Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1019/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński, , Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Sędzia WSA Andrzej Siwek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2020 r. sprawy ze skargi K. S. i B. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów za bezzasadne oddala skargę


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2020 r., Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud."), po rozpatrzeniu zażalenia K. i B. S. reprezentowanych przez radcę prawnego P.K., na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie G. (dalej: "PINB") Nr [...] z [...] stycznia 2020 r., uznające za bezzasadne zarzuty złożone przez Gminę Miasto M. i K. i B. S. w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego celem wyegzekwowania obowiązku nałożonego decyzją organu powiatowego Nr [...] z [...] stycznia 2019 r., nakazującą współwłaścicielom (Gminie Miasta M., K. S., B. S. oraz Z. P.) opróżnienie budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w M., umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz o zakazie użytkowania i zabezpieczenie budynku przed dostępem osób trzecich - utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Uzasadniając postanowienie [...]WINB wyjaśnił, że w związku z niewykonaniem przez Gminę Miasta M. oraz ww. osoby fizyczne obowiązku wskazanego w ww. decyzji, PINB na podstawie ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), przeprowadził postępowanie mające na celu wyegzekwowanie obowiązku.W dniach 26 lipca 2019 r. i 7 sierpnia 2019 r. PINB wystawił upomnienia, wzywające zobowiązanych do wykonania obowiązku nałożonego ww. decyzją, a [...] grudnia 2019 r. wystawił tytuły wykonawcze Nr [...], które doręczono zobowiązanym, co spowodowało wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Pismem z 19 grudnia 2019 r. K. i B. S., zaś pismem z 20 grudnia 2019 r. Gmina M., wnieśli zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej, w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1, 5, 6, 7, 8 u.p.e.a.

Postanowieniem Nr [...] z [...] stycznia 2020 r., PINB uznał przedstawione zarzuty za bezzasadne; zażalenie na to postanowienie wnieśli K. i B. S. reprezentowani przez radcę prawnego P. K.

Zdaniem [...]WINB zaskarżone postanowienie było prawidłowe, a zarzuty zawarte w zażaleniu były niezasadne.

Organ przytoczył treść art. 33 § 1 pkt. 1 – 10 u.p.e.a. i stwierdził, że K. i B. S. w piśmie z 19 grudnia 2019 r. wskazali, że wnoszą zarzuty w sprawie w oparciu o art. 33 § 1 u.p.e.a., powołując się na wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, brak uprzedniego doręczenia upomnienia, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Skuteczne wniesienie zarzutów przez zobowiązanych spowodowało wszczęcie postępowanie w sprawie. Zakres takiego postępowania zależy przede wszystkim od zakresu zarzutów, bowiem to na wnoszącym zarzut spoczywa obowiązek wskazania, która z okoliczności określonych u art. 33 § 1 u.p.e.a. stanowi podstawę środka prawnego.

Zarzut powinien spełniać wymogi formalne wynikające z art. 63 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych zarzutów. Obowiązek wskazania, na której z okoliczności wymienionych w art. 33 u.p.e.a. zobowiązany opiera swój zarzut, spoczywa na zobowiązanym. Wniesienie zarzutów z innych przyczyn, nżez ww. przepisu pozbawia organ egzekucyjny uprawnień do ich rozpatrzenia.

W ocenie [...]WINB, organ powiatowy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, w sposób niebudzący wątpliwości odparł powołane przez zobowiązanego zarzuty i wykazał ich bezzasadność.

