Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1320/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze
Powołane przepisy: article: art. 148
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c
journal: Dz.U. 2015 poz 2156
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
Teza: W świetle treści art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2016 r.) w zw. z art. 251 ust. 1 i 2 oraz art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych warunkami powołania w skład komisji konkursowej w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki oświatowej przedstawiciela związku zawodowego działającego w ramach zakładowej organizacji związkowych lub międzyzakładowej organizacji związkowej działającej na obszarze obejmującym szkołę lub placówkę, w której odbywa się konkurs, są przynależność do powyższych organizacji związkowych co najmniej dziesięciu pracowników –  w przypadku zakładowej organizacji związkowej, albo co najmniej jednego pracownika – w przypadku międzyzakładowej organizacji związkowej, zatrudnionych w powyższej szkole lub placówce, oraz przedstawienie pracodawcy (szkole lub placówce) informacji o łącznej liczbie członków organizacji związkowej oraz o liczbie członków zakładowej organizacji związkowej zatrudnionych u danego pracodawcy lub o liczbie członków międzyzakładowej organizacji związkowej zatrudnionych u wszystkich pracodawców objętych zakresem terytorialnym działania tej organizacji.

TEZY

W świetle treści art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2016 r.) w zw. z art. 251 ust. 1 i 2 oraz art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych warunkami powołania w skład komisji konkursowej w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki oświatowej przedstawiciela związku zawodowego działającego w ramach zakładowej organizacji związkowych lub międzyzakładowej organizacji związkowej działającej na obszarze obejmującym szkołę lub placówkę, w której odbywa się konkurs, są przynależność do powyższych organizacji związkowych co najmniej dziesięciu pracowników –  w przypadku zakładowej organizacji związkowej, albo co najmniej jednego pracownika – w przypadku międzyzakładowej organizacji związkowej, zatrudnionych w powyższej szkole lub placówce, oraz przedstawienie pracodawcy (szkole lub placówce) informacji o łącznej liczbie członków organizacji związkowej oraz o liczbie członków zakładowej organizacji związkowej zatrudnionych u danego pracodawcy lub o liczbie członków międzyzakładowej organizacji związkowej zatrudnionych u wszystkich pracodawców objętych zakresem terytorialnym działania tej organizacji.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Gminy Iwonicz Zdrój na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Podkarpackiego z dnia 21 lipca 2016 r. nr P-II.4131.2.133.2016 w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia w sprawie powołania komisji konkursowej I. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze; II. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz strony skarżącej Gminy Iwonicz Zdrój kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] lipca 2016 r. nr

[...] Wojewoda [...] (organ nadzoru), działając na podstawie art. 85, art. 86 i art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (u.s.g.) oraz art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (u.s.o.) stwierdził nieważność Zarządzenia Burmistrza [...] Nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. w sprawie powołania Komisji konkursowej na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół w [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru podał, że w dniu [...] maja 2016 r. Burmistrz Gminy [...] wydał zarządzenie w sprawie powołania Komisji konkursowej na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół w [...]. Jako podstawę prawną zarządzenia Burmistrz wskazał art. 36a ust. 6 w związku z 5c pkt 2 u.s.o., § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 października 2003 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki i trybu pracy komisji konkursowej oraz art. 30 ust. 1 u.s.g. Powyższe zarządzenie wraz wyjaśnieniami Burmistrza zostało przedłożone organowi nadzoru w dniu 29 czerwca 2016r.

Organ nadzoru wskazał, że w toku oceny legalności przedmiotowego zarządzenia, mając na uwadze pismo Przewodniczącego Sekcji Regionalnej Oświaty i Wychowania NSZZ "Solidarność" w [...], zastrzeżenia organu nadzoru wzbudził skład Komisji Konkursowej w świetle art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) u.s.o. Z przedłożonych dokumentów wynika bowiem, że do Komisji konkursowej na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół w [...] Burmistrz jako organ prowadzący powołał tylko jednego przedstawiciela zakładowej organizacji związkowej, tj. przedstawiciela Związku Nauczycielstwa Polskiego. Natomiast do składu komisji konkursowej nie został powołany przedstawiciel związku zawodowego NSZZ "Solidarność" Regionalna Sekcja Oświaty i Wychowania Region [...]w [...]. W złożonych wyjaśnieniach Burmistrz Gminy [...] wskazał, że w Zespole Szkół w [...] nie działa zakładowa organizacja związkowa NSZZ "Solidarność", a związek ten nie złożył informacji, o której mowa w art. 251 ust.2 ustawy o związkach zawodowych (u.z.z.), ani też nie dokonał potrąceń składek z wynagrodzeń pracowników na rzecz ww. związku. Dodatkowo wyjaśnił, że ww. organizacja związkowa NSZZ "Solidarność" obejmuje swoim działaniem inne szkoły na terenie Gminy [...] i ma status międzyzakładowej organizacji związkowej, ponieważ nie posiada swoich członków u pracodawcy objętego konkursem.

