Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 458/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1 i 5a
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art. 4
journal: Dz.U. 2008 nr 44 poz 262
law: Ustawa z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2010 r. przy udziale - sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. po rozpoznaniu odwołania W. Z. decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] 2009 r. nr [...] , o uchyleniu decyzji ostatecznej oraz o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych) na rok 2006. W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, ze. zm. zwaną dalej K.p.a.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.).

W uzasadnieniu ustalił przede wszystkim, że w dniu [...] 2006 r. W. Z. wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006. Wniosek zawierał deklarację 3 działek rolnych oznaczonych symbolami A-C o łącznej powierzchni wykorzystywanej w celu rolniczym wynoszącej [...] ha, położonych na działkach ewidencyjnych o numerach [...] (województwo ś., powiat m., gmina P., obręb P.) oraz [...] , [...],[...],[...] (województwo ś., powiat [...], gmina Ż., obręb P.).

W dniu [...] 2006 r., wezwaniem Nr [...] organ I instancji wezwał Pana W. Z. w trybie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego do usunięcia braków w zakresie nieprawidłowości wykrytych po przeprowadzeniu wymaganych procedurą kontroli zadeklarowanych danych oraz ich weryfikacji przy wykorzystaniu systemu informatycznego Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli, w zakresie braku dostarczenia załącznika graficznego dla działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...] położonych w województwie ś., powiat m., gmina Ż., obręb P.. Wnioskodawca na wezwanie organu nie wyjaśnił wątpliwości, nie złożył korekty wniosku.

W toku kontroli administracyjnej przeprowadzonej na kolejnym etapie obsługi sprawy w Biurze Powiatowym ARiMR w P. z wykorzystaniem Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli wspomagającego proces kontroli i obsługi wykryto nieprawidłowości związane z brakiem dostarczenia załącznika graficznego dla działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...] położonych w województwie ś., powiat m., gmina Ż., obręb P. oraz faktem, iż działka rolna C, dla której wnioskowano o płatności z tytułu ONW leży częściowo lub w całości na terenach, dla których nie jest przyznawana płatność z tytułu ONW. Błędy powyższe nie skutkowały wysłaniem Wezwania do złożenia wyjaśnień, sklasyfikowane zostały natomiast na "Wykluczające" celem naliczenia płatności.

Uwzględniając wyniki powyższej kontroli oraz uwzględniając okoliczności wykazane powyżej - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał ostateczną decyzję nr [...] z dnia [...] r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, która została doręczona w dniu [...] 2007r. W/w decyzja przyznaje kwotę w łącznej wysokości [...] zł - w tym z tytułu JPO [...] zł za powierzchnię [...] ha oraz z tytułu UPO [...] zł za powierzchnię [...] ha.

W dniu [...] 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynęło oświadczenie Ł. Z., z którego wynika, że przejął działki rolne o nr [...] , [...],[...],[...], [...], [...],[...]. Do oświadczenia dołączono akt notarialny sporządzony w dniu [...] 2006 r. dotyczący darowizny tych działek sporządzonym pomiędzy skarżącym, a Ł. Z., gdzie w pkt. 3 wskazano, że darczyńca: "zobowiązuje się wydać przedmiot umowy w posiadanie obdarowanego w dniu dzisiejszym". Do aktu notarialnego dołączono aneks do tej umowy sporządzony w dniu [...] 2006 r., z którego wynika, że przejęcie posiadania tych działek nastąpi w dniu [...] 2007 r.

Dalej ustalił, że w związku z wyjściem na jaw nowych okoliczności nieznanych w momencie rozpoznawania wniosku o przyznanie płatności, tj. faktu, iż w chwili wydawania decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych Pan W. Z. nie był właścicielem/użytkownikiem działek, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P., postanowieniem z [...] r. nr [...] , powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia 30 stycznia 2007 r.

