Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1205/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Rausz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Izabella Kulig –Maciszewska sędzia NSA Marek Stojanowski Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 44/06 w sprawie ze skargi J. B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] , nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 maja 2006 r. (sygn. akt II SA/Bk 44/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania J. B. W. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza [...] z dnia [...] nr [...], w sprawie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego z dodatkami, orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że J. B. W. wystąpiła do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wnioskiem o ustalenie jej prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego: z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci A., A. A., P. i M.; z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na córki A., P. i syna M.; z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na córki A. i A. Organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanych świadczeń stwierdził, że z dołączonych do wniosku dokumentów wynika, iż dochód rodziny wnioskodawczyni przekracza kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego. W 2004 r. w przeliczeniu na osobę miesięcznie wyniósł on 761,82 zł, zaś dochód uprawniający do uzyskania prawa do tego świadczenia w przeliczeniu na osobę nie może przekroczyć kwoty 504,00 złotych.

W odwołaniu J. B. W. podniosła, że Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] nie zauważył w dołączonym do wniosku zaświadczeniu z Drugiego Urzędu Skarbowego w [...], że przychód nie jest równoznaczny z dochodem jej męża. Przychód wynikający z zaświadczenia należy pomniejszyć o poniesione koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], powołując się na przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) stwierdziło, że zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł. Dochód rodziny oznacza przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W okresie zasiłkowym od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się więc na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w 2004 roku. Dochód oznacza między innymi: deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Kolegium stwierdziło, że w 2004 roku mąż wnioskodawczyni – J. W. uzyskał między innymi dochód z działalności gospodarczej, podlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym. W wypadku utrzymywania się rodziny z tego rodzaju dochodu, jego wysokość ustala się w oparciu o oświadczenie członka rodziny, którego wzór stanowi załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Pan J. W. złożył stosowne oświadczenie w dniu 9 września 2005 r., w którym sam zadeklarował, że w 2004 r. uzyskał dochód z działalności opodatkowanej w formie ryczałtu ewidencjonowanego, którego wysokość (po odliczeniu należnych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz należny zryczałtowany podatek dochodowy) wyniosła 38.245,76 zł. Ponieważ zadeklarowana kwota dochodu była wyższa niż minimalna, określona w art. 5 ust. 10 ustawy, organ I instancji prawidłowo postąpił zaliczając do dochodu rodziny kwotę podaną przez Pana J. W. w powyższym oświadczeniu.

W skardze złożonej do Sądu na powyższą decyzję SKO w [...] J. W. podniosła, że w oświadczeniu o wysokości dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy osób rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, mąż jej omyłkowo zamiast dochodu po odliczeniu należnej składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne wpisał przychód pomniejszony o wspomniane składki – co wynika z zaświadczenia Drugiego Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia 7 września 2005 r. Skarżąca podniosła, że w odwołaniu wniesionym do SKO w [...] za pośrednictwem organu I instancji prosiła o ponowne rozpatrzenie sprawy i zwrócenie uwagi, iż dochód nie jest równoznaczny z przychodem z działalności gospodarczej. Sądziła, iż organ I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, przed przekazaniem sprawy do organu II instancji, poinformuje ją o możliwości ponownego złożenia przez męża wspomnianego oświadczenia, w którym wskazałby faktycznie osiągnięty przez niego dochód z działalności za 2004 r. Sądziła również, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie umożliwi jej przed podjęciem decyzji właściwe udokumentowanie dochodu. Organ II instancji rozpatrując odwołanie oparł się jedynie o materiał dowodowy przedstawiony przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], nie odnosząc się do informacji zawartej w odwołaniu, iż mąż jej pomylił się wypełniając oświadczenie z dnia 9 września 2005 r. Organ nie poinformował o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień w tej sprawie przed wydaniem decyzji. Skarżąca nie może zgodzić się z takim rozstrzygnięciem. Z powodu nieumyślnej pomyłki męża zostali oni pozbawieni przysługujących jej rodzinie zasiłków wraz z dodatkami na dzieci. Faktyczny dochód, jaki jej mąż uzyskał w 2004 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, pomniejszony o składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz zryczałtowany podatek dochodowy (który stanowił zero) wyniósł 16.569,61 złotych. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], gdyż – jej zdaniem – została ona wydana z naruszeniem prawa.

