Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 163/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, asesor WSA Jakub Linkowski, Protokolant Elżbieta Granatowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2005 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w L. kwotę 3.873,- (trzy tysiące osiemset siedemdziesiąt trzy) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. o wymierzeniu Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej w L. kary pieniężnej w wysokości 387 245 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 42 sosen o wyszczególnionych obwodach pni wynoszących od 44 do 114 cm rosnących na nieruchomości przy ul. [...] w L. na działkach ewid. 77 i 78.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał na następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Za bezsporne przyjęto, że na zlecenie Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej prowadzona była wycinka drzew na działce przy ul. [...] w L. Spółdzielnia zlecając wykonanie tej czynności powołała się na pisemną informację nr [...] z dnia [...] marca 1999 r. wydaną przez Nadleśniczego Nadleśnictwa J., w której stwierdzono potrzebę wykonania przez właściciela nieruchomości pielęgnacji drzewostanu na tych działkach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z [...] września 2000 r. uchylającej decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] grudnia 1999 r. przesądziło, że w/w "Informacja" miała charakter decyzji administracyjnej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. stwierdzono nieważność decyzji Nadleśniczego Nadleśnictwa J. z [...] marca 1999 r. informującej o potrzebie wykonania przez właściciela działek nr [...] pielęgnacji lasu – na podstawie art. 156§1 pkt 1 kpa wskazując, że działki będące przedmiotem decyzji Nadleśniczego nie były lasem a w myśl przepisów ustawy z 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska – art. 48 ust. 2 usunięcie drzew i krzewów z tego terenu mogło nastąpić tylko za zezwoleniem Prezydenta Miasta L.

Wycinka drzew została stwierdzona przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej w L., teren filmowano i zrobiono zdjęcia. Ustalono także na podstawie wpisów do ewidencji gruntów, że działki nr [...] i [...], na których prowadzona była wycinka są określone jako grunty niezabudowane , na mapie ewidencyjnej miasta oznaczone są symbolem Bp oznaczającym zurbanizowane tereny budowlane. Strona nie występowała o zmianę zapisów z rejestru gruntów. Natomiast w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta L. działki te położone są na terenie przeznaczonym pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne.

Przeprowadzona przez Instytut Badawczy Leśnictwa ekspertyza wskazała, że wiek wszystkich usuniętych drzew przekraczał 5 lat: liczyły 27-75 lat.

Wobec ustalenia, że nieruchomości położone w L, przy ul. [...] nie stanowią gruntów leśnych należało do rosnącego na nim drzewostanu zastosować przepisy ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Usuniecie z tego terenu drzew i krzewów mogło nastąpić tylko za zezwoleniem właściwego organu administracji, którym w tym przypadku był Prezydent Miasta L. Spółdzielnia nie wystąpiła jednak o takie zezwolenie. W myśl art.. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska za naruszenie przez jednostki organizacyjne lub osoby fizyczne wymagań ochrony środowiska polegające na wycięciu drzew i krzewów bez zezwolenia wymierza się karę pieniężną. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska , ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe jeśli przepisy ustawy lub odrębne nie stanowią inaczej. §10 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 1998 r. nakłada karę pieniężną za usuniecie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia w zależności od ich rodzaju, gatunku, odmiany i obwodu pnia, w oparciu o stawki kar pieniężnych określone w załączniku do tego rozporządzenia określającego stawki jednostkowe w zł za 1 cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości ścięcia. Zgodnie z tymi przepisami organ I instancji - Prezydent Miasta L. obliczył wysokość kary pieniężnej.

Odwołanie od tej decyzji wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko – Własnościowa podnosząc, że w chwili dokonywania wycinki drew legitymowała się decyzją administracyjną "Informacja nr [...]" z [...] marca 1999 r. wydana przez Nadleśniczego Nadleśnictwa J. Potwierdzając, że decyzją z dnia [...].12.2003 r. SKO w W. stwierdziło nieważność decyzji z dnia [...].03.1999 r. odwołująca się Spółdzielnia kwestionowała ustalenia organu orzekającego w przedmiocie stwierdzenia nieważności albowiem przedmiotowa nieruchomość była zalesiona a na mapach geodezyjnych była oznaczona jako las. W konsekwencji powyższego zdaniem odwołującej się posiadała ona zezwolenie właściwego organu na dokonanie wycinki drew.

