Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 223/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Asesor WSA Teresa Randak, Protokolant Marta Lewicka, po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. ([...].W.I.T.D.), działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, nałożył na J. B.karę pieniężną w wysokości [...] zł. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej egzekucji. Z akt sprawy wynika, iż uznano doręczenie decyzji w trybie art. 44 K.p.a (tryb zastępczy).

Na podstawie ww. decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. wystawił w dniu [...] 2003 r. tytuł wykonawczy nr [...], który skierowany został do zobowiązanego oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w G., tj. organu egzekucyjnego.

Na powyższy tytuł wykonawczy zobowiązany złożył w terminie zarzuty, w których podniósł, że nie otrzymał decyzji [...] W.I.T.D. z dnia [...] r. Podniósł również brak umocowania prawnego tego organu do nałożenia kary pieniężnej, a przez to niedopuszczalność egzekucji administracyjnej.

Działając na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. zwrócił się do wierzyciela (potwierdzenie odbioru z dnia [...] 2004 r.) o uzyskanie stanowiska w zakresie zgłoszony zarzutów.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. wydał w dniu [...] r. postanowienie nr [...], w którym uznał wniesione zarzuty za niezasadne. Podkreślono, że wymieniona kara pieniężna została wymierzona zobowiązanemu w oparciu o przepis art. 93 ustawy o transporcie drogowym, na podstawie art. 93 ust. 3 tejże ustawy nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności, a nadto doręczono ją w trybie zastępczym określonym art. 44 K.p.a.

Na powyższe postanowienie zobowiązany złożył zażalenie do Głównego Inspektora Transportu Drogowego (G.I.T.D.). Z kolei ostateczne postanowienie G.I.T.D., datowane na dzień [...] r., wpłynęło do organu egzekucyjnego dopiero w dniu [...] 2004 r.

Ponieważ wymienionym postanowieniem G.I.T.D. utrzymane zostało w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], uznał za nieuzasadnione zarzuty wniesione przez zobowiązanego.

W uzasadnieniu tego postanowienia organ egzekucyjny, wskazując na art. 34 § 1 w związku z art. 33 pkt 1-5 ustawy egzekucyjnej, wobec postawionego zarzutu nieistnienia obowiązku, podniósł iż wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W odniesieniu do zarzutu niedopuszczalności egzekucji organ egzekucyjny podzielił stanowisko wierzyciela, iż tytuł wykonawczy został wystawiony zgodnie z art. 2 § 1 ust. 2 ustawy egzekucyjnej, który stanowi, że egzekucji podlegają grzywny i kary pieniężne wymierzone przez organy administracji publicznej. Odrzucono również zarzut o niedopuszczalności egzekucji wobec zobowiązanego, jako nie znajdujący oparcia w obowiązujących przepisach.

Na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. zażalenie złożył zobowiązany, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 33 i 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nadto art. 139 i 140 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że decyzja stanowiąca podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie została zobowiązanemu doręczona, a także, że jego zarzuty zostały rozpatrzone z naruszeniem wszelkich terminów przewidzianych w art. 139 i 140 Ordynacji podatkowej, ponieważ rozpatrzono je prawie po upływie jednego roku od wniesienia. Zobowiązany podkreślił, że wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nakładającej karę pieniężną.

Wskazano również, że kontrola wykonywana przez inspektorów W.I.T.D. była nieuprawniona, przeprowadzona z naruszeniem art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, a nadto, że zobowiązany nie wykonywał transportu drogowego regularnego, a zatem nie można od niego było wymagać przedłożenie w trakcie kontroli stosownego zezwolenia.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy powyższe postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G..

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu znaczącego przekroczenia terminu załatwienia sprawy, podkreślając iż w przedmiotowej kwestii – stosownie do art. 18 ustawy egzekucyjnej - zastosowanie mają przepisy K.p.a., tj. art. 35 – 38, a nie regulacje zawarte w Ordynacji podatkowej. Zaakcentowano, że ostateczne stanowisko wierzyciela, które jest podstawą rozstrzygnięcia zarzutów, wpłynęło do organu egzekucyjnego dopiero w dniu [...] 2004 r. i to po pisemnej interwencji do tego organu, natomiast rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w przedmiocie zarzutów zapadło [...] 2004 r. Uznano zatem, skierowany do organu egzekucyjnego zarzut, iż naruszył on wszelkie terminy załatwienia sprawy, za bezpodstawny.

