Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 868/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1, ust. 2, art. 19 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 151 par. 1 pkt2, art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1 art. 138 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców

SENTENCJA

Dnia 3 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda, Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Protokolant Asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 roku sprawy ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej przyznania płatności bezpośrednich na rok 2008 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...], nr [...]; 2. przyznaje adwokat K. S. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat K. S. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] - utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. nr [...] z dnia [...], orzekającą o uchyleniu decyzji własnej nr [...] z dnia [...], w całości oraz o odmowie przyznania S. B. płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2008 w tym z tytułu: 1) jednolitej płatności obszarowej, 2) uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin, 3) uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

W dniu [...] S. B. złożył w Powiatowym Biurze ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał S. B. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2008 w tym JPO w kwocie 7288,38 zł, uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 2593,55 zł oraz uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 2508,83 zł. Decyzja została doręczona w dniu [...].

Następnie decyzją z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] stwierdził nieważność w/w decyzji z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż deklarowana przez wnioskodawcę powierzchnia działek ewidencyjnych o nr 34, 43, 236 była niezgodna z obszarem wskazanych działek kwalifikującym się do przyznania płatności, z uwagi na ich częściowe niewykorzystywanie w dobrej kulturze rolnej.

Kolejną decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał S. B. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2008 w tym JPO w kwocie 7244,27 zł, uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 2593,55 zł oraz uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 2501,23 zł.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art.145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...]. Uzasadniając organ wskazał, iż z informacji uzyskanych od "A" S.A. wynika, że działki ewidencyjne nr 30/1, 77/4, 85/1 położone w gminie R. obręb ewidencyjny K. oraz działki ewidencyjne nr 489, 417/1 położone w Gminie R. obręb B., deklarowane przez S. B. do wniosku o przyznanie płatności na rok 2008, objęte są pracami górniczymi uniemożliwiającymi użytkowanie rolnicze. Informacja o dacie rozpoczęcia tych prac może mieć istotny wpływ na sprawę. Tym samym wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące, a nieznane organowi w dniu wydania przedmiotowej decyzji.

