Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1116/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2 pkt 7 lit. 4 oraz art. 23
journal: Dz.U. 2020 poz 808
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant: Starszy asystent sędziego Konrad Milczanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2021 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 września 2020 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 256; dalej powoływanej w skrócie jako: "k.p.a.") oraz art. 2 pkt 7 lit. a i art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 808 ze zm., dalej powoływanej w skrócie jako: "ustawa") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 17 czerwca 2020 r. nr [...] w sprawie ustalenia i zwrotu przez P. K. (dalej także jako "wnioskodawczyni", "odwołująca" albo "skarżąca") nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 11 września 2018 r. nr [...], po rozpoznaniu sprawy z wniosku P. K. o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną J. K., na okres świadczeniowy 2018/2019, Prezydent Miasta [...] przyznał wnioskodawczyni świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej J. K. w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r.

W dniu 15 października 2019 r. P. K., do wniosku o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2019/2020, przedłożyła jako załącznik kserokopię umowy o pracę u pracodawcy "A" z siedzibą w [...], z której wynikało, że P. K. uzyskała zatrudnienie na czas nieokreślony od dnia 1 marca 2019 r.

W dniu 31 października 2019 r. P. K. złożyła ponadto zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu pracodawcy z dnia 29 października 2019 r., z treści którego wynikało, że P. K. osiągnęła dochód za drugi przepracowany miesiąc, to jest kwiecień 2019 r. w kwocie 1.522,53 zł netto.

Pismem z dnia 28 maja 2020 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] zawiadomił P. K. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia wysokości i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych na osobę uprawnioną J. K., w okresie od 1 maja 2019 r. do 30 września 2019 r., z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia 17 czerwca 2020 r. nr [...], Prezydent Miasta [...] ustalił, że przyznane świadczenie z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej J. K., pobrane w okresie od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 30 września 2019 r., w łącznej kwocie 2.500,00 zł, jest świadczeniem nienależnie pobranym (pkt 1 rozstrzygnięcia zawartego w decyzji) oraz orzekł o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w tej kwocie wraz z ustawowymi odsetkami przez P. K., przyznane na osobę uprawnioną J. K., w okresie od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. (pkt 2 rozstrzygnięcia zawartego w decyzji).

W uzasadnianiu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że na podstawie oświadczenia, informacji pozyskanych za pośrednictwem Centralnego Systemu Informatycznego Zabezpieczenia Społecznego "Emp@tia" z Ministerstwa Finansów oraz ZUS ustalono, że rodzina wnioskodawczyni w 2017 r. uzyskała dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w kwocie 1.069,53 zł oraz uzyskała inne dochody niepodlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 500,00 zł oraz świadczeń z tytułu zasądzonych alimentów w kwocie 4.800,00 zł.

Zgodnie z art. 9 ust. 3 w związku z art. 2 pkt 17 lit. c ustawy, na podstawie porozumienia w sprawie rozwiązania umowy o pracę, z którego wynika, że umowa

o pracę pomiędzy P. K. a firmą "B" S.J. z siedzibą w [...] wygasa w dniu 15 czerwca 2018 r. oraz na podstawie informacji pozyskanych za pośrednictwem Centralnego Systemu Informatycznego Zabezpieczenia Społecznego "Emp@jtia" z ZUS, nie uwzględniono dochodu utraconego w wysokości 1.069,53 zł.

Jednakże z uwagi na uzyskanie zatrudnienia nastąpiło uzyskanie dochodu. Zgodnie z art. 9 ust. 4a i w związku z art. 2 pkt 18 lit. c ustawy, na podstawie zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu pracodawcy "A" z siedzibą w [...] z dnia 29 października 2019 r., uwzględniono uzyskanie dochodu za kwiecień 2019 r. w wysokości 1.522,53 zł netto.

Zatem miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w kwietniu 2019 r. wyniósł 761,26 zł netto (1.522,53 / 2 osoby w rodzinie = 761,26 zł) i przekroczył kwotę 725,00 zł, to jest określone w art. 9 ust. 1 ustawy kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Co istotne, w decyzji przyznającej przedmiotowe świadczenia P. K. została pouczona o obowiązku niezwłocznego zgłaszania organowi wszelkich zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, między innymi uzyskania dochodu oraz została poinformowana co jest uzyskaniem dochodu i że w przypadku zaistnienia okoliczności powodujących ustanie uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego brak jest prawa do ich pobierania.

