Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1190/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 186 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 31
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 95 pkt 4, art. 96 ust. 1 i 97 ust. 7
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk Sędziowie: WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi B. K., A. W., I. W., P. W., K. P., B. K. i U. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących B. K., A. W., I. W., P. W., . P., B. K. i U. S. solidarnie kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania B. K., K. P., B. K., U. S., A. W., I. W. i P. W., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [....] września 2013 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) do nieruchomości położonej w W. przy ul. [....], oznaczonej jako część tabeli wsi [...] pod nr [...], dla której urządzono księgę hipoteczną [...] hip. nr [...] dawny [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił I. W., B. K., A. W. I. W., P. W, K. P., B. K., U. S., H. K., D. D., E. S., A. G. i P. D. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni [...] m2 położonego w W. przy ul. [...] stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].

W uzasadnieniu ww. decyzji Prezydent wskazał, iż nieruchomość położona w W. przy ul.[...], stanowiąca część nieruchomości oznaczonej jako tabela likwidacyjna wsi [...] od nr [...] (dla której urządzono księgę hipoteczną [..] hip. nr [...] dawny [...]) objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej zwanym "dekretem".

Z dniem 21 listopada 1945 r. tj. z dniem wejścia w życie dekretu, grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie, z chwilą likwidacji gmin, na własność Skarbu Państwa. Objęcie przedmiotowego gruntu przez gminę nastąpiło w dniu 25 listopada 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 27 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy. W związku z tym termin składania wniosków o przyznanie prawa własności czasowej na podstawie art. 7 dekretu mijał w dniu 25 maja 1949 r. Zgodnie ze świadectwem Urzędu Hipotecznego przy Sądzie Grodzkim w W. Nr [...] według stanu na dzień 30 września 1943 r. jako właściciele przedmiotowej nieruchomości zapisani byli I. W., M. W., K. W., E. W., R. W., E. W., wszyscy niepodzielnie. Aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1944 r. rep. [...] ww. współwłaściciele sprzedali [...] niepodzielną część nieruchomości zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...] (hip.[...] dawny [...] pierwotny [...]) J. D.

Organ wskazał, iż jak wynika z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, w dniu 11 lutego 1949 r. został złożony przez E. W., R. W. oraz K. W. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości [...]. Następnie Prezydium Rady Narodowej w m.st. W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] listopada 1957 r. odmówiło R. W., E. W., E. W., M. W., K. W. i W. W. przyznania prawa własności czasowej do ww. gruntu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 1999 r. nr [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a w związku z art. 7 ust. 2 dekretu stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1957 r. i z tego powodu wniosek z dnia 11 lutego 1949 r. złożony w trybie art. 7 ust. 2 dekretu podlega ponownemu rozpoznaniu.

Organ ustalił, że postępowanie dotyczy fragmentu nieruchomości hip. nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] będącej własnością Skarbu Państwa we władaniu Ambasady Republiki [...]. Organ wskazał, że art. 7 ust. 2 dekretu, jako jedyne kryterium przyznania prawa użytkowania wieczystego (d. własności czasowej) przyjmuje brak sprzeczności w dotychczasowym korzystaniu z gruntu przez właściciela z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowy. Ww. fragment gruntu położony przy ul. [...] nie jest objęty aktualnie żadnym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Natomiast w obowiązującym studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego m.st. Warszawy (Uchwała nr [...] Rady m.st. Warszawy z dnia [...] października 2006 r.) nieruchomość położona przy ul. [...] stanowiąca część działki ewidencyjnej nr [...] znajduje się w strefie oznaczonej symbolem [...]- tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej.

Mając na uwadze powyższe ustalenia organ uznał, że sposób korzystania z części gruntu dawnej nieruchomości hip. [...] przez dawnego właściciela można pogodzić z przeznaczeniem gruntu w planach zagospodarowania przestrzennego, a tym samym teren położony przy ul. [...] spełnia warunki określone w art. 7 ust. 2 dekretu.

