Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1923/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz Sędzia del. WSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant Agata Zdunek po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "O. S. P. " Spółki z o.o. we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 62/14 w sprawie ze skargi "O. S. P." Spółki z o.o. we W. na decyzję Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012 rok oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

I.

Wyrokiem z 15 kwietnia 2014r. sygn. akt: III SA/Wr 62/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę O. S. P. Spółki z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012.

Referując stan sprawy Sąd I instancji podał, że zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W., po rozpatrzeniu odwołania O. S. P. Sp. z o.o. z siedzibą we W. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z [...]. (nr [...]) odmawiającej przyznania spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012-utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy powołał się na art. 138§1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz. 267 dalej-k.p.a.), art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 19 ust. 3 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 1164 ze zm.).

Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. wyjaśnił, że O. S. P. sp. z o.o. (reprezentowana przez T. G.) wystąpiła w dniu [...]. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. W sekcji VII wniosku, strona zadeklarowała pięć działek ewidencyjnych. W sekcji VIII, beneficjent zadeklarował również pięć działek rolnych o łącznej powierzchni 95,04 ha do jednolitej płatności obszarowej.

Wezwaniem z [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wyznaczył spółce siedmiodniowy termin do złożenia wyjaśnień. T. G. oświadczył, że spółka była w 2012r. posiadaczem zadeklarowanych do płatności gruntów i wykonywała zabiegi agrotechniczne, zgodnie z Planem działalności rolnośrodowiskowej i Rejestrem działań rolnośrodowiskowych ale nie przedstawił żadnych dowodów. Reprezentant spółki nie wypowiedział się także merytorycznie w kwestii deklaracji gruntów przez cztery podmioty oraz podziału jednolitych i spójnych działek ewidencyjnych na mniejsze działki rolne deklarowane przez poszczególne spółki. Przedłożył umowę przekazania gruntów rolnych z [...]. zawartą pomiędzy T. G., działającym jako reprezentant O. S. P. sp. z o.o. a B. G.. Przedmiotem przekazania były grunty położone na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] i [...], położone w gminach S. i Z. o łącznej powierzchni 95,04 ha. Wszystkie wymienione grunty były uprzednio wykazane przez spółkę we wniosku pomocowym.

W dniu [...]. w siedzibie Biura Powiatowego stawił się T. G., K. G. i B. G. z żądaniem udzielenia dodatkowych wyjaśnień odnośnie wezwania z [...]. dotyczącego rolniczego użytkowania gruntów zadeklarowanych do płatności przez cztery spółki to jest O. S. P. sp. z o.o., O. P. sp. z o.o., O. D. sp. z o.o., O. P. Ż. sp. z o.o. W trakcie spotkania wyjaśniono stronom problematykę sztucznych warunków. T. G. stwierdził, iż organ nie ma prawa żądać od niego jako reprezentanta spółek dokumentów stanowiących tajemnicę handlową. Oświadczył, iż spółki nie są zobowiązane do prowadzenia dokumentacji ponieważ są to podmioty "niepodatkowe". Zawierały one ustne umowy z różnymi osobami na wykoszenie gruntów nie ponosząc przy tym żadnych kosztów wykonanych prac. W trakcie spotkania, T. G. odmówił wyrysowania na załączniku graficznym zasięgu działek wskazanych w wezwaniu twierdząc, że materiały te nie posiadają odpowiedniej skali. Na tą okoliczność sporządzona została notatka służbowa, podpisana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i dwóch pracowników tegoż biura. W dniu [...]. reprezentant spółki złożył pisemne wyjaśnienia stanowiące uzupełnienie odpowiedzi na wezwanie organu z [...]. Poinformował w nich, że spółka poniosła koszty dzierżawy gruntów za 2012 rok, obecnie ciąży na niej zobowiązanie do zapłaty czynszu dzierżawnego na rzecz B. G. Spółka zawarła ustne umowy na koszenie i usunięcie siana z P. W.. Do pisma strona przedłożyła załączniki graficzne z wyrysowanym położeniem działek rolnych. W tym samym dniu przedłożono kolejne dokumenty do sprawy, w tym: poświadczoną notarialnie umowę przekazania posiadania gruntów rolnych z [...]., która została złożona w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR we W. dnia [...]., oświadczenie T. G. z którego wynika, że podmiot O. S. P. sp. z o.o. był posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych do płatności, poniósł koszty ich użytkowania i jest jedynym podmiotem uzyskującym przychody z użytkowania gruntów w 2012r., oświadczenia B. G., w którym podała, iż w 2012r. zawarła z podmiotem O. S. P. sp. z o.o. umowę dzierżawy działek rolnych, stanowiących jej własność. Z treści złożonego oświadczenia wynika, że spółka nie ponosiła ciężarów publicznoprawnych, spółka ponosiła koszty poprzez zapłatę czynszu dzierżawnego. B. G. wyjaśniła jednocześnie, że w sprawie działek ew. nr [...] i [...], położonych w obrębie T. miała "kaprys" ich dzierżawy kilku podmiotom. Ponadto, w dniu [...]r. przedłożono dalsze dokumenty, w tym oświadczenie P. W. o zawarciu w [...]r. ustnej umowy z podmiotem O. S. P. sp. z o.o. na skoszenie i usunięcie siana z łąk na działkach ew. nr [...], [...], [...] (obręb T.), nr [...] (obręb S.), nr [...] (obręb G.). Składający oświadczenie podał w nim także, że czynności te były bezgotówkowe, część siana została mu przekazana, a część jest własnością spółki. Dnia [...]. B. G. złożyła pisemne oświadczenie wskazując, że dnia [...]. przejęła w posiadanie grunty rolne od spółki. W roku 2012 grunty były w posiadaniu strony a obecnie są posiadane przez nią. W tym samym dniu złożono również: przedsądowe wezwanie do zapłaty skierowane przez B. G. do O. D., reprezentowaną przez K. G., wniosek B. G. o przeprowadzenie kontroli na miejscu, potwierdzenie przelewu kwoty [...] zł tytułem zapłaty czynszu dzierżawnego.

W dniu [...] r. złożono umowę dzierżawy, zawartą między O. S. P. sp. z o.o. (jako dzierżawcę) a B. G. (jako wydzierżawiającym) z [...]. której przedmiotem były grunty położone na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] (obręb T.), nr [...] (obręb S.). Na egzemplarzu kserokopii umowy znajdowały się podpisy B. G. i T. G.. Z załączonej umowy wynika wysokość czynszu dzierżawnego ustalono w wysokości [...] zł na ha za okres jednego roku (łączna kwota [...] zł). [...]. T. G. złożył pismo zawierające liczne żądania kierowane do organu, w tym między innymi o ujawnienie dokumentów stanowiących podstawę do podejrzenia popełnienia przestępstwa. W piśmie tym wyjaśniła, że płatności JPO, o które ubiega się spółka nie podlegają modulacji ani degresji, dlatego też wydzierżawienie przez B. G. jej gruntów rolnych kilku podmiotom (w tym spółce) nie miało wpływu na wysokość płatności. Spółka nie stworzyła sztucznych warunków do uzyskania wsparcia. W piśmie z [...]r. reprezentant spółki załączył pismo Prezesa ARiMR w W. z [...]r. dotyczące stosowanej przez polskie władze krajów interpretacji przepisów rozporządzenia (WE) nr 73/2009. W treści tego pisma T. G. ponownie oświadczył, że spółka nie dokonała sztucznego podziału gospodarstwa rolnego.

