Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2357/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 86, art. 72 ust. 5, art. 120 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 499
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r Prawo farmaceutyczne - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 1 i 2, art. 209
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak- Osetek (spr.) Sędzia WSA Joanna Wegner Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2020 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia uchybień 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w G. z dnia [...] października 2018 r. ; 2. Zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 8 marca 2017 r. znak: znak: [...] [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w G., dalej jako: "[...]WIF", zawiadomił spółkę G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. dalej jako : "Strona", "Skarżąca", "Spółka" lub "Strona skarżąca" o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nakazania usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień w zakresie obrotu produktami leczniczymi w aptece "G." przy ul. [...] [...] w G., działającej na podstawie zezwolenia nr [...].

Organ I instancji wyjaśnił Stronie, że postępowanie zostało wszczęte ze względu na prowadzenie przez ww. aptekę sprzedaży produktów chemii gospodarczej poprzez stronę internetową https://www.[...]/. Zdaniem organu taka działalność nie mieści się w zakresie zadań apteki. Jednocześnie organ I instancji wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień w sprawie.

W dniu 8 marca 2018 r. [...]WIF włączył do akt sprawy wydruk oferty produktów, zamieszczonej na stronie internetowej: https://www.[...]/ według stanu na dzień 8 marca 2017 r.

Pismem z dnia 22 marca 2017 r. Strona w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania wyjaśniła, że prowadzi stronę internetową https://www.aptekagemini.pl/ oraz jest wydawcą zamieszczonego na stronie internetowej regulaminu. Jednocześnie Strona wyjaśniła, że nie prowadzi działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży wysyłkowej artykułów chemii gospodarczej, gdyż w związku ze stanowiskiem [...]WIF (pismo z dnia 8 marca 2017 r.) produkty chemii gospodarczej oferowane przez Spółkę nie mieszczą się w katalogu zawartym w art. 72 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 20001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz.U.2019.499 ze zm.) dalej: "u.p.f.". Strona oświadczyła ponadto, że nie prowadzi i nigdy nie prowadziła sprzedaży artykułów chemii gospodarczej poza sprzedażą wysyłkową. Spółka wniosła o umorzenie postępowania, wobec zastosowania się, zdaniem Spółki, do stanowiska [...]WIF i zaprzestania sprzedaży wysyłkowej zakwestionowanych artykułów i usunięcia ich ze swojej oferty, a pozostawienia jedynie artykułów będących środkami higienicznymi, które przy zachowaniu warunków wyrażonych w art. 86 ust. 8 u.p.f. w zw. z art. 72 ust. 5 pkt 4 u.p.f. mogą być sprzedawane w aptekach ogólnodostępnych.

Następnie [...]WIF włączył do akt wydruk oferty produktów zamieszczonej na stronie internetowej: https://www.[....]/ według stanu na dzień 22 maja 2017 r. (8 kart).

Pismem z dnia 22 maja 2017 r., znak: [...] [...] Wojewódzki

Inspektor Farmaceutyczny zawiadomił Stronę o rozszerzeniu przedmiotu prowadzonego postępowania w związku z ustaleniem, iż na stronie internetowej [...] oferowane są również inne produkty niż produkty chemii gospodarczej, których sprzedaż nie mieści się w zadaniach apteki (w szczególności: bidony dla sportowców, bielizna dla kobiet w ciąży, herbata czarna prasowana w kostkach).

W związku z powyższym organ I instancji poinformował Stronę, że przedmiotem postępowania będzie nakazanie usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonego uchybienia polegającego na sprzedaży przez aptekę produktów innych niż:

1) produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne,

2) środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego,

3) suplementy diety, w rozumieniu przepisów o bezpieczeństwie żywności i żywienia,

4) środki kosmetyczne, w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 30 marca 2001 r. o kosmetykach (Dz. U. z 2013 r. poz. 475), z wyłączeniem kosmetyków przeznaczonych do perfumowania lub upiększania,

5) środki higieniczne,

6) przedmioty do pielęgnacji niemowląt i chorych,

7) środki spożywcze zawierające w swoim składzie farmakopealne naturalne składniki pochodzenia roślinnego,

8) środki dezynfekcyjne stosowane w medycynie,

9) produkty biobójcze służące do utrzymywania higieny człowieka oraz repelenty lub

atraktanty służące w sposób bezpośredni lub pośredni do utrzymywania higieny człowieka.

