Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 544/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 27
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art 6 i art. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi L. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego L. M. kwotę [...]([...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] maja 2019 r. nr [...]; [...] [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2018.2096 ze zm. – dalej: "Kpa"), art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") oraz art. 18 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2018.1314 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") po rozpoznaniu sprawy na skutek zażalenia L. M. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] listopada 2015 r. nr [...], wystawionego przez [...]., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. (organ egzekucyjny) prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku L. M. (zobowiązany) na podstawie tytułu wykonawczego z [...].11.2015 r. nr [...], wystawionego przez [...] S.A. [...] (wierzyciel), obejmującego należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia do sierpnia 2015 r.

Zawiadomieniem z [...].02.2016 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia zobowiązanego pobieranego u pracodawcy - [...] w K. (doręczone pracodawcy jako dłużnikowi zajętej wierzytelności [...].02.2016 r.). Natomiast odpis ww. tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu zobowiązany otrzymał [...].03.2016 r.

Zobowiązany, pismem z [...].03.2016 r., na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 10 u.p.e.a. zgłosił do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazał na nieistnienie obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym ze względu na niedochowanie przez [...] S.A. obowiązku wynikającego z przepisów rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, tj. niepowiadomienie użytkownika odbiorników RTV o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, czym naruszono przepisy tego rozporządzenia. Z kolei, w zakresie drugiego zarzutu dotyczącego niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. podniósł, iż pozycja [...] części G tytułu wykonawczego (data nadania klauzuli) pozostawiona została bez wypełnienia, a to oznacza, że klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji nie została nadana. Zobowiązany zawnioskował o zawieszenie wszczętego postępowania egzekucyjnego oraz jego umorzenie po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Postanowieniem z [...].03.2016 r. znak: [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. zawiesił przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, stosownie do art. 35 § 1 u.p.e.a. Jednocześnie zawiadomieniem z [...].03.2016 r. organ ten uchylił dokonane zajęcie egzekucyjne.

Następnie, zgodnie z dyspozycją art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Wierzyciel po przeprowadzonej analizie dokumentacji zgromadzonej w sprawie, postanowieniem z [...].08.2016 r. nr [...], uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione.

Na powyższe rozstrzygnięcie zobowiązany złożył zażalenie. Następnie w wyniku rozpoznania zażalenia, postanowieniem z [...].11.2017 r. nr [...] [...] wierzyciel utrzymał w mocy wcześniejsze swoje rozstrzygnięcie.

Po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K., w oparciu o art. 34 § 4 u.p.e.a., wydał postanowienie z [...].02.2018 r. nr [...] [...], w którym orzekł o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Postanowienie doręczono wierzycielowi oraz zobowiązanemu odpowiednio w dniach: [...] i [...].02.2018 r.

Powyższe rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego zobowiązany zaskarżył do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, zarzucając naruszenie art. 27 § 1 pkt 10, art. 29 § 2 i art. 34 § 4 u.p.e.a. oraz art. 6 i 8 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez dopuszczenie do prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych na podstawie tytułu wykonawczego, któremu nie została skutecznie nadana klauzula o skierowaniu do egzekucji. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Na powyższe rozstrzygnięcie zobowiązany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, podnosząc zarzuty naruszenia:

- art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieuznanie nieistnienia po stronie skarżącego obowiązku wynikającego z ww. tytułu wykonawczego z [...].11.2015 r., wystawionego przez [...] S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej w B.,

- art. 27 § 1 pkt 10, art. 29 § 2 i art. 34 § 4 u.p.e.a. oraz art. 6 i 8 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieuznanie za uzasadnione zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów i nieumorzenie postępowania egzekucyjnego a dopuszczenie do prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych na podstawie tytułu wykonawczego, któremu nie została skutecznie nadana klauzula o skierowaniu do egzekucji.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego z [...] lutego 2018 r.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 425/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2018 r.

nr [...] [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.

Sąd wskazał, iż o ile stanowisko wierzyciela determinowało treść rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego oraz organu drugiej instancji, to Sąd rozpatrując skargę na postanowienie tego organu, musi dokonać samodzielnej oceny zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, a więc zbadać, czy wierzyciel prawidłowo uznał, że będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy poddawało się egzekucji administracyjnej, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych.