W dniu [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wydał decyzję w której odmówił O. S. P. sp. z o.o. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy i przepisy prawa stanowiące podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia. Z dokonanej analizy sprawy organ I instancji wywiódł wniosek, że w sprawie mamy do czynienia ze stworzeniem sztucznych warunków do otrzymania płatności obszarowych, o czym mowa w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowanych Wspólnot Europejskich. Akta sprawy dowodzą, że małżeństwo B. i T. G. sztucznie podzieliło posiadane przez siebie gospodarstwo rolne poprzez utworzenie czterech spółek, powołanych jedynie w celu pobierania pomocy finansowej. Istniejące pomiędzy spółkami powiązania osobowe, funkcjonalne i kapitałowe pozwalają jednoznacznie uznać, iż celem działania tychże podmiotów było pobieranie pomocy finansowej w odniesieniu do gruntów, które faktycznie są w posiadaniu rodziny małżeństwa B. i T. G. Podmiot O. S. P. sp. z o.o. (i reszta pozostałych spółek) nie prowadziły w rzeczywistości działalności rolniczej. Zaś zadeklarowane przez spółkę we wniosku grunty nie stanowiły w rzeczywistości gospodarstwa w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia (WE) nr 73/2009.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W., utrzymując w mocy decyzję organu I instancji stwierdził, że powodem nieprzyznania spółce płatności bezpośredniej jest stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy finansowej, na co wskazuje utworzenie czterech podmiotów (w formie czterech spółek kapitałowych prawa handlowego), których jedynym celem jest pobieranie pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR. Organ odwoławczy stwierdził że zaskarżona przez spółkę decyzja Kierownika BP ARiMR we W., odmawiająca przyznania stronie płatności bezpośredniej, została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a więc zasługuje na utrzymanie w obrocie prawnym. Zdaniem organu II instancji, mimo że przedstawiony stan faktyczny sprawy dotyczy jedynie podmiotu O. S. P. sp. z o.o., to dla wykazania istoty sprawy, jej analizy faktycznej i prawnej, konieczne jest przedstawienie O. S. P. sp. z o.o. w powiązaniu z trzema innymi podmiotami, które również w tym samym roku kalendarzowym ubiegały się o płatność bezpośrednią, tj. O. P. Ż. sp. z o.o., O. P. sp. z o.o. oraz O. D. sp. z o.o. Organ odwoławczy zauważył, że O. S. P. sp. z o.o. zgłosiła w roku 2012 do płatności bezpośredniej grunty rolne o powierzchni 95,04 ha, położone na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...] (obręb T., powiat m.), nr [...] (obręb S., powiat s.-d.), nr [...] (obręb G., powiat s.-d.). O. P. Ż. sp. z o.o. zadeklarowała w roku 2012 do płatności bezpośredniej 67,23 ha gruntów rolnych, położonych na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...] (obręb Rz., powiat s.-d.), nr [...] (obręb T., powiat m.), nr [...] (obręb G., powiat s.-d.), nr [...] (obręb T., powiat m.), nr [...], (obręb S., powiat [...]), nr [...] (obręb S. S., powiat [...]), nr [...] (obręb B., powiat [...]), nr [...] (obręb [...], powiat [...]), nr [...] (obręb [...], powiat n.), nr [...] (obręb B., powiat n.), nr [...] (obręb L. K., powiat n.), nr [...] (obręb M., powiat n.), nr [...] (obręb P., powiat n.). O. D. sp. z o.o. zadeklarowała w roku 2012 do płatności obszarowej 30,32 ha gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] (obręb T., powiat s.-d.), nr [...] (obręb Ł., powiat s.-d.), nr [...] (obręb G., powiat s.-d.), nr [...] (obręb T., powiat m.), nr [...] (obręb G., powiat s.-d.). O. P. sp. z o.o. zadeklarowała we wniosku pomocowym na rok 2012 do płatności obszarowej 131,04 ha gruntów, położonych na działkach ewidencyjnych o numerach: [...] (obręb Z., powiat s.-d.), nr [...] (obręb T., powiat m.), nr [...] (obręb G., powiat s.-d.), nr [..] (obręb Ś. P., powiat s.-d.), nr [...] (obręb B., powiat [...]).

Z informacji uzyskanych od Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy we W., w G. W. i w O. oraz danych znajdujących się w ewidencji gruntów i budynków wynika, że wśród wymienionych nieruchomości rolnych, deklarowanych do płatności obszarowej przez cztery podmioty, działki ewidencyjne o numerach: [...] stanowią własność B. G., T. G., K. G., czy też są objęte są ustawową majątkową wspólnością małżeńską B. i T. G.ch. Pozostałe działki ewidencyjne objęte wnioskami spółek były dzierżawione przez T. G. i B. G.. Z danych wynikało, że zdecydowana większość deklarowanych przez wspomniane spółki z o.o. (które zostały utworzone przez T. G. i pozostają w jego zarządzie) działek ewidencyjnych do płatności bezpośredniej na rok 2012 była własnością Państwa G. Z informacji znajdujących się w posiadaniu organu (Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli-ZSZiK) wynika, że działki ewidencyjne deklarowane do płatności bezpośredniej w roku 2012 przez spółki z o.o.-O. P., O. D., O. S. P. i O. P. Ż.-były w ubiegłych latach wykazywane we wnioskach pomocowych przez T. G., B. G. oraz członków najbliżej rodziny (w tym przez zstępnych, tj. K. G. i J. G.). Każda ze spółek deklarowała do płatności tereny rozproszone, położone na terenie trzech województw (różnych powiatów, gmin i niejednokrotnie położone w znacznej odległości od siebie), jak również grunty położone w bezpośrednim sąsiedztwie, mimo braku jakichkolwiek naturalnych granic. Taka deklaracja gruntów we wniosku pomocowym, mimo jego formalnej poprawności, wzbudziła zastrzeżenia organu, co do faktu rzeczywistego prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu art. 2 lit. c) rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Brak jest również racjonalnych podstaw do prowadzenia działalności rolniczej na tak zadeklarowanych gruntach, gdyż nie występują żadne naturalne granice uzasadniające taki podział gruntów. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, wg którego w rozpatrywanej sprawie doszło do sztucznego stwarzania warunków w celu uzyskania korzyści finansowej sprzecznej z celami wsparcia płatności bezpośredniej. Pomiędzy utworzonymi przez T. G. podmiotami w postaci spółek z o.o.-O. P., O. S. P., O. P. Ż., O. D.-istnieją powiązania organizacyjne, osobowe, funkcjonalne i przedmiotowe, które pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że podmioty te zostały utworzone jedynie w celu pobierania pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR. Dyrektor OR ARiMR we W. poddał analizie wydruki odpisów z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wszystkich czterech spółek kapitałowych. Z danych zawartych w KRS wynika, że we wszystkich spółkach prezesem zarządu, czy też członkiem tegoż zarządu jest lub był T. G..

