Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 48/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 2042
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2020 r. sprawy ze skargi M.N., E.G. i A.D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] października 2019r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. N. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...]

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] listopada 1990 r. K. D. i J. D. zwrócili się do Urzędu Miejskiego w [...] o przyznanie rekompensaty za pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...].

Przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone w trybie uprzednio obowiązujących przepisów przez organ je prowadzący, a akta zostały przekazane według właściwości Wojewodzie [...].

W toku postępowania zebrano m.in. następujący materiał dowodowy:

- postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 2006 r., sygn. akt [...], według którego spadek po J. D. na podstawie ustawy nabyli: jego żona K. D. oraz dzieci, tj.: córki M.N. i E. G. oraz syn A. D.,

- postanowienie Sądu Rejonowego w [...], Wydział [...] Cywilny, z dnia [...] września 2016 r., sygn. akt [...], według którego spadek po K. D. na podstawie ustawy nabyły jej dzieci, tj.: syn A. D. oraz córki M. N. i E. G.,

- uwierzytelniona kopia akt sprawy z powództwa K. D. przeciwko Skarbowi Państwa, o sygn. [...] C [...], toczącej się w Sądzie Okręgowym w [...],

- oświadczenie świadka K. W. z dnia [...] września 2013 r. z podpisem poświadczonym notarialnie,

- oświadczenie świadka A. S. z dnia [...] września 2013 r. z podpisem poświadczonym notarialnie,

- oświadczenie świadka A. S. z dnia [...] grudnia 2017 r., złożone przed organem administracji publicznej,

- oświadczenie świadka W. K. z dnia [...] grudnia 2017 r. złożone przed organem administracji publicznej,

- oświadczenie świadka K. W. z dnia [...] stycznia 2018 r. złożone przed organem administracji publicznej,

- uwierzytelniona kopia karty repatriacyjnej nr [...] wystawionej dla K. D.,

- uwierzytelniona kopia karty repatriacyjnej nr [...] wystawionej dla J. D..

W dniu [...] maja 2018 r. Wojewoda [...] wydał decyzję, nr [...], którą odmówił M. N., E. G. oraz A. D. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. i J. D. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...].

W wyniku wniesionego odwołania przez M. N. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], którą uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W dalszym toku sprawy organ I instancji wystąpił z prośbą o przeprowadzenie kwerendy do Archiwum Państwowego w [...], Archiwum Państwowego w [...], Archiwum Akt Nowych w [...], a także za pośrednictwem Konsulatu Generalnego RP [...] poszukiwał materiału dowodowego w ukraińskich archiwach. W związku z powyższym, do akt sprawy pozyskano dodatkowy materiał dowodowy nadesłany z Archiwum Akt Nowych w [...] oraz z Rady [...] w [...] z Ukrainy.

W dniu [...] lipca 2019 r. Wojewoda [...] wydał decyzję, nr [...], którą odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty M. N., E. G. i A. D.. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że powodem odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty było nie złożenie przez Strony dowodów, które potwierdzałyby, że K. D. i J. D. byli właścicielami nieruchomości położonej w miejscowości [...]. W szczególności Wojewoda [...] nie uznał oświadczeń świadków, jako dowodu na własność K. i J. D.. Ponadto organ I instancji swoje rozstrzygniecie uzasadnił również wątpliwościami, czy właścicielem nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania był W. D..

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła M. N..

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] października 2019r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. N. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto, w uzasadnieniu decyzji powinien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, (art. 107 § 3 k.p.a.).

Zgodnie z art. 6 pkt 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, mogą być w szczególności:

1. urzędowy opis mienia,

2. orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny,

3. dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw,

4. wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego.

