Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 326/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 77, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 232 ust. 6
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Protokolant st. ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz H. K. kwotę 1000 zł (jeden tysiąc złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej k.p.a.), nałożył na [...] obowiązek doprowadzenia ściany północnej szczytowej budynku przy [...], znajdującej się w granicy z nieruchomością przy [...], do stanu zgodnego z prawem, poprzez zamurowanie usytuowanych w niej 5 szt. otworów w lokalu nr [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła [...].

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (powinno być 138 § 1 pkt 1) oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na wstępie, że w dniu 8 lutego 2013 r. do organu powiatowego wpłynęło pismo [...] sp. z o.o. wnoszące o zajęcie stanowiska w sprawie okien usytuowanych w ścianie budynku usytuowanego przy [...].

W dniu 26 marca 2013 r. przedstawiciel organu powiatowego przeprowadził oględziny ww. budynku stwierdzając, że przedmiotowy budynek mieszkalny wielorodzinny z garażami (5 szt.) został wybudowany w 1932 r. i usytuowany jest w ostrej granicy z nieruchomością przy [...]. Ponadto stwierdzono istnienie w ścianie (usytuowanej w granicy z ww. nieruchomością) ok. 73 szt. otworów okiennych o wymiarach ok. 60 x 120 (oprócz jednego powieszonego o łączący otwory słupek). W trakcie czynności ustalono, że otwory te istniały w dacie sporządzenia przez inż. [...] i mgr inż. arch. [...] inwentaryzacji, tj. 4 sierpnia 1964 r.

Zawiadomieniem z dnia 19 sierpnia 2013 r. organ powiatowy poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wykucia otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku położonego przy [...], znajdującej się w ostrej granicy z nieruchomością przy [...].

W dniu 8 stycznia 2014 r. przeprowadzono kolejne oględziny ww. nieruchomości stwierdzając, że lokal nr [...] usytuowany jest na III kondygnacji. Ponadto stwierdzono, że w pomieszczeniach łazienki, wc i pom. gospodarczego znajdują się trzy otwory o wymiarach 0,60 x 1,15 m, wypełnione luksferami, w jednym z korytarzy znajdują się dwa otwory okienne wypełnione luksferami.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, nałożył na [...], obowiązek doprowadzenia ściany północnej szczytowej budynku przy [...], znajdującej się w granicy z nieruchomością przy [...], do stanu zgodnego z prawem, poprzez zamurowanie usytuowanych w niej 5 szt. otworów w lokalu nr [...].

Przechodząc do merytorycznego uzasadnienia rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podczas prowadzonego postępowania dowodowego nie udało się załączyć do akt sprawy dokumentów świadczących o legalności przedmiotowego budynku mieszkalnego, w którego ścianie usytuowanej w ostrej granicy z działką sąsiednią, znajdują się otwory okienne. Z pisma Wydziału Architektury i Budownictwa [...] z dnia [...] marca 2013 r. wynika, iż w archiwum tego wydziału brak jest jakiejkolwiek dokumentacji zezwalającej na wykonanie otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku przy [...]. Ponadto z treści tego pisma wynika, iż Archiwum Zakładowe Urzędu [...] nie posiada dokumentacji na podstawie której można by było stwierdzić, czy otwory te występowały już wcześniej. Z pisma Biura Administracyjno-Gospodarczego Urzędu [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. wynika również, że w zasobach archiwalnych nie stwierdzono przechowywania dokumentacji budowlanej dotyczącej budynku przy [...]. Z pisma Archiwum Państwowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. wynika, że w zasobach tego archiwum nie odnaleziono dokumentacji potwierdzającej legalność wykonanych otworów okiennych, jednakże w zespole [...] Spółdzielni Budowlano Mieszkaniowej [...] nr [...] i nr [...] przechowywane są dokumenty dotyczące członków spółdzielni w tym plany poszczególnych mieszkań, natomiast pismem z dnia 27 sierpnia 2014 r. doprecyzowano miejsce przechowywania dokumentacji poszczególnych mieszkań. Pracownik organu powiatowego w dniu 15 września 2014 r. zapoznał się z ww. aktami archiwalnymi przedmiotowego budynku, jednakże nie odnaleziono w nich dokumentacji świadczącej o legalności wykonanych otworów okiennych, jak również pierwotnej dokumentacji budowlanej, a odnaleziono jedynie wskazaną powyżej inwentaryzację z 1964 r.

Organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego podjął wszelkie możliwe działania, jednak nie udało się uzyskać dokumentacji świadczącej o legalności budowy przedmiotowego budynku, w tym dokumentacji projektowej. W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 26 marca 2013 r. przedstawiciel organu ustalił, iż przedmiotowy budynek mieszkalny wielorodzinny z garażami (5 szt.) został wybudowany w 1932 r.

Z treści pisma Biura [...] Konserwatora Zbytków z dnia 19 listopada 2015 r. wynika, że budynek usytuowany przy [...] został ujęty w gminnej ewidencji zabytków Miasta [...], nie jest indywidualnie wpisany do rejestru zabytków, natomiast [...] jest elementem [...] założenia urbanistycznego, które jest wpisane do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją z dnia [...] lipca 1965 r. Ponadto organ konserwatorski wskazał, że z konserwatorskiego punktu widzenia nie istnieją przeciwskazania do zamurowania okien w lokalach objętych niniejszym postępowaniem.

Dalej, organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się wydruk historycznej mapy z 1936 r. z podziałem hipotecznym działek, z której wynika, że granice działek nieruchomości [...] (dawniej nr ew. [...], obecnie nr ew. [...]) i [...] (dawniej nr ew. [...] i [...], obecnie nr ew. [...]) z okresu wcześniejszego pokrywają się z obecnymi granicami. Powyższe wskazuje, że nieruchomości sąsiadujące o nr [...] i [...] były (już w 1936 r.) nieruchomościami odrębnymi, podzielonymi granicą usytuowaną w miejscu obecnej, tak więc przypuszczać należy, iż w dacie budowy budynek ten projektowany był w granicy z nieruchomością sąsiednią.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przywołał § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz stwierdził, że z przepisu wynika, iż budynek można sytuować ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości 4 m od granicy z działką sąsiednią lub 3 metrów od granicy w przypadku ściany bez otworów okiennych lub drzwiowych. Przepis § 12 dopuszcza szereg wyjątków od ogólnych zasad określonych w ust. 1, jednakże żadne z tych wyjątków nie dotyczą projektowania i budowy ścian z otworami okiennymi lub drzwiowymi w granicy nieruchomości. W związku z powyższym nie jest dopuszczalne zlokalizowanie ściany z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką sąsiednią, a tym bardziej na jej granicy, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Nadmienił także, że poprzednie przepisy dotyczące warunków technicznych tj. rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiskowej z dnia 3 lipca 1980 r., jak i wcześniejsze akty wykonawcze wydane w tym zakresie, także nie sankcjonowały sytuacji sytuowania otworu okiennego lub drzwiowego w ostrej granicy z działką sąsiednią. Co więcej art. 196 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli wprost wskazywał, że "Budynki ogniotrwałe, wznoszone bezpośrednio przy granicy sąsiadów, jako też budynki nieogniotrwałe, wznoszone w odległości mniejszej od 4 metrów od tej granicy, powinny być zaopatrzone od strony granicy w mur ogniochronny bez otworów i próżni, grubości równającej się co najmniej długości jednej cegły, wykonany z cegły palonej lub innego materiału ogniotrwałego, wyprowadzony od fundamentów przez wszystkie kondygnacje, a wystający 30 centymetrów ponad dach".

Organ odwoławczy zauważył, że brak możliwości sytuowania ściany z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości mniejszej niż 4 m ma na celu nie tylko zapewnienie ochrony przeciwpożarowej, ale także zapewnienie ochrony interesów osób trzecich. Powyższe stanowisko wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym obiekt budowlany należy projektować i budować w taki sposób, aby zapewnić poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich.