W przypadku O. P.Ż. sp. z o.o. członkiem jej zarządu był T. G., z kolei prezesem zarządu jest K. G., zstępna T. G.. Analogiczna sytuacja jest w przypadku podmiotów O. D. sp. z o.o. oraz O. P. sp. z o.o. W przypadku zaś spółki O. S. P. sp. z o.o., to T. G. pełni funkcję prezesa zarządu. Okoliczności te pozwalają zdaniem organu odwoławczego uznać, że pomiędzy czterema spółkami występują powiązania osobowe między najbliższymi członkami rodziny G.ch. T. G. występuje w niektórych spółkach jako członek zarządu, w innych zaś jako prezes zarządu, przy czym członkiem takiej spółki jest już inna osoba należąca do kręgu jego krewnych. Istotne jest również i to, że siedziba wszystkich czterech spółek mieści się pod tym samym adresem, tj. przy ul. K. [...] we W. Ten sam jest również przedmiot działalności tych spółek, albowiem dotyczy pozostałych upraw rolnych innych niż wieloletnie, upraw drzew i krzewów owocowych ziarnkowych i pestkowych. Żadna ze spółek nie zatrudniała etatowych pracowników. Ponadto spółki te nie prowadziły faktycznej działalności gospodarczej, co wynika m.in. z oświadczenia T. G., że są to spółki "niepodatkowe". W trakcie prowadzonego przed organem I instancji postępowania wyjaśniającego na okoliczność wyjaśnienia wątpliwości w kwestii wystąpienia sztucznych warunków do otrzymania nienależnych dopłat finansowych, osoby reprezentujące spółkę nie przedstawiły żadnych wiarygodnych dowodów świadczących o tym, że podejrzenia organu pozbawione są jakichkolwiek podstaw faktycznych. Nie przedstawiono również dowodów świadczących o rzeczywistym prowadzeniu działalności rolniczej (gospodarczej) przez spółkę. Złożona w trakcie postępowania umowa przekazania gruntów rolnych z [...]r. pomiędzy O. S. P. sp. z o.o. reprezentowaną przez T. G., a B. G. potwierdza jedynie ustalenia organu, że wszelkie przesunięcia (przekazania) gruntów odbywają się w otoczeniu najbliżej rodziny. Fakt skierowania wezwania do złożenia wyjaśnień z [...]. spowodował jedynie próbę dokonania zmiany podmiotowej w zakresie gruntów, które wcześniej wykazywała we wniosku spółka O. S. P.. B. G., po złożeniu takiej umowy, wystąpiła jednocześnie z wnioskiem pomocowym domagając się przyznania wszelkiej pomocy finansowej, o jakie ubiegała się wcześniej wymieniona spółka. Jednakże w oświadczeniu z [...] r., złożonym przez pełnomocnika B. G., tj. T. G., B. G. stwierdziła, że nie domaga się płatności JPO i ONW do przejętych gruntów, informuje jedynie o przejęciu gruntów i ich utrzymywaniu w dobrej kulturze rolnej. Również oświadczenia składane przez K. G. nie dają jakiejkolwiek podstawy do przyjęcia faktycznego prowadzenia działalności rolniczej przez spółkę. Stwierdzenie w oświadczeniu z [...]., że grunty należące do spółki były użytkowane przez miejscowych rolników na podstawie ustnych umów, nie stanowi dostatecznego dowodu, że grunty były użytkowane rolniczo przez spółkę i że spółka rzeczywiście prowadziła działalność gospodarczą zgodnie z danymi zawartymi w KRS. Brak wiarygodności i mocy dowodowej należy również przypisać przedsądowemu wezwaniu do zapłaty za zaległy czynsz dzierżawny. Wezwanie to, co nie bez znaczenia, dokonywane jest pomiędzy najbliższymi członkami rodziny, gdyż B. G. jest wstępną K. G. Poza tym brak jest określenia w wezwaniu żądanej kwoty, co stanowi jeden z niezbędnych jego elementów. Brak jest również logicznego uzasadnienia, że takowe wezwanie dokonywane jest między członkami najbliżej rodziny. Ponadto wskazany w tym wezwaniu numer rachunku bankowego jest numerem rachunku bankowego podanego uprzednio przez T. G..

Organ odwoławczy podkreślił, że reprezentant spółki w żaden sposób nie odniósł się do stawianego przez organ zarzutu sztucznego tworzenia warunków i nie przedstawił w tym zakresie żadnych argumentów, kwestionując jedynie uprawnienie organu do prowadzenia postępowania w takim zakresie. Zdaniem Dyrektora OR ARiMR we W. zasadniczymi okolicznościami faktycznymi uzasadniającymi przyjętą przez organ sztuczność i pozorność stworzonych przez spółkę O. P. sp. z o.o. warunków do otrzymania płatności bezpośredniej są przede wszystkim: brak posiadania czy też własności sprzętu niezbędnego do prowadzenia działalności rolniczej, brak umów potwierdzających wynajem, czy też użyczenie tegoż sprzętu rolniczego, brak pracowników, którzy wykonywaliby prace na gruntach wykazanych we wniosku pomocowym, brak ewentualnych umów dotyczących pracowników najemnych, brak faktur, które potwierdzałby zakup czy też sprzedaż produktów pozwalających na przyjęcie prowadzenia jakiejkolwiek działalności rolniczej, ścisłe powiązania rodzinne we wszystkich spółkach, pomimo tego, że zdecydowana większość gruntów stanowi własność Państwa G.

Strona okoliczności tych w żaden sposób nie wykazała, nie przedstawiła wiarygodnych dowodów. Wszelkie odpowiedzi na wezwanie organu były jedynie polemiką, co do zasadności i prawidłowości wystosowanego przez organ wezwania. Zdaniem Dyrektora OR ARiMR we W. w sprawie doszło do sztucznego podziału jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy cztery podmioty-spółki kapitałowe prawa handlowego, które w rzeczywistości nie prowadziły faktycznej działalności rolniczej, a ich zasadniczy cel sprowadzał się do pobierania płatności bezpośredniej. Organ odwoławczy wskazał na art. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008, według którego gospodarstwo rolne lub gospodarstwo oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą. Tymczasem akta sprawy potwierdzają, że osoby zarządzające spółką O. S. P. sp. z o.o., znajdują się w posiadaniu gospodarstwa, które nie stanowi wyodrębnionego zarówno pod względem technicznym i ekonomicznym gospodarstwa rolnego, prowadzącego faktycznie działalność rolniczą. Postępowanie wyjaśniające wykazało, że jedynym celem utworzenia spółki kapitałowej prawa handlowego O. S. P. sp. z o.o. było pobieranie dopłat bezpośrednich. O. S. P. sp. z o.o.-mimo że formalnie stanowi odrębny podmiot-jest jednak faktycznie ściśle powiązana z pozostałymi spółkami, które również są zarządzane przez T. G. oraz przez jego bliskich krewnych (będących właścicielami zdecydowanej większości gruntów rolnych). Postępowanie wyjaśniające wykazało, że w sprawie nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej. Takie działanie jest sprzeczne z celami prawa wspólnotowego, narusza tym samym art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988 z 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. W ocenie organu odwoławczego, późniejsze złożenie przez B. G. umowy dzierżawy i oświadczenia z [...]r. o niedomaganiu się płatności JPO i ONW do przejętych gruntów jest jedynie próbą dostosowania prawnego wzajemnych relacji między innymi podmiotami ubiegającymi się o płatność. Istnienie swobody układania określonych stosunków gospodarczych nie zwalnia organów administracji publicznej z obowiązku badania, czy stosunki te nie są układane w sposób sztuczny, a w razie ustalenia takiego faktu, organ powinien odmówić przyznania dofinansowania. Odnosząc się do twierdzeń strony dotyczących braku kompetencji organu pierwszej instancji w zakresie prowadzonego postępowania, które dotyczyło spółki O. S. P. sp. z o.o., organ odwoławczy uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Do badania powiązań gospodarczych spółek organy płatnicze są zobowiązane na mocy przepisów art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009. Środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej finansowane są z budżetu UE, w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 2988/95. Środki te muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada bowiem na Komisję Europejską i Państwa Członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem .

Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzuty strony dotyczące naruszenia przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, gdyż w sprawie nie doszło do żadnego wyłudzenia danych osobowych. Wbrew twierdzeniom T. G., stworzenie sztucznych warunków do uzyskania pomocy finansowej nie dotyczy wyłączenie płatności ONW i płatności rolnośrodowiskowych. Również w sprawach przyznania dopłat bezpośrednich może wystąpić (jak w rozpatrywanym przypadku) sytuacja związana ze stworzeniem sztucznych warunków do otrzymania pomocy finansowej. Utworzone przez państwa G.ch cztery spółki kapitałowe prawa handlowego (sp. z o.o.) nie przesądzają, że faktycznie prowadzą odrębne gospodarstwa i są posiadaczami zgłoszonych do płatności gruntów. Utworzenie spółek jest w ocenie organu jedynie wewnętrznym (sztucznym) podziałem gospodarstwa rolnego należącego w istocie do małżonków B. i T. G. Utworzone spółki są ze sobą powiązane nie tylko osobowo, ale również przedmiotowo, a deklarowana przez nie działalność dotyczy niejednokrotnie sąsiadujących ze sobą gruntów, mimo braku jakichkolwiek naturalnych granic między tymi gruntami. Nierzadko też grunty deklarowane przez spółki położone są w dużej od siebie odległości. Działania spółek nie są odrębne i niezależne od siebie. Wręcz przeciwnie, wzajemne powiązania rodzinne i własnościowe dają podstawy do twierdzenia, że taki podmiot, jak O. S. P. sp. z o.o., został utworzony jedynie w celu stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności, a więc uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu. Zorganizowanie czterech spółek kapitałowych przez udziałowców należących do najbliżej rodziny jest zdarzeniem nienaruszającym przepisów krajowych i wspólnotowych, jednakże ustalony przez organ I instancji związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej, pozwala przyjąć, że nastąpiło sztuczne stworzenie warunków wyłącznie w celu uzyskania korzyści finansowej. Takie działanie wyczerpało przesłanki określone w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z 18 grudnia 1995r., według którego nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.

II.

W skardze do Sądu, O. S. P. sp. z o.o. wniosła o: uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W., o stwierdzenie przez Sąd, że postanowienie o nałożeniu na spółkę obowiązku ujawnienia poufnych informacji, nazwane "wezwaniem", nie wywołało żadnych skutków prawnych i o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. uznał, że skarga była niezasadna.

W pisemnych motywach wyroku, Sąd I instancji podał, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, mocą którego odmówiono stronie skarżącej przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego (jednolitej płatności obszarowej) za rok 2012, jest art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich zgodnie z którym działania nakierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego (unijnego) mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stwierdzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Przepis ten stanowi generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. Analogiczne klauzule dotyczące praktyk obchodzenia prawa normodawca unijny zawarł w przepisach art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003.

Sąd I instancji podkreślił, że obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover (pkt 52-53). Problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na tle art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z 27 stycznia 2011r., wg którego, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W motywach wyroku w sprawie C-434/12 (Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie"-Razplasztatelna agencija) z 12 września 2013r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej dokonując wykładni stwierdził, że cytowany przepis "należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku."

W świetle zaprezentowanej przez Trybunał wykładni przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 oraz wywodu Trybunału zawartego w orzeczeniu w sprawie Emsland-Stärke, istotne jest przy stosowaniu generalnej klauzuli obejścia prawa - bez względu na to, na której (wynikającej ze wskazanych wyżej trzech aktów prawa unijnego) normie ona się opiera w danym przypadku-rozważenie elementów obiektywnych i subiektywnych. Element obiektywny sprowadza się do rozważenia, czy mimo formalnego przestrzegania wymogów stawianych przez regulacje europejskie, cel tych rozwiązań prawnych nie został osiągnięty, natomiast subiektywny element wymaga zbadania, czy wystąpił zamiar skorzystania z unormowań europejskich poprzez sztuczne wykreowanie przesłanek do skorzystania z nich. Wbrew twierdzeniom skargi, komentowany rygor nieprzyznania płatności lub wycofania korzyści w razie stwierdzenia przypadku obchodzenia prawa nie jest ograniczony do określonych rodzajów płatności. Wniosek taki nie znajduje oparcia w treści cytowanych wyżej norm ustanawiających klauzule generalne o charakterze przeciwdziałającym nadużyciom.

Organy w rozpatrywanej sprawie rozważyły wszechstronnie spełnienie przesłanek omawianej klauzuli-zarówno w części istnienia elementów obiektywnych jak i subiektywnych. Nie doszło zatem do naruszenia omawianych przepisów prawa materialnego, tj. ar 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 i art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Zasadnie ustalono, że utworzone spółki, w tym spółka skarżąca, nie posiadają odrębnego kierownictwa, nie są wyodrębnione pod względem technicznym ani ekonomicznym, są ze sobą ściśle powiązane osobowo, rodzinnie, kapitałowo, nie prowadzą działalności rolniczej we własnym imieniu i na swoją rzecz. Zostały utworzone tylko i wyłącznie w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez cztery podmioty na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne. Organy zebrały kompletny zdaniem Sądu materiał dowodowy i na jego podstawie poczyniły prawidłowe, niezbędne ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności zawarcia umów spółek (w tym spółką skarżącą), umów wzajemnego między spółkami i członkami rodziny małżonków G. przekazywania działek rolnych w użytkowanie, przeanalizowały szczegółowo istniejące powiązania osobowe, rodzinne, pełnione funkcje, usytuowanie geograficzne działek (deklarowanie przez każdą spółkę gruntów rozproszonych, znacznie odległych od siebie i zgłaszanie do płatności przez wszystkie spółki gruntów położonych w pobliżu, gdy te mogły stanowić jedną, zorganizowaną całość), ustaliły brak sprzętu rolniczego, brak ponoszenia przez przedmiotowe spółki oraz przez spółkę będącą stroną skarżącą kosztów działalności, czy osiągania dochodów, posiadania dokumentacji (np. faktur, umów dotyczących ewentualnie świadczonych usług etc.), potwierdzających prowadzenie operacji gospodarczych przez te spółki lub na ich rachunek, skąd wywiedziono trafną konkluzję, że spółki owe, wraz ze spółką skarżącą, nie prowadziły rzeczywistej działalności gospodarczej (rolniczej). Organy rozeznały sposób i warunki użytkowania działek, wykonywanie czynności agrotechnicznych, kto rzeczywiście rozporządzał spornymi gruntami rolnymi. Strona skarżąca w zasadzie tym ustaleniom nie przeczy, sama bowiem przyznała, że działalność jest prowadzona "bezgotówkowo", czyli bez ponoszenia kosztów i osiąganych zysków, umowy, np. na zabiegi agrotechniczne, są ustne i nieodpłatne lub odpłatne w naturze (nie podlegają zatem żadnemu dokumentowaniu, co podaje je w uzasadnioną wątpliwość). Strona nie wykazała jakichkolwiek płatności dotyczących spółki a jako rachunek bankowy podano numer rachunku T. G. Organy ustaliły cel jaki zamierzano w wyniku tych praktyk osiągnąć. Słusznie zatem w konkluzji wywiodły, że osoby zarządzające skarżącą spółką znajdują się w posiadaniu gospodarstwa, które nie stanowi wyodrębnionego pod względem technicznym i ekonomicznym gospodarstwa rolnego, prowadzącego faktyczną działalność rolniczą. Argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd podziela w całej rozciągłości. Uchylenie B. G. numeru ewidencyjnego i odmowa ponownego wpisania T. G. do ewidencji producentów rolnych nie mają znaczenia dla oceny rozpatrywanego przypadku. Trudno bowiem przyjąć, że w jakiekolwiek mierze kwestia numeru ewidencyjnego może usprawiedliwiać akty obchodzenia prawa. Nie stanowiło to przeszkody do prowadzenia rzeczywistej działalności rolniczej przez utworzone spółki, które ze swej istoty winna cechować odrębność organizacyjna, ekonomiczna, funkcjonalna itp., w ślad za odrębną podmiotowością prawną.

