Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 390/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1512
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, , Protokolant sekretarz sądowy Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 214 (słownie: dwieście czternaście) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...].04.2017r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm,);art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1512 ze zm.);art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1512 ze zm.),po rozpatrzeniu odwołania od decyzji z dnia [...].02.2017 r Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T., o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności

z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego M. M. (dalej skarżąca, strona) w wysokości 5356,65 zł, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz

ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 5349,80 zł.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor wskazał, że w dniu [...].05.2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR w T. wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012.

Decyzją z dnia [...].01.2013 r. Kierownik Biura Powiatowego przyznał skarżącej płatność rolnośrodowiskową za realizację wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 w wysokości 4 342,80 zł, za powierzchnię uwzględnioną w płatności - 2,44 ha. Przyznana kwota płatności w/w decyzją uwzględniała koszty transakcyjne w wysokości 1 000,00 zł. Decyzja została odebrana w trybie art. 43 k.p.a. w dniu [...].01.2013 r. W dniu [...].01.2013 r. przyznane płatności zostały przekazane na rachunek bankowy beneficjenta wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W dniu [...].05.2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek kontynuacyjny skarżącej o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

Kierownik Biura Powiatowego decyzją z dnia [...].12.2013 r. przyznał skarżącej płatność rolnośrodowiskową w ramach wariantu 5.1 w wysokości 3 027,70 zł, za powierzchnię uwzględnioną w płatności - 2,43 ha. Decyzja została doręczona w trybie art. 43 k.p.a. w dniu [...].12.2013 r. W dniu [...].01.2014 r. przyznane płatności zostały przekazane na rachunek bankowy strony.

W dniu [...].04.2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek kontynuacyjny skarżącej o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014.

Kierownik Biura Powiatowego decyzją z dnia [...].10.2014 r. przyznał skarżącej płatność rolnośrodowiskową w ramach wariantu 5.1 w wysokości 3 329,10 zł, za powierzchnię uwzględnioną w płatności - 2,43 ha. Decyzja została doręczona w trybie art. 43 k.p.a. w dniu [...].11.2014 r. W dniu [...].11.2014 r. przyznane płatności zostały przekazane na rachunek bankowy strony.

W dniu [...].06.2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek kontynuacyjny skarżącej o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015. We wniosku tym strona zadeklarowała realizację wariantu 5.1 na powierzchni 2,49 ha.

W dniach [...]-[...].11.2015 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola na miejscu w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy". W wyniku tej kontroli inspektorzy terenowi stwierdzili, że skarżąca nie przestrzega wymogu pozostawienia 5-10% powierzchni nieskoszonej, a w przypadku wodniczki 30-50%. Powyższą nieprawidłowość stwierdzono nadziałkach rolnych Al, BI, El oraz FI, w wyniku czego inspektorzy terenowi do wymienionych działek przypisali kod nieprawidłowości N11 - wykoszenie całej działki. Ustalenia z kontroli zawarto w protokole z czynności kontrolnych nr [...].

Kierownik Biura Powiatowego decyzją z dnia [...].06.2016 r. przyznał skarżącej płatność rolnośrodowiskową w ramach wariantu 5.1 w wysokości 1 705,65 zł, wynikającą z pomniejszenia o kwotę w wysokości 1 705,65 zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości podczas kontroli na miejscu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał między innymi, iż zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu. Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia (ust. 3). W przypadku realizacji Pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, jednym z wymogów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki Acrocephalus paludicola - 30-50%, przy czym w każdym roku należy pozostawić inne części tej działki nieskoszone.

Organ wskazał, że zgodnie z § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w przypadku stwierdzenia braku przestrzegania wymogu zmniejsza się kwotę płatności do wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarach NATURA 2000, która ma być przyznana. Wysokość zmniejszeń została określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego wykoszenie całej powierzchni działki rolnej skutkuje nałożeniem sankcji wynoszącej 50% przysługujących płatności, gdyby takiego uchybienia nie stwierdzono. Dodatkowo w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż powierzchnia zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantu 5.1 obejmuje areał 2,43 ha. Decyzja została odebrana w trybie art. 43 k.p.a. w dniu [...].06.2016 r.

W dniu [...].09.2016 r. Kierownik Biura Powiatowego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych skarżącej za lata 2012- 2014.

