Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 384/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 101
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1 i 2, art. 30 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 1, art. 33 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie - art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 156 § 1 pkt 2), art. 157 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), zwanej dalej "K.p.a." oraz art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 1989 r. Nr 30, poz. 166 ze zm.) w sprawie wniosku J. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] wydanej przez Wójta Gminy O. w dniu [...] r. orzekającej o rozgraniczeniu działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz działki nr [...], zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia [...] r. odmawiającą stwierdzenia nieważności wymienionej decyzji Wójta Gminy O. postanowiło:

1. uchylić w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia [...] r. i w tym zakresie orzekło:

2. stwierdzić nieważność decyzji Wójta Gminy O. nr [...] w dnia [...] r.

Kolegium ustaliło, że wnioskiem z dnia [...] r. J. G., zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] r. nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania nieważnościowego w przedmiotowej sprawie rozgraniczeniowej stwierdzając, że wnioskodawca nie ma legitymacji do występowania jako strona postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, trybie art. 127 § 3 K.p.a., Kolegium postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] r. Postanowienia Kolegium były przedmiotem postępowania sądowego, w wyniku którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2016 r. (sygn. akt II SA/Sz 1173/15) uchylił je.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że ustalenia w zakresie interesu prawnego jednostki nie mogą być dokonywane poza formami postępowania administracyjnego. Ustalenia takie mogą natomiast być dokonanie po wszczęciu postępowania i dopiero wyniki tych ustaleń będą rozstrzygały o dalszych czynnościach organu. Mogą one prowadzić do umorzenia wszczętego postępowania, jeżeli podmiot nie będzie miał legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, bądź do prowadzenia postępowania nieważnościowego, które powinno zakończyć się decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności, bądź stwierdzeniem nieważności kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wszczęto postępowanie nieważnościowe, które następnie zostało umorzone decyzją z dnia [...] r. z powodu braku podstaw do uznania wnioskodawcy za stronę tego postępowania.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium w innym składzie przyznało wnioskodawcy przymiot strony postępowania i decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło decyzję Kolegium z dnia [...] r. i odmówiło stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Wójta Gminy O.. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium wskazało na nieodwracalność skutków prawnych tej decyzji, gdyż wykreowana w wyniku kolejnych czynności geodezyjnych i cywilnoprawnych nieruchomość (działka nr [...]) została zbyta na rzecz osoby trzeciej, tj. J. G., co stanowi przeszkodę do stwierdzenia jej nieważności.

Wyrokiem z dnia 30 marca 2017 r. (sygn. akt II SA/Sz 1284/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił obie decyzje Kolegium. Sąd stwierdził, że w istniejącym stanie faktycznym i prawnym brak podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Sąd wskazał, że działka nr [...], która była przedmiotem obrotu prawnego i bezpośrednio graniczy z działkami, których postępowanie rozgraniczeniowe dotyczyło, w dalszym ciągu istnieje. Podobnie, istnieje działka oznaczona nr [...], która powstała na skutek scalenia, w toku postępowania rozgraniczeniowego działek o numerach [...] do [...]. Istnieje również działka oznaczona numerem [...], która bezpośrednio graniczy z działką skarżącego i która również była przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego.

Oceny tej nie zmienia okoliczność, iż działka nr [...] powstała już po przeprowadzeniu postępowania rozgraniczeniowego, na skutek podziału działki nr [...] na dwie działki o nr [...] i [...], bowiem nie miało to wpływu na przebieg spornej granicy, ani też fakt, iż skarżący jest kolejnym właścicielem działki nr [...], bowiem została ona zbyta w niezmienionym kształcie najpierw A. R., a następnie skarżącemu.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji Wójta Gminy O. z dnia [...] r. orzekającej o rozgraniczeniu działek. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że nie podziela stanowiska wnioskodawcy, że przedmiotowa decyzja ustalająca przebieg granic działek wydana została z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej. W ocenie Kolegium, nie narusza ona również żadnej z pozostałych przesłanek nieważnościowych, o których mowa w art. 156 § 1 Kp.a. W ocenie Kolegium, korekta powierzchni działki nr [...] może nastąpić w ramach aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w trybie postępowania ewidencyjnego na podstawie art. 24 ust. 2a lub 2b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, w celu wyeliminowania błędnych danych.

