Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1855/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik (spr.) Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. G. M. Spółki z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 2 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 908/12 w sprawie ze skargi B. G. M. Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji automatu do gier o niskich wygranych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od syndyka masy upadłości B. G. M. Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej w B. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. (dalej: WSA w B., Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 2 lipca 2013 r. oddalił skargę B G M Sp. z o.o. w B. (dalej: Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. (dalej: Dyrektor IC) z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych.

Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Dyrektor IC w B. decyzją z dnia [...] września 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Ł (dalej: Naczelnik UC) z 22 czerwca 2011 r. wydaną w przedmiocie cofnięcia Spółce rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Skarżąca Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję do WSA w B., żądając jej uchylenia w całości.

Dyrektor IC decyzją z dnia [....] grudnia 2011 r. uchylił w trybie autokontroli decyzję własną z dnia 13 września 2011 r. oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Naczelnika UC z dnia [...] czerwca 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Wydanie tej decyzji skutkowało umorzeniem przez WSA w B. w dniu 10 stycznia 2012 r. (sygn. akt II SA/Bk 822/11) postępowania ze skargi na decyzję Dyrektora IC z dnia 13 września 2011 r.

Na decyzję wydaną w trybie autokontroli skarżąca Spółka wniosła skargę do WSA w B., który wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 124/12 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji zauważył, że organ uwzględniając skargę w trybie autokontroli jest zobowiązany każdorazowo zawrzeć w decyzji rozstrzygnięcie w przedmiocie tego, czy działanie organu miało miejsce bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa oraz

powinien uzasadnić rozstrzygnięcie w zakresie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zgodnie z zasadami płynącymi z treści art. 210 § 4 O.p.

Dyrektor IC decyzją z dnia [...] października 2012 r. uchylił w trybie autokontroli własną decyzję z dnia 13 września 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika UC z dnia 22 czerwca 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Podstawą wydania przedmiotowej decyzji było stwierdzenie, że w związku ze zmianą interpretacji przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, także z nowelizacją ustawy o grach hazardowych, zaszła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego w niniejszej sprawie o badania sprawdzające jednostki badającej, po uzyskaniu których będzie możliwe merytoryczne rozpoznanie sprawy. W związku z powyższym organ orzekł, że organ nie działał bez podstawy prawnej ani też z rażącym naruszeniem prawa.

Od powyższej decyzji skargę do WSA w B. wniosła Spółka.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

WSA w B. oddalił skargę. W ocenie Sądu i instancji organ w pełni zastosował się do wytycznych Sądu zawartych w wyroku o sygn. akt II SA/Bk 124/12. W treści decyzji zawarł bowiem wymagane przez art. 54 § 3 p.p.s.a. rozstrzygnięcie w zakresie, czy działanie organu miało miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa, w ten sposób, że nie stwierdził działania organu bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Organ może stwierdzić, że działanie organu miało miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa, ale też może stwierdzić, że działanie organu takiego charakteru nie miało. Rodzaj rozstrzygnięcia zależy zaś od charakteru uchybień występujących w sprawie.

Za niezasadny Sąd uznał zarzut skargi dotyczący braku wskazania w decyzji wydanej w ramach autokontroli, czy organ uwzględnił skargę strony w całości. W uzasadnieniu decyzji z dnia 2 października 2012 r. organ w całości zaakceptował potrzebę przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (zarzuty 2-9 skargi) oraz przyznał rację skarżącemu w zakresie zarzutu 1 skargi (naruszenie prawa materialnego).

Zdaniem Sądu I instancji organ uzasadnił również rozstrzygnięcie w zakresie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zgodnie z zasadami płynącymi z art. 210 § 4 O.p. Trafnie też organ wskazał, że warunkiem skorzystania z uprawnienia z art. 54 § 3 p.p.s.a. jest uwzględnienie skargi w całości, a więc uznanie za uzasadnione zarówno zarzutów, jak i wniosków skargi. Nie jest więc tak, jak twierdzi Spółka, że organ tylko wskazał prawidłowe reguły do zastosowania cytowanego przepisu, bowiem w ocenie Sądu, również praktycznie je zastosował.