Czynności procesowe organów, także w kwestii wystosowania wezwania do strony w trybie art. 50 k.p.a. nie były obarczone błędami. Poczynionym ustaleniom faktycznym orzekające organy dały pełny wyraz w obszernych uzasadnieniach decyzji obu instancji dokonując niewadliwej subsumcji stanu faktycznego do zastosowanych norm prawnych, które prawidłowo powołano i zinterpretowano. Zarzuty naruszenia norm postępowania tj. w szczególności art. 6 , art. 7, art. 8 i art. 9 oraz art. 104§2 i art. 107 k.p.a. nie znajdowały uzasadnienia. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Jest wyczerpująca, spójna, logiczna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego. Postępowanie toczyło się z udziałem strony skarżącej, która wezwana do oświadczenia się w sprawie nie przedłożyła wiarygodnych przeciwdowodów, zasłaniając się enigmatycznie i bezpodstawnie "ochroną danych", czy "tajemnicą służbową" i wprawdzie złożyła wyjaśnienia, ale sformułowała wypowiedź w takiej formie, że mogła ona tylko utwierdzić organy w przekonaniu co do trafności swego osądu o sztucznym stworzeniu warunków celem uzyskania płatności. Jeśli strona postępowania powołuje się przed organem na daną okoliczność faktyczną, nie znaną organowi z urzędu, to powinna jej istnienie wykazać, przedstawiając dowody na poparcie swych twierdzeń. Organ żadnej tajemnicy służbowej nie ujawniał, zaś przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne wówczas, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 23 ust.1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych). Organ nie gromadził innych informacji niż wymagane treścią hipotez stosowanych norm prawnych.

Twierdzenia strony, które nie przystają, a wręcz stoją w sprzeczności z zebranymi dowodami, ustalonymi okolicznościami - nie mogą być uznane za miarodajne. Obowiązuje w postępowaniu administracyjnym otwarty katalog środków dowodowych (art. 75§1 k.p.a.), a organ jest zobowiązany do jego pełnej, wnikliwej oceny. Organ może poprzestać na odebraniu od strony oświadczenia, jeżeli to oświadczenie "nie budzi w ocenie organu wątpliwości co do jego zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy". Oświadczenia składane w trybie art. 75§2 k.p.a. należy odróżniać od wyjaśnień (twierdzeń i oświadczeń) składanych przez strony w toku postępowania dowodowego na rozprawie (art. 95§1 k.p.a.) oraz dowodu z przesłuchania strony (art. 86). Z akt poza tym wynika, że strona skarżąca nie złożyła oświadczenia na podstawie art. 75§2 k.p.a. Zarzut więc naruszenia tego przepisu jest chybiony.

Strona skarżąca nie wykazała faktu rzeczywistego posiadania w 2012r. spornych gruntów rolnych oraz prowadzenia na nich własnej działalności rolniczej, a podejmowane i ujawniane przed organami rolnymi czynności miały na celu obejście prawa. Rozumie się przez nie takie czynności, które jakkolwiek nie są prawnie zakazane, lecz podejmowane są dla osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Czyli z formalnego punktu widzenia nie budzą zastrzeżeń jednak faktycznie, pod względem materialnym, służą realizacji celu zabronionego przez przepisy prawa (por. wyrok SN z 25 lutego 2004r. sygn. akt: II CK 34/03, LEX nr 174159). Obejście prawa dotyczy więc sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza od innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, uksztaltowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko by osiągnąć zmierzony przez taką osobę skutek prawny. Z dowodów, które zgromadził organ, nie wynika, by sporne grunty stanowiły wyłącznie majątek osobisty B. G. Nawet i w tym wypadku, czynność prawna dokonania rozdzielności majątkowej małżeńskiej, ale też i wszystkie inne czynności prawne i faktyczne (zdarzenia) mimo swobody prowadzenia działalności gospodarczej mogą podlegać ocenie organów, czy nie są tylko pozorowane, dokonywane jedynie w celu obchodzenia prawa. Organ nie kwestionował ogólnego prawa do posiadania majątku osobistego.

Przedmiotem ustaleń organu był fakt ustalenia nie prawa własności, lecz faktycznego posiadania przez stronę skarżącą spornych gruntów rolnych na dzień [...]. jak tego wymaga jednoznacznie brzmiąca norma art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, oraz fakt rzeczywistego prowadzenia na nich odrębnego, samodzielnego gospodarstwa rolnego, zważywszy na uregulowania art. 7 i art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, zgodnie z którymi jednolita płatność obszarowa przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, co oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą, przez co należy rozumieć własną działalność, czyli w swoim imieniu i na swoją rzecz użytkującą zgłoszony do płatności grunt rolny. Nadto mając dodatkowo na względzie, że po myśli art. 2 lit. b rozporządzenia nr 73/2009, termin "gospodarstwo" oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Według zaś art. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 z 19 listopada 2008r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 - gospodarstwo rolne lub gospodarstwo oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą. Jak wywiodły wszakże organy-spółka skarżąca w świetle podanych kryteriów nie może być uznana za wyodrębnioną jednostkę, poza tym nie użytkowała przedmiotowych gruntów objętych wnioskiem, nie można przypisać jej statusu posiadacza w ujęciu funkcjonujących rozwiązań prawnych.

Płatności ze środków publicznych-funduszy unijnych czy krajowych-na rzecz producentów rolnych mają być przeznaczone dla wsparcia rzeczywistych producentów rolnych i faktycznie przez nie prowadzonej działalności rolniczej, a nie dla fikcyjnych posiadaczy lub podmiotów powołanych formalnie tylko w celu osiągania takich korzyści finansowych. W sprawie niniejszej w sposób oczywisty jawi się, że układanie biegu spraw odbywało się w celu pozorowania zdarzeń, celem wprowadzenia sztucznego, a nie rzeczywistego, podziału gospodarstwa z subiektywną intencją uzyskania określonych preferencji. W takim zamiarze konstruowano postanowienia wielokrotnych umów wzajemnych między podmiotami wymienionymi przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji o przekazaniu posiadania gruntów rolnych. Podmioty te w istocie nie były faktycznie zaangażowane w posiadanie gruntów i nie sprawowały faktycznego władztwa. Zasadnie przyjęto, że zadeklarowane do płatności grunty, pozostające we władaniu B. i T. G. stanowią w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne, zarządzane przez T. G. i powinny być deklarowane przez jednego rolnika.

