Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SAB/Op 104/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2018-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Zobowiązano organ do dokonania czynności
Stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Orzeczono o wymierzeniu grzywny
Powołane przepisy: article: art. 1,  art. 4,  art. 6,  art. 11 i 13
journal: Dz.U. 2018 poz 1330
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na Rektora A w przedmiocie bezczynności w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje Rektora A do załatwienia wniosku [...] z siedzibą w [...] z dnia 21 sierpnia 2018 r., w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, 2) stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierza Rektorowi A grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych, 4) zasądza od Rektora A na rzecz skarżącego [...] z siedzibą w [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

[...], działając w imieniu [...] (dalej jako skarżący), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Rektora A w zakresie udostępnienia informacji publicznej, o którą zwrócił się wnioskiem z 21 sierpnia 2018 r.

W skardze zawarto wniosek o nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, stwierdzenie, że organ, wskutek braku rozpoznania wniosku skarżącego, dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny lub przyznanie od organu sumy pieniężnej - na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm., w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako P.p.s.a.). W skardze zawarto nadto wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W skardze wyjaśniono, że skarżący jest [...] wpisanym do Rejestru Stowarzyszeń, Innych Organizacji Społecznych, Fundacji oraz Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej pod numerem [...] oraz, że skarżący działa w oparciu o statut [...].

Wniosek z 21 sierpnia 2018 r., skierowany do Rektora A, podawał jako podstawę prawną przepisy ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. nr 55, poz. 234) oraz ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (obecnie Dz. U. 2018 r. poz. 1330, z późn. zm. - dopisek Sądu, dalej w skrócie jako u.d.i.p.) i zawierał żądanie przesłania na wskazany adres poczty e-mail: kopii nagrania dźwiękowego z posiedzenia Senatu A odbywającego się w dniu 21 grudnia 2016 r. W przypadku, gdyby ze względu na ograniczenia techniczne nie było to możliwe, wnioskodawca wniósł o przekazanie przedmiotowego nagrania na płycie CD, zobowiązując się do poniesienia kosztów z tym związanych. Nadmieniono, że żądane informacje nie są informacjami przetworzonymi, bowiem takimi dokumentami oraz informacją A na pewno dysponuje. Podkreślono, że takie dane ma prawo żądać [...] kontrolująca przestrzeganie przepisów dotyczących interesów pracowników i sprawując kontrolę nad przestrzeganiem w zakładzie pracy prawa oraz interesów materialnych i moralnych zarówno zbiorowych, jak i indywidualnych.

Organ nie zareagował na ww. wniosek w jakiejkolwiek formie przewidzianej przepisami u.d.i.p.

We wniesionej do Sądu skardze skarżący wskazywał, że zgodnie z przepisami u.d.i.p., doktryną, orzecznictwem sądowym oraz art. 61 Konstytucji RP przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". W tym znaczeniu informacją publiczną są informacje o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne o działalności organów samorządu zawodowego, gospodarczego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej oraz gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Podniósł, że Rektor A jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a opisany stan faktyczny pozwala przyjąć, że organ dopuścił się bezczynności z powodu niezrealizowania, w przewidzianym przepisami u.d.i.p. terminie, określonego obowiązku.

Skarżący wyjaśnił, że pomimo upływu ponad 1 miesiąca od złożenia przez niego przedmiotowego wniosku, organ do dnia wniesienia skargi nie udostępnił żądanej informacji.

W związku z powyższym, skarżący wywodził, że niedochowanie przez organ terminu na załatwienie sprawy poprzez wydanie decyzji lub podjęcie aktu lub dokonanie czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., uzasadnia uznanie pozostawania przez organ w bezczynności. Jeszcze raz powtórzył, że nie był zobowiązany do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu informacji publicznej. Argumentował, że to na organie ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznej albo wydania decyzji odmownej i wykazania przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

W przekonaniu skarżącego, wniosek o stwierdzenie, że bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa, znajduje uzasadnienie w okolicznościach sprawy, a to wobec niezachowania gwarantowanego przepisami terminu do załatwienia wniosku z 30 sierpnia 2018 r., przy uwzględnieniu, że nie zachodziły okoliczności usprawiedliwiające postępowanie organu (przynajmniej organ w toku postępowania takich nie przedstawił). Podana okoliczność, zdaniem skarżącego, stanowi również podstawę wymierzenia organowi grzywny w wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznania od organu sumy pieniężnej w wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ wyjaśnił, że [...] w okresie od 4 lipca do 24 lipca 2018 r. w Biurze Rektora złożył 7 wniosków o udzielenie informacji publicznej. W tym samym okresie, tj. od 4 lipca 2018 r do 2 września 2018 r. [...] jako Przewodniczący [...] złożył kolejnych 19 wniosków o udzielenie informacji publicznej. Organ podał, że w sumie zostało złożonych 30 wniosków, zawierających 88 pytań, na które zażądano odpowiedzi w ramach dostępu do informacji publicznej.

