Postanowienie NSA, sygn. akt II FSK 1794/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy: article: 185
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędziowie NSA Stefan Babiarz, Jerzy Rypina (sprawozdawca), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 września 2006 r. sygn. akt I SA/Po 907/06 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących z nieujawnionych źródeł za 1998 r. p o s t a n a w i a uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 26 września 2006 r., sygn. akt I SA/Po 907/06 odrzucił skargę J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] nr [...]. Sąd I instancji podając motywy swojego rozstrzygnięcia stwierdził, że pełnomocnik reprezentujący stronę skarżącą, pomimo prawidłowego wezwania sądowego, nie nadesłał w terminie pełnomocnictwa, które potwierdzałoby jego umocowanie do występowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Sąd zaznaczył, że powodem wezwania strony do przedłożenia prawidłowego pełnomocnictwa był fakt, że z załączonego do akt sprawy pełnomocnictwa z dnia 4 listopada 2002 r., nie wynikało, że pełnomocnik był uprawniony do podejmowania działań przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Z jego treści wynikało jedynie, że pełnomocnik umocowany został do reprezentowania strony wyłącznie przed organami podatkowymi I i II instancji oraz przed NSA w sprawach związanych z kontrolą dotyczącą podatku dochodowego.

Strona wniosła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia. Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu:

- art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających ustawę — Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) w zw. z art. 36 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., poprzez nieuznanie pełnomocnictwa do określonych czynności udzielonego pełnomocnikowi skarżącego w 2002 r. za prawidłowe do reprezentowania skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu,

- art. 301 p.p.s.a. w zw. z art. 97 pierwszej z wymienionych ustaw poprzez nieuznanie pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi skarżącego do reprezentowania skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu pomimo tego, iż przedmiotowe postępowanie jest kontynuacją uprzednio wszczętego postępowania w sprawie i było już ono rozpatrywane przez ten sam Sąd;

- art. 46 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe odczytanie przez Sąd treści udzielonego pełnomocnikowi pełnomocnictwa a w konsekwencji twierdzenie o jego nieprawidłowości, a więc – braku pełnomocnictwa;

- art. 42 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie braku

pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego pomimo nie zaistnienia w całym toku postępowania dyspozycji tego przepisu, a więc - faktu braku dokonania wypowiedzenia pełnomocnictwa przez skarżącego;

- art. 49 § 1 z zw. z art. 44 § 2 p.p.s.a. poprzez zbyt późne, w stosunku do daty wpływu skargi do Sądu oraz odpowiedzi na skargę, skierowanie do pełnomocnika skarżącego wezwania o uzupełnienie braków formalnych skargi poprzez przedłożenie pełnomocnictwa pomimo tego, iż prawidłowe

pełnomocnictwo zostało już do skargi dołączone; brak precyzyjnego wskazania w treści wezwania o uzupełnienie braków skargi zakresu żądanego uzupełnienia, który spowodował u pełnomocnika uzasadnione błędne przekonanie co do tego, iż w

ogóle nie dokonał on załączenia do skargi pełnomocnictwa; nie uznaniu przez Sąd za prawidłowo i terminowo dokonanej czynności pełnomocnika skarżącego polegającej na wywiązaniu się z wezwania do usunięcia braków formalnych skargi;

nie uznaniu za właściwe i konieczne zwrócenie się do samego

skarżącego o potwierdzenie czynności pełnomocnika wobec rzekomo stwierdzonego braku pełnomocnictwa;

- art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi w przedmiotowej

sprawie pomimo braku do tego podstaw prawnych.

Zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 103 § 1 KC poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegającą na niezwróceniu się do skarżącego jako mocodawcy pełnomocnika o potwierdzenie czynności pełnomocnika polegających na złożeniu skargi bez rzekomo jednoczesnego przedłożenia pełnomocnictwa, które to powyższe naruszenia ze strony WSA w Poznaniu spowodowały nieważność postępowania na zasadzie wyrażonej w art. 183 § 1 pkt 5 p.p.s.a., tj. ze względu na pozbawienie skarżącego możliwości obrony swoich praw poprzez faktyczne uniemożliwienie mu brania udziału w postępowaniu na skutek nie uwzględnienia dokonanych przez jego pełnomocnika czynności.

W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona podniosła, że Sąd I instancji w sposób nieprawidłowy uznał, że będące w aktach sprawy pełnomocnictwo z dnia 4 listopada 2002 r. nie obejmowało podejmowania czynności przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W ocenie autora skargi kasacyjnej skoro treść powyższego pełnomocnictwa obejmowała zarówno występowanie przed organami podatkowymi jak i przed NSA, to tym samym dotyczyła również występowania przed sądem niższej instancji. Jego zdaniem zmiany systemowe, polegające na wprowadzeniu II instancyjnego sądownictwa administracyjnego nie miały wpływu na zakres i treść tego pełnomocnictwa. Strona podniosła również, że Sąd I instancji powinien w razie podjęcia jakichkolwiek wątpliwości, co do treści tego pełnomocnictwa zwrócić się o ich wyjaśnienie bezpośrednio do strony skarżącej, a nie jej pełnomocnika.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się zasadna, bowiem znalazły potwierdzenie sformułowane w niej zarzuty. Te ostatnie zostały oparte na podstawach kasacyjnych ujętych zarówno w art. 174 pkt 1, jak i pkt 2 p.p.s.a. Odnosząc się do zarzutów skargi, należy w pierwszej kolejności rozważyć podniesione w niej uchybienia, których – w ocenie autora skargi – dopuścił się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.

Jest rzeczą bezsporną, że w dacie udzielenia pełnomocnictwa, tj. w dniu 4 listopada 2002 r., nie istniały jeszcze wojewódzkie sądy administracyjne. Analiza treści pełnomocnictwa wskazuje zarazem, że zawierało ono umocowanie do reprezentowania mandanta przed organami podatkowymi I i II instancji oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawach związanych z kontrolą decyzji dotyczącą podatku dochodowego. Tak rozumiane pełnomocnictwo zostało uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, a więc już po zmianie stanu prawnego wywołanego reorganizacją sądownictwa administracyjnego, w sprawach ze skargi podatnika zakończonych wyrokami z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt I SA/Po 1632/03 i I SA/Po 1635/03. Wyrokami tymi uchylono zakwestionowane decyzje Izby Skarbowej w Poznaniu w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. Sprawa, w której odrzucono skargę ze względu na nieuzupełnienie jej braków przez złożenie aktualnego pełnomocnictwa do działania w imieniu strony skarżącej jest – co zasadnie wyeksponowane w skardze kasacyjnej – kontynuacją wcześniejszej sprawy. Można to ująć w sposób bardziej precyzyjny stwierdzając, że występuje tu tożsamość przedmiotowa i podmiotowa spraw, wynikająca z faktu powtórnego wniesienia skargi do sądu administracyjnego kwestionującej sposób wykonania zapadłego uprzednio orzeczenia. Rozpoznanie sprawy z kolejnej skargi zostało wprawdzie objęte nowym reżimem prawnym, jednak nie zmienia to faktu, że wobec braku odwołania (cofnięcia) pełnomocnictwa, zachowuje ono ważność w dotychczasowym zakresie umocowania do działania w imieniu skarżącego, a więc w całym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W tej sytuacji, odrzucenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu musi być zakwalifikowane jako naruszenie przepisów o postępowaniu, w pierwszej kolejności zaś art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. rozpatrywany w zw. z art. 42 § 1, art. 46 § 3 i art. 49 § 1 oraz art. 44 § 2 tej ustawy, w stopniu mającym istotny (by nie powiedzieć zasadniczy) wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił szczegółową argumentację skargi kasacyjnej co do sposobu, w jaki został naruszony każdy z wymienionych przepisów prawa. Przyjęcie, że przedłożone przez pełnomocnika strony skarżącej pełnomocnictwo nie spełniało wymagań narzuconych przez przepisy p.p.s.a. narusza też – w ocenie Sądu – art. 97 § 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 36 p.p.s.a. Łączy się ono z nieuznaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu "ciągłości" pełnomocnictwa.

Ze względu na skutki popełnionych błędów o charakterze procesowym, bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do zarzucanego w skardze kasacyjnej naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 103 § 1 Kodeksu cywilnego przez to, że nie zażądano od skarżącego jako mocodawcy pełnomocnika potwierdzenia czynności tego ostatniego sprowadzającej się do wniesienia skargi. Wynik przeprowadzonej oceny czyni też zbędnym rozważanie zarzutu dotyczącego spełnienia przesłanki z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.

W tej sytuacji, na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Z uwagi na brak podstawy prawnej do rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego w przypadku, gdy uwzględniając skargę kasacyjną Sąd uchylił postanowienie sądu I instancji o odrzuceniu skargi (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2005 r., sygn. akt II OSK 702/05, opubl. w ONSAiwsa 2006, nr 1, poz. 16), zaniechano wydania orzeczenia w tym przedmiocie.

.