Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 203/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...]lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 203/05

UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lutego 2003r. nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania J. M. - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2002r. nr [...] orzekającą o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa - z przeznaczeniem pod budowę autostrady [...] - nieruchomości położonej w G., obręb O., działka nr [...] o powierzchni [...] m², mającej urządzoną księgę wieczystą KW nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w G., stanowiącą własność J. M. W decyzji tej zostało jednocześnie ustalone odszkodowanie w wysokości [...] zł.

Wojewoda [...] rozpoznając sprawę podał, że przedmiotowa nieruchomość położona jest w pasie drogowym autostrady [...], której lokalizację ustalono mocą decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1996 r. nr [...] zmienioną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1999 r. [...].

W dniu 5 czerwca 2000 r. Agencja Budowy i Eksploatacji Autostrad przygotowała na piśmie ofertę zawarcia umowy zbycia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości, wskazując jednocześnie wartość rynkową nieruchomości, która określona została w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego M. Z. Wobec nie dojścia do skutku transakcji (właściciel nie wyraził zgody na sprzedaż działki ze względu na cenę) do Wojewody [...] w dniu [...] września 2000 r. wpłynął wniosek o wyznaczenie właścicielowi terminu do zawarcia cywilno - prawnej umowy przeniesienia własności nieruchomości oznaczonej nr [...] na rzecz Skarbu Państwa. Termin ten upłynął bezskutecznie. Do zawarcia umowy notarialnej nie doszło, bowiem właściciel J. M. nie wyraził zgody na sprzedaż działki ze względu na cenę. W dniu 31 października 2000 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego odnośnie spornej nieruchomości. W uzasadnieniu wskazano, iż nie jest możliwe nabycie nieruchomości w drodze umowy z uwagi na to, iż właściciel nie udzielił odpowiedzi na ofertę, ani na pismo Wojewody [...] z dnia [...] września 2000 r.

Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2000 r. zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe. Dnia [...] stycznia 2001 r. - w wyniku rozpatrzenia wniosku o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w oparciu o przepisy art. 31 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych ( Dz. U. z 2001 r., nr 110, poz. 1192 z późn. zm.), oraz art. 49, 104 i 107 kpa, wydana została decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w G. oznaczonej nr [...] przeznaczonej na pas drogowy autostrady [...].

W wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego przez J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2001 r., Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wydał dnia [...] marca 2001 r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2001 r.

W dniu [...] lutego 2002 w oparciu o przepis art. 117 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r., nr 46, poz.543 z późn. zm.) Wojewoda [...] wystąpił do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w G. z wnioskiem o dokonanie w dziale [...] księgi wieczystej KW nr [...] wzmianki o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego odnośnie przedmiotowej nieruchomości. W dniu [...] czerwca 2002 r. wpłynęło do organu zawiadomienie Wydziału [...] Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w G., w którym Sąd poinformował o dokonanym wpisie.

Dnia [...] października 2002 r. Wojewoda [...] wydał zawiadomienie o terminie przeprowadzenia rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej. W dniu [...] listopada 2002 r. została przeprowadzona rozprawa wywłaszczeniowo - odszkodowawcza z udziałem wnioskodawcy wywłaszczenia (przedstawicielem Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad) i właścicielem nieruchomości. W trakcie rozprawy wnioskodawca podtrzymał wniosek o wywłaszczenie - tj. wydanie decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, zaś właściciel został zapoznany ze sporządzonym operatem szacunkowym. J. M. zakwestionował cenę wskazaną w operacie i nie wyraził zgody na wywłaszczenie spornego gruntu.

Wobec tego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2002r. nr [...]orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa - z przeznaczeniem pod budowę autostrady [...]- nieruchomości położonej w G., obręb O., działka nr [...] o powierzchni [...] m², mającej urządzoną księgę wieczystą KW nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w G., stanowiącą własność J. M. W decyzji tej zostało jednocześnie ustalone odszkodowanie w wysokości [...] zł.