Organ zauważył, że [...] pozostaje w konflikcie z Rektorem A. Na skutek zwolnienia dyscyplinarnego [...] w [...] doszło pomiędzy stronami do otwartego konfliktu, który przeniósł się na sale sądową, bowiem skarżący wytoczył powództwa przeciwko Rektorowi A w sądzie pracy, sądzie cywilnym oraz wniósł prywatny akt oskarżenia. Zdaniem organu, złożony przez skarżącego wniosek o dostęp do informacji publicznej nie został złożony w celach, jakie legły u podstaw regulacji ustawy o dostępie do informacji publicznej, a ma inny cel i służy jedynie na potrzeby toczących się postępowań sądowych, zainicjowanych przez skarżącego. Organ przedstawił argumentację pokazującą cele i zadania, jakim ma usłużyć instytucja "informacji publicznej" oraz przytoczył treść wybranych fragmentów komentarzy do przepisów u.d.i.p., a także orzeczeń sądów administracyjnych w tej materii.

W ocenie organu, nie budzi wątpliwości, że wniosek z 21 sierpnia 2018 r. nie ma na celu uzyskanie informacji służącej obiektywnie jakiemukolwiek dobru powszechnemu, lecz dotyczy jedynie indywidualnego interesu wnioskodawcy. Nie tylko nie prowadzi do poprawienia funkcjonowania Uczelni, lecz przeciwnie w istocie ma na celu być dokuczliwym dla organów Uczelni. Według organu, wniesiony wniosek nie służy usprawnieniu realizacji zadania publicznego w postaci edukacji (oświaty) publicznej, lecz godzi w realizację tego zadania.

Jednocześnie organ stwierdził, że liczne pytania zawarte we wniosku albo w ogóle nie dotyczą kwestii publicznych, albo z uwagi na nieprecyzyjność wniosku nie można ustalić jego zakresu, albo postawione pytania odnoszą się do osoby sprawującej funkcję publiczną, jednak zmierzają do zaspokojenia indywidualnych potrzeb wnioskodawcy, tu: w ramach konfliktu pomiędzy [...] a Rektorem A i wywołania u niego dyskomfortu psychicznego i zagrożenia. Podkreślono, że jest to cel nieprzewidziany do realizacji przez u.d.i.p.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia 9 listopada 2018 r., w pełni podtrzymał stanowisko, wywody oraz argumentację skargi. Kolejny raz uznał zarzuty podniesione przez organ za nietrafne i niemające odniesienia do okoliczności sprawy. Nadto akcentował, że nie jest rolą organów, stron, ani sądu ocenianie zasadności obowiązujących regulacji i rozwiązań prawnych odnoszących się do instytucji informacji publicznej. Zauważył, że odpowiedź na skargę została złożona z przekroczeniem 15 dni od otrzymania skargi, tj. z uchybieniem terminu określonego w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Wskazał też, że wbrew stanowisku organu, [...] nie miał na celu utrudnienie funkcjonowania A oraz wywołania rzekomej represji na Rektorze A. Istotna jest bowiem okoliczność, że organ nie przestrzegając postanowień u.d.i.p., nie udostępnił skarżącemu informacji publicznej.

Na marginesie skarżący odnotował, w nawiązaniu do powołanego przez organ argumentu o konflikcie, czy ilości prowadzonych postępowań sądowych, że postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt [...], ustanowiono na rzecz skarżącego na czas trwania procesu o naruszenie dóbr osobistych i zapłatę zadośćuczynienia - zakaz rozpowszechniania w jakikolwiek sposób informacji dotyczących [...], w tym m.in. audytu wewnętrznego w zakresie audytu zasadności wydatkowania środków pochodzących z programów badawczych [...] oraz programów naukowych [...]. Podkreślił, że ww. orzeczenie obejmuje swoim zakresem "najszerszy możliwie sposób ustanowionego zakazu rozpowszechniania oraz dotyczy wszelkich informacji dotyczących [...]".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stan taki miał miejsce w rozpoznawanej sprawie i stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym (art. 120 P.p.s.a.).

Właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 u.d.i.p., stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy P.p.s.a. Stosownie do treści art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.).

Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych, wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest jednak konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie ponaglenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05 oraz postanowienie z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10).

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że na podstawie art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcie "każdy" oznacza zarówno osoby fizyczne i prawne, jak i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, np. organizacje społeczne (zob. wyrok WSA w Warszawie z 11 lutego 2004 r., sygn. akt II SAB 391/03). Oznacza to, że skarżący jako [...] jest uprawniony do żądania od podmiotu zobowiązanego udostępnienia informacji publicznej.