Podkreślono, że organ pierwszej instancji uzasadniając zaskarżoną decyzję wskazał, że powodem uniemożliwiającym wydanie decyzji pozytywnej był brak dowodów, które w jednoznaczny sposób potwierdzałyby prawo własności nieruchomości położonej w miejscowości [...] przynależne K. i J. D.. W związku z brakiem dokumentów wymienionych w art. 6 ust 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., Strony zgodnie z art. 6 ust. 5 przedłożyły szereg oświadczeń świadków. Wojewoda [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podczas oceny tych dowodów stwierdził, że oświadczenie K. W. z dnia [...] września 2013 r. z podpisem poświadczonym notarialnie oraz oświadczenie A. S. z dnia [...] września 2013 r. z podpisem poświadczonym notarialnie nie spełniają formalnych wymogów nałożonych przez ustawę "zabużańską". Z kolei oświadczenie K. W. z dnia [...] stycznia 2018 r. pomimo spełnienia wszystkich formalnych obostrzeń nie zostało także przyjęte, ze względu na to, że ww. osoba jest osobą bliską dla pierwotnej Wnioskodawczyni K. D., tj. bratem. Odnośnie ostatnich dwóch oświadczeń A. S. z dnia [...] grudnia 2017 r. i W. K. z dnia [...] grudnia 2017 r. nie zostały one uwzględnione, gdyż na dzień rozpoczęcia II Wojny Światowej W. K. miał 4 lata, a A. S. jeszcze się nie urodziła. Dlatego też z oczywistych powodów wszelka ich wiedza na temat majątków i nieruchomości posiadanych w tym czasie przez ich rodziców, bliskich, sąsiadów lub znajomych musi pochodzić z relacji innych osób. Odnośnie zaś dokumentu uzyskanego z [...] Rady Wsi, Wojewoda [...] także ocenił ww. dowód jako dokument, który nie informuje o prawach własności do pozostawionych nieruchomości, dlatego więc i on nie może stać się podstawą do wydania decyzji pozytywnej.

Podkreślono również, że zeznanie świadka jest zawsze oświadczeniem jego wiedzy o określonych faktach, odtwarzającym te fakty. Przedmiotem zeznania powinny być osobiste, obiektywne spostrzeżenia. Nie można jednak z góry odrzucić zeznań świadków ze słyszenia, którzy relacjonują bezpośrednie spostrzeżenia innych osób. Powinny być one jednak oceniane w kontekście okoliczności danej sprawy oraz pozostałych, zgromadzonych w niej dowodów.

Mając powyższe na względzie Minister uznał za prawidłowe stanowisko Wojewody [...] odnośnie przyjętej oceny materiału dowodowego w postaci oświadczenia K. W. z dnia [...] września 2013 r., oświadczenia A. S. z dnia [...] września 2013 r., a także oświadczenia K. W. z dnia [...] stycznia 2018 r.

Analizując pozostały materiał dowodowy t.j. oświadczenie A. S. z dnia [...] grudnia 2017 r. i W. K. z dnia [...] grudnia 2017 r. oraz dokumenty pozyskane z [...] Rady Wsi, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji także przychylił się do oceny jakiej dokonał Wojewoda [...] wobec ww. dokumentów, w pełni popierając zaprezentowaną przez organ wojewódzki argumentację w powyższym zakresie.

Dodatkowo Minister wskazał, że ww. świadkowie nie widzieli dokumentów związanych ze statutem własnościowym nieruchomości, której dotyczy niniejsze postępowanie, a pomimo tego twierdzili, że jej właścicielami byli K. i J. D.. W chwili wybuchu II Wojny Światowej K. D. miała 11 lat, co wynika z karty repatriacyjnej wystawionej na nią, zaś J. D. miał wówczas 12 lat, co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy świadectwa jego urodzenia.

Poza tym choć oświadczenia A. S. z dnia [...] grudnia 2017 r. i W. K. z dnia [...] grudnia 2017 r., spełniają wszystkie wymagania formalne narzucone ustawą z dnia 8 lipca 2005 roku, to jednakże analiza ww. materiału dowodowego we wzajemnej łączności z pozostałymi dokumentami, tj. aktami sprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym w [...] pod sygnaturą [...], stwarza przypuszczenie, że właścicielem nieruchomości mógł być ojciec J. D. – W. D.. Analizując materiał pozyskany z sądowych akt można stwierdzić, że ww. sąd w prowadzonej sprawie, dotyczącej ustalenia własności pozostawionej nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego państwa polskiego, wezwał strony do przedłożenia postanowienia spadkowego po W. D.. Dlatego też w ocenie organu odwoławczego, takie działanie sądu może wpływać na to, że organy prowadzące sprawę mają uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości wskazania przez świadków właściwego właściciela nieruchomości w [...], co rzutuje na ocenę wiarygodności, precyzyjności i spójności z całością materiału dowodowego znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków.

Odnośnie dokumentów nadesłanych z Ukrainy, nie mogą one być dowodem na potwierdzenie własności pozostawionej nieruchomości, gdyż nie zawierają żadnych informacji mogących potwierdzić ww. prawo. Jedynie mogą być one postrzegane jako dokumenty informujące o strukturze rodzinnej i ewentualnie potwierdzające miejsce zamieszkania tejże rodziny na tamtym terenie.

