszenie zdrowia małżonków J.-L.

Analizując sprawę pod kątem możliwości wystąpienia niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, w świetle przepisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy K. oraz zgodnie ze wskazaniami sądów administracyjnych, PINB uznał, że A. Oddział w K. w trakcie prowadzonego postępowania nie okazał pozwolenia na budowę słupa konstrukcji stalowej stanowiącego element linii WN110 kV usytuowanego na działce nr [...] położonej w miejscowość K. przy ul. S., ani też nie udowodnił prawa do posiadania terenu na cele budowlane dla obiektu włączonego do użytkowania około 1979 r. Ponadto M. i J. J.-L. podnosili skardze do NSA, a wzmiankę o tym fakcie zawarto w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2008 roku sygn., akt II SA/Gd 217/08, że około 846 m2 działki jest wyłączone z użytkowania poprzez wyznaczenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego strefy ochronnej dla linii wysokiego na-pięcia 110 kV. Organ nadzoru budowlanego uznał, że nastąpiło niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia poprzez ograniczenie możliwości zabudowy działki jej właścicieli. Stwierdzono wobec tego, że wystąpiła przesłanka dodatkowa obligująca organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki, wynikająca z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

W odwołaniu od tej decyzji A. Oddział w K. wniosła o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez odmowę rozbiórki przedmiotowego słupa bądź uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucono przy tym naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane poprzez nakazanie rozbiórki pomimo braku wystąpienia przesłanki niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia oraz art. 7 k.p.a. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i niedostateczne wyjaśnienie przez organ stanu faktycznego sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 14 października 2015 r., podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję organu pierwszej instancji i nakazał A. Oddział w K. dokonać rozbiórki przedmiotowego słupa położonego na działce nr [...]. Jak wynika z uzasadnienia, organ drugiej instancji podkreślając związanie oceną prawną wyrażoną w wydawanych w niniejszej sprawie wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnił, że działka nr [...] została podzielona na działki nr [...] i [..]. Przedmiotowy słup znajduje się na terenie działki nr [...], co jest widoczne po porównaniu granic nieruchomości naniesionych na mapie/wyrysie z rejestru gruntów - 24 marca 2014 r. - z granicami nieruchomości i lokalizacją słupa przedstawionymi na mapach załączonych do kopii uzupełniającej opinii biegłego sporządzonej na zlecenie sądu rejonowego - sygn. akt [...], załącznik nr 5 do karty nr 4 w aktach drugiej instancji). Teren działek nr [...] i [...] nie został objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego w 2012 r. (uchwała Rady Gminy Nr XX/187/2012 z dnia 1 marca 2012 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ulicy S. w K. oraz zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "K.-Północ").

Na terenie działek nr [...] i [...], oprócz przedmiotowego słupa, znajduje się budynek gospodarczy na działce nr [...], budynek mieszkalny oraz budynek magazynowo-warsztatowy na działce nr [....]. W bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowego słupa znajdują się: budynek gospodarczy oraz budynek mieszkalny: w strefie - części nieruchomości, działek nr [...] i [...] - zawartej pomiędzy liniami granicznymi i liniami równoległymi do zewnętrznych przewodów, przy uwzględnieniu wartości 6 m, znajdują się: powierzchnia przedmiotowego słupa – 30 m2 działki nr [...] i powierzchnia budynku gospodarczego na działce nr [..] – 27 m2, przy czym powierzchnia całej strefy wynosi 504 m2 (bez powierzchni słupa i budynku gospodarczego – 447 m2). Przewidywana do zajęcia w związku ze służebnością przesyłu powierzchnia terenu ww. działek ma obejmować łącznie od 497m2 do 846m2.

