Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1637/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Gminy [...] na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Gminy [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2021 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art 144 ustawy z dnia 14 czerwca I960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z

2021 r., poz. 735, zwanej dalej: k.p.a.) w wyniku zażalenia Gminy [...] (Skarżąca) utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] stwierdził, że parcele katastralne pb nr [...], [...], [...] oraz pgr nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], objęte Iwh [...] gm. kat. [...]; parcele katastralne pgr nr [...] i [...] objęte Iwh [...] gm. kat. [...]; parcela katastralna pgr nr [...] objęta Iwh [...] gm. kat. [...]; parcele katastralne pgr nr [...] cz. (część nieleśna odpowiadająca aktualnie całym działkom ew. nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...], [...] o pow. [...], [...] o pow. [...], [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha oraz częściom działek ewidencyjnych nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha obręb [...], jedn. ew. [...]), [...], [...] objęte Iwh [...] gm. kat. [...], stanowiące byłą własność M. W. - nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13).

Postanowieniem z [...] marca 2021 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. na wniosek A. R. z [...] lutego 2021 r., sprostował oczywistą omyłkę w ww. decyzji Wojewody [...] z [...] września 2020 r. w ten sposób, że:

- na stronie [...], w wierszu [...] ([...]) sentencji decyzji,

- na stronie [...], w wierszu [...] ([...]) i [...] ([...]) uzasadnienia decyzji,

- na stronie [...], w wierszu [...] ([...]) uzasadnienia decyzji,

- na stronie [...], w wierszu [...] ([...]) uzasadnienia

decyzji

w miejsce słów "[...] o pow. [...] ha" należy wpisać "[...] o pow. [...] ha".

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Skarżąca wnosząc o jego uchylenie. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. wskazując, że niedopuszczalne jest, aby w sprawie, w której kluczowym kryterium rozstrzygnięcia jest powierzchnia nieruchomości, sprostowanie w zakresie tej powierzchni uznać za omyłkę pisarską.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2021 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] marca 2021 r.

W uzasadnieniu tego postanowienia organ powołał treść art. 113 § 1 k.p.a. i stwierdził, że sprostowanie decyzji w trybie tego przepisu może dotyczyć tylko nieistotnych wadliwości decyzji, polegających na prostowaniu błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek. Wojewoda [...] wydając postanowienie z [...] marca 2021 r. oparł się na opinii z [...] września 2019 r., sporządzonej przez geodetę uprawnionego dr inż. A. W.. Opracowanie to zostało przedłożone przez wnioskodawców (przy piśmie z [...] września 2019 r.), a jego część mapowa stanowi załącznik do sprostowanej decyzji. Z zawartego w tej opinii sumarycznego zestawienia powierzchni obszarów nieleśnych z ich podziałem na działki ewidencyjne posortowane według numerów działek (str. [...] opinii) wynika, że część działki ewidencyjnej nr [...], wchodzącej w skład nieleśnej części pgr [...], zajmowała powierzchnię [...] ha. Zatem pierwotny zapis dotyczący powierzchni części działki ewidencyjnej nr [...], zawarty w decyzji z [...] września 2020 r. był błędny, gdyż stał w sprzeczności z ww. opinią geodezyjną i stanowił niezamierzoną pomyłkę. O tym, że zapis dotyczący powierzchni części pgr [...] był oczywistą omyłką świadczy również charakter tego błędu, który sprowadza się do nieprawidłowego postawienia przecinka ([...] zamiast [...]) i konsekwentnego powielenia tego błędu na kolejnych stronach sprostowanej decyzji. Dokonanie tego rodzaju poprawki decyzji nie miało wpływu na jej merytoryczne rozstrzygnięcie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Skarżąca Gmina [...] zarzuciła naruszenie:

- art. 113 § 1 k.p.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie,

- art. 124 § 1 k.p.a. poprzez nieoznaczenie stron postępowania zażaleniowego.

Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Wojewody [...] i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że decyzja Wojewody [...] dotyczy jedynie części działki nr [...], która w całości ma powierzchnię [...] ha. Zdaniem Skarżącej, nie sposób uznać, że błąd co do powierzchni nieruchomości wskazywanej w decyzji administracyjnej nosi cechy omyłki mogącej podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Wskazywana w decyzji powierzchnia odnosząca się do działki nr [...] nie ma jedynie charakteru informacyjnego, ale stanowi kluczowy element rozstrzygnięcia. Samo bowiem wskazanie numeru działki ewidencyjnej nie jest w tym przypadku wystarczające do ustalenia treści decyzji. Zmiana polegającą na zwiększeniu z [...] ha do [...] ha tej części działki co do której Skarb Państwa przestaje być właścicielem, a w konsekwencji odpowiednie zmniejszenie tej części działki nr [...] wobec której tytuł prawny Skarbu Państwa nie został zakwestionowany, stanowi niewątpliwie poważną ingerencję merytoryczną w treść decyzji. Ponadto powołana przez organ opinia stanowi jedynie jeden z dowodów, w oparciu o które Wojewoda [...] wydał decyzję. Istotnie załącznikiem do decyzji jest mapa - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia zaczerpnięta z ww. opinii geodezyjnej, jednakże mapa ta nie zawiera wskazania powierzchni działek objętych decyzją i na jej podstawie nie jest możliwe ustalenie, jakiej części działki nr [...] decyzja dotyczy. Nie było zatem możliwe stwierdzenie wystąpienia wskazywanej obecnie przez organ wady decyzji zarówno w wyniku analizy treści samej decyzji, jak i jej załączników. Zmiana z [...] ha na [...] ha wymaga dopisania dodatkowego zera na początku liczby, musi więc być wynikiem świadomego działania autora decyzji. Nie może więc nastąpić w trybie sprostowania oczywistej omyłki. Ponadto organ w zaskarżonym postanowieniu, pomimo obowiązku wynikającego z art. 124 § 1 k.p.a., nie wskazał prawidłowo stron postępowania zażaleniowego.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).

Kontrolując wydane w sprawie postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki w treści decyzji z [...] września 2020 r. zgodnie ze wskazanym wyżej kryterium, Sąd stwierdził, że zostały one wydane z naruszeniem art. 113 § 1 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie organ sprostował jako omyłkę zapis w osnowie i uzasadnieniu decyzji z [...] września 2020 r., dotyczący powierzchni działki nr [...] w ten sposób, że w miejsce słów "[...] o pow. [...] ha" wpisał "[...] o pow. [...] ha". Istota sporu polega więc na odpowiedzi na pytanie, czy wskazanie powierzchni ww. działki można było sprostować (zmienić, poprawić) w trybie art. 113 § 1 k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.

W literaturze przedmiotu i orzecznictwie wyrażany jest pogląd, który Sąd w pełni podziela, zgodnie z którym sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji, sprostowaniu nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (vide wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 782/12).

Takiej możliwości rektyfikacji decyzji, tj. usunięcia nieistotnych jej wad, o której mowa w powołanym przepisie, podlegają jedynie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki popełnione w decyzjach, czy też postanowieniach, wydanych przez organ administracji. W rozumieniu tego przepisu, oczywista omyłka pisarska to bowiem widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (wyrok NSA w Krakowie z 10 lutego 1994 r., sygn. akt SA/Kr 723/93, ONSA 1995/2/65).

Inne oczywiste omyłki to zaś omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono treść, która widocznie jest niezgodna z myślą organu, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa itp. (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5208/16). Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego, czy też innego wynikać powinna, bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt

II OSK 2250/18).

W rozpoznawanej sprawie natomiast organ sprostował treść decyzji (jej rozstrzygnięcie i uzasadnienie), w zakresie powierzchni działki nr [...], wskazując, że w opinii z [...] września 2019 r., sporządzonej przez geodetę uprawnionego dr inż. A. W. taką właśnie powierzchnię ustalono, a tylko błędnie wpisano ją w treści decyzji z [...] września 2020 r. podlegającej sprostowaniu.