J. G. zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji Wójta Gminy O.. Strona zarzuciła decyzji Kolegium naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez uznanie, że oceniana decyzja nie naruszyła w sposób rażący przepisów prawa, podczas gdy w sposób oczywisty naruszyła rażąco przepisy dotyczące postępowania rozgraniczeniowego, jak również prawa materialnego dotyczącego lasów, gruntów rolnych i sposobu gospodarowania nimi. Zarzuciła także nienależyte rozpoznanie zebranego materiału dowodowego, co skutkowało brakiem ustaleń co do przebiegu postępowania rozgraniczeniowego a w konsekwencji brakiem oceny zgodności tych działań z prawem i zgodności z prawem ocenianej decyzji. Wnioskodawca zarzucił także sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób uniemożliwiający ustalenie sposobu rozumowania organu, albowiem jedynie zdawkowo i arbitralnie organ uznał, że kwestionowana decyzja nie narusza rażąco przepisów prawa.

Zdaniem wnioskodawcy, w rozpatrywanej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji przez Wójta Gminy O., w której zaakceptował on postępowanie tylko formalnie określone jako rozgraniczeniowe, a w którym nie zachowano elementarnych przepisów postępowania administracyjnego i rozgraniczeniowego oraz naruszono przepisy ustrojowe dotyczące sposobu zarządzania zasobem rolnym Skarbu Państwa jak również przepisy określające co jest lasem.

Wnioskodawca zakwestionował zasadność i sposób wszczęcia postępowania wywodząc, że zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, postępowanie to przeprowadzały terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego z urzędu lub na wniosek strony, natomiast w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte na wniosek uprawnionego geodety.

W ocenie wnioskodawcy, z akt postępowania wynika, że działania geodety zmierzały do przeprowadzenia inwentaryzacji działek należących do Skarbu Państwa, znajdujących się w zarządzie Nadleśnictwa i czynności z tym związane wykonywał na zlecenie Nadleśnictwa, co w ocenie skarżącego powinno powodować wyłączenie tego geodety od rozpoznawania sprawy. Doszło zatem do naruszenia art. 24 § 1 pkt 1 K.p.a.

Wnioskodawca przytoczył treść art. 31 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy zarządzenia dotyczące przeprowadzania procedury rozgraniczenia i wywodził, że wyznaczony geodeta dokonał czynności rozgraniczenia z rażącym naruszeniem obowiązujących w tym zakresie przepisów, w szczególności art. 31 ust. 1 i 2 ww. ustawy w związku z § 8 wskazanego we wniosku zarządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 5 sierpnia 1996 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, bowiem nie dokonał żadnej analizy dokumentacji znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym, która mogłaby stanowić podstawę ustalenia przebiegu granic przedmiotowych działek. Ponadto naruszony został art. 33 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku z § 21 pkt 5 zarządzenia poprzez przyjęcie, że brak było dokumentów dotyczących przebiegu granic poza mapą ewidencyjną podczas, gdy w państwowym zasobie geodezyjnym znajdowały się dokumenty, do których uprawniony geodeta miał dostęp i na podstawie których można było ustalić przebieg granic działek, których dotyczyło postępowanie. Dokumentem takim był w szczególności operat [...], który zawierał szczegółowe pomiary tych użytków leśnych, które stanowiły podstawę wyznaczenia rozgraniczanych działek. Geodeta nie wymienił wszystkich znajdujących się w zasobie dokumentów i nie dokonał ich oceny. Wnioskodawca wskazując na liczne nieprawidłowości proceduralne w sprawie rozgraniczenia nieruchomości i uchybienia w pracy upoważnionego geodety, podniósł, że Wójt Gminy O. powinien był dostrzec szereg rażących nieprawidłowości w postępowaniu geodety oraz niezgodność sporządzonych przez niego dokumentów ze wskazanymi we wniosku przepisami. Powinien zwrócić upoważnionemu geodecie dokumentację do uzupełnienia, a nie czyniąc tego zaakceptował rażąco naruszające przepisy prawa postępowanie geodety, przez co sam dopuścił się rażącego naruszenia prawa wydając decyzję o rozgraniczeniu. W jego ocenie, sama lakoniczna wzmianka w uzasadnieniu decyzji, że "czynności ustalenia granicy przez geodetę wykonane zostały zgodnie z przepisami" nie świadczy o tym, że Wójt faktycznie dokonał oceny prawidłowości czynności rozgraniczeniowych oraz ich zgodności z przepisami, jak nakazuje to art. 33 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Decyzja organu jest lakoniczna i nie zawiera elementów o których mowa w art. 107 § 3 K.p.a. i została wydana z rażącym naruszeniem art. 33 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, § 8 zarządzenia oraz art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 6, 7 i 11 § 2 K.p.a.