Organ nadzoru wskazał, że w art. 36a u.s.o. uregulowano procedurę przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora szkoły, której jednym z etapów jest powołanie komisji konkursowej w celu wyłonienia kandydata. Zgodnie z art. 36a ust. 6 ww. ustawy w celu przeprowadzenia konkursu organ prowadzący szkołę lub placówkę powołuje komisję konkursową w składzie:

1. trzech przedstawicieli organu prowadzącego szkołę lub placówkę;

2. dwóch przedstawicieli organu sprawującego nadzór pedagogiczny;

3. po jednym przedstawicielu:

a) rady pedagogicznej,

b) rady rodziców,

c) zakładowych organizacji związkowych, przy czym przedstawiciel związku zawodowego nie może być zatrudniony w szkole lub placówce, której konkurs dotyczy, z zastrzeżeniem ust. 7.

W przepisach u.s.o. został określony obligatoryjny skład komisji konkursowej do przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora, a zatem w ocenie Wojewody do składu komisji konkursowej Burmistrz Gminy [...] kwestionowanym zarządzeniem powinien powołać - obok innych wymienionych w tym przepisie - również przedstawicieli zakładowych organizacji związkowych stosownie do art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) u.s.o.

Organ nadzoru podał, że w myśl ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, skoro u.s.o. nie zawiera definicji zakładowej organizacji związkowej, w celu wyjaśnienia tego pojęcia należy sięgnąć do przepisów ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, według których zakładowa organizacja związkowa to taka, która zakresem swojego działania obejmuje cały zakład pracy. Zgodnie zaś z art. 34 ust. 1 tej ustawy, uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują również międzyzakładowej organizacji związkowej, która swoim działaniem obejmuje danego pracodawcę. Zdaniem organu nadzoru regulacja powyższa uzasadnia zatem udział w komisji konkursowej również przedstawiciela międzyzakładowej organizacji związkowej, która zakresem swojego działania obejmuje szkołę lub placówkę, której konkurs dotyczy, niezależnie od tego, czy pracownicy zatrudnieni w danej szkole są członkami tego związku. Zgodnie z art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) u.s.o., istotne jest także, aby do komisji został powołany przedstawiciel organizacji związkowej obejmującej obszarem swego działania teren danej szkoły, który nie jest zatrudniony w tej szkole. Stanowisko takie potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2008 r. (I OSK 736/08) jednoznacznie stwierdzając, że do składu komisji powinien być powołany przedstawiciel organizacji związkowej obejmującej swym działaniem daną szkołę (placówkę), w której konkurs się odbywa.

Organ nadzoru wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest również pogląd, iż z art. 36 ust. 6 pkt 3 lit. c) u.s.o. wynika, że w komisji konkursowej winni znaleźć się przedstawiciele wszystkich organizacji związkowych, których obszar działania obejmuje placówkę, w której przeprowadzany jest konkurs, nawet jeśli członkowie tej organizacji nie są zatrudnieni w tej placówce (wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2008 r. I OSK 736/08, wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 stycznia 2008 r. III SA/Lu 493/07, wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 grudnia 2007 r., III SA/Lu 516/07, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 listopada 2015 r. II SA/Bd 857/15).

