Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 385/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 26 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we [...] na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...]maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej także: " Komisja", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 59 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "kpa"), w związku z art.

18 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę

o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) oraz art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), po rozpatrzeniu zażalenia "[...]" sp. z o.o. z siedzibą

we W. (dalej także: "skarżąca" lub "Spółka") utrzymała w mocy postanowienie Wojewody [...] (dalej także: "Wojewoda" lub "organ

I instancji") Nr [...] z dnia [...] lipca 2018r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...], stwierdzającą nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem [...] maja 1990 r. nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów, jednostce ewidencyjnej [...], obręb G. jako działka nr [...] o pow. 1,5100 ha.

Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Pismem z dnia 14 czerwca 2018 r. Spółka wystąpiła z prośbą wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. ostateczną decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...], stwierdzającą nabycie przez Gminę P. z mocy prawa, z dniem [...] maja 1990 r. nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. We wniosku wskazano jednocześnie, że działka ta znajduje się w jednostce ewidencyjnej P., obręb G. i uległa podziałowi w 2005 r. na działki [...],[...] i [...] o powierzchni cała 1,51 ha, wniosek o uchylenie tej decyzji dotyczy jej części odnoszącej się do działki nr [...] o pow. 1330 m2, do której prawa do zasiedzenia posiadała poprzedniczka prawna, upadła [...] we W., jak i Spółka. Jako podstawę żądania wznowienia postępowania Spółka powołała art. 145 § 1 pkt 2 i 4 kpa.

W uzasadnieniu powyższego wniosku Spółka podniosła, iż nabyła cały majątek po upadłej [...] we W. w dniu [...] listopada 1994 r. i od tego czasu użytkuje grunty i budynki jako samoistny posiadacz. W 2015 r. Spółka wszczęła ponownie postępowanie o zasiedzenie działki nr [...], które toczyło się przed Sądem Rejonowym w R. w sprawie o sygn. akt [...]. W tym postępowaniu w odpowiedzi na pozew z dnia [...] października 2015 r. zostały wśród dokumentów nadesłane dwie decyzje administracyjne. Jedna z nich to decyzja Starosty Powiatowego w R. z dnia [...] stycznia 2012 r. znak [...], która uznawała za mienie gminne całą działkę [...] o pow. 1,51 ha w G. Skarżąca wskazała przy tym, iż Starosta nie powiadomił Spółki o toczącym się postępowaniu administracyjnym, pozbawiając tym samym Spółkę m.in. uczestnictwa jako strony postępowania i prawa do obrony własności, przez co doszło do zawłaszczenia prawa do nieruchomości. Druga decyzja to decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak [...], która stwierdziła nabycie z dniem [...] maja 1990 r. przez Gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności działki [...] wraz ze znajdującymi się na niej budynkami w G., w tym działki [...] o pow. 1330 m2 i budynkiem punktu skupu mleka stanowiącym własność Spółki. Decyzja ta także nie została Spółce doręczona i tym samym skarżąca nie uczestniczyła w postępowaniu jako strona, została zatem pozbawiona możliwości wniesienia odwołania.

W tych okolicznościach Spółka wniosek o wznowienie postępowania uznała za zasadny. Wniosła o uchylenie obu decyzji w zakresie przysługującego prawa do zasiedzenia gruntu i własności budynku punktu skupu mleka. W piśmie został także zawarty wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania.

Wojewoda, postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. Nr [...] na podstawie art. 59 § 1 kpa odmówił Spółce przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...]

Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak [...], stwierdzającą nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów, jednostce ewidencyjnej P., obręb G. jako działka nr [...] o pow. 1,5100 ha. Przywołując treść art. 58 kpa wywiódł, że przepis ten kreuje cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu, tj. uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku swojej winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej oraz dokonanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Wskazał, iż przesłanki te muszą być spełnione łącznie. W przypadku bowiem niedochowania przynajmniej jednej z nich, organ administracyjny jest zobowiązany wydać postanowienie odmowne w przedmiocie przywrócenia terminu. Zdaniem Wojewody, w przypadku Spółki spełnione zostały przesłanki wymienione w treści art. 58 § 2 kpa. Natomiast mając na względzie treść art. 145 § 1 pkt 2 kpa stwierdził, że wznowienie postępowania na tej podstawie jest dopuszczalne, gdy fakt popełnienia przestępstwa zostanie stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Podniósł, iż Spółka nie przedłożyła żadnego dokumentu wskazującego na fakt, że ostateczna decyzja Wojewody Nr [...] z [...] kwietnia 2013 r. została wydana w wyniku przestępstwa. Dodał jednocześnie, że wydanie przez starostę decyzji o uznaniu nieruchomości za mienie gminne stanowi podstawę do jej komunalizacji w trybie powołanych w sprawie przepisów art. 7 ust.