Ponadto, rozstrzygając niniejszą sprawę Minister Spraw Wewnętrznych

i Administracji wziął pod uwagę, że wnioskodawca wniósł o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez K. i J. D., a nie W. D.. Uwzględniono również, że postępowanie spadkowe po W. D. nie zostało przeprowadzone i nie było też woli jego przeprowadzenia przez Strony. Jednocześnie nawet, gdyby niniejsza sprawa była prowadzona z tytułu pozostawienia nieruchomości na Kresach przez W. D., to nie pozostaje bez znaczenia, że nie spełnił on przesłanki z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., bo jak wynika ze świadectwa jego śmierci nie opuścił on Kresów, gdyż zmarł w 1957 r. na byłym terytorium RP.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2019 r. wnieśli M. N., E. G. i A. D. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2019 r. W uzasadnieniu wskazano, że wszystkie oświadczenia przedłożone do akt sprawy spełniają wymogi dokumentów prywatnych, które powinny być ocenione przez organ, a nie potraktowane wyłącznie jako substytut zeznań świadków.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

W ocenie Sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Sąd podziela ustalenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zawarte w zaskarżonej decyzji oraz podaną w uzasadnieniu tej decyzji analizę prawną.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione na dawnych kresach wschodnich Rzeczypospolitej Polskiej, w świetle przepisów tej ustawy, przysługuje właścicielowi pozostawionych nieruchomości, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu wymienionych przez ustawodawcę enumeratywnie przedwojennych przepisów oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 (w wyniku wypędzenia z tego terytorium lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie wymienionych w ustawie tzw. układów republikańskich; w związku z regulacja granicy wschodniej, na podstawie umowy granicznej pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a ZSRR z 15 lutego 1951 r.; a także na skutek innych okoliczności związanych z wojną), lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić; posiada obywatelstwo polskie (art. 2). W przypadku śmierci właściciela prawo to, w myśl art. 3 ust. 2 ustawy, przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (posiadają obywatelstwo polskie). Niespełnienie natomiast wymogów, o których mowa m.in. w art. 2, stosownie do art. 7 pkt 2 powołanej ustawy obliguje właściwego wojewodę do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Postępowanie w tym przedmiocie wszczynane jest na wniosek strony (art. 5 ust. 1 ustawy), a ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo (por. wyrok NSA z 22.03.2011 r., sygn. akt I OSK 742/10, Lex nr 990282). To ona zatem, zgodnie z art. 6 powołanej ustawy, winna dołączyć do wniosku dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. A więc także dowodów potwierdzających przynależne do nieruchomości prawo.

W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy jej istota sprowadza się do prawidłowej oceny okoliczności, dotyczącej jednoznacznego potwierdzenia przysługiwania prawa własności nieruchomości położonej w miejscowości [...] K. i J. D.. Badając tę zasadniczą okoliczność organy obu instancji uznały, że w sprawie brak jest dowodów , przewidzianych w przepisach ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, które są niezbędne do ustalenia istnienia przesłanek warunkujących potwierdzenie tego prawa.

Minister Spraw Wewnetrznych i Administracji wskazał, że wnioskodawcy nie złożyli stosownych dokumentów w celu potwierdzenia istnienia przesłanek ustawowych prawa do rekompensaty, a te które zostały przedłożone do akt sprawy, nie pozwalają na takie ustalenie. Dokumenty archiwalne nadesłane z Ukrainy do akt sprawy słusznie nie zostały uznane przez organy za dowód na potwierdzenie prawa własności przedmiotowej nieruchomości gdyż nie zawierały w tym zakresie żadnych informacji. Dokumenty te wskazywały na strukture rodzinną i jej zamieszkiwanie na terenie wskazanym we wniosku o potwierdzenie rekompensaty, w tym dokument uzyskany z [...] Rady Wsi należało ocenić jako dokument, który nie zawierał informacji o prawach własności do pozostawionych nieruchomości, tym samym nie mógł on stać się podstawą do wydania decyzji pozytywnej.