W tym samym piśmie organ I instancji zawiadomił Stronę o zamiarze zakończenia postępowania i wydania decyzji oraz pouczył Stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań.

[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w G. (dalej: "WIF"), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu, decyzją z dnia [...] października 2018 r. znak: [...], nr [...] nakazał spółce G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. usunięcie w terminie 45 dni uchybienia polegającego na sprzedaży przez aptekę ogólnodostępną "G.", zlokalizowaną przy ul. [...] [...] w G., produktów innych niż:

1) produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne;

2) środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego wpisane do prowadzonego przez Głównego Inspektora Sanitarnego rejestru produktów objętych powiadomieniem o pierwszym wprowadzeniu do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: obowiązek wpisu nie dotyczy środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego należących do następujących grup:

a) preparaty do dalszego żywienia niemowląt, w tym mleko następne;

b) środki spożywcze uzupełniające, obejmujące produkty zbożowe przetworzone i inne środki spożywcze dla niemowląt i małych dzieci w wieku od roku do 3 lat;

c) środki spożywcze stosowane w dietach o ograniczonej zawartości energii w celu redukcji masy ciała;

3) suplementy diety w rozumieniu przepisów o bezpieczeństwie żywności i żywienia, wpisane do prowadzonego przez Głównego Inspektora Sanitarnego rejestru produktów objętych powiadomieniem o pierwszym wprowadzeniu do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

4) środki kosmetyczne zdefiniowane w art. 2 ustawy z dnia 30 marca 2001 r. o kosmetykach (Dz. U. z 2013 r. poz. 475 ze zm.), z wyłączeniem kosmetyków przeznaczonych do perfumowania lub upiększania;

5) środki higieniczne:

6) przedmioty do pielęgnacji niemowląt i chorych;

7) środki spożywcze zawierające w swoim składzie farmakopealne naturalne składniki pochodzenia roślinnego, wpisane do prowadzonego przez Głównego Inspektora Sanitarnego rejestru produktów objętych powiadomieniem o pierwszym wprowadzeniu do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 8) środki dezynfekcyjne stosowane w medycynie;

9) produkty biobójcze służące do utrzymywania higieny człowieka oraz repelenty lub atraktanty służące w sposób bezpośredni lub pośredni do utrzymywania higieny człowieka.

Od powyższej decyzji spółka G. Sp z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako: "Skarżąca", "Strona") złożyła odwołanie do Głównego Inspektora Farmaceutycznego dalej "GIF", "organ", który po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, decyzją z dnia [...] września 2019 r., znak: [...], którą uchylił zaskarżoną decyzję [...]WIF w całości i orzekł co do istoty poprzez nakazanie spółce G. Sp. z o.o. z siedzibą w W. usunięcie w terminie 45 dni od dnia doręczenia decyzji uchybienia polegającego na sprzedaży przez apteką ogólnodostępną o nazwie "G.", zlokalizowaną przy ul. [...] [...] w G., produktów innych niż określone w art. 87 ust. 2 u.p.f. oraz art. 86 ust. 8 u.p.f. w zw. z art. 72 ust. 5 u.p.f., tj.:

1) produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne;

2) środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego wpisane do prowadzonego przez Głównego Inspektora Sanitarnego rejestru produktów objętych powiadomieniem o pierwszym wprowadzeniu do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej: obowiązek wpisu nie dotyczy środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego należących do następujących grup:

a) preparaty do dalszego żywienia niemowląt, w tym mleko następne;

b) środki spożywcze uzupełniające, obejmujące produkty zbożowe przetworzone i inne środki spożywcze dla niemowląt i małych dzieci w wieku od roku do 3 lat;

c) środki spożywcze stosowane w dietach o ograniczonej zawartości energii w celu redukcji masy ciała;

3) suplementy diety w rozumieniu przepisów o bezpieczeństwie żywności i żywienia, wpisane do prowadzonego przez Głównego Inspektora Sanitarnego rejestru produktów objętych powiadomieniem o pierwszym wprowadzeniu do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