W uzasadnieniu wyroku podniesiono, że "z akt sprawy przedstawionych Sądowi nie wynikało, aby skarżący został zawiadomiony w 2007 lub 2008 r. o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, choć wierzyciel wskazuje na taki fakt". Sąd nie mógł zatem zweryfikować tej okoliczności. "Wierzyciel wskazał wprawdzie także,

że [...] listopada 2008 r. odnotowano fakt uiszczenia wpłaty na indywidualny numer identyfikacyjny za wrzesień 2008 r., a potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia dowodu tej wpłaty została załączona do postanowienia wierzyciela z [...] sierpnia 2009 r, jednak dokumentu takiego w aktach sprawy brak". Tym samym, "zdaniem Sądu, skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji, a następnie nadania numeru identyfikacyjnego - to rolą organów jest wykazanie tego faktu w sposób nie budzący wątpliwości. Dopiero zatem w sytuacji, gdy Sąd będzie miał możliwość zweryfikowania, że wierzyciel dysponuje takimi dowodami, możliwe będzie wypowiedzenie w kwestii prawidłowości stanowiska organu egzekucyjnego. Z tych powodów Sąd uznał, że konieczne było uchylenie zaskarżonego postanowienia, które oparte zostało na niepełnym materiale dowodowym, a zatem doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów skarżącego w oparciu o stanowisko wierzyciela wraz z dokumentami, na których oparł on swoje rozstrzygnięcie".

Wykonując to wskazanie, organ II instancji zwrócił się do [...] S.A. o uzupełnienie materiału dowodowego o dokumenty, które uzasadniałyby stanowisko wierzyciela wyrażone w postanowieniu z [...] sierpnia 2016 r. w kwestii istnienia egzekwowanego obowiązku.

[...] S.A. pismem z [...].04.2019 r. przesłała żądane dokumenty: potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię postanowienia wierzyciela z dnia [...].08.2016 r. nr [...] [...] wraz z załącznikami, tj. duplikatem zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych z [...].07.2008 r. oraz potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopią dowodu wpłaty z [...].11.2008 r.

Uzasadniając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie organ II instancji stwierdził,

że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), ocena prawna

i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie są zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oparte na przesłankach z art. 33 § 1 pkt 1 i 10 u.p.e.a. Zobowiązany zakwestionował istnienie egzekwowanego obowiązku z uwagi na nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz wadliwość tytułu wykonawczego poprzez brak daty nadania klauzuli o jego skierowaniu do egzekucji.

Organ wwskazał, że stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a.: "Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a w egzekucji o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące". Z kolei w myśl art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i był tym stanowiskiem związany. Wierzyciel w ostatecznym postanowieniu z [...].11.2017 r. wskazał natomiast, że skarżący dokonał rejestracji odbiorników RTV, a także został powiadomiony o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, bowiem zawiadomienie zostało przesłane zobowiązanemu w dniu [...].07.2008 r. Dowodem tego jest duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkowników odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych z dnia [...].07.2008 r. oraz kserokopia dowodu wpłaty na nowym spersonalizowanym blankiecie, które zostały zobowiązanemu przekazane wraz z postanowieniem z dnia [...].08.2016 r. znak: [...] (które obecnie zostały załączone do akt sprawy).

Wierzyciel zaznaczył, iż w związku z wejściem w życie z dniem 13 grudnia 2007 r. rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), [...] została zobowiązana w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie, na podstawie § 5 ust. 2 rozporządzenia, do nadania indywidualnych numerów identyfikacyjnych posiadaczom imiennych książeczek i powiadomienia ich o tym fakcie. Rozporządzenie wskazywało też, że dotychczasowe dowody rejestracji odbiorników RTV w formie imiennych książeczek, stanowiły dowód ich zarejestrowania nie dłużej niż dwanaście miesięcy, od dnia wejścia w życie rozporządzenia (do 13 grudnia 2008 r.).

