Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 997/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30  ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2011 r. sprawy ze skargi A. F. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 maja 2011 r., nr [...], Prezydent Miasta B., na podstawie art. 2 ust. 9, art. 28 ust. 1, art. 25, art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j.: Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.; zwanej dalej "ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów") oraz § 9 pkt 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2008 r., Nr 136, poz. 855), odmówił wnioskodawcy – A. F. S. - umorzenia należności w wysokości 4284,00 zł z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych wierzycielce L. F. S. w okresie od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. dla L. F. S.

W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że pismem z dnia 27 lutego 2011 r. A. F. S. skierował do Prezydenta Miasta B. wniosek o umorzenie należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej w kwocie 4284,00 zł (należność główna 4080,00 zł powiększona o 5%, tj. 204,00 zł), wypłaconej dla córki L. F. S. na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r., Nr 86, poz. 732 ze zm.; zwanej dalej w skrócie "Ual") w okresie zasiłkowym od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. oraz od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. Prawo do zaliczki alimentacyjnej zostało ustalone na podstawie dokumentacji przekazanej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. oraz na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 28 czerwca 2002 r. (sygn. akt [...]) zobowiązującego A. F. S. do płacenia renty alimentacyjnej na rzecz L. F. S. w wysokości 350,00 zł miesięcznie. Ponadto Prezydent podał, iż z zebranej w toku postępowania wyjaśniającego dokumentacji wynika, że wnioskodawca mieszka obecnie na terytorium Hiszpanii, gdzie prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego źródłem utrzymania jest renta przyznana z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pomniejszona o zajęcia komornicze w wysokości 271,65 zł, a także pomoc ekonomiczna w wysokości 1677,97 zł (423,70 euro) oraz pomoc dodatkowa w wysokości 139,83 zł (35,31 euro), wypłacane przez Urząd Miasta w T. Udokumentowane koszty związane z zamieszkaniem wynoszą 990,07 zł (250 euro) miesięcznie.

Wskazując na powyższy stan faktyczny organ wyjaśnił, iż zgodnie z przepisami art. 30 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 1, 2, 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które określają przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych przyznanych na podstawie Ual, koniecznym i jedynym warunkiem umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej jest skuteczność egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Tymczasem w przypadku wnioskodawcy skuteczność egzekucji należności alimentacyjnych nie nastąpiła w pełnej miesięcznej wysokości. Z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. z dnia 25 marca 2011 r. o dokonanych wpłatach wynika, że egzekucja alimentów z przyznanego przez ZUS świadczenia rentowego to kwota od 176,07 zł do 234,44 zł miesięcznie w okresie od kwietnia 2004 r. do marca 2011 r. Miesięczne potrącenia kwot alimentów są niższe niż zasądzona wysokość renty alimentacyjnej, tj. 350 zł. Powyższe wskazuje, iż brak jest podstaw prawnych do całkowitego umorzenia zobowiązań strony z tytułu zaliczki alimentacyjnej wypłaconej dla uprawnionej L. F. S. Podkreślono ponadto, że kategoryczne sformułowanie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozostawia wątpliwości, iż nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

A. F. S. odwołał się od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.

Odwołujący się podniósł, iż sytuacja materialna nie pozwala mu na spłatę zadłużenia. Wskazał, że od 1 marca 2011 r. otrzymuje rentę inwalidzką z Polski w wysokości 565,40 zł, z której komornik sądowy zabiera 234,44 zł. Do dyspozycji pozostaje mu kwota 330,96 zł, tj. około 83 euro, oraz pomoc w wysokości 459,01 euro miesięcznie, którą otrzymuje w Hiszpanii. Mieszka w jednym, małym pokoju, za który płaci miesięczny czynsz w wysokości 200 euro, zaś z energię elektryczną, gaz i wodę płaci 50 euro miesięcznie. Wnioskodawca zaznaczył również, że od dnia 1 stycznia 2012 r. jego sytuacja materialna jeszcze się pogorszy, gdyż pomoc otrzymywana w Hiszpanii przewidziana jest tylko do końca 2011 r. Podkreślił ponadto, iż nie ma realnej perspektywy poprawy sytuacji życiowej, albowiem z uwagi na zdiagnozowaną u niego chorobę Ménière'a i wysokie bezrobocie w Hiszpanii nie jest w stanie znaleźć pracy. Nie ma także w Hiszpanii żadnej rodziny ani bliskich znajomych, do których mógłby się zwrócić o pomoc.

Decyzją z dnia 7 lipca 2011 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 43 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zw. z art. 16 i art. 2 pkt 2 Ual oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej w skrócie "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania A. F. S. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta B.

