Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1581/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: Art. 24 ust.1 pkt 5, art. 31 (2) ust.1
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: Art. 106 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Joanna Kabat – Rembelska (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 26 marca 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 162/12 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę radców prawnych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 26 marca 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 162/12 oddalił skargę A. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę radców prawnych.

Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia faktyczne:

A. K. (dalej: skarżący) złożył w dniu [...] lipca 2011 r. w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w W. wniosek o wpis na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. (dalej: OIRP) na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t. j. Dz. U. z 2010r. Nr 10, poz. 65 ze zm. dalej: ustawa o radcach prawnych). Rada OIRP w W. uchwałą z 10 sierpnia 2011 r. nr 544/2011 wpisała A. K. na listę radców prawnych tej Izby. W uzasadnieniu uchwały podano, że wnioskodawca spełnia wymogi określone w art. 24 oraz art. 25 ust.1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych. Skarżący jest magistrem prawa i w latach 1988- 1990 pełnił kolejno funkcję: asesora, wiceprokuratora i prokuratora Prokuratury Rejonowej w S. Stosunek służbowy skarżącego wygasł 30 września 1990 r. na mocy art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o zmianie ustawy o prokuraturze PRL, kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia oraz ustawy o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 20, poz. 121) z powodu braku aplikacji i złożonego egzaminu prokuratorskiego.

Następnie Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] listopada 2011 r. wydaną na podstawie art. 312 ust.1 w związku z art. 24 ust.1 pkt 5 i art. 25 ust.1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych sprzeciwił się wpisowi A. K. na listę radców prawnych OIRP w W. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Minister Sprawiedliwości stwierdził, że skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek wpisu na listę radców prawnych. Organ podkreślił, że co prawda A. K. w latach 1988 – 1990 pełnił kolejno funkcje asesora, wiceprokuratora i prokuratora Prokuratury Rejonowej w S., ale nie odbył uprzednio aplikacji oraz nie złożył egzaminu prokuratorskiego, korzystając w tym zakresie ze zwolnienia udzielonego mu przez Prokuratora Generalnego decyzją z [...] sierpnia 1988 r. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że A. K. nie wykazał także spełnienia warunku wymienionego w art. 24 ust.1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych odnoszącego się do rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Organ podkreślił, że skarżący w ciągu ostatnich 20 lat miał znikomy kontakt ze stosowaniem prawa, gdyż w tym okresie nie wykonywał żadnego zawodu prawniczego. Tymczasem od 1990 r., kiedy to przez krótki czas pełnił obowiązki prokuratora, w wielu gałęziach prawa zaszły istotne zmiany.

A. K. zaskarżył decyzję Ministra Sprawiedliwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.

Sąd pierwszej instancji oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd, powołując się na art. 24 ust.1 pkt 5 i art. 25 ust.1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych, podkreślił, że skarżący z uwagi na fakt wykonywania zawodu prawniczego w przeszłości (prokurator prokuratury rejonowej) mógł ubiegać się o wpis na listę radców prawnych. Zdaniem WSA nie jest zasadne zawężanie kręgu podmiotów wymienionych w art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych do osób, które zajmowały stanowiska prokuratorskie po tzw. weryfikacji, czyli zawiązywania nowych stosunków służbowych po wejściu w życie ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o zmianie ustawy o prokuraturze PRL, kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia oraz ustawy o Sądzie Najwyższym. W ocenie Sądu pierwszej instancji takie rozumienie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych jest nieuprawnione. Należy bowiem uznać, że powołany przepis dotyczy wszystkich bez wyjątków i ograniczeń czasowych osób, które zajmowały wymienione w tym przepisie stanowiska.