4) środki kosmetyczne zdefiniowane w art. 2 ustawy z dnia 30 marca 2001 r. o kosmetykach (Dz. U. z 2013 r. poz. 475 ze zm.), z wyłączeniem kosmetyków przeznaczonych do perfumowania lub upiększania;

5) środki higieniczne:

6) przedmioty do pielęgnacji niemowląt i chorych;

7) środki spożywcze zawierające w swoim składzie farmakopealne naturalne składniki pochodzenia roślinnego, wpisane do prowadzonego przez Głównego Inspektora Sanitarnego rejestru produktów objętych powiadomieniem o pierwszym wprowadzeniu do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 8) środki dezynfekcyjne stosowane w medycynie;

9) produkty biobójcze służące do utrzymywania higieny człowieka oraz repelenty lub atraktanty służące w sposób bezpośredni lub pośredni do utrzymywania higieny człowieka.

Decyzja została doręczona pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 18 września 2019 r.

Pismem z dnia 15 października 2019 r. Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na powołaną wyżej decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] września 2019 r., znak: [...]

W skardze podniesiono następujące zarzuty:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 72 ust. 5 pkt 4 i 6 w zw. z art. 86 ust. 8 u.p.f. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że następujące produkty (dalej: "Produkty"): środki służące do mycia naczyń, środki służące do czyszczenia i odświeżania odzieży o szczególnych właściwościach ochronnych, prozdrowotnych bądź przeznaczone dla osób o szczególnych potrzebach, specjalistycznej bielizny dla kobiet w ciąży - nie należą do produktów dopuszczonych do sprzedaży przez apteki i w konsekwencji uznanie, że sprzedaż produktów nie mieści się we wskazanym w art. 87 ust. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 86 ust. 1 i 2 u.p.f. zakresie zadań apteki, jako placówki ochrony zdrowia publicznego, co doprowadziło do wydania przez GIF błędnego rozstrzygnięcia w sprawie;

2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia,

tj. art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", poprzez działanie organu sprzeczne z zasadą legalizmu, która wymaga, by organ administracji działał na podstawie przepisów prawa, podczas gdy w niniejszej sprawie organ zastosował rozstrzygnięcie sprzeczne z brzmieniem art. 72 ust. 5 pkt 4 u.p.f., który, zgodnie z art. 86 ust. 8 u.p.f., określa kategorie produktów dopuszczonych do sprzedaży w aptekach ogólnodostępnych;

3. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 8 § 1 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania do władzy publicznej poprzez brak sprecyzowania w treści decyzji stawianego Spółce zarzutu oraz jego niejasność dla Skarżącej, co uniemożliwia Skarżącej właściwe wykonanie decyzji, oraz zasadę równego traktowania poprzez zobowiązanie Skarżącej do usunięcia z oferty handlowej produktów sprzedawanych przez inne apteki ogólnodostępne;

4. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 k.p.a. polegające na dowolnym oraz błędnym ustaleniu, iż Produkty nie należą do kategorii produktów dopuszczonych do sprzedaży w aptece, podczas gdy w toku postępowania Spółka wskazała, że posiadają szczególne właściwości, charakterystyczne dla produktów wskazanych w art. 72 ust. 5 pkt 4 i 6 u.p.f.

Strona Skarżąca na podstawie art. 145 § 1 pk 1 a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a." wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji GIF oraz poprzedzającej ją decyzji [...]WIF oraz umorzenie postępowania administracyjnego, ponadto na podstawie art. 200 p.p.s.a. Skarżąca wniosła o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wymaga usunięcia z obrotu prawnego z uwagi na istotne wady prawne.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.f. apteka jest placówką ochrony zdrowia publicznego, w której osoby uprawnione świadczą w szczególności usługi farmaceutyczne, o których mowa w ust. 2. Przepis ust. 2 omawianego przepisu wymienia usługi farmaceutyczne świadczone w aptekach: wydawanie produktów leczniczych i wyrobów medycznych, określonych w odrębnych przepisach; sporządzanie leków recepturowych, w terminie nie dłuższym niż 48 godzin od złożenia recepty przez pacjenta, a w przypadku recepty na lek recepturowy zawierający środki odurzające lub oznaczonej "wydać natychmiast" - w ciągu 4 godzin; sporządzenie leków aptecznych oraz udzielanie informacji o produktach leczniczych i wyrobach medycznych.