Wyjaśnił także, iż obecnie dowodem w stosunku do abonentów, którzy byli zarejestrowani na moment wejścia w życie wskazanego wyżej rozporządzenia, do których należy również zobowiązany, jest zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkowników odbiorników, stanowiące dowód w niniejszej sprawie. Wierzyciel wskazał, iż zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego [...] zostało wysłane do Zobowiązanego w dniu [...].07.2008 r. wraz z pakietem zawierającym pięć spersonalizowanych blankietów wpłat (blankiet spersonalizowany zawiera imię i nazwisko abonenta, jego adres oraz numer rachunku bankowego dla wpłat RTV). W dniu [...].11.2008 r. Zobowiązany dokonał wpłaty na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...], na nowym spersonalizowanym blankiecie do dokonania wpłat, co potwierdza więc, że doszło do skutecznego zawiadomienia Zobowiązanego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...]

Organ II instancji stwierdził zatem, iż skoro wierzyciel uznał zarzut nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., za nieuzasadniony, to w świetle unormowań wynikających z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie mógł orzec odmiennie od rozstrzygnięcia wierzyciela zawartego w ostatecznym postanowieniu.

Również organ odwoławczy nie jest uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. Stanowisko wierzyciela dotyczące zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. jest wiążące także dla organu odwoławczego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną.

W zakresie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Sąd w ww. wyroku odwołał się do przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, które mają znaczenie dla oceny merytorycznej podniesionego zarzutu nieistnienia zobowiązania. Stosownie do art. 2 ust. 1 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 u.o.a., odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają do celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem do jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08 (pkt 3.3.4 uzasadnienia).

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 u.p.e.a., a zwłaszcza odnoszącego się do nadania tytułowi wykonawczemu klauzuli wykonalności, o której mowa w art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. z uwagi na nieumieszczenie daty nadania tej klauzuli, organ odwoławczy wskazał, że w świetle art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Tytuł wykonawczy z dnia [...].11.2015 r.

nr [...], sporządzony został według ustalonego wzoru, tj. na wzorze obowiązującym w dacie jego wystawienia. W części "G" tytułu wykonawczego zamieszczone zostało sformułowanie "na podstawie art. 27 § 1 pkt 10 ustawy kieruję tytuł wykonawczy do egzekucji administracyjnej". W pozycji 1 części "G" tego tytułu wykonawczego podana została nazwa i adres organu egzekucyjnego, imię i nazwisko, stanowisko służbowe i podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego. Zdaniem organu odwoławczego, brak daty nadania klauzuli nie może oznaczać istotnej wady tytułu wykonawczego, która w żaden sposób nie przekłada się na prawidłowość przeprowadzenia czynności egzekucyjnych prowadzących niewątpliwie do wyegzekwowania konkretnego obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym. Nie można więc podzielić argumentacji skarżącego co do braku nadania klauzuli o skierowaniu tytułu do egzekucji.

W ocenie organu, każdy tytuł kierowany do egzekucji powinien zostać wyposażony w klauzulę wykonalności. Jej nadanie oznacza, że w odniesieniu do konkretnego obowiązku właściwy jest tryb egzekucji administracyjnej i obowiązek ten nadaje się do egzekucji, natomiast uchybienie formalne w postaci braku daty nadania klauzuli jako czynności materialno-technicznej nie ma znaczenia dla legalności prowadzenia egzekucji. Zatem błąd ten nie miał wpływu na przebieg i wynik sprawy, gdyż nie daje podstaw do uznania zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. za zasadny i umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zaskarżonemu postanowieniu organu odwoławczego Skarżący zarzucił:

1) naruszenie art. 33 § 1 pkt. 1 u.p.e.a., poprzez nieuznanie nieistnienia po stronie skarżącego obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].11.2015 r. wystawionego przez [...] S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej w B.,