W uzasadnieniu w/w decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w rozpatrywanym przypadku zastosowanie znajduje przepis art. 16 Ual, co wynika z przepisów art. 43 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którymi egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych prowadzi się w dalszym ciągu aż do ich zaspokojenia na podstawie dotychczasowych przepisów; wniosek o umorzenie lub zawieszenie egzekucji wymaga zgody organu właściwego wierzyciela. Błędnie zatem organ I instancji oparł swoją decyzję na przepisach art. 30 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 16 Ual organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób. Decyzja w przedmiocie umorzenia ma więc charakter uznaniowy, a przy jej wydawaniu organ winien brać się pod uwagę sytuację dochodową zobowiązanego i sytuację rodziny tej osoby. Należy jednak mieć na uwadze, że wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego (lub świadczeń z nim związanych) mają charakter wyjątkowy i jako takie zgodnie z ogólnymi regułami interpretacyjnymi powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający. W związku z tym umorzenie na podstawie art. 16 Ual powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek zaliczek alimentacyjnych.

Kolegium stwierdziło, iż fakt, że w rozpatrywanym przypadku zwrot zaliczki alimentacyjnej jest systematycznie potrącany z renty dłużnika alimentacyjnego, nie daje podstaw do umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej L. F. S. Zwrócono uwagę, że w czasie trwającego od 2001 r. postępowania egzekucyjnego wyegzekwowano łącznie 16.298,25 zł, z czego na rzecz wierzyciela, tj. organu I instancji, 13.328,11 zł. Aktualnie alimenty zaległe na rzecz wierzyciela wynoszą 441,89 zł, należność z tytułu zaliczki alimentacyjnej wynosi 4.284,00 zł, zaś należność likwidatora funduszu alimentacyjnego wynosi 5.830,31 zł.

Na ostateczną decyzję organu odwoławczego A. F. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.

W treści skargi, podobnie jak w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, skarżący opisał swoją trudną sytuację dochodową i rodzinną. Zwrócił się ponadto do Sądu o rozważenie, czy w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie regulacji art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku organ II instancji wskazał, iż przepis art. 68 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie ma zastosowania w rozpatrywanym przypadku, albowiem dotyczy likwidowanego funduszu alimentacyjnego wypłacającego świadczenia alimentacyjne przyznawane przez ZUS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez Wojewódzkie Sądy Administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - dalej w skrócie p.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Stwierdzenie przez sąd, że zaskarżony akt wydano z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, musi skutkować jego uchyleniem - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c.

W tak określonym zakresie kognicji sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji w niniejszej sprawie był wniosek dłużnika alimentacyjnego F. S. A. o umorzenie należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych wierzycielce L. F. S. na dziecko L. F. S. w okresie zasiłkowym od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. oraz od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732 ze zm.).

Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 27 lutego 2011 r., w którym zażądał on umorzenia w całości kwoty funduszu alimentacyjnego i odsetek. W toku powadzonego postępowania organ ustalił, na podstawie zaświadczenie z dnia 25 marca 2011r. Komornika Sądowego o dokonanych wpłatach, że postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącemu jako dłużnikowi alimentacyjnemu prowadzone jest od 20 kwietnia 2001r. Należności alimentacyjne egzekwowane są ze świadczenia dłużnika i brak jest dobrowolnych wpłat. Komornik wykazał w zaświadczeniu, że aktualna zaległość w sprawie obejmująca:

- alimenty zaległe na rzecz wierzyciela wynosi 441,89 zł,

- zaległą zaliczkę alimentacyjną wynosi 4284, 00 zł,

- zaległość dla likwidatora Funduszu Alimentacyjnego wynosi 5830,31 zł.

Z uwagi na wykazane zaległości dłużnika alimentacyjnego organ słusznie przyjął, że jego właściwość w związku ze złożonym wnioskiem dotyczy jedynie żądania umorzenia zaległej zaliczki alimentacyjnej w wysokości 4284, 00 zł, powstałej w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2007 r.

Zaliczka alimentacyjna była świadczeniem uregulowanym w ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z art. 2 pkt 7 powyższej ustawy oznaczała kwotę wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna.

Należność, o umorzenie której skarżący ubiegał się w rozpoznawanej sprawie, powstała wskutek wypłaty przez organ właściwy wierzyciela zaliczki alimentacyjnej osobie uprawnionej na podstawie przepisów powyższej ustawy.

Ustawa ta zawierała zaś w art. 16 unormowanie, w myśl, którego organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, a także należności wierzyciela powstałe z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób. Przy czym określenie "organ właściwy wierzyciela" oznaczał - w myśl art. 2 pkt 4 ww. ustawy - wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej.