W myśl natomiast art. 86 ust. 8 u.p.f. w aptekach ogólnodostępnych na wydzielonych stoiskach można sprzedawać produkty określone w art. 72 ust. 5 posiadające wymagane prawem atesty lub zezwolenia, pod warunkiem, że ich przechowywanie i sprzedaż nie będą przeszkadzać podstawowej działalności apteki.

Produkty, o których mowa w art. 72 ust. 5 u.p.f. to - spełniające wymagania określone w odrębnych przepisach - wyroby medyczne, produkty lecznicze przeznaczone wyłącznie na eksport, posiadające pozwolenie na dopuszczenie do obrotu inne niż określone w ust. 3, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego, suplementy diety, w rozumieniu przepisów o bezpieczeństwie żywności i żywienia,* środki kosmetyczne, w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 30 marca 2001 r. o kosmetykach (Dz. U. Nr 42, poz. 473, z późn. zm.), z wyłączeniem kosmetyków przeznaczonych do perfumowania lub upiększania, środki higieniczne, przedmioty do pielęgnacji niemowląt i chorych, środki spożywcze zawierające w swoim składzie farmakopealne naturalne składniki pochodzenia roślinnego oraz środki dezynfekcyjne stosowane w medycynie. Z zacytowanych regulacji prawych wynika, że podstawową działalnością apteki jest świadczenie przez uprawnione osoby usług farmaceutycznych, a sprzedaż produktów wymienionych w art. 72 ust. 5 u.p.f. może być prowadzona tylko pod warunkiem, że ich przechowywanie i sprzedaż nie będą przeszkadzać podstawowej działalności apteki. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.11.2008 r., sygn. akt II GSK 511/08 oraz wyrok z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 876/12).

Użyte w art. 86 ust. 1 u.p.f. sformułowanie "w szczególności" należy wiązać z treścią art. 86 ust. 9 u.p.f., zgodnie z którym Minister Zdrowia może określić (w fakultatywnym rozporządzeniu) inne rodzaje działalności aptek niż wskazane w art. 86 ust. 2 - 5 i 8 u.p.f. Takie rozporządzenie nie zostało wydane.

Biorąc pod uwagę treść art. 87 ust. 2 u.p.f. oraz art. 86 ust. 8 u.p.f. w zw. z art. 72 ust. 5 u.p.f. ( w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszej instancji) obecnie do katalogu produktów, które mogą być sprzedawane w aptece ogólnodostępnej należą:

1) wyroby medyczne,

1a) produkty lecznicze przeznaczone wyłącznie na eksport, posiadające pozwolenie na dopuszczenie do obrotu inne niż określone w ust. 3,

2) środkami spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego,

2a) suplementy diety, w rozumieniu przepisów o bezpieczeństwie żywności i żywienia,

3) produkty kosmetyczne w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. dotyczącego produktów kosmetycznych (wersja przekształcona) (Dz. Urz. UE L 342 z 22.12.2009, str. 59, z późn. zm.), z wyłączeniem produktów kosmetycznych przeznaczonych do perfumowania lub upiększania,

4) środki higieniczne,

5) przedmioty do pielęgnacji niemowląt i chorych,

6) środki spożywcze zawierające w swoim składzie farmakopealne naturalne składniki pochodzenia roślinnego,

7) środki dezynfekujące stosowane w medycynie,

8) produkty biobójcze służące do utrzymywania higieny człowieka oraz repelentami lub atraktantami służącymi w sposób bezpośredni lub pośredni do utrzymywania higieny człowieka

- spełniającymi wymagania określone w odrębnych przepisach.

Poprzez wymagania określone w odrębnych przepisach należy rozumieć w szczególności wymagania ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2019 r. poz. 1252 ze zm.) dalej " u.o.b.ż" , która określa wymagania I procedury niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia.