Korzystając z przysługującego prawa Pan W. Z. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. pismo z dnia [...] 2008 r., w którym m.in. zawarł prośbę o uwzględnienie aneksu do umowy notarialnej złożonego w dniu [...] 2007 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w P..

Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] , Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. uchylił decyzję ostateczną oraz odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 r. z tytułu JPO oraz UPO, nakładając sankcje odpowiednio w wysokości [...] zł i [...] zł w okresie trzech lat kalendarzowych, następujących po roku, w którym stwierdzono nieprawidłowości. W podstawie prawnej decyzji powołał art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., art. 3 ust. 1 ustawy 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, art. 138 ust. 1 rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20 listopada 2004 r. ze zm.), zgodnie z którym jeżeli różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% powierzchni stwierdzonej lub różnica ta wynosi ponad 20% i wynika z nieścisłości popełnionych umyślnie, za dany rok nie przysługuje żadna płatność. Na producenta rolnego zostaje także nałożona sankcja w kwocie odpowiadającej różnicy między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Kwota ta będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych przez niego podczas trzech lat kalendarzowych następujących po roku dokonania ustalenia.

W odwołaniu strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji. W uzasadnieniu podniosła, że w umowie notarialnej z dnia [...] 2006 r. w pkt. 3 wskazano, że skarżący: "zobowiązuje się wydać przedmiot umowy w posiadanie obdarowanego w dniu dzisiejszym" - umowa notarialna nie potwierdza, że świadczenie darowizny zostało spełnione, zawiera tylko zobowiązanie, które jednak w tym dniu nie zostało wykonane. Skarżący poinformował, iż dokument zwany aneksem oraz pozostałe dokumenty są potwierdzeniem tego, że przeniesienie posiadania zostało spełnione dopiero w [...] 2007 r. Skarżący podkreślił, że strony mogły, uznając zasady swobody umów, umówić się kiedy skutek przeniesienia posiadania nastąpi.

Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w C. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji podzielając jego stanowisko w sprawie.

W skardze do sądu administracyjnego W.Z. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, poprzez przyjęcie, że przeniesienie posiadania nastąpiło w dniu zawarcia aktu notarialnego, a nie w dniu [...] 2007 r., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru poprzez błędne zastosowanie.

Po rozpatrzeniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 433/09 uchylił decyzję organu odwoławczego 16 marca 2009 r. wskazując w uzasadnieniu, iż w podstawie prawnej decyzji organ I instancji powołał art. 3 ust. 1 ustawy 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru oraz art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców. Nie wyjaśnił przy tym, że ustawa o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru została uchylona z dniem 27 lutego 2007 r. tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 26 lutego 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 170, poz. 1051, ze zm.). Z kolei organ drugoinstancyjny wydając swoją decyzję w dniu 16 marca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną wymierzającą sankcje na mocy art. 138 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004. Nie wyjaśnił przy tym, że rozporządzenie to zostało uchylone rozporządzeniem Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 31 stycznia 2009 r.), które w myśl art. 148 tego aktu prawnego, weszło w życie w dniu następującym po jego opublikowaniu, tj. z dniem 1 lutego 2009 r. Wynika stąd, że organy administracyjne obu instancji wydały decyzje oparte na uchylonym rozporządzeniu. Nie przywołały w osnowie decyzji przepisów przejściowych, na podstawie których to rozporządzenie zastosowały, nie wyjaśniły też tego w uzasadnieniu. W tej sytuacji uznał, że wobec naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, merytoryczna ocena decyzji nie była możliwa. Nakazał organowi odwoławczemu przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnienie tych zastrzeżeń.

Nadto stwierdził, że organ pierwszoinstancyjny w postanowieniu z dnia [...] r. wznawiającym postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w podstawie prawnej decyzji powołał art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 158 § 1 k.p.a., dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji, a nie przepisy art. 145 i następnych K.p.a. odnoszące się do wznowienia postępowania. Uchybienie to naruszało przepisy postępowania, jednak w ocenie Sądu nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, albowiem w uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono przesłanki wznowienia postępowania, właściwie przywołując stosowne przepisy prawa.

Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR w C. wyjaśnił, że ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. została ona uchylona z dniem 27 lutego 2007 r. tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 170, poz. 1051, ze zm.), natomiast Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1782/2003 oraz Rozporządzenie 1973/2004 zostały uchylone Rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. Nr 73/2009 (Dz.U. UE L z dnia 31 stycznia 2009r.), które, w myśl art. 148 tego aktu prawnego, weszło w życie w dniu następującym po jego opublikowaniu, tj. z dniem 1 lutego 2009 r.

Zgodnie z art. 146 ust. 1 zd. 1 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 "niniejszym uchyla się Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1782/2003 ". Nadto w myśl ust. 2 cytowanego artykułu "odniesienia do rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003 dokonywane w niniejszym rozporządzeniu traktowane są jako odniesienia do tego rozporządzenia obowiązującego przed uchyleniem, natomiast odniesienia do rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003 dokonane w innych aktach traktowane są jako odniesienia do niniejszego rozporządzenia i odczytuje się je zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku XV11F.

Ponadto stosownie do art. 149 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 przepisy tego rozporządzenia "wchodzą w życie w dniu następnym po jego opublikowaniu w Dzienniku Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie (Nr 73/2009) stosuje się od dnia 1 stycznia 2009r. (..) "

Rozporządzenie 1973/2004 uchylone zostało Rozporządzeniem Komisji Nr 316/2009 z dnia 17 kwietnia 2009r. zmieniającym rozporządzenie (WE) Nr 1973/2004 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystywania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.U. L 2009.100.3), ale na podstawie art. 2 tego rozporządzenia ma on zastosowanie do wniosków złożonych przez 1 stycznia 2009r.

Z powyższego wynika, że do wniosków złożonych przez rolników w kampanii przyznawania płatności w roku 2006 zastosowanie miały nadal przepisy rozporządzenia 1782/2003 oraz 1973/2004, natomiast do wniosków obsługiwanych od kampanii roku 2009 zastosowanie będzie miało już Rozporządzenie 73/2009r.

Dalej ustalił, że w odwołaniu wnioskodawca zwrócił się z prośbą o uchylenie decyzji organu I instancji uwzględniając istotę umowy darowizny. Podnosił fakt, iż w umowie notarialnej z dnia [...] 2006 r. w § 3 "zobowiązał się wydać przedmiot umowy w posiadanie obdarowanego w dniu dzisiejszym" - umowa notarialna nie potwierdza, że świadczenie darowizny zostało spełnione, zawiera tylko zobowiązanie, które jednak w tym dniu nie zostało wykonane. W ocenie odwołującego potwierdzał ten fakt aneks do umowy oraz pozostałe dokumenty.

Odnosząc się do tego zarzutu organ odwoławczy zauważył, że przedmiotem wnioskowania o płatności bezpośrednie i jednocześnie przedmiotem postępowania organu winien być stan faktyczny użytkowanych gruntów rolnych objętych wnioskiem - zarówno co do powierzchni użytkowanej rolniczo, rodzaju uprawy, jak również utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Ponadto producent rolny składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych podpisem potwierdza prawdziwość podanych danych oraz zobowiązuje się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności dotyczących wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego.