W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji, wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylając zaskarżoną decyzję zważył, iż doszło w tej sprawie do naruszenia przepisów prawa procesowego w takim zakresie, iż mogło to mieć istotny wpływ na wynika sprawy. Zasadą postępowania administracyjnego jest jego dwuinstancyjność – art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – w dalszej części przywoływany w skrócie k.p.a. Dwuinstancyjność postępowania administracyjnego oznacza, że każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek prowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, co dotyczy także postępowania odwoławczego. Jego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji organu I instancji, lecz ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck 2000, s. 83).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego również panuje zgodność poglądów, co do tego, że w świetle zasady dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i orzec w sprawie rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Organ ten nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji. Powinien rozpoznać sprawę merytorycznie zgodnie z żądaniem strony. Niezbędnym wymogiem merytorycznego orzekania przez organ drugiej instancji jest wszechstronne wyjaśnienie okoliczności sprawy (zob. m.in. wyroki: z dnia 22 marca 1996 r. sygn. SA/Wr 1996/95, opubl. ONSA 1997, nr 1, poz. 35; z dnia 20 stycznia 1998 r. sygn. I SA/Ka 1050/96, opubl. LEX nr 31879; z dnia 29 kwietnia 1999 r. sygn. I SA/Łd 112/98, opubl. LEX nr 37240; z dnia 14 października 1999 r. sygn. IV SA 1313/98, opubl. LEX nr 48725).

W niniejszej sprawie organ II instancji w sposób ewidentny naruszył wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W spornej kwestii, tj. wysokości dochodu uzyskanego przez J. W. z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, organ II instancji ograniczył się w swym postępowaniu, a następnie w uzasadnieniu decyzji, tylko do oceny decyzji organu I instancji. Istotnie, organ I instancji oparł się w swym rozstrzygnięciu na oświadczeniu J. W. o wysokości uzyskanego przez niego dochodu z działalności gospodarczej, opodatkowanej zryczałtowanym podatkiem od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Nie można jednak było pozostawić bez wyjaśnienia podniesionej przez J. W. w odwołaniu, kwestii zawartego w tym oświadczeniu błędu. Ta okoliczność została podniesiona w odwołaniu od decyzji i organ II instancji powinien ją wyjaśnić.

Nie sposób się nie zgodzić się z organem II instancji, że w świetle art. 3 pkt 1 lit. b cyt. wyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochód osiągany przez osoby fizyczne z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, ustala się na podstawie złożonego przez nie oświadczenia. Nie oznacza to jednak niewzruszalności raz złożonego oświadczenia, w tym niemożliwości sprostowania zawartych w nim błędów. Nie przeciwstawiają się temu ani przepisy cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani przepisy przywoływanego wyżej rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Organ odwoławczy powinien wyjaśnić tę sporną okoliczność we własnym zakresie, albo zlecić jej wyjaśnienie organowi I instancji. Zaniechanie tego stanowi dodatkowo naruszenie przepisów art. 7 i 77 k.p.a., nakazujących organom administracyjnym podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy. Właściwe ustalenie stanu faktycznego – niezbędne dla prawidłowości podejmowanych decyzji – wymaga wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego. Organy administracji publicznej, jednostronnie rozstrzygając o prawach lub obowiązkach strony postępowania, w procesie dowodzenia powinny więc w sposób szczególny zwracać uwagę na te okoliczności sprawy, które pozostają sporne. Być może sporna kwestia wielkości dochodów uzyskiwanych przez J. W. z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej zostałaby wyjaśniona wcześniej, tj. jeszcze przed wydaniem decyzji organu I instancji. Mogłoby to nastąpić, gdyby organ ten dopełnił ciążącego na nim obowiązku zapewnienia stronie postępowania czynnego w nim udziału. Przed wydaniem decyzji powinien on umożliwić stronie wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań – art. 10 §1 k.p.a. Tego jednak w tej sprawie organ I instancji nie uczynił, a organ II instancji bezkrytycznie to zaakceptował. Stwierdzone naruszenie przepisów art. 7, art. 10, art. 15 i art. 77 k.p.a, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem wielkość dochodów J. W. z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w sposób bezpośredni rzutuje na prawo skarżącej w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku.

