Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 579/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1126
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 czerwca 2017 r.w sprawie sposobu ustalania wysokości dodatku wyrównawczego  dla żołnierzy zawodowych pełniących zawodową służbę wojskową na stanowiskach służbowych sędziów sądów wojskowych oraz  prokuratorów do spraw wojskowych
article: art. 70 par. 3
journal: Dz.U. 1972 nr 23 poz 166
law: Ustawa z dnia 8 czerwca 1972 r. o ustroju sądów wojskowych.
article: art. 80 ust. 2, art. 786 par. 2 pkt 2, art. 77
journal: Dz.U. 2018 poz 173
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jedn.
article: art. 91 par. 2, 7, art. 91a par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 23
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych - tekst jedn
article: art. 161 par. 1 pkt 1, art. 130 par. 1, art. 16, art. 138 par. 1 pkt 2, art. 10 par. 1, art. 7, art. 12, art. 78 par. 2, art. 80, art. 81,
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Pan T. W. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017r. zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres [...] na kolejne dziecko, tj. Z. W. ur. [...].01.2016r. W skład rodziny Wnioskodawca, oprócz siebie i córki Z. W., zaliczył również córkę A. W. ur. [...].06.2004r.

W piśmie z dnia [...].09.2017r. Pan T. W. wyjaśnił, że najmłodsza córka Z. W. zamieszkuje wraz z nim, zaś starsze córki A. i A. W. - zgodnie z wyrokiem rozwodowym - zamieszkują ze swoją matką. Wnioskodawca dołączył do pisma kopię wyroku z [...] listopada 2009r., sygn. akt XII C [...]/15, którym Sąd Okręgowy w P. Wydział XII Cywilny: rozwiązał małżeństwo T. W. i J. N.-W. (pkt I), powierzył obu stronom wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi córkami A. i A. W., ustalając miejsce pobytu córek przy matce (pkt II), zasądził od T. W. na rzecz córek renty alimentacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie, płatne do rąk matki (pkt III). W wyroku tym uregulowano również kontakty ojca z dziećmi (pkt IV).

Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] października 2017r., nr [...], na podstawie art. 2, art. 4, art. 5, art. 8, art. 10, art. 13, art. 28, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. poz. 195 ze zm.) odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz Z. W.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego w P. z [...] listopada 2009r., sygn. akt [...] ustalający miejsce pobytu córek A. i A. W. przy matce. Wobec treści wyroku Prezydent Miasta uznał, że córki A. i A. W. nie wchodzą w skład rodziny Wnioskodawcy. Zatem, córka Z. W. jest jedynym dzieckiem w rodzinie Pana T. W.. Przyznanie świadczenia wychowawczego zależy w takiej sytuacji od spełnienia kryterium dochodowego wynoszącego - zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - [...] zł na osobę w rodzinie albo [...] zł gdy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne (art. 5 ust. 4 ww. ustawy). W związku z faktem, że Pan T. W. nie wnosił o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, organ I instancji nie miał podstaw do ustalenia sytuacji dochodowej rodziny.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Pan T. W., zarzucając naruszenie:

• przepisów prawa materialnego: art. 2 pkt 16 w zw. z art. 8 ust. 2 pkt 5 i art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci;

• przepisów postępowania: art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 10 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie domniemania co do liczby członków rodziny oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej; art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów polegające na braku uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, co uniemożliwiło poznanie toku rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia.

Odwołujący podnosił, że ma szerokie kontakty z córkami A. i A. oraz, że czas, który córki spędzają z nim poza szkołą jest porównywalny do ilości godzin spędzanych w domu ich matki. Pan T. W. poinformował, że w jego domu każda z córek ma zapewniony własny pokój dostosowany do ich wieku i potrzeb, gdzie mają zapewnione miejsce do nauki, zabawy i snu. Ponadto, odwołujący argumentował, że monitoruje ich postępy w nauce uczestnicząc w zebraniach rodzicielskich, zapewnia możliwość uczestniczenia w wydarzeniach kulturalnych, dba o kwestie związane ze zdrowiem. Skarżący poinformowała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] maja 2017r., sygn. akt [...] uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...].11.2016r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego za okres [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P decyzją z dnia [...] marca 2018r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2017r.

W motywach rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P przytoczyło ustalony stan faktyczny sprawy i przywołując przepisy art. 4 ust. 2 i art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przyjęło, że najstarsza córka skarżącego nie może zostać zaliczona do składu jego rodziny, gdyż nie zamieszkuje z ojcem.