Dalej uznał, że ustawa z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru regulowała kwestię przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. Zgodnie z art. 2 w/w ustawy, przedmiotowe płatności przysługiwały osobie fizycznej, zwanej "producentem rolnym", utrzymującej grunty rolne w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska pod warunkiem, że był ona posiadaczem działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. Za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Stosownie natomiast do art. 4 ust 1 w/w ustawy w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1 ustawy nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, których dotyczył pierwszy wniosek. W związku z powyższym jedną z przesłanek warunkujących przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych było posiadanie przez wnioskodawcę deklarowanych przez niego gruntów rolnych i zarówno w dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności, jak i w dniu wydania decyzji w sprawie przyznania płatności.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie miały zastosowanie także przepisy Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 890 § 2 w związku z art. 158 K.c., zgodnie z którym umowy mające za przedmiot nieruchomości, w tym umowa darowizny powinny być sporządzone w formie aktu notarialnego. Niezachowanie tej formy, zgodnie z art. 73 § 2 K.c., powoduje nieważność czynności prawnej. Także każda zmiana umowy wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia – art. 77 § 1 K.c. Dlatego uznał, iż dokument nazwany przez Strony "Aneksem do umowy darowizny" jest nieważny i nie rodzi żadnych skutków prawnych. Zatem za datę przekazania posiadania gospodarstwa trzeba przyjąć dzień określony w akcie notarialnym.

Ponieważ płatności bezpośrednie stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowiłyby rażące naruszenie prawa. Uznaniowość prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby nie tylko w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, ale również z jedną z naczelnych zasad Unii Europejskiej, zasadą konkurencyjności.

W skardze skierowanej do sądu administracyjnego W. Z. domagał się uchylenia decyzji organu odwoławczego i umorzenia postępowania oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniósł, iż podstawowa kwestią pozwalającą na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy jest ustalenie daty przeniesienia posiadania spornych działek objętych umową darowizny z 2 listopada 2006 r. W ocenie skarżącego powołany przez organ odwoławczy art. 158 K.c. interpretowany w połączeniu z normą art. 155 K.c. należy odczytywać w ten sposób, iż samo przeniesienie w własności nieruchomości wymaga zachowania formy aktu notarialnego, przeniesienie posiadania już nie. Dlatego aneks do umowy dotyczył wyłącznie daty wydania nieruchomości – przeniesienia jej posiadania z dniem [...] 2007 r., a nie przeniesienia własności. Zatem skoro skarżący przez cały 2006 r. posiadał sporne działki, to przysługiwała mu do nich płatność.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. wniósł o jej oddalenie, a odnosząc się do podniesionych w niej zarzutów powtórzył argumentację przytoczoną już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zaważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Należy na wstępie zaznaczyć, że zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze, jak również stwierdzić nieważność mimo, że skarżąca wnosiła o jego uchylenie (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Mendek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2006, str. 299). Oznacza to, że Sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę. Nadto, zgodnie z art. 153 powołanej ustawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, działanie którego było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że Sąd rozpoznając w niniejszym składzie sprawę jest także związany poglądem wyrażonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 sierpnia 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 433/09, w szczególności wskazaniem, iż organ odwoławczy winien wskazać pełną podstawę prawną jego rozstrzygnięcia, co pozwoliłoby ocenić legalność wydanej we wznowionym postępowaniu decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu płatności obszarowych na 2006 r. i orzekającej o zastosowaniu sankcji.

Podkreślić w tym miejscu należy, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ I instancji słusznie wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia z [...] roku w sprawie przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa, z uwagi na fakt, iż w ocenie organu ujawniono nowe okoliczności faktyczne dotyczące przekazania posiadania gospodarstwa rolnego przed dniem wydania wspomnianej decyzji, a następnie ponownego rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2006.

Wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją ma charakter nadzwyczajny i może mieć miejsce w przypadkach ściśle określonych w art. 145 § 1 pkt 1-7 kpa, tj. gdy postępowanie, w którym zapadła decyzja, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością, wyliczoną wyczerpująco we wskazanych wyżej przepisach prawa procesowego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2000 r., IV SA 1885/99, LEX nr 50152).