Dodatkowo -powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego- Spółdzielnia podniosła, że nawet gdyby uznać Nadleśnictwo J. za organ niewłaściwy w sprawie wydania zezwolenia na wycinkę drzew to podmiot legitymujący się ostateczną decyzją niewłaściwego organu zezwalającą na wycięcie drzew nie może być obciążony karą pieniężną jeśli zastosował się do tej decyzji.

W odniesieniu do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że brak jest podstaw do polemizowania ze Spółdzielnią w sprawie ustalenia przeznaczenia przedmiotowych działek ponieważ zasadnicze znaczenie w tej kwestii mają zapisy w dokumentach a nie ocena odwołującej się. W rejestrze gruntów przedmiotowe działki nr [...] i [...] stanowią grunt niezabudowany na zurbanizowanych terenach budowlanych, żaden dokument nie potwierdza ich leśnego charakteru, a wystąpienie odwołującej się do Nadleśnictwa J. w sprawie wydania zezwolenia na wycinkę drzew rosnących ma tym terenie należy ocenić jako zmierzające do obejścia prawa. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. stwierdzająca nieważność decyzji z dnia [...].03.1999 r. Nadleśniczego Nadleśnictwa J. - "Informacji" stała się ostateczna dnia [...] lutego 2004 r. wobec nieuwzględnienia wniosku Spółdzielni o ponowne rozpoznanie sprawy i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji a tym samym jako wadliwa została wyeliminowana z obrotu prawnego. W uzasadnieniu tej decyzji organ orzekający jednoznacznie wskazał, że działki o nr ewid. [...] i [...] oznaczone były w rejestrze gruntów jako niezabudowane i mimo, że przynajmniej częściowo porośnięte były sosnami brak było dowodu na jednoczesne zaistnienie przesłanek niezbędnych do uznania ich za las w rozumieniu definicji zamieszczonej w ustawie o lasach.

W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że Spółdzielnia nie posiadała zezwolenia na wycinkę drzew, mimo iż taki obowiązek wynikał z art. 48 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska a zatem obciążono ją karą pieniężną we wskazanej wyżej wysokości w oparciu o przepisy art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska , §10 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar w zw. z art. 3 ust.1 ustawy z 27 lipca 2001 o wprowadzeniu ustawy- Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.

Skargę od powyższej decyzji wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa w L. zarzucając:

- naruszenie art. 110 ust. 1bpkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r poprzez przyjęcie, że Spółdzielnia usunęła przedmiotowe drzewa bez wymaganego zezwolenia;

- naruszenie art. 19 kpa poprzez błędną jego wykładnię;

- naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez nie rozpoznanie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz niepodjęcie wszystkich możliwych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

W uzasadnieniu skargi Spółdzielnia podniosła, że w dacie dokonywania wycinki legitymowała się zezwoleniem na dokonanie tej czynności - "Informacją" z dnia [...].03.1999r.– zakwalifikowaną jako decyzja administracyjna. Sam fakt usunięcia tej decyzji z obiegu nie może stanowić podstawy do twierdzenia, że Spółdzielnia wykonała zabiegi pielęgnacyjne bez wymaganego zezwolenia albowiem w czasie wykonywania tych zabiegów w obrocie pozostawała decyzja z dnia [...].03.1999 r.

W konkluzji Spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, umorzenia postępowania w sprawie i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów

administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. ( art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 153, poz. 1270 ).Kierując się powyższym unormowaniem Sąd ocenił, że skarga prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji choć z innych przyczyn niż w niej wskazanych.

Zaskarżona decyzja jak też utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji została ona wydana na podstawie art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (t.j. Dz.U. z 1994 r. nr 49 poz. 196) , §10 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar ( Dz.U. nr 162 poz. 1138), w zw. z art. 3 ust.1 ustawy z 27 lipca 2001 o wprowadzeniu ustawy- Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.( Dz.U. z 2001 nr 100 poz. 1085). Art. 1 ustawy z dnia 27.07.2001 r. stanowi, że z dniem 1.10.2001 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Do spraw wszczętych przed dniem wejścia jej w życie a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe o ile przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej. ( art. 3). Postępowanie z niniejszej sprawie zostało wszczęte dnia 29 kwietnia 1999 r. i do dnia 1.10.2001 r. nie zostało zakończone ostateczną decyzją, co wskazuje na to, że w postępowaniu mają zastosowanie przepisy dotychczasowej ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.