Z definicji pojęcia "rodzina" zawartej w art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wynika bowiem, że zasadą jest, iż rodzinę tworzą rodzice i zamieszkujące razem z nimi dzieci pozostające na ich utrzymaniu. Jeżeli więc dziecko nie mieszka z rodzicem lub nie jest przez niego utrzymywane, to w świetle definicji zawartej w art. 2 pkt 16 ww. ustawy nie przynależy do jego rodziny. W sytuacji, gdy rodzice są rozwiedzeni, żyją w separacji lub w rozłączeniu, dziecko może być członkiem rodzin obojga rodziców pod warunkiem sprawowania, zgodnie z orzeczeniem sądu, opieki naprzemiennej w porównywalnych i powtarzających się okresach.

W przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy w P. w wyroku z [...] listopada 2009r., (sygn. akt [...]) rozwiązującym małżeństwo T. W. i J. N.-W., wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi A. i A. W. powierzył obojgu rodzicom, ustalając miejsce zamieszkania córek w każdorazowym miejscu zamieszkania matki. Jednocześnie w punkcie IV tego wyroku Sąd uregulował kontakty T. W. z córkami w ten sposób, że ojciec będzie spędzał z dziećmi: pierwszy i trzeci weekend miesiąca od soboty godz. 8.00 do niedzieli godz. 19.00, poniedziałki i czwartki w godz. od 16.30 do 19.00 oraz 2 ostatnie tygodnie lipca i sierpnia, 1 tydzień ferii zimowych. Pan T. W. ma prawo zabrać dzieci w Ś. B. Narodzenia w latach parzystych i w Święta Wielkanocne w latach nieparzystych.

Zdaniem Kolegium już z samej treści wyroku wynika, że opieka nad dziećmi ustanowiona została z niewielką przewagą na rzecz matki. Nawet w poniedziałki i czwartki, ojciec miał spędzać z córkami czas jedynie po południu, natomiast to na matce ciążył obowiązek przygotowania i odwiezienia dziewczynek do szkoły. Na matce spoczywa również obowiązek opieki na dziećmi w nocy, bowiem - jak wynika z powołanego wyroku - dzieci miały spędzać u ojca jedynie noc z soboty na niedzielę (za wyjątkiem: świąt, ferii i wakacji).

Kolegium dążąc do ustalenia stanu faktycznego sprawy w sposób nie budzący wątpliwości, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 i art. 77 k.p.a. poddało również analizie wywiad środowiskowy z dnia [...] listopada 2017r. przeprowadzony w efekcie wyroku z dnia [...].05.2017r., sygn. akt [...] którym WSA w Poznaniu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...].11.2016r., nr [...] wydaną dla Pana T. W. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz Z. W. na pierwszy okres świadczeniowy (tj. okres od [...].04.2016r. do [...].09.2017r.). Podczas przeprowadzania wywiadu Pan T. W. oświadczył, że była żona przed rokiem wyprowadziła się z P. i obecnie mieszka wraz z córkami w P.. Pan W. poinformował, że zazwyczaj córki przyjeżdżają do niego do domu raz w miesiącu, a przez resztę ustalonego czasu spotyka się z dziećmi u swoich rodziców, którzy również mieszkają w P. i posiadają dogodne warunki do przebywania wnuczek.

W ocenie Kolegium okoliczność w postaci zmiany miejsca zamieszkania byłej żony odwołującego i jego dzieci przesądza ostatecznie, że opieka naprzemienna nie jest sprawowana w odniesieniu do córek skarżącego, tj. A. i A. W.. Pan T. W. sam przyznał, że dzieci przyjeżdżają do niego raz miesiącu. Nie sposób w takiej sytuacji uznać, aby opieka ojca była sprawowana w "porównywalnych i powtarzających się okresach" jak wymaga tego ustawodawca w znowelizowanym art. 2 pkt 16 ww. ustawy. Strona deklaruje co prawda, że w pozostałym ustalonym czasie spotyka się z córkami u swoich rodziców, ale - zdaniem Kolegium - trudno wyobrazić sobie sytuację, w której ojciec trzy razy w tygodniu (wtorki, czwartki, weekendy) pokonuje odległość Poznań- P. i Płock-Poznań, aby zajmować się dziećmi z poprzedniego związku. W takiej sytuacji Odwołujący nie byłby w stanie wywiązać się ze zobowiązań zawodowych (brak informacji, aby Pan T. W. świadczył pracę w P.) oraz sprawować należytą opiekę nad najmłodszą córką Zofią zamieszkującą w P..