Zdaniem Sądu, postępowanie przed organem zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Spółka złożyła skargę kasacyjną. Wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi Spółka zarzuciła naruszenie:

- przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151, art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 54 ust. 3 p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora IC, w sytuacji gdy została ona wydana z naruszeniem art. 54 ust. 3 p.p.s.a., tj. bez wskazania, czy działania organu miały miejsce bez podstawy prawnej, czy też miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz bez wskazania, czy organ uwzględnił skargę strony w całości;

- przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 54 ust. 3 tej ustawy poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy organ przy jej wydaniu nie zastosował się do wskazówek WSA w B. zawartych w prawomocnym wyroku tego Sądu z dnia 7 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 124/12, w przedmiocie wskazania, czy działanie organu, tj. uwzględnienie skargi skarżącej z dnia 17 października 2011 r. na decyzję z dnia 13 września 2011 r. w trybie autokontroli miało miejsce bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IC wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W sprawie będącej przedmiotem skargi kasacyjnej nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania z art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem zaistniały podstawy do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna Spółki oparta została na naruszeniu przepisów postępowania, a więc na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W takim przypadku skuteczne zbudowanie zarzutu kasacyjnego wymaga nie tylko wskazania naruszonych przez Sąd I instancji przepisów procesowych, ale uzasadnienia tego naruszenia, w szczególności wykazania jego istotnego wpływu na rozstrzygnięcie, bo tylko w takim przypadku można przyjąć, że naruszenie przepisów postępowania powinno skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej. Nadto wskazać trzeba, że skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi, a więc musi podnosić naruszenie przepisów procesowych dokonane przez Sąd I instancji, bo w postępowaniu kasacyjnym ocenie podlega sposób kontroli dokonanej przez Sąd I instancji. Wreszcie zauważyć trzeba, że skarga kasacyjna jest środkiem prawnym sformalizowanym i profesjonalnym, dlatego na stronie skarżącej ciąży obowiązek wypełnienia prawem określonych wymagań, jakim powinna ona odpowiadać.

Skarga kasacyjna Spółki nie realizuje tych warunków, przez to ogranicza możliwość dokonania kontroli skarżonego wyroku, bo Sąd II instancji może przyjąć tylko takie kierunki jego weryfikacji, które zostały przez judykaturę uznane za możliwe i dopuszczalne (zob. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1).

Bez wątpienia te wady odnoszące się do warstwy formalnej skargi kasacyjnej nie dają podstaw do jej odrzucenia, ale ograniczają konieczność odniesienia się do przedstawionych zarzutów tylko do przepisów, które strona wskazała w podstawie zarzutu i w uzasadnieniu wywiodła istotę tego naruszenia oraz określiła jego wpływ na rozstrzygnięcie.

Biorąc pod uwagę te okoliczności, Sąd II instancji stwierdza, że merytorycznie może odnieść się tylko do podnoszonego w skardze naruszenia art. 151, art. 153 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a., przy czym należy zauważyć, że skarga zarzuca naruszenie art. 54 ust. 3 p.p.s.a., a taki przepis w ogóle nie istnieje. Sąd II instancji przyjmuje, że jest to pomyłka, jednak profesjonalizm tego środka prawnego powinien prowadzić do poprawnego powoływania kwestionowanych przepisów.

Tak zbudowany zarzut nie ma usprawiedliwionych podstaw. Spółka uzasadniając zarzut twierdzi, że organ orzekając w ramach autokontroli, zatem uwzględniając skargę na własną decyzję, orzekł wadliwie w tym zakresie, w którym uznał, że organ nie działał bez podstawy prawnej ani z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie akceptacja tego poglądu przez Sąd I instancji skutkuje koniecznością uznania, że wyrok wydany został z naruszeniem treści art. 54 § 3 p.p.s.a., a oddalenie skargi w takiej sytuacji było działaniem niezgodnym z treścią art. 151 p.p.s.a., zwłaszcza że w tym zakresie organ był zobowiązany na podstawie art. 153 p.p.s.a. do orzekania zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Sądu I instancji z dnia 7 sierpnia 2012 r., II SA/Bk 124/12.

Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. W ocenie NSA z treści art. 54 § 3 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Konsekwencją tak ukształtowanej treści przepisu jest płynący z niego nakaz rozstrzygnięcia, czy działanie organu miało cechę bezczynności, przewlekłości albo było podjęte bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Oczywiście takie orzeczenie o działaniu organu jest możliwe tylko wtedy, gdy to działanie miało cechę określoną w przepisie. Jeżeli takie nie było, to warunek poprawnego zastosowania art. 54 § 3 p.p.s.a. jest spełniony także wtedy, gdy orzeczono, że działanie nie miało charakteru, na który wskazuje przepis. Zatem w tym zakresie pogląd Sądu I instancji jest trafny, w związku z tym skarga kasacyjna nie mogła być skuteczna.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.