Dokonując oceny w tym kontekście zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji trzeba stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja faktyczna i prawna miała miejsce. Niewątpliwie okoliczność darowania przez skarżącego nieruchomości rolnych składających się na gospodarstwo rolne jego synowi, gospodarstwa, którego dotyczył wniosek złożony w 2006 r. o przyznanie płatności, istniała w dniu wydania decyzji, gdyż umowę darowizny zawarto w dniu [...] 2006 r., a więc przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2006 r. i okoliczność ta nie była znana organowi, który wydał decyzję. Informację o zmianie właściciela organ I instancji powziął dopiero po złożeniu przez obdarowanego oświadczenia o przejęciu działek rolnych, które do niego wpłynęło [...] 2007 r.

W tym miejscu przypomnieć przyjdzie, że płatności, o które ubiegał się skarżący, są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej, określonych w art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). System dopłat bezpośrednich został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolniczych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Podstawowym aktem prawnym określającym warunki przyznawania płatności bezpośrednich, w tym także nowowprowadzonych form szczególnych pomocy w postaci Jednolitej Płatności Obszarowej oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej, obowiązującym w 2006 r. było rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. WE Nr L 270 z 21 października 2003 r.). Powyższy akt został uszczegółowiony między innymi rozporządzeniem Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego sytemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE. L z dnia 30 kwietnia 2004 r.).

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1782/2003 oraz Rozporządzenie 1973/2004 zostały, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, uchylone Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. (Dz.U. UE L z dnia 31 stycznia 2009r.), które, w myśl art. 148 tego aktu prawnego, weszło w życie w dniu następującym po jego opublikowaniu, tj. z dniem 1 lutego 2009 r.

Zgodnie z art. 146 ust. 1 zd. 1 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 "niniejszym uchyla się Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1782/2003 ". Nadto w myśl ust. 2 cytowanego artykułu "odniesienia do rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003 dokonywane w niniejszym rozporządzeniu traktowane są jako odniesienia do tego rozporządzenia obowiązującego przed uchyleniem, natomiast odniesienia do rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003 dokonane w innych aktach traktowane są jako odniesienia do niniejszego rozporządzenia i odczytuje się je zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku XV11F.

Ponadto stosownie do art. 149 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 przepisy tego rozporządzenia "wchodzą w życie w dniu następnym po jego opublikowaniu w Dzienniku Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie (Nr 73/2009) stosuje się od dnia 1 stycznia 2009r. (..) "

Rozporządzenie 1973/2004 uchylone zostało Rozporządzeniem Komisji Nr 316/2009 z dnia 17 kwietnia 2009r. zmieniającym rozporządzenie (WE) Nr 1973/2004 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystywania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.U. L 2009.100.3), ale na podstawie art. 2 tego rozporządzenia ma ono zastosowanie do wniosków złożonych przez 1 stycznia 2009r. Natomiast obowiązująca w 2006 r. ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U Nr 6, poz. 40 z późn. zm.), która ustalała warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i była wynikiem działań wykonawczych w stosunku do wskazanego rozporządzenia nr 1782/2003 została uchylona z dniem 27 lutego 2007 r. tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 170, poz. 1051, ze zm.). Organ odwoławczy ustalając ten fakt nie wyjaśnił jednak, czy i w jakim zakresie przepisy uchylonej ustawy mogły mieć zastosowanie do rozstrzygnięcia sprawy w ramach wznowionego postępowania administracyjnego. Tymczasem zgodnie z art. 53 ust. 1 nowej ustawy do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośredniej na 2006 r. zostało zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] r., a więc przed wejściem w życie nowej ustawy. Przepisy przejściowe, zwłaszcza przytoczony art. 53 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie regulują przypadku wznowienia postępowania po wejściu w życie tej ustawy, zakończonego decyzją ostateczną. Zatem w sytuacji, gdy nie zezwalają na stosowanie przepisów uchylonych, należało w rozpoznawanej sprawie zastosować przepisy nowej ustawy, w tym w szczególności jej art. 21 ust. 1.

Postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] r, zostało wydane [...] 2008 r. zaskarżona decyzja została zaś wydana [...] r. Z dniem [...] 2008 r. art. 1 pkt 18a i b ustawy z 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. nr 44, poz. 262 ) nadał art. 21 ust. 1 nowe brzmienie, w myśl którego w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego, w rozumieniu art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 796/2004, jednolita płatność obszarowa lub płatność uzupełniająca, o które ubiega się przekazujący, są przyznawane przejmującemu jeżeli:

1) przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

2) przejmujący złoży wniosek do dnia 30 czerwca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.

2. Przejmujący we wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2:

1) podaje numer identyfikacyjny, nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o przyznanie takiego numeru;

2) składa oświadczenie o objęciu w posiadanie gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego.

Jednak w dodanym ust. 5a. art. 21 w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 796/2004, które zostało dokonane po dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej, płatności te przysługują przekazującemu, jeżeli są spełnione warunki do ich przyznania. Artykuł 21 w jego dotychczasowym brzmieniu miał zastosowanie, w świetle art. 4 ustawy zmieniającej do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia jej wejścia w życie, tj. do dnia 15 marca 2008 r. Zatem rozpatrując ponownie sprawę po wznowieniu postępowania organy obu instancji winny były zastosować ustawę o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w brzmieniu obowiązującym od 15 marca 2008 r., w szczególności zaś art. 21 ust. 5a tej ustawy.

Dalej zauważyć należy, że w myśl art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE L z dnia 30 kwietnia 2004 r.), obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji

1. Do celów niniejszego artykułu:

a) "przekazanie gospodarstwa" oznacza sprzedaż, dzierżawę lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji w odniesieniu do danych jednostek produkcyjnych;

b) "przekazujący" oznacza rolnika, którego gospodarstwo jest przekazywane innemu rolnikowi;

b) "przejmujący" oznacza rolnika, na rzecz którego gospodarstwo jest przekazywane;

2. W przypadku gdy przekazywane jest całe gospodarstwo przez jednego rolnika na rzecz drugiego po złożeniu wniosku pomocowego i przed spełnieniem wszystkich warunków przyznawania pomocy, przekazującemu nie przyznaje się żadnej pomocy w odniesieniu do przekazywanego gospodarstwa.

3. Pomoc, o którą ubiega się przekazujący, przyznawana jest przejmującemu w przypadku gdy:

a) w czasie przekazywania ustalanym przez Państwa Członkowskie przejmujący poinformuje właściwe władze o przekazaniu i zwróci się o wypłacenie pomocy;

b) przejmujący przedstawia wszystkie dowody przekazania wymagane przez właściwe władze;

c) zostały spełnione wszystkie warunki przyznania pomocy w odniesieniu do przekazywanego gospodarstwa.

4. Po tym, jak przejmujący informuje właściwe władze i zwraca się o wypłacenie pomocy zgodnie z ust. 3 lit. a):

a) wszystkie prawa i obowiązki przekazującego wynikające ze stosunku prawnego między przekazującym a właściwym organem powstałe na skutek złożenia wniosku o pomoc przechodzą na przejmującego;

b) wszelkie działania niezbędne do przyznania pomocy i wszystkie deklaracje złożone przez przekazującego przed przekazaniem są przypisane przejmującemu do celów stosowania odpowiednich reguł wspólnotowych;

c) gospodarstwo przekazane uważa się, tam gdzie ma to zastosowanie, za odrębne gospodarstwo w odniesieniu do roku gospodarczego lub danego okresu premiowego.

5. W przypadku gdy wniosek o pomoc zostanie złożony po wykonaniu czynności niezbędnych dla przyznania pomocy, a gospodarstwo przekazywane jest w całości przez jednego rolnika na rzecz drugiego po rozpoczęciu tych czynności, lecz przed spełnieniem wszystkich warunków przyznawania pomocy, pomoc może zostać przyznana przejmującemu, pod warunkiem że warunki ust. 3 lit. a) i b) zostały spełnione. W takim przypadku stosuje się ust. 4 lit b).

6. Państwa Członkowskie mogą zdecydować, tam, gdzie ma to zastosowanie, o przyznaniu pomocy przekazującemu. W takim przypadku:

a) przejmującemu nie przyznaje się żadnej pomocy;

b) Państwa Członkowskie zastosują, z potrzebnymi zmianami, wymogi określone w ust. 2-5.

Mając na uwadze powyższe, sposób rozumienia sformułowań i terminów użytych w ustawie o płatnościach w ramach (...) powinien uwzględniać znaczenie nadawane im w obowiązującym w tym zakresie prawie wspólnotowym, którego przepisy, ustanawiając wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, kształtują w sposób bezpośredni prawa i obowiązki adresatów tego aktu.

W związku z tym, w ocenie Sądu, ani ustawa o płatnościach bezpośrednich, ani przepisy unijne nie precyzowały, jaki okres posiadania działek rolnych, spełniających określone wymogi, uprawnia do przyznania płatności.

Kierując się tym, iż płatności są przyznawane w relacji do danego roku kalendarzowego należy przyjmować, iż stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gospodarstwa w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. Oznacza to, że na prawo do płatności za dany rok kalendarzowy nie ma wpływu ustanie posiadania w następnym roku kalendarzowym, przed wydaniem przez organ decyzji w sprawie(vide: wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 559/08). Stanowiska tego nie podważa regulacja zawarta w art. 21 ust. 5a ustawy o płatnościach w ramach (...), zgodnie z którą, gdy w okresie po 31 m1ja i po złożeniu wniosku o przyznanie płatności nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, płatność przysługuje (pod pewnymi warunkami) zbywającemu producentowi.

Wobec powyższego istotną okolicznością, którą należało ustalić w niniejszej sprawie było to, kto faktycznie posiadał sporne działki tworzące gospodarstwo rolne, darczyńca, czy obdarowany. Zgodnie z art. 155 Kodeksu cywilnego do przeniesienia własności nieruchomości wymagana jest forma aktu notarialnego. Jednak skuteczność i ważność tak zawartej umowy nie jest uzależniona od wydania nieruchomości, przeniesienia posiadania – rzeczy oznaczonej w umowie darowizny z 2 listopada 2006 r. indywidualnie, a nie co do gatunku. Zawarte w § 3 tej umowy zobowiązanie darczyńcy do wydania nieruchomości w dniu zawarcia umowy nie jest tożsamy z przeniesieniem posiadania. W rozpoznawanej sprawie nie wyjaśniono w sposób nie budzący wątpliwości, czy do wykonania tego zapisu umowy, zwłaszcza w świetle tzw. aneksu z 27 kwietnia 2007 r. doszło. Dokument ten nie mógł zmienić umowy przenoszącej własność nieruchomości z uwagi na niezachowanie formy aktu notarialnego. Jednak należało go zinterpretować zgodnie z wolą stron i ustaleniami faktycznymi, których w pełni nie poczyniono w sprawie. W szczególności nie wyjaśniono, kto faktycznie posiadał sporne działki do końca 2006 r., a w konsekwencji nie można stwierdzić, czy sporny aneks potwierdzał niewykonanie umowy sprzedaży, czy też istnienie ustnej umowy użyczenia działek lub innej umowy, dla swej ważności nie wymagającej formy aktu notarialnego i czy zostały ostatecznie spłenione przez skarżącego przesłanki do przyznania mu płatności.

Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję należało uchylić. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić zaprezentowany powyżej pogląd prawny, a w konsekwencji ustalić, czy zostały spełnione przesłanki do przyznania skarżącemu płatności na rok 2006 r. W przypadku zmiany stanu prawnego rozważy także, czy i w jakim zakresie ewentualne przepisy przejściowe regulowałyby kwestię rozpoznawania sprawy po wznowieniu postępowania administracyjnego.

Wykonanie zaskarżonej decyzji wstrzymano w oparciu o art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 ostatnio powołanej ustawy.