Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 431/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzje I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: Art. 30 ust. 1 ust. 2 pkt 2, 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2012 r. sprawy ze skarg D. F. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 stycznia 2012r. nr [...] z dnia 5 stycznia 2012r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego i obowiązku jego zwrotu I. uchyla zaskarżone decyzje w części, w której utrzymują w mocy pkt 2 poprzedzających je decyzji Marszałka Województwa oraz decyzje Marszałka Województwa z dnia [...] 2011r., nr [...] oraz nr [...] w pkt 2, II. orzeka, że decyzje w części uchylonej nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołań D. F. decyzjami z dnia 5 stycznia 2012 r. 1. nr [...] i 2. nr [...] utrzymało w mocy odpowiednio decyzje Marszałka Województwa z dnia [...] 2011 r. 1. nr [...] i 2. nr [...] ustalające wysokość nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie 1. – 2538 zł za okres od 1.09.2005 r. do 31.08.2006 r. i odpowiednio 2. – 3564 zł za okres od 1.09.2006 r. do 31.08.2007 r. oraz orzekające ich zwrot przez D. F. wraz z odsetkami.

Jako podstawę prawną decyzji organ II instancji wskazał art. 21 ust. 1 i 2, art. 23a ust. 9, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992), dalej "u.ś.r." oraz art. 138 § 1 k.p.a.

Powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostały wydane w następujących okolicznościach:

Marszałek Województwa w decyzjach z dnia [...] 2011 r. ustalił wysokość nienależnie pobranych przez D. F. świadczeń rodzinnych, przyznanych decyzjami Prezydenta Miasta, działającego przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Opieki Społecznej: 1. z dnia [...] 2005 r. nr [...], w kwocie 2538 zł za okres od 1.09.2005 r. do 31.08.2006 r. i 2. z dnia [...] 2006 r. nr [...], w kwocie 3564 zł za okres od 1.09.2006 r. do 31.08.2007 r. oraz orzekł o obowiązku ich zwrotu wraz z odsetkami w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji.

W uzasadnieniach decyzji organ I instancji wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia [...] 2008 r.: 1. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2005 r. nr [...], 2. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2006 r. nr [...], przyznających D. F. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego na dzieci: I. F. ur. [...] 1993 r., J. F. ur. [...] 1993 r. oraz K. F. ur. [...] 1995 r. na okresy zasiłkowe 1. 2005/2006, 2. 2006/2007.

W konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji Prezydent Miasta przekazał akta obu spraw Dyrektorowi Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej, działającemu z upoważnienia Marszałka Województwa jako organowi właściwemu do wydawania decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.

Marszałek Województwa, działając przez Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej decyzjami z dnia [...] 2009r. nr 1. [...], 2. [...] zmienionymi decyzjami z dnia [...] 2010 r.: 1. nr [...], 2. nr [...], odmówił przyznania D. F. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na trzy córki, na okresy zasiłkowe 1. 2005/2006 2. 2006/2007.

Na podstawie art. 23a ust. 9 u.ś.r. Kierownik Działu ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego ROPS, działając z upoważnienia Marszałka Województwa, wszczął postępowanie w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

Przytaczając art. 30 ust. 1 i ust. 2 u.ś.r. stwierdził, że świadczenia wypłacone na podstawie decyzji, której nieważność została stwierdzona, są świadczeniami nienależnie pobranymi i podlegają zwrotowi.

Kierownik ustalił, że D. F. złożyła w MOPS wnioski o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego: 1. w dniu 17.08.2005 r. na okres zasiłkowy 2005/2006, i 2. w dniu 4.08.2006 r. na okres zasiłkowy 2006/2007. Wskazała we wnioskach, że w skład jej rodziny wchodzi m.in. jej mąż R. F.

Kierownik ustalił, że R. F. był zatrudniony od 1.05.2004 r. na terenie Niemiec, o czym D. F. nie poinformowała ani w dniu złożenia wniosku, ani przez cały okres pobierania świadczeń.

Od obu decyzji z dnia [...] 2011 r. D. F. wniosła odwołania do SKO. Wniosła o dopuszczenie dowodu w postaci protokołu rozprawy i wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego z dnia 19.12.2007 r. sygn. akt [...] orzekającego rozwód z winy męża. Skarżąca wywodziła, że dotacja na rzecz rodziny była przyznana zasadnie, gdyż były małżonek zobowiązany do utrzymania rodziny zaniechał tego obowiązku.

