Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 243/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 200,205 par. 1, art. 211,212,213,197 par. 2, art. 185 par. 2, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2,77 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 stycznia 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 34/15 o uzupełnieniu wyroku z dnia 1 lipca 2015 r. poprzez zamieszczenie w punkcie 4 i 5 orzeczenia o kosztach postępowania w sprawie ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku sygn. akt II SAB/Gd 34/15 rozstrzygnął sprawę ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji zobowiązując organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności, orzekając, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalając wniosek o wymierzenie organowi grzywny.

W zażaleniu z dnia 20 lipca 2015 r. skarżący zakwestionował brak rozstrzygnięcia w wyroku o zwrocie kosztów postępowania poniesionych przez niego w związku z prowadzeniem sprawy, w tym kosztów wysłanej korespondencji i sporządzenia skargi. Zażalenie to potraktowane zostało jako wniosek o uzupełnienie wyroku w części odnoszącej się do zwrotu kosztów postępowania.

Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uzupełnił wyrok z dnia 1 lipca 2015 r. w ten sposób, że oddalił wniosek skarżącego R. S. o zwrot kosztów postępowania. Sąd uznał, że pojęcie kosztów sądowych dotyczy kosztów poniesionych w postępowaniu sądowym i zgodnie z art. 211, 212 § 1 i 213 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., obejmuje opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków (należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie, koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach). Prawo zwrotu poniesionych w związku z postępowaniem sądowym kosztów przysługuje skarżącemu jedynie w zakresie wskazanym w ustawie. Przepisy ustawy nie zaliczają do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście kosztów sporządzenia skargi ani kosztów korespondencji. Ze względu na powyższe, w ocenie Sądu, wniosek skarżącego podlegał oddaleniu na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 a contrario p.p.s.a.

W zażaleniu na powyższe postanowienie R. S. wniósł o zmianę rozstrzygnięcia o kosztach poniesionych przez skarżącego przez zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów poniesionych w związku z prowadzeniem sprawy. Powołując się na art. 200 p.p.s.a. skarżący podkreślił, że pomimo tego, że wygrał sprawę nie zasądzono na jego rzecz zwrotu kosztów niezbędnych, poniesionych przez niego w niniejszej sprawie tj. kosztów wysłanej korespondencji i kosztów sporządzenia skargi. Skarżący zarzucił, że takie rozstrzygnięcie godzi w konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) i jest niezgodne z art. 77 ust. 1 Konstytucji, który stanowi, że "każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej". Gdyby bowiem organ działał zgodnie z prawem, skarżący nie musiałby ponosić dodatkowych kosztów, w tej zatem sytuacji nie można obciążać skarżącego kosztami nieznajomości prawa przez organ.

Postanowieniem z dnia 13 listopada 2015 r., I OZ 1486/15, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że obowiązujące przepisy p.p.s.a. nie przewidują zwrotu wydatków poniesionych przez stronę osobiście na opłaty związane ze sporządzeniem skargi i w konsekwencji uznał za prawidłową argumentację sądu I instancji przemawiającą za brakiem podstawy prawnej do zwrotu kosztów sporządzenia skargi. Natomiast odnośnie kosztów korespondencji Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na postanowienie tegoż Sądu z dnia 30 września 2015 r. sygn. I OZ 1135/15 wskazał aby przy ponownym rozstrzyganiu o wniosku w zakresie zwrotu kosztów korespondencji (jednokrotnie uiszczona kwota 1,40 zł) Sąd wziął pod uwagę, że koszty korespondencji ujęte w spisie kosztów stanowią niezbędny koszt prowadzonego przez stronę osobiście postępowania (art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaskarżonym postanowieniem uzupełnił wyrok o zwrot kosztów postępowania. Sąd wskazał, że zgodnie z wykładnią przepisów art. 200 i art. 205 p.p.s.a. przedstawioną przez Naczelny Sąd Administracyjny, w świetle której wydatki poniesione przez stronę osobiście na opłaty związane ze sporządzeniem skargi nie należą do kategorii kosztów podlegających zwrotowi, a koszty korespondencji ujęte w spisie kosztów stanowią niezbędny koszt postępowania prowadzonego przez stronę osobiście, Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił wniosek skarżącego o zwrot kosztów korespondencji w wysokości 1,40 zł. W pozostałym zakresie obejmującym zwrot kosztów podniesionych na sporządzenie skargi w wysokości 50 zł sąd oddalił wniosek, jako niezasadny.

Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie. Wskazał, że sąd powinien był zasądzić wyższą kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania: 50 zł za sporządzenie skargi, koszty wysłania skargi (1,40 zł), koszty wysłania pism do sądu (1,40 zł – pisma z 20.07.2015 r.; 1,40 zł – pisma z 7.09.2015 r.; 1,75 zł – obecnego zażalenia); łącznie 55,95 zł. Koszt sporządzenia skargi jest najniższy, jaki udało mu się uzyskać.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie zaś z art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Przepis ten pozwala na zasądzenie przez sąd zarówno kosztów wskazanych w tym przepisie, jak i innych poniesionych przez stronę kosztów, jeżeli są one niezbędne do celowego dochodzenia praw.

Pojęcie kosztów sądowych dotyczy kosztów poniesionych w postępowaniu sądowym i zgodnie z art. 211, 212 § 1 i 213 p.p.s.a. obejmuje opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków (należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie, koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach). Prawo do zwrotu kosztów poniesionych w związku z postępowaniem sądowym przysługuje tylko w zakresie wskazanym w p.p.s.a.

Zaskarżonym postanowieniem zasądzono zwrot kosztów postępowania wobec skarżącego w związku z wysłaniem przez niego skargi do sądu. Odmówiono zaś zwrotu pozostałych kosztów wskazywanych przez skarżącego. Zaskarżone postanowienie jest trafne.

Jak wskazał NSA w postanowieniu wydanym w tej sprawie w dniu 13 listopada 2015 r., I OZ 1486/15 z językowej wykładni przepisu art. 205 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest racjonalnych podstaw do odstąpienia od takiej wykładni. Na skardze widnieje podpis skarżącego który nie wykazał (np. dowodem uiszczenia opłaty), że skarga została sporządzona przez osobę trzecią i że rzeczywiście poniósł wskazany wydatek na sporządzenie tej skargi. Uwzględnienie żądań skarżącego w zakresie wynagrodzenia osoby niebędącej adwokatem lub radcą prawnym i uznanie za słuszną jego argumentacji, prowadziłoby do przyjęcia zasady zasądzania kosztów bez możliwości sprawdzenia czy skarżący rzeczywiście je poniósł. Regulacja tej kwestii w tak szerokim zakresie mogłaby prowadzić do nadużyć ze szkodą dla stron przegrywających sprawę i kłóciłaby się z celem regulacji dotyczącej zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez stronę skarżącą wygrywającą sprawę. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny nie ma wątpliwości co do zgodności przepisów art. 200, 205 § 1 ppsa mających zastosowanie w niniejszej sprawie, z art. 2 i art. 77 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483, sprost. z 2001 r. nr 28, poz. 319, zm. z 2006 r. nr 200, poz. 1471, z 2009 r. nr 114, poz. 946). Wskazane okoliczności czynią także bezprzedmiotowymi zarzuty zażalenia w kwestii naruszenia wskazanych w nim przepisów Konstytucji RP. Wbrew stanowisku skarżącego, rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nie mieści się w kategorii odszkodowania za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, tym bardziej, że w tej kwestii właściwy jest sąd powszechny, nie zaś sąd administracyjny. Wobec tego skarżącemu nie przysługuje zwrot kwoty 50 zł za sporządzenie skargi.

Odnosząc się zaś do kosztów wymienionych w rozpoznawanym obecnie zażaleniu wskazać trzeba, że są to koszty wysłania pism do sądu stanowiących zażalenia na postanowienia sądu. Jak jednak również trafnie wskazał NSA w postanowieniu z 13 listopada 2015 r., I OZ 1486/15 zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2, tj. przepisy rozdziału 1 działu IV. Brak odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (dział V, rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia, co skutkuje oddaleniem wniosku o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego. W związku z tym nie ma podstawy do zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów wysłania pism stanowiących zażalenia. W tych okolicznościach na rzecz skarżącego sąd tytułem zwrotu niezbędnych kosztów postępowania mógł zasądzić zwrot tylko kosztów wysłania skargi do sądu.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.