Jednocześnie WSA podzielił stanowisko Ministra Sprawiedliwości, że w aktach sprawy brak jest dowodów jednoznacznie potwierdzających, że skarżący daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego (art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych), rozumianej jako posługiwanie się stosownymi umiejętnościami zawodowymi. Skarżący nie wykazał, że świadczył pomoc prawną przez cały okres po rozwiązaniu stosunku służbowego w Prokuraturze Rejonowej w S. tj. od 1990 r. do dnia złożenia wniosku o wpis na listę radców prawnych ([...] lipca 2011 r.), co prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał rękojmi wykonywania zawodu radcy prawnego, będącej warunkiem koniecznym uzyskania wpisu na listę radców prawnych. W ocenie WSA, praktyka zawodowa skarżącego, obejmująca, jako jeden z rodzajów aktywności, działalność prawniczą nie potwierdza przygotowania do wykonywania zawodu radcy prawnego. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, będąca przesłanką wpisu na listę radców prawnych określonego kandydata podlega szczegółowej ocenie co oznacza, że ciężar dowodu w tej kwestii spoczywa na wnioskodawcy. Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06, w którym zakwestionowano dopuszczenie ubiegania się o wpis na listę radców prawnych przez osoby, które uzyskały przed wielu laty dyplom ukończenia studiów wyższych prawniczych i odbyły inną, niż radcowska aplikację w odmiennym systemie prawnym bez weryfikacji znajomości aktualnie obowiązującego prawa. Trybunał stwierdził, że taka sytuacja umożliwia dostęp do zawodu radcy prawnego osobom bez jakiegokolwiek doświadczenia prawniczego, w tym profilującej umiejętności aplikacji i stwarza niebezpieczeństwo wykonywania zawodu w sposób nienależyty.

A. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.) skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego przez:

- błędną wykładnię art. 24 ust.1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych poprzez uznanie, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego w momencie, gdy skarżący ukończył prawnicze studia magisterskie, pracował jako Dyrektor Biura Obsługi Prawnej w B. ..] Sp. z o.o., pełnił funkcję asesora, wiceprokuratora i prokuratora w Prokuraturze Rejonowej w S. a następnie pracował na stanowisku Dyrektora biura prawnego oraz Głównego Specjalisty – Kierownika zespołu radców prawnych w K. S.A. oraz prowadził jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą Biuro [...], "A." A. K., w ramach której prowadzona była działalność prawnicza;

- niewłaściwe zastosowanie art. 25 ust.1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych i uznanie, iż skarżący nie może być wpisany na listę radców prawnych na podstawie tego przepisu, podczas gdy skarżący spełnia wszelkie przesłanki szczególne przewidziane tą podstawą oraz przesłanki ogólne przewidziane w art. 24 ustawy o radcach prawnych.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. :

- art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w sposób nie pozwalający na przedstawienie pełnej treści dokumentacji przedsiębiorstwa Biuro [...] "A." A. K. w momencie gdy faktury VAT wystawiane przez skarżącego potwierdzają, iż w ramach prowadzonej działalności gospodarczej skarżący świadczył usługi prawnicze a nie działalność w innym zakresie , co błędnie przyznał Sąd przy rozpoznaniu skargi.

- art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, że załączone do skargi zaświadczenie z [...] kwietnia 2010 r. o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Biura [...] "A." A. K. nie ma istotnego znaczenia prawnego, podczas gdy głównym przedmiotem prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej była działalność prawnicza a nie działalność inna niezwiązana z wykonywaniem usług, a uchybienie to miało znaczący wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontroli sądowej została poddana decyzja Ministra Sprawiedliwości wyrażająca sprzeciw wobec wpisu A. K. na listę radców prawnych OIRP w W. Sąd pierwszej instancji uznał, że Minister Sprawiedliwości słusznie sprzeciwił się wpisowi skarżącego na listę radców prawnych, gdyż w sprawie brak jest dowodów jednoznacznie przemawiających za przyjęciem, że kandydat spełnia przesłankę wpisu wymienioną w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych.