Podnosiła, że były mąż nie starał się w Niemczech o świadczenia na rzecz rodziny skarżącej, do czego zobowiązał się wobec sądu 19.12.2007 r. Skarżąca sama nie miała takich możliwości. Z tej racji osobą zobowiązaną do zwrotu winien być R. F. a nie skarżąca. Podniosła, że nie może być obciążana przez urząd krajowy za coś, czego nie pobrała w Niemczech. Wskazała też na swoją trudną sytuację matki samotnie wychowującej troje nieletnich dzieci.

W uzasadnieniu zaskarżonych do WSA w Krakowie decyzji, SKO stwierdziło, że z akt sprawy wynika suma nienależnie pobranych świadczeń, na które składają się:

1. świadczenia rodzinne (12 x 43 zł x 2 oraz 53 zł x 12), dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (90 zł x 3) i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka – K. F. - w rodzinie wielodzietnej (12 x 50 zł) – co odpowiada kwocie 2538 zł pobranych świadczeń w okresie 1.09.2005 do 31.08.2006r.

2. świadczenia rodzinne (12 x 64 zł x 2 oraz 53 zł x 12), dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (100 zł x 3) i dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka – K. F. - w rodzinie wielodzietnej (12 x 80 zł). – co odpowiada kwocie 3564 zł pobranych świadczeń w okresie 1.09.2006 – 31.08.2007 r.

Tym samym Kolegium stwierdziło, że kwoty wyliczone przez organ l instancji są prawidłowe, a odsetki ustawowe naliczone zgodnie z art. 30 ust. 8 u. ś. r.

Organ II instancji wskazał, że nie może obciążyć męża skarżącej, ponieważ nie był on stroną postępowań. Zwrócił również uwagę, że organ który wydał decyzje w sprawie nienależnie pobranych świadczeń może umorzyć kwotę w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące rodziny.

D. F. wniosła skargi na obie decyzje SKO z dnia 5 stycznia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie,- zarzucając naruszenia art. 7, art. 104 i art. 107 K.p.a. przez przyjęcie, że wskazane przez skarżącą w odwołaniach przyczyny nie mogą skutkować uwolnieniem jej od obowiązku zwrotu. Podniosła także, że bezpodstawnie uznano, że fakt braku wsparcia ze strony męża i porzucenia przez niego rodziny nie ma znaczenia dla niezasadności decyzji.

Zarzuciła również, że organ naruszył art. 21, art. 23a, art. 30 i nast. u. ś. r. Przytoczyła postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2007 r. sygn. l OW 43/07, postanowienie NSA z dnia 13 kwietnia 2005 r. sygn. OW 183/04, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29 marca 2011 sygn. II SA/Ol 123/11 , WSA w Łodzi II SA/Łd 220/11 z dnia 30 marca 2011 r., i WSA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2010 r. sygn. l SA. Wa 1922/09.

Zdaniem skarżącej wynika z nich m.in., że warunkiem uznania wypłaconego świadczenia za nienależnie pobrane jest istnienie świadomości świadczeniobiorcy, że uprawnienie ustało.

W pozostałym zakresie skarżąca powtórzyła zarzuty z odwołań.

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie przyjmując stanowisko zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Zarządzeniem Sądu wydanym do protokołu rozprawy w dniu 21 listopada 2012 r., na podstawie Art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jako pozostające ze sobą w związku sprawy ze skarg D. F. na obie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 stycznia 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

Skargi są uzasadnione w części.

Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej ustawa P.p.s.a) w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji.

W sprawowaniu tej kontroli stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a., Sąd jest związany granicami sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

I. Dokonana na tych zasadach kontrola zaskarżonych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego prowadzi do konstatacji, że skargi są uzasadnione w tej części, w której decyzjami tymi orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji Marszałka Województwa dnia [...] 2011 r. w ich punkcie 2-gim nakazującym zwrot nienależnie pobranego świadczenia. Nie może budzić bowiem wątpliwości, że przy powołaniu w decyzjach Marszałka Województwa jako podstawy decyzji m. in. przepisów art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, nadanie decyzjom Marszałka Województwa w punkcie 2-gim brzmienia: "ustalić zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wskazanych w punkcie 1: zwrotu należy dokonać przez wpłatę na rachunek bankowy Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej o numerze.... w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji", jest rozstrzygnięciem w przedmiocie obowiązku zwrotu świadczenia.

Należy wskazać, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym dominuje na tle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowisko, że nakazanie zwrotu świadczenia rodzinnego nienależnie pobranego nie może być orzeczone w tej samej decyzji co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. Dopiero gdy uprawomocni się decyzja uznająca świadczenie rodzinne za nienależnie pobrane, można nakazywać jego zwrot przez osobę, która je pobrała (art. 30 ust. 1 u.ś.r.). Stanowisko takie wyrażano m. in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.07.2010 r. I OSK 619/10, ONSA i WSA 2011/4/89, LEX nr 694690 i z 22.07.2010 r. I OSK 620/10, LEX nr 694359, czy Wojewódzkich Sądów Administracyjnych np. w Krakowie z dnia 21.03.2012 r. III SA/Kr 567/11, LEX nr 1139259 i w Szczecinie z dnia 13.01.2011 r. II SA/Sz 644/10, LEX nr 754874.

W świetle tych orzeczeń równoczesne orzekanie jedną decyzją o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz o obowiązku jego zwrotu, stanowi naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. Stanowisko to Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym skargi podziela, w odniesieniu do tych części zaskarżonej decyzji i utrzymanych nią w mocy decyzji organu I instancji, które dotyczą nakazania zwrotu pobranego świadczenia.

Należy też podkreślić, że w świetle wzajemnej relacji przepisów art. 30 ust. 1 i 2 pkt 1-4 ustawy oświadczeniach rodzinnych, samo pobranie przez określona osobę świadczenia, które się nie należało, nie jest wystarczającą przesłanką do nałożenia na nią obowiązku jego zwrotu. Dowodzi tego redakcja przepisu art. 30 ust. 2 pkt 1, w myśl której wypłata świadczeń mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych, wówczas rodzi obowiązek zwrotu, gdy ten kto je pobrał był pouczony o braku prawa do ich pobrania.

Podobnie powstanie obowiązku zwrotu świadczenia z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy wymaga ustalenia przez organ świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie w formie złożenia fałszywego zeznania lub fałszywych dokumentów albo innego rodzaju wprowadzenia w błąd, które stanowiło podstawę przyznania lub wypłacenia świadczenia (Por. np. wyrok WSA w Krakowie z 31.01.2008 r., II SA/Kr 475/07 LEX nr 957310).

Już z tych przyczyn zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w częściach orzekających o utrzymaniu w mocy zaskarżonych decyzji Marszałka Województwa w części orzekającej o obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranego świadczenia ulegały uchyleniu.

Należy tu wskazać, że decyzje Marszałka Województwa w istocie za podstawę nałożenia na skarżącą obowiązku zwrotu pobranych świadczeń przyjmują równoważnie dwie samodzielne podstawy: z art. 30 ust. 2 pkt 4 – w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Prezydenta Miasta wydanych przez Kierownika MOPS z dnia [...] 2005 r. i [...] 2006 r., oraz art. 30 ust. 2 pkt 2 – w związku ze świadomym wprowadzeniem w błąd przez osobę pobierającą świadczenia, przy zaliczeniu do rodziny męża przebywającego za granicą, bez poinformowania, że jest zatrudniony za granicą.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swojej decyzji w podstawie nałożenia decyzją obowiązku zwrotu, powołało tylko podstawę z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie zajmując stanowiska, co do prawidłowości oparcia decyzji organu I instancji także na podstawie zwrotu świadczenia z art. 30 ust. 2 pkt 4 tej ustawy, powołanej w uzasadnieniu decyzji Marszałka Województwa.

II. Nie znajdują uzasadnienia skargi w pozostałej części.

Żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji także w części orzekającej o uznaniu pobranych przez skarżącą środków za nienależne i ich wysokości, nie jest uzasadnione, gdyż w tym zakresie nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania i to w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zarzuty skargi wyjść należy od przypomnienia, że ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady przyznawania i wypłacania tych świadczeń.

