Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 4025/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, , Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2022 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oddala skargę


UZASADNIENIE

Postępowanie przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych

(dalej: "Prezes UODO") zainicjowała skarga J. K., (dalej: "skarżący"), na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych w zakresie adresu zamieszkania przez Starostę [...] (dalej: "Starosta"), polegające na kierowaniu przez Starostę korespondencji adresowanej do K. K. na jego adres zamieszkania.

W toku postępowania przeprowadzonego w niniejszej sprawie Prezes UODO ustalił następujący stan faktyczny i wskazał, że:

1. Starosta prowadzi ewidencję gruntów, budynków i lokali w oparciu

o przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2020 poz. 2052).

2. Dane Skarżącego pozyskał z aktu notarialnego z dnia [...] marca 1999 r. rep. [...], którym Gmina [...] jako właściciel wyodrębnionego lokalu mieszkalnego i użytkownika wieczystego gruntu sprzedała skarżącemu wraz z jego żoną na zasadzie ustawowej wspólności majątkowej wyodrębniony lokal mieszkalny wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu, którego właścicielem jest Skarb Państwa.

3. W akcie notarialnym rep. [...] ustanawiającym odrębną własność lokalu mieszkalnego oznaczonego nr [...] , położonego w budynku nr [...] w [...] usytuowanym na działce nr [...], jako nabywców wskazano małżonków J.

i K. K. (kopia aktu w aktach sprawy).

4. W wypisie z rejestru gruntów jako użytkownicy wieczyści w udziale 42/100 działki nr [...] położonej przy ul. [...] , [...] o powierzchni użytkowej 0,1641 ha wskazane jest małżeństwo J. K. i K. K..

5. [...] lutego 2014 r. Starosta w jednej kopercie, w dwóch egzemplarzach, wysłał do K. i J. K. korespondencję dotyczącą aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu na adres wynikający z ewidencji gruntów

i budynków. Korespondencja została zwrócona z adnotacją "odmawiam przyjęcia w/w przesyłki gdyż osoba wymieniona w adresie nie figuruje pod tym adresem 25.02.2014 r. J. K.". Następnie Starosta ponownie wysłał korespondencję, każdemu

z małżonków oddzielnie na adres ul. [...] [...]. Korespondencja kierowana do skarżącego została odebrana 10 marca 2014 r. natomiast egzemplarz wysłany do K. K. 4 marca 2014 r. odebrał M. K. - syn.

6. Pismem z 24 lutego 2014 r. skarżący poinformował Starostę, że K. K. nie mieszka pod adresem - ul. [...] i zażądał aby korespondencję kierować na ten adres wyłącznie przeznaczoną dla niego.

7. 28 lutego 2014 r. Starosta zwrócił się do Centrum Personalizacji Dokumentów MSW o podanie danych adresowych K. K., które potwierdziło, że K. K. zameldowana jest pod adresem: ul. [...] i nie posiada adnotacji o adresach czasowych.

8. Dla lokalu prowadzona jest Księga Wieczysta oznakowana nr [...] , w której w Dziale II - Własność, jako właściciele wpisani są: J. K. i K. K.. Podstawę wpisu stanowiła umowa sprzedaży z dnia [...] marca 1999 r., nr [...].

W oparciu o powyższe ustalenia Prezes UODO decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] po zapoznaniu się z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "K.p.a.") oraz art. 12 pkt 2 i art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 922 ze zm.) w związku z art. 160 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781) i art. 57 ust. 1 lit. a i lit. f oraz art. 6 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, ze zm., dalej: "RODO") umorzył postępowanie.

W ustawowym terminie skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją.

Po powtórnym rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego

i przeanalizowaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes UODO decyzją

z dnia [...] października 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w myśl art. 160 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. 2019 poz. 1781) postępowania prowadzone przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzone są przez Prezesa Urzędu (ust. 1). Z ust. 2 ww. przepisu wynika, że postępowania, o których mowa w ust. 1, prowadzi się na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2016 r. poz. 922 ze zm.), zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Czynności dokonane w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, pozostają skuteczne (ust. 3). Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych - w myśl jej art. 176 - weszła w życie z dniem 25 maja 2018 r. Od dnia 25 maja 2018 r. ma zastosowanie RODO.