Od powyższej decyzji Wojewody [...] J. M. złożył odwołanie do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. W uzasadnieniu podniósł, iż wydając decyzję Wojewoda [...] nie uwzględnił art. 113 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000 r., nr 46, poz. 543), jak również wskazał, iż nie zgadza się z ustaloną przez Wojewodę wysokością odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lutego 2003r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2002r. nr [...]. Rozpoznając sprawę jako organ II instancji wskazał, że w piśmie z dnia 5 czerwca 2000 r. skierowanym do J. M. Agencja Budowy i Eksploatacji Autostrad przedstawiła ofertę zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowej działki. Wobec braku odpowiedzi na tę ofertę ze strony właściciela, w dniu [...] września 2000 r. Wojewoda [...] wyznaczył dodatkowy termin do zawarcia stosownej umowy - do dnia [...] października 2000 r.

Agencja Budowy i Eksploatacji Autostrad wypełniła ustawowy obowiązek przedstawienia oferty, jako czynności mającej poprzedzić wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Skoro w wyznaczonym dodatkowym terminie nie doszło do zawarcia umowy, to na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o autostradach płatnych Wojewoda miał obowiązek wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego i wydania stosownej decyzji. W decyzji tej ustalił on odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość przy uwzględnieniu wyceny dokonanej przez biegłego A. K. - według stanu nieruchomości na dzień 30 czerwca 1998 r. tj. na dzień uprawomocnienia się decyzji lokalizacyjnej i aktualnej wartości rynkowej.

Skargę na powyższą decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. M. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu zakwestionował wysokość przyznanego odszkodowania twierdząc, że jest ono zbyt niskie. Skarżący podniósł również kwestie związane z pasem ochronnym autostrady wskazując na to, że strefa ochronna powinna być wykupiona wraz z pasem drogowym. Ponadto organ administracji przy wydawaniu decyzji powinien także uwzględnić koszty objazdu do pozostałych działek skarżącego jak i do jego lasu.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym. Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, gdyż decyzja ta nie narusza przepisów prawa.

Sposób określania wysokości odszkodowania został uregulowany w art. 32 powołanej ustawy o autostradach płatnych, zgodnie z którym - odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno odpowiadać jej wartości rynkowej, ustalonej według stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady. Powołany przepis nie wskazuje daty, według której powinno się określać wartość nieruchomości, dlatego też, na podstawie odesłania zawartego w art. 37 ustawy o autostradach płatnych, mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 130 tej ustawy, dla określenia wartości nieruchomości właściwa jest data wydania decyzji o wywłaszczeniu. Odszkodowanie za wywłaszczoną pod autostradę nieruchomość ustala się więc według stanu nieruchomości na dzień wydania decyzji lokalizacyjnej i według wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu.

W niniejszej sprawie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. ustalił odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość przy uwzględnieniu wyceny z dnia [...] września 2002 r. dokonanej przez biegłego A. K. według stanu nieruchomości na dzień 30 czerwca 1998 r. tj. na dzień uprawomocnienia się decyzji lokalizacyjnej i aktualnej wartości rynkowej, a zatem zgodnie z obowiązującymi przepisami. Nie można zatem uznać zasadności zarzutu skarżącego dotyczącego wysokości odszkodowania, skoro nie przedłożył on innego operatu szacunkowego, ani też innego dowodu dyskwalifikującego operat szacunkowy wykonany na potrzeby ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie ustala się w wysokości odpowiadającej rynkowej wartości nieruchomości, a myśl art. 7 powołanej ustawy - jeżeli istnieje potrzeba określenia wartości nieruchomości, wartość tę określają rzeczoznawcy majątkowi. Oznacza to, że odszkodowanie nie może przewyższać wartości nieruchomości, zaś wartość nieruchomości, nie zależy od swobodnego uznania strony lub organu, lecz określana jest w sposób i przez osobę ustawowo wskazaną.

Nie jest również zasadny zarzut skarżącego, iż Wojewoda [...] przy wydawaniu kwestionowanej decyzji pominął treść art. 113 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, iż jeżeli wywłaszczeniem została objęta jedynie część nieruchomości, a pozostała jej część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, na żądanie jej właściciela lub użytkownika wieczystego, nabywa się tę część w drodze umowy na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, w zależności na czyją rzecz następuje wywłaszczenie. Zgodnie z powołanym przepisem kwestia wykupu pozostałej części nieruchomości nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz umowy cywilnoprawnej. W drodze decyzji administracyjnej jest bowiem dopuszczalne orzeczenie o przymusowym odebraniu prawa własności (wywłaszczeniu) tylko w granicach niezbędności na cel publiczny, który w przypadku autostrady wyznaczony jest liniami rozgraniczającymi, określonymi w decyzji lokalizacyjnej Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 1999 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ) w związku z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji.