Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 434/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 44 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
article: art. 8, art. 11, art. 107 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Sędzia WSA Teresa Liwacz Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 lipca 2010 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz S. W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

W dniu 14.05.2007 r. S. W. wniósł o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) do powierzchni grupy upraw podstawowych do działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha. Następnie w dniu 29.05.2007 r. złożył zmianę do wniosku, wpisując dla deklarowanych działek rolnych A, B, C, D, E oraz F grupę upraw RE UPO rzepak, załączając umowę kontraktacji z [...] Zakładami Tłuszczowymi ADM S.

W dniu 17.09.2007 r. skarżący przedłożył w BP ARiMR w B. deklarację o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych do zatwierdzonej pierwszej jednostki przetwórczej.

W dniu 27.02.2008 r. do organu wpłynęły dokumenty przekazane przez BP

w W., potwierdzające zaprzestanie użytkowania rolniczego przez producenta

w dniu 28.09.2007 r. zadeklarowanych we wniosku działek ewidencyjnych nr [...] i [...] (gmina K., obręb R.): umowa sprzedaży ww. działek zawarta w formie aktu notarialnego, wypis z rejestru gruntów oraz oświadczenie A. S. będącego użytkownikiem spornych działek od dnia 28.09.2007 r.

W związku z powyższym Kierownik BP w B. wezwał wnioskującego do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi skarżący oświadczył, iż sprzedał je dniu 15.05.2007 r., a wydanie działek nastąpiło 28.09.2007 r.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik BP w B. odmówił przyznania wnioskowanych płatności ze względu na stwierdzone w trakcie kontroli "przedeklarowanie" wynoszące 38,44 %.

W odwołaniu producent wskazał, iż sprzedał działki nr [...] i [...] w dniu 15.05.2007r., lecz zaprzestał ich użytkowania po zebraniu zbiorów, tj. w dniu 28.09.2007 r. Podniósł, iż w niniejszej sprawie należy stosować przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

w brzmieniu przed nowelizacją, a jedynym przepisem, który odnosi się do zmiany posiadacza w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji jest art. 21 ww. ustawy, który stanowi odpowiednik art. 74 Rozporządzenia Komisji (WE) m 796/2004. Zdaniem odwołującego, w powyższych przepisach jest mowa o przyznaniu płatności rolnikowi przejmującemu gospodarstwo w całości.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] o odmowie przyznania S. W. płatności bezpośrednich.

Organ wyjaśnił, iż podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności bezpośrednich jest ustawa z dnia 26 stycznia 2007 roku

o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.). Wskazał, iż pojęcie posiadania definiuje w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, jako stan faktyczny, związany z wykonywaniem władztwa nad rzeczą wraz z wolą wykonywania uprawnień dla siebie. Za posiadacza rzeczy uważa się tego, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i tego, kto nią włada jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie rozumiane jako swoistego rodzaju władztwo nad rzeczą może być wyrazem wykonywania prawa,

a także może to być władztwo, które nie jest związane z prawem.

Organ odwoławczy stwierdził, iż wnioskodawca w dniu złożenia wniosku do dnia wydania decyzji w sprawie płatności do gruntów rolnych musi faktycznie dzierżyć dane grunty, to znaczy wykonywać wobec nich wszelkie władztwo tych gruntów oraz fizycznie je posiadać. Skoro wnioskujący utracił fizyczne władztwo nad działkami nr [...]

i [...] w dniu 28.09.2007 r., tj. przed wydaniem decyzji w sprawie płatności bezpośrednich, to należy je wykluczyć z płatności.

Organ podniósł, że producent podpisując wniosek o przyznanie płatności na rok 2007, w części VIII wniosku "Oświadczenia i Zobowiązania" stwierdził, iż znane mu są zasady przyznawania płatności oraz zobowiązał się jednocześnie do niezwłocznego informowania o każdej mogącej nastąpić zmianie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności, gdy dotyczy ona przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Zdaniem organu wnioskujący nie dopełnił powyższego obowiązku.

Dyrektor [...] Oddziału Agencji wskazał na treść art.138 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców, według którego jeżeli różnica między zadeklarowaną powierzchnią we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 30 %, lecz nie więcej niż 50 %, wówczas rolnikowi nie przyznaje się pomocy w danym roku.

