Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 104/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2021 r. sprawy ze skargi R. B. na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Rektora Uniwersytetu [...] do rozpoznania wniosku R. B. z dnia [...] kwietnia 2021 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że Rektor Uniwersytetu [...] dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku R. B. z dnia [...] marca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, 3. stwierdza, że bezczynność, o której mowa w punkcie 2 sentencji wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa, 4. oddala skargę w pozostałym zakresie, 5. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz R. B. kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

R. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu [...] marca 2021 r. R. B. zwrócił się do Rektora Uniwersytetu [...], z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej wskazując, iż świadek A. L. dnia [...] marca 2021 r. w sprawie o sygn. [...] zeznał, że w roku 2017 do wpłat za kursy języka koreańskiego prowadzone w ramach Instytutu [...] na [...] było wskazane niewłaściwe konto jednej z fundacji studenckich oraz że rektor N. bardzo szybko to zidentyfikował i ostatecznie środki wpłynęły na konto uniwersytetu.

W związku z powyższym Skarżący powołując się na ustawę z dnia [...] września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.; dalej: "u.d.i.p.") wniósł o udzielenie informacji:

a) Kiedy dokładnie rektor N. zidentyfikował przedmiotowe konto? Proszę podać numer konta i jego właściciela.

b) Czy rektor N. powiadomił o tym na piśmie pana Lesickiego? Proszę o przesłanie kopii tego pisma.

c) Kiedy środki, które wpłynęły na " wskazane niewłaściwe konto jednej z fundacji studenckich wpłynęły na konto uniwersytetu?

d) Proszę podać numer tego konta.

e) Jakiej wielkości były to środki?

f) Jak je rozdysponowano?

g) Jaka była podstawa prawna takiego przelewu, skoro IKS nie funkcjonował w

h) roku 2017 na [...] na podstawie umowy z [...]?

W odpowiedzi na powyższy Pełnomocnik Rektora [...] ds. Informacji Publicznej, wiadomością z dnia [...] marca 2021 r., poinformował wnioskodawcę, iż wnioskowana informacja nie może zostać udostępniona albowiem informacje, o które wnioskuje są przedmiotem sprawy zawisłej przed Sądem Rejonowym [...], o sygn. akt [...], która toczy się z wyłączeniem jawności, a [...] niebędący stroną postępowania, biorąc pod uwagę niejawny charakter informacji, nie może ich udostępnić.

Ponadto Pełnomocnik Rektora poinformował wnioskodawcę, iż informacje będące w zainteresowaniu R. B. są przedmiotem badania przez Prokuraturę Rejonową [...], a z uwagi niejawny charakter postępowania przygotowawczego, wnioskodawca winien się zwrócić z zapytaniem do tej jednostki prokuratury.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. R. B., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika wezwał Rektora [...] do udostępnienia informacji publicznych w związku z ujawnionymi nieprawidłowościami w szczególności informacji:

1. kiedy rektor N. [...] zidentyfikował rachunek bankowy, na które wpływały środki z kursów języka koreańskiego prowadzonych w ramach Instytutu [...] ?

2. podanie numeru tegoż rachunku bankowego i jego właściciela,

3. czy rektor N. powiadomił o tym fakcie na piśmie rektora L. ? Jeśli [...] jest w posiadaniu takiego pisma proszę o udostępnienie jego kserokopii,

4. czy i kiedy środki, które wpłynęły na ustalony przez rektora N. rachunek bankowy, wpłynęły na rachunek bankowy Uniwersytetu? Jeśli tak to proszę o podanie numeru tego konta oraz jakiej wielkości to były środki? Ponadto proszę o podanie jak je rozdysponowano oraz jaka była postawa prawna takiego przelewu skoro Instytut [...] nie funkcjonował w roku 2017r., na terenie Uniwersytetu [...] na podstawie umowy z Uniwersytetem.

W odpowiedzi na powyższy wniosek, w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r., Rektor [...] poinformował pełnomocnika, iż odpowiedź na wiosek R. B. została udzielona w dniu [...] marca 2021 r.

R. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Rektora [...] zarzucając mu naruszenie:

1. art. 61 ust. 1 Konstytucji w zakresie jakim stanowi normatywną podstawę udostępnienia informacji o działalności jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa,

2. art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w którym organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji publicznej przez skarżony organ.

Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o:

1. zobowiązanie Uniwersytetu [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] kwietnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku,

2. zasądzenie od podmiotu zobowiązanego na rzecz skarżącego kosztów postępowania wedle norm przepisanych.

3. stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

4. wymierzenie grzywny podmiotowi zobowiązanemu na podstawie art. 149 Prawo o postępowaniu przed śądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, iż w dniu [...] kwietnia 2021 r. złożył wniosek do Uniwersytetu im [...] o udostępnienie informacji publicznej. W dniu [...] kwietnia 2021 r. Uniwersytet [...] udzielił odpowiedzi na pismo skarżącego, jednakże zawarte w treści pisma odpowiedzi są lakoniczne i niepełne.

Zdaniem Skarżącego Uniwersytet [...] w swojej odpowiedzi usiłuje uniknąć odpowiedzi na zadane przez skarżącego pytania, uzasadniając tą decyzję tym, iż toczy się postępowanie przed Prokuraturą Rejonową [...] oraz tym, że Skarżący wykorzystuje przysługujące mu prawo do uzyskania dostępu do informacji publicznej do własnych celów.

W ocenie Skarżącego Uniwersytet [...] nadal nie udzielił odpowiedzi i pozostaje w bezczynności.

W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej oddalenie wnosząc jednocześnie o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci pisma Sądu Rejowego [...] w P. z dnia [...] marca 2021 r. oraz zawiadomienia Komisariatu Policji [...] w P. z dnia [...] marca 2021 r. o wszczęciu dochodzenia w sprawie rozpowszechniania wiadomości z rozprawy prowadzonej z wyuczeniem jawności przed Sądem Rejonowym [...] w P., sygn. akt III K [...], załączonych do niniejszej skargi na okoliczność jej niezasadności.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Rektor [...] podniósł, iż zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Jeżeli więc istnieją przepisy regulujące w sposób szczególny dostęp do informacji, to stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej jest wyłączone.

Dalej Rektor podniósł, iż zgodnie z art. 156 § 4 Kodeksu postępowania karnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w toku postępowania przygotowawczego, stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów i kserokopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kserokopie tylko za zgodą prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Oznacza to, że przepisy Kodeksu postępowania karnego, które w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w trakcie trwającego postępowania przygotowawczego wyłączają w tym zakresie uregulowania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Analiza powyżej przytoczonego przepisu prowadzi także do wniosku, że odmienny tryb dostępu do akt dotyczy jedynie spraw w toku postępowania przygotowawczego.

W ocenie Rektora chybione są więc zarzuty Skarżącego, któremu Rektor [...] udzielił wyczerpującej odpowiedzi, wskazując że wnioskowana informacja nie może zostać udzielona, a o jej udostępnienie winien zwrócić się do Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...]. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż informacje o udostępnienie których zwrócił się Skarżący stanowią w istocie zeznania świadka A. L., które składał na rozprawie w dniu [...] marca 2021 r. w sprawie III K [...] zawisłej przed Sądem Rejonowym [...], której stroną nie jest Uniwersytet [...], ani Rektor [...]. Zgodnie z art. 359 k.p.k. pkt 2 niejawna jest rozprawa, która dotyczy sprawy o pomówienie lub znieważenie; na wniosek pokrzywdzonego rozprawa odbywa się jednak jawnie. Z kolei art. 241 k.k. § 2 k.k. penalizuje zachowanie polegające na rozpowszechnianiu bez zezwolenia, wiadomości z rozprawy sądowej prowadzonej z wyłączeniem jawności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., tj. mających za przedmiot: (1) decyzje administracyjne; (2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; (3) postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; (4) inne niż określone w pkt 1–3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (...), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (...), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (...), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., przedmiotem skargi może być także bezczynność w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

W myśl art. 21 in principio ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, w skrócie "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jednakże zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej (czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.), ani też wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"). Zasady tej nie zmieniło wprowadzenie do art. 37 k.p.a. (a w ślad za tym: także do art. 52 § 2 p.p.s.a.), z dniem 1 czerwca 2017 r. – mocą ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) – nowego środka zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji, w postaci ponaglenia (w miejsce dotychczas stosowanych w takich przypadkach: zażalenia albo wezwania do usunięcia naruszenia prawa).