W związku z niedopełnieniem obowiązku niezwłocznego zgłoszenia faktu dochodu z tytułu umowy o pracę, wobec skutecznego pouczenia, wypłacone świadczenie z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej za okres od 1 maja

2019 r. do 30 września 2019 r., w kwocie 2.500 zł, organ uznał za świadczenie nienależnie pobrane.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 23 ust. 1 i ust. 7 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest obowiązana do ich zwrotu łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, przy czym odsetki te są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty.

W związku z tym P. K. jako przedstawiciel osoby uprawnionej została zobowiązana do zwrotu kwoty świadczeń nienależnie pobranych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie niezwłocznie po upływie terminu, w którym decyzja stanie się ostateczna.

W wyniku rozpoznania odwołania P. K. z 30 czerwca 2020 r., zaskarżoną decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanej decyzji, po przywołaniu obowiązujących w sprawie przepisów, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji w przedmiocie skuteczności pouczenia o obowiązku informowania o zmianie sytuacji dochodowej. Przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego stanowi niewątpliwie okoliczność powodującą ustanie prawa do świadczenia z tego funduszu. Z uwagi na fakt, że odwołująca nie była uprawniona do pobierania świadczenia w okresie od 1 maja 2019 r. do 30 września 2019 r., co zostało wykazane w decyzji, świadczenia wypłacone w tym okresie uznano za świadczenia nienależnie pobrane.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu Kolegium zauważyło,

że okoliczność pobierania zasiłku chorobowego w miejsce wynagrodzenia za pracę

nie mieści się w definicji utraty dochodu określonej w art. 2 pkt 17 ustawy. Zgodnie

z brzmieniem cytowanego przepisu, dopiero utrata przez odwołującą zatrudnienia lub zasiłku chorobowego mogłaby powodować konieczność uwzględnienia takiej okoliczności jako utraty dochodu. Treść przywołanego przepisu jest jasna. Ustawodawca zdając sobie sprawę, że zasiłek chorobowy jest nierozerwalnie związany ze stosunkiem pracy, w art. 2 ustawy szczegółowo wymienił sytuacje, w jakich dochodzi do utraty dochodu stanowiąc, iż dochodem utraconym jest jedynie utrata zasiłku chorobowego przysługującego po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Nie ma zatem podstaw prawnych do uznania, że świadczenia wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w formie zasiłku chorobowego w trakcie zatrudnienia odwołującej są dochodem utraconym. W związku z tym nie ma podstaw prawnych

do nieuwzględnienia dochodu odwołującej z tytułu wynagrodzenia uzyskanego

w kwietniu 2019 r. w kwocie 1.522,53 zł netto, jako dochodu uzyskanego.

Zgodnie bowiem z treścią art. 9 ust. 4a ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przekroczenie

z kolei ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego w okresie świadczeniowym 2018/2019 725,- zł na członka rodziny obligowało organ pierwszej instancji do wydania zaskarżonej decyzji.

Kolegium podkreśliło również, że przepis art. 9 ust. 2a ustawy obowiązuje

od 1 lipca 2020 r., w związku z czym nie mógł on znaleźć zastosowania w sytuacji,

gdy przedmiotem rozpoznania w sprawie jest wcześniejszy okres świadczeniowy (2018/2019).

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. K. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji za okres od 1 lipca do 30 września 2019 r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że próg dochodowy za okres od 1 lipca

do 30 września 2019 r. nie został przekroczony, ponieważ w tym czasie skarżąca przebywała na zasiłku chorobowym wypłacanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie przez pracodawcę. Otrzymane kwoty były znacznie zaniżone,

gdyż ZUS zakwestionował wypłatę zasiłku chorobowego w kwocie wskazanej w umowie o pracę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] powołało się z kolei na przepis mówiący, że pobieranie zasiłku nie mieści się w definicji utraty dochodu. Skoro jednak skarżąca nie otrzymywała pełnego wynagrodzenia z tytułu zasiłku chorobowego, tylko zaniżone kwoty z ZUS-u to nie ulega wątpliwości, że dochód ten się zmniejszył i w pewnym sensie częściowo został utracony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska.