Bezprzedmiotowe były zarzuty skargi z powołaniem się na brak respektowania wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym, ewidencji producentów rolnych, norm kodeksu cywilnego, czy kodeksu spółek handlowych, treści aktów notarialnych, oświadczeń strony etc., gdyż organ w rozpatrywanej sprawie badał nie formalne, lecz materialne spełnienie przesłanek, wymogów koniecznych dla przyznania płatności rolnych na tle całokształtu okoliczności sprawy i analizy zgromadzonego materiału dowodowego. Fakt formalnego powołania do bytu prawnego spółki i dopełnienia wpisu jej do rejestru producentów rolnych nie świadczy sam w sobie, że w zamiarze jej założycieli ma ona objąć faktycznie w posiadanie dane grunty rolne i istotnie będzie prowadzić na nich realną produkcję rolną.

Okoliczność, że jednolita płatność obszarowa nie podlega limitowaniu, modulacji, tudzież degresji nie ma znaczenia, należy bowiem podkreślić, że według pkt 23) preambuły rozporządzenia nr 73/2009 : "Doświadczenie w stosowaniu systemu płatności jednolitej pokazuje, że w wielu przypadkach wsparcie dochodów niezwiązane z wielkością produkcji zostało przyznane beneficjentom, których działalność rolnicza stanowiła jedynie nieznaczną część ich ogólnej działalności gospodarczej lub których cel działalności nie był lub był tylko w niewielkim stopniu związany z prowadzeniem działalności rolniczej. Aby uniknąć przydzielania wsparcia dochodów z rolnictwa tego typu beneficjentom oraz aby zapewnić, że wsparcie wspólnotowe jest całkowicie wykorzystywane w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, państwa członkowskie powinny mieć prawo w takich przypadkach do nieprzydzielania płatności bezpośrednich takim osobom fizycznym i prawnym na mocy niniejszego rozporządzenia." Jak dalej postanowiono (w pkt 25 preambuły)-systemy wsparcia w ramach WPR przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich. Aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne dla uzyskania takiego wsparcia.

Przyznanie pomocy byłoby sprzeczne z tak unormowanymi celami wsparcia, gdyż w przytoczonym ujęciu nie mieści się w celach wsparcia bezpośredniego przyznawanie płatności beneficjentom, którzy, tak jak skarżąca spółka, nie są faktycznymi posiadaczami gospodarstwa rolnego i którzy w rzeczywistości nie prowadzą działalności rolniczej. Kwota przyznanych dopłat stanowiłaby dla nich nienależną korzyść sprzeczną z celami systemu w rozumieniu wyżej omówionym. Sąd nie powziął żadnych wątpliwości prawnych i dlatego nie wystąpił z pytaniem prejudycjalnym.

IV.

Spółka O. S. P. z siedzibą we W., działając przez pełnomocnika adwokata zaskarżyła powyższy wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. zarzuciła:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.),

-art. 151 p.p.s.a. i art. 145§1 pkt 1 lit. a , b, c, p.p.s.a., art. 133§1 p.p.s.a., art. 134§1 p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. w zw z art. 138§1 pkt 2 k.p.a. w zw z art. 107§3 k.p.a. w zw z art. 127§1 k.p.a., w zw art. 129§2 k.p.a., art. 50 k.p.a., art. 75§2 k.p.a. art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm. dalej-p.u.s.a.) w zw z art. 3§1 p.p.s.a. oraz art. 3§2 p.p.s.a. przez oddalenie skargi na decyzję w sytuacji gdy była ona uzasadniona, co nastąpiło wskutek oddalenia skargi na oczywiście wadliwą decyzję poprzez przypisanie Zarządowi Spółki działań nastawionych na ominięcie prawa w celu realizacji celu zabronionego przez prawo tj. pozyskania jednolitej płatności obszarowej do gruntów posiadanych przez Spółkę na dzień [...].

II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego przez:

1.błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7 w zw z art. 19 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w powiązaniu z art. 2 lit. a i b rozporządzenia (WE) nr 73/2009 w powiązaniu z art. 3 ustawy o ewidencji producentów, polegające na nieuwzględnieniu stanu faktycznego posiadania przedmiotowych gruntów na dzień [...]. i nieprawidłowym ustaleniu okoliczności posiadania przez skarżącą Spółkę w 2012r. statusu rolnika-posiadacza gruntów rolnych,

2. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 1 pkt 1, pkt 2, pkt 2a, pkt 3 ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ponieważ w ocenie skarżącej organ powinien przyznać wnioskowaną płatność JPO Spółce,

3. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 pkt 3 a i b ustawy z 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz art. 2 lit. a rozporządzenia (WE) nr 73/2009, polegające na dokonaniu interpretacji tych przepisów w oczywistej sprzeczności z ich treścią gdy Spółka z o.o. wypełniła definicję rolnika-producenta-osoby prawnej,

4. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 82 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1122/2009 w powiązaniu z art. 2 lit. a rozporządzenia (WE) nr 73/2009, co nastąpiło na skutek nieuwzględnienia faktu przekazania gruntów rolnych przez ich dysponentów właścicielskich w obrębie posiadania stronie skarżącej,

5. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 lit. a i b rozporządzenia nr 73/2009 w powiązaniu z art. 12 ust. 4 ustawy o ewidencji producentów, w powiązaniu z art. 32 ust. 1 w zw z art. 18 Konstytucji, co nastąpiło na skutek błędnego przyjęcia, iż grunty będące majątkiem odrębnym (osobistym) małżonków, a więc grunty pozostające w ich odrębnym władaniu właścicielskim, automatycznie tworzą jedno gospodarstwo rolne zarządzane wspólnie przez oboje małżonków lub przez męża skarżącej,

6. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 8 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 oraz art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 co nastąpiło na skutek błędnego przyjęcia przez Sąd, iż pozyskiwanie płatności przez udziałowców spółek poprzez prowadzenie działalności w formie spółki kapitałowej może być w konkretnej sprawie uznane za sztuczne stworzenie warunków do uzyskania jednolitej płatności obszarowej w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego gdy ani działania właścicieli gruntów wydzierżawionych Spółce ani działania Spółki w tej sprawie nie mogły w żaden sposób spowodować zawyżenia jednolitej płatności obszarowej należnej każdemu rolnikowi w równej wysokości do każdego hektara a zatem działania takie nie mogą w żaden sposób być interpretowane jako próba obejścia prawa.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazania WSA we W. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przypisanych.

