Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 760/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie NSA Marek Stojanowski asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Marta Ways po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi Centrum Naukowo-Produkcyjnego [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącego Centrum Naukowo-Produkcyjnego [...] S.A. z siedzibą w W. kwotę złotych 440 (czterysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. stwierdził nabycie przez Gminę Dzielnicę W – [...]. z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie ewidencyjnym [...]. Od decyzji tej odwołanie złożyło Centrum Naukowo-Produkcyjne [...] S.A. z siedzibą w W., zarzucając zaskarżonej decyzji sprzeczność istotnych ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz naruszenie prawa materialnego przez pominięcie przy orzekaniu treści art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm.).

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r. stwierdzającą nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie przez Dzielnicę-Gminę W – [...]. własności przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu tej decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że z treści karty inwentaryzacyjnej nr [...] jednoznacznie wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa działka gruntu należała do t.o.a.p. stopnia podstawowego i pozostawała w faktycznym władaniu poprzednika prawnego Centrum Naukowo-Produkcyjnego [...] S.A. Oznacza to, że nie istniał tytuł prawno-rzeczowy po stronie poprzednika prawnego Centrum, który miałby wpływ na ocenę przesłanek komunalizacji przedmiotowej działki w dniu 27 maja 1990 r. W szczególności podmiot ten nie legitymował się prawem użytkowania ani prawem zarządu, na istnienie których wskazywała strona odwołująca się, powołując art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.) określając je w odwołaniu jako "wyłączne użytkowanie" i "faktyczny zarząd". Organ drugiej instancji podkreślił, że takie tytuły prawne w obowiązującym prawie nie występowały i nie występują. Nie zachodzi zatem, jego zdaniem, sprzeczność między treścią uzasadnienia decyzji Wojewody [...] a istotnymi dla sprawy ustaleniami prawnymi wynikającymi z przedstawionych dokumentów i zaprezentowanego stanowiska przez pełnomocnika odwołującego się.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała także, że dla stwierdzenia przez Wojewodę [...] nabycia przez Dzielnicę Gminę W – [...]. własności przedmiotowej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r., na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., nie stanowi przeszkody okoliczność, że Centrum Naukowo-Produkcyjne [...] S.A. złożyło wniosek o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu będącego przedmiotem komunalizacji. Wniosek ten dotyczy ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu, który w dniu 5 grudnia 1990 r. był już - w świetle powyższych ustaleń - własnością Gminy Dzielnicy W – [...], zatem będzie podlegał rozpatrzeniu przez organ wykonawczy gminy będącej jej następcą prawnym. W ocenie Komisji nie zachodzi także okoliczność wyłączająca komunalizację na podstawie powołanego przez stronę skarżącą art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Z treści tego przepisu wynika jasno, że w przypadkach w nim określonych wyłączona jest komunalizacja składników mienia, o których mowa w art. 5 ust. 1-3. Jak wynika z odwołania Centrum Naukowo-Produkcyjnego [...] S.A. jego poprzednik prawny - Centrum Naukowo-Produkcyjne [...] -miało status przedsiębiorstwa państwowego, którego założycielem był Minister Przemysłu Maszynowego, tj. naczelny organ administracji państwowej. Nie ma więc w tym przypadku możliwości zastosowania przepisu art. 11 ust. 1 powołanej ustawy.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] złożyło Centrum Naukowo-Produkcyjne [...] S.A. z siedzibą w W., zarzucając jej naruszenie art. 77 k.p.a., mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, jak też sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię treści art. 11 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w związku z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.), a także art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 164, z późń. zm.) oraz art. 200 ust. 1 w związku z art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2000 r. Nr 46, poz. 543, z późn. zm.).

Odpowiadając na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądowo-administracyjna aktów lub czynności organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania danej sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Skargę wniesioną w rozpoznawanej sprawie należy uwzględnić, bowiem Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa naruszyła przepisy postępowania ze skutkiem mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Otrzymując odwołanie organ odwoławczy jest obowiązany zbadać, czy jest ono wniesione przez podmiot będący stroną danego postępowania, bowiem tylko tak wniesione odwołanie może stanowić podstawę do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Jednym z warunków skuteczności odwołania jest wniesienie go przez stronę postępowania, o czym przesądza jednoznacznie art. 127 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony może być więc wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z konkretnej normy prawnej, która stanowi podstawę do ustalenia istnienia interesu lub obowiązku danego podmiotu. Komunalizacja mienia państwowego, uregulowana w powołanej ustawie z dnia 10 maja 1990 r., dotyczy stosunków własnościowych pomiędzy Skarbem Państwa a gminą. W postępowaniu komunalizacyjnym organ rozstrzyga kwestię nabycia własności mienia Skarbu Państwa przez właściwą gminę wraz ze wszystkimi obciążeniami i prawami osób trzecich (art. 9 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.). W orzecznictwie administracyjnym utrwalony jest pogląd, że stronami postępowania prowadzonego w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm.), są Skarb Państwa i właściwa gmina. Aby uznać inny podmiot za stronę przedmiotowego postępowania niezbędne jest wskazanie jego interesu prawnego do udziału w tym postępowaniu. Inny podmiot może być uznany za stronę postępowania komunalizacyjnego tylko wówczas, gdy wykaże się tytułem prawno-rzeczowym do mienia będącego przedmiotem komunalizacji takim, który komunalizacji stałby na przeszkodzie z tego powodu, że przekreślałby tytuł Skarbu Państwa do mienia lub uniemożliwiałby komunalizację z przyczyn przewidzianych w art. 11 powołanej ustawy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że na podstawie materiału dowodowego sprawy nie można uznać, aby Centrum Naukowo - Produkcyjne [...] S.A. mogło wylegitymować się jakimkolwiek tytułem do mienia stojącym na przeszkodzie komunalizacji. W takiej sytuacji należałoby uznać, że nie posiada ona przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym, a co za tym idzie obowiązkiem organu drugiej instancji byłoby postępowanie odwoławcze umorzyć. Odwołanie wniesione przez podmiot nie będący stroną postępowania nie może bowiem prowadzić do rozpoznania sprawy co do jej meritum. Rozpoznanie sprawy na skutek odwołania wniesionego przez osobę nie będącą stroną sugerowałoby, że taki przymiot ona posiada.

Podkreślić należy jednak, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie ustosunkowała się w zaskarżonej decyzji do stanowiska strony odwołującej się, która podniosła, że prawo zarządu do działki nr ewid. [...] wywodzi z wydanej jej poprzednikowi prawnemu (Zjednoczeniu Przemysłu [...] w W.) decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicowego W – [...]. z dnia [...] sierpnia 1975 r. przekazującej w użytkowanie teren zabudowany położony przy ul. [...], [...] i [...], o powierzchni [...] m2, oraz decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicowego W – [...] z dnia [...] grudnia 1975 r. przekazującej w użytkowanie teren zabudowany położony przy ul. [...], [...] i [...] oraz projektowanej [...] - o powierzchni [...] m2. Przedmiotowa sprawa nie została więc należycie wyjaśniona, a zaskarżone decyzje wydano z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.