1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Natomiast w przypadku wystąpienia przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 kpa wniosek o wznowienie postępowania należało złożyć w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się

o decyzji.

Wojewoda [...] wyjaśnił następnie, że jak wynika z treści wniosku

o wznowienie postępowania, Spółka w 2015 r. złożyła do Sądu Rejonowego w R. wniosek o zasiedzenie nieruchomości położonej w G., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 1330 m2, na której znajduje się punkt skupu mleka. Jak przyznała w ww. wniosku, w odpowiedzi na pozew, przy piśmie z 12 października 2015r. otrzymała z Urzędu Gminy w P. dwie decyzje administracyjne, tj. decyzję Starosty [...] (znak: [...]) z 26 stycznia 2011 r. uznającą ww. nieruchomość za mienie gminne oraz decyzję Wojewody [...] (Nr [...]) z [...] kwietnia 2013 r. znak [...], stwierdzającą nabycie przez Gminę P. z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie, prawa własności ww. nieruchomości. Zdaniem Wojewody, z powyższego wynika, że o wydaniu przedmiotowej ostatecznej decyzji Wojewody Spółka powzięła wiedzę w 2015 r. i już wówczas mogła wystąpić z wnioskiem o wznowienie postępowania i uznanie jej w tym postępowaniu za stronę. Czynności tej Spółka dokonała dopiero pismem z 14 czerwca 2018 r., w którym nie powołała żadnych argumentów, które mogłyby uprawdopodobnić brak jej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wskazała jedynie, że wiedzę o tej decyzji uzyskała po otrzymaniu jej z Urzędu Gminy

w P. przy piśmie z [...] października 2015 r.

Reasumując, zdaniem Wojewody skarżąca, mimo ciążącego na niej, w świetle powołanych wyżej przepisów obowiązku uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku, nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Dodatkowo wskazał, że jak podnosi się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy

w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2012 r., sygn. akt I FSK 2179/11; wyrok WSA

w Warszawie z 21 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2210/13).

Tymczasem, w realiach rozpoznawanej sprawy Spółka z wnioskiem

o wznowienie postępowania wystąpiła po upływie przeszło 2 lat od powzięcia wiadomości o treści ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2013 r., co zdaniem organu w oczywisty sposób świadczy o jej winie w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją. Z powyższego wynika również, że mając wiedzę o treści tej decyzji od 2015 r., uchybiła siedmiodniowemu terminowi do złożenia prośby o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w myśl powołanych w sprawie przepisów kpa.

Jednocześnie wskazał, że odmowa przywrócenia terminu załatwia nie tylko sprawę wniosku o przywrócenie terminu, ale jednocześnie potwierdza, że wniesienie wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło z uchybieniem terminu, czyli rozstrzyga również o tym, co jest przedmiotem postanowienia z art. 149 § 3 kpa. Jak wykazano wyżej, warunkiem dopuszczalności przywrócenia zainteresowanemu terminu do dokonania czynności procesowej jest bowiem łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 58 § 1 i 2 kpa. W przypadku niedochowania przynajmniej jednej z nich, organ administracyjny jest zobowiązany wydać postanowienie odmowne w przedmiocie przywrócenia terminu. W niniejszej sprawie nie została spełniona zarówno przesłanka

z art. 58 § 1 kpa, tj. nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie nastąpiło bez winy Spółki, jak również z art. 58 § 2 kpa, tj. dochowanie terminu siedmiu dni do wniesienia wniosku po ustaniu przyczyny uchybienia terminu.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Spółka, wskazując, iż dotyczy ono własności budynku punktu skupu mleka, wycenionego na [...] PLN oraz nabytego aktem notarialnym i przysługujących Spółce praw do zasiedzenia działki [...], o powierzchni 1330 m2. Spółka dodała przy tym, iż decyzja została wydana jak przewiduje art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4 kpa w wyniku popełnionego przestępstwa.