Poza tym do skarg na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z 11.05.2011 r., I OSK 716/11; z 26.05.2011 r., I OSK 857/11 – CBOSA). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej przez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. wyrok NSA z 29.04.2011 r., I FSK 249/10, CBOSA; por. też wyrok WSA z 27.10.2011 r., II SAB/Po 60/11, CBOSA). Trafność takiej wykładni potwierdza obecnie – dodany z dniem [...] czerwca 2017 r. – przepis art. 53 § 2b ab initio p.p.s.a., zgodnie z którym skargę na bezczynność można wnieść "w każdym czasie".

Mając wszystko to na uwadze, Sąd uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania.

W przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" (bierności) podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu. Wówczas sąd zobligowany jest do rozpoznania skargi i rozstrzygnięcia, czy żądana informacja jest informacją publiczną i czy rzeczywiście wnioskodawca mógł skutecznie domagać się jej udostępnienia. Należy w tym miejscu od razu podkreślić, że aby można było uznać, iż nie zachodzi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej – także takiej, której organ nie posiada – podmiot zobowiązany do jej udzielenia w formie uregulowanej ustawą o dostępie do informacji publicznej powinien wypowiedzieć się w tym przedmiocie. Tylko w takim przypadku uwolni się od zarzutu bezczynności w sprawie. Identycznie powinien postąpić w sytuacji, gdy posiada żądane informacje, lecz z uwagi na ograniczenia dostępu nie może ich udostępnić (zob. wyrok NSA z 17.04.2013 r., I OSK 3109/12; por. też wyrok NSA z 22.02.2019 r., I OSK 414/17, CBOSA).

Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej o bezczynności można mówić wtedy, gdy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy w formie i terminach określonych w ustawie z dnia [...] września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.; dalej: "u.d.i.p.").

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że Skarżący był zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

W niniejszej sprawie nie jest również przedmiotem sporu, iż Rektor [...] był podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.; dalej: "u.d.i.p.").

Poza sporem pozostawała również kwestia kwalifikacji prawnej żądanej informacji. Organ w pismach kierowanych do strony jak również w odpowiedzi na skargę nie kwestionuje, iż mamy do czynienia z informacją publiczną.

W tym miejscu wyjaśnić należy, iż pojęcie informacji publicznej określone jest w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 tej ustawy. Ponieważ sformułowania te nie są zbyt jasne należy przy ich wykładni kierować się treścią art. 61 Konstytucji RP, przewidującego prawo obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej i podmiotów wykonujących zadania publiczne. Prawo dostępu do informacji publicznej ma charakter powszechny, bowiem jest przyznane każdemu (art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej).

Rozważając przedmiotowy aspekt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia [...] września 2007r. sygn. akt IV SAB/Gl [...], dostępny w Internecie jw.). W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna m.in. o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań nawet, jeżeli nie pochodzą wprost od nich.

Mając powyższe na uwadze ocenie Sądu pozostała kwestia czy działania podjęte przez podmiot zobowiązany nastąpiły w zgodzie z przepisami u.d.i.p.

Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej przyjmuje się, że udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Natomiast powiadomienie o tym, że żądana informacja nie jest informacją publiczną następuje w formie pisma. Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział natomiast w takich przypadkach, gdy żądana informacja jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia bądź zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania (zob. art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) – to jest, gdy istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), bądź przeszkody do jej udostępnienia w określony sposób lub w określonej formie (zob. art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).

W świetle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, iż wnosząc skargę skarżący zarzucił organowi bezczynność w rozpoznaniu jego wniosku z dnia [...] kwietnia 2021 r., który wpłynął do organu w dniu [...] kwietnia 2021 r., a który to wniosek jest zbliżony treściowo do wniosku z dnia [...] marca 2021 r.