Przed przystąpieniem do oceny zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej należy zauważyć, że w dotychczasowym orzecznictwie podnoszono, że sprzeciw nie jest instytucją jednolitą. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 30 października 2007 r. sygn. akt II GPS 3/07 (ONSAiWSA 2008, nr 1, poz. 1) wyjaśnił, że sprzeciw występuje jako procesowy środek zaskarżenia służący stronie w celu skierowania sprawy do rozpoznania przez sąd lub właściwy organ administracji (np. art. 258-260 P.p.s.a., art. 184 K.p.a.). Może też występować w przepisach prawa materialnego jako środek przysługujący organowi administracji w ramach jego kompetencji kontrolnych lub nadzorczych w stosunku do podmiotów podporządkowanych administracji publicznej (np. art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.; art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej, Dz. U. Nr 124, poz. 1151 ze zm.). W piśmiennictwie prawniczym sprzeciw jest zaliczany do środków nadzoru w systemie administracji zdecentralizowanej (np. J. Starościak: Prawo administracyjne, Warszawa 1975, s. 68-71), w którym obok administracji rządowej funkcjonują inne podmioty wykonujące administrację samodzielnie. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale stwierdził, że w takim właśnie znaczeniu sprzeciw występuje w regulacjach prawnych dotyczących samorządu adwokackiego i radcowskiego, pozostających pod nadzorem administracji tam, gdzie powierzono im pewien zakres władzy państwowej, do którego tradycyjnie zalicza się kształtowanie dostępu do wykonywania zawodu adwokata i radcy prawnego. Takie relacje zachodzą także przy sprzeciwie Ministra Sprawiedliwości wobec uchwały o wpisie na listę radców prawnych, ponieważ samorząd radcowski sprawuje w świetle art. 17 ust. 1 Konstytucji pieczę nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego. W związku z tym nie powinno budzić wątpliwości, że przewidziany w art. 312 ust. 1 ustawy o radcach prawnych sprzeciw Ministra Sprawiedliwości jest środkiem nadzoru w systemie administracji zdecentralizowanej mającym postać decyzji administracyjnej. Minister Sprawiedliwości, działając jako organ chroniący interes publiczny, wnosząc sprzeciw ma na celu niedopuszczenie do uzyskania statusu radcy prawnego przez osobę, która nie będzie w stanie wykonywać zadań polegających na udzielaniu pomocy prawnej (art. 2 ustawy).

Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela stanowisko wyrażone w uchwale z 30 października 2007 r., odnoszące się do kompetencji Ministra Sprawiedliwości i charakteru sprzeciwu wobec wpisu na listę radców prawnych.

Przechodząc do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej należy stwierdzić, że istota problemu jaki aktualnie występuje w sprawie sprowadza się do kwestii spełnienia przez skarżącego przesłanki wpisu wymienionej w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych (rękojmia należytego wykonywania zawodu radcy prawnego). Wokół tego problemu koncentrują się zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty skargi kasacyjnej podniesione w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie są usprawiedliwione.

Skarżący zarzucił wyłącznie naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. Według wnoszącego skargę kasacyjną uchybienie powołanemu przepisowi nastąpiło poprzez: niewłaściwe przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu tj. w sposób nie pozwalający na przedstawienie pełnej treści dokumentacji przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącego oraz uznanie, że zaświadczenie z 14 kwietnia 2010 r. o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie ma istotnego znaczenia prawnego.

W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Cel powołanej regulacji wyraża się w tym, że uzupełnienie postępowania dowodowego z dokumentu, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. będzie dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy wnioskowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Celem postępowania uzupełniającego nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (por. wyrok NSA z 6 października 2005 r., sygn. akt II GSK 164/05; A. Hanusz Dowód z dokumentu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Państwo i Prawo 2009 z. 2, s. 49 - 51). Postępowanie dowodowe, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., realizuje cel, któremu służy całe postępowanie sądowoadministracyjne - kontrolę działalności administracji publicznej (por. np. wyrok NSA z 4 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1788/09).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sposób sformułowania zarzutów dotyczących naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. jest niejasny. Skarżący z powołaniem na ten sam przepis, zarzuca Sądowi pierwszej instancji zarówno nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego z określonych dokumentów jak i niewłaściwą ocenę dokumentu, z którego dowód został przeprowadzony. W związku z tym należy wyjaśnić, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż "Dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Nawet w sytuacji, gdyby dowód taki był oferowany przez stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to jego nieprzeprowadzenie przez sąd, nie mogłoby być jednoznacznie oceniane jako naruszające prawo procesowe i to naruszenie istotne, mające wpływ na wynik sprawy." Sąd bowiem nie ma obowiązku zbierania dalszych dowodów, jeśli materiał zgromadzony w sprawie jest wystarczający do jej rozstrzygnięcia (wyrok NSA z 5 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 782/10). Naczelny Sąd Administracyjny w obecny składzie podziela ten pogląd.

Podkreślenia także wymaga, że wniosek skarżącego o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania z dokumentów w istocie zmierzał do dokonania przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych dotyczących spełnienia przez skarżącego przesłanki rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, co z uwagi na istotę sądowej kontroli działalności administracji publicznej było niedopuszczalne.