W uzasadnieniu zażalenia skarżąca powtórzyła co do zasady okoliczności przytaczane we wniosku. Wskazała jedocześnie, iż Wójt Gminy [...] ukrył roszczenia Spółki do własności budynku punktu skupu mleka w [...] oraz praw do zasiedzenia gruntu, nabytego aktem notarialnym. Wójt nie powiadomił władz Spółki o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie, czym pozbawił Spółkę jako stronę, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i praw do obrony własności. Nie powołał we właściwym czasie Zarządu Wspólnoty i nie zarejestrował w KRS. Do wniosku o komunalizację dołączył listę osób z zebrania wiejskiego z G. nie będących członkami Wspólnoty. Do Wspólnoty należeli również obywatele okolicznych sołectw i ich spadkobiercy. Wojewoda w swojej decyzji stworzył precedens, że prawo działa wstecz i bezpodstawnie unieważnił prawidłowy Akt Notarialny zawarty [...] listopada 1994 r. Spółka wskazała zatem, iż w związku

z łamaniem przepisów poprzez unieważnienie aktu notarialnego z pominięciem roszczenia Spółki, brak udziału w postępowaniu administracyjnym oraz pozbawienie praw do obrony, co narusza porządek prawny Państwa, decyzja powinna zostać unieważniona bez względu na obowiązujące przepisy. W uzupełnieniu zażalenia (pismo z dnia 17 sierpnia 2018 r.), powołując się na zasiedzenie wniosła "o uwłaszczenie nieruchomości na rzecz Spółki".

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r., wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie utrzymała w mocy postanowienie organu I instancji.

Na wstępie przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz jej ramy prawne. Podkreśliła przy tym, że przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest jedynie przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania

i tylko ta kwestia podlegała rozstrzygnięciu. Oznacza to, że na tym etapie przedmiotem rozpoznania nie był wniosek o wznowienie postępowania zakończonego

ww. ostateczną decyzją Wojewody, czy też prawidłowość tej decyzji. Skarżąca przedstawia natomiast we wniosku argumentację oraz dokumentację w ww. zakresie, niepodlegającym rozstrzygnięciu w niniejszym postępowaniu. Zdaniem organu odwoławczego Spółka nie przedstawiła natomiast, zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, ani też w zażaleniu, a także w jego uzupełnieniu argumentacji i dowodów przemawiających zdaniem organów orzekających w sprawie za uprawdopodobnieniem przyczyn niedokonania czynności w terminie, to jest dlaczego nie dotrzymała miesięcznego terminu o wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania (art. 148 § 1 kpa). Komisja zwróciła bowiem uwagę, że skarżąca już w 2015 r. dysponowała wiedzą o wydaniu ostatecznej decyzji Wojewody. Natomiast w 2012 r. sporna działka była przedmiotom stosownego obwieszczenia. Zdaniem organu odwoławczego, skarżąca nie wykazała również (a przynajmniej nie uprawdopodobniła) dochowania

7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 kpa. W tym względzie Komisja podzieliła poglądy prawne wyrażone w wyrokach NSA: z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt

I GSK 820/18 oraz z 27 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 2171/16.

Organ odwoławczy jedynie na marginesie przedstawił własne stanowisko

w sprawie ewentualnej zasadności wniosku Spółki o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody, podkreślając jednocześnie,

iż przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie był jedynie wniosek o przywrócenie terminu.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z 6 maja 2019r., wniosła zatem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] kwietnia 2019 r., wnosząc

o uchylenie wszystkich postanowień w sprawie uwłaszczeniowej Starosty R., Wojewody [...] i Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w W. i rozpatrzenie sprawy całościowo przez Sąd Administracyjny w Warszawie.