W piśmie procesowym z dnia 9 lutego 2021 r. ustanowiony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu zarzucił zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy)

w postaci art. 7, art. 76 § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego poprzez pominięcie prawomocnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia

17 września 2019 r. nr [...] i jej znaczenia dla sprawy, w której to decyzji ZUS uznał zawarcie przez skarżącą porozumienia zmieniającego warunki płacy i pracy z płatnikiem składek w dniu 29 marca 2019 r. za pozorną czynność prawną, co doprowadziło do stwierdzenia przez organ, że skarżąca w kwietniu 2019 r. uzyskała dochód w kwocie 1.552,53 zł, tym samym przekraczając próg dochodowy uprawniający do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, co stanowi powód ustania prawa do tego świadczenia, podczas gdy skarżąca nie przekroczyła progu dochodowego uprawniającego do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, albowiem wskutek wymienionej decyzji ZUS w okresie lipiec - wrzesień 2019 r. uzyskała zasiłek chorobowy wypłacany przez tę instytucję w obniżonych kwotach, a zatem doszło w jej przypadku do utraty dochodu względem dochodu, jaki uzyskiwała na podstawie umowy o pracę z dnia 1 marca 2019 r., którą to utratę dochodu organ pominął przy weryfikacji prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego pomimo obowiązku jego uwzględnienia wynikającego z art. 9 ust. 4a ustawy;

2) naruszenie prawa materialnego w postaci:

a) art. 2 pkt 7, art. 23, art. 9 pkt 4a ustawy poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie doszło do zaistnienia okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, to jest uzyskania przez skarżącą w kwietniu 2019 r. dochodu w wysokości 1.552,53 zł i przekroczenia tym samym progu dochodowego uprawniającego do pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a co za tym idzie konieczności zwrotu świadczenia wypłaconego po wystąpieniu tej okoliczności, to jest świadczenia wypłaconego w okresie od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. jako świadczenia nienależnie pobranego, a w konsekwencji błędne zastosowanie wskazanych przepisów, podczas gdy skarżąca nie przekroczyła progu dochodowego uprawniającego do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, albowiem wskutek prawomocnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 września 2019 r. nr [...] w okresie lipiec - wrzesień 2019 r. uzyskała zasiłek chorobowy wypłacany przez tę instytucję w obniżonych kwotach, a zatem doszło w jej przypadku do utraty dochodu względem dochodu, jaki uzyskiwała na podstawie umowy o pracę z dnia 1 marca 2019 r., którą to utratę dochodu organ pominął przy weryfikacji prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego pomimo obowiązku jego uwzględnienia wynikającego z art. 9 ust. 4 ustawy;

b) art. 2 pkt 17 lit. c i f ustawy oraz art. 71 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że przez "utratę dochodu" należy rozumieć jedynie całkowitą utratę zatrudnienia lub zasiłku chorobowego, podczas gdy pojęcie "utrata dochodu" powinno oznaczać każdy uszczerbek, ubytek,

czy też umniejszenie, a utrata dochodu wynikająca z utraty zatrudnienia

nie ogranicza się jedynie do utraty samego wynagrodzenia za pracę,

lecz obejmuje również utratę wszelkich jego składników i substytutów,

w tym świadczeń wypłacanych z ubezpieczenia społecznego (np. zasiłku chorobowego), o ile pozostają one w związku ze stosunkiem pracy,

co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania przez organ,

iż wypłacanie skarżącej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasiłku chorobowego w okresie lipiec - wrzesień 2019 r. nie może być poczytywane jako utrata dochodu.

Pełnomocnik strony wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej świadczeń za okres 1 lipca – 30 września 2019 r., w której utrzymuje ona w mocy decyzję organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (koszty nie zostały pokryte w całości ani w części).

Na rozprawie w dniu 24 września 2021 r., do protokołu rozprawy, pełnomocnik skarżącej wskazał, że informacje o uzyskaniu dochodu z tytułu podjęcia zatrudnienia skarżąca przedłożyła organowi pierwszej instancji w październiku 2019 r. Z wiedzy posiadanej przez pełnomocnika wynika, że umowa o pracę skarżącej zawarta na czas nieokreślony nie została rozwiązana do dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości rzeczowej ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zakwestionowanego aktu. Sąd administracyjny nie ma przy tym podstaw prawnych aby oceniać rozstrzygnięcie organu administracji publicznej pod kątem jego słuszności, bądź też celowości. Nie rozpatruje również danej sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r.,

poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wówczas,

gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa,

czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej wykazało, że nie są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie.