2) naruszenie art. 27 § 1 pkt 10, art. 29 § 2 i art. 34 § 4 u.p.e.a. oraz art. 6 i 8 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nieuznanie za uzasadnione zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów i nieumorzenie postępowania egzekucyjnego a dopuszczenie do prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych na podstawie tytułu wykonawczego, któremu nie została skutecznie nadana klauzula o skierowaniu do egzekucji.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu skargi Skarżący stwierdził, że podtrzymuje w całej rozciągłości poniesione zarzuty i stanowisko odnośnie zasadności prowadzenia egzekucji należności pieniężnych na podstawie ww. tytułu wykonawczego prezentowane poprzednio na etapie postępowania przed organem egzekucyjnym II instancji oraz w toku postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie sygn. akt I SA/Sz 718/18.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oparte zostały na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 10 u.p.e.a. Podstawą zarzutu nieistnienia obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela było niedochowanie przez [...] S.A. obowiązku wynikającego z przepisów

ww. rozporządzenia Ministra Transportu, tj. nieprzesłanie w terminie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w miejsce dotychczasowej imiennej książeczki opłaty abonamentowej rtv.

Skarżący nie zgodził się z argumentacją wierzyciela w zakresie wypełnienia tego obowiązku. Zgodnie bowiem z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia, operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia miał obowiązek z urzędu nadać posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu takiego numeru operator publiczny miał obowiązek powiadomić użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Rozporządzenie weszło w życie w dniu 1 grudnia 2007 r., zatem termin wykonania tego obowiązku upływał 13 grudnia 2008 r. W przypadku niewykonania przez [...] tego obowiązku dotychczasowe dowody (rejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników traciły ważność z upływem wskazanego terminu. Jeśli więc w tym okresie przejściowym [...] nie nadała użytkownikowi indywidualnego numeru identyfikacyjnego, bądź nawet czynność tę wykonała jednak bez powiadomienia o tym fakcie użytkownika najpóźniej w dniu 13 grudnia 2008 r. u takiego użytkownika nie powstał obowiązek opłacania po tej dacie opłaty abonamentowej. W takiej sytuacji obowiązek ten więc nie istnieje.

Zdaniem Skarżącego, [...] nie wywiązała się z ww. obowiązku. Jeśli nawet prawodawca nakazał operatorowi wyłącznie przesłanie, a nie doręczenie stronie zawiadomienia, to choćby dla celów dowodowych należało je przesłać listem poleconym, aby zachować dowód nadania takiej korespondencji. Przesłanie zawiadomienia przesyłką rejestrowaną pozwoliłoby na stwierdzenie daty pewnej nadania korespondencji. W przypadku listu zwykłego takiej możliwości brak a tym samym nie ma pewności co do tego, że wierzyciel zachował 12-miesięczny termin na przesłanie zawiadomienia. Podana w "zawiadomieniu" data [...] lipca 2008 r. jest jedynie datą umieszczoną na piśmie i wcale nie oznacza to, że tego dnia "zawiadomienie" zostało rzekomo wysłane, czy też, że w ogóle zostało wysłane kiedykolwiek. Tym bardziej nie jest znana data skutecznego doręczenia przesyłki. W aktach dotyczących przedmiotowego numeru identyfikacyjnego winny być przynajmniej informacje o przesłaniu tego numeru, np. w formie zwykłej przesyłki listownej – czego wierzyciel także nie przedstawił. Dowodem na "przesłanie zawiadomienia" nie jest więc "duplikat zawiadomienia wystawiony na podstawie danych przechowywanych w systemie". Wierzyciel nie przedstawił przede wszystkim wyciągu z książeczki korespondencyjnej celem identyfikacji czy korespondencja, na którą się powołuje, kiedykolwiek została nadana do adresata - Skarżącego. Wydruk duplikatu zawiadomienia wystawiony na podstawie danych przechowywanych w systemie w żadnym razie nie może być traktowany jako uwierzytelniony odpis (kserokopia) dokumentu potwierdzającego "przesłanie zawiadomienia".

Zdaniem Skarżącego, takim dowodem nie jest też powoływany przez wierzyciela fakt, że [...] listopada 2008 r. odnotowano wpłatę tytułem abonamentu RTV na indywidualnym numerze identyfikacyjnym rzekomo nadanym skarżącemu. Skarżący kwestionuje tę okoliczność, bowiem z uwagi na upływ czasu nie przypomina sobie aby takiej wpłaty dokonywał a ponadto, kserokopia ww. pojedynczego dowodu wpłaty nie stanowi dowodu, aby wpłaty tej dokonywał skarżący.

Skarżący podniósł także dodatkowy zarzut, kwestionujący – jego zdaniem – uprawnienie wierzyciela domagania się zapłaty należności objętej ww. tytułem wykonawczym podnosząc, że "przesłane (rzekomo) do skarżącego zawiadomienie z dnia [...].07.2008 r. o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie spełniało wymogów rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. (...)". Zgodnie bowiem z załącznikiem nr 2, zawiadomienie takie powinno zawierać imię i nazwisko abonenta, adres, informację o nowym numerze, datę i podpis uprawnionego pracownika operatora publicznego. Zawiadomienie (wydruk duplikatu) o nadaniu numeru identyfikacyjnego, na które powołuje się wierzyciel zawiera odtworzony mechanicznie podpis I. F., upoważnionej [...] grudnia 2007 r. przez Dyrektora [...] do podpisywania takich zawiadomień i osoba ta działała w ramach posiadanego upoważnienia obejmującego jej podpis, choć odtworzony mechanicznie. Innymi słowy, nie było na zawiadomieniu własnoręcznego podpisu tylko faksymile, a to oznacza że nie spełniony jest wymóg ustawowy podpisu. W tym zakresie Skarżący powołał się na pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 10 kwietnia 2008 r. sygn. akt IV CZ 23/08, iż "podpis mechaniczny (faksymile) może zastąpić podpis na dokumencie tylko wtedy, gdy przepis szczególny tak stanowi". Tymczasem żaden przepis ww. rozporządzenia Ministra Transportu nie dawał upoważnienia do stosowania przepisu mechanicznego zamiast własnoręcznego, co oznacza, że nie było skutecznego powiadomienia abonentów o nowym numerze identyfikacyjnym i takiego skutecznego zawiadomienia nie otrzymał także Skarżący.

Skarżący nie zgodził się także ze stanowiskiem organu w odniesieniu do zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 u.p.e.a., w związku z niezamieszczeniem daty nadania klauzuli wykonalności tytułowi wykonawczemu. Skarżący nie zgadza się ze stwierdzeniem organu, że brak daty nadania klauzuli wykonalności nie może oznaczać istotnej wady tytułu wykonawczego, która przekładałaby się na prawidłowość przeprowadzenia czynności egzekucyjnych.

W ocenie Skarżącego, wada ta ma charakter niezwykle istotny dla możliwości prowadzenia egzekucji w oparciu o taki wadliwy tytuł wykonawczy. Tytuł wykonawczy to dokument urzędowy warunkujący wszczęcie egzekucji, który musi spełniać rygorystyczne określone wymogi. Prawidłowe wystawienie tytułu wykonawczego ma niezwykle istotne znaczenie, ponieważ nie ma możliwości skutecznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wadliwego lub niezawierającego wszystkich wymaganych przez prawo elementów. Brak chociażby jednego ze wskazanych w przepisach elementów powoduje, iż dany tytuł wykonawczy nie może stanowić podstawy prowadzenia egzekucji.

Brak formalny polegający na niewypełnieniu pozycji 2 w części G tytułu wykonawczego (data nadania klauzuli) prowadzi do stwierdzenia, iż klauzula o skierowaniu do egzekucji nie została tytułowi wykonawczemu nadana, a tym samym, że klauzula wykonalności w ogóle nie istnieje. Gdyby bowiem prawodawca uznał za zbędne umieszczanie daty nadania klauzuli w tytule wykonawczym, nie umieszczał by tego elementu we wzorze tytułu wykonawczego TW-1. Brak daty na tytule wykonawczym uniemożliwia ustalenie daty kiedy klauzula została nadana przez osobę do tego uprawnioną, a taki błąd jest znaczący, bowiem na każdym oficjalnym dokumencie świadczącym o podjęciu jakiejkolwiek czynności przez organ publiczny powinna widnieć dokłada data dzienna. W tym zakresie Skarżący wskazał na wyrok NSA z 8 marca

2012 r. sygn. akt II GSK 24/11, że tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, który musi spełniać rygorystycznie określone wymogi treściowe, ponieważ warunkuje wszczęcie egzekucji. Aby to było możliwe powinien zawierać wszystkie elementy wymagane w art. 27 u.p.e.a. Brak chociażby jednego z tych elementów powoduje niedopuszczalność egzekucji w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący przywołał także inne wyroki sądów administracyjnych.