Jednocześnie kolejnym postanowieniem z dnia [...], nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. postanowił o włączeniu do akt sprawy dokumentów: pism z dnia [...] oraz z dnia [...] skierowanych do "A" S.A. Oddział [...] oraz pism "A" S.A. Oddział [...] z dnia [...] i z dnia [...] skierowanych do organu. Z treści w/w pism "A" S.A. Oddział [...] przesłanych do Biura Powiatowego ARiMR w P. wynika, że spółka nabywa grunty potrzebne do realizacji budowy P. w sposób sukcesywny i planowy. Zdarzały się sytuacje, że część nieruchomości była wykupywana wcześniej niż wynika to z planów spółki. Sytuacje takie spowodowane były prośbą właściciela o wcześniejszy wykup bądź wykupem całego gospodarstwa , z którego część działek jest potrzebna zgodnie z planem w pierwszej kolejności, a pozostałe potrzebne później również zostały zakupione podczas jednej transakcji. W sytuacji gdy wykup nastąpił wcześniej i działki nie są jeszcze eksploatowane, kopalnia akceptuje użytkowanie tych działek przez poprzednich właścicieli. Odnośnie zapytania o przedmiotowe działki spółka wskazała, że roboty górnicze rozpoczęte zostały: na działce 30/1 w listopadzie 2006 r., na działce 77/4 w listopadzie 2007 r., na działce 85/1 w czerwcu 2006 r., a na działce 489 w maju 2004 r. Natomiast pismem z dnia [...] dotyczącym działki 417/1 spółka poinformowała, że roboty górnicze na tej działce nastąpiły w grudniu 2004 r.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. Dz.U. z 2013 r. poz. 267) – dalej: k.p.a.; art. 7 ust. 1, ust. 2, art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.); art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa wymienionego w rozporządzeniu oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz.Urz. UE L 345 z 20 listopada 2004 r., str. 1, ze zm.) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. orzekł o uchyleniu decyzji własnej nr [...] z dnia [...], w całości oraz o odmowie przyznania S. B. płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2008 w tym z tytułu: 1) jednolitej płatności obszarowej, 2) uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin, 3) uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Uzasadniając organ wskazał, że w ramach obsługi wniosku S. B. o przyznanie płatności na rok 2011, organ uzyskał dostęp do zdjęć lotniczych wykonanych nad działkami ewidencyjnymi deklarowanymi przez stronę do płatności. Zdjęcia zostały wykonane na przełomie kwietnia i maja 2009 r. Na podstawie w/w zdjęć organ stwierdził, że część działek deklarowanych przez stronę do płatności objęta została pracami górniczymi. Powyższa okoliczność potwierdzona została informacjami uzyskanymi od "A" S.A. Oddział [...] zgodnie z którymi roboty górnicze rozpoczęte zostały: na działce 30/1 w listopadzie 2006 r., na działce 77/4 w listopadzie 2007 r., na działce 85/1 w czerwcu 2006 r., na działce 489 w maju 2004 r., a na działce 417/1 w grudniu 2004 r. W związku z powyższym z uwagi na stwierdzoną różnicę pomiędzy powierzchnią zgłoszoną do wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w toku przeprowadzonego postępowania - wynoszącą 35,86 % organ działając na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 odmówił S. B. przyznania JPO. Natomiast z uwagi na odmowe przyznania JPO na rok 2008, w myśl art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego organ I instancji odmówił wnioskodawcy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na pasę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. B. stwierdził, iż jest ona krzywdząca. Podniósł, że organ oparł swoje rozstrzygnięcie jedynie o informacje uzyskane z "A". Wskazał, że zastosowane przepisy prawa unijnego nie są dla niego zrozumiałe i nie rozumie także czy zgodne z prawem jest uchylanie decyzji wcześniej uchylonej.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] utrzymując w mocy decyzję organu I instancji. wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2007 r., nr 46, poz. 306).

Powołując przepis art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego organ odwoławczy wskazał, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu [...], w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 jeżeli; 1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2003, tj. 1 ha, 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, 3) został nadany mu numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie tej płatności.

Szczegółowe warunki utrzymywania gruntów zgodnie z normami określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Rolnictwa i Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm. Jednym z warunków utrzymywania gruntów zgodnie z normami, w myśl § 1 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia jest w przypadku gruntów rolnych, prowadzenie na nich uprawy roślin lub ich ugorowanie.

Organ odwoławczy wskazał, iż z treści w/w przepisów wynika, że obowiązkiem wnioskującego o płatność jest udokumentowanie faktu władania gruntem rolnym oraz rzeczywiste rolnicze gospodarowanie na posiadanym gruncie. Przy czym posiadanie przez wnioskodawcę gruntu musi mieć charakter trwały.

Organ podniósł, że uchylona zaskarżoną decyzją decyzja ostateczna z dnia [...] była decyzją wydaną wskutek ponownego rozpatrzenia wniosku S. B. o przyznanie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2008, z uwagi na stwierdzenie przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] o przyznaniu S. B. płatności na rok 2008. Decyzją z dnia [...] skarżącemu płatności na rok 2008 w pomniejszonej wysokości.

O wznowieniu postępowania zakończonego tą decyzją ostateczną orzeczono postanowieniem z dnia [...], jako podstawę wskazując art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Postanowienie to stanowiło podstawę przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Organ wskazał także, że termin z art. 146 § 1 k.p.a. biegnie od dnia ostatniego doręczenia decyzji stronie biorącej udział w postępowaniu, a ponadto, jak wskazał NSA w wyroku z dnia 12 stycznia 2009 r. w sprawie OSK 1776/07 termin 5 letni biegnie od dnia ostatniego doręczenia, jakie miało miejsce w sprawie.

Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie kwestią sporną jest wyłączenie z płatności działek o nr ewidencyjnych 85/1 o powierzchni 1,22 ha, 30/1o powierzchni 2,88 ha, 77/4 o powierzchni 1,44ha, na których rozpoczęto prace górnicze w 2006 i 2007 r. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wyklucza możliwość użytkowania rolniczego działek rolnych położonych na w/w działkach ewidencyjnych. Zasadniczymi dowodami w sprawie są ortofotomapy sporządzone na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych w dniu 2 maja 2003 r. i w dniu 26 kwietnia 2009 r. oraz oświadczenia "A" Oddział [...] z dnia [...] i [...], z których wynika, że rozpoczęcie prac górniczych na działce 85/1 nastąpiło w czerwcu 2006 r., na działce 30/1 w listopadzie 2006 r., a na działce 77/4 w listopadzie 2007 r. Rozpoczęcie tych prac uniemożliwiało w ocenie organu spełnienie przez producenta warunku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie minimalnych norm.

Organ wskazał ponadto, że w toku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, iż część powierzchni zgłoszonych do wniosku o przyznanie płatności działek rolnych D,H oraz I (położonych na działkach ewidencyjnych nr 43, 34 i 236), nie kwalifikowała się do przyznania płatności. Na wykonanych w 2004 r. zdjęciach widoczne są zadrzewienia, zakrzaczenia oraz zabudowania. Łączne wyłączenie powierzchni tych działek wynosi 0,13 ha. Jednakże wyłączenia odnośnie w/w działek nie są kwestionowane przez skarżącego.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że skoro producent kwestionował ustalenia organu I instancji, to mógł przedstawić dowody przeciwstawne ustaleniom organu. Tymczasem nie przedstawił dowodów podważających zasadność wyłączenia przedmiotowej działki z wniosku o płatności, jak również nie przedstawi świadków na których powołuje się w odwołaniu. Zasada oficjalności postępowania dowodowego nie oznacza, że strona może zachowywać się biernie w toku postępowania dowodowego. Ciężar dowodu spoczywa na tym , kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne. Strona była informowana o wznowieniu postępowania i miała w nim zapewniony czynny udział, jednakże z prawa tego nie skorzystała. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje również podniesiony w odwołaniu zarzut nieznajomości prawa. W momencie składania wniosku o płatności skarżący wskazał bowiem, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz zobowiązał się do niezwłocznego informowania Agencji o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności jeżeli zmiana dotyczy przeniesienia posiadania.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy wskazał, iż łączna różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną (21,48 ha) a powierzchnią stwierdzoną ( 15,81 ha) wynosi 5,67 ha. Wyliczone procentowe zawyżenie powierzchni deklarowanej do stwierdzonej w przypadku JPO wynosi 35,86 %, Tym samym na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 należało odmówić przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2008. Natomiast w przypadku uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2008 organ wskazał, iż zgodnie z art. 7 ust 2 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego rolnikowi, który spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: chmielu, roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych oraz innych roślin. Ponieważ skarżący nie spełnił warunków do przyznania jednolitej płatności obszarowej, to organ prawidłowo odmówił przyznania uzupełniającej płatności do powierzchni innych upraw.

Ponadto w ocenie organu odwoławczego w sprawie nie znajduje zastosowania art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zgodnie z którym obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w sytuacji, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym, lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Zdaniem organu wyłączną winę za nieprawidłowe zgłoszenie ponosi wnioskodawca, który zgłosił do wniosku działki ewidencyjne nr 85/1, 30/1 oraz 77/4, pomimo faktycznego zaniechania prowadzenia na tych działkach uprawy kwalifikującej się do przyznania jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej. Działki te powinny być wycofane z wniosku o płatności, stosownie do art. 22 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, co nie spowodowałoby negatywnych konsekwencji dla skarżącego. Niewycofanie tych działek z wniosku o płatności na rok 2008, w terminie pozwalającym na dokonanie korekty wniosku, a następnie ustalenie przez organ, iż wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące, a nieznane organowi w dniu wydania przedmiotowej decyzji, prawidłowo skutkowało wznowieniem postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uchyleniem decyzji na podstawie, której przyznano producentowi płatności i odmowie przyznania płatności.

S. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Uzasadniając powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreślił, że nie do końca zapoznano go z możliwością składania wniosków dowodowych i przedstawiania świadków, a oświadczenia nakładające na niego obowiązki były napisane małymi literami. Wskazał, ponadto, że do tej pory cześć rolników z miejscowości B. czy M., których ziemia została wykupiona w tym samym czasie co jego, nadal uprawiają wykupioną ziemię i biorą dopłaty stopniowo pomniejszając o część zasypaną. Podkreślił, że pracownicy działu wywłaszczeń wręcz namawiali na użytkowanie ziemi uprzednio wykupionej. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz stworzenie mu możliwości przedstawienia wyjaśnień i powołanie świadków w tych sprawach.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 868/13 Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Uzupełniając zarzuty podniesione w skardze, pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] podniósł, iż analiza materiału dowodowego sprawy wskazuje na brak przesłanek wznowienia postępowania, określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W przedmiotowej sprawie organy administracyjne wznowiły postępowanie po uzyskaniu nowych ortofotomap wykonanych na podstawie zdjęć lotniczych. Zdjęcia te zostały jednak wykonane po wydaniu decyzji w sprawie. Organ nie miał więc podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem wbrew twierdzeniom organu obu instancji nie wyszły na jaw nowe okoliczności w rozumieniu wskazanego przepisu. Pełnomocnik skarżącego wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych panuje ugruntowany pogląd, iż art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: 1) nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą istnieć w chwili wydawania decyzji ostatecznej i nie są znane organowi z niezależnych od organu przyczyn, 2) nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Wznowienie postępowania na podstawie okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto w ocenie pełnomocnika skarżącego w niniejszej sprawie doszło też do naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Wbrew treści art. 9 k.p.a. nie udzielono skarżącemu niezbędnych informacji, wykorzystano jego nieznajomość prawa i przerzucono na niego skutki tej nieznajomości. Nie pouczono też strony o możliwości zapoznania się z aktami i wydano decyzję z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. Pełnomocnik skarżącego wskazał także, że art. 77 k.p.a. nakład na organ obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organ nie może tego obowiązku przerzucić na stronę. Uwzględnianie przez organ wyłącznie dowodów niekorzystnych dla strony narusza zarówno zasadę prawdy obiektywnej, zasadę legalizmu i zasadę budzenia zaufania obywateli do organów państwa.

Na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego popierał skargę i wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu i oświadczył, że nie zostały one opłacone ani w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w tym postępowaniu jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...], wydaną po wznowieniu w dniu [...] postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...]. Decyzjami tymi odmówiono S. B. przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniających płatności obszarowych za rok 2008. Jako przyczynę odmowy przyznania wnioskowanej płatności wskazano wyłączenie ze złożonego wniosku działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o nr. 85/1, 30/1, 77/4 w obrębie B. gm. R., a w konsekwencji stwierdzenie różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku o przyznanie płatności, a powierzchnią stwierdzoną w toku postępowania, wynoszącą 35,86%.

Podkreślenia wymaga w tym miejscu, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. była kolejną decyzją wydaną w sprawie przyznania S. B. płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2008. Decyzja ta została wydana po ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącego, wskutek stwierdzenia przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] orzekającej o przyznaniu skarżącemu płatności na rok 2008.

Kodeks postępowania administracyjnego opiera dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. na zaistnieniu dwóch generalnych przesłanek pozytywnych – rozstrzygnięciu sprawy decyzją ostateczną i wystąpieniu jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a. i 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a. podstaw prawnych wznowienia oraz na stwierdzeniu braku zaistnienia wymienionych w art. 146 przesłanek negatywnych. Przy czym dla dopuszczalności samego wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania treść art. 146 k.p.a. nie ma znaczenia. Przesłanki negatywne dotyczą tylko dopuszczalności uchylenia decyzji ostatecznej.