Ponadto zdaniem organu nadzoru, udział organizacji związkowych w procedurze konkursowej wynika z istoty i celu działalności tych organizacji. W myśl art. 1 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, związki zawodowe są dobrowolnymi i samorządnymi organizacjami ludzi pracy, powołanymi do reprezentowania ich praw, interesów zawodowych i socjalnych. Obszar ich działania wynika w szczególności z art. 7 tej ustawy, który stanowi, iż w zakresie praw i interesów zbiorowych, związki zawodowe reprezentują wszystkich pracowników, niezależnie od ich przynależności związkowej. W świetle powyższych regulacji nie sposób ograniczyć udziału przedstawicieli zakładowych organizacji związkowych w komisji konkursowej tylko do tych organizacji związkowych, które działają na terenie szkoły, bądź też takich, do których przynależą pracownicy reprezentujący wszystkie grupy zawodowe występujące u danego pracodawcy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 736/08).

W świetle powyższego, powołanie komisji konkursowej z pominięciem w jej składzie przedstawiciela związku zawodowego NSZZ "Solidarność" - jak to miało miejsce w opisywanej sprawie - stanowiło zdaniem organu nadzoru istotne naruszenie art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) u.s.o. Burmistrz Gminy [...] przy wydawaniu zaskarżonego zarządzenia dokonał błędnej wykładni wskazanego przepisu. Zdaniem organu nie ulega najmniejszej wątpliwości, że podmiotem odpowiedzialnym za prawidłowy skład komisji konkursowej jest organ prowadzący szkołę, którego obowiązkiem jest zapewnienie, w tym przypadku międzyzakładowej organizacji związkowej, prawa udziału w składzie komisji konkursowej jej przedstawiciela. Natomiast wyniki głosowania członków komisji konkursowej w sprawie wyłonienia dyrektora szkoły są bez znaczenia, w sytuacji, gdy powołanie tej komisji przez Burmistrza Gminy nastąpiło z istotnym naruszeniem prawa.

Organ nadzoru podał, że wobec wagi wskazanego wyżej naruszenia, stwierdzenie nieważności zarządzenia, w opisanym stanie faktycznym i prawnym, jest całkowicie uzasadnione i konieczne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Gmina [...] reprezentowana przez Burmistrza wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego.

Zdaniem skarżącej, zaskarżone rozstrzygniecie wydane zostało z naruszeniem art. 91 ust. 1 u.s.g. poprzez przyjęcie, że Zarządzenie Nr [...] Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] maja 2016 r. w sprawie powołania Komisji konkursowej na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół w [...] jest sprzeczne z prawem, w związku z naruszeniem:

– art. 36a ust. 6 pkt. 3 lit. c) u.s.o. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że przedstawiciel związku, który nie obejmuje swoim zasięgiem działania szkoły, w której przeprowadzany jest konkurs na dyrektora szkoły jest uprawniony do delegowania swojego członka do komisji konkursowej;

– art. 34 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że status zakładowej organizacji związkowej w rozumieniu art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) posiada międzyzakładowa organizacja związkowa NSZZ "Solidarność", która swoim zasięgiem nie obejmuje danej szkoły i nie posiada tam członków.

W uzasadnieniu skargi Gmina podniosła, że u.s.o. określa w art. 36a ust. 6 zamknięty katalog przedstawicieli uprawnionych do udziału w pracach Komisji Konkursowej. Dotyczy to także przedstawicieli związków zawodowych, gdzie ustawodawca w art. 36a ust. 6 pkt. 3 lit. c) postanowił, że w skład komisji konkursowej wchodzi po jednym przedstawicielu zakładowej organizacji związkowej. Ponieważ ustawa o systemie oświaty nie definiuje pojęcia zakładowej organizacji związkowej, to należy posłużyć się w tym zakresie przepisami ustawy o związkach zawodowych. Stosownie zaś do treści art. 251 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują organizacji zrzeszającej co najmniej 10 członków będących:

1. pracownikami lub osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą u pracodawcy objętego działaniem tej organizacji albo

2. funkcjonariuszami, o których mowa w art. 2 ust. 6, pełniącymi służbę w jednostce objętej działaniem tej organizacji.

Ponadto w myśl art. 251 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych, organizacja, o której mowa w ust. 1, przedstawia co kwartał - według stanu na ostatni dzień kwartału - w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po tym kwartale, pracodawcy albo dowódcy jednostki, o której mowa w ust. 1 pkt 2, informację o łącznej liczbie członków tej organizacji, w tym o liczbie członków, o których mowa w ust. 1.