Zdaniem Skarżącego, prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie takiego wadliwego tytułu wykonawczego narusza nie tylko ww. przepisy u.p.e.a. ale stanowi też naruszenie zasady praworządności (art. 6 K.p.a.) oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.)., bowiem zobowiązany nie jest w stanie ustalić kiedy tytułowi wykonawczemu nadano klauzulę a ten brak nie pozwala zweryfikować czy osoba nadająca klauzulę rzeczywiście była w chwili tej czynności upoważniona do jej skutecznego dokonania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

Po dokonanej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skargę należy uwzględnić bowiem postanowienie to narusza prawo.

Odnosząc się jednak na wstępie do pierwszego zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym, tj. zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) z uwagi na nieotrzymanie przez Skarżącego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego stwierdzić należy, że organ odwoławczy wykonał zawarte w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazanie konieczności uzupełnienia akt sprawy o dokumenty wierzyciela mające potwierdzać jego stanowisko o zawiadomieniu Skarżącego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Jak bowiem wynika z akt sprawy [...] S.A. na wezwanie organu odwoławczego przy piśmie z [...] kwietnia 2019 r. przesłała potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię ww. postanowienia wierzyciela z [...].08.2016 r. wraz z załącznikami, tj. duplikatem zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych z [...].07.2008 r. oraz potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopią dowodu wpłaty z [...].11.2008 r., a dokumenty te zostały dołączone do akt sprawy.

Stwierdzić należy, że w zaskarżonym postanowieniu (wydanym po ww. uzupełnieniu akt sprawy) organ prawidłowo stwierdził, iż skoro wierzyciel uznał zarzut nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., za nieuzasadniony, to w świetle unormowań wynikających z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie mógł orzec odmiennie od rozstrzygnięcia wierzyciela zawartego w ostatecznym postanowieniu. Również organ odwoławczy nie jest uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. Stanowisko wierzyciela dotyczące zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. jest bowiem wiążące także dla organu odwoławczego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną.

Takie stanowisko organu odwoławczego należało uznać za zasadne także z tego powodu, że dołączone do akt dokumenty wierzyciela pozwalają na prawidłową ocenę stanowiska wierzyciela o skutecznym zawiadomieniu Skarżącego o nadaniu numeru identyfikacyjnego. Skoro obowiązujące przepisy prawa nie nakładały na [...] obowiązku doręczania takiego zawiadomienie w określonej formie, np. przesyłką rejestrowaną, to fakt doręczenia takiego dokumentu może być wykazywany w każdy przekonujący sposób.

Uznać więc należy, że fakt doręczenia Skarżącemu przedmiotowego zawiadomienia został przez wierzyciela wykazany w dostateczny sposób, przez wskazanie, iż zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego [...] zostało wysłane do Skarżącego w dniu [...].07.2008 r. wraz z pakietem zawierającym pięć spersonalizowanych blankietów wpłat (blankiet spersonalizowany zawiera imię i nazwisko abonenta, jego adres oraz numer rachunku bankowego dla wpłat RTV), natomiast w dniu [...].11.2008 r. Skarżący dokonał wpłaty na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...], na nowym spersonalizowanym blankiecie do dokonania wpłat. W ocenie Sądu, fakt dokonania takiej wpłaty na załączonym do zawiadomienia blankiecie wpłaty indywidualnie oznaczonym (m.in. imieniem i nazwiskiem Skarżącego) pozwala na niebudzące wątpliwości stwierdzenie, że Skarżący w przewidzianym przez prawo terminie otrzymał przedmiotowe zawiadomienie. Tej oceny nie może zmienić podnoszony przez Skarżącego fakt, iż po latach nie jest w stanie przypomnieć sobie czy rzeczywiście dokonywał ww. wpłaty, zatem nie wie też czy w ogóle wpłata została dokonana albo kto jej dokonał. Taka argumentacja Skarżącego nie mogła zostać uznana za przekonującą, a zatem stanowisko wierzyciela w tym zakresie, a w konsekwencji także organu odwoławczego, uznać należy za prawidłowe.