Przedmiotem kontroli sądowej skarżąca uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium [...] z dnia 29 września 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 17 czerwca 2020 r. w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Organy obu instancji zgodnie przyjęły, że na skutek nawiązania z dniem 1 marca 2019 r. stosunku pracy na czas nieokreślony skarżąca zaczęła uzyskiwać stały miesięczny dochód, którego wysokość wpłynęła na przekroczenie kryterium dochodowego uzasadniającego wcześniejsze przyznanie przedmiotowego świadczenia, o czym właściwy organ nie został zresztą niezwłocznie zawiadomiony. Kwestionując prawidłowość wydanych decyzji podniesiono z kolei, że organy dokonały błędnej wykładni ustawowego pojęcia "utraty dochodu", jak również pominęły okoliczność uzyskiwania obniżonej wysokości zasiłku chorobowego, wypłacanego przez organ rentowy w okresie od lipca do września 2019 r.

W pierwszej kolejności podkreślić należy zatem, że zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Na potrzeby przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego dochodem jest dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i dochód członka rodziny - także w rozumieniu przywołanej ustawy, gdyż tak stanowią przepisy art. 2 pkt 4 i pkt 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z kolei art. 2 pkt 5a ustawy stanowi, że za dochód członka rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3 - 4a, to jest nieuwzględniania dochodu utraconego, a w przypadku uzyskania dochodu, powiększania dochodu członka rodziny o uzyskany dochód.

Stosownie do art. 2 pkt 17 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną:

a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,

b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem renty przyznanej rolnikowi

w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego,

e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej,

f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Przepis art. 2 pkt 17 ustawy zawiera zatem zamknięty katalog przesłanek kwalifikujących utratę dochodu. Wśród wymienionych przesłanek ustawodawca nie wymienił - jako powodu utraty dochodu - obniżenia kwoty przyznanego zasiłku chorobowego. Skoro zatem w treści art. 2 pkt 17 ustawy wyraźnie wymieniono jedynie kwestię "utraty zasiłku chorobowego (...) przysługującego po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" (pkt 17f) to nie było jakichkolwiek podstaw do rozpatrywania okoliczności obniżenia wysokości przyznanego skarżącej zasiłku chorobowego jako utraty dochodu w ramach przesłanki wymienionej w tym przepisie ustawy. Obniżenie wymiaru świadczenia, w żadnym wypadku nie jest tożsame z jego utratą, ani z utratą dochodów w rozumieniu ustawy.

Analiza przepisu art. 2 pkt 17 lit. f ustawy nie daje podstaw do uznania,

że w przypadku uzyskania zasiłku chorobowego, przy trwającym stosunku pracy, następuje utrata dochodu w rozumieniu art. 9 ust. 3 tej ustawy, którego nie uwzględnia się w dochodzie stanowiącym podstawę do ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Treść przepisu, według brzmienia literalnego, nie nasuwa wątpliwości co do rozumienia "utraconego dochodu".

Gdy mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą

a także wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło. Odpowiednio zatem utrata zatrudnienia oznacza utratę pracy świadczonej na podstawie umowy o pracę lub innych umów. Tylko związane z taką utratą całkowite pozbawienie zasiłku chorobowego wyczerpie znamię ustawowej definicji "utraty dochodu". Sama zmiana wysokości otrzymywanego świadczenia, uzyskiwanego nadal w związku z trwaniem stosunku pracy, definicji tej nie wypełni.

Gdy z osobą wnioskującą o przyznanie świadczenia alimentacyjnego rozwiązany zostanie stosunek pracy lub zostanie rozwiązana inna z umów wymienionych,

czyli w sytuacji, gdy osoba ta utraci jedno ze źródeł dochodu mające umocowanie

w określonym stosunku prawnym, w związku z czym nastąpi również utrata zasiłku chorobowego, to wówczas może odliczyć tak utracony dochód. Analiza przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów: art. 2 pkt 15a i pkt 17 nie daje podstaw do uznania, że w przypadku obniżenia wynagrodzenia za pracę przy trwającym stosunku pracy następuje utrata dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 17 lit. c omawianej ustawy.