Jedyną nieprawidłowością, na którą zwrócił uwagę organ nadzoru, to nie wydanie w stosownym czasie przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu postępowania, do czego obligował go art. 34 § 3 ustawy egzekucyjnej. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej nieprawidłowość ta nie miała jednak wpływu na rozstrzygnięcie ponieważ organ egzekucyjny nie zastosował żadnego środka egzekucyjnego.

W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Izby Skarbowej odniósł się do zarzutu nie doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Powołując się na treść art. 42, 43 i 44 Kpa stwierdził, iż decyzję doręczono w trybie zastępczym, wywołującym prawny skutek doręczenia z dniem [...] 2003 r. Tym samym nie został uznany za zasadny zarzut nieistnienia obowiązku objętego przedmiotowym tytułem wykonawczym. Podkreślono, iż na ten temat wypowiedział się również wierzyciel, który w postanowieniu z dnia [...] r. oddalił zarzut zobowiązanego.

W skardze na powyższe postanowienie J. B. zarzucił obrazę art. 138 Kpa, z uwagi na to, że w jego ocenie rozstrzygnięcie sprawy wymaga zakończenia postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w zakresie prawidłowości zastępczego doręczenia skarżącemu decyzji o nałożeniu kary pieniężnej oraz o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, a nadto naruszenie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nie zawieszenie postępowania egzekucyjnego, co w ocenie zobowiązanego miało zasadnicze znaczenie dla trybu tego postępowania.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż w zażaleniu od rozstrzygnięcia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r., oddalającego zarzuty, podano wystarczające argumenty dla wydania pozytywnej dla skarżącego decyzji. Podkreślono, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie toczą się postępowania w związku z wniesionymi przez stronę skargami na rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Skarżący nie zgadza się przy tym ze stanowiskiem organu, iż fakt wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy.

Skarżący, w związku z zasygnalizowanym przez Dyrektora Izby Skarbowej, naruszeniem przez organ pierwszej instancji art. 34 § 3 ustawy egzekucyjnej, podkreślił, że organ odwoławczy w sposób nieuprawniony stwierdził, iż okoliczność ta nie miała wpływu na tok prowadzonej egzekucji.

W końcowym fragmencie skargi skarżący stwierdził, że nie będzie polemizował ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej, ponieważ swoje racje przedstawił w odwołaniach do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, a także w skargach do WSA w Warszawie.

Podczas rozprawy przed sądem administracyjnym skarżący przedłożył wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1502/04, którym tenże sąd administracyjny uchylił postanowienie G.I.T.D. z dnia 22 marca 2004 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Sporna sprawa dotyczy oceny czynności podjętych przez organ egzekucyjny, pod kątem ich zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Z uwagi na to, że Sąd może orzekać wyłącznie w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270), przedmiotem rozpatrzenia w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie może być ocena prawnych podstaw wydania decyzji, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, na podstawie którego wszczęto postępowanie egzekucyjne.

Podstawowym celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania ciążącego na zobowiązanym obowiązku. Wybór stosowanych środków egzekucyjnych musi uwzględniać ten cel. Zobowiązany ma prawo bronić swych interesów składając zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Generalnie podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności wymienione w art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. nr 36, poz. 161 ze zm.). Składa się je wówczas, gdy naruszono istotne zasady postępowania egzekucyjnego, lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna.

Zgodnie z art. 33 ustawy egzekucyjnej podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej,

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4,

4) błąd co do osoby zobowiązanego,

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego,

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1,

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

W toku postępowania instancyjnego zobowiązany kwestionował czynności podejmowane przez organ egzekucyjny, podnosząc zarzuty odnoszące się do decyzji [...] W.I.T.D. z dnia [...] r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej (stwierdził, że decyzja ta nie została mu doręczona i w związku z tym obowiązek nie istnieje, a także, że brak umocowania prawnego do nałożenia kary pieniężnej przez ww. organ). W skardze natomiast wyeksponowano kwestię zależności niniejszej sprawy od rozstrzygnięć WSA w Warszawie, w związku z wniesionymi skargami na postanowienia G.I.T.D. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, jak też w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

W przedmiotowej sprawie skarżący de facto wyraził pogląd, że organ egzekucyjny winien uwzględnić zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, albowiem jest on określony w przepisie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zarzut nieistnienia obowiązku, określony w ww. przepisie ustawy egzekucyjnej, jest zarzutem, którego rozpatrzenie wymaga wkroczenia w sferę merytorycznej oceny obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Przepis art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej zabrania organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności objętego tytułem wykonawczym obowiązku, co oznacza, że organ egzekucyjny w takim wypadku zwraca się do wierzyciela o zajęcie merytorycznego stanowiska i po otrzymaniu wypowiedzi wierzyciela w przedmiocie zarzutów rozpatruje je (art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej).