Podkreślenia wymaga, że podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu [...] listopada 2017r. Pan T. W. nie deklarował, że opieka nad córkami jest w rzeczywistości sprawowana odmiennie, aniżeli postanowił Sąd Okręgowy w P. w wyroku z dnia [...] listopada 2009r., sygn. akt [...]. Trudno zatem ocenić wiarygodność twierdzeń strony co do tego, że sprawuje opiekę nad córkami w weekendy, a nie we wtorki i czwartki po południu jak wskazano w ww. wyroku, czy też, że opiekuje się córkami dodatkowo w terminach nieujętych w wyroku rozwodowym.

Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że córki mają osobne pokoje w jego obecnym miejscu zamieszkania, zapewnione miejsce do nauki i zabawy nie stanowi okoliczności decydującej o charakterze opieki sprawowanej nad dziećmi.

W świetle powyższego Kolegium podtrzymało pogląd, że to matka na co dzień zajmuje się wychowaniem córek, opieką nad nimi, ona decyduje również o sposobie wydatkowana rent alimentacyjnych w łącznej wysokości [...] zł (zgodnie z ww. wyrokiem płatnych do rąk matki). W konsekwencji w skład rodziny Pana T. W. nie mogą zostać zaliczone jego starsze córki: A. W. (wskazana we wniosku o świadczenie wychowawcze na okres [...]), ani A. W..

W tym stanie rzeczy, Z. W. jest pierwszym dzieckiem skarżącego. Z wniosku wynika, że Pan T. W. nie występował o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, które uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, a jedynie na kolejne dziecko. Wobec tego brak było podstaw do badania z urzędu, czy spełniona jest przesłanka dochodowa uprawniająca do świadczenia na pierwsze dziecko.

Kolegium podkreśliło, że na skutek nowelizacji ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci doprecyzowano, że opieka naprzemienna sparowana jest w porównywalnych, powtarzających się okresach, zatem nie sposób zgodzić się, że z odwołującym się, że nie istnieje definicja "opieki naprzemiennej". Stanowisko organu I instancji o braku opieki naprzemiennej nie zostało tylko oparte o brak stosownego orzeczenia sądowego, ale na analizie treści wyroku, a zwłaszcza tych punktów które odnosiły się do sytuacji małoletnich córek. W ocenie Kolegium chybione były zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 10 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P złożył Pan T. W. wnosząc o:

1. zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie córek A. W. i A. W., jako członków rodziny;

2. zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę Z. W., urodzoną dnia [...] stycznia 2016 roku w P.;

3. zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego na moje trzecie dziecko za okres począwszy od [...] kwietnia 2016 r. w kwocie po [...] zł za każdy miesiąc; zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek od zaległości należnego świadczenia; wychowawczego począwszy od dnia wniesienia skargi do dnia zapłaty;

4. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego

ewentualnie o uchylenie decyzji obu organów administracji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 pkt. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, a tym samym uniemożliwienie mi nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na najmłodszą córkę Z. A..

W uzasadnieniu skargi Pan T. W. wskazał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P została wydana po prawomocnym uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia [...] maja 2017r., (sygn. akt [...] poprzednich decyzji administracyjnych dotyczących świadczenia wychowawczego. Skarżący powołując się na ocenę wyrażoną przez WSA w Poznaniu w przytoczonym wyroku, zarzucił błędną wykładnię art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci sprowadzającą się do uznania, że warunkiem zaliczenia do rodziny dzieci z poprzedniego związku jest orzeczenie sądu o opiece naprzemiennej w okresach zapewniających równy kontakt z dzieckiem.

Odwołujący się zarzucił nie uwzględnienie oceny prawnej wyrażonej przez WSA w Poznaniu w wyroku z dnia [...] maja 2017r. oraz oparcie rozstrzygnięcia na postanowieniach zawartych w wyroku rozwodowym Sądu Okręgowego w P. regulującym opiekę nad małoletnimi córkami, bez dokonania ustaleń co do czasu sprawowania opieki nad dziećmi.