Z powyższym poglądem organów wydających kontrolowane rozstrzygnięcia nie można się zgodzić. Zaskarżoną decyzją, z uwagi na wpisane w jej sentencji i uzasadnieniu określonej powierzchni działki nr [...], ukształtowane zostało prawo do tej, a nie innej jej wielkości. Ukształtowanie prawa w taki sposób nie może podlegać rektyfikacji, jako wada nieistotna. Powierzchnia działki stanowi bowiem istotny element decyzji z [...] września 2020 r. stwierdzającej, że ta właśnie jej powierzchnia nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13). Jak trafnie podniosła Skarżąca, zmiana polegającą na zwiększeniu z [...] ha do [...] ha tej części działki, co do której Skarb Państwa przestaje być właścicielem, a w konsekwencji odpowiednie zmniejszenie tej części działki nr [...] wobec której tytuł prawny Skarbu Państwa nie został zakwestionowany, stanowi niewątpliwie poważną ingerencję merytoryczną w treść decyzji. Ponadto powołana przez organ opinia stanowi jedynie jeden z dowodów, w oparciu o które Wojewoda [...] wydał decyzję. W trybie sprostowania decyzji nie można natomiast dokonywać odmiennej od dotychczasowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wszak powołana przez organ opinia z [...] września 2019 r. podlegała jego ocenie, jako dowód w sprawie.

Dokonanie i zaakceptowanie takiego sposobu usuwania wady istotnej decyzji pozbawia w istocie stronę możliwości obrony jej praw w administracyjnym toku instancji. Nie można bowiem pominąć faktu, iż właśnie pierwotna wielkość, która została sprostowana, stanowić może adekwatną i prawidłową powierzchnię, co jak podnosi Skarżąca nie znajduje odzwierciedlenia w mapie załączonej do powołanej opinii z [...] września 2019 r.

Pogląd zbieżny z powyższym wyraził też Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym w uzasadnieniu skargi wyroku z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2041/18. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niewłaściwe wskazanie powierzchni nowopowstałych działek (...) stanowi istotną ingerencję w merytoryczną treść rozstrzygnięcia określonego w decyzji (...) i nie podpada pod pojęcie błędu, czy omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a.

Reasumując, usunięcie opisanej powyżej wady może nastąpić wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej, gdyż prowadzi do merytorycznej zmiany już podjętego rozstrzygnięcia. Powierzchnia działki nie może być bowiem traktowana jako "oczywista omyłka", lecz jest to ewentualny błąd merytoryczny, którego nie można było w realiach rozpoznawanej sprawy sprostować postanowieniem wydanym w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Skoro sprostowanie powierzchni działki skutkuje zmianą rozstrzygnięcia co do istoty, to wykracza poza materię uregulowaną w art. 113 § 1 k.p.a. Wydane w sprawie kontrolowane postanowienia naruszają zatem ten przepis w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Za niezasadny należało natomiast uznać zarzut skargi, zgodnie z którym przy podejmowaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia art. 124 § 1 k.p.a. poprzez nieoznaczenie stron postępowania zażaleniowego. Przy podejmowaniu postanowienia na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., krąg adresatów do których jest ono kierowane winien pozostawać tożsamy z tym, jaki ukształtowany został w sprawie zakończonej decyzją podlegającej sprostowaniu. Ocena tego, czy wydając decyzję organ w sposób prawidłowy ustalił strony postępowania, wykracza bowiem poza zakres postępowania sądowego w sprawie objętej skargą na postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki w treści decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja

2020 r., sygn. akt I SA/Wa 116/20). Niezależnie od powyższego, tego rodzaju zarzut, może być efektywnie podniesiony wyłącznie przez podmiot, którego prawa do czynnego udziału w postępowaniu zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 489/17).

Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania (obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie [...] zł i uiszczony należny wpis od skargi w kwocie [...] zł) orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.