Podkreślić ponadto należy, że z treści art. 6 ust.5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wynika, że w przypadku braku dokumentów o których mowa w ust.4 pkt. 1 i 2, dowodami o których mowa w ust.1 pkt.1, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy zamieszkiwali w miejscowości w której znajduje się nieruchomość pozostawiona lub w miejscowości sąsiedniej, nie są osobami bliskimi właścicieli lub ich spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Literalna treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że wskazane oświadczenia powinny być złożone przed notariuszem lub organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej alternatywnie. W ocenie Sądu organy prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy – w tym zeznania świadków. Oświadczenie K. W. z [...] września 2013 r. z podpisem poświadczonym notarialnie oraz oświadczenie A. S. z [...] września 2013 r. z podpisem poświadczonym notarialnie nie spełniają formalnych wymogów nałożonych przez ustawę "zabużańską". K. W. pomimo złożenia kolejnego oświadczenia [...] stycznia 2018 r. nie mógł zostac uznany za świadka w tej sprawie bowiem był osobą osobą dla pierwotnej Wnioskodawczyni K. D., tj. bratem. A. S. również złożyła kolejne oświadczenie z [...] grudnia 2017 r., organy jednak przy ocenie jej oświadczenia słusznie wzięły pod uwagę fakt, że na dzień rozpoczęcia II Wojny Światowej jeszcze się nie urodziła. W. K., który złożył oświadczenie [...] grudnia 2017 r. nie zostało przez organy uwzględnione, gdyż na dzień rozpoczęcia II Wojny Światowej miał 4 lata. Słuszna jest zatem konstatacja organów , że z oczywistych powodów wszelka wiedza ww. świadków na temat majątków i nieruchomości posiadanych w tym czasie przez ich rodziców, bliskich, sąsiadów lub znajomych musi pochodzić z relacji innych osób, a ich przedmiotem powinny być osobiste spostrzeżenia. Tym niemniej nawet oceniając zeznania świadków ze słyszenia należy podkreślić konieczny do wzięcia pod rozwagę kontekst złożónych zeznań oraz odnieść je do pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Trudno zatem uznać jak chcą tego skarżący, że wywołujące zasadnicze wątpliwości oświadczenia miałyby stanowic jedyny w sprawie dowód potwierdzający prawo własności do nieruchomości. Jednocześnie nie sposób pominąć okoliczności, że w chwili wybuchu II Wojny Światowej K. D. miała 11 lat, co wynika z karty repatriacyjnej wystawionej na nią, zaś J. D. miał wówczas 12 lat, co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy świadectwa jego urodzenia. Natomiast wobec dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym w [...] pod sygnaturą [...], słusznie należałoby przypuszczać, że właścicielem nieruchomości mógł być ojciec J. D. – W. D., po którym jednakże brak dowodu na stwierdzenie praw do spadku, do złożenia którego strony przez ww. Sąd były wzywane. Postanowieniem o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia, że K. i J. D. byli właścicielami nieruchomości w miejscowości [...] zakończyło się postepowanie przed ww. Sądem, bowiem nie zostało przedłożóne do akt postanowienie o stwierdzeniu praw do spadku po W. D.. Brak dowodów w postaci dokumentów, brak wyroku ustalającego tytuł własności jednoznacznie budzi uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości wskazania przez świadków właściwego właściciela nieruchomości w [...], ich wiarygodności, precyzyjności i spójności z całością materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy.

Spełnienie warunku bycia właścicielem pozostawionych nieruchomości w dniu 1 września 1939 r. nie budzi wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Warunku tego nie sposób jednocześnie nie dostrzec w treści unormowania art. 2 ustawy, a reguły wykładni funkcjonalnej i systemowej oraz interpretacja tekstu przepisu zapobiegająca niesprawiedliwym i irracjonalnym konsekwencjom, w ocenie Sądu prowadzą do wniosku, że celem ustawy była rekompensata za prawo własności pozostawionych poza obecnymi granicami RP nieruchomości, istniejące w dniu wybuchu II Wojny Światowej. Odmienna wykładnia nie jest w ocenie Sądu do pogodzenia z ratio legis ustawy. Racje ma zatem Minister twierdząc, że zebrane w sprawie dowody nie pozwalają na przyjęcie spełnienia podstawowego warunku –wykazanie tytułu własności w stosunku do przedmiotowej nieruchomości na datę 1 września 1939 r..

Zatem wbrew twierdzeniom skarżących, Minister nie tylko nie naruszył żadnej z zasad procedury administracyjnej ale na skutek złożonego odwołania, zweryfikował

i prawidłowo przeprowadził ocenę zebranych w sprawie dowodów. Sąd jednocześnie wskazuje, że w uzasadnieniach wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podnoszono, że jedną z przesłanek wypełniających wymogi stosowanej w niniejszej sprawie ustawy jest tytuł własności do nieruchomości przysługujący na datę

1 września 1939 r. (vide wyroki NSA sygn. akt I OSK 1057/16 z dnia 9 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2124/12 z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 149/14 z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1038/16 z dnia 9 marca 2018 r.)