W niniejszej sprawie sporne otwory okienne znajdują się w ścianie budynku mieszkalnego usytuowanego w ostrej granicy z działką sąsiednią przy [...], czym ewidentnie naruszają § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, jak i przepisy wcześniejszych rozporządzeń w sprawie warunków technicznych dotyczących budynków i ich usytuowania.

Ponadto, organ podniósł, że ze względu na przeznaczenie pomieszczeń, w których są one usytuowane - łazienka, wc, pomieszczenie gospodarcze i korytarz - ich zamurowanie nie naruszy innych przepisów techniczno-budowlanych, w szczególności dotyczących doświetlenia tych pomieszczeń, gdyż przepisy te nie nakładają obligatoryjnego obowiązku doświetlenia ww. pomieszczeń światłem dziennym.

Dodatkowo organ wskazał, że stan naruszenia przepisów budowlanych występujący w niniejszej sprawie, w sposób oczywisty ogranicza możliwość zabudowy nieruchomości przy [...]. Występuje bowiem sytuacja, w której właściciel działki sąsiedniej będzie miał ograniczone możliwości w rozpoczęciu jakiegokolwiek procesu inwestycyjnego z uwagi na istniejące w ścianie w granicy otwory okienne budynku położonego przy [...]. Zdaniem organu w demokratycznym państwie prawa nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której ogranicza się prawo władania własnym gruntem w sposób inny niż ograniczenia wynikające z ustawy. W niniejszej zaś sprawie prawo władania gruntem sąsiednim (nieruchomość przy [...]) zostało ograniczone poprzez nieposzanowanie przepisów Prawa budowlanego z 1928 r. i lat następnych.

Powyższe, w ocenie organu odwoławczego, w sposób niebudzący wątpliwości uzasadnia podjęcie przez organy nadzoru budowlanego działań kompetencyjnych i przeprowadzenie postępowania w trybie przepisów art. 50-51 ustawy Prawo budowlane. Postępowanie na podstawie ww. przepisów powinno być prowadzone w sytuacji stwierdzenia wykonywania robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia (innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1), a wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Postępowanie to winno zostać zakończone jedną z decyzji merytorycznych określonych w art. 51 ustawy Prawo budowlane. Obowiązek zaś zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane powinien być nałożony na obecnego właściciela lokalu.

Skargę na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła [...], wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w związku z innymi przepisami tejże ustawy, a w szczególności w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane,

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż organ błędnie przyjął, że otwory w północnej ścianie budynku zostały wykute. Opinia techniczna mgr inż. [...] z czerwca 2015 r., którą organ odwoławczy arbitralnie pominął, wykazała bowiem jednoznacznie, że owe otwory istniały w budynku od chwili jego wybudowania. Nie zostały zatem wykute, lecz wykonano je w procesie wznoszenia budynku, jako jego integralny element. Do skargi załączono wskazaną opinię z czerwca 2015 r.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 14 marca 2016 r. skarżąca zarzuciła organowi, iż ten nie ustalił daty wydania pozwolenia na budowę, stanu faktycznego, w tym dokładnej charakterystyki otworów znajdujących się w ścianie szczytowej, oraz stanu prawnego obowiązującego na datę wydania pozwolenia na budowę.

Wskazała na akt notarialny z dnia [...] marca 1925 r. o sprzedaży [...] (obecnie część działki nr [...]), na podstawie którego w maju 1925 r. książęta [...] sprzedali działkę spółdzielni "[...] N[...] i N[...] ". W treści aktu notarialnego zaznaczono, że sprzedający przekazują kupującym "plany szkicowe, sporządzone przez architekta [...] w maju 1923 r. i zatwierdzone przez Magistrat". Oznacza to, że pozwolenie na budowę wydane było przed wejściem w życie rozporządzenia Prezydenta RP z 1928 r.- o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, organy zaś bezpodstawnie powoływały się na jego treść oraz treść przepisów późniejszych ustalając stan prawny mający rzekomo obowiązywać na datę wydania pozwolenia na budowę.

Skarżąca podniosła, powołując się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Apelacyjnego w [...], że pod reżimem Kodeksu Cywilnego Królestwa Polskiego możliwa była realizacja otworów okiennych w ścianach usytuowanych w granicach aż do czasu wejścia w życie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. Zgodnie z art. 676 i art. 677 Kodeksu Cywilnego Królestwa Polskiego dopuszczalne było sytuowanie otworów okiennych bezpośrednio w ścianie szczytowej budynku w granicy z tvm zastrzeżeniem, że okna te mogły być na parterze do wysokości 19 decymetrów od podłogi lub posadzki pokoju, okna musiały być wyposażone w ramy stałe. Otwory te nazywane są właśnie naświetlami, mają zapewniać intymność właścicielom nieruchomości sąsiedniej poprzez wysokie umieszczenie (poza zasięgiem wzroku ludzkiego) i wielkość. W przypadku utrzymania charakteru otworów podlegałyby one ochronie prawnej także pod rządami przepisów nie dopuszczających możliwości wykonywania otworów okiennych w ścianach budynków wzniesionych w granicy nieruchomości, a więc także pod rządami obowiązującego prawa, gdyż stanowiłoby to wyraz zasady ochrony praw słusznie nabytych.

W ocenie strony, także przepisy § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie mają zastosowania do niniejszej sprawy, gdyż zgodnie z § 330 tegoż rozporządzenia przepisów rozporządzenia nie stosuje się, z zastrzeżeniem § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2, jeżeli przed dniem wejścia w życie rozporządzenia został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów. Jak wynika z powołanego wcześniej dowodu, pozwolenie takie zostało wydane.

Skarżąca podkreśliła, iż organ nie rozważył możliwości istnienia porozumienia między sąsiadami odnośnie realizacji spornych otworów okiennych.

W piśmie procesowym z dnia 6 kwietnia 2016 r. uczestnik postępowania [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], wniosła o oddalenie skargi.

W ocenie uczestnika postępowania, nie jest istotne to kiedy budynek powstał, a jedynie fakt, że okna zostały wykonane niezgodnie z prawem. Nie ma zatem znaczenia, że przedmiotowe otwory okienne rzekomo zostały wykonane, jak podnosi strona skarżąca, w procesie wznoszenia budynku, a nie jak stwierdził organ zostały wykute. Istotne jest jedynie, że zostały wzniesione niezgodnie z przepisami prawa budowlanego i tym samym stanowią samowolę budowlaną w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 1. Spółka zaznaczyła, że już w ustawie z dnia 18 lipca 1924 r. w sprawie zmian niektórych przepisów budowlanych na obszarze byłego zaboru rosyjskiego (rozporządzenie budowlano-policyjne dla wsi z dnia 20 listopada 1917 r. Dz. Rozp. dla Gen. Gub. Warsz. No 99 poz. 421, dekret z dnia 7 lutego 1919 r. Dz. Pr. P. P. No 14 poz. 176 i rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 14 kwietnia 1924 r. Dz. R. P. No 36 poz. 383), regulowano kwestię budowania w ostrej granicy. W myśl art. 4 ust. 1 przywołanej ustawy, odstęp ogniotrwałej budowli od granicy sąsiedzkiej nie może wynosić mniej niż 3 metry, a nieogniotrwałej mniej niż 5 metrów. Przepisy te obowiązywały zatem w chwili wydania rzekomego pozwolenia na budowę, na które powołuje się skarżąca. Jak wskazuje strona skarżąca, akt notarialny sprzedaży przedmiotowej działki pochodzi z 28 marca 1925 r. Ponadto, strona zarzuciła, że powoływana przez skarżącą opinia jest opinią nieobiektywną i stronniczą, bazującą w dużej mierze na wyjaśnieniach skarżącej oraz innych mieszkańców budynku przy [...]. Taka opinia wydana na etapie postępowania administracyjnego nie jest wiążąca dla organu administracji.