Mając na uwadze powyższe, wbrew twierdzeniom skarżącej, w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła utrata przez skarżącą dochodu, w związku z uzyskaniem zasiłku chorobowego. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że z dniem 1 marca 2019 r. skarżąca nawiązała stosunek pracy, na podstawie którego w kwietniu 2019 r. wypłacono jej wynagrodzenie w kwocie 1.552,23 zł netto. Umowa o pracę zawarta została na czas nieokreślony. Zawarte w dniu 29 marca 2019 r. porozumienie zmieniające warunki płacy i pracy nie podważa kontynuacji stosunku pracy. Okoliczność trwania tego stosunku prawnego potwierdził ponadto pełnomocnik strony skarżącej w trakcie rozprawy wskazując do protokołu rozprawy, że umowa o pracę skarżącej zawarta na czas nieokreślony nie została rozwiązana do dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy. Z powyższego wynika, że ustalenia organów odnośnie wysokości dochodu są prawidłowe i znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym.

O utracie dochodu nie można mówić bowiem w związku z wypłatą zasiłku chorobowego, wypłacanego w okresie od 1 lipca do 30 września 2019 r., w obniżonej wysokości wymiaru na skutek decyzji organu rentowego. Dochód z tego źródła został wprawdzie obniżony przez organ rentowy, jednakże nastąpiło to jedynie ze względu na podważenie skuteczności prawnej zawartego między stronami umowy o pracę porozumienia, na podstawie którego m.in. podwyższeniu uległo wynagrodzenie

za pracę, co w konsekwencji miało wpłynąć na wymiar zasiłku chorobowego.

Organ rentowy w decyzji z dnia 17 września 2019 r. (nr [...]) uznał tę czynność prawną za pozorną, zmierzającą jedynie do uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Zakwestionowanie porozumienia nie oznacza natomiast podważenia skutków samej umowy o pracę, zawartej w pierwotnym brzmieniu, a jedynie wymiaru etatu, a w konsekwencji i wysokości wynagrodzenia, co wprost wynika z analizy uzasadnienia tej decyzji.

Kwestia "utraty dochodu" została w analogiczny sposób uregulowana

w cytowanej już ustawie o świadczeniach rodzinnych. Analiza przepisów tej ustawy również nie daje podstaw do uznania, że w przypadku obniżenia wysokości zasiłku chorobowego, przy trwającym stosunku pracy, następuje utrata dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 tej ustawy. Treść tych przepisów, według ich brzmienia literalnego,

nie nasuwa wątpliwości co do rozumienia "utraconego dochodu" i jest nierozerwalnie połączona z utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stanowisko to wpisuje się

w utrwaloną linię orzeczniczą. Co istotne, zagadnienie to było już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzecznictwie przyjmowano ścisłe, literalne brzmienie tego przepisu, posługując się wykładnią językową. Wskazywano,

że utrata zatrudnienia oznacza utratę pracy świadczonej na podstawie umowy o pracę lub innych umów wymienionych w art. 3 pkt 22 ustawy, nie oznacza natomiast zmiany warunków pracy i płacy, polegającej na obniżeniu, czy podwyższeniu wynagrodzenia, przy trwaniu stosunku pracy. Gdy z osobą wnioskującą o przyznanie świadczenia rodzinnego rozwiązany zostanie stosunek pracy lub zostanie rozwiązana inna z umów wymienionych w art. 3 pkt 22 ustawy, czyli w sytuacji, gdy osoba ta utraci jedno

ze źródeł dochodu mające umocowanie w określonym stosunku prawnym, to wówczas może odliczyć dochód utracony. Wywodzono, że analiza przepisów ustawy

o świadczeniach rodzinnych: art. 3 pkt 22 i pkt 23 oraz art. 5 ust. 4 nie daje podstaw do uznania, że w przypadku obniżenia wynagrodzenia za pracę przy trwającym stosunku pracy następuje utrata dochodu w rozumieniu art.5 ust.4 w zw. z art.3 pkt 23 lit. c omawianej ustawy. To samo dotyczy obniżenia wymiaru zasiłku chorobowego przy trwającym stosunku pracy.