Stwierdził, że Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji obok przytoczenia wywodów teoretycznych odnośnie pojęcia nieważności decyzji i podstaw jej stwierdzenia, prawie w ogóle nie oceniło sposobu i okoliczności wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, sposobu jego prowadzenia, kompetencji organów działających w tym postępowaniu, podstaw prawnych podjętych działań i decyzji, a jedynie ograniczyło się do zdawkowego arbitralnego stwierdzenia, że nieprawidłowości postępowania geodety nie stanowią rażącego naruszenia prawa. Kolegium w ogóle nie odniosło się do argumentacji podnoszonej przez wnioskodawcę w niniejszej sprawie. Wreszcie pominęło istotę niedociągnięć geodety w sposób, który świadczy o niezapoznaniu się z materiałem sprawy.

Wnioskodawca wskazał na istotne następstwa gospodarcze bezprawnej decyzji, która zaakceptowała rażąco naruszający prawo sposób i skutki działania geodety, w postaci bezprawnego wyłączenia około 17 hektarów z nieruchomości rolnej traktując ją bez jakiejkolwiek podstawy prawnej i faktycznej jako las, co skutkowało uszczupleniem nieruchomości rolnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło i zważyło, że zaskarżona decyzja została wydana po uchyleniu poprzednich decyzji Kolegium w rozpatrywanej sprawie przez Sąd oraz, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Kolegium podkreśliło, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 K.p.a.) i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest jedną z kwalifikowanych wad nieważności, wskazanych w art. 156 K.p.a. i nie zachodzą inne przeszkody określone w obowiązujących przepisach prawa.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Oceniana decyzja orzeka o rozgraniczeniu nieruchomości, to jest ustaleniu przebiegu granic między nieruchomością gruntową a nieruchomościami sąsiednimi, graniczącymi z tą nieruchomością. Zgodnie z art. 29 Prawa geodezyjnego i kartograficznego w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania ocenianej decyzji, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy.

W myśl art. 31 tej ustawy, czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (art. 31 ust. 1). Przy ustalaniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej (ust.2). Jeżeli jest brak danych, o których mowa w ust. 2, lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (ust. 3).

W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej (ust. 4).

Zgodnie z art. 33 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczaniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron (ust. 1). Wydanie decyzji poprzedza ocena prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności, organ, o którym mowa w ust. 1, zwraca upoważnionemu geodecie dokumentację do uzupełnienia (ust. 2).

Po ponownym, wnikliwym przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego, przepisów znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie i treści decyzji Wójta Gminy O. poddanej ocenie, Kolegium w obecnym składzie stwierdziło, że zaskarżona decyzja Kolegium odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o rozgraniczeniu została wydana bez dokonania całościowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i bez wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Kolegium nie zastosowało się także do zaleceń zawartych we wskazanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie sygn. akt II SA/Sz 1284/16, uchylającym poprzednie decyzje Kolegium w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził min., że : "...W niniejszej sprawie skarżący wywodził, iż do rażącego naruszenia prawa doszło na etapie prowadzenia czynności przez upoważnionego geodetę, który zaniechał zbadania istniejących w państwowym zasobie geodezyjnym dokumentów, w tym operatu [...], które pozwalały na odtworzenie granic działek podlegających rozgraniczeniu, stwierdzając, że brak jest takich dokumentów i oparł się wyłącznie na oświadczeniach stron oraz mapie ewidencyjnej, która nie została przez niego w sposób należyty oceniona.

W aktach sprawy znajdują się ponadto dokumenty, z których wynika, że na skutek przeprowadzonych przez upoważnionego geodetę czynności, to jest ustalenia przebiegu granic działek o numerach [...] do [...], a następnie scalenia działek nr [...] do [...] doszło do dwukrotnego zwiększenia powierzchni nowo powstałej działki nr [...] z [...] ha na [...] ha i ta ostatnia powierzchnia została wpisana w decyzji Wójta Gminy O.. Powyższe okoliczności wynikają ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Starosty Powiatowego w D. P. z dnia [...] r., w którym wskazano również na istnienie w państwowym zasobie geodezyjnym dokumentów pozwalających na odtworzenie granic działek nr [...] do [...], których geodeta nie wykorzystał w prowadzonych czynnościach.