W skardze, która ma charakter opisowy Spółka, reprezentowana przez Prezesa jej zarządu przedstawiła okoliczności nabycia aktem notarialnym z dnia [...] listopada 1994 r. całego majątku upadłej [...] we W., stając się jej następcą prawnym, jak i wskazała na okoliczność oddalenia przez Sąd

w 2009 r. wniosku Spółki o zasiedzenie spornej nieruchomości. Wskazała także na wystąpienie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o możliwość uwłaszczenia działki, na co otrzymała odpowiedź negatywną, na spor graniczny z Gminą i kolejny wniosek

o zasiedzenie złożony w sierpniu 2015 r. Podniosła także, podjęła próby doprowadzenia do wszczęcia postępowania karnego w sprawie niedopełnienia obowiązków przez Wójta Gminy P. i Starostę Powiatowego w R. w trakcie przeprowadzania postępowania administracyjnego w przedmiocie uznania za mienie gminne nieruchomości oznaczonej numerem działki [...], jak i szereg działań, które w ocenie skarżącej miały na celu wyjaśnienie okoliczności towarzyszących wydanym decyzjom administracyjnym, dotyczących spornej nieruchomości, które jednak nie doprowadziły do oczekiwanego rezultatu. Mimo negatywnych odpowiedzi organów, do których były kierowane stosowane wniosku, Spółka wskazała, iż nadal uważa, że komunalizacja nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa podczas prowadzonych postępowań cywilnych, karnych i administracyjnych, które wymieniła w treści uzasadnienia skargi.

Odpowiadając na skargę, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wystąpiła o oddalenie skargi.

Zauważyła, że podniesiona w niej argumentacja stanowi powtórzenie przedstawionego dotychczas stanowiska Spółki i nie dotyczy przedmiotu rozpoznawanej sprawy, którym jest wyłącznie kwestia procesowa dotycząca wniosku

o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

W piśmie z dnia 10 czerwca 2019 r. Spółka podniosła, iż nie zgadza się ze stanowiskiem zawartym w odpowiedzi na skargę. Dodała także, iż od 2015 r. toczyły się nieprzerwanie sprawy sądowe, w związku z tym bieg sprawy był przerwany i prawo do odwołania zachowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy

w trybie uproszczonym zważył, co następuje:

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "ppsa"), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sprawowana jest w oparciu

o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie z art. 134

§ 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.

Badając sprawę w tak zakreślonych granicach kompetencji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie jest postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, odmawiające Spółce przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak [...], stwierdzającą nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem [...] maja 1990 r. nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów, jednostce ewidencyjnej P.., obręb G. jako działka nr [...]

o pow. 1,5100 ha.

Jak wynika z uzasadnienia postanowienia organu I instancji, organ ten uznał,

iż odmowa przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, załatwia nie tylko sprawę wniosku o przywrócenie terminu, ale rozstrzyga również

o tym, co jest przedmiotem postanowienia z art. 149 § 3 kpa. Organ odwoławczy wskazał zaś, że przedmiotem rozpoznania w sprawie jest wyłącznie zawarta w podaniu o wznowienie postępowania prośba o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, co sprawia, że przedmiotem rozstrzygnięcia nie był zarówno wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją Wojewody z [...] kwietnia 2013r., jak również prawidłowość tej decyzji. Następnie, organ odwoławczy wskazując na treść art. 148 § 1 kpa i art. 58 § 2 kpa uznał, że skarżąca nie powołała zarówno we wniosku

o przywrócenie terminu, ani w zażaleniu, ani w jego uzupełnieniu żadnej argumentacji istotnej w zakresie rozpatrywanej sprawy, to jest przywrócenia terminu, gdzie istotne jest to dlaczego skarżąca nie dotrzymała terminu miesięcznego o wystąpienie

z wnioskiem o wznowienie postępowania. Organy obu instancji wskazały także,

iż skarżąca nie uprawdopodobniła dochowania 7-dniowego terminu, o którym mowa

w art. 58 § 2 kpa. Zdaniem organu odwoławczego, wiedzę o ostatecznej decyzji Wojewody miała już bowiem w 2015 r.