W dniu [...].11.2016 r., Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego dla skarżącej w wysokości 4 856,65 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w roku 2015 w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy, inspektorzy terenowi stwierdzili, że rolnik nie przestrzega wymogu pozostawienia 5-10% powierzchni nieskoszonej, a w przypadku wodniczki 30-50%.

Zgodnie zatem z art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia ' rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48 ze zm.), zgodnie z którym, w przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację.

W odwołaniu od tej decyzji strona wskazywała, iż realizuje program rolnośrodowiskowy od roku 2012 zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, w którym jest zapis o pozostawieniu 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, przy czym co roku powinno to dotyczyć innej powierzchni, co było przez nią realizowane.Strona podnosiła, iż w planie działalności rolnośrodowiskowej miała wyszczególnione sankcje za poszczególne uchybienia, natomiast brak było wskazania sankcji za uchybienie stwierdzone w roku 2015. Wskazywała, iż o zmianie wymogów i zmianie sankcji winna być poinformowana przez ARiMR, zaś zmiana wymogów powinna się wiązać z możliwością przerwania przez nią zobowiązania bez konieczności zwrotu pobranych płatności. Podnosiła, iż sankcja, którą wobec niej zastosowano - pozostawienie nieskoszonej działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na załączniku graficznym, może być wykryta tylko w kontroli na miejscu. O poprawności rozumienia i realizacji zapisu: pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, przy czym co roku powinno to dotyczyć innej powierzchni działki rolnej, utwierdzały ją prawomocne decyzje wydawane przez ARiMR.

W dniu [...].01.2017 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Kierownik BP ustalając stronie kwotę nienależnie pobranych płatności całkowicie pominął regulację zawartą w art. 39 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), która stanowi, że płatności udziela się corocznie i obejmują one dodatkowe koszty i utracone dochody wynikające z podjętego zobowiązania. Tam gdzie to niezbędne, mogą one również obejmować koszty transakcji. Powyższe oznacza, że wysokość kosztów transakcyjnych stanowi część płatności rolnośrodowiskowej.

W dniu [...].02.2017 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego dla w wysokości 5356,65 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że producent nie dochował podjętego w roku 2012 zobowiązania rolnośrodowiskowego (2,44 ha) na powierzchni 0,01 ha. Wskazał na treść § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który stanowi, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta cześć płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem. Ponadto podniósł, że w wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w roku 2015 w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", inspektorzy terenowi stwierdzili, że rolnik nie przestrzega wymogu pozostawienia 5-10% powierzchni nieskoszonej, a w przypadku wodniczki 30-50%. Zgodnie z art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014, w przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację. Organ odniósł się do przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności oraz do kwestii odstąpienia od ustalania kwoty nienależnie pobranych płatności w przypadku, gdy ustalona kwota nie przekracza kwoty stanowiącej równowartość 100 euro.

W odwołaniu zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie:

- art. 10 k.p.a., poprzez pominięcie zapewnienia stronie możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia wniosków i zastrzeżeń przed wydaniem zaskarżonej decyzji,

- art. 6,7,8,9, i 11 k.p.a., poprzez naruszenie naczelnych zasad postępowania ze względu na fakt, że organ wydał zaskarżoną decyzję pomimo braku podstawy dowodowej w tym zakresie i nie przeprowadził innych czynności dowodowych, a decyzję swoją oparł o niejasne czynności dowodowe, prowadzone w sposób nielegalny i bez podstawy prawnej i bez uprzedniego zawiadomienia strony z należytym wypowiedzeniem, a także poprzez wszczęcie postępowania bez udziału strony, bowiem zawiadomienie nie zostało doręczone do rąk strony,

- art.113 k.p.a. oraz art. 6, 7, 8, 9 i 11 k.p.a., poprzez naruszenie naczelnych zasad postępowania ze względu na fakt, że uzasadnienie decyzji wskazuje na różne powierzchnie rzekomo zmniejszonej powierzchni działek pod realizację programu, chodź nie wskazuje na żaden dowód, który potwierdzałby ustalenia organu, a z drugiej strony nie dowodzi poprzez odwołanie się do dowodów naruszenia obowiązku kośnego traktowania obszaru działek,

- art. 7, 77, 80 i 80 k.p.a poprzez przeprowadzenie postępowania bez poinformowania strony o wszczęciu postępowania, bez jego de facto wszczęcia i bez poinformowania strony o przysługujących uprawnieniach, a zwłaszcza przez jego prowadzenie bez podjęcia czynności dowodowych, w tym wizji lokalnej i opinii biegłego,

- art. 6,7,8,9 i 11 k.p.a., poprzez podpisanie decyzji ze strony osoby, która nie wykazała uprawnienia do jej wydania oraz brak wykazania dowodowego, że zarzucane zmniejszenie powierzchni działki miało miejsce z winy strony,

- naruszenie art. 6, 7, 8, 9 i 11 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej, bowiem organ przywołuje różne lata dla odniesienia się do określania powierzchni ograniczonej, w sytuacji gdy powierzchnia została de facto powiększona, a tym bardziej poprzez wydanie decyzji bez przeprowadzenia postępowania dowodowego z poszanowaniem prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu.

Po rozpoznaniu odwołania, uchylając zaskarżoną decyzję w całości i orzekając co do istoty sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego zważył, iż Kierownik Biura Powiatowego błędnie ustalił przyjmując, że na kwotę do zwrotu składa się kwota w wysokości 13,70 zł z tytułu niedotrzymania przez stronę zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego w roku 2012 na mocy decyzji z dnia [...].01.2013 r.

W ocenie organu odwoławczego analiza materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, nie potwierdza ustalenia nienależnie pobranych płatności w wysokości 5356,65 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy szeroko przytoczył przepisy ustawy z dnia [...] marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa regulujących tryb zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.

Dalej wskazał, że podstawą prawną ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności jest art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 30.06.2014 r. str. 48),który stanowi, że w przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację.

Natomiast tryb i warunki udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2014 reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 zwane dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. la ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst 1 jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz.173 ze zm.).

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Zgodnie natomiast z § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów zostały określone w załączniku nr 3 do wyżej cytowanego rozporządzenia.

Jak wynika z załącznika nr 3 ust. 2 pkt 4 lit a do rozporządzenia rolnośrodowiskowego (w brzmieniu obowiązującym na rok 2015), w przypadku realizacji Pakietu 5, wymogiem dodatkowym dla wariantu 5.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w przypadku użytkowania kośnego trwałych użytków zielonych jest pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki Acrocephalus paludicola - 30-50%, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki.

Organ odwoławczy podkreślił, iż w dniach [...]-[...].11.2015 r. w gospodarstwie skarżącej została przeprowadzona kontrola na miejscu w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy". W wyniku tej kontroli inspektorzy terenowi stwierdzili, że rolnik nie przestrzega wymogu pozostawienia 5-10% powierzchni nieskoszonej, a w przypadku wodniczki 30-50%. Nieprawidłowość stwierdzono na działkach rolnych A1, B1, E1 oraz F1 (na wszystkich działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym), w wyniku czego inspektorzy terenowi do wymienionych działek przypisali kod nieprawidłowości N11 - wykoszenie całej działki. Ustalenia z przeprowadzonych czynności kontrolnych zostały zawarte w protokole z czynności kontrolnych.

Zgodnie z § 38 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, płatność rolnośrodowiskową w części dotyczącej danego wariantu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn:1)współczynnika procentowego określonego w załączniku nr 7 do rozporządzenia oraz 2)kwoty stanowiącej iloczyn: a) wysokości płatności, jaka przysługiwałaby w ramach danego wariantu, gdyby rolnik przestrzegał tych wymogów, oraz b) procentowego stosunku powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danego wariantu.

Zgodnie zatem z załącznikiem 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego określającym wysokość współczynników procentowych do dokonywania zmniejszeniem płatności rolnośrodowiskowych w ramach pakietów lub wariantów, wykoszenie całej powierzchni działki skutkuje nałożeniem sankcji wynoszącej 50% przysługujących płatności, gdyby takiego uchybienia nie stwierdzono.

Powyższe, stosownie do art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 30.06.2014 r. str. 48) - dalej zwanego "rozporządzeniem Komisji (UE) Nr 640/2014" skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności wypłaconych z tytułu realizacji wariantu za lata wcześniejsze.

Zgodnie bowiem z tym przepisem odmawia się wnioskowanego wsparcia bądź cofa się je w całości lub w części, jeżeli nie spełniono zobowiązań ustanowionych w programie rozwoju obszarów wiejskich lub, w stosownych przypadkach, innych obowiązków dotyczących operacji, ustanowionych w przepisach Unii, w przepisach krajowych lub w programie rozwoju obszarów wiejskich, w szczególności w przepisach w zakresie zamówień publicznych, pomocy państwa oraz innych obowiązkowych normach i wymogach (ust. 2)

Przy podejmowaniu decyzji o kwocie wsparcia podlegającego odmowie lub wycofaniu w wyniku nieprzestrzegania zobowiązań lub innych obowiązków, o których mowa w ust. 2, państwa członkowskie biorą pod uwagę dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności dotyczącej warunków przyznania wsparcia określonych w ust. 2. Dotkliwość niezgodności zależy w szczególności od znaczenia jej konsekwencji, z uwzględnieniem celów, którym miały służyć niespełnione zobowiązania lub obowiązki. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. Trwałość zależy w szczególności od czasu trwania skutków lub możliwości likwidacji tych skutków przy użyciu racjonalnych środków. Powtarzalność zależy od tego, czy stwierdzono wcześniej podobne niezgodności, w ostatnich czterech latach lub w całym okresie programowania 2014-2020, w przypadku tego samego beneficjenta i takiego samego środka lub rodzaju operacji lub - w przypadku okresu programowania 2007-2013 - podobnego środka (ust. 3).W przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację (ust. 4).

W ocenie organu odwoławczego ujawnione w toku realizacji przez skarżącą zobowiązania rolnośrodowiskowego uchybienia w przestrzeganiu przez stronę wymogów dla Pakietu 5 - ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach NATURA 2000, polegające na wykoszeniu całej działki rolnej, powodują konieczność zwrotu nienależnie wypłaconych płatności, stosownie do ww. art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014.

Waga stwierdzonej niezgodności tj. wykoszenie całej powierzchni działki rolnej ustalona na podstawie kryteriów wskazanych w ww. art. 35 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014, została określona na 50% w stosunku do działek rolnych A1, B1, E1 oraz F1 (na wszystkich działkach objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym), co zostało wskazane w decyzji Kierownika BP z dnia [...].06.2016 r.

Odnosząc się do ustalonej przez organ I instancji kwoty do zwrotu w wysokości 13,70 zł z tytułu niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego na areale 0,01 ha, organ odwoławczy uznał, że stanowisko organu, który wskazał, że strona na mocy decyzji z dnia [...].01.2013 r., podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe na areale 2,44 ha, natomiast decyzją z dnia [...].12.2013 r. w płatności został uwzględniony areał 2,43 ha nie jest prawidłowe.

Zdaniem Dyrektora z akt sprawy wynika, że w roku 2012 strona zadeklarowała do płatności działkę rolną D na areale 0,77 ha i ta powierzchnia została uwzględniona w płatności. W roku 2013 strona również zadeklarowała do płatności działkę rolną D na areale 0,77 ha, natomiast w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ stwierdził, że powierzchnia PEG dla tej działki wynosi 0,76 ha. Powyższe zmniejszenie powierzchni na działce rolnej D o 0,01 ha wynikające z dostosowania do powierzchni PEG w ocenie organu odwoławczego nie można potraktować jako niedotrzymanie przez stronę zobowiązania rolnośrodowiskowego i tym samym nie jest zasadne zastosowanie regulacji zawartych § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Organ II instancji przedstawił w uzasadnieniu decyzji szczegółowo wyliczenie kwoty nienależnie pobranych płatności. Na jej kwotę składają się następujące płatności:

Rok 2012- powierzchnia gruntów objęta zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w roku 2012 -2,44 ha;-przyznana płatność do powierzchni 2,44 ha - 3342,80 zł -zwiększenie z tytułu refundacji kosztów transakcyjnych za sporządzenie dokumentacji przyrodniczej

-1000,00 zł razem- 4342,80 zł.

W ocenie organu odwoławczego w świetle artykuł 39 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. wysokość kosztów transakcyjnych stanowi część płatności rolnośrodowiskowej.

Kwota płatności, za którą powinien być dokonany zwrot za wariant 5.1 w roku 2012 = 4342,80 zł x 50%( procent zmniejszenia płatności do wariantu 5.1) = 2171,40 zł.

Rok 2013 - przyznana płatność do powierzchni 2,43 ha - 3027,70 zł. - procent zmniejszenia płatności do wariantu 5.1 (nieprawidłowość w roku 2015 stwierdzono na wszystkich działkach rolnych objętych zobowiązaniem) w roku 2013 - 50%.