Kwestią rozważenia winno zatem być ustalenie, czy Wójt Gminy O. wywiązał się z nałożonego art. 33 ust. 2 p.g.i.k. obowiązku oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami, w szczególności czy badanie to odnosiło się do ustalonego przebiegu granicy działki [...], a także czy granica ta odpowiadała ustalonym granicom działek, które uległy scaleniu. W niniejszej sprawie ma to o tyle istotne znaczenie, że jak wynika ze zgromadzonych dokumentów działki leśne o numerach od [...] do [...], które uległy scaleniu stanowiły enklawy lasu na terenie działki nr [...]. Przeprowadzone czynności postępowania rozgraniczeniowego w taki sposób, jak uczynił to upoważniony geodeta, wskazywać mogą na to, że nie doszło do ustalenia granic tych nieruchomości, a scalenia działek i utworzenia z nich jednej działki, której ani granice ani powierzchnia nie odpowiadały granicom i łącznej powierzchni rozgraniczanych działek, co z kolei może prowadzić do wniosku, że przeprowadzone czynności w swej istocie nie stanowiły rozgraniczenia, ale ustalenie całkiem nowej granicy powstałej na skutek scalenia nieruchomości, której przebieg nie wynikał z dostępnych, a nie wykorzystanych przez geodetę dokumentów źródłowych. Wiele wskazuje również na to, że granica działki [...] została ustalona wadliwie, bowiem do obszaru tej nieruchomości mogły zostać włączone grunty, które stanowiły część działki [...] (obecnie [...]). Wskazywać na to może chociażby porównanie szkicu granicznego załączonego do protokołu granicznego nr [...] i mapy ewidencyjnej stanowiącej załącznik do postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego. Okoliczności te nie zostały przez organ zbadane.

Organ, po wnikliwym przeanalizowaniu materiału dowodowego, powinien dokonać oceny naruszeń, o ile takie zostaną stwierdzone, w kontekście przestanki stwierdzenia nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., a więc oceny, czy kwestionowana decyzja rozgraniczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Rzeczą organu będzie zatem szczegółowa analiza akt postępowania, zgodnie z udzielonymi przez Sąd wytycznymi, a następnie wydanie decyzji, w której organ szczegółowo, zgodnie z wymogami stawianym art. 107 § 3 k.p.a. wyjaśni motywy podjętego rozstrzygnięcia...".

Kolegium w obecnym składzie, stosując się do wytycznych Sądu przeprowadziło dogłębną analizę dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W wyniku tej analizy Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości została wydana pomimo nie dokonania czynności, które zgodnie z przywołanym wyżej art. 33 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne powinny poprzedzać jej wydanie. Przepis ten w sposób jednoznaczny nakłada obowiązek dokonania oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami przed wydaniem decyzji o rozgraniczeniu, co oznacza, że dokonanie takiej oceny jest warunkiem koniecznym do wydania decyzji, a wypełnienie tego warunku powinno zostać odzwierciedlone w aktach sprawy albo co najmniej w treści decyzji.

W ocenianej decyzji Wójt Gminy O. stwierdził bez żadnego rozwinięcia i wyjaśnienia, że czynności ustalenia granic przez geodetę wykonane zostały zgodnie z przepisami. Ani w decyzji, ani w aktach sprawy nie zobrazowano tej oceny i nie przedstawiono żadnych argumentów potwierdzających, że organ jej w ogóle dokonał. Organ nie ustosunkował się do zapisów zawartych w protokole granicznym, z których wynika, że poza mapą ewidencyjną brak jest dokumentów stanowiących podstawę ustalenia przebiegu granic. W aktach sprawy zaś znajdują się materiały zasobu geodezyjnego w postaci szkiców polowych do operatu technicznego nr [...], w których dokonywano pomiaru przedmiotowego gruntu w [...] r., a także wykaz zmian gruntowych, na którym Starosta [...] poświadczył zgodność kopii z treścią materiału państwowego zasobu geodezyjnego - operatu [...] z roku [...] r., jak również protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] r. przekazania lasów państwowych stanowiących własność Skarbu Państwa, nie będących w zarządzie Lasów Państwowych, który dotyczył min. działek o nr od [...] do [...], w którym zapisano, że załączono do niego rejestry gruntu i mapy z oznaczeniem przebiegu granic poszczególnych działek i do którego dołączono szkice połowę z zaznaczonymi punktami granicznymi (załącznik nr [...]).

Materiały te nie zostały wykorzystane przez geodetę dokonującego czynności rozgraniczenia w niniejszej sprawie. Stwierdził on w protokole granicznym, że prócz mapy ewidencyjnej brak jest innych dokumentów. Nie przeanalizował on także choćby mapy i nie przedstawił wyników takiej analizy. W oświadczeniu z dnia [...] r. stwierdził, że prace związane z ustaleniem przebiegu granic w toku postępowania rozgraniczeniowego oraz rozliczenie powierzchni po pomiarze działek ewidencyjnych wykonał zgodnie z wytycznymi oraz w uzgodnieniu z Urzędem Rejonowym w D. P.. W piśmie skierowanym do Wójta Gminy O. z dnia [...] r. wyjaśnił, że ustalenie granic w terenie nastąpiło nie tylko na podstawie wykonanej analizy dokumentacji znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym, ale również na podstawie uzgodnień ustnych z Urzędem Rejonowym w D. P. co do sposobu ustalenia granic (wyłącznie po stanie faktycznym użytku gruntowego Ls), co w późniejszym czasie zostało ujęte w wytycznych Geodety Powiatowego w D. P. (z dnia [...] r.).