Skarżący wskazał, że pomimo tego, iż córki z poprzedniego związku przeprowadziły się do P., to jednak spędza z dziećmi dni świąteczne i wolne od pracy. W miejsce poniedziałkowego i czwartkowego popołudnia córki zyskały dodatkowy czas z ojcem w "wydłużane" weekendy, tj. od piątku po zakończeniu zajęć szkolnych aż do poniedziałku rano, kiedy to Pan T. W. wraz ze swoimi rodzicami szykuje i odwozi dzieci do ich szkół w P.. Ponadto, na mocy porozumienia z matką dzieci sprawuje opiekę nad córkami w terminach nieujętych w wyroku rozwodowym. W czasie sprawowania opieki ponosi dodatkowe (ponad rentę alimentacyjną) koszty ich utrzymania, wyposażenia, rozrywek, uczestnictwa w kulturze, itp.

Skarżący podniósł, że orzeczenie sądowe nie wyklucza możliwości faktycznego sprawowania opieki naprzemiennej nad dziećmi przez rozwiedzionych rodziców.

Pan T. W. zarzucił, że zaskarżoną decyzją Kolegium ponownie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...].10.2017r. w sprawie wniosku o przyznanie 500+ na okres [...]. Tymczasem z treści uzasadnienia decyzji wynika, że Kolegium dokonało kontroli wniosku o przyznanie tego świadczenia na następny okres, tj. [...]. Wobec tego, w ocenie Strony, postępowanie przed organem odwoławczym nie zostało przeprowadzone w sposób zgodny z art. 8 k.p.a., tj. budzący zaufanie jego uczestników do organów administracji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji. Kolegium dodatkowo zwróciło uwagę na zyskujący przewagę w orzecznictwie pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym "(...) pozostawanie dziecka pod naprzemienną opieką obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu, prowadzącego dane postępowanie administracyjne, a fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu. W świetle poglądów NSA organy administracji nie są w ogóle uprawnione do badania, w jaki sposób faktycznie sprawowana jest opieka nad dziećmi (w tym do analizowania treści wyroku rozwodowego w punktach regulujących kontakty rodziców z dziećmi).

Wobec powyższego stanowiska NSA, okoliczności podnoszone przez Skarżącego odnośnie terminów sprawowania opieki nad starszymi córkami, nie mają dla sprawy znaczenia. Sąd Okręgowy w P. w wyroku z dnia [...] listopada 2009r. nie postanowił bowiem, aby opieka nad córkami A. i A. W. miała być sprawowana przez rodziców w sposób naprzemienny.

Kolegium uznało za bezzasadne zarzuty naruszenia art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Kolegium podkreśliło, że wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2018r. orzekało w przedmiocie świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy [...]. Zatem bezprzedmiotowe są zarzuty Skarżącego odnoszące się do pierwszego okresu świadczeniowego, tj. okresu trwającego od [...].04.2016r. do [...].09.2017r. Podobnie za bezprzedmiotowe - w ocenie Kolegium - jest żądanie strony wypłaty świadczenia wychowawczego na rzecz trzeciego dziecka za okres od [...].04.2016r. w wysokości [...] zł miesięcznie wraz z odsetkami ustawowymi począwszy od dnia wniesienia skargi do dnia zapłaty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Należy na wstępie wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302, dalej "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

W ocenie Sądu organy I i II instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, który Sąd przyjmuje za podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017r., poz. 1851, dalej "u.p.p.w.d.").

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że niniejsza sprawa dotyczy okresu świadczeniowego [...], bowiem z wnioskiem o świadczenie wychowawcze za taki okres Skarżący wystąpił w dniu [...] sierpnia 2017r. (akta adm. I instancji). Sprawa dotycząca poprzedniego okresu świadczeniowego za [...] będąca przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wyrokiem [...] maja 2017r. (sygn. akt [...] jest sprawą odrębną, w której ustalono inny stan faktyczny, nie może zatem w ocenie Sądu wpływać na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 4 u.p.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust.1). Świadczenie to przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (ust. 2 i 3). Zgodnie z wolą ustawodawcy świadczenie to niezależnie od dochodu rodziny przysługuje na drugie i kolejne dziecko w rodzinie, zaś na pierwsze jedynie wówczas, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 800 złotych, a jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne 1200 złotych (art. 5 ust. 3 i 4 u.p.p.w.d.).