Prezydent [...] zauważył jednak, że na przedmiotowej działce nr [...] z obrębu [...] posadowiony jest budynek stanowiący część kompleksu mieszkalnego Ambasady [...], który nie spełnia przesłanek wynikających z art. 5 dekretu, a ponadto został on wybudowany z przekroczeniem dawnych granic przedmiotowej nieruchomości. Organ podkreślił, że przepisy dekretu nie regulują sytuacji prawnej budynków wybudowanych po dniu 21 listopada 1945 roku na gruntach objętych dekretem. Do sytuacji takiej mają zatem zastosowanie ogólne przepisy dotyczące oddawania w użytkowanie wieczyste przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego nieruchomości gruntowych zabudowanych. W myśl art. 31 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 691 ze zm.) – dalej jako u.g.n. - oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej zabudowanej następuje z równoczesną sprzedażą położonych na tej nieruchomości budynków i innych urządzeń. Jest to przepis o charakterze bezwzględnie obowiązującym, co potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych. Budynki sprzedawane muszą jednak w całości znajdować się na gruncie oddawanym w użytkowanie wieczyste, a w przypadku gdy wykraczają poza granice tego gruntu musi istnieć możliwość wydzielenia z takich budynków samodzielnego obiektu budowlanego w granicach mającego powstać prawa użytkowania wieczystego.

Organ pierwszej instancji wskazał również, że w § 210 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 ze zm.) znalazł się zapis, że części budynku wydzielone ścianami oddzielenia przeciwpożarowego w pionie - od fundamentu do przykrycia dachu - mogą być traktowane jako odrębne budynki, zaś w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 roku w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. Nr 268 poz. 2663) stwierdzono, że jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powoduje także podział budynku, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu. W budynkach, w których nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębnie wykorzystywane części, które mają własne wejścia i są wyposażone w odrębne instalacje. Brak takich ścian w części budynku znajdującej się na gruncie, który ma zostać oddany w użytkowanie wieczyste powoduje niemożność dokonania podziału budynku, a w konsekwencji niemożność ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu pod tą częścią budynku.

W ocenie Prezydenta [...] taka sytuacja występuje w przedmiotowej sprawie, bowiem w budynku posadowionym na przedmiotowym gruncie w miejscu przecinania ich przez granice przedmiotowej nieruchomości nie ma pełnych ścian oddzielenia przeciwpożarowego, o których mowa w ww. przepisach, w tym rozporządzeniach z dnia 12 kwietnia 2002 r. i z dnia 7 grudnia 2004 r.

Prezydent [...] uznał, iż decyzja ustanawiająca prawo użytkowania wieczystego na przedmiotowej nieruchomości byłaby decyzją niewykonalną, a zatem obarczoną wadą nieważności wymienioną w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ podkreślił, że pogląd taki znajduje potwierdzenie w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2009 roku, nr [...], a skarga na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2009 r. sygn. I SA/Wa 476/09.

W konkluzji Prezydent [...] stwierdził, że brak jest możliwości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu oznaczonego w ewidencji jako część działki nr [...] obręb [...] na rzecz spadkobierców dawnych współwłaścicieli hipotecznych i decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] odmówił tym spadkobiercom przyznania prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 7 dekretu.

Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody [...] wnieśli B. K., K. P., B. K., U. S., A. W., I. W. i P. W. zarzucając decyzji organu I instancji naruszenie art. 7 dekretu poprzez jego niezastosowanie do ustalonego stanu sprawy oraz art. 7 kpa poprzez wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia[...] września 2013 r. nr [...].

W uzasadnieniu ww. decyzji Wojewoda zauważył, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Przepis ten wyznacza kryteria, spełnienie których nakłada na organ rozpatrujący wniosek byłych właścicieli nieruchomości obowiązek wydania decyzji przyznającej prawo użytkowania wieczystego. W ocenie organu odwoławczego Prezydent [...] prawidłowo ustalił spełnienie przez wnioskodawcę pierwszej z wymaganych przesłanek, a więc złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę z zachowaniem terminu do zgłoszenia żądania w omawianym przedmiocie. Wojewoda uznał ponadto, że Prezydent [...] prawidłowo ocenił możliwość pogodzenia korzystania z gruntu przedmiotowej nieruchomości z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego [...] obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji dla terenu przedmiotowej nieruchomości. Odnosząc się natomiast do kwestii przeznaczenia gruntu przedmiotowej nieruchomości w dacie rozpatrywania wniosku pod budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne i ewentualnej możliwości korzystania z gruntu przez spadkobierców dawnych właścicieli w myśl art. 7 ust. 2 dekretu, Wojewoda wskazał, że w niniejszej sprawie nie byłoby wykluczone pogodzenie korzystania z nieruchomości objętej wnioskiem dekretowym przez te osoby.