Skarżąca natomiast, zarówno w zażaleniu, jak i w skardze powołując się na okoliczności wskazujące na wadliwe (z rażącym naruszeniem prawa) wydanie decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. skierowała zarzuty przeciwko decyzji Wojewody domagając się uchylenia wszystkich postanowień

w sprawie uwłaszczeniowej Starosty R., Wojewody [...] i Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej i "rozpatrzenia sprawy całościowo przez Sąd Administracyjny w Warszawie". W piśmie z dnia 10 czerwca 2019 r. wskazała, iż od 2015 r. toczyły się sprawy sądowe co, jak w ocenie Sądu należy rozumieć, sprawiło, że bieg terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania został przerwany.

Przystępując do rozstrzygnięcia tak zakreślonego sporu, w ocenie Sądu

w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 145 § 1 kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została w wyniku przestępstwa (pkt 2) oraz strona bez własnej winy nie brała udziału

w postępowaniu (pkt 4). W myśl art. 147 kpa wznowienie postępowania następuje

z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej

w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony.

Zgodnie natomiast z treścią art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).

Jak wynika art.149 § 1 i 2 kpa wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które to postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 3 kpa).

Z powyższego wynika zatem, iż właściwy organ w przypadku wpływu wniosku

o wznowienie postępowania jest zobligowany do dokonania oceny zarówno swojej właściwości, wskazania we wniosku podstawy żądania wznowienia postępowania, jak

i zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 i 2 kpa na wniesienie w tym przedmiocie podania.

Wobec tego, iż przywrócenie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania jest prawnie dopuszczalne, zastosowanie w przypadku uchybienia terminowi z art. 148 § 1 i 2 kpa mają przepisy art. 58 i art. 59 kpa. W świetle art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny (§ 2). Zgodnie natomiast z art. 59 § 1 kpa o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie.

Odnosząc treści tych przepisów do realiów rozpoznawanej sprawy wyjaśnić należy, że Spółka pismem z dnia 14 czerwca 2018 r. złożyła podanie o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją Wojewody

z [...] kwietnia 2013 r. stwierdzającą nabycie z dniem [...] maja 1990 r. przez Gminę P. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów, jednostce ewidencyjnej P., obręb G. jako działka nr [...]

o pow. 1,5100 ha. Wystąpiła o uchylenie tej decyzji w części dotyczącej działki nr [...] o pow. 1330 m2. Jako podstawę żądania wznowienia postępowania Spółka powołała art. 145 § 1 pkt 2 i 4 kpa podnosząc, że nie uczestniczyła w postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę jako strona, czym została pozbawiona możliwości wniesienia odwołania od podjętej decyzji, w związku z czym doszło do złamania prawa

i zawłaszczenia mienia. Wskazała jednocześnie, że ww. decyzję otrzymała przy piśmie z 12 października 2015r.

We wniosku o wznowienie wystąpiła jednocześnie o przywrócenie terminu

do dokonania ww. czynności. Nie wskazała przy tym okoliczności, które uniemożliwiły złożenie podania o wznowienie postępowania w terminie, o którym mowa w art. 148 kpa. Na takie okoliczności skarżąca nie wskazała także w zażaleniu, jak i w piśmie

z dnia 17 sierpnia 2018 r., kierowanym do organu odwoławczego.

Zdaniem Sądu, w tej sytuacji zasadnie organy w sprawie przyjęły, że w pierwszej kolejności rozstrzygnięciu podlegał wniosek o przywrócenie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją Wojewody. Dopiero bowiem wówczas po zachowaniu warunków formalnych podania o wznowienie możliwa jest merytoryczna ocena tego wniosku pod kątem przesłanek wznowienia wskazanych w treści art. 145 § 1 kpa. Za wadliwą należy uznać ocenę organu