Ponadto przytoczył treść art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE)

nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.) w związku z § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniająca oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.), zgodnie z którymi, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną przekracza 20 %, wówczas dla tej grupy upraw nie jest przyznawana żadna pomoc finansowa.

Organ odwoławczy stwierdził, że mając na uwadze przepis art. 7a ust. 1 ww. ustawy należało również odmówić przyznania dodatkowej krajowej płatności do upraw roślin energetycznych do powierzchni uprawy rzepaku, która ma charakter pomocy de minimis w sektorze rolnym lub w sektorze rybołówstwa. Odmowa przyznania wnioskowanych płatności wynikała więc ze stwierdzonego podczas kontroli administracyjnej "przedeklarowania" powierzchni, które wyniosło 38,44 %.

W wyniku wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Bd 630/08 uchylił zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, dalej k.p.a.) decyzja powinna zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne. W rozpatrywanej sprawie - w ocenie Sądu - organy przytoczyły szereg przepisów prawnych, jednakże nie wyjaśniły ich rozumienia w powiązaniu z okolicznościami faktycznymi w taki sposób, aby można było z nich wyprowadzić konkluzję, że rolnik powinien posiadać grunty rolne do momentu wydania decyzji w sprawie płatności. Zdaniem Sądu stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., że przyznanie płatności osobie, która w dacie wydania decyzji nie była posiadaczem gruntów rolnych stanowiło rażące naruszenia prawa, gdyż nie znajdowało oparcia w przytoczonych przez ten organ przepisach. Tym samym doszło do naruszenia art. 107 §1 i §3 k.p.a.

Sąd stwierdził nadto, iż z żadnego z przywołanych w podstawie prawnej decyzji organu I instancji przepisów nie wynika, aby warunkiem przyznania płatności było posiadanie przez rolnika gruntów do momentu wydania decyzji w sprawie płatności. Zgodnie z art. 44 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w brzmieniu obowiązującym w 2007 r., rolnik zgłasza działki odpowiadające kwalifikującemu się hektarowi powiązanemu z uprawnieniem do płatności. Za wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, działki takie powinny pozostawać w dyspozycji rolnika przez okres co najmniej 10 miesięcy, począwszy od daty, która zostanie określona przez dane Państwo Członkowskie, przy czym data ta nie może być wcześniejsza niż dzień 1 września roku kalendarzowego poprzedzającego rok złożenia wniosku dotyczącego uczestnictwa w systemie płatności jednolitych.

Zdaniem Sądu organy administracji w ogóle nie rozważały możliwości zastosowania wyżej wymienionego przepisu w sprawie. Obowiązek odniesienia się organu do możliwości zastosowania tego przepisu wynikał z art. 8 i art. 11 k.p.a.

W myśl tych uregulowań organy obowiązane były prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.), jak również wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.).

W wyniku wniesienia przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 listopada 2009 r. sygn. akt II GSK 221/09 oddalił skargę kasacyjną.

W konsekwencji powyższego postępowania sądowoadministracyjnego, decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy decyzję kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia [...] nr [...] odmawiającą przyznania stronie płatności bezpośrednich.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego zostało bezsprzecznie ustalone, iż S. W. sprzedał deklarowane we wniosku obszarowym działki ewidencyjne nr [...] i [...], których wydanie nastąpiło w dniu 28.09.2007 r. Powyższe potwierdziła sama strona w złożonym w dniu 10.06.2008 r. w Biurze Powiatowym odwołaniu. Ponieważ w dniu wydania decyzji wnioskodawca nie był w posiadaniu działek rolnych nr [...] i [...] położonych w R., organ I instancji wykluczył przedmiotowe działki z płatności. Organ stwierdził, że warunkiem przyznania płatności do gruntów rolnych jest ich posiadanie na dzień wydania decyzji w sprawie.