W myśl art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. ilekroć w tej ustawie jest mowa o rodzinie oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162 i 972 oraz z 2017 r. poz. 1428); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Z powyższej regulacji wynika, że na gruncie omawianej ustawy zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej rodziny, a tylko wyjątkowo można zaliczyć dziecko jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Wyjątek ten następuje w przypadku, gdy zgodnie z orzeczeniem sądu dziecko jest pod opieką naprzemienną rodziców rozwiedzionych. Wówczas na gruncie omawianej ustawy dziecko może być zaliczone do dwu odrębnych rodzin. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu. Warunkiem jest tu orzeczenie opieki naprzemiennej obojga rodziców przez sąd. Rodzice muszą legitymować się orzeczeniem sądu ustalającego sposób wykonywania władzy rodzicielskiej.

Jak trafnie uznało Kolegium w dniu rozwiązania małżeństwa Skarżącego ustawodawca nie posługiwał się pojęciem opieki naprzemiennej. Trudno wobec tego od takiej osoby wymagać, aby legitymowała się orzeczeniem, w którym wprost przewidziano sprawowanie opieki naprzemiennej nad małoletnimi dziećmi. W takiej sytuacji na podstawie samej sentencji wyroku rozwodowego nie można więc oceniać czy rodzicie sprawują opiekę naprzemienną.

Treść art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. wskazuje, że z opieką naprzemienną mamy do czynienia w sytuacji gdy rodzice rozwiedzeni, żyjący w separacji lub w rozłączeniu, którym przysługuje władza rodzicielska, sprawują opiekę nad wspólnym dzieckiem na przemian, tj. w mniej więcej równych, następujących po sobie okresach. W orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, że opiekę naprzemienną cechuje mniej więcej równy podział obowiązków pomiędzy rodzicami w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. Powyższe wskazuje, iż rozstrzygnięcie o opiece naprzemiennej wymaga uwzględnienia wielu okoliczności związanych chociażby ze wspólnym, przemiennym i cyklicznym zamieszkiwaniem z dzieckiem jego rodziców, którzy są rozwiedzeni, żyją w separacji albo w rozłączeniu. Należy bowiem pamiętać, że rodzina zdefiniowana w art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. obejmuje wyłącznie dzieci zamieszkujące wspólnie z osobami uprawnionymi do tego świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1674/17, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 753/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W wyroku rozwodowym z dnia [...] listopada 2009 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w P. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi córkami A. i A. powierzył obojgu rodzicom ustalając miejsce pobytu córek przy matce, zachowując dla Skarżącego prawo do kontaktów z dziećmi w ten sposób, że ojciec będzie spędzał z dziećmi: pierwszy i trzeci weekend miesiąca od soboty godz. 8.00 do niedzieli godz. 19.00, poniedziałki i czwartki w godz. od 16.30 do 19.00 oraz 2 ostatnie tygodnie lipca i sierpnia, 1 tydzień ferii zimowych. Pan T. W. ma prawo zabrać dzieci w Ś. B. Narodzenia w latach parzystych i w Święta Wielkanocne w latach nieparzystych.

Nadto w okolicznościach niniejszej sprawy, na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u Skarżącego organ ustalił, że była żona wraz z córkami wyprowadziła się z P. i obecnie mieszka z nimi w P.. Pan W. poinformował, że zazwyczaj córki przyjeżdżają do jego domu raz w miesiącu, a przez resztę ustalonego czasu spotyka się z dziećmi u swoich rodziców, którzy również mieszkają w P. i posiadają dogodne warunki do przebywania wnuczek. W mieszkaniu skarżącego w P. jego córki posiadają osobne pokoje, dostosowane do ich wieku jak i potrzeb. Dzieci posiadają swoje rzeczy osobiste. W czasie wakacji letnich i zimowych, świąt i dni wolnych opieka nad córkami sprawowana jest po połowie pomiędzy oboje rodziców. Skarżący deklaruje, że ponosi większość kosztów córek związanych w utrzymaniem i wykształceniem, bądź organizacją wolnego czasu. Nadto Skarżący oświadczył, że córki często dodatkowo nocują w tygodniu u jego rodziców w P., po czym odwozi on je do szkoły.