Kwota płatności, za którą powinien być dokonany zwrot za wariant 5.1 w roku 2013 = 3027,70 zł x 50% = 1513,85 zł.

Rok 2014 - przyznana płatność do powierzchni 2,43 ha - 3329,10 zł.- procent zmniejszenia płatności do wariantu 5.1 (nieprawidłowość w roku 2015 stwierdzono na wszystkich działkach rolnych objętych zobowiązaniem) w roku 2014 - 50%

Kwota płatności, za którą powinien być dokonany zwrot za wariant 5.1 w roku 2014 = 3329,10 zł x 50% = 1664,55 zł.

Łącznie kwota do zwrotu wynosi 5349,80 zł (2171,40 zł + 1513,85 zł + 1664,55 zł).

Dalej w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy odniósł się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie mają one zastosowania.

W omawianej sprawie płatności wypłacone w dniach [...].01.2013 r., [...].01.2014 r. oraz [...].11.2014 r. na podstawie decyzji kierownika BP ARiMR z dnia [...].01.2013 r., decyzji z dnia [...].12.2013 r. oraz z dnia [...].10.2014 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej nie wynikały z pomyłki ARiMR. Strona uzyskała płatności rolnośrodowiskowe na podstawie w/w decyzji po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym na podstawie wniosków składanych w latach 2012-2014. Zwrot płatności natomiast wynika z uwagi na stwierdzone uchybienia w przestrzeganiu przez stronę odpowiednich wymogów w roku 2015 w ramach realizowanego wariantu 5.1.

W ocenie organu odwoławczego zarzut strony, że postępowanie w sprawie ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności zostało przeprowadzone przez organ bez uprzedniego wszczęcia oraz umożliwienia stronie czynnego udziału w tym postępowaniu nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Korespondencja została skutecznie doręczona w trybie art.43 k.p.a. Co więcej w wyniku toczącego się postępowania odwoławczego przed organem II instancji, pismem z dnia [...].03.2017 r., organ poinformował stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Przedmiotowe pismo zostało odebrane w dniu [...].03.2017 r. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. Według organu poza obowiązkami spoczywającymi na organie wszechstronnego zebrania materiału dowodowego, również na stronie postępowania spoczywa, wynikająca z jej uprawnienia do czynnego udziału w sprawie, powinność przedstawienia i wykazania okoliczność mających przemawiać za słusznością jej wniosku, a strona w żaden sposób nie wykazała woli uczestniczenia w sprawie o ustalenie nienależnie pobranych płatności.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu, iż zaskarżona decyzja została wydana "w sposób nielegalny", wobec braku podstawy dowodowej, a organ nie przeprowadził dodatkowego postępowania dowodowego w postaci opinii biegłego, przesłuchania świadka, organ podkreślił, że dysponował materiałem dowodowym w postaci raportu z czynności kontrolnych nr [...]. Z dokumentu tego wynika, że na wszystkich działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym rolnik nie dochował w 2015 r. wymogu pozostawienia 5-10% powierzchni nieskoszonej, a w przypadku wodniczki 30-50%. Inspektorzy terenowi do wymienionych działek przypisali kod nieprawidłowości N11 – wykoszenie całej działki.

Strona nie złożyła zastrzeżeń do przedmiotowego raportu, ani nie odwołała się od decyzji z dnia [...].06.2016 r. w sprawie przyznania płatności za rok 2015, która określała wagę stwierdzonej nieprawidłowości na poziomie 50% określonej na podstawie raportu z czynności kontrolnych, który ma moc prawną dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 k.p.a.

Co do kolejnego zarzutu, tj. podpisania zaskarżonej decyzji przez osobę, która nie wykazała uprawnień do jej wydania, organ odwoławczy w uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. - zatem w omawianym przypadku Kierownik BP ARiMR w T.