Organ odwoławczy zauważył ponadto, że Prezydent [...] jako główną i jedyną przyczynę odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego spadkobiercom dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości podał fakt niewypełnienia warunków technicznych, jakim zgodnie z przepisami prawa winien odpowiadać budynek posadowiony na nieruchomości, będącej przedmiotem oddania go w użytkowanie wieczyste spadkobiercom dawnego właściciela. Z informacji z ewidencji gruntów i budynków z dnia [...] listopada 2011 r., przesłanej organowi I instancji przez Delegaturę Biura [...] Urzędu [...] w Dzielnicy [...] przy piśme z dnia 24 listopada 2010 r., wynika, że na działce nr [...] wchodzącej w skład dawnej nieruchomości hipotecznej oznaczonej jako część tabeli wsi [...] pod nr [...] znajduje się budynek, którego właścicielem jest Skarb Państwa, a władającym Ambasada Republiki [...]. Potwierdza to treść notatki służbowej z dnia [...] października 2010 r. oraz dołączona do niej dokumentacja fotograficzna.

Organ odwoławczy zauważył, że w przedmiotowej sprawie nieruchomość przejęta w trybie dekretu została zabudowana przez inne podmioty niż były właściciel gruntu. Rozstrzygnięcie musi łączyć się wówczas, zgodnie z zasadą superficies solo cedit (art. 47 § 1 w związku z art. 48 k.c.), z koniecznością przeniesienia własności naniesień (budynków). W ocenie organu drugiej instancji słuszne jest stanowisko Prezydenta [...], że przepisy dekretu nie regulują sytuacji prawnej budynków wybudowanych po dniu 21 listopada 1945 r. na gruntach przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 1 dekretu. Zgodnie zaś z art. 31 u.g.n. oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej zabudowanej następuje z równoczesną sprzedażą położonych na tej nieruchomości budynków i innych urządzeń. Jeśli zaś budynek położony na gruncie oddawanym w użytkowanie wieczyste nie jest w całości posadowiony na nim, należy zbadać, czy zachodzi możliwość wydzielenia tego budynku tak, by zarówno użytkownik wieczysty gruntu jak i właściciel budynku mogli z nich korzystać w granicach przysługujących im praw, a budynek spełniał swe funkcje. O możliwości podziału nieruchomości budynkowej w ww. warunkach stanowią przepisy u.g.n. Zgodnie z art. 93 ust. 3b u.g.n., jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powoduje także podział budynku, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu. W budynkach, w których nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębnie wykorzystywane części.

Wojewoda [...] podzielił stanowisko Prezydenta, że budynek posadowiony na działce nr [...], stanowiącej teren dawnej nieruchomości oznaczonej jako część tabeli wsi C. pod nr [...] (dla której urządzono księgę hipoteczną [..] hip. nr [...]) nie może podlegać podziałowi wzdłuż ścian oddzielenia przeciwpożarowego. W jego ocenie wydzielenie płaszczyzn, o których mowa w cytowanym przepisie jest niemożliwe, bowiem w budynku posadowionym na gruncie w miejscu przecinania ścian budynku przez granice nieruchomości nie ma pełnych ścian oddzielenia przeciwpożarowego, określonych w poprzedzających akapitach. Zdaniem organu, odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w całości do nieruchomości objętej dekretem może nastąpić z powodu niemożności wydzielenia działki wywłaszczonej spowodowanej tym, że podział nie mógłby nastąpić wzdłuż ścian pionowych obiektu ale w przypadkowych miejscach.