W tak ustalonym przez organy administracji publicznej stanie faktycznym sprawy jako w pełni uzasadnione i uprawnione Sąd ocenił stanowisko organów, iż w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z opieką naprzemienną sprawowaną nad dwiema starszymi córkami A. i A. i w konsekwencji trzecia najmłodsza córka S. Z. jest jedynym dzieckiem w rodzinie Skarżącego w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. Na podstawie przywołanego powyżej wyroku rozwodowego oraz ustaleń faktycznych dokonanych w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie sposób uznać, aby Skarżący oraz jego była żona sprawowali opiekę nad dziećmi A. i A. w mniej więcej równych, następujących po sobie okresach. Tym bardziej, że w okolicznościach niniejszej sprawy córki Skarżącego na stałe mieszkają z matką w innym mieście oddalonym od P. o około 230 km, zatem ze Skarżącym w P. przebywają tylko przez jeden weekend, raz w miesiącu. Słusznie przyjęły, zatem organy administracji, że o sprawowaniu opieki naprzemiennej nad starszymi córkami nie może także świadczyć okoliczność, że jak twierdzi skarżący, przebywa on z córkami w P. w domu swoich rodziców w "przedłużone" weekendy od piątku po południu do poniedziałku rana oraz dodatkowo w inne dni tygodnia po ustaleniu z matką dzieci. Nawet w sytuacji pracy w okolicach P., jak na to powołuje się Skarżący, trudno przyjąć, że Skarżący wraz z byłą żoną, po połowie całego czasu, sprawuje opiekę nad córkami. Istotnym z punktu widzenia przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jest bowiem, aby opieka taka sprawowana była w miarę porównywalnych i cyklicznych okresach. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, co prawidłowo oceniły organy administracji publicznej.

Z drugiej strony dostrzec należy, że wykazywane przez Skarżącego okresy sprawowania opieki na córkami z małżeństwa prowadzą do tego, że w istocie Skarżący znacznie ogranicza wykonywanie obowiązków rodzicielskich w stosunku do najmłodszej z córek Zofii, w związku z wychowaniem której wnosi o przyznanie przedmiotowego świadczenia wychowawczego. Zatem prawidłowo przyjęły organy, że Skarżący nie sprawuje naprzemiennej opieki nad starszymi córkami, rozumianej jako sprawowanie opieki w porównywalnych i powtarzających się okresach, zgodnie z definicją "opieki naprzemiennej", o jakiej mowa w art. 2 pkt 16 in fine u.p.p.w.d.

Nadto Sąd przychyla się do stanowiska, że właśnie takie ustalenia co do nawet dużej częstotliwości kontaktów rodzica z dziećmi, orzeczone w wyroku nie jest przejawem sprawowania opieki naprzemiennej. Opieka naprzemienna – w swojej istocie – może mieć miejsce tylko w przypadku, gdy niezamieszkujący ze sobą rodzice dziecka na tyle dobrze ze sobą współpracują, że w danym przypadku mogą dziecku tego rodzaju opiekę zapewnić bez ustalenia kontaktów pomiędzy rodzicami a dziećmi. W ocenie Sądu przy sprawowaniu bowiem opieki naprzemiennej stosunki panujące pomiędzy rodzicami są na tyle dobre, że kwestia ich kontaktów z dzieckiem może być przez rodziców samodzielnie i zgodnie uregulowana (wyr. NSA z [...] kwietnia 2018r., sygn. akt [...] dostępne [...]).

Nadto w ocenie Sądu powierzenie wykonywania władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom w wyroku rozwodowym nie przesądza, że opieka ta ma charakter naprzemienny. Faktu tego nie przesądza również okoliczność wywiązywania się przez Skarżącego z obowiązku troski o fizyczny i duchowy rozwój dzieci. Podnoszone przez Skarżącego okoliczności co do kontaktów z córkami potwierdzają jedynie, że Skarżący wywiązuje się w określonym w nim zakresie ze swoich obowiązków jako rodzica, że prawidłowo realizuje obowiązki wywodzące się z posiadania władzy rodzicielskiej. P. one jednak bez bezpośredniego związku z istnieniem lub nieistnieniem opieki naprzemiennej obojga rodziców, a tym bardziej opieki naprzemiennej ustalonej orzeczeniem sądowym, o jakiej mowa w przepisie art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d.