Art. 4 omawianej ustawy z dnia 27.07.2001 r. stanowi, że przepisy wydane na podstawie ustawy z dnia 31.01.1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska zachowują moc, o ile nie są sprzeczne z ustawą , nie dłużej niż do 30 czerwca 2003 r. z zastrzeżeniem ust. 2a. ( który nie ma zastosowania w nin. sprawie).

Przepisy rozporządzenia z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar stanowiące podstawę orzekania w niniejszej sprawie zostały wydane na podstawie art. 110 ust. 2 i 2a ustawy z dnia 31.01.1980 . Zgodnie zatem z brzmieniem cyt. wyżej art.4 obowiązywały one do 30 czerwca 2003 r.

Po tej dacie – z dniem 1 lipca 2003 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usuwanie drzew lub krzewów.

Powyższe prowadzi do stwierdzenia, że w dacie wydawania decyzji zarówno przez organ I jak i II instancji nie obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22.12.1998 r. a zatem nie mogło ono stanowić podstawy rozstrzygnięcia. Rozporządzenie z dnia 6.05 2003 r. wprowadza zupełnie inne zasady ustalania wysokości kar za usuwanie drzew lub krzewów co niewątpliwie będzie miało wpływ na wysokość wymierzonej kary.

Pozostaje bez znaczenia dla powyższego ustalenia okoliczność, że rozporządzenie z 6.05.2003 r. zostało wydane w wykonaniu ustawy z dnia 16.10.1991 r. o ochronie przyrody nie zaś przepisów ustaw dotyczących ochrony środowiska. Należy wszak podnieść, że ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy- Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw wprowadziła zmiany w ustawie o ochrony przyrody w taki sposób, że "przeniosła" przepisy dotyczące usuwania drzew i krzewów do tej ustawy. Co za tym idzie przepisy wykonawcze regulujące tę kwestie są wydane na podstawie tej właśnie ustawy.

Powyższe okoliczności wskazują, że zaskarżona decyzja oraz decyzja Prezydenta Miasta L. zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

Natomiast nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącej zawarte w skardze.

Prawidłowo organ odwoławczy ustalił, ze Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko-Własnościowa w L. dokonała wycinki drzew bez wymaganego zezwolenia. W dacie wydawania decyzji została wszak wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja z dnia [...].03.1999 r. ( Informacja) albowiem decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. SKO w W. stwierdziło jej nieważność. Stwierdzenie nieważności decyzji odnosi skutek ex tunc a zatem nieważność decyzji istnieje już w dacie orzekania o niej a nie dopiero od tej daty.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela poglądu wyrażonego w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2001 r. (sygn. akt IV S.A. 168/99), zgodnie z którym podmiot legitymujący się ostateczną decyzją zezwalająca na wycięcie drzew nawet jeśli pochodzi ona od organu niewłaściwego nie może być obciążony karą pieniężną za wycięcie drzew bez wymaganego zezwolenia.

Wyeliminowanie wadliwej decyzji z obrotu prawnego zrodziło ten skutek, że wycięcie drzew opisanych w zaskarżonej decyzji nastąpiło bez wymaganego ustawą z dnia 31.01,1980 r. zezwolenia. Taki stan rodzi natomiast obowiązek nałożenia przez organ kary pieniężnej. Nastąpienie – po wydaniu wadliwej decyzji ale w związku z jej wydaniem zdarzeń wywołujących szkodę majątkową daje podmiotowi, który poniósł szkodę uprawnienie do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Do 1.09.2004 r. roszczenia tego rodzaju mogły być realizowane w trybie art. 160 kpa, obecnie kwestie te reguluje art. 417 kc.

Ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. organ orzekający jednoznacznie ustalił, że działki, na których dokonywana była wycinka nie są działkami leśnymi a zatem niecelowe jest odnoszenie się do zarzutów skargi stanowiących polemikę z ustaleniami organu w tym zakresie jak też w zakresie właściwości organu do wydania zezwolenia na wycięcie drzew.

Reasumując – zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie a decyzja podlega uchyleniu z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Mając na względzie powyższe okoliczności – na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 145§1pkt. 1 lit. a, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji. Rozstrzygniecie o kosztach zostało oparte o treść at. 200 wskazanej wyżej ustawy.