Zdaniem Kolegium, wyjaśnienia te nie potwierdzają dokonania przez geodetę analizy znajdujących się w zasobie dokumentów, ponieważ w protokole granicznym stwierdził on, że prócz mapy brak jest jakichkolwiek dokumentów. Z wyjaśnień tych wynika zaś, że geodeta oparł się na wytycznych i uzgodnieniach z Urzędem Rejonowym w D. P., nie zaś na obowiązujących przepisach prawa i ustalił granice na podstawie stanu faktycznego gruntów leśnych.

Takie nieprawidłowe postępowanie geodety polegające na niedokonaniu żadnej analizy dokumentacji znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym, mimo obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 33 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ) zostało zobrazowane także w piśmie skierowanym z upoważnienia Starosty [...] do Wójta Gminy O. z dnia [...] r. nr [...] (w aktach sprawy).

Nieprawidłowości w postępowaniu geodety i organu wydającego decyzję w sprawie zostały także wskazane w piśmie Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r. nr [...] (w aktach sprawy). W piśmie tym wskazano na naruszenie przepisów dotyczących wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, które w tym przypadku nastąpiło na wniosek geodety, a nie strony postępowania. Na rozprawie administracyjnej w dniu 19 marca 2014 r. geodeta oświadczył, że wykonywał rozgraniczenie za zlecenie Nadleśnictwa Ś., jednej ze stron postępowania. Potwierdził to również przedstawiciel Nadleśnictwa. Kolegium doszło do przekonania, że nawet gdyby uznać, że wszczęcie postępowania nastąpiło na wniosek tej strony, a geodeta wnioskując o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego ją tylko reprezentował, to należałoby także uznać, że postępowanie, w którym to ten właśnie geodeta wykonywał czynności rozgraniczenia (ustalenia granic), obarczone byłoby poważną wadą. Pozostałe strony postępowania mogą mieć uzasadnione wątpliwości co do bezstronności geodety działającego w imieniu jednej ze stron postępowania. Zatem słuszny jest zarzut sprecyzowany przez wnioskodawcę o naruszeniu przepisów i zasad postępowania w kontekście wszczęcia postępowania na wniosek geodety działającego na zlecenie Nadleśnictwa Ś., a następnie wykonującego czynności w tym postępowaniu w charakterze geodety wyznaczonego przez organ - Wójta Gminy O.. We wskazanym piśmie zarzucono także naruszenie przepisów dotyczących właściwości organów przy orzekaniu o połączeniu działek, co także było przedmiotem ocenianej decyzji.

Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę, Kolegium stwierdziło, że w sprawie rozgraniczenia nieruchomości zakończonej ocenianą decyzją Wójta Gminy O. naruszony został w sposób rażący przywołany wyżej art. 33 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Jak wyżej wskazano jedną z przesłanek nieważności decyzji jest wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Wskazać należy, że nie każde naruszenie prawa będzie stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, lecz jedynie naruszenie, któremu można przypisać cechę rażącego. W orzecznictwie sądów administracyjnych i w literaturze tematu wskazuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy dotyczy ono przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. Naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawne nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności.

W rozpatrywanej sprawie doszło do oczywistego naruszenia przepisu nakazującego przed wydaniem decyzji o rozgraniczeniu dokonanie oceny dokumentacji i prac wykonanych przez geodetę. Podkreślić przy tym należy, że w wyniku prac geodety doszło do bardzo poważnych rozbieżności w powierzchni działek, których rozgraniczenie dotyczyło. Działki nr [...],[...],[...] i [...], z których powstała działka nr [...], według danych przed rozgraniczeniem miały łączną powierzchnię [...] hektara, a po zaakceptowaniu przez organ prac geodety, powierzchnia wzrosła do [...] hektara. Zatem naruszenie wskazanego wyżej przepisu oznaczało nie tylko niedopełnienie formalnych czynności przed wydaniem decyzji, ale również potwierdzało możliwość zaistnienia błędów w ustaleniach sposobu przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami, co tym samym potwierdza wadliwość samej decyzji, która została wydana pomimo braku pewności co do prawidłowości ustaleń w zakresie przebiegu granic. Taka różnica powierzchni nieruchomości, przy braku wymaganej oceny prawidłowości prac, w wyniku których do niej doszło, stanowi skutek niemożliwy do zaakceptowania w państwie prawa. Kolegium doszło do przekonania, że naruszenie przywołanego wyżej przepisu (art. 33 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne) ma nie tylko cechy oczywistego, lecz również pociągającego za sobą skutki nie dające się pogodzić z zasadami praworządnego państwa, a tym samym ma charakter rażącego naruszenia prawa i stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Wójta Gminy O..