Zatem zdaniem Sądu stanowisko obu organów należało uznać za trafne. Na marginesie rozważań należy podnieść, na co wskazał Minister, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do okoliczności, że właścicielem nieruchomości był W. D. - ojciec J., który jednak zmarł [...] września 1957 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie spełniając tym samym przesłanek ustawowych. Nie powinno budzić wątpliwości, że prawo do rekompensaty wiąże się z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego majątku nieruchomego, który w momencie wybuchu II Wojny Światowej był jego własnością. Wynika to wprost z brzmienia art. 2 ustawy zabużańskiej, który stanowi, że "prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości (...)". Innymi słowy prawo do rekompensaty nie jest świadczeniem, które byłoby przyznawane każdemu obywatelowi polskiemu zamieszkującemu dawne kresy wschodnie, ale jedynie tym, którzy poza spełnieniem pozostałych warunków ustawowych, byli właścicielom zlokalizowanych na tych terenach nieruchomości w dacie wybuchu II Wojny Światowej. W uchwale I OPS 11/13 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że biorąc pod uwagę treść umów republikańskich z 1944r., z których wywodzi się dzisiejsze prawo do rekompensaty, należy przyjąć, że podstawowym ich celem było udzielenie pomocy repatriantom, tak by mogli oni zagospodarować się w nowym miejscu, w którym przyjdzie im się osiedlić. Przyznawane świadczenie zawierało pewien element odszkodowania z powodu utraty mienia, ale miał on charakter wtórny w stosunku do elementu socjalnego. Zasadnicze znaczenie miała bowiem konieczność udzielenia repatriantom pomocy. Końcowo stwierdzono w cytowanej uchwale, że prawo do rekompensaty winno zatem wiązać się z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego swojego majątku nieruchomego, stanowiącego w momencie wybuchu II Wojny Światowej jego własność, a który to majątek, w związku z wojną, obywatel polski zmuszony był opuścić. Należy także podkreślić, że obecnie obowiązująca ustawa zabużańska jest kolejnym, "poprawionym" aktem prawnym regulującym uprawnienie do ubiegania się o zadośćuczynienie za mienie nieruchome pozostawione za granicami RP (mienie zabużańskie). Rozwiązania przyjęte w obecnie obowiązującej ustawie zabużańskiej uwzględniają wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 czerwca 2004 r. zapadły w sprawie B. przeciwko Polsce (skarga nr31443/96). Ponadto, regulacje przyjęte w tej ustawie są konsekwencją zakwestionowania niektórych rozwiązań prawnych przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt K 2/04 (OTK-A 2004, nr 11, poz. 17) w poprzednio obowiązującej w tym zakresie ustawie z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami pastwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39). Prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie jest zatem wyrazem realizacji zobowiązań, jakie przyjęło na siebie państwo polskie przeszło 70 lat temu, w układach republikańskich. To zobowiązanie dotyczyło zaś zrekompensowania obywatelom polskim strat w mieniu nieruchomym, poniesionych na skutek przemieszczeń związanych ze zmianą polskiej granicy wschodniej. Zarówno obecnie jak i w aktach uprzednio obowiązujących (opartych na prawie zaliczenia) prawo to nie jest i nie było świadczeniem odszkodowawczym w rozumieniu art. 21 ust. 2 Konstytucji. Prawo do rekompensaty miało charakter sui generis publiczno-prawnej pomocy majątkowej dla obywateli polskich, którzy objęci zostali przemieszczeniem na terytorium państwa polskiego w jego powojennych granicach, zawierającym w sobie jedynie element odszkodowawczy, wyrażający się w powiązaniu kwoty rekompensaty z wartością utraconej nieruchomości. Przy czym, pozbawienie obywateli polskich mieszkających na Kresach Wschodnich własności w związku z ich przesiedleniem w obecne granice państwa, nie zostało dokonane z inicjatywy i na rzecz państwa polskiego, lecz było wynikiem "narzuconych" okoliczności geopolitycznych. Reasumując, zdaniem Sądu, należy zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że przy braku spełnienia przesłanki pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP należało odmówić potwierdzenia prawa do rekompensaty. Tym niemniej podkreślić należy, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. wprowadza ustawowe obowiązki zobowiązujące wnioskodawcę do określonego postępowania. Do takich obowiązków należy dołączenie do wniosku stosownej dokumentacji, na której oparte jest dochodzone uprawnienie, co wynika z art. 6 ustawy(zob. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2015 r., sygn. akt l OSK 1295/13).

W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a organy orzekające w sprawie rzetelnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje, zgodnie z art. 107 §3 k.p.a. – zyskując tym aprobatę Sądu.

Tym samym wszystkie zarzuty skargi należało uznać za niezasadne. Biorąc to wszystko pod uwagę i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm. dalej jako p.p.s.a.) orzekł, jak w sentencji wyroku.