Skarżąca podniosła, że w Zespole Szkół w [...] nie działa zakładowa organizacja związkowa NSZZ "Solidarność". Związek Zawodowy NSZZ "Solidarność" nie złożył informacji, o której mowa w art. 251 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych, ani też nie dokonywano potrąceń składek z wynagrodzenia pracowników na rzecz ww. związku. Organizacja ta działa na terenie Gminy [...] w innych szkołach, jednakże nie działa w ww. Szkole, ani też nie posiadała żadnego członka związku. Stąd jej reprezentant w składzie Komisji konkursowej nie reprezentowałby ani interesów indywidualnych ani zbiorowych pracowników tej szkoły.

Zdaniem skarżącej, mając na uwadze treść art. 34 ustawy o związkach zawodowych, w myśl którego przepisy art. 251 tej ustawy stosuje się do międzyzakładowej organizacji związkowej obejmującej swoim działaniem pracodawcę, należało przyjąć, że międzyzakładowa organizacja związkowa posiada status zakładowej organizacji związkowej u każdego pracodawcy, którego ta organizacja obejmuje swoim zasięgiem i posiada tam członków. W tej sytuacji należało rozważyć, czy międzyzakładowa organizacja związkowa NSZZ "Solidarność" ma status zakładowej organizacji związkowej, jeżeli nie działa u pracodawcy objętego konkursem i nie posiada swoich członków w danej szkole.

Odnosząc się do definicji "pracodawcy" Gmina wskazała, że pracodawcą dla pracowników danej szkoły i Dyrektora jest ta szkoła, a nie gmina lub inna placówka szkolna w danej gminie. Przez sam bowiem fakt powierzenia stanowiska kierowniczego w szkole lub placówce jednostka samorządu terytorialnego nie staje się pracodawcą dyrektora. Ten ostatni jest bowiem pracownikiem szkoły lub placówki, którą kieruje. Wobec powyższego uznać należało, że międzyzakładowa organizacja związkowa NSZZ "Solidarność", obejmująca zakresem swojego działania inne szkoły w gminie, nie posiada statusu zakładowej organizacji związkowej w szkole, w której nie posiada swoich członków. Zdaniem skarżącej, międzyzakładowa organizacja związkowa, która nie obejmuje swoim zasięgiem danej szkoły i nie posiada członków w danej szkole nie stanowi zakładowej organizacji związkowej w rozumieniu art. 251 ustawy o związkach zawodowych w związku z art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) ustawy o systemie oświaty.

Odnosząc się do orzecznictwa powołanego przez Wojewodę [...] w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego skarżąca podniosła, że powołane tam orzeczenia wyraźnie wskazują, że dotyczą organizacji związkowej, która swoim zasięgiem obejmuje daną placówkę, nawet gdyby nie miała w niej członków. Na tle takiego stanowiska, zdaniem skarżącej rodzi się pytanie, kiedy międzyzakładowa organizacja związkowa ma prawo wypowiadać się w przypadku, gdy nie obejmuje zakresem swojego działania danej szkoły. Przepisy prawa nie dostarczają tutaj żadnych przykładów, chyba że dotyczy to zakresu spraw, co do których wypowiada się organizacja posiadająca status organizacji reprezentatywnej w rozumieniu Kodeksu pracy. Co do zasady, w indywidualnych sprawach związek reprezentuje swoich członków lub osoby, które zwróciły się o taką pomoc. Natomiast w interesie wszystkich pracowników działa wtedy, kiedy konkretny przepis takie działanie nakazuje. W opisywanej sprawie przepis art. 36a ust. 6 pkt. 3 lit. c) takiego wskazania nie daje. Co więcej, ustawodawca wyraźnie podkreśla, że dotyczy to tylko zakładowej organizacji związkowej, czyli organizacji, która działa w danej szkole. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ nadzoru stwierdzając nieważność zarządzenia organu prowadzącego szkołę (organu wykonawczego gminy) o powołaniu komisji konkursowej w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora zespołu szkół naruszył przepisy art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) u.s.o., art. 251 ust. 1 i 2 i art. 34 ust. 1 i 2 u.z.z. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym. Tym samym ocena prawna organu nadzoru uznająca, że organ prowadzący szkołę naruszył w sposób istotny prawo w poddanym weryfikacji nadzorczej zarządzeniu, okazała się wadliwa i jako naruszająca prawo podlegała sądowoadministracyjnemu sankcjonowaniu na podstawie art. 148 p.p.s.a.

Istota sporu pomiędzy organem nadzoru oraz organem prowadzącym szkołę sprowadza się do odpowiedzi: z jednej strony – na pytanie, czy i w jakim zakresie przedstawiciele zakładowych (międzyzakładowych) organizacji związkowych niedziałających w szkole (zespole szkół), w której przeprowadzany jest konkurs na stanowisko dyrektora szkoły, mogą i powinni być zostać powołani w skład komisji konkursowej, z drugiej zaś – na pytanie, czy i w jaki sposób organ prowadzący szkołę ma uzyskiwać i aktualizować informacje o objęciu szkoły zakresem działania organizacji związkowych oraz o liczbie ich członków, która warunkuje uzyskanie statusu zakładowej lub ponadzakładowej organizacji związkowej.

Formułując odpowiedzi na powyższe pytania należy uwzględnić określone przesłanki.

Po pierwsze, zgodnie z treścią art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) u.s.o. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zakwestionowanego zarządzenia ([...] maja 2016 r.), z zastrzeżeniem art. 36a ust. 7 u.s.o., w skład komisji konkursowej powołuje się po jednym przedstawicielu zakładowych organizacji związkowych, przy czym przedstawiciel związku zawodowego nie może być zatrudniony w szkole lub placówce, której konkurs dotyczy. Warto jednak wskazać, że z dniem 1 września 2016 r., to jest z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 23 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 1010), przepis art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) otrzymał nowe brzmienie stanowiąc, że w skład komisji konkursowej powołuje się po jednym przedstawicielu zakładowych organizacji związkowych będących jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego albo jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych wchodzących w skład organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego, zrzeszających nauczycieli, przy czym przedstawiciel ten nie może być zatrudniony w szkole lub placówce, której konkurs dotyczy. Powyższa nowelizacja po pierwsze ograniczyła prawo zakładowych organizacji związkowych do udziału w komisji konkursowej, przyznając to prawo jedynie tzw. reprezentatywnym organizacjom związkowym, po drugie zaś – wyraźnie ograniczyła zakres podmiotowy uprawnionych organizacji związkowych jedynie do związków zawodowych nauczycieli. Stanowi to wyraz określonej tendencji legislacyjnej ustawodawcy.

Na tle art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) u.s.o., w wersji obowiązującej w dniu 31 maja 2016 r., w praktyce stosowania prawa powstały wątpliwości co do obowiązku powołania w skład komisji konkursowej przedstawicieli wszystkich organizacji związkowych, których obszar działania obejmuje szkołę lub placówkę, w której przeprowadzany jest konkurs, nawet jeśli członkowie tych organizacji nie są zatrudnieni w tej szkole lub placówce.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle powyższych problemów wyrażono pogląd, że z przepisu art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) ustawy o systemie oświaty wynika, że w komisji konkursowej winni znaleźć się przedstawiciele wszystkich organizacji związkowych, których działanie obejmuje placówkę, w której przeprowadzany jest konkurs, nawet jeśli członkowie tych organizacji nie są zatrudnieni w tej placówce (zob. przede wszystkim wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2008 r., I OSK 736/08; wyrok WSA w Kielcach z dnia 6 listopada 2013 r., II SA/Ke 701/13; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 listopada 2015 r., II SA/Bd 857/15). W uzasadnieniach wyroków należących do powyższej linii orzeczniczej powołano się na argumenty wynikające przede wszystkim z przepisów ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (m.in. z art. 1 ust. 1 i art. 7 tej ustawy) oraz z przepisów innych ustaw regulujących postępowania konkursowe w instytucjach publicznych (np. z przepisu art. 16 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej). Z drugiej jednak strony aktualnie można zauważyć zmianę linii orzeczniczej, która akcentuje, że nie sposób dokonywać wykładni pojęcia zakładowej organizacji związkowej z art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) u.s.o. bez uwzględnienia treści art. 251 ust. 1 i 2 i art. 34 ust. 1 i 2 u.z.z. oraz wynikającego z tych przepisów kryterium liczby członków zakładowej oraz ponadzakładowej organizacji związkowej (por. np. wyrok NSA z dnia 27 października 2015 r., I OSK 1426/15; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 9 marca 2016 r., II SA/Bd 58/16).

Po drugie – w nawiązaniu do wyżej wskazanej, nowej linii orzeczniczej – należy przyjąć, że pojęcie zakładowej z art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) u.s.o. musi być rozumiane zgodnie z jego legalną definicją i cechami konstytutywnymi określonymi w przepisach art. 251 ust. 1 i 2 i art. 34 ust. 1 i 2 u.z.z. Ze wskazanych wyżej przepisów ustawy o związkach zawodowych wynika expressis verbis, że status zakładowej organizacji związkowej oraz międzyzakładowej organizacji związkowej może zostać powiązany jedynie z tymi jednostkami organizacyjnymi związków zawodowych, które działają u danego pracodawcy i zrzeszają co najmniej 10 członków będących pracownikami (osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą lub funkcjonariuszami pełniącymi służbę w jednostce) tego właśnie pracodawcy albo – jeśli chodzi o międzyzakładową organizację związkową – które działają u danego pracodawcy objętego zakresem terytorialnym działania tej organizacji, jeśli co najmniej jeden pracownik (nakładca lub funkcjonariusz) tego pracodawcy jest członkiem tej organizacji związkowej, a u wszystkich pracodawców objętych zakresem działania międzyzakładowej organizacji związkowej liczba członków organizacji związkowej wynosi co najmniej 10. Taki sposób wykładni wynika już z językowej treści przepisów art. 251 ust. 1 i art. 34 ust. 1 i 2 u.z.z., które zestawione ze sobą i odczytywane w łączności tworzą komplementarną całość. Jeśli bowiem warunkiem uznania danej organizacji związkowej za zakładową organizację związkową jest zatrudnienie u danego pracodawcy co najmniej 10 członków tej organizacji, a w odniesieniu do międzyzakładowej organizacji związkowej powyższe kryterium ilościowe podlega jedynie złagodzeniu poprzez wymóg, aby liczba co najmniej 10 członków została osiągnięta nie u jednego (jak w przypadku zakładowej organizacji związkowej) pracodawcy, lecz u wszystkich pracodawców objętych zakresem działania tej organizacji (zob. art. 34 ust. 2 u.z.z.), to nie powinno budzić wątpliwości, że międzyzakładowa organizacja związkowa zachowuje swój status jedynie u tego pracodawcy, u którego jest zatrudniony co najmniej jeden członek tej organizacji. W sytuacji, gdy u danego pracodawcy (np. szkole) nie jest zatrudniony choćby jeden członek międzyzakładowej organizacji związkowej, tego rodzaju organizacja nie posiada u tego pracodawcy takiego statusu, a zatem nie może korzystać z uprawnień przewidzianych w przepisach prawa dla tego rodzaju organizacji związkowej. Tym samym również wyniki wykładni systemowej przemawiają za poglądem o powiązaniu statusu zakładowej lub międzyzakładowej organizacji związkowej z zatrudnieniem u określonego pracodawcy lub określonych pracodawców członków tych organizacji. Bez tego elementu konstruowanie swoistej (autonomicznej) definicji zakładowej lub międzyzakładowej organizacji związkowej, oderwanej od wymogu zatrudnienia członka lub członków tej organizacji (zakładowej lub międzyzakładowej) u danego pracodawcy nie znajduje uzasadnienia.

Odnosząc powyższe uwagi do organizacji związkowej NSZZ "Solidarność" Regionalna Sekcja Oświaty i Wychowania Region [....] w [...], która – jak wynika z ustaleń organu nadzoru – nie posiadała członków w zespole szkół, w którym zarządzono przeprowadzenie konkursu, należy uznać, że organizacja ta nie miała w momencie powołania komisji konkursowej nie tylko statusu zakładowej organizacji związkowej, lecz także – poprzez odpowiednie stosowanie art. 251 ust. 1 i na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 u.z.z. – statusu międzyzakładowej organizacji związkowej. Brak powołania przedstawiciela tej organizacji przez organ prowadzący szkołę nie naruszył zatem przepisu art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) u.s.o.