Kolegium stwierdziło także, że w przepisach obowiązujących w czasie wydawania ocenianej decyzji, brak było regulacji pozwalających na orzekanie przez organ orzekający o przebiegu granic w ramach postępowania rozgraniczeniowego (wójt), o łączeniu (scaleniu) działek. W ocenianej decyzji organ nie wskazał w jakim trybie orzekł o połączeniu (scaleniu) działek, w związku z tym trudno wskazywać na przyczynę orzeczenia o ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów zmian w numeracji działek, co w istocie prowadziło do połączenia działek o numerach [...],[...],[...] i [...] w działkę nr [...] oraz działek o numerach [...] i [...] w działkę o numerze [...]. Zdaniem Kolegium, brak było podstawy prawnej do orzeczenia przez Wójta Gminy O. w tym zakresie, co oznacza, że decyzja w tej części została wydana bez podstawy prawnej, a tym samym jest dotknięta wadą nieważności.

Z opisanych wyżej powodów zastosowanie znalazł art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Podsumowując organ stwierdził, że wydana w pierwszej instancji decyzja Kolegium z dnia [...] r. odmawiająca stwierdzenia nieważności ocenianej decyzji Wójta Gminy O., jest nieprawidłowa i niezbędne jest jej uchylenie.

Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została zaskarżona przez Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ś. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Zaskarżonej decyzji skarżące Nadleśnictwo zarzuciło naruszenie:

- przepisów prawa procesowego, tj. art. 4, 7 i 77 K.p.a., które miało wpływ na wynik postępowania, poprzez dokonanie błędnych i niezgodnych ze stanem rzeczywistym ustaleń co do nieprzeprowadzenia weryfikacji prawidłowości wykonanej czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez uprawnionego geodetę,

- przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 i 77 K.p.a., które miało wpływ na wynik postępowania, poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i w konsekwencji uznanie, iż w przedmiotowym postępowaniu wystąpiły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy O..

W oparciu o powyższe zarzuty Nadleśnictwo wniosło o:

- zmianę zaskarżonej decyzji i oddalenie wniosku,

- względnie

- uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu do ponownego rozpoznania,

- zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Ponadto wniosło o:

- przeprowadzenie dowodu z zeznań w charakterze świadka M. Ł. – geodety, na okoliczność sposobu i terminu wykonania prac geodezyjnych rozgraniczeniowych w celu ustalenia, przebiegu granicy działek o numerach od [...] do [...], należących do Skarbu Państwa, będących w zarządzie Nadleśnictwa Ś., z działką nr [...], której właścicielem był Skarb Państwa Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz z działką nr [...] należącą do Gminy O., posiadanych dokumentów służących do tego celu, akceptacji wykonanych prac.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób wybiórczy przeprowadziło postępowanie dowodowe w sprawie i wyciągnęło wnioski w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Przede wszystkim skład orzekający wywodzi, iż w realiach przedmiotowej sprawy doszło do istotnych naruszeń prawa tak przez geodetę jak i przez Wójta Gminy O.. Przy tym organ w ogóle nie dążył do prawdy obiektywnej i nie przeprowadził dowodu z przesłuchania w charakterze świadka biegłego geodety, który wykonywał prace rozgraniczeniowe, a któremu to postawiono zarzuty niezgodnego ze sztuką geodezyjną wykonania tych prac. To samo, jeśli chodzi o postępowanie Wójta Gminy O., zwłaszcza o zarzut organu, iżby Wójt nie dokonał analizy dokumentacji i nieprawidłowo wydał decyzję rozgraniczeniową, wbrew przesłankom wynikających z treści art. 33 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Również i w tym aspekcie skład orzekający nie wyjaśnił do końca zagadnienia, opierając się li tylko na twierdzeniach strony wnioskującej. Dla pełnego rozpoznania Wójt Gminy O. winien także zostać przesłuchany w charakterze świadka na okoliczność wykonanych czynności przed zatwierdzeniem protokołu rozgraniczeniowego, a także dokonania analizy dokumentacji przed wydaniem decyzji rozgraniczeniowej.