Przy tym, jak stwierdził Wojewoda, organ wydający decyzję na podstawie art. 7 ust. 2 ww. dekretu w stosunku do nieruchomości zabudowanej jest zobligowany do zastosowania art. 93 ust. 3 b u.g.n. W ocenie Wojewody [...], powołany przepis w przypadku niemożności wydzielenia budynku po ścianach pionowych stanowi przesłankę do wydania decyzji odmownej. Przyjęcie odmiennej argumentacji powodowałoby, że organ nie mógłby w istocie wydać poprawnej decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Konsekwencją bowiem pominięcia art. 93 ust. 3 b u.g.n. musiałoby być orzeczenie o oddaniu spadkobiercom dawnych właścicieli nieruchomości o powierzchni większej niż wywłaszczona bądź przyjęcie, że nieruchomość podlega zwrotowi według granic z daty jej przejęcia dekretem o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy bez względu na usytuowanie budynku na gruncie i położenie w nim ścian pionowych. Wojewoda [...] zauważył, że co prawda konstrukcja przepisów dekretu nie przewidywała orzekania o własności budynku, a w decyzji dotyczącej przyznania prawa użytkowania wieczystego, wydawanej na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu nie orzeka się wprost o przeniesieniu własności budynku, bowiem właściwą drogą w tym względzie jest droga cywilnoprawna. Stąd też dwustopniowy tryb regulacji w tych sprawach: najpierw decyzja administracyjna, a następnie umowa cywilnoprawna. Jednakże, wydanie decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu zabudowanego, z niemożliwością dokonania podziału znajdującego się na nim budynku zgodnie z regulującymi tryb tego podziału przepisami u.g.n. naraża organ administracji na zarzut wydania decyzji niewykonalnej.

Na decyzję Wojewody [...] B. K., K. P., B. K., U. S., A. W., I. W. i P. W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości.

Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucili naruszenie:

- art. 7 dekretu poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prowadzące do bezzasadnej odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego,

- art. 95 ust. 4 u.g.n. poprzez jego nie zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego sprawy,

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia bez zgromadzenia niezbędnego w tym celu materiału dowodowego,

- naruszenie szeroko pojętych zasad ogólnych postępowania administracyjnego to jest zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej, zasady zaufania obywateli do władzy publicznej;

- rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami logicznego myślenia i doświadczenia życiowego

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że organ nie rozważył czy decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] września 2013 r. nie naruszyła ich praw poprzez pozbawienie ich realizacji uprawnienia co do gruntu, który nie jest zajęty ww. zabudowaniami i który mógłby zostać wydzielony z działki nr [...] w celu jego oddania na rzecz następców prawnych byłych właścicieli nieruchomości. Skarżący wskazali, że pomimo zabudowania budynkami mieszkalnymi kompleksu Ambasady Republiki [...] niewielkiej części gruntu można wydzielić z nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...] z obrębu [...] pochodzącej z dawnej nieruchomości hip. [...] przestrzeń grunt, który może zostać oddany na ich rzecz w użytkowanie wieczyste. W ich ocenie, w tym zakresie organ powinien zastosować art. 95 ust. 4 u.g.n.

Skarżący podnieśli również, że zabudowania znajdujące się na działce o nr [...] wchodzącej w skład dawnej nieruchomości należącej do ich poprzedników prawnych skarżących zajmują tylko jej niewielki fragment. W konsekwencji, po geodezyjnym wydzieleniu obszaru zajętego zabudowaniem pozostanie obszar wchodzący w skład działki nr [...] i pochodzący z tabeli likwidacyjnej nr [...], co do którego brak jest przeszkód do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na ich rzecz. Grunt ten bowiem nie został w sposób trwały zadysponowany na rzecz innego podmiotu, jest wolny od faktycznej zabudowy i może zostać samodzielnie wykorzystany przez skarżących zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem skarżących, nie ma zatem żadnego racjonalnego powodu, aby z uwagi na niewielki fragment zabudowania budynkiem gruntu co do którego posiadają zasadne roszczenia odmówiono im realizacji ich prawa co do pozostałego obszaru.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji stwierdzając, że w skardze nie wskazano na żadne nowe okoliczności wpływające na sposób rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Mając na względzie powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja, jak też decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. z naruszeniem art. 95 pkt 4 w związku z art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn.: Dz. U. Nr 102, poz. 651 ze zm.).