Prezes UODO stwierdził, że niniejsze postępowanie - jako wszczęte i niezakończone przed dniem 25 maja 2018 r. - prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych w zakresie dotyczącym przepisów regulujących procedurę administracyjną, natomiast w zakresie rozstrzygającym o legalności procesu przetwarzania danych osobowych - na podstawie RODO.

Organ wskazał, że przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie jest przetwarzanie przez Starostę danych osobowych skarżącego poprzez przesłanie korespondencji kierowanej do K. K. na jego adres zamieszkania.

Prezes UODO wskazał, że z materiału dowodowego sprawy wynika, że K. K., podobnie jak skarżący, jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] i użytkownikiem wieczystym działki nr [...] przynależnej do ww. lokalu, jest to również jej adres zameldowania. Z danych pozyskanych z MSW wynika, iż podnoszony przez skarżącego w treści skargi adres jego zamieszkania, jest stałym adresem zamieszkania K. K. i nie odnotowano innych adresów czasowych. Dane zawarte w rejestrze gruntu dotyczące użytkowników wieczystych, którymi są skarżący i K. K. , są tożsame z danymi zawartymi w księdze wieczystej prowadzonej dla ww. lokalu.

W związku ze zmianą wysokości opłat za użytkowanie wieczyste ww. działki przynależnej do lokalu skarżącego i K. K., Starosta wysłał na adres skarżącego i K. K. dla każdego w odrębnej kopercie zawiadomienie o zmianie opłat.

Prezes UODO stwierdził, że powyższe działanie Starosty znajduje uzasadnienie w art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990), który wskazuje, że aktualizacji opłaty rocznej dokonuje właściwy organ, wypowiadając w formie pisemnej wysokość dotychczasowej opłaty w terminie do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego oraz przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia nowej wysokości opłaty rocznej. W wypowiedzeniu wskazuje sposób obliczenia nowej wysokości opłaty rocznej i poucza użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Do wypowiedzenia dołącza informację o wartości nieruchomości, o której mowa w art. 77 ust. 3, oraz o miejscu, w którym można zapoznać się z operatem szacunkowym. Do doręczenia wypowiedzenia stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Prezes UODO wskazał, że zgodnie z art. 39 k.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041 i 2320), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Stosownie do art. 42 § 1 K.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 K.p.a.).

Zdaniem Prezesa UODO powyższe przepisy zobowiązywały Starostę do doręczenia korespondencji o zmianie wysokości opłat, nie tylko skarżącemu, ale także i K. K. na jej adres zamieszkania, który jest tożsamy z adresem zamieszkania Skarżącego. Powyższe przepisy uprawniały również, do przekazania korespondencji kierowanej do K. K. do rąk dorosłego domownika (tu syna M.). Stosownie bowiem do art. 41 § 1 K.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego. W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§ 2).

W ocenie Prezesa PUODO zebrany w toku postępowania materiał dowodowy nie wskazuje, że K. K. posiada inny adres zamieszkania, a będący przedmiotem niniejszego postępowania adres zamieszkania skarżącego stanowił wyłącznie jego daną osobową. Skarżący nie przedstawił, żadnych dowodów na tę okoliczność. Fakt, że kwestionowany przez skarżącego adres zamieszkania stanowi daną osobową i K. K. wynika z danych zawartych w zbiorze Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), w którym widnieje wpis, że adresem stałego pobytu K. K. z datą zameldowania: 1989-05-[...] jest miejscowość [...] , ul. [...].

Prezes UODO zauważył również, że zgodnie z definicją zawartą w art. 4 ust. 1 RODO "dane osobowe" oznaczają wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej ("osobie, której dane dotyczą"); możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizyczne.

