Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 120/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 1, art. 39
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, Sędzia NSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz, Sędzia del. NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 147/10 w sprawie ze skargi L. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na zakup żywności uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 147/10, oddalił skargę L. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na zakup żywności. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] października 2009 r., znak: [...], działając na podstawie art. 104, art. 107 k.p.a. oraz

art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 14, art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 41, art. 48 ust. 1, art. 102, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 z późn. zm., zwaną dalej "ustawą o pomocy społecznej") oraz art. 5

ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2259), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pieniężnych z pomocy społecznej

(Dz. U. Nr 127 poz. 1055) odmówił L. C. przyznania pomocy finansowej na zakup żywności.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że L. C. złożył wniosek

z dnia 28 września 2009 r. o udzielenie pomocy na zakup żywności. Na podstawie wywiadu środowiskowego oraz zebranej dokumentacji organ ustalił, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc, tj. w sierpniu 2009 r. utrzymywał się z oszczędności w wysokości 700,00 zł. Środki finansowe nie przekroczyły, zatem 150% kryterium dochodowego,

o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej tj. 715,50 zł. Organ wskazał jednakże, że skarżący posiada własne zasoby finansowe w wysokości 2350 zł ulokowane na książeczce PKO BP. Kwota ta pozwala na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych.

L. C. w odwołaniu od powyższej decyzji podniósł, że w okresie składnia wniosku był osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a jego dochód

w miesiącu poprzedzającym zarejestrowanie w Grodzkim Urzędzie Pracy wyniósł 223,15 zł. Podniósł, że status osoby bezrobotnej pociąga za sobą obowiązek stawiania się w Grodzkim Urzędzie Pracy w K., który mieści się na peryferiach miastach, co z kolei pociąga za sobą wydatki związane z dojazdem, na który osobom bezrobotnym nie przysługuje żadna zniżka. Zgromadzone oszczędności

są zabezpieczeniem bieżących opłat oraz kosztów związanych z leczeniem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

SKO w uzasadnieniu wskazało, że skarżący zarejestrowany był w Grodzkim Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Status ten utracił z dniem 5 października 2009r. ze względu na podjęcie zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia, którą skarżący zawarł z A. w K. na okres od dnia [...] października 2009 r. do [...] czerwca 2010 r., gdzie stawka godzinowa za wykonaną pracę wynosić będzie

od 10,00 zł – 11 ,00 zł. Wynika z tego, że dochód skarżącego przekroczył ustawowe kryterium dochodowe (477,00 zł) uprawniające go do otrzymania obligatoryjnej pomocy finansowej z MOPS o kwotę 223,00 zł. Kolegium przychyliło się do wniosków organu

I instancji w kwestii ustaleń dotyczących braku istnienia szczególnej sytuacji uzasadniającej przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności nie jest "szczególnie uzasadnionym przypadkiem", gdyż skarżący posiada oszczędności w wysokości 2.350,00 zł, jest zatrudniony na podstawie umowy zlecenia do czerwca 2010 r. Ponadto skarżący przebywa w lokalu socjalnym, za który nie ponosi opłat czynszowych, jedynie opłaty

za prąd w wysokości ok. 108,00 zł miesięcznie oraz za gaz 257,98 zł (za okres od

20 lipca 2009 r. do 20 września 2009 r.). Organ zaznaczył także, że za odmową przyznania pomocy skarżącemu przemawia ponadto interes społeczny rozumiany jako ograniczenie prawa do świadczeń z pomocy społecznej do kręgu osób najuboższych pozbawionych własnych źródeł dochodów.

L. C. w skardze na powyższą decyzją podniósł, że uzasadnienie odmowy przyznania pomocy finansowej oparto na błędnej przesłance przekroczenia kryterium dochodowego o kwotę 223,00 zł. Obliczenie to oparto na wydatkach poniesionych w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (tj. sierpniu), które wyniosły 700, 00 zł, a nie na dochodzie, który w tymże okresie wyniósł 0,00 zł. Skarżący podkreślił, że w tym okresie pozostawał bez pracy, w Grodzkim Urzędzie Pracy zarejestrował się 13 sierpnia 2009 r. Podkreślił, że ponosi opłaty za lokal socjalny, który zajmuje, a które wynoszą 175, 66 zł miesięcznie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę podniósł, że z art. 41 ustawy o pomocy społecznej, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, wynika, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Analiza powyższego przepisu wraz z postanowieniami art. 8 ust. 1 ustawy, według których prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniami art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, gdy jej dochód nie przekracza kwoty 477 zł, nie pozostawia wątpliwości, że ta forma pomocy z art. 41 ustawy, uniezależniona jest od spełnienia ustawowego kryterium dochodowego.