To według organu pozwoliło na stwierdzenie, że lokalizacja przedmiotowego słupa jako elementu linii wysokiego napięcia 110 kV powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, ponieważ ogranicza użytkowanie i ewentualną dalszą zabudowę na terenie działek nr [...] i [...] na obszarze łącznie (co najmniej) 447m2 (497m2 - w przypadku uwzględnienia podstawowego obszaru koniecznego do ustawienia służebności przesyłu), co stanowi ponad 15% łącznej powierzchni ww. działek. Na tym obszarze właściciele działek nr [...] i [...] są ograniczeni warunkami wynikającymi z usytuowania przedmiotowego słupa. Stwierdzone niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia obligowało do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego słupa w związku ze spełnieniem przesłanki określonej w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

Organ odwoławczy podkreślił, że w wydanych w niniejszej sprawie wyrokach sądów administracyjnych zostało przesądzone, że stwierdzenie naruszenia prawa własności oraz brak prawa do dysponowania nieruchomością dają postawę do nakazania rozbiórki na podstawie art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (wobec spełniania przesłanki określonej w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy). Z akt sprawy wynikało, że A. (Oddział w K.) nie posiada prawa do dysponowania częścią terenu działek nr [...] i [...] w stopniu umożliwiającym pozostawienie i użytkowanie przedmiotowego słupa w jego dotychczasowej lokalizacji, w tym także nie posiada przewidzianego w przepisach odrębnych prawa służebności przesyłu. Według uzyskanych informacji (karty nr 8 i 11 w aktach drugiej instancji) postępowanie przed Sądem Rejonowym (sygn. akt [...]) w sprawie wniosku A. Oddział w S., z udziałem M. J.-L. i J. J.-L., o ustanowienie służebności przesyłu zostało zawieszone z uwagi na treść art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 do czasu zakończenia postępowania administracyjnego. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby poza złożeniem wniosku o stwierdzenie zasiedzenia służebności przesyłu czy też wniosku o ustanowienie służebności przesyłu A. (Oddział w K.) lub jej poprzednik prawny (Zakład Energetyczny) podjęli działania zmierzające do uzyskania w inny sposób prawa do dysponowania nieruchomością (w stopniu umożliwiającym pozostawienie i użytkowanie przedmiotowego słupa w jego dotychczasowej lokalizacji), oraz że w efekcie takie prawo uzyskali.

W konsekwencji, z jednej strony obiektywnie nie jest możliwe uzyskanie przez A. (Oddział w K.) prawa do dysponowania nieruchomością, w tym prawa służebności przesyłu, przed zakończeniem niniejszego postępowania, zaś z drugiej strony brak tego prawa przesądza o spełnieniu (zgodnie ze stanowiskami zajętymi przez Naczelny Sąd Administracyjny i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w niniejszej sprawie przesłanki określonej w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, która nakłada na organ nadzoru budowlanego obowiązek wydania nakazu rozbiórki.

Odnosząc się do kwestii niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz niedopuszczalnego pogorszenie warunków zdrowotnych w związku z lokalizacją przedmiotowego słupa wyjaśniono, że z pozyskanej na etapie tego postępowania opinii biegłego z zakresu ocen oddziaływania na środowisko mgr H. R. zarówno na działce nr [...], jak i w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu mieszkalnego pod adresem ul. S., wykazane poziomy natężenia pola elektromagnetycznego są znacznie niższe niż dopuszczalne normy. Nie ma podstaw do twierdzenia, że pole elektromagnetyczne emitowane przez analizowaną linię wysokiego napięcia wpływa szkodliwie na zdrowie mieszkańców budynku przy ul. S. Dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy, w tym kopie dokumentacji medycznej stron postępowania i kopia opinii z 2006 r. w sprawie szkodliwego działania linii wysokiego napięcia 110kV na zdrowie stron, wskazują, że, w świetle obecnej wiedzy technicznej i medycznej, nie tylko w Polsce ale i na świecie, nie jest możliwe jednoznaczne określenie jaki faktycznie wpływ na zdrowie ludzi i na funkcjonowanie innych organizmów żywych ma pole elektromagnetyczne emitowane przez linie wysokiego napięcia. Z powodu braku miarodajnych i obiektywnych wyników badań naukowych prezentowane w tej materii poglądy w dużej mierze bazują na przypuszczeniach.

Odnosząc się do zgłoszonego wniosku o uzupełnienie materiału dowodowego, w tym m.in. o interdyscyplinarną opinię odnośnie wpływu linii wysokiego napięcia 110kV na zdrowie stron, organ odwoławczy wskazał, że w świetle całokształtu okoliczności przedmiotowej sprawy takie uzupełnienie nie było konieczne. Jak wynika z akt sprawy, czynnikiem oddziałującym potencjalnie szkodliwie na zdrowie osób przebywających na terenie działek nr [...] i [...] (przed podziałem działka nr [...]) mogło być nie tylko pole elektromagnetyczne emitowane przez przedmiotową linię wysokiego napięcia, ale także (według ustaleń w ramach odrębnego postępowania [...] w sprawie rozbudowanego budynku gospodarczego z garażem) prowadzenie zakładu usług stolarskich, budowlanych, zgrzewania folii, wytwarzanie artykułów z tworzyw sztucznych, dzierżawa powierzchni pod usługi napraw samochodów i wulkanizacji opon.

Sam brak prawa do dysponowania nieruchomością, w tym prawa służebności przesyłu, oraz też fakt uniemożliwienia nieograniczonego użytkowania i zabudowy części nieruchomości przesądzają o spełnieniu przesłanki określonej w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, w zakresie dotyczącym niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia.

W tym stanie rzeczy, w ocenie organu odwoławczego, w świetle stanowisk przedstawionych przez składy orzekające sądów administracyjnych w opisanych prawomocnych wyrokach, w sprawie wystąpiła przesłanka określona w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, ze względu na ograniczenia w dysponowaniu nieruchomością w określonych strefach ochronnych powiązane z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Niemniej, z uwagi konieczność wskazania w sentencji decyzji aktualnej i prawidłowej lokalizacji przedmiotowego słupa, organ odwoławczy po stwierdzeniu, że zaskarżona decyzja była prawnie uzasadniona w części dotyczącej nakazu rozbiórki, na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nakazał A. Oddział w K. dokonać rozbiórki słupa konstrukcji stalowej stanowiącego element linii wysokiego napięcia 110 kV usytuowanego na działce nr [...] położonej w K. przy ul. S. Podkreślono, że decyzja nie narusza art. 139 k.p.a., ponieważ podjęte w trybie odwoławczym rozstrzygnięcie doprecyzowuje jedynie nałożony obowiązek w odniesieniu do lokalizacji (nr działki) przedmiotowego słupa konstrukcji stalowej stanowiącego element linii wysokiego napięcia 110 kV.

W skardze na powyższą decyzję zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

I. art. 37 ust. 1 ustawy z 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., nr 38, poz. 229 ze zm.) poprzez ustalenie, że budowa słupa konstrukcji stalowej stanowiącego element linii wysokiego napięcia 110 kV usytuowanego na działce nr [...] położonej w K. przy ul. S. nastąpiła niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy;

II. art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1974 r. Prawo budowlane, poprzez nakazanie stronie skarżącej dokonania rozbiórki słupa konstrukcji stalowej stanowiącego element linii wysokiego napięcia 110 kV usytuowanego na działce nr [...] położonej w K. przy ul. S. pomimo braku spełnienia przesłanki niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia;

III. art. 40 ustawy z 1974 r. Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie i nakazanie stronie skarżącej dokonania rozbiórki słupa konstrukcji stalowej stanowiącego element linii wysokiego napięcia 110 kV usytuowanego na działce nr [...] położonej w K. przy ul. S. pomimo braku spełnienia przesłanek określonych w art. 37 ust. 1;

2. naruszenie przepisów postępowania w postaci:

I. art. 7 k.p.a. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego niedostateczne wyjaśnienie przez organ stanu faktycznego sprawy;

II. art. 75 oraz art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie przez organ stanu faktycznego sprawy i nie zwrócenie się do odpowiednich organów administracji w celu ustalenia czy budowa przedmiotowego słupa nastąpiła na podstawie decyzji udzielającej pozwolenia na budowę.

W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o:

a) przeprowadzenie dowodu z dokumentów: projektu technicznego wprowadzenia linii 110 kV [...] do GPZ IV tom I i II na okoliczność przeprowadzenia przez poprzednika prawnego skarżącej pełnego procesu inwestycyjnego i budowlanego, a także podmiotu, który wykonał prace projektowe i przeprowadził jego uzgodnienia,

b) zobowiązanie B. następcę prawnego C., do wskazania danych adresowych i osobowych pracowników, którzy wykonali projekt wprowadzenia linii 110 kV [...] do GPZ IV tom I i II i przeprowadzili wymagane uzgodnienia;

c) przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków wskazanych zgodnie z wnioskiem zawartym w lit. b) na okoliczność uzyskania zgody na posadowienie słupa konstrukcji stalowej stanowiącego element linii wysokiego napięcia 110 kV na działce o aktualnym numerze ewidencyjnym nr [...] położonej w K. przy ul. S., a także decyzji udzielającej pozwolenia na budowę linii, w tym przedmiotowego słupa;

d) przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka D. R. (na adres do korespondencji wskazany przez skarżącą) na okoliczność możliwości dokonania zmian i przeróbek słupa, które spowodują zmniejszenie strefy ochronnej, a tym samym zmniejszenie pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, jak również na okoliczność skutków jakie mogą wiązać się z wykonaniem zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę uczestnicy postępowania M. J.-L. i J. J.-L. wnieśli o jej oddalenie twierdząc, że spełnione zostały warunki do orzeczenia rozbiórki słupa wysokiego napięcia zlokalizowanego na ich działce, ponieważ w wyniku jego wybudowania ograniczono powierzchnię możliwość zabudowy działki nr [...] i [...] w zakresie wynoszącym 846m2. Poza tym wskazali na możliwość alternatywnego umiejscowienia słupa wysokiego napięcia na działce sąsiedniej należącej do inwestora.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Przedmiotem kontroli legalności jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., mocą której uchylono decyzję organu pierwszej instancji orzekającą rozbiórkę słupa stanowiącego element linii wysokiego napięcia 110 kV usytuowanego na działce nr [...] w K. z powodu konieczności doprecyzowania wskazanej w sentencji decyzji aktualnej i prawidłowej lokalizacji przedmiotowego słupa, który zgodnie z dokumentacją zgromadzoną w aktach sprawy znajduje się na działce nr [...] położonej w K. przy ul. S., i orzeczono również rozbiórkę.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że kontrolowana decyzja podjęta została w warunkach związania organów administracji prawomocnymi wyrokami wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanymi w niniejszej sprawie. Z tego powodu dla prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy istotne znaczenie ma zasadniczo treść przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ilekroć zatem dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu wydanym poprzednio w tej sprawie, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że przez ocenę prawną, o jakiej mowa w art. 153 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może zatem dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia (por. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 1411/14, LEX nr 1676748; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 września 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1434/05, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na ponownie rozpoznających sprawę organach administracji oraz na sądzie i może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Powszechnie przyjmuje się, że od takiej oceny prawnej można odstąpić np. gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować inne przepisy prawa, odmienne od wyjaśnionych w poprzednio wydanym wyroku (tak m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1311/07, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl), lub gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny, co wynika obecnie wprost z przepisu art. 153 p.p.s.a. Z taką sytuacją nie mieliśmy jednak do czynienia w niniejszej sprawie.

Mając to na uwadze należy zauważyć, że w niniejszej sprawie zostały wydane następujące wyroki:

1. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 stycznia 2007 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 341/06,

2. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2008 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 217/08, oraz

3. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2009 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 1505/08, którym oddalono skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 217/08.

W wyrokach tych przesądzono prawomocnie: w pierwszej kolejności o zastosowaniu do rozpoznawanej sprawy przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.). Ustalono bowiem, że kwestionowana budowa słupa wysokiego napięcia na działce stanowiącej własność M. i J. J.-L. miała miejsce w 1979 r. Oznacza to, że na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), który stanowi, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, zastosowanie do rozpoznawanej sprawy znaleźć musiały przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

W przywołanych wiążących wyrokach zgodnie również przesądzono, że jedną z kluczowych dla oceny legalności budowy słupa wysokiego napięcia okolicznością winno być ustalenie posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz ocena, czy przedmiotowa inwestycja wpłynęła na pogorszenie warunków użytkowych działki. Sądy zwróciły uwagę na konieczność poczynienia wnikliwych ustaleń faktycznych m.in. w oparciu o wnioskowaną przez właścicieli działki nr [...] (przed podziałem) opinię oceniającą oddziaływanie pola elektromagnetycznego emitowanego przez słup wysokiego napięcia.

Sądy wyznaczyły również jako wzorzec kontroli zaistniałej samowoli budowlanej przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie z tym przepisem obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.