Wobec powyższego, skarga była dopuszczalna i podlegała merytorycznemu rozpoznaniu.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest bezczynność Rektora w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, o którą opisanym na wstępie wnioskiem, datowanym na dzień 21 sierpnia 2018 r., wystąpił skarżący [...]. We wniosku skarżący podał, że zwraca się o przesłania protokołu z posiedzenia Senatu z dnia 21 grudnia 2016 r.

Definicja informacji publicznej zawarta jest w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i jest nią każda informacja o sprawach publicznych.

Informacja publiczna podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie. Dodać należy, że przykładowy katalog danych stanowiących informację publiczną, które podlegają udostępnieniu, zawiera przepis art. 6 ud.i.p. Skoro przepis ten zawiera jedynie przykładowy wykaz spraw, które uznaje się za informacje publiczne, to dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na podstawie wskazanych powyżej przepisów przyjąć trzeba, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p. stanowi, że udostępnieniu podlegają informacje publiczne o majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy, pochodzących z dysponowania majątkiem publicznym, w tym pożytkach i jego obciążeniu, zaś art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f, że udostępnieniu podlega informacja publiczna o majątku, którym dysponuje. Prawo do informacji publicznej obejmuje w szczególności uprawnienie do uzyskania informacji publicznej oraz wglądu do dokumentów urzędowych (art. 3 ust. 1 u.d.i.p.).

Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności wynikającej z przepisów prawa, przez zobowiązany do tego organ. Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie zaś do art. 149 § 1b P.p.s.a. sąd może też orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, a na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. - także o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Badając zasadność skargi na bezczynność sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia.

Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej precyzują, że podmiot zobowiązany, rozpatrując wniesione do niego żądanie winien zachować się w jeden z następujących sposobów:

- przede wszystkim udzielić informacji publicznej pod warunkiem, że nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość jej udzielenia i znajduje się ona w jego posiadaniu, lub

- poinformować wnioskodawcę w formie zwykłego pisma, że jego żądanie nie znajduje podstaw w przepisach ustawy, gdyż nie dotyczy informacji mających charakter publicznej lub też wskazać, że organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił lub podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia (art. 4 u.d.i.p.), bądź też zawiadomić stronę, że w sprawie obowiązuje inny tryb udzielenia informacji, niż ten, w którym strona się zwróciła (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), lub

- umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) albo odmówić udostępnienia informacji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) w formie decyzji administracyjnej z uwagi na ochronę prywatności osoby fizycznej lub tajemnicy przedsiębiorcy, a także w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a więc wówczas, gdy mimo wezwania strona nie wykaże, w jakim zakresie uzyskanie danej informacji będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej nakłada na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).

Sąd w niniejszym składzie podziela argumentację zawartą w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2005 r., sygn. akt II SAB/Gd 66/04 (ONSAiWSA 2007, nr 1, s. 16), że skoro stosowne organy uczelni wykonują zadania władzy publicznej, to ich działalność podlega ustawie o dostępie do informacji publicznej (podobnie przyjęto w wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2006 r. II SA/Wa 2227/05 oraz w wyroku WSA we Wrocławiu z 6 maja 2009 r., sygn. akt IV SAB/Wr 4/09). Dodać należy, że z przepisów ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r poz. 2183, z późn. zm.), regulujących statusu uczelni publicznej jako jednostki utworzonej przez państwo (art. 2 ust. 1 pkt 2), posiadającej osobowość prawną (art. 12) oraz funkcjonującej w oparciu o środki finansowe zapewnione przez władze publiczne (art. 15 ust. 1) wynika, że należy ją zaliczyć do podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.

W konsekwencji, protokoły posiedzeń władz kolegialnych uczelni są dokumentami wytworzonymi przez szeroko rozumiane władze publiczne. A zatem, jako odnoszące się do działania podmiotów publicznych stanowią informacje publiczną w rozumieniu u.d.i.p..

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że wniosek skarżącego z dnia 21 sierpnia 2018 r. powinien być rozpoznany na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu jedynie ze względu na przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p., tzn. ze względu na ochronę informacji niejawnych i innych tajemnic ustawowo chronionych (państwowa, służbowa, skarbowa, statystyczna) oraz prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.