W konkluzji organ stwierdził, że kwota płatności w wysokości 5349,80 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011,którą

należy wpłacić na wskazany rachunek bankowy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji

Z decyzją organu odwoławczego nie zgodziła się skarżąca. Zaskarżając ją w całości do Sądu Administracyjnego, wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji przez organ lub Sąd.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie:

1. art. 10 k.p.a., poprzez pominięcie wskazywanych w odwołaniu wniosków dowodowych i brak wyjaśnienia przedmiotu sprawy przez organ w drodze postępowania dowodowego o wyczerpującym charakterze,

2. art. 6, 7, 8, 9 i 11 k.p.a., poprzez naruszenie naczelnych zasad postępowania ze względu na fakt, że organ wydał zaskarżoną decyzję jako organ II instancji i tym samym pozbawił stronę jednej instancji administracyjnej, bowiem orzekając merytorycznie nie może strona złożyć odwołania,

3. art. 6, 7, 8, 9 .i 11 k.p.a., poprzez naruszenie naczelnych zasad postępowania ze względu na fakt, że organ wydał zaskarżoną decyzję pomimo braku podstawy dowodowej w tym zakresie, tym bardziej, że organ nie przeprowadził opinii biegłego, przesłuchania świadka, przesłuchania strony ani innych czynności dowodowych, a decyzję swoją oparł o czynności dowodowe, prowadzone bez uprzedniego zawiadomienia strony,

4. art., 113 k.p.a. oraz art. 6, 7, 8, 9 i 11 k.p.a., poprzez naruszenie naczelnych zasad postępowania ze względu na fakt, że w uzasadnieniu decyzji wskazuje na różne powierzchnie rzekomo zmniejszonej powierzchni działek pod realizację programu rolnośrodowiskowego, nie wskazując przy tym żadnego dowodu, który potwierdzałby ustalenia organu,

5. art. 7, 77, 80 i 81 k.p.a., poprzez pominięcie słusznego zarzutu odwołania, iż doszło do przeprowadzenia postępowania bez informowania strony o wszczęciu postępowania, bez jego de facto wszczęcia i bez poinformowania strony o przysługujących uprawnieniach, a zwłaszcza przez jego prowadzenie bez podjęcia czynności dowodowych, w tym wizji lokalnej i opinii biegłego,

6. art. 6, 7, 8, 9 i 11 k.p.a., poprzez brak wykazania dowodowego, że zarzucane zmniejszenie powierzchni działki miało miejsce z winy strony,

7. art. 6, 7, 8, 9 i 11 k.p.a poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej, bowiem organ przywołuje różne lata dla odniesienia się do określania powierzchni ograniczonej, w sytuacji gdy powierzchnia ta została powiększona, wydanie decyzji bez przeprowadzenia postępowania dowodowego z poszanowaniem prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu, naruszenia zasady domniemania dobrej wiary, co skutkuje koniecznością zmniejszenia kwot podlegających zwrotowi, nawet gdyby przyjąć tok rozumowania organu za prawidłowy,

8. przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz przepisów rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 i rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 i pozostałych przepisów prawa materialnego, które organ zastosował poprzez błędne uznanie, że przepisy te powinny stanowić podstawę wyliczenia kwoty podlegającej zwrotowi w sytuacji, gdy brak dowodów, by strona popełniła uchybienie skutkujące koniecznością zastosowania instytucji zwrotu.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...].04.2017r. Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji Kierownika Biura Powiatowego i ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu rolnośrodowiskowego w wysokości 5349,80 zł.

W ocenie organu odwoławczego ujawnione w toku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w roku 2015 uchybienia w przestrzeganiu obowiązku zachowania występujących w gospodarstwie rolnym powodują zdaniem organu konieczność zwrotu nienależnie wypłaconych płatności stosownie do art. 35 ust. 4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) NR 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 181 z dnia 20 czerwca 2014 r., s. 48 ze zm.).

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1512), ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy UE; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie przywołanego art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest zbadanie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych oraz ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków w drodze decyzji administracyjnej.