W konsekwencji kontrola legalności zaskarżonej decyzji, ze względu na związanie organów i sądu orzekającego obecnie wcześniejszymi wyrokami wydawanymi przez wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie, winna polegać na skonfrontowaniu ocen prawnych tych sądów i sformułowanych przez nie wskazań co dalszego toku postępowania w sprawie z faktycznym sposobem procedowania organów, poczynionymi przez te organy ustaleniami faktycznymi, dokonaną subsumpcją przepisów prawa i ich wykładnią.

Analiza zaskarżonej decyzji oraz postępowania administracyjnego poprzedzającego jej wydanie doprowadziła sąd do wniosku, że organ drugiej instancji z mocy ustawy powołany do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zgodzie z wiążącymi go wskazaniami sądów administracyjnych i w oparciu o prawidłowo zgromadzony, kompletny materiał dowodowy, dokonał właściwych ustaleń faktycznych oraz zastosował do nich prawidłowo interpretowane przepisy prawa budowlanego, którym uchybił inwestor realizując budowę słupa wysokiego napięcia na działce nr [...] (przed podziałem [...]).

Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza, że organ odwoławczy kierując się oceną prawna i wskazaniami sądów administracyjnych w niniejszej sprawie, w pierwszej kolejności zweryfikował okoliczność dotycząca uprawnień inwestora do działki, na której zlokalizowano słup wysokiego napięcia. Ustalenia te, oparte na dowodach zaczerpniętych również z postępowań cywilnych zmierzających do ukształtowania służebności przesyłu na rzecz inwestora, potwierdziły, że w dniu rozpoczęcia robót budowlanych, jak również obecnie, inwestor nie posiada uprawnienia do dysponowania nieruchomością, na której zlokalizowany jest słup, na cele budowlane. Potwierdziło się również, że roboty budowlane prowadzone w 1979 r. inwestor prowadził bez pozwolenia na budowę, co oznacza, że działał naruszając przepisy ustawy Prawo budowlanego z 1974 r., który w art. 29 wprowadził zasadę rozpoczęcia robót budowlanych wyłącznie po uzyskaniu pozwolenia na budowę.

Tak ustalone okoliczności, których skutecznie nie podważono ani w toku wieloletniego postępowania administracyjnego ani w niniejszej skardze, uzasadniały ocenę samowoli budowlanej w świetle dyspozycji art. 37 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Przepisy te określają zamknięty katalog przesłanek orzeczenia rozbiórki w ten sposób nielegalnie wzniesionego obiektu budowlanego. Podążając zgodnie z wiążącymi wskazaniami sądów organ odwoławczy wyeliminował zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przesłanki rozbiórki określonej w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., gdyż zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego "K. Północ", zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy Nr XXIX/346/2005 z dnia 29 kwietnia 2005 r., działka wówczas nr [...] (obecnie po podziale nr [...] i [...]) objęta była ustaleniami jednostki oznaczonej symbolem N.20R, określonej jako teren rolny, na którym dopuszczono zabudowę zagrodową oraz ustalono szczególne warunki zagospodarowania i ograniczenia w użytkowaniu terenu ze względu na napowietrzną linię elektroenergetyczną WN 110 kV.

Zatem wzniesienie na wskazanym terenie słupa wysokiego napięcia stanowiącego element linii wysokiego napięcia 110 kV co do zasady było dopuszczalne ze względu na przewidziany w planie przebieg przez ten teren linii wysokiego napięcia. Realizacja takiego przedsięwzięcia musiała odbywać się jednak zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami, gdyż w przeciwnym razie dochodziło do samowoli budowalnej. Z lokalizacją jednego z elementów sieci w postaci słupa wysokiego napięcia na działkach małżonków J.-L. wiązały się określone ograniczenia w zagospodarowaniu i użytkowaniu tego terenu przez nich. Otóż bowiem postanowienia dotyczące działki nr [...] (po podziale nr [...] i [...]) wprowadzały zakaz zabudowy przeznaczonej na pobyt stały ludzi oraz wykluczenie użytkowania terenu wiążącego się z pobytem ludzi powyżej 8 godzin na dobę w strefie ochronnej od napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV oraz zakaz zabudowy i trwałych nasadzeń zielenią wysoką oraz wykorzystania terenu na cele składowe w pasie terenie pod linią elektroenergetyczną oraz w odległości WN 110 kV. Z uwagi na lokalizację słupa powołano się na zapisy obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczące stref ochronnych w pobliżu napowietrznej linii elektroenergetycznej WN 110 kV którymi przyjęto, że słup uniemożliwiał wykorzystywanie terenu działki nr [...] w odległości co najmniej 6 m od tej linii (skrajnych punktów), wzdłuż granic z działkami nr [...] i nr [...], w tym przede wszystkim niezabudowanego (właśnie ze względu na lokalizację przedmiotowego słupa) terenu znajdującego się pomiędzy budynkiem mieszkalnym a budynkiem gospodarczym (kierunek południowo-wschodni).