Następnie Nadleśnictwo podniosło, że w żadnym miejscu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odnosi się do faktu, iż w czasie, kiedy zostały przeprowadzone prace rozgraniczeniowe w celu ustalenia przebiegu granicy ww. działek, każda ze stron zaakceptowała stan na gruncie i nie wnosiła żadnych zastrzeżeń do ustaleń geodety. Wręcz przeciwnie, wszystkie strony podpisały protokół rozgraniczeniowy. Ten aspekt Samorządowe Kolegium Odwoławcze zdaje się w całości pomijać. Jako kolejne uchybienie należy zaznaczyć, że organ wydający ferowane orzeczenie w sposób zbyt dowolny podszedł do oceny zapisów dokumentacji, w oparciu o jaką Wójt Gminy O. wydał decyzję rozgraniczeniową. I tak, owszem w protokole rozgraniczeniowym widnieje zapis, iż brak jest innych poza mapą ewidencyjną dokumentów na temat granicy przedmiotowych działek. Niemniej jednak istnieją pozostałe dokumenty, które należy czytać nieoderwanie od protokołu z prac geodezyjnych, a które wskazują na istnienie innej, w istocie ważnej dokumentacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jednak bez głębszej analizy wyłącznie wybiórczo dokonało oceny tych dokumentów, przez co doszło do błędnego przekonania i stwierdziło wadliwość wykonanych prac geodezyjnych. Również i w tym przypadku należało wyjaśnić całokształt 1 tych okoliczności przesłuchując geodetę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w celu zweryfikowania, czy Wójt wykonał wszystkie prawem przepisane czynności oparł się wyłącznie na lakonicznych zapisach w decyzji, nie badając czy faktycznie czynności niezbędne do wydania decyzji zostały przeprowadzone. Wyłącznie w oparciu o zapisy w jej treści doszło do przekonania, iż Wójt uchybił przepisom ustawy, o której mowa wyżej..

Zdaniem Nadleśnictwa, w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności i brak było podstaw do uznania, iż omawiana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Z rażącym naruszeniem prawa nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa. Naruszenie prawa ma bowiem cechę rażącego wówczas, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawne niedające się pogodzić z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji: (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w S. - [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...]).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

J. G. w piśmie procesowym z dnia 16 czerwca 2018 r. wniósł o:

1. oddalenie skargi,

2. oddalenie dowodu z przesłuchania świadka M. Ł.,

3. zasądzenie na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania według norm, przepisanych.

Wnioskodawca podkreślił, że skarga stanowi jedynie pozbawioną kontrargumentów polemikę z obszernym i szczegółowym uzasadnieniem prawnym przedstawionym przez SKO. Przesłuchanie świadka M. Ł., w ocenie wnioskodawcy, nie może nic nowego wnieść do sprawy (pomijając to, że w niniejszym postępowaniu jest ono niedopuszczalne). Geodeta składał już oświadczenia odnośnie niniejszej sprawy był obecny również na rozprawie administracyjnej przed Wójtem Gminy O., gdzie nie potrafił przedstawić logicznego, zgodnego z prawem wytłumaczenia uchybień w jego postępowaniu. Ponadto żadne jego tłumaczenia nie mogą obecnie usunąć ewidentnych nieprawidłowości, które mają odzwierciedlenie udokumentowanym sposobie procedowania (brak spisania oświadczeń stron, brak analizy dokumentacji geodezyjnej, pominięcie przy procedowaniu jej treści, nieprawdziwe stwierdzenie o braku takiej dokumentacji).

Na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sąd, na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił wniosek dowodowy skarżącego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania geodety.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności sąd uznał, iż skarga nie może być uwzględniona, bowiem podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie organ prawa nie naruszył.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W niniejszej sprawie zapadł już prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1284/16, w którym sąd przesądził, że decyzja – będąca przedmiotem postępowania nieważnościowego – nie wywołała nieodwracalnych skutków, a także że J. G. należy uznać za stronę postępowania. Ponadto sąd zalecił co winno stać się przedmiotem analizy organu w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy. I tak:

- "Kwestią rozważenia winno zatem być ustalenie, czy Wójt Gminy O. wywiązał się z nałożonego art. 33 ust. 2 p.g.i.k. obowiązku oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami, w szczególności czy badanie to odnosiło się do ustalonego przebiegu granicy działki [...], a także czy granica ta odpowiadała ustalonym granicom działek, które uległy scaleniu."