Sąd przytoczył treść art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej i wskazał,

że organy nieprawidłowo ustaliły, że dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożony przez niego wniosek – sierpniu 2009 r. – został przekroczony o kwotę 223,00zł. Wynik ten organy wzięły z obliczenia matematycznego odejmując od kwoty wydatków skarżącego w tym miesiącu w wysokości 700,00 zł, wysokość ustawowego kryterium dochodowego 477 zł, utożsamiając tym samym wysokość części zgromadzonych oszczędności skarżącego przeznaczonych na wydatki w sierpniu 2009 r. z uzyskanym przez niego w tym miesiącu dochodem.

W ocenie Sądu błędne ustalenia organów wysokości dochodu skarżącego

w sierpniu 2009 r., nie uzasadniają jednak uchylenia kontrolowanych decyzji. Skoro przyznanie zasiłku celowego specjalnego nie jest obwarowane spełnieniem ustawowego kryterium dochodowego, to bez znaczenia na wynik sprawy była kwestia interpretacji ustawowego pojęcia dochodu, jako uchybienie prawa materialnego, jak

i kwestia ustalenia jego wysokości, jako uchybienia przepisom postępowania – art. 7

i 77 § 1 k.p.a.

Przyjmując za wiarygodne twierdzenia skarżącego, że w miesiącu poprzedzającym złożony przez niego dochód wynosił 0,00 zł, to i tak organy prawidłowo rozważały zaistnienie przesłanek do przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Nie popełniły, więc organy błędu w stosowaniu prawa (art. 41 ustawy).

Nie można też zarzucić organom obu instancji, przekroczenia ram uznania administracyjnego, w ramach, którego organ administracji orzeka o przyznaniu bądź odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego specjalnego (art. 41 ustawy

o pomocy społecznej). Działanie w ramach uznania administracyjnego, to możliwość dokonania wyboru spośród dwóch prawnie dopuszczalnych rozwiązań. Nie oznacza

to jednak dowolności, bo działanie to doznaje ograniczenia już w samej normie prawnej wprowadzającej uznanie, a także doznaje ograniczenia postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz celami i zasadami ustawy o pomocy społecznej.

W ocenie Sądu I instancji organy orzekające w sprawie nie dopuściły się naruszeń przepisów postępowania administracyjnego – art. 7, 77 § 1 k.p.a. – które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy wykazały w sposób dostateczny, że w tym wypadku indywidualny interes prawny skarżącego w uzyskaniu zasiłki

na żywność, stojący w kolizji z interesem społecznym (publicznym), nie zasługuje

na uwzględnienie i nie może zyskać przewagi nad tym drugim (art. 7 k.p.a.). Mając

na względzie normy wskazujące im zadania, cele i kryteria działania oraz to,

że świadczenia przez nie wypłacane mają stanowić pomoc dla danej osoby

w ponoszeniu niezbędnych ciężarów, nie zaś doprowadzić do całkowitego przejęcia ich ponoszenia przez system pomocy społecznej uznać należało stanowisko ich

za prawidłowe, zwłaszcza, że mają one obowiązek gospodarować w taki sposób posiadanymi środkami, aby były w stanie pomóc wszystkim potrzebującym,

w szczególności tym, którym z uwagi na kryterium dochodowe udzielenie pomocy jest obligatoryjne.

Zasiłek celowy specjalny może być przyznany zupełnie w wyjątkowych sytuacjach życiowych, na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, a więc w takich, które powstają w wyniku zbiegu wielu niefortunnych wydarzeń, wykraczających poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości, gdzie ingerencja w plany życiowe danej osoby jest bardzo drastyczna i dotkliwa (por. m.in. wyrok NSA z 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt

I OSK 1416/07, publik. w LEX nr 489088).

Zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko organów orzekających w sprawie, że sytuacji, w jakiej znalazł się skarżący nie można zaliczyć do "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 ustawy, zwłaszcza, iż skarżący jest

w stanie przezwyciężyć trudności życia codziennego, wykorzystując zgromadzone przez siebie oszczędności, podejmując działania w celu uzyskiwania dochodu - zawierając umowę zlecenia z A. w K. Ma też pewne kwalifikacje, które mogą być przydatne przy poszukiwaniu innych form zarobkowania.

Podstawowym celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy.).

Taka sytuacja nie zachodzi u skarżącego. Specjalny zasiłek celowy, o którym mowa

w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, jest też odrębną formą pomocy społecznej,

a ustawodawca nie dopuszcza możliwości zastosowania specjalnego zasiłku celowego przy ustalaniu prawa do pomocy w zakresie dożywiania – w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Kwestia niejednoznacznego ustalenia ponoszenia przez skarżącego odpłatności za zajmowane mieszkanie nie mogła również przesądzić o wadliwości podjętych rozstrzygnięć.

L. C. w skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia wniósł o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku

i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I. instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 7 pkt. 1 i 4 ustawy

o pomocy społecznej poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu,

iż skarżący nie wypełnia kryteriów uprawniających go do uzyskania zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu żywności, a decyzja odmowna wydana przez organy administracji publicznej była prawidłowa, podczas gdy organy administracji publicznej wydające zaskarżane decyzje nawet nie rozważały możliwości przyznania zasiłku celowego mając na względzie fakt, iż skarżący spełnia kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, również Sąd pierwszej instancji nie rozważył tej możliwości i wadliwie uznał, że i materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć w niniejszej sprawie był przede wszystkim art. 41 ustawy o pomocy społecznej, podczas gdy zasadniczo był to art. 39 ustawy o pomocy społecznej,

- art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy

o pomocy społecznej w zw. z art. 7 pkt. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż skarżącemu nie przysługuje zasiłek celowy na pokrycie kosztów zakupu żywności, podczas gdy organy administracji publicznej wydające zaskarżane decyzje nawet nie rozważały możliwości przyznania zasiłku celowego mając na względzie fakt, iż skarżący spełnia kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, również Sąd pierwszej instancji nie rozważył tej możliwości i wadliwie uznał, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć w niniejszej sprawie był przede wszystkim art. 41 ustawy o pomocy społecznej, podczas gdy zasadniczo był to art. 39 ustawy o pomocy społecznej,

- art. 41 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej w zw z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 7 pkt. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż skarżącemu nie przysługuje specjalny zasiłek celowy na pokrycie kosztów zakupu żywności albowiem w niniejszej sprawie brak szczególnie uzasadnionego przypadku, podczas gdy zaskarżona decyzja wydana została z przekroczeniem zasad uznania administracyjnego,

Zarzucono ponadto naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 134 ust. 1 oraz art. 145 § 1 ust. 1 lit. a p.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie przez WSA naruszeń prawa materialnego tj. wskazanych w pkt. 1 - 3 niniejszej skargi kasacyjnej norm zawartych w ustawie o pomocy społecznej,

- art. 134 ust. 1 oraz art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie przez WSA naruszeń prawa procesowego, a w szczególności naruszenia art. 7 k.p.a.

i art. 77 § 2 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji wydanych

z przekroczeniem zasad uznania administracyjnego, innymi słowy oddalenia skargi

w sytuacji gdy zaskarżone decyzje wydane były w oparciu o całkowicie dowolne kryteria, co więcej w ogóle bez zbadania czy wniosek skarżącego, który spełnia kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej (organy błędnie ustaliły, iż nie spełnia tego kryterium) jest zasadny,

Sąd w ogóle nie odniósł się do faktu, iż organy obu instancji nie rozważyły, czy skarżącemu należy się świadczenie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej w sytuacji gdy skarżący spełnił kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Sąd uznał za wystarczającą podstawę odmowy uznaniowość decyzji, która de facto w ogóle nie odnosiła się do stanu faktycznego ustalonego przez Sąd.