Decyzja PINB, nakazująca opróżnienie budynku, jest ostateczna, wobec czego podlega wykonaniu w całości. Decyzją Nr [...] z [...] marca 2019 r. [...]WINB utrzymał w mocy ww. decyzję organu powiatowego. W niniejszej sprawie nie zapadło żadne rozstrzygnięcie sądowe lub administracyjne, skutkujące wycofaniem z obrotu prawnego egzekwowanej decyzji ostatecznej. Wobec powyższego, nie nastąpiła sytuacja pozbawiająca cech wykonalności obowiązku nałożonego decyzją.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Nie znaczy to jednak, że organ nadrzędny jest zwolniony od badania dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji pod względem formalnym. Organ przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 lutego 1998 r., sygn. akt IV SA 2081/97, zgodnie z którym organ właściwy doprowadzenia egzekucji administracyjnej nie jest władny uchylać, zmieniać bądź w inny sposób weryfikować decyzji administracyjnej, która w przypadku uzyskania statusu decyzji ostatecznej podlega przymusowemu wykonaniu.Dopóki w obiegu prawnym znajduje się ostateczna decyzja Nr [...], to organ egzekucyjny ma obowiązek podejmowania czynności, celem jej wyegzekwowania.

Decyzji ostatecznej służy domniemanie legalności, jest ona ważna i powinna być wykonana. Natomiast adresat decyzji, który odmawia jej wykonywania, czyni to na własne ryzyko.

Wobec niewykonania obowiązku, PINB był zobowiązany do wszczęcia i prowadzenia postępowania celem wyegzekwowania od zobowiązanych nałożonego obowiązku.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów, [...]WINB podzielił stanowisko PINB, że analiza akt sprawy oraz treść pisma skarżących z dnia 19 grudnia 2019 r. nie wykazała okoliczności, uzasadniającej wniesienie zarzutów w oparciu o art. 33 § 1 pkt. 1, 6, 7 i 8 u.p.e.a.

Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub przez doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Wykonanie obowiązku powinno zostać stwierdzone przez organ egzekucyjny, a umorzenie, przedawnienie lub wygaśnięcie obowiązku powinno wynikać z urzędowego lub sądowego rozstrzygnięcia, bądź zapisu prawnego, czego skarżący nie wykazali w ramach niniejszego postępowania. Jedynie całkowite wykonanie obowiązków określonych w decyzji stanowi podstawę do odstąpienia od czynności egzekucyjnych.

Egzekwowany obowiązek jest obowiązkiem istniejącym. Wobec powyższego, PINB prawidłowo podjął czynności egzekucyjne, celem wyegzekwowania obowiązku nałożonego ostateczną decyzją Nr [...]. Zarzut w tym zakresie jest niezasadny.

PINB słusznie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że w omawianej sprawie nie zachodzi przesłanka niedopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Jak wynika z orzecznictwa, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, o której mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. W omawianej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. Kwestia podnoszona przez skarżących w piśmie z 19 grudnia 2019 r. oraz w zażaleniu, że budynek jest w dobrym stanie technicznym nie stanowi o niedopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a jedynie podważa zasadność decyzji organu powiatowego w zakresie nałożonego obowiązku, nie wyczerpuje więc przesłanki, o której mowa.

Zarzut braku doręczenia skarżącym upomnienia również jest niezasadny. Z akt sprawy wynika, że w [...] lipca 2019 r. PINB wystawił upomnienie Nr [...], które zostało skutecznie doręczone skarżącym 2 sierpnia 2019 r. (podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru). Czynność upomnienia, zgodnie z dyspozycją art. 15 § 1 u.p.e.a. następuje po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku. Wobec powyższego, stanowisko PINB w tym zakresie było zasadne i ma oparcie w zebranym materiale dowodowym. Powołując się na orzecznictwo, [...]WINB wyjaśnił, że celem instytucji upomnienia przedegzekucyjnego, uregulowanej w art. 15 u.p.e.a., jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. W tym kontekście samo zagrożenie egzekucją, stanowiące istotę treści upomnienia, ma doprowadzić zobowiązanego do wykonania obowiązku.

Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego również był niezasadny. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sposób precyzyjny wskazują, jakie środki organ egzekucyjny może zastosować w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym. Takim środkiem nie jest nakaz opróżnienia budynku. Nakaz nałożony decyzją PINB wynika natomiast z przepisów Prawa budowlanego i nie został zakwalifikowany, jako środek egzekucyjny. Zastosowanie środka egzekucyjnego do obowiązków o charakterze niepieniężnym następuje w drodze uprzednio wydanego postanowienia wskazującego rodzaj środka, z jednoczesnym uwzględnieniem zasad ogólnych określonych w ustawie. Organ przytoczył treść art. 1a pkt 12b u.p.e.a. i wyjaśnił, że organ egzekucyjny (po wystawieniu tytułu wykonawczego) nie wydał postanowienia o zastosowaniu któregokolwiek środka egzekucyjnego w stosunku do zobowiązanych, co zostało w sposób właściwy przedstawione w uzasadnieniu postanowienia PINB.

W zażaleniu nie wskazano żadnych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zakwestionowania stanowiska organu powiatowego odnośnie uznania zarzutów za bezzasadne.

Argumenty przedstawione przez skarżących w zażaleniu nie wnoszą do sprawy istotnych elementów i w świetle obowiązujących przepisów nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia organu I instancji. W ocenie [...]WINB, organowi I instancji nie można zarzucić obrazy przepisów prawa materialnego, jak też procesowego, które mogłyby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie sprawy; dokonał on oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. z 2015 r., poz. 525) Wojewoda może, w drodze decyzji administracyjnej, wstrzymać egzekucję administracyjną. Wstrzymanie egzekucji administracyjnej, z zastrzeżeniem ust. 4, może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach, na czas określony, i może dotyczyć czynności każdego organu prowadzącego egzekucję administracyjną. Powołany powyżej przepis zawiera upoważnienie zarówno do wstrzymania postępowania egzekucyjnego, jak i wstrzymania czynności egzekucyjnych, dając Wojewodzie szerokie uprawnienie do ingerowania w każde postępowanie egzekucyjne - tak odnośnie należności o charakterze pieniężnym, jak i niepieniężnym, na każdym jego etapie.

Z tym postanowieniem nie zgodzili się skarżący, wnosząc pismem swego pełnomocnika, datowanym na 29 kwietnia 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając je w całości.

Pełnomocnik skarżących zarzucił postanowieniunaruszenie art. 33 § 1 pkt. 1, 6, 7 i 8 u.p.e.a. oraz "art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niedopełnieniu przez organ obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także obowiązku podjęcia, wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co w konsekwencji skutkowało błędami w ustaleniach faktycznych, polegającymi na uznaniu, że nieruchomość nie spełnia wymogów prawa budowlanego, bezpieczeństwa i skutkuje eksmisją skarżących".

Pełnomocnik skarżących wniósł"o zmianę postanowienia [...]WINB z dnia [...] marca 2020 r. i zaprzestanie prowadzenia egzekucji, zaprzestanie wszelkich czynności z nią związanych ewentualnie, wskazanie mniej dolegliwego środka obowiązku".

Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżących wyjaśnił, że skarżący nie zgadzają się z treścią tytułu egzekucyjnego jak i treścią samego postanowienia PINB oraz [...]WINB. W ich ocenie organ nie może prowadzić egzekucji, z uwagi na fakt szeregu dokonanych naruszeń.

Organ przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób opieszały, nie dążąc do zgromadzenia całości materiału dowodowego w konkretnej sprawie, lecz aby w jak najszybszy sposób wydać decyzję, Wszechstronne zaś zbadanie sprawy, "dałoby wyraz temu, że decyzja PINB i [...]WINB są błędne". Przytaczając treść art. 7 k.p.a. i powołując się na art. 77 § 1 k.p.a. pełnomocnik stwierdził, że te zasady zostały naruszone przez organ w sposób bezsporny. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy k.p.a.