W rozpoznawanej sprawie sporna jest między stronami wykładnia przepisów prawa materialnego w szczególności art. 72 ust. 5 pkt 4 i 6 w zw. z art. 86 ust. 8 u.p.f. Strona twierdzi, iż organ dokonał błędnej wykładni powyższych przepisów poprzez przyjęcie, że środki służące do mycia naczyń, środki służące do czyszczenia i odświeżania odzieży o szczególnych właściwościach ochronnych, prozdrowotnych bądź przeznaczone dla osób o szczególnych potrzebach, specjalistycznej bielizny dla kobiet w ciąży - nie należą do produktów dopuszczonych do sprzedaży przez apteki i ich sprzedaż nie mieści się w dyspozycji, art. 87 ust. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 86 ust. 1 i 2 u.p.f. określających zakres zadań apteki, jako placówki ochrony zdrowia publicznego. Organ natomiast podnosi, że produkty, które Strona zaliczyła do środków higienicznych, z uwagi na brak definicji pojęcia "środki higieniczne" w Słowniku Języka Polskiego, proponowane przez Stronę rozumienie tego pojęcia, prowadziłoby do wniosku, iż do katalogu środków higienicznych, należałoby zaliczyć obok proszku do prania czy płynu do mycia naczyń, wiele innych środków należących dla tzw. chemii gospodarczej, co stałoby w rażącej sprzeczności, z definicją apteki jako placówki ochrony zdrowia.

Zauważenia przy tym wymaga, iż o ile organ pierwszej instancji, podjął próbę zdefiniowania "środków higienicznych", to organ odwoławczy, nawet nie odniósł się do argumentacji Strony i wskazywanych przez nią słownikowych definicji "środków higienicznych" oraz nie wskazał w uzasadnieniu decyzji, jak pojęcie to należy rozumieć.

Odnosząc się do tak sformułowanej istoty sporu pomiędzy stronami, Sąd chciałby wskazać, iż stanowisko organu, nie zasługuje na aprobatę. W ocenie Sądu za zasadne należy uznać stanowisko prezentowane w piśmiennictwie, iż w praktyce w aptece możliwa jest sprzedaż stosunkowo dużej gamy produktów, które nie są typowymi produktami farmaceutycznymi. Zwłaszcza że niektóre z wymienionych kategorii produktów (art.72 ust.5 w.zw art.86 ust.8 u.p.f.) zostały określone dość szeroko, np. przedmioty do pielęgnacji chorych, do których można zaliczyć najróżniejsze produkty służące chorym, a nieposiadające statusu leku, wyrobu medycznego czy nawet kosmetyku. Nie wszystkie z kategorii produktów wymienionych w art.72 ust.5 u.p.f. są pojęciami prawnymi. Jest tak np. w przypadku środków higienicznych i przedmiotów do pielęgnacji niemowląt i chorych. W piśmiennictwie wyrażany jest pogląd, iż we wszystkich przypadkach, w których brak definicji legalnej produktów, można posiłkować się Polską Klasyfikacją Wyrobów i Usług (PKWiU 2015), która została wprowadzona rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 września 2015 r. (Dz. U. poz. 1676), dalej " PKWIU"( Kondrat Mariusz (red.), Prawo farmaceutyczne. Komentarz, wyd. II Opublikowano: WK 2016)

W kontekście art. 86 ust. 8 u.p.f. można tez rozważać, czy dopuszczalne jest sprzedawanie w aptece również innych produktów niż wymienione w przepisach u.p.f., ale pozostających w związku z ochroną zdrowia, np. książek o tematyce zdrowotnej, ubezpieczeń zdrowotnych lub lekowych, kart podarunkowych na zakup leków itp. Treść art. 86 ust. 8 u.p.f. może sugerować, że nie ma takiej możliwości. Taki wniosek wspiera dodatkowo art. 87 ust. 2 u.p.f., który określa przeznaczenie aptek. W rezultacie na gruncie obecnie obowiązujących przepisów trudno jednoznacznie uznać za dopuszczalną sprzedaż tego typu produktów, pomimo że taka działalność mogłaby wpisywać się w rolę apteki jako placówki ochrony zdrowia publicznego. Odmienny pogląd można oprzeć na twierdzeniu, że sprzedaż takich produktów mieści się w ramach "dodatkowej działalności apteki związanej z ochroną zdrowia", o której wspomina art. 86 ust. 9 u.p.f. Wychodząc z założenia, że prowadzenie takiej dodatkowej działalności w aptece jest możliwe nawet mimo braku wydania przez Ministra Zdrowia rozporządzenia, o którym mowa w art. 86 ust. 9 u.p.f., należałoby uznać możliwość sprzedaży również innych produktów ściśle związanych z ochroną zdrowia. Warunkiem sprzedaży tych dodatkowych produktów jest to, żeby były one sprzedawane na wydzielonych stoiskach oraz żeby taka działalność nie przeszkadzała podstawowej działalności apteki, którą jest świadczenie usług farmaceutycznych.( Kondrat Mariusz (red.), Prawo farmaceutyczne. Komentarz, wyd. II Opublikowano: WK 2016 )