Takie stanowisko, wskazujące na bezzasadność podniesionych zarzutów, w tym również akcentujące istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, zostało zawarte w postanowieniu [...] W.I.T.D. w K. z dnia [...] r., utrzymanym w mocy postanowieniem G.I.T.D. z dnia [...] r. Tym samym postępowanie w sprawie stanowiska wierzyciela zostało ostatecznie zakończone w administracyjnym toku postępowania, na co słusznie zwrócił uwagę Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę.

Stosownie natomiast do art. 34 § 1 in fine ustawy egzekucyjnej, wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, a zatem w sprawie dotyczącej również poruszanej przez zobowiązanego kwestii istnienia obowiązku, jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Tym samym organ egzekucyjny, rozpatrując zarzuty, w kontekście wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, nie mógł zająć innego stanowiska, niż wynikające z ostatecznego postanowienia wierzyciela.

Sąd nie podzielił również stanowiska strony skarżącej odnośnie wpływu na wynik niniejszej sprawy sposobu rozpatrzenia wniesionych przez zobowiązanego skarg na postanowienia G.I.T.D.

Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1502/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie G.I.T.D. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nakładającej karę pieniężną. Z uzasadnienia wymienionego wyroku WSA jednoznacznie wynika, iż nie budzi wątpliwości okoliczność tzw. zastępczego doręczenia zobowiązanemu decyzji [...] W.I.T.D z dnia [...] r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Nie przesądzając zatem kwestii dopuszczalności zaskarżenia wymienionej decyzji w ramach postępowania administracyjnego, nie została ona jednak wyeliminowana z obrotu prawnego. Skoro zatem, jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności, istniała prawna podstawa do uruchomienia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W związku z tym, iż – jak już wcześniej nadmieniono – postanowienie wierzyciela, uznające bezzasadność zgłoszonych zarzutów, stało się ostateczne, organ egzekucyjny zobligowany był do wydania stosownego postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów. Użycie w wymienionym przepisie sformułowania "po otrzymaniu ostatecznego postanowienia" wyraźnie wskazuje, iż ewentualne wniesienie skargi do sądu administracyjnego na ostateczne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, pozostaje bez wpływu na czynności organu egzekucyjnego. Na marginesie należy podnieść, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 lutego 2005 r., sygn . akt III SA/Wa 1491/04, oddalił skargę J. B. na postanowienie G.I.T.D. z dnia [...] r., utrzymujące w mocy postanowienie [...] W.I.T.D. w K. w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie wniesionych zarzutów.

W ocenie Sądu, bez wpływu na wynik sprawy pozostaje uchybienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji, polegające na nie zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z powodu nie rozpoznania zarzutów przez wierzyciela w terminie 14 dni od dnia ich przekazania wierzycielowi. Obowiązek taki wynika wprost z art. 34 § 3 ustawy egzekucyjnej, przy czym postanowienie wygasa z chwilą wydania postanowienia w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów przez organ egzekucyjny. Jak zauważył Dyrektor Izby Skarbowej, w przedziale czasowym od dnia wniesienia przez zobowiązanego zarzutów ([...] 2003 r.) do dnia wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie zarzutów, tj. [...] 2004 r., nie zostały wobec zobowiązanego zastosowane żadne środki egzekucyjne. Tym samym, mimo nie wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, brak aktywności organu egzekucyjnego w ww. przedziale czasowym, powodował de facto stan tożsamy z zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. W żadnym natomiast wypadku powyższa okoliczność nie miała wpływu na wynik postępowania zainicjowanego wniesieniem zarzutów przez zobowiązanego.

Zakres sądowej kontroli decyzji administracyjnej, z mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sprowadza się do badania pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Oznacza to, że rozstrzygnięcie organu podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270).

Dokonując kontroli we wskazanym zakresie Sąd nie stwierdził, iż przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia prawa materialnego oraz zasad postępowania w określonym wyżej zakresie.

W tej sytuacji skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).