Powołując się na orzecznictwo, pełnomocnik skarżących stwierdził, że jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej powinien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Zasada uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, wyrażona w art. 7 k.p.a., nie może powodować naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż przepisy prawa materialnego wyznaczają treść rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz powinien rozpatrzyć te dowody w ich wzajemnej łączności. Rozpatrując materiał dowodowy, organ administracji publicznej nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu ani też uwzględnić dowodu, którego nie ma w aktach sprawy.

Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.).

W ocenie pełnomocnika skarżących, budynek jest w dobrym stanie technicznym i nieznane są powody, dla których organ za wszelką cenę pragnie prowadzić egzekucję z ww. nieruchomości. Nieruchomość ta wykazuje cechy nieruchomości, której stan techniczny należy uznać za prawidłowy i zezwalający na zamieszkanie w niej skarżących.

Z "ostrożności procesowej" pełnomocnik wskazał, że "orzeczenie wskazane w tytule wykonawczym jest dalece zbyt uciążliwe, a stan faktyczny nie wykazuje konieczności zastosowania aż tak daleko idących środków polegających na opróżnieniu budynku. W zaistniałej sytuacji można było zastosować znacznie mniej dolegliwe środki pod postacią zobowiązań do naprawy poszczególnych elementów nieruchomości tak by organ nie miał w tym zakresie żadnych wątpliwości, co do stanu technicznego budynku jw.".

Zdaniem pełnomocnika skarżących, "skarżący nie otrzymał stosownego upomnienia, o którym mowa w art. 15 upomnienie wzywające dłużnika do wykonania obowiązku § 1, co również stanowi uchybienie organu".

W odpowiedzi na skargę [...]WINB podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowane postanowienie [...]WINB (i postanowienie je poprzedzające) było prawidłowe i zgodne z prawem, zaś skarga nie była zasadna.

Na wstępie należy podkreślić, że granice niniejszej sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. wyznacza zakres podniesionych przez skarżących K. i B. S. (reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika) w postepowaniu egzekucyjnym zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, że dopuszczalne w sprawie egzekucji administracyjnej zarzuty zostały enumeratywnie wymienione w obowiązującym w dniu zgłaszania zarzutów art. 33 § 2 pkt. 1 – 10 u.p.e.a.Zgodnie z tym przepisem, podstawą zarzutu w sprawie egzekucyjnej mogły być wyłącznie:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

W piśmie datowanym na 19 grudnia 2019 r., powołując się na poszczególne punkty art. 33 § 1 u.p.e.a. skarżący podnieśli zarzuty opisane w pkt. 1, 6, 7 i 8. Zarzuty te podtrzymali zarówno w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, jak i w skardze do tut. Sądu.

Profesjonalny pełnomocnik skarżących nie przedstawił jednak (i to do dnia wydania wyroku) żadnych dowodów na okoliczność rzeczywistego zaistnienia i rodzaju okoliczności, podnoszonych w zarzutach w postępowaniu egzekucyjnym.

Odnosząc się do zarzutu skarżących z art. 33 § 1 pkt. 1 u.p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, że przesłanka nieistnienia obowiązku występuje wówczas, gdy egzekwowany obowiązek nigdy nie powstał, np. wobec braku decyzji dany obowiązek na podmiot nakładającej. Z nieistnieniem obowiązku mamy do czynienia również, gdy decyzja go nakładająca została wprawdzie wydana, ale następnie uchylona lub wyeliminowana z obrotu prawnego w drodze postepowania nadzwyczajnego, albo też obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie - przed rozpatrzeniem zarzutów (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 3 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Po 909/19, CBOSA).

Profesjonalny pełnomocnik skarżących nie przedstawił jednak(i to do dnia wydania wyroku)żadnych dowodów na okoliczność zarzucanego przez siebie nieistnienia egzekwowanego obowiązku, czy też jego wygaśnięcia w części lub w całości. Takiej tezy nawet nie rozwinął w uzasadnieniu zarzutów, ani w późniejszych pismach procesowych i w skardze. Nie wiadomo więc w ogóle, z czego profesjonalny przecież pełnomocnik wysnuwa wniosek o upadku bytu prawnego obowiązku skarżących, skoro decyzja ów obowiązek nakładająca jest ostateczna i prawomocna.