Z kolei, ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów kwestię umorzenia reguluje szerzej, dając uprawnienie do umorzenia należności zarówno organowi właściwemu wierzyciela (rozumianemu tak samo jak w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 r.) jak i organowi właściwemu dłużnika (wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego). W myśl art. 30 ust. 1 tego aktu, organ właściwy dłużnika może umorzyć m.in. należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Z kolei, zgodnie z art. 30 ust. 2 omawianej ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Zatem, w świetle przywołanych przepisów - w obecnym stanie prawnym - uprawnienie organu właściwego wierzyciela do umorzenia należności, w oparciu o art. 30 ust. 2, odnosi się do świadczeń z funduszu alimentacyjnego przewidzianych w tej ustawie, a nie zaliczki alimentacyjnej

Odnosząc się do treści art. 30 ww. ustawy przepis ten nadał uprawnienie do stosowania ulg wobec dłużników alimentacyjnych zarówno organowi właściwemu dłużnika, jak i organowi wierzyciela, jednak w różnym zakresie i w oparciu o różne przesłanki.

Organ właściwy dłużnika wyposażony został w art. 30 ust. 1 omawianej ustawy o możliwość orzekania o zobowiązaniach dłużników alimentacyjnych z tytułu obecnych świadczeń z funduszu alimentacyjnego - zwanych świadczeniami alimentacyjnymi, jak też z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych na podstawie nieobowiązującej już obecnie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r., a także wypłaconych na podstawie (również nieobowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym.

Możliwość umorzenia wskazanych należności przez organ właściwy dłużnika zależy przy tym przede wszystkim od stopnia skuteczności egzekucji zasądzonych alimentów, co powoduje, że takie przesłanki jak: sytuacja dochodowa lub rodzinna dłużnika może stanowić o zastosowaniu ulgi, ale tylko w konsekwencji stwierdzenia częściowej skuteczności egzekucji. W przedmiotowej sprawie organ wykazał, że skarżący nie dokonywał żadnych wpłat dobrowolnie. Zatem powyższy przepis art. 30 ust. 1 nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na brak skuteczności egzekucji.

Nie znajduje również zastosowania w przedmiotowej sprawie umorzenie postępowania przez organ właściwy wierzyciela na podstawie art. 30 ust. 2 ww. ustawy. Przepis ten stanowi, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

W oparciu o ten przepis możliwe jest umorzenie w oparciu o przesłanki związane z sytuacją dochodową dłużnika, bez konieczność oceny stopnia wyegzekwowania długu z tytułu alimentów, ale tylko w odniesieniu do wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wprowadzono kolejność zaspakajania należności na skutek otrzymania przez osobę uprawnioną świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego .

Przepis ten stanowi, że w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:

1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,

2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia,

3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,

4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia

- po należnościach określonych odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.9)), a przed należnościami określonymi odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 2-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Oznacza to, że na podstawie powyższego art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, należnościami wypłaconymi z funduszu alimentacyjnego - są bowiem tylko świadczenia wypłacone na podstawie tej ustawy, tj. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wynika to z wyraźnego odróżnienia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego - wskazanych w art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy - od należności wypłaconych z tytułu zaliczki alimentacyjnej wymienionej w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy i należności wypłaconych z tytułu świadczeń na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - wymienionych w art. 28 ust. 1 pkt 4 ustawy. Podobnie należności te, aczkolwiek uszeregowane w innej kolejności, określa art. 28 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Biorąc powyższe pod uwagę poza wyjątkiem wskazanym w art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, umorzenie zaliczki alimentacyjnej nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ właściwy wierzyciela w oparciu o ustawę o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Wniosek o umorzenie zaliczki alimentacyjnej został złożony pod rządami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, należnościami wypłaconymi z funduszu alimentacyjnego.

Zaliczka alimentacyjna była wypłacana na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Ustawa ta obowiązywała do dnia 30 września 2008 r., jako że została uchylona przez ustawę z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.), która to weszła w życie dnia 1 października 2008 r.

Z przepisów przejściowych nowej ustawy wynika, że dotychczasowe przepisy, tj. przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej mają zastosowanie jedynie do spraw o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy (art. 41 ustawy z dnia 7 września 2007 r.), spraw o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne (art. 42 ust. 2) i egzekucji należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych (art. 43 ust. 1).

Sprawa o umorzenie należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nie należy do żadnej z kategorii spraw wymienionych w przepisach przejściowych nowej ustawy. Z tego też względu nie może być rozpatrywana na podstawie dotychczasowych przepisów (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2009 r., I OW 89/09 i z dnia 22 grudnia 2009 r., IOW 113/09 oraz wyrok z dnia 27 października 2010 r., I OSK 980/10 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Istotną dla rozstrzygnięcia w kwestii umorzenia obowiązku zwrotu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych jest ocena sytuacji materialnej i życiowej dłużnika alimentacyjnego. Powinna ona w ocenie Sądu zostać oceniona z punktu widzenia jej trwałości. Chwilowe i przemijające trudności finansowe czy zdrowotne dłużnika, nie stanowią wystarczającej przesłanki do zaniechania obciążania dłużnika obowiązkiem zwrotu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych.