I instancji, iż odmowa przywrócenia terminu załatwia nie tylko sprawę wniosku

o przywrócenie terminu, ale rozstrzyga również, o tym co jest przedmiotem postanowienia z art. 149 § 3 kpa. Wadliwość tą dostrzegł organ odwoławczy, wskazując prawidłowo, że przedmiotem postanowienia organu I instancji jest jedynie przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i tylko ta kwestia podlegała rozstrzygnięciu, a zatem na tym etapie postępowania przedmiotem rozstrzygnięcia nie był wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją, czy też prawidłowość tej decyzji. Powyższe stwierdzenie, które jako prawidłowe Sąd podziela sprawia, że kontroli Sądu poddane zostało postanowienie wydane na podstawie art. 58 § 1 - 2 i art. 59 kpa, a zatem rozstrzygniecie, które ma wyłącznie charakter procesowy

i nie stanowi rozstrzygnięcia w sprawie wznowienia postępowania. W sytuacji bowiem wpływu wniosku o wznowienie postępowania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, odrębnego rozstrzygnięcia wymaga wniosek o przywrócenie terminu

i wniosek o wznowienie postępowania, a rozstrzygnięcia te mogą być wydane

w odrębnych orzeczeniach. W konsekwencji, kontrola sądowa rozstrzygnięcia

w przedmiocie przywrócenie terminu, jak w niniejszej sprawie i kognicja Sądu ogranicza się jedynie do analizy zgodności z prawem postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia do dokonania ww. czynności, to jest prawidłowości i zasadności oceny zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek z art. 58 § 1 i 2 kpa. Do przesłanek tych należą: uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy wnioskodawcy, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz jednoczesne dopełnienie czynności, dla której określony był termin.

Dokonując oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia zauważyć należy, iż Spółka we wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...] czerwca 2018 r. wskazała, iż domaga się wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 2

i 4 kpa, wskazując na powzięcie wiedzy o decyzji, której wzruszenia w drodze wznowienia postępowania się domaga w 2015 r. We wniosku wnosząc o przywrócenie terminu Spółka nie wskazała, której z przesłanek (z punku 2 czy punktu 4 art. 145 § 1 kpa) ten wniosek dotyczy. Z treści postanowienia organu I instancji wynika, iż wniosek ten został odniesiony do przesłanki za art. 145 § 1 pkt 4 kpa, albowiem w odniesieniu do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 kpa organ ten wskazał jedynie, że Spółka nie przedłożyła dokumentu, który pozwalałby na stwierdzenie, że kwestionowana decyzja została wydana w wyniku przestępstwa, podczas gdy wznowienie postępowania na tej podstawie jest prawnie dopuszczalne gdy fakt popełnienia przestępstwa został stwierdzony prawomocnym orzeczeniem Sądu lub innego organu. W dalszej części uzasadnienia postanowienia organ I instancji wskazał, iż Spółka z uwagi na powzięcie wiedzy o decyzji w 2015 r., już wówczas mogła wystąpić z wnioskiem o wznowienie postępowania i uznanie za stronę, co uczyniła dopiero pismem z dnia 14 czerwca 2018 r. Powyższe potwierdza uzasadnienie postanowienia organu odwoławczego, który wskazując na niedotrzymanie terminu z art. 148 § 1 kpa odniósł się do wiedzy skarżącej o decyzji w 2015 r. i tego, iż sporna działka była przedmiotem obwieszczenia w 2012 r. Prawidłowość odczytania przez orzekające organy złożonego wniosku nie została przez Spółkę zakwestionowana.

Odnosząc się zatem do prawidłowości zaskarżonego orzeczenia wskazać należy, iż skarżąca w swojej argumentacji nie podała żadnych okoliczności, mających wpływ na ocenę przyczyn niezachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Spółka konsekwentnie pomija okoliczność, iż zaskarżone rozstrzygnięcie odnosi się jedynie do oceny czy istnieją okoliczności wskazujące na to, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa nastąpiło bez winy Spółki. Bezsporne bowiem w sprawie jest, że wiedzę

o decyzji Wojewody, której wzruszenia w drodze wznowienia Spółka się domaga, skarżąca powzięła w 2015 r., a podanie o wznowienie zostało złożone w roku 2018 r. Argumentacji takiej nie może stanowić wskazanie, iż od 2015 r. toczyły się inne postępowania. Wszczynanie i prowadzenie innych postępowań nie stanowiło bowiem przeszkody w złożeniu wniosku o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2013 r. Przeciwnie, aktywność Spółki na innych polach wskazuje, iż nie była ona z jakichkolwiek przyczyn pozbawiona możliwości działania, a nie składanie wniosku w terminie miesiąca od powzięcia wiedzy o decyzji było efektem zamierzonego działania, a nie niemożnością działania, za które Spółka winy nie ponosi. Tym samym zasadnie organy orzekające w sprawie przyjęły, że Spółka nie dochowała zarówno miesięcznego terminu do wystąpienia z wnioskiem