Organ w odpowiedzi na powyższy wniosek pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r., a więc mieszcząc się w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poinformował, że odpowiedzi udzielono już pismem z dnia [...] marca 2021 r. Z powyższych względów w tym zakresie niezbędne jest wskazanie, iż w dniu [...] marca 2021 r. organ poinformował wnioskodawcę, odwołując się do art. 14 ust. 2 u.d.i.p., iż informacja publiczna nie może zostać udostępniona. Jako przyczynę odmowy organ wskazał, iż informacje te pochodzą z postępowania toczącego się z wyłączeniem jawności oraz że informacje te są przedmiotem badania przez Prokuraturę. Z tego względu, w ocenie organu, skoro żądane informacje są objęte prowadzonym postępowaniem, to wnioskodawca winien zwrócić się do Prokuratora.

Powyższe stanowisko Rektor podtrzymał w odpowiedzi na skargę.

Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności wskazać należy, iż udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2).

Z zacytowanego przepisu wynika wprost, że decyzja o umorzeniu postępowania wydawana jest w sytuacji, gdy środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany uniemożliwiają udostępnienie informacji w sposób lub w formie podanej we wniosku, a wnioskodawca pomimo skierowania do niego pisma zawierającego informację o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem wraz ze wskazaniem, w jaki sposób i w jakiej formie może być ona udostępniona niezwłocznie, nie wniósł w przypisanym terminie o udostępnienie informacji w sposób lub w formie określonej w tym powiadomieniu. Do przesłanek umorzenia postępowania z przyczyn, o których mowa w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. należy więc: uprzednie pisemne poinformowanie wnioskodawcy, że adresat wniosku nie dysponuje odpowiednimi środkami technicznymi jak i zaproponowanie innego sposobu lub formy udzielenia żądanej informacji oraz brak właściwej reakcji samego wnioskodawcy na takie pismo.

W niniejszej sprawie nie mieliśmy do czynienia z taką sytuacją, ponieważ organ, pomimo odwołania się do powyższego przepisu faktycznie nie wskazał braku technicznych możliwości udostępnienia żądanej informacji ani też nie wskazał formy w jakiej może on, a nie inny podmiot, udostępnić żądaną informację. Natomiast organ odwołując się do powyższej regulacji wskazał jedynie wnioskodawcy, iż ten powinien zwrócić się z wnioskiem do innego podmiotu, ponieważ dostęp do żądanych informacji odbywa się na odmiennych zasadach.

W tym miejscu wskazać należy, iż organ ma prawo odpowiedzieć na wniosek o udostępnienie informacji publicznej zwykłym pismem jeżeli dostęp do takich informacji publicznych odbywa się na odrębnych zasadach, to jednakże w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją.

W niniejszej sprawie organ wskazał, iż takie odmienne zasady zostały uregulowane w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 534, dalej: "k.p.k.")

Podkreślić należy, iż zrt. 1 ust. 2 u.d.i.p. stanowi, że przepisy u.d.i.p. nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Kodeks postępowania karnego, do którego odwołał się Rektor [...], określa zaś w art. 156 § 5 zasady, tryb i formę udostępniania akt stronom toczącego się i zakończonego postępowania przygotowawczego. Przepis ten stanowi: "Jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie; prawo to przysługuje stronom także po zakończeniu postępowania przygotowawczego. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej".

Na tle powyższej regulacji w orzecznictwie przyjęto, że przepisy k.p.k., które w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w trakcie trwającego postępowania przygotowawczego, jak i po jego zakończeniu, wyłączają w tym zakresie stosowanie trybu i formy ustawy o dostępie do informacji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2011 r., I OSK 647/11, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W uchwale z dnia 9 grudnia 2013 r., I OPS 7/13, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a K.p.k. oraz art. 525 K.p.c. i § 94 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 omawianej ustawy (u.d.i.p. – przypis Sądu), w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Przyjęcie, że w pozostałych wypadkach strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych niż osoby działające w trybie art. 10 tej ustawy, byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP".

Jednakże w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, iż Skarżący nie domaga się dostępu do akt postępowania przygotowawczego. Fakt, iż informacje, których udostępnienia odmówił Rektor [...] mogą również stanowić część akt postępowania przygotowawczego nie daje możliwości Rektorowi odwołania się do regulacji k.p.k., ponieważ to nie on jest dysponentem akt postępowania przygotowawczego i nie ma on możliwości udostępnienia tych akt w trybie uregulowanym w K.p.k.