Tym samym zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku okazał się niezasadny.

Brak było również podstaw do uwzględnienia nowego, podniesionego w skardze, zarzutu dotyczącego niespełniania przez zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wymogów rozporządzenia Ministra Transportu. Zgodnie bowiem z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia, zawiadomienie takie powinno zawierać imię i nazwisko abonenta, adres, informację o nowym numerze, datę i podpis uprawnionego pracownika operatora publicznego, tymczasem zawiadomienie (wydruk duplikatu) na które powołuje się wierzyciel zawiera odtworzony mechanicznie podpis upoważnionej pracownicy, a nie jej własnoręczny podpis.

Stwierdzić należy, że instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym została w sposób istotny sformalizowana w przepisach art. 33 i art. 34 u.p.e.a., w szczególności poprzez enumeratywne określenie (ograniczenie) podstaw zarzutu (art. 33), a ponadto poprzez ustanowienie (co wynika z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) siedmiodniowego terminu do zgłoszenia zarzutu. Ugruntowany w orzecznictwie jest pogląd o materialnoprawnym charakterze tego terminu, co oznacza, że zarówno organ egzekucyjny (a tym samym także wierzyciel, organ nadzoru) nie rozpoznają zarzutu zgłoszonego po tym terminie. Tym bardziej więc także Sąd nie jest uprawniony do rozpoznania zarzutu zgłoszonego dopiero w postępowaniu sądowym, bo stanowiłoby to istotne naruszenie ww. ustawowego terminu zgłaszania zarzutu i zasad (procedury) jego rozpoznawania (określonej w art. 34 u.p.e.a.).

Za zasadny Sąd uznał natomiast zarzut wadliwość tytułu wykonawczego (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.) z uwagi na brak daty nadania klauzuli o jego skierowaniu do egzekucji.

W tym zakresie Sąd podzielił więc argumentację Skarżącego, iż taki brak tytułu wykonawczego stanowi jego istotną wadę.

Zgodnie bowiem z art. 26 § 1 u.p.e.a.: "Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.". Stosownie do § 2 tego artykułu: "Wzór, o którym mowa w § 1, określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw finansów publicznych. Wzór ten zawiera treść określoną w art. 27, a ponadto umożliwia elektroniczne przetwarzanie danych zawartych w tytule wykonawczym.". Zgodnie natomiast z art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a.: "Tytuł wykonawczy zawiera: 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej;".

W wydanym na podstawie art. 26 § 2 u.p.e.a. rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej z dnia 16 maja 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 650) określono (w § 1 pkt 1) wzór tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji należności pieniężnych, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia. We wzorze tym, w części G. KLAUZULA ORGANU EGZEKUCYJNEGO w nienumerowanej rubryce zawarto treść: "Na podstawie art. 27 § 1 pkt 10 ustawy kieruję tytuł wykonawczy do egzekucji administracyjnej", natomiast w rubryce 1. "Nazwa i adres siedziby organu egzekucyjnego, imię nazwisko, stanowisko służbowe i podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego", a w rubryce 2. "Data nadania klauzuli". [pominięto nieistotny dla sprawy zapis dotyczący komunikacji elektronicznej].