Na wstępie wskazać trzeba, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią art. art. 31 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Z uzasadnienia zaś zaskarżonych decyzji wynika, iż wyłączną podstawą odmowy uwzględnienia wniosku dekretowego było niespełnianie przez nieruchomość objętą wnioskiem dekretowym przesłanek umożliwiających jej podział określonych w art. 93 ust. 3b ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zgodnie z powołanym przepisem, jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powoduje także podział budynku, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu. Zaś w budynkach, w których nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębnie wykorzystywane części. warunków technicznych, jakim zgodnie z przepisami prawa winien odpowiadać budynek posadowiony na nieruchomości, będącej przedmiotem oddania go w użytkowanie wieczyste spadkobiercom dawnego właściciela.

Powołując się na dyspozycję powyższej normy organy wskazały, iż w niniejszej sprawie nie jest możliwy podział budynku posadowionego na działce nr [...] stanowiącej teren dawnej nieruchomości objętej wnioskiem dekretowym, bowiem w przedmiotowym budynku w miejscu przecinania jego ścian przez granice nieruchomości nie ma pełnych ścian oddzielenia przeciwpożarowego określonych w powołanym art. 93 ust. 3b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zatem, w ocenie organów, podział nie mógłby nastąpić wzdłuż ścian pionowych obiektu posadowionego na gruncie, ale w przypadkowych miejscach.

Z powyższego wynika, iż badając przesłanki umożliwiające podział przedmiotowej nieruchomości organy skoncentrowały się wyłącznie na badaniu przesłanek określonych w art. 93 ust. 3b, to jest możliwości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do całej powierzchni gruntu objętego dawnym wnioskiem dekretowym, a stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...], który to grunt jest w części zabudowany budynkiem mieszkalnym. Organy nie badały natomiast czy możliwe jest w niniejszej sprawie ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w stosunku do tej części gruntu objętego wnioskiem dekretowym, która nie jest zabudowana, po jej ewentualnym wydzieleniu z działki ewidencyjnej nr [...] - o co konsekwentnie w toku niniejszego postępowania wnioskowali skarżący. W ocenie Sądu, niedokonanie takiej oceny przez organy w przedmiotowym postępowaniu stanowi naruszenie art. 95 pkt 4 w związku z art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wskazać trzeba, iż postępowanie w sprawie podziałów nieruchomości unormowane zostało w Dziale III, Rozdziale 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 92 – 100). Stosownie do art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu, niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż roszczeniami wskazanymi w powołanym przepisie są również roszczenia do części nieruchomości wynikające z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

W ocenie składu orzekającego, art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi przepis szczególny w stosunku do zasad podziału nieruchomości unormowanych w art. 92 – 94 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Rozpoznając zatem wniosek dekretowy organ miał obowiązek, w trybie art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dokonać oceny czy możliwy jest podział nieruchomości objętej wnioskiem dekretowym w celu realizacji roszczeń wynikających z art. 7 ust. 2 dekretu. Podkreślić przy tym trzeba, iż zgodnie z art. 97 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, postępowanie w przedmiocie podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami może być wszczęte z urzędu. W ocenie składu orzekającego, dopiero stosowne orzeczenie wydane na podstawie art. 95 pkt 4 w związku z art. 96 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami pozwoliłoby organowi dokonać całościowej oceny przedmiotowej sprawy i stwierdzić czy możliwe jest uwzględnienie wniosku dekretowego poprzez ewentualne ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w stosunku do części (niezabudowanej) nieruchomości objętej ww. wnioskiem.

Zważywszy na powyższe, w ocenie Sądu, przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenia art. 95 pkt 4 w związku z art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami i z tych powodów decyzje organów obu instancji musiały ulec uchyleniu.

Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy, zainicjowanej wniesieniem wniosku z dnia 11 lutego 1949 r., rzeczą organu będzie uwzględnienie przedstawionych powyżej zapatrywań prawnych Sądu.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.