W ocenie sądu organ odwoławczy w prawidłowy sposób odniósł powołane zapisy planu do przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. przyjmując, że tego rodzaju ograniczenia mogą wydatnie pogorszyć warunki użytkowe dla otoczenia.

Organ nadzoru budowalnego orzekając po ponownym przekazaniu sprawy do rozpoznania, kierując się oceną prawną i wskazaniami sądów administracyjnych zbadał wnikliwie, jaka część działki zostanie ograniczona w możliwości zagospodarowania i użytkowania wskutek lokalizacji na niej słupa wysokiego napięcia, wykazując tym samym w sposób bezsprzeczny, że zaistniała przesłanka niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia. Otóż bowiem ustalono, na podstawie uzupełniającej opinii biegłego sporządzonej na zlecenie Sądu Rejonowego w sprawie sygn. akt [...] oraz inwentaryzacji geodezyjnej, że przewidywana do zajęcia w związku ze służebnością przesyłu powierzchnia terenu działek nr [...] i [...] ma obejmować łącznie od 497 m2 do 846 m2. To uprawniało do stwierdzenia, że lokalizacja przedmiotowego słupa jako elementu linii wysokiego napięcia 110 kV powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, ponieważ ogranicza użytkowanie i ewentualną dalszą zabudowę na terenie działek nr [...] i [...] na obszarze łącznie co najmniej 447 m2, co stanowi ponad 15% łącznej powierzchni wskazanych działek. Uwzględniając przy tym ograniczenia w zagospodarowaniu i użytkowaniu działek nr [...] i [...] związane z usytuowaniem na nich słupa wysokiego napięcia wynikające wprost z przepisów prawa miejscowego, stwierdzenie niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia sąd uznał za zasadne i uprawnione, a także należycie wykazane. W konsekwencji organ nadzoru budowlanego był zobowiązany do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego słupa w związku ze spełnieniem przesłanki określonej w przepisie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Analizując postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ odwoławczy sąd uznał również, że zadość uczyniono wskazaniom sądów administracyjnych co dalszego postępowania, ponieważ zbadano wnikliwie okoliczność wpływu pola elektromagnetycznego emitowanego przez słup wysokiego napięcia na zdrowie i życie ludzi. Zrealizowano wytyczne pozyskując opinię biegłego z zakresu ocen oddziaływania na środowisko H. R., z której wynikało, że wykazane poziomy natężenia pola elektromagnetycznego w bezpośrednim sąsiedztwie obiektu mieszkalnego przy ul. S. są znaczenie niższe niż dopuszczalne normy. Ustalono również na podstawie danych naukowych, że w świetle obecnej wiedzy technicznej i medycznej nie jest możliwe jednoznaczne określenie wpływu jaki faktycznie ma na zdrowie ludzi i funkcjonowanie innych organizmów żywych pole elektromagnetyczne emitowane przez linie wysokiego napięcia. Z tego powodu podstawa dla orzeczonego nakazu rozbiórki nie mogło być ustalenie, że funkcjonowanie słupa wysokiego napięcia mogłoby spowodować niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych. Takich wniosków wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził. Wnioski takie mogą mieć jedynie walor przypuszczeń, niepopartych istnieniem realnego związku przyczynowo – skutkowego. Z opinii biegłego mgr inż. elektronika M. K. w sprawie szkodliwego działania linii wysokiego napięcia 110 kV na zdrowie M. i J. J. – L. zamieszkałych w pobliżu tej linii, sporządzonej na potrzeby postępowania przed sądem powszechnym, w sprawie o sygnaturze [...], pozyskanej jako dowód w niniejszym postępowaniu, również stwierdzono, że "ze względu na to, że nie ma jeszcze odpowiednich narzędzi prawnych dla wykazania przyczynowego związku schorzeń z działaniem pól elektromagnetycznych od źródeł technicznych, wykazanie to musi się opierać na przesłankach i dowodach cząstkowych, które wskazują na duże prawdopodobieństwo takiego związku". Do zastosowania jednak przesłanki niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych wymagane jest udowodnienie niewątpliwego związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy stanem zdrowia ludzi a działaniem szkodliwego czynnika, czego powołana wyżej opinia nie daje.