Powyższe oznacza, że adres zamieszkania będący przedmiotem niniejszego postępowania w powiązaniu z imieniem i nazwiskiem K. K. stanowi w tym przypadku jej daną osobową, a nie skarżącego. W ocenie Prezesa UODO przetwarzanie przez Starostę tego adresu w powiązaniu z danymi K. K. nie narusza ochrony danych osobowych skarżącego.

Organ podkreślił, że zgodnie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 K.p.a). Z uwagi, że zarówno Skarżący, jak i K. K. (jak wynika z treści działu II Księgi Wieczystej) są właścicielami lokalu, którego dotyczyły zmiany aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, Starosta był zobowiązany doręczyć korespondencję dotyczącą zmienionych opłat również K. K. jako stronie postępowania.

Organ wyjaśnił również, że wprawdzie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania (art. 32 K.p.a.), a pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (art. 33 § 1 Kpa), jednakże, aby takie pełnomocnictwo było skuteczne powinno być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu (art. 33 § 2 K.p.a.). W związku z powyższym Prezes UODO wyjaśnił, że pismo skarżącego z dnia 24 lutego 2014 r. informujące Starostę, że K. K. nie mieszka pod adresem - ul. [...], nie mogło skutkować zmianą adresu zamieszkania K. K., o której to zmianie mowa w art. 41 § 1 K.p.a., jako że nie zostało ono złożone przez stronę postępowania (tj. K. K.), jej przedstawiciela czy pełnomocnika. Skarżącego nie można uznać bowiem za pełnomocnika działającego w imieniu K. K., z uwagi na brak stosownego pełnomocnictwa spełniającego wymogi Kodeksu postępowania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy, Prezes UODO uznał, że powołane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 6 ust. 1 lit. c RODO stanowią przesłankę legalizującą kwestionowany przez skarżącego proces przetwarzania adresu "ul. [...] " w korespondencji kierowanej do K. K., bowiem działanie to było niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze (Staroście).

W ocenie Prezesa UODO w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, wobec tego Prezes Urzędu nie może w trybie art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie danych z 1997 r. zgodnie z żądaniem Skarżącego nakazać przywrócenia stanu zgodnego z prawem, jak również skorzystać z określonych w art 58 ust. 2 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych kompetencji i nakazać w drodze decyzji administracyjnej dostosowania przez Starostę operacji przetwarzania do przepisów RODO.

Z uwagi, iż na dzień wydania zaskarżonej decyzji Prezes Urzędu nie stwierdził aby Starosta przetwarzał dane osobowe Skarżącego z naruszeniem przepisów o ochronie danych osobowych, postępowanie w tej sprawie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 Kpa. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Ustalenie przez organ publiczny zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 105 § 1 Kpa, zobowiązuje go do umorzenia postępowania, bo nie ma wtedy podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, a dalsze prowadzenie postępowania stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Takie samo stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lipca 2020 r. (II OSK 818/20): "bezprzedmiotowość, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. Wiąże się to z brakiem któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Zachodzi ona zatem w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego nie mamy do czynienia ze sprawą administracyjną mogącą być przedmiotem postępowania.".

Podsumowując niniejsze postępowanie organ potwierdził, że zaskarżona decyzja z dnia [...] czerwca 2021 r. (znak: [...] ) odpowiada prawu, dlatego też, należało utrzymać w mocy zawarte w niej rozstrzygnięcie.

Skargę do tut. Sądu od powyższej decyzji wywiódł J. K. wyrażając niezadowolenie z wydanej decyzji ponownie wskazał, że K. K. nie mieszka pod adresem ul. [...] i jest wymeldowana z ww. nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ przy wydawaniu decyzji poruszał się w granicach prawa i czy prawidłowo przyjął, że adres zamieszkania skarżącego, jest równocześnie daną osobową K. K..

Na w/postawione pytanie, w ocenie tut. Sądu należało udzielić pozytywnej odpowiedzi.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymagało to, iż organ poprawnie ustalił stan faktyczny przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia. Oparł się bowiem na danych wynikających z rejestru gruntów, księgi wieczystej i Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności PESEL.

