Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 476/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2006-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2006r., sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy Służby Więziennej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w O. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3) zasądza od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. na rzecz W. M. kwotę 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 31 ust. 4, art. 113 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej, po rozpatrzeniu odwołania W. M. od decyzji personalnej nr [...] Dyrektora Aresztu Śledczego w O. z dnia [...] w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego w wysokości 3.075,00 zł., wypłacanego co miesiąc przez okres roku od dnia zwolnienia ze służby, począwszy od dnia 1 grudnia 2003 r., postanowił utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy ustalił, iż decyzją personalną nr [...] z dnia 19 listopada 2003 r. Dyrektor Generalny Służby Więziennej zwolnił z dniem 30 listopada 2003 r. kpt. W. M. ze służby, z powodu orzeczenia przez komisję lekarską trwałej niezdolności funkcjonariusza do służby. Konsekwencją powyższego zwolnienia było przyznanie W. M. świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, przewidującego w takich sytuacjach wypłatę co miesiąc, przez okres całego roku, świadczenia pieniężnego ustalonego w wysokości odpowiadającej uposażeniu zasadniczemu wraz z dodatkami o charakterze stałym, pobieranymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Dalej, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej stwierdził, że przyznane skarżącemu świadczenie wynoszące 3.075,00 zł. zostało obliczone w sposób prawidłowy, bowiem w dniu zwolnienia przysługiwało mu uposażenie zasadnicze na stanowisku starszego inspektora w wysokości 1.529 zł., dodatek za wysługę lat w kwocie 383 zł., dodatek za stopień kapitana wynoszący 813 zł., oraz dodatek służbowy w wysokości 350 zł. Odnosząc się do podniesionego przez W. M. zarzutu pominięcia w decyzji uprawnień wynikających z art.110 ust.1 pkt 1 – 4 oraz art. 111 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej, organ odwoławczy uznał go za całkowicie chybiony, bo o wskazanych należnościach finansowych, które nie wiążą się z przedmiotowym świadczeniem, rozstrzygnięto odrębną decyzją.

W skardze na powyższą decyzję W. M. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, ewentualnie o ich uchylenie i rozpatrzenie sprawy co do istoty. Przede wszystkim zarzucił, iż doszło do naruszenia art. 110 ust. 1 pkt 1 – 4 i art. 111 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez niezastosowanie wskazanych przepisów. W ocenie W. M., w zaskarżonej decyzji należało określić wysokość przysługującej odprawy, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i zryczałtowanego równoważnika pieniężnego za niewykorzystany w danym roku przejazd środkami publicznego transportu zbiorowego. Pominięto także świadczenie w postaci dopłaty do wypoczynku skarżącego oraz członków jego rodziny. Kolejny zarzut dotyczył naruszenia art. 38 ustawy o Służbie Więziennej, bowiem – mimo złożenia stosownego wniosku – nie skierowano skarżącego na badania przez komisję lekarską, choć zgłaszał wcześniej, że posiada dokumentację stwierdzającą poprawę stanu zdrowia.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w O. wniósł o oddalenie skargi. Szczegółowo opisał przebieg służby W. M., w tym także kwestie związane z jego kolejnymi zwolnieniami. Jeszcze raz powtórzył, że zaskarżona decyzja dotyczyła wyłącznie świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, a to świadczenie obliczono w sposób prawidłowy. Dlatego też wszelkie zarzuty, które dotyczą innych, odrębnych świadczeń nie mają związku z rozpoznawaną sprawą. Takiego związku nie wykazuje także argumentacja dotycząca skierowania skarżącego na badania przez komisję lekarską.

Po uzyskaniu informacji, iż w sprawie zwolnienia W. M. ze służby zapadł przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie wyrok uchylający decyzje organów obu instancji, Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę postanowił zawiesić postępowanie do czasu, gdy orzeczenie dotyczące zwolnienia skarżącego ze służby stanie się prawomocne. W dniu 5 grudnia 2005r. tut. Sąd podjął zawieszone postępowanie ze względu na uprawomocnienie się wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 lipca 2005 r.(sygn. akt II SA/Wa 1209/04).

W trakcie kolejnych rozpraw administracyjnych skarżący popierał wnioski i wywody skargi, natomiast pełnomocnik organu podtrzymał dotychczasowe stanowisko procesowe wraz z jego argumentacją. Wyjaśnił również, że praktyką organów Służby Więziennej jest, iż poszczególne świadczenia są przyznawane odrębnymi decyzjami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wywiedziono.

Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej, nie będąc przy tym związane – stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. – zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Tak przeprowadzona sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega na zbadaniu ich zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w dniu wydania decyzji, oraz trafności zastosowania tych przepisów w odniesieniu do istniejącego – również w dacie podjęcia aktu – stanu faktycznego sprawy. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny kieruje się zasadą, iż bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny sprawy z chwili wydania zaskarżonego aktu. Nie jest to jednak zasada absolutna, gdyż w szczególnych przypadkach Sąd zobowiązany jest uwzględnić także pewne zdarzenia prawne, które zaszły już w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Przykładowo, taka właśnie sytuacja zachodzi, gdy Trybunał Konstytucyjny stwierdzi niezgodność z ustawą zasadniczą aktu prawnego, stanowiącego podstawę wydanego rozstrzygnięcia; czy też, gdy przed rozstrzygnięciem skargi na bezczynność organu, bezczynność ta ustała. W ocenie Sądu, kolejny wyjątek od przedstawionej wyżej reguły dotyczy sytuacji, gdy prawomocnym wyrokiem Sądu wyeliminowano z obrotu prawnego akt (wcześniejszy), w oparciu o który organ administracji wydał kolejny akt (późniejszy), będący również przedmiotem kontroli Sądu.

Z ostatnio opisaną sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest przyznanie W. M. świadczenia pieniężnego w wysokości 3.075,00 zł., płatnego co miesiąc przez okres jednego roku, począwszy od 1 grudnia 2003 r. Przypomnijmy, iż przed wydaniem decyzji w tej sprawie doszło do zwolnienia skarżącego ze służby, i rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 13 listopada 2005 r. (sygn. akt II SA/Wa 1209/04) WSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 kwietnia 2004 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 19 listopada 2004 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby. Co prawda, opisane wyżej rozstrzygnięcia administracyjne (o przyznaniu świadczenia pieniężnego i o zwolnieniu ze służby) są sprawami od siebie odrębnymi, jednak nie można nie dostrzec, że pozostają ze sobą w funkcjonalnym związku. Dla rozpoznawanej sprawy istotnym jest to, że zwolnienie skarżącego ze służby warunkowało wydanie dalszych decyzji, w tym również decyzji podjętej na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie bowiem z przywołaną regulacją, funkcjonariuszowi w służbie stałej, zwolnionemu ze służby, m.in. z uwagi na orzeczenie przez komisję lekarską trwałej niezdolności do służby, wypłaca się co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu świadczenie pieniężne w wysokości odpowiadającej uposażeniu zasadniczemu wraz z dodatkami o charakterze stałym, pobieranymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Skoro powodem zwolnienia W. M. ze Służby Więziennej było stwierdzenie przez komisję lekarską trwałej niezdolności skarżącego do służby, na organie Służby Więziennej spoczywał obowiązek przyznania omawianego świadczenia, co następuje poprzez wydanie odrębnej decyzji. Powiedziane dotychczas dowodzi istnienia zależności pomiędzy dwoma, następującymi po sobie postępowaniami, tak więc logiczną konsekwencją wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w przedmiocie zwolnienia, która spowodowała konieczność podjęcia decyzji następnej, opartej o przepis art. 113 ust. 1 ustawy, jest dla Sądu badającego obecnie legalność tej kolejnej decyzji, obowiązek uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji dotyczących przedmiotowego świadczenia pieniężnego. Mówiąc inaczej, w rozpoznawanej sprawie doszło do sytuacji, w której cyt. wyżej wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 13 lipca 2005 r. uchylono rozstrzygnięcia administracyjne, do których wyraźnie i jednoznacznie odwoływały się decyzje objęte przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu sądowym, co – niejako automatycznie – przesądza o konieczności uchylenia także tych decyzji. W konsekwencji należało więc uznać, że zapadłe w przedmiotowej sprawie decyzje organów obu instancji, które zostały oparte (w pewnym sensie, bo uwzględniały stan prawny wynikający z tej ostatecznej decyzji) na decyzji niezgodnej z prawem, podjęto z naruszeniem art. 113 ust. 1 ustawy. W ocenie Sądu, nie do obrony byłby bowiem pogląd o spełnieniu przesłanek upoważniających organ do przyznania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 113 ust. 1 ustawy, gdy decyzja warunkująca to przyznanie okazała się wadliwa.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego powyżej naruszenia przepisu prawa materialnego, które to naruszenie niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy, należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Powiedziane dotychczas przesądziło o uchyleniu aktów administracji wydanych w przedmiotowej sprawie, zatem czynienie rozważań co do ich legalności w aspekcie zarzutów skargi stało się zbędne. Przedmiotowość dalszego postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie będzie nierozerwalnie związana z losami ewentualnych, kolejnych rozstrzygnięć w przedmiocie zwolnienia W. M. ze Służby Więziennej.

Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji oraz o kosztach postępowania oparto o treść art. 152 i art. 200 p.p.s.a.