W tych okolicznościach sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne, bowiem w ocenie sądu kontrolowana decyzja organu odwoławczego jest wynikiem prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego, zgodnie ze wskazaniami i oceną prawną wyrażoną w uprzednio wydanych w rozpoznawanej sprawie wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarówno wytyczne procesowe jak i ocenę prawną wskazaną przez te sądy zastosował organ rozpoznający sprawę, skutkiem czego weryfikowana pod kątem legalności z prawem decyzja okazała się prawidłowa.

Organy nadzoru budowlanego w sposób eliminujący wątpliwości wykazały, że samowolna budowa słupa wysokiego napięcia na działce M. i J. J.-L. nie mogła doprowadzić do jej legalizacji, albowiem wystąpiła przesłanka niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych otoczenia. Ze względu na wielkość działki zajętej pod słup wysokiego napięcia oraz terenu objętego z tytułu tej lokalizacji strefą ochronną, w której według planu miejscowego niedopuszczalna jest zabudowa mieszkaniowa, uprawnienia jej właściciela do użytkowania oraz dalszego jej zagospodarowania zostały w sposób niedopuszczalny pogorszone. To zaś mieści się w dyspozycji art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i skutkuje orzeczeniem rozbiórki przedmiotowego słupa wysokiego napięcia.

Sąd podzielił też stanowisko organu odwoławczego, że w rozpoznawanej sprawie nie ziściły się warunki do zastosowania dyspozycji art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., zgodnie z którym w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Organ odwoławczy, zgodnie zresztą z oceną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Gd 217/08, uznał za niedopuszczalne zastosowanie tego przepisu do ewentualnego przesunięcia słupa wysokiego napięcia w inne miejsce, uznając zasadnie, że w istocie stanowiłoby to nakaz rozbiórki.

Sąd oddalił wnioski dowodowe skarżącej spółki dotyczące przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków, gdyż zakres proponowanego postępowania dowodowego przekracza granice ustanowione przez art. 106 § 3 p.p.s.a. Na mocy wskazanego przepisu sąd jest uprawniony do przeprowadzenia wyłącznie dowodów z dokumentów i tylko wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tym samym wnioski o przeprowadzenie dowodów osobowych sąd uznał za niedopuszczalne, a co do pozostałych dowodów, w tym projektu technicznego wprowadzenia linii 110 kV [...] do GPZ IV tom I i II, za nieuzasadnione. Żądania dotyczące zobowiązania innego podmiotu do wskazania danych osobowych pracowników, którzy wykonali projekt, na etapie postępowania sądowoadministracyjnego również nie mogą być uwzględnione, także nie mieszczą się bowiem w zakresie wyznaczonym art. 106 § 3 p.p.s.a. Przedmiotowe wnioski dowodowe powinny być kierowane do organów nadzoru budowlanego w toku postępowania administracyjnego, czego skarżąca spółka nie uczyniła, mimo że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczy się od 2005 r. Natomiast wszystkie pozyskane w toku tego postępowania dowody doprowadziły do jednoznacznej oceny sądów administracyjnych co do braku pozwolenia na budowę przedmiotowego słupa, pozostaje także niewątpliwy brak uprawnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zarówno na etapie budowy jak i na dzień zaskarżonego rozstrzygnięcia. Twierdzenia skargi w tym zakresie są zatem całkowicie gołosłowne, skarżący nie był w stanie opisanymi wnioskami dowodowymi zmienić oceny sądu co do prawidłowego procedowania organu, w sposób odpowiadający przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako niezasadną.