Trafnie też wskazuje Strona, iż wobec braku legalnej definicji pojęcia "środków higienicznych" w procesie wykładni powołanych wyżej przepisów, należy uwzględnić dostępne definicje słownikowe takie jak:

1."Higiena" oraz "higiena osobista", zgodnie z którymi higiena to: - przestrzeganie czystości oraz nauka o wpływie środowiska na zdrowie ludzkie. Higiena osobista natomiast to indywidualne staranie człowieka o utrzymanie czystości i optymalnego stanu zdrowia (https://sjp.pwn.pl/szukaj/higiena.html).

2. Higiena to nazwa pochodząca od greckiego słowa "hygeinos" oznaczający "zdrowy", "zdrowotny" oraz jest to gałąź medycyny; nauka zajmująca się badaniem wpływu czynników środowiska naturalnego, sztucznego i społ. na człowieka, jego zdrowie i życie.( https://encyklopedia.pwn.pl/szukaj/higiena.html).

3. Higiena (gr. hygeinos - leczniczy) – dział medycyny badający wpływ środowiska na zdrowie fizyczne i psychiczne człowieka. Celem tych badań jest zapewnienie poszczególnym osobom oraz społeczeństwu jak najlepszych warunków rozwoju fizycznego i psychicznego. Praktycznymi wynikami higieny są wskazania dotyczące usuwania z życia ludzkiego wpływów ujemnych, w różny sposób zagrażających zdrowiu i wprowadzania czynników dodatnich. (https://pl.wikipedia.org/wiki/Higiena).

Reasumując w ocenie Sądu wobec braku definicji legalnej pojęcia "środki higieniczne", co do zasady, posłużyć należy się znaczeniem pojęć higiena lub higiena osobista w rozumieniu potocznym wskazanym w Wikipedii oraz Słowniku Języka Polskiego. Można posiłkować się również PKWIU co do konkretnych środków higienicznych, bowiem definicja słownikowa nie zawiera pojęcia takiego jak "środki higieniczne ".Nie można jednak tracić z pola widzenia, iż pojęcie "higieny" wiąże się nie tylko z utrzymaniem czystości ale również z ochroną zdrowia, a mając na uwadze zadania apteki ogólnodostępnej wskazywane w art.86 i art.87 ust.2 u.p.f. w ocenie Sądu, do środków higienicznych w rozumieniu art.72 ust.5 pkt 4 u.p.f. należy zaliczyć takie wyroby higieniczne, które zawierają nie tylko właściwości czyszczące ale również zdrowotne.

W rozpoznawanej sprawie w zaskarżonej decyzji organ nie wskazał, w ogóle jak rozumie pojęcie "środków higienicznych", wskazując jedynie, iż definicja formułowana przez Stronę jest zbyt szeroka, nie wyjaśniając Stronie dlaczego wykładnia przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze jest nieprawidłowa. Rozpoznając sprawę ponownie organ zobowiązany będzie uwzględnić w swoich rozważaniach wykładnię przepisów prawa materialnego, przedstawioną wyżej przez Sąd.

Podkreślić również należy, iż zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 k.p.a. zobowiązuje organ do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Art. 80 k.p.a. stanowi natomiast, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Mając na uwadze powyższe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego, w ocenie Sądu, GIF nie przeprowadził w niniejszej sprawie prawidłowego postępowania dowodowego. W toku postępowania GIF nie dążył do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, bowiem nie podjął z urzędu czynności polegających na zbadaniu właściwości kwestionowanych produktów, które w ocenie Strony, odróżniają je od standardowych środków czystości, odzieży czy żywności, dostępnej w sklepach wielobranżowych. Ponadto, wydając decyzję w niniejszej sprawie GIF nie wziął pod uwagę wyjaśnień Skarżącej, dotyczących wyjątkowych cech produktów oferowanych przez Apteke, które zdaniem Strony, przemawiają za zakwalifikowaniem ich odpowiednio do kategorii produktów wskazanej w art. 72 ust. 5 pkt 4 u.p.f.