Jeżeli natomiast chodzi o naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą ocenę dokumentu w postaci zaświadczenia o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej należy podnieść, że do postępowania dowodowego, prowadzonego na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. W związku z tym, aby zakwestionować dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę dowodu w postaci zaświadczenia o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej należało zgłosić zarzut naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a. w powiązaniu z właściwymi przepisami Kodeksu postępowania cywilnego regulującymi postępowanie dowodowe.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niesłuszne są także podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Skarżący nietrafnie zarzucił naruszenie art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, gdyż Sąd pierwszej instancji zasadnie podzielił stanowisko Ministra Sprawiedliwości o istnieniu podstaw do wniesienia sprzeciwu wobec wpisu A. K. na listę radców prawnych. W tym miejscu trzeba podnieść, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, zgodnie z którym na pojęcie rękojmi w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych składają się dwa elementy – cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby ubiegającej się o wykonywanie zawodu radcy prawnego (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2001 r. sygn. akt II SA 725/00). Z kolei Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06 (OTK - A 2006, Nr 10, poz. 149) wyjaśnił, że jednym z elementów rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego jest odpowiednia praktyka w zawodzie prawniczym. Również w orzecznictwie sądów administracyjnych w nawiązaniu do powołanego wyroku formułowano stanowisko, że miernikiem rękojmi powinny być także umiejętności praktyczne i doświadczenie zawodowe kandydata ubiegającego się o wpis na listę radców prawnych (por. wyrok WSA w W. z 17 stycznia 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1656/07, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z treści uchwały Rady OIRP w W. w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kwestia rękojmi należytego wykonywania przez A. K. zawodu radcy prawnego – rozumianej jako posiadanie właściwego przygotowania i umiejętności, gwarantujących rzetelne świadczenie pomocy prawnej - nie była szczegółowo badana. Tymczasem, jak słusznie zauważył Minister Sprawiedliwości, udokumentowany przebieg kariery zawodowej skarżącego uzasadnia przyjęcie, że w ciągu ostatnich 20 lat jego aktywność zawodowa jedynie w niewielkim zakresie związana była ze stosowaniem prawa, a w istocie od wielu lat nie wykonuje realnie żadnego zawodu prawniczego. Sąd pierwszej instancji akceptując stanowisko Ministra Sprawiedliwości stwierdził, że sprzeciw był uzasadniony w sytuacji braku wykazania praktycznie wykonywanej pomocy prawnej w okresie po rozwiązaniu ze skarżącym stosunku służbowego w 1990 r. do chwili złożenia wniosku o wpis na listę radców prawnych. Podzielając, co do zasady, ocenę Sądu o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że Minister Sprawiedliwości właściwie skorzystał z przysługujących mu uprawnień nadzorczych i nie dopuścił do wykonywania zawodu radcy prawnego przez osobę, której doświadczenie zawodowe i umiejętności konieczne do wykonywania zawodu radcy prawnego nie zostały zweryfikowane przez organ samorządu radcowskiego. W okolicznościach tej sprawy należało wyjaśnić w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego o wpis na listę radców prawnych, czy jego dotychczasowa aktywność zawodowa daje rękojmię należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W nawiązaniu do podniesionego zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych należy zauważyć, że w istocie Sąd pierwszej instancji uznał, iż skarżący spełnia warunek wymieniony w powołanym przepisie. Zdaniem WSA, art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych dotyczy wszystkich, bez wyjątków i ograniczeń czasowych, osób, które wykonywały zawód prokuratora. Tym samym Sąd uznał, że okoliczność zwolnienia skarżącego (decyzją Prokuratora Generalnego) z odbywania aplikacji i złożenia egzaminu prokuratorskiego nie ma żadnego znaczenia dla przyjęcia, że zajmował on stanowisko prokuratora w rozumieniu art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych. Podkreślenia wymaga, że stanowisko Sądu pierwszej instancji w omawianym zakresie nie zostało zakwestionowane przez Ministra Sprawiedliwości.

Niezrozumiałe jest stanowisko skarżącego, że może być on wpisany na listę radców prawnych na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych. Powołany przepis reguluje bowiem wyłącznie zasady ustawowego zwolnienia z obowiązku odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego przez osoby w nim wymienione i nie stanowi samodzielnej podstawy wpisu na listę radców prawnych. Wpis taki jest możliwy dopiero po wykazaniu przez kandydata spełnienia warunków określonych w art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, co jak już wspomniano w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca w zakresie przesłanki rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.