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 maja 2006 r. złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Pełnomocnik Kolegium oparł skargę kasacyjną na przesłance naruszenia przepisów postępowania tj.:

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), poprzez przyjęcie, że w toku postępowania administracyjnego, prowadzonego w przedmiotowej sprawie przez organ II instancji, doszło do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, art. 10 i art. 15 k.p.a. oraz przepisu art. 77 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

– wydanie orzeczenia na podstawie stanu faktycznego nieznajdującego potwierdzenia w aktach sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) oraz

– zaniechanie wyjaśnienia podstaw rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku (art. 141 § 4 p.p.s.a.),

to jest – na podstawie prawnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wbrew twierdzeniom Sądu, strona nie kwestionowała prawdziwości oświadczenia męża o jego dochodach z prowadzonej działalności gospodarczej. Zarzuty odwołania dotyczyły wyłącznie wyniku oceny przedłożonego przez stronę materiału dowodowego w zakresie sposobu ustalenia dochodu z tej działalności przez organ I instancji. Zdaniem odwołującej się, organ gminy ustalił ten dochód w oparciu o zaświadczenie z Urzędu Skarbowego, przyjmując przychód jako dochód i nie pomniejszając go o poniesione koszty. Fakt, że Pan J. W. pomylił się w złożonym przez siebie oświadczeniu o wysokości dochodów osiągniętych w 2004 roku, podniesiony został dopiero po wydaniu zaskarżonej decyzji, w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Wnioski takie płyną zarówno z treści odwołania z dnia 10 października 2005 r., ze skargi z dnia 15 grudnia 2005 r., jak też – z treści uzasadnienia zaskarżanego wyroku Sądu, który – na stronach 1 i 2 swojego uzasadnienia – opisał zupełnie inaczej, zgodnie z rzeczywistością, treść powyższych pism strony.

W dalszej części uzasadnienia tego wyroku przyjął natomiast inne ustalenia, nie wskazując, z jakich środków dowodowych zostały one wyprowadzone. Ponieważ – w przypadku uwzględnienia skargi – obowiązkiem sądu jest uzasadnić z urzędu dokonane ustalenia wyjaśniając podjęte rozstrzygnięcie (art. 141 § 1 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej "p.p.s.a.") oraz podejmować orzeczenia na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), a w uzasadnieniu zaskarżanego wyroku brakuje argumentacji pozwalającej na przyjęcie za trafne ustalenia sądu o podnoszeniu w toku postępowania odwoławczego przez stronę, okoliczności błędu w oświadczeniu o osiągniętych przez małżonka strony dochodach z prowadzonej działalności gospodarczej, zasadnym staje się zarzut wydania przez sąd wyroku z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów postępowania (art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a.).

Skoro fakt pomyłki Pana J. W. nie był Kolegium zgłaszany przez stronę, a treść dokumentów nie wskazywała, aby były w nich jakiekolwiek sprzeczności, nie było powodu przeprowadzania w sprawie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego przed organem II instancji. Jedną z zasad ogólnych postępowania przed sądami administracyjnymi jest zasada orzekana według stanu faktycznego z daty podjęcia zaskarżonego aktu. Trudno zatem zasadnie zarzucić organowi odwoławczemu naruszenie przepisów art. 7 i 77 k.p.a., polegające na niewyjaśnieniu okoliczności, której zaistnienie ujawnione zostało dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjście na jaw takiej okoliczności nie było zatem naruszeniem przez Kolegium przepisów o postępowaniu administracyjnym, co oczywiście nie wykluczało zgłoszenia przez stronę żądania wznowienia postępowania administracyjnego. Jednak przesłanki będące podstawą wznowienia, przewidziane w art. 145 § 1 k.p.a. mają to do siebie, że tylko o części z nich można powiedzieć, że są to przejawy działania organów załatwiających sprawy w toku instancji. To, że wydana decyzja jest lub może być niezgodna z przepisami prawa nie oznacza jeszcze, że organy ją wydające naruszyły przepisy postępowania administracyjnego. Jak wynika z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., tylko naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego mogą być przyczyną uchylenia przez sąd decyzji, a nie każde zaistnienie okoliczności do wznowienia.