Podkreślenia przy tym wymaga, że postępowanie w tym zakresie jest samodzielnym trybem, w którym następuje określenie zmniejszeń lub nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących ze środków unijnych, także krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie zadań realizowanych z funduszy unijnych. Nienależne pobranie środków ma miejsce wówczas, gdy pomoc zostaje wypłacona, a wnioskodawca (beneficjent) nie realizuje podjętego zobowiązania w całym okresie objętym danym programem (zob. np. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r. II GSK 1449/15, LEX nr 2303956).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że wywiązanie się przez rolnika z obowiązków przyjętych w ramach programu rolnośrodowiskowego ocenić trzeba w całym okresie 5-letniego zobowiązania, a stwierdzenie uchybień w realizacji tego programu oznacza niedotrzymanie zobowiązania i powoduje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności za cały okres ich pobierania. Obowiązek zwrotu płatności rolnośrodowiskowych ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się z obowiązku spełniania warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej w jednym roku nie jest podstawą do uznania, że producent rolny wywiązał się z zobowiązania i może zatrzymać płatność dotyczącą tego roku. Tylko wywiązywanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być oceniane w okresie całego 5 letniego okresu zobowiązania. Wymogi nałożone na stronę w programie rolnośrodowiskowym wiążą stronę przez cały okres trwania zobowiązania (zob. wyrok NSA z dnia 7 marca 2017 r. II GSK 3030/16, LEX nr 2284703). Zasada zwrotu wpłaconej uprzednio płatności zawarta w § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowi gwarancję zachowania przez rolnika wszystkich warunków zobowiązania rolnośrodowiskowego. W ramach programu rolnośrodowiskowego beneficjent jest zobowiązany do przestrzegania zasad związanych z realizacją tego programu w każdym roku tej realizacji. Konsekwencją takiego ukształtowania zobowiązań beneficjenta jest nie tylko nieprzyznanie płatności za dany rok, jeżeli stwierdzono uchybienia w realizacji programu ale także obowiązek zwrotu płatności wcześniej pobranych (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2017 r. II GSK 5397/16 i przywołane tamże orzecznictwo).

Niniejsza sprawa dotyczy zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych przez skarżącą za lata 2012-2014. Powodem wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności było stwierdzenie w 2015 r. w wyniku kontroli na miejscu, uchybienia polegającego na niezachowaniu wymogu pozostawienia 5-10% powierzchni nieskoszonej, a w przypadku wodniczki 30-50% w ramach realizacji wariantu 5.1. Inspektorzy terenowi do zgłoszonych do płatności działek przypisali kod nieprawidłowości N11 – wykoszenie całej działki.

Zgodnie art. 35 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014, odmawia się wnioskowanego wsparcia bądź cofa się je w całości, jeżeli nie spełniono kryteriów kwalifikowalności.

W myśl art. 35 ust. 3 tego aktu, przy podejmowaniu decyzji o kwocie wsparcia podlegającego odmowie lub wycofaniu w wyniku nieprzestrzegania zobowiązań lub innych obowiązków, o których mowa w ust. 2, państwa członkowskie biorą pod uwagę dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności dotyczącej warunków przyznania wsparcia określonych w ust. 2. Dotkliwość niezgodności zależy w szczególności od znaczenia jej konsekwencji, z uwzględnieniem celów, którym miały służyć niespełnione zobowiązania lub obowiązki. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. Trwałość zależy w szczególności od czasu trwania skutków lub możliwości likwidacji tych skutków przy użyciu racjonalnych środków. Powtarzalność zależy od tego, czy stwierdzono wcześniej podobne niezgodności, w ostatnich czterech latach lub w całym okresie programowania 2014-2020, w przypadku tego samego beneficjenta i takiego samego środka lub rodzaju operacji lub - w przypadku okresu programowania 2007-2013 - podobnego środka.

Stosownie zaś do treści art. 35 ust. 4 ww. rozporządzenia Komisji (UE), w przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację.

W orzecznictwie wyrażono pogląd, że konstrukcja przepisu art. 35 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 wskazuje, że należy go odczytywać jako normę o charakterze kompetencyjnym, upoważniającą państwo członkowskie do szczegółowej regulacji przesłanek, czy też przypadków zwrotu płatności rolnośrodowiskowej, która powinna uwzględniać rozmiar, zasięg i trwałość stwierdzonej niezgodności, czyli kryteria zdefiniowane w art. 35 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014. Przepis ten ma charakter ramowy i wymaga uszczegółowienia na gruncie przepisów prawa krajowego.

Kryteria, o jakich mowa w tym przepisie polski prawodawca uwzględnił w ustawie z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173) oraz wydanym - na podstawie upoważnienia zawartego w art. 29 tej ustawy - rozporządzeniu rolnośrodowiskowym ( zob. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2017 r. sygn. II GSK 5050/16, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Rozwinięciem i uszczegółowieniem art. 35 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 są zatem krajowe uregulowania rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a w szczególności przepis § 39 tego rozporządzenia dotyczący odzyskania płatności za lata wcześniejsze w stosunku do roku, w którym wykryto nieprawidłowości. Wyżej wymieniony przepis krajowy, od momentu wydania ostatecznej decyzji o przyznaniu skarżącej płatności za rok 2012, do daty orzekania o zwrocie nienależnie pobranej płatności za ten rok i lata kolejne, ulegał zmianom. W rozpatrywanym przypadku zastosowanie znajduje brzmienie rozporządzenia rolnośrodowiskowego obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania dotyczącego ustalenia skarżącej kwot nienależnie pobranych płatności, co nastąpiło w 2017 r. Zgodnie z § 39 tego aktu, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu (ust. 1).

Zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 1 i 2, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik: 1) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana w ramach danego wariantu; 2) zmniejszył obszar gruntów ornych, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, do powierzchni mniejszej niż powierzchnia, do której została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa w ramach tego pakietu, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach tego pakietu, która odpowiada procentowemu stosunkowi: a) powierzchni stanowiącej różnicę między:– powierzchnią, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskowa, a – powierzchnią stanowiącą różnicę między: – powierzchnią obszaru gruntów ornych, na którym powinien być realizowany ten pakiet, a – powierzchnią obszaru gruntów ornych objętego zmniejszeniem, b) do powierzchni, do której przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskowa.

Stosownie do treści § 39 ust. 2 pkt 2a, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy w ocenie Sądu organy bezpodstawnie uznały za samodzielną podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 35 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014. Wniosek taki płynie z uzasadnienia decyzji, które szczegółowo odnosi się do kryteriów zwrotu płatności rolnośrodowiskowej określonych w art. 35 ust. 3 tego aktu unijnego. Tymczasem jak już wyżej zaznaczono przepisy te nie mogą stanowić samodzielnej podstawy prawnej do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, bowiem mają kompetencyjny charakter. Przepisami określającymi sposób dokonywania oceny wagi stwierdzonej niezgodności, o której mowa w art. 35 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 oraz wyrażoną w procentach wielkość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej w zależności od dokonanej oceny wagi stwierdzonej niezgodności, a także przypadki uznawane za drobną niezgodność, krajowy ustawodawca zawarł w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym i to te przepisy w związku z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 640/2014 powinny stanowić podstawę prawną orzeczenia o zwrocie płatności.

Według organu odwoławczego ujawnione w toku realizacji przez skarżącą zobowiązania rolnośrodowiskowego uchybienia w przestrzeganiu przez stronę wymogów dla Pakietu 5 - ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach NATURA 2000, polegające na wykoszeniu całej działki rolnej, powodują konieczność zwrotu nienależnie wypłaconych płatności, stosownie do ww. art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014. Waga stwierdzonej niezgodności tj. wykoszenie całej powierzchni działki rolnej ustalona na podstawie kryteriów wskazanych w ww. art. 35 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014, została określona w załączniku 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego sankcją na 50% w stosunku do działek rolnych A1, B1, E1 oraz F1 (działek objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym).Dlatego należało zdaniem organu uchybienia stwierdzone w ramach kontroli na miejscu w 2015r. w gospodarstwie skarżącej powodują konieczność zwrotu płatności stosownie do ust.4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014.

Organ odwoławczy za samodzielną podstawę rozstrzygnięcia uznał przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014. Rolą organów jest natomiast prawidłowe zastosowanie przepisów prawa krajowego, które zostały wydane z uwzględnieniem kryteriów wymienionych w przytoczonym akcie unijnym, takich jak dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności dotyczącej warunków przyznania wsparcia. Organ powinien zatem przeanalizować sposób ustalenia wysokości kwoty nienależnie pobranych przez skarżącą płatności rolnośrodowiskowych z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości, pod kątem poszczególnych jednostek redakcyjnych przepisu § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i następnych, pamiętając, że naruszenie jakich dopuściła się strona skarżąca stwierdzone w czasie kontroli na miejscu w roku 2015r. polegały na wykoszeniu działek zamiast pozostawienia części nieskoszonej działki i poczynić głębszą refleksję o zastosowaniu przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, decyzja wydana w tej sprawie narusza art. 35 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 oraz § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Sposób rozstrzygnięcia sprawy przez organ pozostaje w oderwaniu od zasad zwrotu płatności przewidzianych w § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, stanowiącego uszczegółowienie art. 35 aktu unijnego

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ ARiMR winien uwzględnić uwagi zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał za zasadne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, o czym orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.).