- "Przeprowadzone czynności postępowania rozgraniczeniowego w taki sposób, jak uczynił to upoważniony geodeta, wskazywać mogą na to, że nie doszło do ustalenia granic tych nieruchomości, a scalenia działek i utworzenia z nich jednej działki, której ani granice ani powierzchnia nie odpowiadały granicom i łącznej powierzchni rozgraniczanych działek, co z kolei może prowadzić do wniosku, że przeprowadzone czynności w swej istocie nie stanowiły rozgraniczenia, ale ustalenie całkiem nowej granicy powstałej na skutek scalenia nieruchomości, której przebieg nie wynikał z dostępnych, a nie wykorzystanych przez geodetę dokumentów źródłowych. Wiele wskazuje również na to, że granica działki [...] została ustalona wadliwie, bowiem do obszaru tej nieruchomości mogły zostać włączone grunty, które stanowiły część działki [...] (obecnie [...])."

- "Organ, po wnikliwym przeanalizowaniu materiału dowodowego, powinien dokonać oceny naruszeń, o ile takie zostaną stwierdzone, w kontekście przesłanki stwierdzenia nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc oceny, czy kwestionowana decyzja rozgraniczeniowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa."

Obecnie rozpatrując skargę na decyzję wydaną przez organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy, sąd bada w pierwszej kolejności czy organ uwzględnił ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu.

Zdaniem składu sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględniło w swojej – zaskarżonej – decyzji ocenę prawną i wskazania sądu co do dalszego postępowania.

Kolejną kwestią wymagającą dokonania analizy przez sąd jest dokonana przez organ ocena, że decyzja Wójta Gminy O. z dnia [...] r., nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Zdaniem sądu, ocena ta jest prawidłowa.

Z pewnością bowiem, za rażące należy uznać naruszenie przepisów (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, tj. [...].):

- art. 29 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne –

1. Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów.

2. Rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami.

Decyzja dokonała nie tylko rozgraniczenia ale także scalenia gruntów, tym samym przedmiot jej rozstrzygnięcia wyszedł poza definicję i podstawę rozgraniczenia. Scalenie objęło bowiem działki o numerach [...] – [...], z których powstała działka numer [...] oraz działki o numerach [...] i [...], z których powstała działka o numerze [...]. Dodać należy, że w tym czasie przepisy dotyczące scalania gruntów, tj. art. 101 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121) oraz art. 3 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. z 2018 r., poz. 908), nie przewidywały kompetencji wójta do scalania nieruchomości.

- art. 30 ust. 1 i 2 oraz art. 31 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne –

Postępowanie administracyjne było prowadzone bez wniosku strony, a więc z urzędu bez wskazania przyczyn. Ponadto geodeta upoważniony przez Wójta Gminy O. równocześnie reprezentował Nadleśnictwo Ś..

- art. 33 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne -

1. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczaniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron.

2. Wydanie decyzji poprzedza ocena prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności, organ, o którym mowa w ust. 1, zwraca upoważnionemu geodecie dokumentację do uzupełnienia.

Skoro decyzja w sposób ewidentny dokonuje nie tylko rozgraniczenia ale także scalenia nieruchomości, oznacza to, że organ nie dokonał wymaganej oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami.

Konsekwencją zaś tych rażących naruszeń przepisów stało się błędne ustalenie powierzchni działki o nowym numerze [...].

Istotą stwierdzenia nieważności decyzji jest to, że przesłanka będąca przyczyną stwierdzenia nieważności istniała już w dacie wydania decyzji. Inaczej mówiąc, aby orzeczenie zostało wydane niezgodnie z prawem obowiązującym w dacie jego wydania, przy czym niezgodność ta spełnia co najmniej jedną z przesłanek ustawowo określonych jako przyczyna stwierdzenia nieważności decyzji. Niezdefiniowane ustawowo pojęcie rażącego naruszenia prawa, oznacza każde obiektywnie oczywiste naruszenie jednoznacznego (więc niewymagającego wykładni) przepisu, które równocześnie godzi w zasadę praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok NSA z 29 czerwca 1987 r., II SA 2145/86).

Przepisem, który może być rażąco naruszony jest co do zasady przepis prawa materialnego. Wynika to z faktu, że naruszenia prawa stanowiące podstawy stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 K.p.a.) są wadami tkwiącymi w samej decyzji, a nie wadami postępowania, w którym ta decyzja zapadła. W ocenie sądu, w sytuacji kiedy przepis zawarty w art. 33 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w sposób jednoznaczny przed wydaniem decyzji o rozgraniczeniu zobowiązuje organ do sprawdzenia działań geodety podjętych uprzednio na zlecenie organu, mamy do czynienia z przepisem prawa materialnego. Stąd rażące naruszenie tego przepisu może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Przy czym rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznając, że organ właściwie ocenił zgromadzony materiał dowodowy i wydał decyzję zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.