Taką samą konstrukcją definicji "utraty dochodów" ustawodawca posługuje się nie tylko we wskazanym wyżej art. 3 pkt 23 lit. c u.ś.r., ale również w art. 2 pkt 19 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W poszczególnych punktach wskazanych przepisów mowa jest o tym, że "utratą dochodów" jest utrata spowodowana utratą różnego rodzaju świadczeń – utratą zasiłku chorobowego przysługującego po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 3 pkt 23 lit. h u.ś.r., analogicznie w art. 2 pkt 17 lit. f ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i nieobowiązującym już art. 2 pkt 19 lit. f ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci). Pozwala to również na gruncie niniejszej sprawy odwołać się do wypowiadanych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisk odnośnie "utraty dochodu" spowodowanego "utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", wyrażanego również w odniesieniu do powołanych regulacji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 sierpnia 2008 r.; sygn. akt I OSK 1324/07; z dnia 4 listopada 2011 r.; sygn. I OSK 1047/11; z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1368/16 oraz z dnia 24 kwietnia 2020 r.; sygn. I OSK 1106/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tych względów o utracie dochodu w przypadku wypłaty zasiłku chorobowego

w obniżonej wysokości wypłacanego zamiast wynagrodzenia za pracę nie może być mowy. Pomimo obniżonej wysokości, w związku z trwającym stosunkiem pracy,

zasiłek ten w badanym okresie skarżącej jednak wypłacano. Skoro przepis art. 2 pkt 17 lit. f u.ś.r. traktuje jednoznacznie o utracie zasiłku chorobowego przysługującego

po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a do utraty zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej w realiach sprawy nie doszło, to obniżenie wysokości zasiłku chorobowego nie może być traktowane jak utrata dochodu. Różnica wynikająca

z obniżenia wysokości zasiłku chorobowego nie stanowiła utraty dochodu, sam zaś zasiłek jest dochodem w ujęciu ustawowym.

W konsekwencji Sąd nie podzielił zasadności zarzutów podnoszonych przez skarżącą. Wbrew zawartej w niej argumentacji organy prawidłowo ustaliły i rozważyły niezbędne okoliczności faktyczne sprawy. Decyzja ZUS, na którą powołała się skarżącą nie została w sprawie pominięta. Wręcz przeciwnie, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wziął pod uwagę uzyskiwanie dochodu z tytułu zasiłku chorobowego wskazując przy tym, że zasiłek ten jest nierozerwalnie związany ze stosunkiem pracy, co skutkowało uwzględnieniem w wyliczeniach dochodu ze stosunku pracy za kwiecień 2019 r. Wypłacany zasiłek, w świetle językowej wykładni przepisu art. 2 pkt 17 lit. f ustawy, nie mógł z kolei stanowić dochodu utraconego, co czyni stawiany w związku z tą okolicznością zarzut chybionym.

Odnosząc się do przywołanych przez pełnomocnika skarżącej wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych traktujących o konieczności trwałości źródła dochodu dla ustalenia wysokości uzyskanych dochodów podkreślić raz jeszcze należy, że w okolicznościach sprawy stosunek pracy skarżącej nie został rozwiązany do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Nie ma więc mowy o utracie dochodu w rozumieniu ustawy. Nie jest więc prawdą, że organy wyliczyły dochód na podstawie jednokrotnie uzyskanego przez skarżącą wynagrodzenia (w kwietniu). Uzyskiwanie świadczenia chorobowego zamiast wynagrodzenie za pracę, tak samo jak uzyskiwanie go w innej wysokości niż pierwotnie, nie stanowi utraty dochodu. Przychylając się z kolei przeważającej w orzecznictwie linii akceptującej językową wykładnię przepisu art. 2

pkt 17 lit. f ustawy Sąd nie podzielił przeciwnych zapatrywań sądów, na które powołał się pełnomocnik skarżącej. Mając na uwadze prymat wykładni językowej zastosowanych w sprawie przepisów ustawy, Sąd nie uznał ponadto zasadności argumentacji pełnomocnika skarżącej dotyczącej wątpliwości natury konstytucyjnej.

Nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają natomiast okoliczności niewywiązania się przez skarżącą z obowiązku powiadomienia organu o zmianie sytuacji dochodowej. Kolejna umowa o pracę, niezależnie od jej postanowień,

stanowi niezależne źródło dochodu, o fakcie którym strona skarżąca na podstawie

art. 19 ust. 1 ustawy zobowiązana był powiadomić organ. Obowiązek ten ma charakter bezwzględny, niezależny od okoliczności, a ustawa nie przewiduje w tej materii jakichkolwiek odstępstw.

Uznawszy zatem zarzuty podniesione przez skarżącą za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak

w sentencji wyroku.