Z w/w rejestrów, w sposób nie budzący wątpliwości wynika zaś to, że K. K. jest współwłaścicielką lokalu, w którym mieszka skarżący oraz że adres ten jest także jej adresem zamieszkania.

Powyższych ustaleń, opartych na danych zawartych w urzędowych rejestrach, nie mogło obalić skutecznie oświadczenie skarżącego złożone Staroście [...]

w piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. że K. K. nie mieszka pod omawianym adresem. Jak słusznie zauważył organ, powyższe oświadczenie nie pochodziło bowiem ani od osoby, której dotyczyło (tj. K. K.) ani od ustanowionego przez nią pełnomocnika.

W świetle powyższego, organ prawidłowo przyjął, że adres zamieszkania K. K. – mimo że jest tożsamy z adresem zamieszkania skarżącego – jest

w odniesieniu do niej, jej daną osobową. Stąd też uzasadniona była konkluzja organu, że Starosta [...] przesyłając na omawiany adres korespondencję urzędową dla K. K., nie naruszył prawa skarżącego do ochrony jego danych osobowych w postaci adresu zamieszkania. Wysyłając ową korespondencję przetwarzał bowiem dane osobowe K. K..

Zgodzić należało się także z Prezesem UODO, że omawiane działania Starosty znajdowały uzasadnienie w art. 78 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który to przepis w realiach niniejszej sprawy stanowi, opisaną w art. 6 ust. 1 lit. c RODO przesłankę legalizującą przetwarzanie danych osobowych K. K.

w postaci adresu jej zamieszkania (wynikającego z dokumentów i rejestrów urzędowych).

Powyższe sprawiało, że poprawne były wnioski organu, iż skarga zainicjowana przez skarżącego, jawiła się jako bezprzedmiotowa w zakresie objętym decyzją.

Na marginesie dodać należało, iż organ nie był umocowany do badania podnoszonych w skardze kwestii zrzeczenia się przez K. K. prawa do spornego lokalu czy zarzucanego podrobienia podpisu skarżącego. Ustawodawca nie wyposażył bowiem Prezesa UODO w takie prerogatywy. Nadto, z potencjalnego faktu zrzeczenia się prawa do lokalu nie musi automatycznie wynikać skutek w postaci zmiany adresu zamieszkania osoby zrzekającej się. Może ona bowiem nadal zamieszkiwać w danym lokalu, lecz na innej podstawie prawnej (np. umowa najmu, użyczenia itp.).

Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawała też, podniesiona na rozprawie w dniu 6 września 2022 r. kwestia niewyjaśnienia przez organ innych, zarzucanych przez skarżącego przypadków naruszania jego danych osobowych. Sąd rozpoznając skargę na decyzję, związany jest bowiem zakresem przedmiotowym jakiego zaskarżona decyzja dotyczy. Jak zaś wynika zarówno z komparycji skarżonej decyzji, jak i z jej uzasadnienia, obejmowała ona swym zakresem wyłącznie materię przetwarzania przez Starostę [...] danych osobowych skarżącego w zakresie adresu zamieszkania, które to przetwarzanie polegać miało na kierowaniu przez Starostę korespondencji urzędowej (dot. opłat z tytułu użytkowania wieczystego), do K. K. na adres zamieszkania skarżącego.

Jeśli więc ewentualnie skarżona decyzja nie objęła swym zakresem innych jeszcze przypadków przetwarzania danych skarżącego, to nie może ten fakt rzutować na poprawność badań czynionych przez organ w odniesieniu do przypadków przetwarzania danych objętych decyzją. Gdyby zaś strona uważała, że wniosek inicjujący przedmiotowe postępowanie administracyjne nie został w całości rozpoznany przez organ, to ma możliwość zdopingowania organu do działania w owym pozostałym zakresie, w drodze wywiedzenia skargi na bezczynność organu.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.).