Uzasadniając skargę kasacyjną skarżąca przedstawiła uzasadnienie wniesionych zarzutów oraz stanowisko w sprawie. Dodatkowo, w trybie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej wniosła by Sąd zwrócił się do TSUE o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym o wykładnię art. 40 ust. 2 TFUE dotyczącego równego traktowania producentów rolnych i praw rolników do otrzymania płatności na podstawie rozporządzenia (WE) nr 73/2009, (WE) 1698/2005 oraz (WE) nr 1122/2009 niezależnie od ich stanu cywilnego. Skarżąca kasacyjnie zwróciła się o skierowanie następujących pytań:

1.,,Czy zgodnie z art. 40 ust. 2 TFUE dotyczącym równego traktowania producentów rolnych i praw rolników do otrzymania płatności na podstawie rozporządzenia (WE) nr 73/2009, art. 2 lit. a, b rozporządzenia (WE) nr 73/2009 należy rozumieć w ten sposób, iż grunty rolne będące przedmiotem odrębnej własności małżonków w zakresie ich majątku osobistego, automatycznie powinny być traktowane jako jedno gospodarstwo rolne w sytuacji gdy oboje małżonkowie zostali przez władze krajowe wykreśleniu z ewidencji producentów a przez to zostali pozbawieni możliwości samodzielnego uzyskania płatności.?"

2. ,,Czy zgodnie z art. 40 ust. 2 TFUE dotyczącym równego traktowania producentów rolnych i praw rolników do otrzymania płatności na podstawie rozporządzenia (WE) nr 73/2009, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, należy rozumieć w ten sposób, że wydzierżawienie innemu podmiotowi gruntów rolnych przez wyłącznego właściciela takich gruntów, w sytuacji wykreślenia właściciela z systemu płatności jedynie z powodów jego niewłaściwego stanu cywilnego (z powodu pozostawania w związku małżeńskim z innym rolnikiem), należy potraktować jako sztuczny podział jednego wspólnego gospodarstwa małżonków, gdy wydzierżawienie gruntów innemu podmiotowi nie prowadzi do zawyżenia płatności?".

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie sporządzono.

V.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 183§1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w §2 art. 183 p.p.s.a. w tej sprawie nie występują. Tym samym wyrok Sądu I instancji podlega kontroli pod kątem ustalenia, czy jest on wadliwy w zakresie objętym zarzutami wyartykułowanymi w skardze kasacyjnej. Dodać przy tym należy, że rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, czyli wskazanymi przepisami prawa materialnego lub procesowego. Natomiast NSA nie jest władny badać czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto.

Rozważenie wymagał wniosek o wystąpienie do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi. Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem TSUE, ocena potrzeby wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym wykładni lub ważności aktu prawa unijnego należy do sądu krajowego, w tym sądu ostatniej instancji. Samo podniesienie kwestii dotyczącej prawa unijnego przez stronę postępowania nie przesądza o potrzebie skierowania takiego pytania. Sąd ostatniej instancji może, jeśli uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku, zwrócić się do TSUE z wnioskiem o rozpatrzenie tego pytania. W przypadku, gdy takie pytanie jest podniesione w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, sąd ten jest zobowiązany wnieść sprawę do TSUE.

Z art. 267 TFUE, wynika obowiązek NSA przedstawienia Trybunałowi pytania prawnego (prejudycjalnego) w przypadku, gdy dla rozstrzygnięcia sprawy konieczna jest wykładnia aktów przyjętych przez instytucje Wspólnoty. Określone zagadnienie aby mogło być przedmiotem wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym dotyczyć musi kwestii interpretacji prawa wspólnotowego znajdującego zastosowanie w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, a nie oceny postępowania organów czy sądów podejmujących na tle rozpoznawanej sprawy konkretne rozstrzygnięcia i formułowanych przez nie stanowisk.

Wniosek strony skarżącej o skierowanie pytań prejudycjalnych do TSUE sformułowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nie dotyczył interpretacji przepisów prawa wspólnotowego ale zmierza w gruncie rzeczy do tego by TSUE w istocie rozstrzygnął niniejszą sprawę.

Co więcej, obowiązek zwrócenia się do Trybunału z pytaniem prejudycjalnym przewidzianym w art. 267 akapit trzeci TFUE w zakresie dotyczącym sądów krajowych, których orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu wg prawa krajowego, ma na celu zapobieżenie rozwinięciu w państwie członkowskim orzecznictwa krajowego niezgodnego z przepisami prawa unijnego (wyroki TS z 15 września 2005r. w sprawie C-495/03 Intermodal Transports, Zb.Orz. 2005, s. I-815, pkt 29; z 22 lutego 2001r. w sprawie C-393/98 Gomes Valente, Rec. 2001, s. I-1327, pkt 17). Skarżący kasacyjnie nie przedstawił jednak argumentacji, z której wynikałoby, że zaskarżony wyrok stwarza ryzyko rozwoju takiej linii orzecznictwa bowiem dotychczasowe orzecznictwo w tym przedmiocie jest jednolite.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie poddanej kontroli instancyjnej nie zachodziła uzasadniona wątpliwość co do wykładni bądź ważności wskazanych przepisów prawa wspólnotowego, stąd też nie było podstaw do wystąpienia do TSUE. Do wydania bowiem wyroku w niniejszej sprawie nie było niezbędne uzyskanie orzeczenia prejudycjalnego.

Skarga kasacyjna oparta została na zarzutach dotyczących naruszenia zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Zarzuty te mają w gruncie rzeczy komplementarny charakter i są ze sobą ściśle powiązane wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przyjął odmienną metodologię omawiania poszczególnych zarzutów.

W punkcie wyjścia należy zaznaczyć, że w ramach zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego sformułowanych w pkt II petitum skargi kasacyjnej, wytknięto błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie takich przepisów prawa materialnego, które w ogóle nie były przedmiotem rozważań ze strony Sądu I instancji (zarzuty w pkt: 1,3 i 4) a to oznacza, że Sąd II instancji nie mógł się ustosunkować do tak przedstawionych zarzutów.

Jeśli chodzi o pozostałe zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego z pkt 2, 5 i 6 to nie zasługiwały one na uwzględnienie.

Istota problemu prawnego jaki zarysował się w sprawie dotyczyła tego czy utworzenie czterech spółek prawa handlowego (O. S. P. sp. z o.o., O. D. sp. z o.o., O. P. Ż. sp. z o.o., O. P. sp. z o.o.) przez B. i T. G. spowodowało sztuczny podział posiadanego przez nich gospodarstwa rolnego na cztery różne, odrębne i samodzielne gospodarstwa uprawnione do otrzymania środków pomocowych, każde z osobna?

Z treści decyzji organów obu instancji wynikało, że odmowa udzielenia pomocy za trzeci rok działalności spółki oparta została na art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 stanowiącym, że nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu, do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Ta uwaga ma decydujące znaczenie dla oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie kryterium oceny zgodności z prawem decyzji jak również wyroku Sądu I instancji, wyznaczał art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 ma takie same brzmienie jak obowiązujący w poprzednim stanie prawnym art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. U.E. L. 2006. 368.74).

Obejście prawa dotyczy więc sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zmierzony przez taką osobę skutek prawny. Podkreślić trzeba także, że obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 16 marca 2006r. sygn. C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover (pkt 52-53).

Problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Dlatego też przy interpretowaniu powyższego pojęcia Sąd I instancji w pełni zasadnie posłużył się ocenami zawartymi w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 12 września 2013r. w sprawie C-434/12 (Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja). Wyrok ten dotyczy wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, które zastąpiło rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006. Rozporządzenie to obejmuje przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW, Dz. U. L 277, s.1).