Z tego urzędowego wzoru tytułu wykonawczego, którego obowiązek stosowania przez wierzyciela, a tym samym także prawidłowego jego wypełnienia, nałożony został ustawą wynika, że również część dotycząca nadania klauzuli przez organ egzekucyjny objęta jest tymi wymogami. Skoro zatem z woli ustawodawcy tytuł wykonawczy musi zawierać omawianą klauzulę organu egzekucyjnego, a wzór tytułu wykonawczego, także z woli ustawodawcy, jest wiążący nie tylko dla wierzyciela ale i dla organu egzekucyjnego, dlatego uznać należy, że brak określonego we wzorze wymaganego elementu formalnego powoduje, że taki tytuł jest wadliwy, a więc nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Nie powinno przy tym budzić wątpliwości – co podkreślał Skarżący, przytaczając liczne orzeczenia – że prowadzenie egzekucji administracyjnej możliwe jest jedynie w oparciu o prawidłowo sporządzony tytuł wykonawczy, co dotyczy także nadania klauzuli. Brak formalny polegający na niewypełnieniu pozycji 2. w części G tytułu wykonawczego (data nadania klauzuli) prowadzi więc do stwierdzenia, że klauzula o skierowaniu do egzekucji nie została tytułowi wykonawczemu prawidłowo nadana. Zasadnie też stwierdził Skarżący, że gdyby bowiem prawodawca uznał za zbędne umieszczanie daty nadania klauzuli w tytule wykonawczym, nie umieszczał by tego elementu we wzorze tytułu wykonawczego TW-1. Brak daty na tytule wykonawczym uniemożliwia ustalenie daty kiedy klauzula została nadana przez osobę do tego uprawnioną, a taki błąd jest znaczący, bowiem na każdym oficjalnym dokumencie świadczącym o podjęciu jakiejkolwiek czynności przez organ publiczny powinna widnieć dokłada data dzienna.

Sąd podzielił w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku NSA z 8 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 24/11 (przytoczony w skardze), że tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, który musi spełniać rygorystycznie określone wymogi treściowe, ponieważ warunkuje wszczęcie egzekucji. Aby to było możliwe powinien zawierać wszystkie elementy wymagane w art. 27 u.p.e.a. Brak chociażby jednego z tych elementów powoduje niedopuszczalność egzekucji w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (podobnie: WSA w Gdańsku w prawomocnym wyroku z 29.01.2013 r. I SA/Gd 1254/12).

Za zasadne należało też uznać podniesione przez Skarżącego argumenty, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie takiego wadliwego tytułu wykonawczego narusza nie tylko ww. przepisy u.p.e.a. ale stanowi też naruszenie zasady praworządności (art. 6 K.p.a.) oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Za sprzeczne z tymi naczelnymi zasadami prawa administracyjnego uznać należy prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego w sytuacji, gdy zobowiązany nie jest w stanie ustalić kiedy tytułowi wykonawczemu nadano klauzulę. Jest to poważne uchybienie, bowiem na każdym oficjalnym dokumencie pochodzącym od organu władzy publicznej adresowanym do obywatela powinna widnieć dokładna data dzienna. Tym bardziej wymóg ten powinien być spełniony w dokumencie urzędowym, który jest podstawą podejmowania czynności urzędowych, których przedmiotem jest bezpośrednio sfera majątkowa zobowiązanego, i szerzej obywatela. Brak daty nadania klauzuli nie pozwala też zweryfikować czy osoba dająca klauzulę rzeczywiście była w chwili tej czynności upoważniona do jej skutecznego dokonania.

Sąd nie znalazł przy tym podstaw prawnych do dokonywania oceny wagi (istotności) omawianej nieprawidłowości tytułu wykonawczego, tym samym nie podzielił więc stanowiska organu odwoławczego, że brak daty nadania klauzuli nie oznacza istotnej wady tytułu wykonawczego i w żaden sposób nie przekłada się na prawidłowość przeprowadzenia czynności egzekucyjnych, gdyż brak daty nadania klauzuli jako czynności materialno-technicznej nie ma znaczenia dla legalności prowadzenia egzekucji, a tym samym błąd ten nie miał wpływu na przebieg i wynik sprawy.

Uznać zatem należało, że brak daty nadania klauzuli przez organ egzekucyjny stanowi wadę formalną tytułu wykonawczego, a więc tytuł ten nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., a tym samym zarzut Skarżącego zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. okazał się zasadny.

Mając wszystko powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie i poprzedzając e je postanowienie organu egzekucyjnego wydane zostały z naruszeniem art. 27 § 1 pkt 10 i art. 34 § 4 u.p.e.a. oraz art. 6 i art. 8 K.p.a i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt. I sentencji.

O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.