Przy rozpoznaniu wniosku o udostępnienie żądanego protokołu z posiedzenia Senatu Uczelni - Rektor A, jako podmiot reprezentujący jednostkę realizującą zadania publiczne w zakresie oświaty i nauki, dysponującą funduszami publicznymi, po ustaleniu, rzecz dotyczy informacji publicznej będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 ustawy), powinien był w pierwszej kolejności zbadać, czy znajdują się w nim informacje niepodlegąjące udostępnieniu, tzn. zawierające dane, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2. Dopiero po dokonaniu tych ustaleń, należało podjąć czynności zmierzające do udostępnienia protokołów lub wydać decyzję odmawiającą do niego dostępu. Jeżeli jakaś informacja nie może zostać udostępniona, to organ musi ustalić, jakie informacje podlegają ochronie ze względu na to, że są objęte tajemnicą. Musi zatem wskazać, czy dane te objęte są tajemnicą ze względu na ochronę danych osobowych w nich zawartych, czy też ze względu na prawo do prywatności lub tajemnicę państwową, służbową, skarbową, czy też statystyczną (wyrok NSA z dnia 11 maja 2006 r., sygn. II OSK 812/05). Należy natomiast podkreślić, że Rektor pozostając zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej na zasadach ogólnych, nie jest zobowiązany do udzielenia skarżącemu dostępu do posiedzeń senatu na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p., gdyż posiedzenia te nie są objęte dyspozycją powyższego przepisu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1830/17).

Z analizy akt sprawy wynika, że wniosek o udostępnienie informacji wpłynął do organu drogą elektroniczną w dniu 21 sierpnia 2018 r., a z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że ww. wniosek strony w dalszym ciągu nie został rozpoznany, pomimo upływu terminu do dokonania tej czynności. Organ nie powiadomił też skarżącego stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p., że nie jest możliwe załatwienie sprawy w terminie i nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy.

W związku z tym należy uznać, że organ pozostaje w bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego, rozumianej jako niezałatwienie sprawy w terminie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że organ do dnia wydania wyroku takiej informacji nie udostępnił, ani nie załatwił wniosku strony w inny sposób, w szczególności przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej.

Stąd też należało zobowiązać organ do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku.

W sprawie dokonać należało również do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Pojęcie to nie jest zdefiniowane ustawowo, natomiast w orzecznictwie za rażące naruszenie prawa uznawany jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt. II OSK 468/13).

W ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność ma charakter rażącego naruszenia prawa. Okres bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej jest znaczny. Skarżący wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierował do organu drogą mailową dnia 21 sierpnia 2018 r. zaś organ do chwili wydania wyroku nie podjął, żadnych czynności w przedmiocie rozpoznania wniosku strony. Podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność, że skarżący nadużywa prawa, składając kilkanaście wniosków z różnymi zapytaniami w przedmiocie informacji publicznej, w świetle obowiązujących przepisów ustawy, nie pozwala na uznanie zasadności tego zarzutu. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego funkcjonuje zapatrywanie dopuszczające możliwość stosowania konstrukcji nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej, jednak definiuje owe nadużycie jako próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (wyrok NSA z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1992/14; wyrok NSA z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16).

Na gruncie przedmiotowej sprawy wskazać należy, że w aktach sprawy brak jest dostatecznych dowodów na potwierdzenie tego, że celem skarżącego występującego o dostęp do informacji publicznej są inne motywy niż troska o dobro publiczne. Z akt sprawy wynika natomiast, że po pierwsze organ nie załatwił wniosku strony ani w terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., ani też w dodatkowym terminie, który mógłby zostać samodzielnie wyznaczony w trybie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Po drugie zaś organ nie wykazał, aby miał jakieś istotne problemy z załatwieniem złożonych w większej liczbie wniosków, chociażby z uwagi na stopień ich skomplikowania. Dopiero istnienie tego rodzaju okoliczności, w połączeniu ze skonstatowaniem i wykazaniem (a nie domniemaniem) realizacji przez wnioskodawcę innego celu aniżeli troska o dobro publiczne, mogłaby usprawiedliwiać zastosowanie konstrukcji nadużycia prawa do informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt I OSK 1014/18). Zastosowanie tej konstrukcji i tak wymagałoby wydania decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 26 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2730/17)

Zakwalifikowanie zaistniałej bezczynności jako rażącego naruszenia prawa skutkowało wymierzeniem organowi grzywny w wysokości pięćset złotych, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, wymierzona grzywna jest adekwatna do okresu trwającego stanu bezczynności, oczywistości naruszenia oraz sposobu działania organu.

Na rzecz skarżącego nie zasądzono odpowiedniej sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 in fine P.p.s.a., gdyż - zdaniem Sądu - tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków odmowy udostępnienia informacji publicznej. Nadto, nie ma ona charakteru obligatoryjnego, a w rozpatrywanej sprawie wobec pozostawania organu w stanie bezczynności ze względu na przyjętą (chociaż, jak już wyżej powiedziano wadliwą) wykładnię przepisów prawa, zastosowanie sankcji w postaci nałożenia grzywny w wysokości 500 zł jest w zupełności wystarczające.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania w postaci wpisu od skargi w wysokości 100 zł, kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł oraz 17 zł, tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, Sąd postanowił na mocy art. 200 P.p.s.a. i art. 205 § 2 P.p.s.a.

Wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem - htpp://orzeczenie.nsa.gov.pl.