Zgodnie z przepisami art. 1 ust. 2 i 3 ustawy o ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, obywatelom polskim przysługują świadczenia rodzinne, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W związku z wejściem Rzeczypospolitej Polskiej z dniem 1 maja 2004 r. do Unii Europejskiej, RP stała się stroną Traktatów stanowiących podstawy Unii, a z mocy art. 91 Konstytucji RP ratyfikowane umowy weszły w skład krajowego porządku prawnego i są bezpośrednio stosowane.

Stosowanie systemów zabezpieczenia społecznego regulowane było Rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie (Dz. U. EL.71. 149.2, Dz. U. E-sp. (polskie wydanie specjalne) 05.1.35 ze zm.). W szczególności przepisy tego Rozporządzenia m.in. w art. 1 lit. u), i), ii) definiowały pojęcie świadczeń rodzinnych i zasiłków rodzinnych dla jego celów. Natomiast Rozporządzenie stanowiąc generalny zakaz kumulacji świadczeń (art. 12 (9)11), w zw. z art. 73/8) przewidywało, że pracownicy najemni lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek podlegający ustawodawstwu Państwa członkowskiego są uprawnione w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa (z zastrzeżeniem przepisów załącznika nr VI).

Zasady wykonywana Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia regulowało Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 574/72 (Dz. U. UE. L. 72.74.1, Dz. U. UE – sp. 05-1-83 ze zm.).

Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 1408/71 utraciło moc z dniem wejścia w życie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE.L. 04.166.1, Dz. U. UE-sp-05-5-72 ze zm.), ale na zasadach określonych przepisami przejściowymi (art. 87) i art. 90.

Z kolei powołane Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 574/72, w sprawie wykonywania Rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie, utraciło moc od dnia 1 maja 2010 r. na podstawie i na zasadach określonych art. 96 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 487/2009 z 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (UE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Przypomnienie tych regulacji jest konieczne ze względu na istotę zasiłku rodzinnego i zasady jego przyznawania.

W świetle przepisów art. 2 pkt 1 oraz 4 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami do zasiłku ma charakter świadczenia rodzinnego, którego celem jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Do zasiłku przysługują dodatki m.in. z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (art. 8 ust. 4a i ust. 6). Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków zgodnie z art. 4 ust. 2 przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka (pkt 1), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2) lub osobie uczącej się (pkt 3).

Jednakże nie każdej osobie o których mowa w art. 4 ust. 2 u.ś.r. przysługuje prawo do zasiłku.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania w dniach 13 września 2005 r. i 29 września 2006 r. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzji przyznających skarżącej zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, odpowiednio na okresy 1.09.2005 – 31.08.2006 i 1.09.2006 – 31.08.2007, zasiłek rodzinny przysługiwał, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekraczał kwoty 504 zł.

Z regulacji tych wynika, jak istotne dla oceny czy powstało w ogóle prawo danej osoby do zasiłku (i ew. dodatków) było ustalenie liczby osób w rodzinie i dochodów tej rodziny, na zasadach określonych ustawą.

Organem właściwym w rozumieniu przepisów u.ś.r. do wydawania decyzji w zakresie świadczeń rodzinnych jest w zasadzie stosownie do art. 20 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 11 wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia rodzinne lub otrzymującej świadczenia rodzinne. Ten organ może m.in. upoważnić kierownika ośrodka pomocy społecznej do prowadzenia postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych, a także do wydawania decyzji.

Jednakże w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, organem właściwym do wydawania decyzji staje się marszałek województwa, jako organ samorządu województwa (art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.ś.r.) z tym, że świadczenia przyznane decyzją marszałka wypłaca organ właściwy.

W świetle przedstawionych akt postępowania, podstawę stwierdzenia decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2008 r. nieważności decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2005 r. i [...] 2006 r., którymi przyznano skarżącej D. F. zasiłek rodzinny na trzy córki wraz z dodatkami, stanowił przepis art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., w zw. z art. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc wydanie decyzji przez organ niewłaściwy. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości.