Całkowicie wadliwym działaniem Sądu było przyjęcie, iż organy obu instancji prawidłowo uznały, iż skarżącemu nie należy się zasiłek celowy pomimo tego,

iż wypełniła on kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej i kryteria z art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Podstawową wadą rozumowania Sądu było przyjęcie,

iż organy administracji wydają decyzję o przyznaniu bądź odmowie przyznania zasiłku celowego lub specjalnego zasiłku celowego w oparciu o dowolne kryteria wynikające

z uznania administracyjnego. Szczególnie rażąco wadliwym jest rozumowanie Sądu,

iż prawidłowa jest decyzja o odmowie przyznania świadczenia w sytuacji, gdy organy administracji nawet nie rozważały decyzji odmownej, mając na względzie fakt,

iż skarżący spełnia wszystkie kryteria określone przez ustawę, w szczególności skarżący był bezrobotny, znalazł się w ubóstwie i spełniał kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej.

Autor skargi kasacyjnej podniósł, że uznanie administracyjne to nie dowolność. Organ wydający decyzję w oparciu o uznanie administracyjne winien prawidłowo ustalić i szczegółowo rozważyć stan sprawy w niniejszej sprawie, rozważyć sytuację majątkową skarżącego i dopiero w oparciu o prawidłowo ustalone dane winien rozstrzygnąć w indywidualnej sprawie czy wniosek danego podmiotu winien być uwzględniony, mając na względzie całokształt sprawy i interesy innych podmiotów.

W przedmiotowej sprawie brak tego podstawowego rozważenia - nie dokonał

go również Sąd pierwszej instancji. Dlatego też decyzja w tym zakresie jest całkowicie dowolna i jako taka winna być i uchylona, a w sprawie winien znaleźć zastosowanie

art. 39 ustawy o pomocy społecznej.

Równie dowolna była odmowa przyznania świadczenia celowego specjalnego (art. 41 ustawy o pomocy społecznej) albowiem nie jest wystarczającym powołanie się na ogólny interes społeczny i brak środków w przypadku decyzji uznaniowej. Wbrew stanowisku Sadu I instancji treść uzasadnienia decyzji nie wskazuje zindywidualizowanych przyczyn odmowy udzielenia świadczenia. Dlatego również

z tego względu zaskarżony wyrok i decyzje wydane w sprawie są wadliwe.

Wadliwym było więc przyjęcie przez Sąd, iż brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i w jego oparciu wydanie decyzji uznaniowej nie stanowi podstawy

do uchylenia decyzji. Oparcie decyzji uznaniowej na błędnie ustalonym stanie faktycznym, dotyczącym podstawowych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów sprawia,

iż decyzja taka jest wadliwa albowiem dowolne są kryteria w oparciu o które wydano zaskarżone decyzje administracyjne.

Zarówno zaskarżone decyzje jak i wyrok WSA w Krakowie są wadliwe ponieważ wydane zostały w oparciu o dowolne kryteria, a organy administracji publicznej

(co aprobuje Sąd pierwszej instancji) w ogóle nie rozważyły sytuacji skarżącego i jego wniosku, z uwzględnieniem faktu, iż spełnia on przesłanki ustawowe w tym kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, do uzyskania zasiłku celowego.

Naczelny Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę

w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie zachodzi nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w granicach wyznaczonych zarzutami sformułowanymi przez skarżącego kasacyjnie. Orzekając

w tym zakresie, uznał, że niniejsza skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy i zasługuje na uwzględnienie.

Z uwagi na to, że w skardze kasacyjnej podniesiono zarówno zarzut naruszenia prawa materialnego, jak i zarzut naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegał zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod wskazany przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005r., sygn. akt FSK 618/04, ONSAiWSA z 2005r., nr 6 poz. 120).

Przypomnieć należy, że podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. może być tylko naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym,

a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi zachodzić związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafne są zarzuty skargi kasacyjnej o takim naruszeniu przez Sąd I instancji przepisów postępowania.

Z treści wniosku skarżącego z dnia 28 września 2009r. wynika, że wniósł

o przyznanie pomocy na zakup żywności, a zatem wniósł o przyznanie zasiłku celowego przewidzianego w art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Prawo do tego zasiłku posiada osoba (rodzina), która spełnia podstawową przesłankę ubiegania się o pomoc społeczną tj. kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 tej ustawy. Spełnienie kryterium dochodowego nie oznacza jednak w każdym przypadku przyznania tego zasiłku, gdyż jego przyznanie nie ma charakteru obligatoryjnego. Jest to świadczenie fakultatywne zarówno w zakresie jego przyznania jak i wysokości, a zatem przyznawane na zasadzie uznania administracyjnego;

Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy.