Organ decyzyjny ma obowiązek szczegółowo przeanalizować i ocenić kwestie istnienia bądź nie istnienia w indywidualnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z instytucji, o jakiej stanowi ten przepis, uzasadniając przy tym należycie zakres jego ewentualnego zastosowania.

W przedmiotowej sprawie organy dokonały oceny sytuacji finansowej skarżącego i uwzględniły całą dokumentację dostarczona przez niego w toku postępowania administracyjnego. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji sytuacja finansowa skarżącego nie zmieniła się, ponieważ źródłem dochodu jest renta przyznana przez ZUS pomniejszona o zajęcie komornicze w wysokości 271,65 zł, pomoc ekonomiczną w wysokości 1677.97 zł (423,70 euro) oraz pomoc dodatkową w wysokości 139, 83 zł (35, 31 euro) wypłacanych przez Urząd Miasta T. Udokumentowane koszty związane zamieszkaniem wynoszą 990,07 (250 euro) miesięcznie. Egzekucja alimentów z przyznanego przez ZUS świadczenia rentowego to kwota 176,07 zł do 234,44 zł miesięcznie przy zasądzonych przez Sąd alimentach 350 zł.

Podniesiona okoliczność w skardze, że sytuacja finansowa skarżącego ulegnie zmianie, ponieważ pomoc socjalną w Hiszpanii otrzymuje on do 31 grudnia 2011r. nie stanowi podstaw do uwzględnienia skargi. Organ w ocenie sądu nie naruszył granic uznania administracyjnego. Wyjaśnił szczegółowo motywy, którymi się kierował przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji. Słusznie organ wyjaśnił, ze skarżący nie wdrożył postępowania mającego na celu zniesienie nałożonego przez Sąd obowiązku alimentacyjnego, czy też obniżenia alimentów. Skarżący od marca 2002 r. do chwili obecnej otrzymuje pomoc z Urzędu Miasta T. Pomoc ta jest przewidziana na cały 2011 r. (k- 73 akt administracyjnych). Nie można w ocenie Sadu założyć, że skarżący nie będzie objęty dalszą pomocą w roku 2012 i następnych latach.

Na gruncie przedmiotowego stanu faktycznego należy zauważyć, że należność, o umorzenie, której ubiegał się skarżący powstała wskutek wypłaty przez organ właściwy wierzyciela zaliczki alimentacyjnej na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Z tego powodu, w rozpatrywanej sprawie decyzja w przedmiocie umorzenia należności wypłaconych wierzycielowi przez Skarb Państwa mogła być wydawana jedynie w trybie przepisu art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Mógł ją zatem wydać tylko organ właściwy dłużnika, orzekając w oparciu o przesłanki zawarte w tym przepisie, tj. biorąc pod uwagę w pierwszej kolejności kwestię skuteczności egzekucji.

Przepis art. 30 ust. 2 nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie gdyż nie dotyczy on zaliczki alimentacyjnej. W omawianym przypadku było rzeczą niesporną, iż egzekucja prowadzona w stosunku do majątku dłużnika była bezskuteczna, a zatem brak było podstawy prawnej do uwzględnienia wniosku skarżącego. Zaskarżona więc do Sądu Wojewódzkiego decyzja nie naruszała prawa, a to w konsekwencji prowadziło do oddalenia skargi.

Nieuzasadniony jest również zarzut niezastosowania przez organy podstawy umorzenia zaliczki alimentacyjnej na podstawie art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006, Nr 139, poz. 992), który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach związanych z sytuacją zdrowotną lub rodzinną osoby, przeciwko której jest prowadzona egzekucja alimentów, lub osoby zobowiązanej do zwrotu bezpodstawnie pobranych świadczeń z funduszu, likwidator może umorzyć, rozłożyć na raty lub odroczyć termin płatności należności likwidowanego funduszu z tytułu wypłaconych lub bezpodstawnie pobranych świadczeń z funduszu.

W przedmiotowej sprawie postępowanie dotyczyło zaliczki alimentacyjnej, a organy orzekające w sprawie nie są likwidatorem świadczeń z funduszu.

W ocenie Sądu przepis art. 43 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie. Powołanie się przez organ II instancji na powyższa podstawę nie miało wpływu na wynik sprawy przy poprawności rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy prawidłowej decyzji organu I instancji. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a orzeczono jak sentencji skargi.