Stanowiąca podstawę stwierdzenia nieważności decyzji okoliczność, że Dyrektor MOPS nie był właściwy do wydania decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego i dodatków, wobec przebywania ówczesnego męża skarżącej i członka rodziny od 1.05.2004 r. i wykonywania pracy w Niemczech, a więc w Państwie członkowskim UE, objętym koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, została ujawniona już po zrealizowaniu decyzji Dyrektora MOPS z [...] 2005 i [...] 2006 r. przez dokonanie wypłaty świadczeń. Decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzających nieważność decyzji Dyrektora MOPS skarżąca nie zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego.

W tej sytuacji, po stwierdzeniu nieważności tych decyzji, co powoduje ich wyeliminowanie z obrotu prawnego, powstała sytuacja, w której należało rozpoznać wnioski skarżącej z 17.08.2005 r. i z 4.09.2006 r. o przyznanie zasiłków rodzinnych, mimo że skarżąca kwoty tych zasiłków już otrzymała.

Po przekazaniu Marszałkowi Województwa wniosków w trybie art. 23a ust. 1 (obowiązującego od 6.07.2007r.) ustawy i stwierdzeniu, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Marszałek Województwa decyzjami: z dnia [...] 2009 r. nr [...] zmienioną decyzją z [...] 2010 r. nr [...], oraz z dnia [...] 2009 r. nr [...], zmienioną decyzją nr [...], odmówił skarżącej D. F. przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami odpowiednio za okresy zasiłkowe 1.092005 – 31.-08.2006, oraz 1.09.2006 do 31.08.2007 r.

Podstawę odmowy przyznania świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2005/2006 stanowiło ustalenie, że dochód rodziny osiągnięty w 2004 r. w przeliczeniu na osobę w rodzinie (obejmującej męża skarżącej i jego zarobki) wynosił 661,08 zł na członka rodziny, a dochód rodziny osiągnięty w 2005 r., dotyczący okresu zasiłkowego 2006/2007 w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosił kwotę 992,00 zł.

Przypadający w przeliczeniu na osobę w rodzinie dochód w latach 2004 i 2005 , powodował, że prawo do zasiłku we wspomnianych okresach nie powstało.

Skarżąca nie skorzystała z możliwości zaskarżenia tych decyzji odwołaniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i stały się ostateczne w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a., a w konsekwencji wiążą organy i sądy, a ich wzruszenie może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego lub w ustawach szczególnych.

Z ostatecznych decyzji Marszalka Województwa odmawiających skarżącej przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami wynika, że po stronie skarżącej nie powstało prawo do uzyskania tych świadczeń rodzinnych w okresach zasiłkowych 2005/2006 i 2006/2007.

Natomiast poza sporem jest, że za te okresy pobrała skarżąca świadczenia przyznane jej decyzjami Dyrektora MOPS, których nieważność stwierdzono decyzjami SKO.

W tej sytuacji Marszałek Województwa miał oparcie w przepisach art. 23 a ust. 9 w zw. z art. 30 ust. 9 do wydania zawartego w 1 punkcie obu decyzji z dnia [...] 2011 r. rozstrzygnięcia, którego przedmiotem jest ustalenie, że skarżąca pobrała nienależne jej świadczenie i jego wysokość.

Natomiast z przyczyn opisanych wyżej w I punkcie uzasadnienia, ustalenie to nie może być połączone z równoczesnym orzeczeniem o obowiązku zwrotu tego świadczenia. Przepis art. 30 ust. 3 wyraźnie wskazuje, że okres przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rozpoczyna bieg dopiero od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna.

W zakresie zatem utrzymania w mocy decyzji Marszałka Województwa zaskarżonymi decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 stycznia 2012 r., w części ustalającej wysokość nienależnie pobranych świadczeń, nie zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi, gdyż nie stwierdził Sąd naruszenia prawa materialnego w zakresie mającym wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podnoszone przez skarżącą argumenty – zarzuty skargi, albo mogły być kierowane przeciwko decyzjom Marszałka Województwa, którymi odmówiono przyznania świadczeń rodzinnych, albo dotyczą okoliczności, które mogą być przedmiotem postępowania w przedmiocie nakazania skarżącej zwrotu pobranych świadczeń, które wobec treści niniejszego rozstrzygnięcia nie jest zakończone.

Z tych przyczyn orzeczono jak w I punkcie sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) w rozstrzygnięciu dotyczącego nakazania skarżącej obowiązku zwrotu pobranego świadczenia.

W oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a. określono, że zaskarżone decyzje w części uchylonej nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.