Wyrok w sprawie C-434/12 określa prawidłowy sposób postępowania przez organy ARiMR przy ocenie wystąpienia przesłanek z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011). Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia tych podmiotów, a więc nie tylko działań samego beneficjenta, tj. utworzonej spółki, ale i podmiotów tworzących tę spółkę w ewentualnym celu uzyskania korzyści. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności.

Co ważne i co wymaga podkreślenia, TSUE w wyroku C-434/12, w pkt 39, przytoczył wyrok z 21 stycznia 2006r. w sprawie C-255/02 Halifax, w którym jednoznacznie wskazano, iż określone działania podmiotu, pomimo spełnienia warunków formalnych ustanowionych przez przepisy dyrektywy i ustawodawstwa krajowego transponującego tę dyrektywę, skutkują osiągnięciem korzyści finansowej, której przyznanie byłoby sprzeczne z celem, któremu służą, powodują stwierdzenie istnienia nadużyć w tym zakresie. Celem tych działań jest uzyskanie korzyści finansowej.

W ramach istnienia elementu obiektywnego do sądu należy zatem rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Natomiast w ramach drugiego z elementów (subiektywnego) do sądu należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w przedsięwzięcie, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęcie przez organy orzekające i zaakceptowanie przez WSA we W., że nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej, co pozostaje w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominięcie przepisów, zasługuje na aprobatę. Prawidłowo zatem uznano iż powyższe działanie skarżącego wyczerpało przesłanki art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011.

W konsekwencji powyższe skutkowało odmową przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej, w oparciu o art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EUROTOM) Nr 2988/95, zgodnie z którym działania nakierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego (unijnego) mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stwierdzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Cyt. przepis jest klauzula generalną, dzięki której organy przeciwdziałają, obejściu prawa przez podmioty, których celem jest uzyskania korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego.

Tym samym, WSA we Wrocławiu prawidłowo zaakcentował, że obejście prawa nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot.

Przypomnieć także należy, że ustawodawca krajowy wskazując w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich na "posiadanie" jako ustawową przesłankę warunkującą rozpoznanie wniosku, odnosi to pojęcie do "posiadania" w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny. Znaczenie art. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich nie może być pojmowane również w oderwaniu od celu wprowadzenia instytucji płatności bezpośrednich do porządku prawnego. Konstrukcja instytucji płatności dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych. Tak więc, dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów K.c., ale nadto należy je rolniczo użytkować. Tym samym przesłanka "faktycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być postrzegana przez pryzmat ustalenia tytułu prawnego podmiotu wnioskującego o płatność, gdyż taki wymóg nie został sformułowany w żadnym przepisie prawa. W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich wynika, że warunkiem otrzymania przez producenta rolnego płatności obszarowej jest spełnienie kumulatywnie trzech przesłanek, w tym wykazanie faktu posiadania zadeklarowanych gruntów rolnych o powierzchni nie mniejszej niż 1 hektar na dzień [...]. oraz przestrzeganie wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Oznacza to, że wnioskodawca zobowiązany jest przedstawić aktualny stan posiadania gruntów rolnych na dzień złożenia wniosku.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także zarzutów naruszenia przepisów postępowania sformułowanych w pkt I petitum skargi kasacyjnej.

Sąd I instancji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, prawidłowo wskazał, że czynności procesowe organów nie były obarczone błędami. Organy administracji zebrały kompletny, materiał dowodowy i na jego podstawie poczyniły prawidłowe, niezbędne ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności zawarcia poszczególnych umów spółek, porozumień w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych między spółkami i członkami rodziny małżonków G. przeanalizowały szczegółowo istniejące powiązania osobowe, rodzinne, pełnione funkcje.

Z powyższego zasadnie wywiodły, iż to T. G. wraz z członkami rodziny (żoną B. G.) są posiadaczami gospodarstwa rolnego i to oni prowadzą działalność rolną wykonywaną w sposób zorganizowany, ciągły i na własny rachunek. To oni, de facto i de iure byli posiadaczami jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilka podmiotów zarejestrowanych jako odrębni producenci rolni, działający jako spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Ustalone przez organy orzekające fakty i okoliczności prowadzenia działalności przez spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (ci sami wspólnicy, wzajemne przekazywanie sobie posiadanych gruntów rolnych, na których prowadzona była działalność rolna) zasadnie wskazują, że spółki te została zawiązana w celu podzielenia łącznie posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa, celem obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej według kryteriów wielkości gospodarstwa i zasady, że płatność jest uzależniona od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem.

Multiplikowanie spółek prawa handlowego nie stanowi, uzasadnionej okolicznościami formy prowadzenia działalności rolniczej, a jest przejawem działania nastawionego na uzyskanie płatności w wyższej niż dopuszczalna kwota i takie działania nie mogą być uznane za pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących w m.in. programie rolnośrodowiskowym, jak w kontrolowanej sprawie.

Należy podkreślić bowiem, że program rolnośrodowiskowy ma na celu poprawę środowiska rolnego i obszarów wiejskich poprzez przywracanie walorów lub utrzymanie cennych S. przyrodniczych użytkowanych rolniczo, wsparcie terenów prowadzących produkcję ekologiczną w rolnictwie. Pomoc z tego tytułu dla rolników w formie płatności rolnośrodowiskowej stanowi rekompensatę utraconego dochodu, dodatkowo poniesionych kosztów transakcyjnych. Jest to pomoc wieloletnia, wypłacana corocznie, według określonego systemu, skierowana do mniejszych gospodarstw (do 100 ha), dlatego system płatności został skonstruowany degresywnie. Każde państwo członkowskie określa stawki płatności. Ustalanie górnych limitów środków przypadających na jedno gospodarstwo rolne ma na celu przeciwdziałanie nadmiernemu kumulowaniu środków w gospodarstwach wielkoobszarowych (dochodowość zależy przecież także od wielkości gospodarstwa). Rolnictwo ekologiczne z racji konieczności stosowania określonych metod uprawy w warunkach polskich raczej dotyczy gospodarstw o areale nie przekraczającym 100 ha i inaczej na takiej wielkości powierzchni kształtuje się dochodowość oraz kosztowość. Z tej racji legislator krajowy wprowadził system preferujący mniej powierzchniowe gospodarstwa. Aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne dla uzyskania takiego wsparcia. W okolicznościach niniejszej sprawy przyznanie wnioskowanej pomocy spółce cywilnej byłoby sprzeczne z tak unormowanymi celami wsparcia.

Ustosunkowując się do zarzutu (zawartego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej), iż Sąd I instancji nie uwzględnił wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 grudnia 2013r. sygn. akt: P 40/12, w którym Trybunał orzekł o niezgodność art. 12 ust. 4 ustawy z 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji, to należy stwierdzić, że wyrok ten nie mógł mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie bowiem z pkt II cyt. orzeczenia wynika, że art. 12 ust. 4 ustawy w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Wyrok został opublikowany w Dzienniku Ustaw z 13 grudnia 2013r. poz. 1537 zatem, przepis ten miał obowiązywać do 13 czerwca 2015r. Oznacza to, że w dacie wydawania decyzji, wyroku przez Sąd I instancji jak i Sąd II instancji, art. 12 ust. 4 ustawy z 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, obowiązywał.

Ze wskazanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i stosownie do art. 184 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.