Słusznie wskazują także organy, że ugruntował się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zwłaszcza Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że pozostawienie dziecka pod naprzemienną opieką obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu, prowadzącego dane postępowanie administracyjne, a fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu. Jak wyjaśnił to bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 22 sierpnia 2017r., sygn. akt I OSK 947/17 i z dnia 17 stycznia 2018r., sygn. akt I OSK 1669/17 (dostępne www.cebois.nsa.gov.pl) na gruncie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zasadą jest uznanie danego dziecka za członka jednej rodziny, a jednoczesne zaliczenie go do odrębnych rodzin obojga rodziców żyjących w rozłączeniu może nastąpić tylko wyjątkowo. W ocenie NSA samo brzmienie analizowanego przepisu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. jest jasne i nie nastręcza trudności interpretacyjnych, a tylko niejasność przepisów uprawniałaby do korzystania z innych metod wykładni aniżeli językowej (gramatycznej). Zgodnie z treścią powołanej ustawy fakt ustanowienia opieki naprzemiennej obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu musi wynikać z orzeczenia sądu, aby wywołać określony w tym przepisie skutek prawny. Językowa wykładnia tego przepisu nie budzi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych, dlatego co do zasady nie jest dopuszczalne dokonywanie jakiejkolwiek innej wykładni tego przepisu, w tym wykładni celowościowej lub systemowej, jeżeli prowadzi to do odmowy zastosowania literalnej treści przepisu. Taka zaś sytuacja w rozpatrywanej sprawie właśnie wystąpiła. Nie można bowiem nadać stronie uprawnienia nieprzyznanego przez ustawę w sytuacji jednoznacznie opisanej w przepisie, poprzez dokonywanie takiej wykładni przepisu, która - wbrew jego literalnej treści - przyzna to uprawnienie. Byłaby to bowiem nieuprawniona wykładnia rozszerzająca.

Zdaniem NSA, stosując jasny w swej treści art. 2 pkt 16 powołanej ustawy, sąd I instancji nie był uprawniony do odstąpienia od wykładni językowej tego przepisu na rzecz wykładni systemowej lub celowościowej. W konsekwencji zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania tego przepisu nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis ten należy zatem interpretować ściśle, gdyż ma on charakter wyjątku od ogólnej reguły. Wynikający ze skargi postulat odczytania tego przepisu jako pozwalającego na zaliczanie dziecka wychowywanego przez mieszkających osobno rodziców do ich odrębnych rodzin, jeśli tylko oboje sprawują w porównywalnym wymiarze opiekę nad dzieckiem, nie znajduje uzasadnienia w treści tego unormowania.

W konsekwencji, organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego, nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi – jako ściśle powiązane z funkcjonowaniem rodziny - są bowiem sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa cywilnego a dokładnie tę jego część, którą stanowi prawo rodzinne i opiekuńcze. Rozpatrywanie tego rodzaju spraw należy zatem do właściwości sądu powszechnego. Zgodnie bowiem z art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego, Kodeks ten normuje postępowania sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisu Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Wprawdzie, po myśli art. 2 § 3 K.p.c., nie są rozpoznawane w postępowaniu sądowym sprawy cywilne, jeżeli przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów, ale w omawianej materii brak jest tego rodzaju odesłania. Powyższe oznacza zatem, że - na zasadzie art. 2 § 1 K.p.c. – ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego a w braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie można – w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego - domniemywać. Powyższy pogląd zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym już powyżej wyroku z 11 kwietnia 2018r., sygn. akt I OSK 2088/17, a także w wyrokach z 17 listopada 2017r., sygn. akt I OSK 1046/17, z 24 maja 2018r., sygn. akt I OSK 2997/17 (dostępne www.cebois.nsa.gov.pl), który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela.

Z tych powodów prawidłowo przyjęły organy administracji publicznej, że brak jest podstaw do uznania starszych córek Skarżącego A. i A. za członków jego rodziny i przyznania świadczenia wychowawczego na najmłodszą córkę S. Z., jako na kolejne dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 i 3 u.p.p.w.d.).

Wobec powyższego należało również uznać, że zarzut dotyczący naruszenia przez organy art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. nie był zasadny. W ocenie Sądu, w stanie rozpatrywanej sprawy wszystkie istotne okoliczności faktyczne, istotne dla jej rozstrzygnięcia zostały bowiem prawidłowo wyjaśnione w postępowaniu przed organami administracyjnymi, a uzasadnienia decyzji są przekonywujące i nie naruszają art. 107 § 3 K.p.a. Sąd nie dostrzegł także innych uchybień postępowania skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji lub poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę, jak orzekł w wyroku.