Z treści wyroku Sądu I instancji wynika, że nie podzielił ustaleń organów orzekających co do składników dochodu skarżącego. Sąd I instancji stwierdził bowiem, że organy błędnie przyjęły, iż część oszczędności skarżącego przeznaczona na wydatki w miesiącu sierpniu 2009r. była jego dochodem.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie przyjął błąd organów w ustaleniach faktycznych, nie wyciągnął jednak z tego prawidłowych wniosków dla oceny decyzji w kontekście art. 39 ustawy o pomocy społecznej, Sąd bowiem odniósł ten błąd do zasiłku określonego art. 41 tej ustawy.

W pierwszej zaś kolejności dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy należałoby, podzielając pogląd Sądu I instancji co do niemożności zaliczenia do dochodu skarżącego jego oszczędności, dokonać ustalenia jaki był faktyczny dochód strony

w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku. Od tego bowiem ustalenia zależne byłoby rozstrzygnięcie czy skarżącemu przysługuje zasiłek celowy z art. 39 ustawy

o pomocy społecznej, a zatem rozpatrzenie sprawy w kontekście wniosku strony.

Natomiast analiza tego wniosku w oparciu o art. 41 tej ustawy możliwa byłaby dopiero wówczas, gdyby w wyniku prawidłowych ustaleń faktycznych zostało wykazane, że skarżący nie spełnia przesłanek do ubiegania się o zasiłek celowy z art. 39 ustawy, bowiem jego dochód przekracza kryterium dochodowe.

Jest oczywiste, że z uwagi na treść art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 133 P.p.s.a., sąd administracyjny wydaje wyrok na postawie akt sprawy, rozstrzygając w jej granicach nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle tych przepisów sąd administracyjny nie jest władny do czynienia ustaleń faktycznych co do istoty sprawy i zastępowania organów administracji publicznej w jej rozstrzygnięciu.

W tej sytuacji, nie może być uznane za zgodne z prawem rozstrzygnięcie Sądu

I instancji, które mimo stwierdzenia, że ustalenia faktyczne organów są błędne, nie rozważył wpływu tego błędu na wynik sprawy rozumianej jako sprawa w przedmiocie zasiłku celowego opartego o art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Błąd Sądu I instancji polegał na tym, że w zaistniałej sytuacji procesowej poddał ocenie zgodności z prawem decyzję w zakresie odmowy przyznania zasiłku specjalnego celowego (art. 41 ustawy

o pomocy społecznej), nie dostrzegając, iż zasadniczym przedmiotem sprawy był wniosek o przyznanie zasiłku celowego przewidzianego w art. 39 ustawy. W tym stanie rzeczy, za trafny uznać trzeba stawiany skargą kasacyjną zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, a to art. 134 ust. 1 oraz art. 145 § 1 lit.c P.p.s.a.

W sytuacji, gdy wniosek skarżącego nie został rozpatrzony na podstawie prawidłowych ustaleń faktycznych, a przede wszystkim w kontekście art. 39 ustawy o pomocy społecznej, przedwczesne byłoby zajęcie przez Sąd II instancji stanowiska co do zasadności żądania. Dlatego, brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku

i rozpoznania skargi, o co między innymi wnosił skarżący w skardze kasacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 188 P.p.s.a., jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżone orzeczenie

i rozpoznać skargę. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku.

Przedwczesne i zbędne w realiach niniejszej sprawy i zaistniałej sytuacji procesowej jest zatem odniesienie się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, o którego ocenie można mówić jedynie wówczas gdy ustalenia Sądu przyjęte w wyroku, a poczynione

w zaskarżonej decyzji są prawidłowe.

Wskazać jednak trzeba na konieczność rozważenia zasadności wniosku strony

w kontekście nie tylko art. 39 lub ewentualnie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, ale także z uwzględnieniem tych przepisów prawa materialnego, które określają cele pomocy społecznej tj. art. 2, art. 3, art. 4, art. 7 i art. 8 ustawy o pomocy społecznej

Rzeczą Sądu I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie zatem rozważenie czy w kontekście poczynionych uwag Sądu II instancji zaskarżona decyzja mimo błędnego ustalenia dochodu strony może pozostać w obrocie prawnym.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie

art. 185 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak

w sentencji:

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a