Po trzecie, należy uznać, że z treści art. 251 ust. 2 w zw. z art. 34 ust. 2 u.z.z. wynika wyraźny obowiązek zakładowej lub międzyzakładowej organizacji związkowej do przedstawiania pracodawcy kwartalnej informacji o łącznej liczbie członków tej organizacji (w tym o liczbie członków zrzeszonych u danego pracodawcy). Oznacza to, że pracodawca (co odnosi się także do szkoły lub zespołu szkół) nie ma obowiązku samodzielnego wyszukiwania lub aktualizowania informacji o działaniu u niego zakładowej lub międzyzakładowej organizacji związkowej oraz o liczbie ich członków. Obowiązek ten nie obciąża także organu prowadzącego szkołę, który bazuje w tym zakresie na danych dostarczonych przez pracodawcę szkolnego. W interesie zatem zakładowej lub międzyzakładowej organizacji związkowej jest dopełnienie ustawowego obowiązku informacyjnego względem pracodawcy lub pracodawców (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2015 r., I OSK 1426/15).

Po czwarte, odnosząc się do argumentu, że w systemie prawnym obowiązują przepisy, z których wyraźnie wynika, że w składzie komisji konkursowej powołanej w celu wyłonienia kandydata na stanowisko kierownicze w danej instytucji publicznej (np. w instytucji kultury lub publicznym podmiocie leczniczym) mają znaleźć się przedstawiciele związków zawodowych zatrudnionych w tej instytucji, trzeba zwrócić uwagę, że tego rodzaju regulacje nie mają znaczenia ogólnosystemowego i nie mogą wyłączać bazowej definicji zakładowej (międzyzakładowej) organizacji związkowej z ustawy o związkach zawodowych, a ponadto ich treść stanowi właśnie potwierdzenie zasady, że w warunkiem uczestnictwa przedstawiciela zakładowej organizacji związkowej w komisji konkursowej jest działanie tej organizacji w tej instytucji. Można nawet interpretować tego rodzaju zastrzeżenie (zakładowa organizacja związkowa działająca w danej instytucji lub podmiocie) jako przejaw zawężenia zastosowania ogólnej definicji z przepisów art. 251 ust. 1 i art. 34 ust. 1 i 2 u.z.z., skoro prawodawca wymaga, aby zakładowa organizacja działała jedynie u pracodawcy przeprowadzającego konkurs. Jeśli bowiem członkiem komisji konkursowej ma być jedynie przedstawiciel zakładowej organizacji związkowej działającej u pracodawcy konkursowego, to znaczy, że ta właśnie zakładowa organizacja musi spełniać minimalne kryterium ilościowe 10 członków, bez możliwości uwzględnienia w ramach tego kryterium członków tzw. międzyzakładowej organizacji związkowej (art. 34 ust. 1 i 2 u.z.z.). Nie można również nie zauważyć, że przepisy konkursowe wynikające z innych aktów (np. z art. 16 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej lub § 10 pkt 2 lit. d) rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 lutego 2012 r. w sprawie sposobu przeprowadzania konkursu na niektóre stanowiska kierownicze w podmiocie leczniczym niebędącym przedsiębiorcą) muszą być odczytywane z uwzględnieniem całokształtu danej regulacji (np. art. 16 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 25 października 1991 r. odwołuje się do pojęcia zakładowej organizacji związkowej reprezentatywnej w rozumieniu art. 24125a Kodeksu pracy).

Podsumowując dotychczasowe uwagi, należy przyjąć, że w świetle treści art. 36a ust. 6 pkt 3 lit. c) ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2016 r.) w zw. z art. 251 ust. 1 i 2 oraz art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych warunkami powołania w skład komisji konkursowej w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki oświatowej przedstawiciela związku zawodowego działającego w ramach zakładowej organizacji związkowych lub międzyzakładowej organizacji związkowej działającej na obszarze obejmującym szkołę lub placówkę, w której odbywa się konkurs, są przynależność do powyższych organizacji związkowych co najmniej dziesięciu pracowników – w przypadku zakładowej organizacji związkowej, albo co najmniej jednego pracownika – w przypadku międzyzakładowej organizacji związkowej, zatrudnionych w powyższej szkole lub placówce, oraz przedstawienie pracodawcy (szkole lub placówce) informacji o łącznej liczbie członków organizacji związkowej oraz o liczbie członków zakładowej organizacji związkowej zatrudnionych u danego pracodawcy lub o liczbie członków międzyzakładowej organizacji związkowej zatrudnionych u wszystkich pracodawców objętych zakresem terytorialnym działania tej organizacji.

Mając na względzie powyższe argumenty, wobec stwierdzenia, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze narusza prawo, Sąd orzekł o jego uchyleniu na podstawie art. 148 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.