W piśmie z dnia 6 maja 2016 r. skarżąca podtrzymała stanowisko zawarte w skardze oraz składanych pismach, podkreślając, że pozwolenie na budowę zostało wydane w dacie, w której przepisy dozwalały na określonych warunkach na wykonanie otworów w ścianie szczytowej, zaś przedmiotowa opinia została sporządzona przez biegłego rzeczoznawcę budowlanego wpisanego na listę Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.). Przy czym podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zapadła z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z § 12 ust. 1 i § 232 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotowa sprawa dotyczyła usytuowania pięciu otworów okiennych w lokalu nr [...] (wypełnionych luksferami), w ścianie północnej szczytowej budynku przy [...]. Podstawę prawną zaś zaskarżonej decyzji stanowił art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ w drodze decyzji nakazuje doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.

Na wstępie wskazać należy, że Sąd uznaje za prawidłowy tryb, w jakim organ nadzoru budowlanego prowadził postępowanie w niniejszej sprawie, oraz ustalenia organu, w zakresie braku możliwości lokalizacji ściany z otworami okiennymi, w granicy z inną nieruchomością, zarówno pod rządami obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jak również w poprzednim reżimie prawnym (m.in. rozporządzenie Prezydenta z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli, rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, rozporządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie).

Organ nadzoru budowlanego podjął w niniejszej sprawie wszechstronne działania mające na celu pozyskanie dokumentacji związanej z legalnością budynku oraz w celu ustalenia daty wykonania spornych otworów okiennych. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, podczas prowadzonego postępowania dowodowego nie udało się załączyć do akt sprawy dokumentów świadczących o legalności przedmiotowego budynku mieszkalnego, w którego ścianie usytuowanej w ostrej granicy z działką sąsiednią, znajdują się otwory okienne. Z pisma Wydziału Architektury i Budownictwa [...]z dnia 21 marca 2013 r. wynika, iż w archiwum tego wydziału brak jest jakiejkolwiek dokumentacji zezwalającej na wykonanie otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku przy [...]. Ponadto z treści tego pisma wynika, iż Archiwum Zakładowe Urzędu [...]nie posiada dokumentacji na podstawie której można by było stwierdzić, czy otwory te występowały już wcześniej. Z pisma Biura Administracyjno-Gospodarczego Urzędu [...]z dnia 23 grudnia 2013 r. wynika również, że w zasobach archiwalnych nie stwierdzono przechowywania dokumentacji budowlanej dotyczącej budynku przy [...]. Z pisma Archiwum Państwowego w [...] z dnia 15 kwietnia 2014 r. wynika, że w zasobach tego archiwum nie odnaleziono dokumentacji potwierdzającej legalność wykonanych otworów okiennych, jednakże w zespole [...]Spółdzielni [...] nr [...] i nr [...]przechowywane są dokumenty dotyczące członków spółdzielni w tym plany poszczególnych mieszkań, natomiast pismem z dnia 27 sierpnia 2014 r. doprecyzowano miejsce przechowywania dokumentacji poszczególnych mieszkań. Pracownik organu powiatowego w dniu 15 września 2014 r. zapoznał się z ww. aktami archiwalnymi przedmiotowego budynku, jednakże nie odnaleziono w nich dokumentacji świadczącej o legalności wykonanych otworów okiennych, jak również pierwotnej dokumentacji budowlanej, a odnaleziono jedynie inwentaryzację z 1964 r.

Strona skarżąca w piśmie procesowym z dnia 14 marca 2016 r. wskazuje, że w jej ocenie pozwolenie na budowę wydane było przed wejściem w życie rozporządzenia Prezydenta RP z 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. Na potwierdzenie tego przywołuje treść aktu notarialnego z dnia [...] marca 1925 r. o sprzedaży parceli [...] (obecnie część działki nr [...]), na podstawie którego w maju 1925 r. książęta [...] sprzedali działkę spółdzielni "[...]N[...] i N[...]". W treści aktu notarialnego zaznaczono, że sprzedający przekazują kupującym "plany szkicowe, sporządzone przez architekta [...]w maju 1923 r. i zatwierdzone przez Magistrat".