Postępowanie toczące się na skutek wznowienia postępowania jest postępowaniem odrębnym i nie stanowi prostej kontynuacji postępowania zakończonego ostateczną decyzją. Decyzja wydana w trybie art. 151 k.p.a. zapada w pierwszej instancji. Od decyzji wydanej po wznowieniu postępowania stronie przysługuje odwołanie wnoszone i rozpoznawane według przepisów normujących zwyczajne postępowanie administracyjne stosownie do art. 127-140 k.p.a. ( patrz wyrok NSA z dnia 10 lutego 2010 r. II GSK 369/09, postanowienie NSA z dnia 2 marca 2011 r. II OSK 303 /11). Co do zasady, za dopuszczalne należy zatem uznać wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji na podstawie art. 151 § 1 k.p.a., tyle że podstawa wznowienia musi odnosić się do tego postępowania.

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. była decyzją ostateczną, kończącą sprawę o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008. Została doręczona skarżącemu, który nie wniósł od niej odwołania.

Jako przyczynę wznowienia postępowania administracyjnego w tej sprawie organ wskazał podstawę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. stwierdził, że wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz nowe dowody istniejące, ale nieznane organowi w dniu wydania przedmiotowej decyzji. Organ powołał się na uzyskane informacje o dacie objęcia pracami górniczymi działek 85/1, 30/1, 77/4, które skarżący zgłosił do wniosku o przyznanie płatności na rok 2008. Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowiło podstawę do przeprowadzenia przez organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). W taki sposób bowiem art. 149 § 2 k.p.a. wyznacza granice postępowania rozpoznawczego wznowionego postępowania. Jego przedmiotem jest ustalenie czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna było dotknięte jedną z wadliwości wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a. a następnie rozstrzygnięcie istoty sprawy administracyjnej.

Uchylenie decyzji ostatecznej z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 uwarunkowane jest łącznym spełnieniem następujących warunków:

1/ ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy;

2/ okoliczności faktyczne lub dowody są nowe;

3./ okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej;

4/ okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Jeżeli którykolwiek z tych warunków nie został spełniony, niemożliwe jest uchylenie decyzji ostatecznej.