Przechodząc do kolejnych zarzutów skargi, wskazać należy, iż zgodnie z dyspozycją art. 120 ust. 1 pkt 2 u.p.f. stanowiącego również podstawę materialnoprawną skarżonej decyzji, GIF może nakazać usunięcie stwierdzonego naruszenia obrotu produktami leczniczymi przez określony podmiot w ustalonym przez siebie terminie.

Dokonując kontroli sądowej zaskarżonej w sprawie decyzji, w granicach wyznaczonych przez wskazane wyżej przepisy prawa materialnego, Sąd uznał, iż organ naruszył również art. 107 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 120 ust. 1 pkt 2 u.p.f., poprzez nieprecyzyjne zredagowanie nałożonego na stronę obowiązku, co nasuwa wątpliwości odnośnie sposobu prawidłowego wykonania decyzji organu (sformułowanego nakazu określonego zachowania się skarżącej), jak również może skutkować nałożeniem na skarżącą szerszego obowiązku, niż wynika to z zakresu postępowania prowadzonego przez GIF w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie niezbędne jest jednoznaczne ustalenie zakresu nałożonego na skarżącą obowiązku (w formie nakazu) sprzedaży produktów leczniczych, z uwagi na okoliczności tej sprawy, tak aby mogła ona prawidłowo decyzję organu wykonać. Powyższa ocena wynika z faktu, iż w sentencji skarżonej decyzji GIF nakazuje Skarżącej: usunięcie w terminie 45 dni od dnia jej doręczenia, uchybienia polegającego na sprzedaży przez aptekę ogólnodostępną o nazwie "G.", zlokalizowaną przy ul. [...] [...] w G., produktów innych niż wymienione w art.72 ust.5 u.p.f., jednakże nie precyzuje, które konkretnie produkty znajdujące się obecnie w ofercie apteki, uznane zostały przez GIF za produkty, które nie mogą stanowić asortymentu apteki. Organ ograniczył się jedynie do powtórzenia brzmienia przepisów w tym zakresie. W związku z powyższym Skarżąca może jedynie domniemywać na podstawie uzasadnienia decyzji, że kwestionowanymi przez GIF produktami, które zgodnie z decyzją powinna wyeliminować z oferty apteki są wyłącznie:

• środki służące do mycia naczyń oraz środki służące do czyszczenia i odświeżania odzieży o szczególnych właściwościach ochronnych, prozdrowotnych bądź przeznaczone dla osób o szczególnych potrzebach,

• specjalistyczna bielizna dla kobiet w ciąży,

• czarna herbata zawierająca naturalne składnik pochodzenia roślinnego.

Takie niejasne sformułowanie stawianego Spółce zarzutu uniemożliwia właściwe wykonanie decyzji, szczególnie wobec licznych wątpliwości interpretacyjnych dotyczących zakresu przedmiotowego art. 72 ust. 5 u.p.f., ujawnionych w toku niniejszego postępowania.

Trafnie więc wskazano w skardze na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 pkt 5 i 3 K.p.a., poprzez nieprecyzyjne zredagowanie nałożonego na stronę obowiązku, co uniemożliwia jednoznaczne ustalenie zakresu nałożonego na skarżącą spółkę nakazu i powoduje uzasadnione wątpliwości odnośnie sposobu prawidłowego wykonania przedmiotowej decyzji.

Z uwagi na przedstawione wyżej wady skarżonej decyzji nie poddaje się ona w pełni ocenie merytorycznej Sądu w kontekście pozostałych zarzutów i wniosków skargi dotyczących naruszenia prawa materialnego, co będzie możliwe dopiero w prawidłowo określonym stanie faktycznym sprawy w szczególności poprzez wskazanie, które konkretnie produkty znajdujące się w ofercie apteki, nie spełniają wymogów z art.72 ust.5 u.p.f. w zw. z art.86 ust.8 u.p.f.

Obowiązkiem organu będzie zastosowanie się do stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym wyroku.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a." orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust.1 pkt 1 lit. c ) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz.1800), gdyż strona reprezentowana była przed Sądem przez adwokata, na łączną kwotę kosztów postępowania 697 złotych na którą złożyły się: wpis sądowy 200 złotych , 480 złotych z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika oraz 17 złotych opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.