Zdaniem Sądu przepisy u.d.i.p. nie stanowią alternatywnego i konkurencyjnego wobec przepisów kodeksu postępowania karnego sposobu pozyskiwania od podmiotu postępowanie przygotowawcze odpisów dokumentów czy informacji znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego. Zatem dokumenty zgromadzone przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze w aktach podlegają "udostępnieniu" przez ten organ wyłącznie na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego.

Przepis ten nie może jednak odnosić się do wszystkich innych podmiotów obowiązanych do udzielenia informacji publicznej.

Sąd miał przy tym na uwadze, iż zgodnie z art. 241 Kodeksu karnego kto bez zezwolenia rozpowszechnia publicznie wiadomości z postępowania przygotowawczego, zanim zostały ujawnione w postępowaniu sądowym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (§ 1). Tej samej karze podlega, kto rozpowszechnia publicznie wiadomości z rozprawy sądowej prowadzonej z wyłączeniem jawności (§ 2).

Należy przy tym mieć na uwadze, iż karalne jest rozpowszechnianie publicznie wiadomości uzyskanych z postępowania przygotowawczego w okresie prowadzenia tego postępowania do ich ujawnienia w postępowaniu sądowym (zob. Mozgawa M. (red.), Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el. 2021).

W niniejszej sprawie wniosek nie dotyczy informacji uzyskanych przez Rektora [...] w trakcie postępowania przygotowawczego ale długo przed nim, a ponadto brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego, iż faktycznie informacje objęte wnioskiem stanowią tajemnice rozprawy czy też postępowania przygotowawczego.

Odnosząc się natomiast do kwestii rozpowszechnia publicznie wiadomości z rozprawy sądowej prowadzonej z wyłączeniem jawności wskazać należy, iż Rektor, jak sam podkreślił, nie jest stroną tego postępowania.

W niniejszej sprawie ciężko jest uznać, iż informacje o których udostępnienie wnioskuje Skarżący organ uzyskał w toku rozprawy skoro jak twierdzi nie jest stroną tego postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż Rektor [...] nie miał podstaw do odmowy udostępnienia wnioskowanej informacji odwołując się do regulacji k.p.k.

Tym samym uznać należało, iż organ nie rozpoznał wniosku Skarżącego o udostępnienie wnioskowanej informacji wskazanej we wniosku z dnia [...] kwietnia 2021 r., a tym samym organ pozostaje w bezczynności.

Mając powyższe na uwadze należało zobowiązać Rektora [...] do rozpatrzenia wniosku Skarżącego w zakresie określonym w sentencji wyroku (pkt 1 sentencji)

Jednocześnie, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Sąd stwierdził, że organ dopuścił się zarzucanej bezczynności (pkt 2 sentencji wyroku), co zostało omówione szerzej wyżej.

Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a P.p.s.a. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, uznał, że bezczynność nie miała charakteru rażącego (pkt 3 sentencji wyroku).

Sąd wziął bowiem pod uwagę, że "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe". Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13; a także wyroki WSA: z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; z 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13; z 11 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15 – CBOSA).

W niniejszej sprawie taka sytuacja – zdaniem Sądu – nie wystąpiła. Formułując taką ocenę, Sąd miał przede wszystkim na względzie fakt, że organ udzielił Skarżącemu odpowiedzi na jego kolejny wniosek w szybkim czasie, a bezczynność organu nie jest wynikiem celowego działania organu, a wyłącznie błędną interpretacją omówionych w uzasadnieniu przepisów prawnych.

Z tych samych względów nie zaistniały także w tej sprawie przesłanki do wymierzenia organowi grzywny. Należy pamiętać, iż jest to środek stosowny w sytuacjach rażącego naruszenia prawa. Podkreślić należy, że wymierzenie grzywny nie jest bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia bezczynności, lecz stanowi uprawnienie dyskrecjonalne sądu, a zatem możliwości, z których należy korzystać, jeżeli okoliczności sprawy tego wymagają. W niniejszej sprawie nie mamy natomiast do czynienia z sytuacją uzasadniającą jego zastosowanie, albowiem działań organu nie można było uznać za kwalifikowaną postać naruszenia prawa.

Z powyższych względów Sąd skargę w tym zakresie na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił (pkt 4 wyroku)

O kosztach postępowania (pkt 5 wyroku), obejmujących wpis od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego radcą prawnym, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804, z późn. zm.).