W niniejszej sprawie jako nową okoliczność faktyczną istotną dla sprawy istniejącą w dacie wydania decyzji z [...] a nieznaną organowi wskazano objęcie działek ewidencyjnych o nr 85/1, 30/1, 77/4 pracami górniczymi w roku 2006 i 2007, co wynikać ma ze zdjęć lotniczych wykonanych na przełomie kwietnia i maja 2009 r. Nie ulega wątpliwości, że ta okoliczność mogłaby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, a więc byłaby okolicznością istotną. Z uzasadnienia decyzji ani z akt sprawy nie wynika jednak od kiedy organ - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. dysponował przedmiotowymi zdjęciami i czy w związku z tym można uznać, że jest to rzeczywiście nowa dla sprawy okoliczność faktyczna nie znana organowi w dacie wydawania decyzji [...]. Nowe okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był znany organowi. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Inaczej jednak należy już, w ocenie Sądu, traktować przeoczenie i nieuwzględnienie w stanie faktycznym sprawy określonej okoliczności znanej organowi z urzędu, wynikającej z dokumentów ( dowodów), którymi organ dysponował. Takie przeoczenie nie stanowi już podstawy do wznowienia postępowania – nie jest to okoliczność nowa dla organu wydającego decyzję. Nie można bowiem przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu. Jeżeli organ jest w posiadaniu określonych danych, to oznacza, że okoliczności te są organowi znane. Fakt, że np. urzędnik nie dostrzegł tej okoliczności wcześniej i jej nie uwzględnił, nie może uzasadnić wznowienia postępowania (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1999 r. III SA 5019/98 – ONSA 2000, nr 2 poz.62). Dlatego w okolicznościach niniejszej sprawy organ powinien wyjaśnić powyższe wątpliwości i wykazać, dlaczego zdjęcia lotnicze, a właściwie ortofotomapy wykonane w kwietniu 2009 r. nie zostały wykorzystane do kontroli wniosku skarżącego przeprowadzonej ponownie, wskutek stwierdzenia w dniu [...] przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. o przyznaniu skarżącemu płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2008, zakończonej wydaniem decyzji w dniu [...]. Decyzja ta przyznawała S. B. płatności na rok 2008 w pomniejszonej wysokości z uwagi na ujawnienie nowych okoliczności w odniesieniu do działek rolnych o nr ewidencyjnych 34, 43 i 236, na których ustalono występowanie terenów nieuprawnionych do płatności. Z akt sprawy nie wynika aby w toczącym się wówczas postępowaniu organ kontrolował wniosek skarżącego także w odniesieniu do innych działek, choć rozstrzygnięcie dotyczyło całego wniosku o płatność. Istotą wznowionego postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego, a nową decyzję, rozstrzygającą o istocie sprawy wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana (patrz wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2006 r. II OSK 730/05 – LEX nr 209471). Powyżej wskazanych wątpliwości nie można rozstrzygnąć w oparciu o załączone akta administracyjne. Nie wiadomo na jakiej podstawie organ zwrócił się do "A" SA - Oddziału [...] o udzielenie informacji o dacie objęcia poszczególnych działek pracami górniczymi. Okoliczności powyższe muszą zostać wyjaśnione i wykazane w uzasadnieniu orzeczenia. Dopiero gdyby okazało się, że w sprawie w tym zakresie została spełniona przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to organ powinien w sposób j wnikliwy i wyczerpujący ustalić, czy nowa ujawniona okoliczność ma istotnie wpływ na wysokość przyznawanej płatności tj., czy rozpoczęte przez kopalnie prace górnicze objęły całe działki 85/1, 33/1 i 77/4 od razu, czy też następowało to etapowo, jak twierdzi skarżący. W tym, czy skarżący w 2008 r. posiadał i utrzymywał przedmiotowe działki, albo ich część w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Ustalenia w tym zakresie także powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Samo ustalenie, że na działkach ewidencyjnych o nr 85/1, 33/1 i 77/4 rozpoczęto działalność górniczą w roku 2006 i 2007 nie byłoby, w ocenie Sądu, wystarczające do odmowy przyznania płatności.

Należy też podkreślić, że nowymi dowodami istniejącymi w dniu wydania decyzji, a nieznanymi organowi nie są wyjaśnienia "A", gdyż są to pisma z 2012 r., które nie istniały zatem w dacie wydania decyzji z [...].

Z powyższych względów należało uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a., gdyż organ I instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego, czy rzeczywiście wystąpiła w sprawie wskazana przyczyna wznowienia (art. 149 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.)

Dopiero po przejściu z pozytywnym skutkiem tego etapu postępowania (postępowanie w sprawie wznowienia) można będzie rozważać wynikające z tego skutki dla rozstrzygnięcia sprawy (postępowanie wznowieniowe) – patrz wyrok NSA z 10 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 369/09 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W związku z tym odnoszenie się do większości pozostałych zarzutów skargi jest przedwczesne.

Należy jedynie zaznaczyć, że nie doszło zdaniem Sądu do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., gdyż w aktach znajduje się pismo kierowane do skarżącego w trybie tego przepisu. Ponadto, zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 pkt 3 i pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organ administracji publicznej również stronom, na ich żądanie, zapewnia czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Organ administracji publicznej w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich nie ma zatem z urzędu obowiązku informowania stron postępowania o treści aktualnych przepisów prawa i przysługujących im uprawnieniach, jeżeli strona nie wystąpi z takim pytaniem. W aktach sprawy brak jest natomiast dokumentów, które wskazywałyby, iż skarżący po dokonaniu sprzedaży spornych działek rolnych na rzecz kopalni, zwracał się do organu z żądaniem udzielenia informacji w sprawie możliwości dalszego zgłaszania tych działek do płatności.

Z powyższych względów uznając, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 134 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku zgodnie z art. 250 powyższej ustawy oraz § 18 pkt 1 c w zw. z § 2 ust.1- 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

b.a.