W ocenie Sądu, z powyższego twierdzenia, z uwagi na brak planów szkicowych z 1923 r. nie można jednakże wywieść, iż sporne otwory okienne rzeczywiście przewidziane były ówcześnie do realizacji. Ponadto, z przedstawionej przez skarżącą opinii technicznej sporządzonej w czerwca 2015 r. przez [...]wynika, że kamienica [...] powstała najprawdopodobniej w okresie 1929 r. – 1930 r. (niektóre źródła podają 1932 r.).

Słusznie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przywołał § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz stwierdził, że z przepisu wynika, iż budynek można sytuować ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości 4 m od granicy z działką sąsiednią lub 3 metrów od granicy w przypadku ściany bez otworów okiennych lub drzwiowych. Przepis § 12 dopuszcza szereg wyjątków od ogólnych zasad określonych w ust. 1, jednakże żadne z tych wyjątków nie dotyczą projektowania i budowy ścian z otworami okiennymi lub drzwiowymi w granicy nieruchomości. W związku z powyższym nie jest dopuszczalne zlokalizowanie ściany z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką sąsiednią, a tym bardziej na jej granicy, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie (poprzednio obowiązujące przepisy dotyczące warunków sytuowania obiektów podobny zakaz wprowadzały). Brak możliwości sytuowania ściany z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości mniejszej niż 4 m ma na celu nie tylko zapewnienie ochrony przeciwpożarowej, ale także zapewnienie ochrony interesów osób trzecich. Powyższe stanowisko wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym obiekt budowlany należy projektować i budować w taki sposób, aby zapewnić poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich.

Uszło jednakże uwadze organowi nadzoru budowlanego, że sporne otwory okienne wypełnione są luksferami.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest natomiast pogląd, że otwory wypełnione luksferami lub cegłą szklaną nie stanowią otworów okiennych. Luksfery nie mają bowiem podstawowej cechy jaką musi zapewniać otwór okienny – cechy przezroczystości, nie dają one możliwości obserwacji terenu na zewnątrz budynku. Luksferów nie można traktować jako wypełnienia okien, ale jako przemurowanie ścian. Fragment ściany częściowo wypełnionej luksferami (pustakami szklanymi) w świetle rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie należy traktować tak samo, jak ścianę wypełnioną cegłą szklaną, to jest ścianę pełną, bez otworów okiennych, co za tym idzie, brak jest w tym względzie niezgodności z przepisami § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (zob. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009 r., II OSK 92/08, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 670/11, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 210/08).

Podkreślić należy, że przywołany przez organ I instancji wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1544/07, zapadł w odmiennym stanie faktycznym sprawy, dotyczył etapu projektowania budynku mieszkalnego i możliwości usytuowania budynku ze ścianą posiadającą otwory w formie przeszklenia, dla doświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, odpowiadające przepisom pożarowym, w granicy z sąsiednią działką budowlaną.

W niniejszej sprawie, mamy do czynienia ze stanem zastanym, inny jest charakter pomieszczeń, w których sporne otwory okienne wypełnione luksferami się znajdują i aby rzeczywiście uznać, iż nie doszło do naruszenia § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, konieczne jest stwierdzenie, że przedmiotowe otwory okienne wypełnione luksferami, spełniają wymagania określone w § 232 ust. 6 ww. rozporządzenia. Wskazany przepis dopuszcza w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany. Wymienia przy tym szczegółowo klasy odporności ogniowej wypełnień.

W przedmiotowej sprawie brak jest ustaleń i rozważań organu w zakresie spełnienia wymagań z § 12 ust. 1 w zw. z § 232 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, czy ściana z tak wypełnionymi otworami, umożliwia zrealizowanie inwestycji na sąsiedniej działce, co powoduje, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony, aby mogło zapaść merytoryczne rozstrzygnięcie, jak w zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji powinien uwzględnić wskazania zawarte w uzasadnieniu, przeprowadzić postępowanie administracyjne, w którym dokona ustaleń w sposób zapewniający wszechstronne wyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy, z poszanowaniem zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. oraz zakończyć postępowanie wydaniem stosownej decyzji.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.