o wznowienie postępowania, który w przypadku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa wynosi 1 miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 1 i 2 kpa), jak również nie uprawdopodobniła, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez jej winy, a wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie 7 dni od dnia ustania tej przyczyny (art. 58 § 2 kpa). Tymczasem jak wynika z powołanych wyżej przepisów warunkiem dopuszczalności przywrócenia zainteresowanemu terminu do dokonania czynności procesowej jest bowiem łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 58

§ 1 i 2 kpa. W przypadku niedochowania przynajmniej jednej z nich, organ administracyjny jest zobowiązany wydać postanowienie odmowne w przedmiocie przywrócenia terminu.

W niniejszej sprawie organy przyjęły, że nie została spełniona zarówno przesłanka z art. 58 § 1 kpa, tj. nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie nastąpiło bez winy Spółki, jak również z art. 58 § 2 kpa, tj. dochowanie terminu siedmiu dni do wniesienia wniosku po ustaniu przyczyny uchybienia terminu. Takie stanowisko zaś

w pełni aprobuje Sąd. Spółka nie wskazała przyczyn uchybienia terminu do dokonania ww. czynności, jak również, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Wskazują na to ustalenia faktyczne sprawy i brak dowodów potwierdzających powyższe okoliczności. Zarówno w toku postępowania, jak również w skardze podniosła argumentację skoncentrowaną na wskazaniu nieprawidłowości związanych z postępowaniem zakończonym ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., w którym nie brała udziału i aktualnie domaga się jego wznowienia. Tymczasem

te okoliczności winny podlegać ocenie przy orzekaniu w przedmiocie wniosku

o wznowienie postępowania, co dotychczas nie miało miejsca, a nie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia podania o wznowienie.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowym jednolicie wskazuje się, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.

Z kolei przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz powinny trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej lub co najmniej w ostatnim dniu tego terminu (por.m.in. wyrok NSA z 13 grudnia 2017 r., II GSK 2857/17, LEX

nr 2428541). Przy czym ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 kpa. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę.

W tym względzie, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, na podstawie powołanych wyżej przepisów Sąd doszedł do przekonania, iż Komisja dokonała prawidłowej oceny, że w sprawie Spółka zarówno przekroczyła termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, jak również nie uprawdopodobniła, że czynności tej nie dokonała w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi również wątpliwości, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 kpa musi odbywać się

z odniesieniem do okoliczności konkretnego przypadku i osobniczych cech strony (por. NSA w wyroku z 30 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1397/05 oraz WSA w Gliwicach w wyroku z 3 lutego 2009 r., sygn. akt IV SA/Gl 381/09). Zaznaczyć przy tym należy, że braku winy, o której mowa w art. 58 § 1 kpa skarżący nie musi udowodnić, ale powinien okoliczność tę uprawdopodobnić. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce, a zakres uprawdopodobnienia obejmuje zdarzenie, które spowodowało brak winy po stronie zainteresowanego (por. wyrok WSA w Poznaniu z 7 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 446/08).

Tym samym przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Takiej argumentacji Spółka nie przedstawiła. Nie wskazała bowiem żadnych twierdzeń ani dowodów wskazujących na uprawdopodobnienie, że uchybiła terminowi do złożenia podania o wznowienie bez swojej winy. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że na obecnym etapie postępowania badaniu nie podlega kwestia oceny przesłanek wznowienia wymienionych w treści art. 145 § 1 kpa, gdyż na obecnym etapie postępowania jedynie kwestia zasadności wyniku o przywrócenie terminu podlegała rozstrzygnięciu. Złożony przez Spółkę wniosek o wznowienie postępowania w ocenie Sądu podlega zaś odrębnemu rozstrzygnięciu w trybie art. 149 kpa.

Z tych względów nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.