Skarżący, wnosząc, jako zobowiązani, zarzuty oparte podstawie art. 33 § 1 pkt. 1 u.p.e.a., powinni byli(vide np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2639/16, CBOSA) przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa lub czynności prawnych.

Podnosząc w niniejszej sprawie zarzut "wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku", strona w toku postępowania egzekucyjnego w żaden sposób nie wykazała zaistnienia ww. przesłanki wobec obowiązku nałożonego ostateczną decyzją PINB Nr [...] z [...] stycznia 2019 r. opróżnienia budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce przy ul. [...] w M., umieszczenia na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz zakazie użytkowania oraz zabezpieczenia budynku przed dostępem osób trzecich. Pełnomocnik skarżących zaniechał nawet wskazania na jedną z kilku przyczyn nieistnienia obowiązku, opisanych w art. 31 § 1 pkt. 1 u.p.e.a.

Jak natomiast wynika z akt sprawy, po pierwsze obowiązek ów powstał z mocy ostatecznej i prawomocnej decyzji, a po drugie decyzja ta nie została nigdy wyeliminowana z obrotu prawnego w drodze postepowania nadzwyczajnego.

Tym samym, stanowisko organu w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt.1 u.p.e.a. należy uznać za zasadne.

Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego ma miejsce wówczas, gdy egzekucja jest niedopuszczalna, ale ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. "Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Może być powodowana przesłankami natury podmiotowej (np. immunitet dyplomatyczny zobowiązanego), jak i przedmiotowej" – tak np. WSA w Warszawie w wyroku z 22 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 187/19, CBOSA.

W orzecznictwie podnosi się, że niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. dotyczy więc sytuacji, gdy występuje okoliczność wykluczająca możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych (podmiotowych lub przedmiotowych) – tak NSA w wyroku z 18 października 2019 r., sygn. akt II FSK 3543/17, CBOSA.

Pełnomocnik w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego w tej konkretnej sprawie egzekucja miałaby być niedopuszczalna. Z akt sprawy taki wniosek nie wynika; nie jest natomiast rzeczą organów, a tym bardziej sądu administracyjnego poszukiwanie uzasadnienia zarzutu za profesjonalnego przecież pełnomocnika. Podkreślić należy, że pełnomocnik skarżących nawet w skardze do tut. Sądu nie wyjaśnił, z czego niewykonalność taka ma – jego zdaniem - wynikać.

Tym samym, stanowisko organu w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt. 6 u.p.e.a. należy uznać za zasadne.

Z brakiem uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. mamy do czynienia wówczas, gdy egzekucja administracyjna w ogólenie mogła być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, nie przesłał mu pisemnego upomnienie, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią.

Jak jednak jednoznacznie wynika z akt administracyjnych – na co zresztą organa obu instancji powołują się w swoich postanowieniach, a pełnomocnik skarżących pomija zupełnym milczeniem to wyjaśnienie organów co do prawotwórczego faktu - skarżącym upomnienie z [...] lipca 2019 r. zostało doręczone 2 sierpnia 2019 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia doręczenia, podpisanego przez B. S. w imieniu własnym i jako dorosłego domownika (męża) – w imieniu K. S. Pełnomocnik skarżących natomiast nie tylko nie przedstawia dowodu na okoliczność odmienną, ale nawet nie uzasadnia swego stanowiska o rzekomym niedoręczeniu upomnienia.

Tym samym, stanowisko organu w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt. 7 u.p.e.a. należy uznać za zasadne.

Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego ma miejsce po pierwsze wówczas, gdy organ egzekucyjny środek taki w ogóle zastosuje (co w niniejszej sprawie jeszcze nie nastąpiło), a po drugie organ ten ma możliwość wyboru jakiegokolwiek innego, mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Zasadą bowiem prowadzenia egzekucji jest wybór takiego środka egzekucyjnego, który umożliwi w ogóle egzekucję należności. Dlatego też słusznie organa obu instancji wyjaśniły w uzasadnieniach swych postanowień, że celem postępowania egzekucyjnego w tej sprawie jest wymuszenia na skarżących wykonania obowiązku nałożonego ostateczną decyzją (zgodnie z art. 68 pkt. 1 i 3 Pr. bud.) przez organ nadzoru budowlanego, polegającego na opróżnieniu przedmiotowego budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem i stosownym oznaczeniu tegoż budynku. Wystawiony wobec skarżących tytuł wykonawczy stanowi w rzeczy samej powtórzenie sentencji decyzji nakazowej, ale nie jest orzeczeniem o zastosowaniu jakiegokolwiek środka egzekucyjnego.

Podstawą zastosowania środka egzekucyjnego w postępowaniu o egzekucję świadczenia niepieniężnego jest wydanie w tym przedmiocie odrębnego postanowienia, w którym organ egzekucyjny określa ten środek, biorąc pod uwagę dyspozycję art. 1a pkt. 12 lit. b u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym stosuje się w celu przymuszenia grzywnę, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni.

Umknęło jednak uwadze profesjonalnego pełnomocnika skarżących, że organ żadnego z tych środków egzekucyjnych nie zastosował.

Podnoszenie zaś przez pełnomocnika skarżących na etapie postępowania egzekucyjnego twierdzeń o dobrym stanie budynku – pomimo ostatecznej i prawomocnej decyzji PINB stwierdzającej odmienny stan i dlatego właśnie nakazującej opróżnienie budynku – jest bezskuteczne. Organ nie bada bowiem zasadności tytułu wykonawczego.

Tym samym, stanowisko organu w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt. 8 u.p.e.a. należy uznać za zasadne.

Za całkowicie niezasadne uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarzut podniesiony w skardze odnośnie naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegającego"na niedopełnieniu przez organ obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także obowiązku podjęcia, wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co w konsekwencji skutkowało błędami w ustaleniach faktycznych, polegającymi na uznaniu, że nieruchomość nie spełnia wymogów prawa budowlanego, bezpieczeństwa i skutkuje eksmisją skarżących".

Organ egzekucyjny nie ustalał stanu faktycznego w zakresie prawidłowości nakazania skarżącym opróżnienia budynku i jego oznakowania(bo nie leży to w jego kompetencjach, jako organu egzekucyjnego)i nie badał (bo badać nie mógł) stanu technicznego budynku, którego opróżnienie i oznakowanie organ nadzoru budowlanego nakazał m.in. skarżącym. Ten stan był badany w odrębnym formalnie postępowaniu, zakończonym wiążącą strony i organ egzekucyjny ostateczną i prawomocną decyzją PINB, wydaną na podstawie art. 68 Pr. bud.

Organ egzekucyjny natomiast, przed wystawieniem tytułu wykonawczego i upomnienia, badał, czy skarżący nałożony tak na nich obowiązek wykonali. Ustalenie, zgodne ze stanem faktycznym i niekwestionowane przez strony, że skarżący do nałożonego na nich obowiązku się nie zastosowali spowodowało wszczęcie postępowania egzekucyjnego i skierowanie do skarżących tytułów wykonawczych oraz upomnień.

Dlatego też teoretyczne rozważania pełnomocnika skarżących w zakresie obowiązków organu wynikającego z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. powinny być odnoszone, ale do obowiązków organów egzekucyjnych i tego, co organa te ustalają w postępowaniu egzekucyjnym, a nie obowiązków organów nadzoru budowlanego w postępowaniu z zakresu tegoż nadzoru, w tym w zakresie ustaleń faktycznych i orzekania w trybie art. 68 Pr. bud.

Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 3 p.p.s.a.