Ponieważ, jak już wyżej wskazano, fakt pomyłki w oświadczeniu Pana J. W. nie był podnoszony wobec Kolegium, organ ten zbadał, czy znajdujące się w aktach sprawy dokumenty są wystarczające do rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym. W sytuacji, gdy .. jak w tym wypadku .. dołączona do wniosku dokumentacja była pełna, a jej treść nie budziła wątpliwości, Kolegium oparło swoje rozstrzygnięcie na materiale dowodowym zebranym w I instancji. Nie można się zgodzić, że takie postępowanie Kolegium naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania. Kolegium nie ograniczyło się, jak twierdzi Sąd, do oceny decyzji organu I instancji. Zbadało ono, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do ustalenia prawa do wnioskowanych przez stronę świadczeń rodzinnych, czy też nie. Świadczy o tym treść uzasadnienia decyzji Kolegium. Zdaniem Kolegium, okoliczność, że organ odwoławczy ponownie rozstrzyga sprawę, nie oznacza że winien on powtórzyć całe postępowanie dowodowe i czynić własne ustalenia – tak jakby nie istniały ustalenia organu I instancji. Podejście takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie NSA (por. NSA OZ w Gdańsku z dnia 8 maja 1997 r. – sygn. akt I SA/Gd 10/96).

Sąd I instancji, w uzasadnieniu skarżonego wyroku, zarzucił ponadto organom I i II instancji naruszenie, wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a., zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Zdaniem Sądu, gdyby organy te (a szczególnie organ I instancji) przed wydaniem decyzji umożliwiły stronie wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, kwestia wysokości dochodów osiągniętych przez Pana J. W. mogłaby zostać wyjaśniona już w I instancji. W ocenie Kolegium, zarzut powyższy także należy uznać za chybiony. Organy administracji obydwu instancji oparły swoje rozstrzygnięcia wyłącznie na dowodach dostarczonych przez stronę. Z tych powodów należy uznać, że treść wszystkich zawartych w aktach sprawy dowodów była stronie znana i miała ona wszelkie możliwości składania wniosków dowodowych. W takich warunkach, zdaniem Kolegium, nie można uznać, że doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Z opisanego wyżej stanu faktycznego i prawnego sprawy wynika, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez przyjęcie, że w toku postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], znak: [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, doszło do istotnego naruszenia przepisu art. 7, art. 10, art. 15 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez wydanie orzeczenia na podstawie stanu faktycznego nieznajdującego potwierdzenia w aktach prawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) zaniechanie wyjaśnienia podstaw rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku (art. 141 § 4 p.p.s.a.), co wypełnia znamiona podstawy kasacyjnej przewidzianej przepisem art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła J. B. W. wnosząc o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 25 maja 2006 r., o którym wyżej mowa, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zarzuty postawione zaskarżonemu wyrokowi w podstawach kasacyjnych należy w świetle materiału dokumentacyjnego sprawy uznać za chybione.

Prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy powinien niezależnie od organu I instancji rozpoznać sprawę w jej całokształcie mając przy tym na uwadze zarzuty zgłoszone przez stronę w odwołaniu, które zainicjowało postępowanie przed organem II instancji. Odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, wystarczy, że wynika z niego, że strona jest niezadowolona z wydanej decyzji. W tym przypadku wnosząca odwołanie J. W. wskazała dlaczego uważa decyzję organu I instancji za błędną. Jej zdaniem – dochód jej męża za rok 2004 z działalności gospodarczej opodatkowanej zryczałtowanym podatkiem od przychodów ewidencjonowanych osób fizycznych został ustalony nieprawidłowo. Wprawdzie zainteresowana wprost nie podała w czym tkwi nieprawidłowość i z jakich przyczyn powstała, ale z treści uzasadnienia odwołania dotyczącej tej kwestii wynikało w sposób niewątpliwy, że przy ustaleniu dochodu J. W. z działalności gospodarczej nastąpiły jakieś nieprawidłowości, które spowodowały, że organ w ocenie strony przyjął w tej sprawie dochód w odniesieniu do jej męża niewłaściwy. Czy zarzuty te są zasadne, organ rozpoznający odwołanie winien sprawdzić. Jeśli organ miałby wątpliwości w czym J. W. upatrywała błędu organu I instancji w ustaleniu dochodu jej męża, to winien ją wezwać do sprecyzowania zarzutów w tym względzie. Organ odwoławczy jednak wątpliwości w tym zakresie nie miał. W istocie to organ II instancji nie odniósł się do zarzutów odwołania dotyczących poruszonej wyżej kwestii. Przyjął, za miarodajny dochód zadeklarowany przez J. W. w oświadczeniu z 9 września 2005 r. (bo ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stanowi w art. 3 pkt 1 lit. b, że w sytuacji określonej w tym przepisie przyjmuje się dochód zadeklarowany w oświadczeniu), mimo iż strona kwestionowała dochód przyjęty przez organ uzyskany przez jej męża w 2004 r. z prowadzonej działalności gospodarczej.

Prawdą jest, że w przypadku osób prowadzących działalność podlegającą opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne ich dochód ustala się na podstawie dochodu deklarowanego przez nią w oświadczeniu, ale oświadczenie to – jak każdy inny dowód w sprawie – podlega ocenie organu orzekającego. Jeśli zatem strona zgłasza zastrzeżenia odnośnie przyjętego przez organ na podstawie wzmiankowanego oświadczenia dochodu jej męża, to obowiązkiem organu odwoławczego było zastrzeżenia te wyjaśnić, stosując tryb przewidziany w art. 136 § 1 k.p.a. Skoro organ administracyjny tego nie uczynił, to słuszny jest postawiony mu przez Sąd zarzut, że naruszył brakiem działania w tym zakresie przepisy art. 7 i 77 k.p.a. Zarówno organ I jak i II instancji naruszyły też zasadę wynikającą z art.10 § 1 k.p.a. zobowiązującą organ przed wydaniem decyzji do umożliwienia stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów co w tej sprawie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem organ II instancji przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie odwoławcze zastosował się do obowiązku wynikającego z cyt. art. 10 § 1 k.p.a. i umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, to zapewne sprawa kwestionowanego dochodu zostałaby wyjaśniona.

Nie jest też zasadny zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bo w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną stanowisko Sądu nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Otóż stanowisko Sądu motywujące rozstrzygnięcie przyjęte w wyroku, znajduje potwierdzenie w materiale dokumentacyjnym zawartym w aktach administracyjnych.

W aktach znajduje się odwołanie J. W. od decyzji organu I instancji wskazujące, że ma ona zastrzeżenia co do dochodu jej męża za rok 2004 przyjętego przez organ. Właśnie nieodniesienie się procesowe przez organ odwoławczy do zarzutów odwołania i tym samym niewyjaśnienie czy zarzuty te były słuszne spowodowało, że Sąd przyjął, iż organ nie wyjaśniając spornej kwestii dotyczącej dochodu osiągniętego przez J. W. z działalności gospodarczej nie ustalił dokładnie stanu faktycznego niezbędnego dla podjęcia prawidłowej decyzji, czym naruszył przepisy art. 7 i 77 k.p.a. Stanowisko to należy podzielić.

Miał zatem Sąd podstawę w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z tych względów na podstawie art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.