Organ odwoławczy zauważył, że podmiotem uprawnionym do płatności jest producent rolny będący posiadaczem gospodarstwa rolnego. Wniosek mogą skutecznie złożyć osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki nieposiadające osobowości prawnej - producent rolny, będące posiadaczem gospodarstwa rolnego - gruntów rolnych, stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez rolnika działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, przy czym działka rolna nie może być mniejsza niż 0,1 ha. Rolnik musi ponadto utrzymywać wszystkie grunty rolne zgodnie z normami i legitymować się nadanym numerem identyfikacyjnym w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Organ wskazując na posiadanie jako główny warunek otrzymania płatności stwierdził, że ustawodawca nie wskazał expressis verbis na datę lub czasookres, na podstawie, którego to posiadanie miałoby być weryfikowane przez organ. Przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dają możliwość przyznania płatności tylko ternu producentowi, który był posiadaczem zadeklarowanego gospodarstwa nie tylko w dacie złożenia wniosku, ale przede wszystkim w dacie wydania decyzji. Płatności przysługują jedynie producentowi rolnemu, będącemu aktualnym posiadaczem gruntów, nie mogą być natomiast przyznane osobie, która wprawdzie w danym roku była producentem rolnym jednak jeszcze przed wydaniem przez właściwy organ decyzji rozpoznającej jej wniosek wyzbyła się posiadania na rzecz innego producenta rolnego. Wówczas uprawnienie do uzyskania płatności przechodzi na osobę, która przejęła grunty rolne.

W przedmiotowej sprawie, z chwilą przeniesienia posiadania zaistniał stan faktyczny niezgodny ze stanem zadeklarowanym we wniosku, a w konsekwencji

w dacie wydania decyzji przyznanie wnioskowanych płatności było niedopuszczalne. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż odwołujący miał świadomość obowiązku powiadomienia organu w toku postępowania o zmianach w stosunku do wniosku. Wyraźnie ten obowiązek wynikał z pouczenia zawartego w formularzu wniosku i odnosił się również do zmiany zadeklarowanego obszaru. Dokonanie takiego zawiadomienia doprowadzić by mogło do złożenia odpowiedniej korekty wniosku, a tym samym do uniknięcia sankcji przewidzianych przepisami unijnymi.

Organ wskazał, że podpisując wniosek o przyznanie płatności na rok 2007, w części VIII wniosku "Oświadczenia i Zobowiązania" S. W. oświadczył, iż znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Producent zobowiązał się jednocześnie do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie, która nastąpi od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Producent nie dopełnił powyższego obowiązku, nie wycofał również przedmiotowych działek z płatności.

Organ stwierdził, że zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z 29.10.2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystywania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r. str. 1 ze zm.), jeżeli w wyniku kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż różnica między zadeklarowaną powierzchnią we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 30 % lecz nie więcej niż 50 %, wówczas rolnikowi nie przyznaje się pomocy w danym roku. W niniejszej sprawie taka sytuacja miała miejsce, gdyż różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej wyniosła 38,44 %, co obligowało organ do zastosowania sankcji określonych ww. przepisem.

Z kolei do uzupełniającej płatności obszarowej organ zastosował sankcje wynikające z przepisu z art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) m 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. WE nr L 141 z 30.04.2004 r. ze zm.), w związku

z § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r.

w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniająca oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.), zgodnie

z którym jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną przekracza 20 %, wówczas dla tej grupy upraw nie jest przyznawana żadna pomoc finansowa.

Ponieważ stwierdzona różnica między powierzchnią zadeklarowaną

a stwierdzoną dla Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną do objęcia płatnością do upraw roślin energetycznych wyniosła 38,44 %, płatność dla grupy upraw UPO oraz do upraw roślin energetycznych została odmówiona. Mając na uwadze przepis art. 7a ust. 1 ww. ustawy uzależniający przyznanie dodatkowej krajowej płatności do upraw roślin energetycznych do powierzchni uprawy rzepaku, która ma charakter pomocy de minimis w sektorze rolnym lub w sektorze rybołówstwa od przyznania płatności do upraw roślin energetycznych do powierzchni upraw roślin rzepaku należało również odmówić przyznania dodatkowej krajowej płatności do upraw roślin energetycznych do powierzchni uprawy rzepaku, która ma charakter pomocy de minimis w sektorze rolnym lub w sektorze rybołówstwa. Odmowa przyznania wnioskowanych płatności wynikała więc ze stwierdzonego podczas kontroli administracyjnej przedeklarowania powierzchni, które wyniosło 38,44 %.

Organ zaznaczył, że istota ww. przepisów wskazuje na ich sankcyjny, a zarazem obligatoryjny charakter. W przypadku stwierdzenia przez organ przedeklarowania powierzchni, ciąży na nim obowiązek zastosowania ww. przepisów. Organ nadzoru stoi na stanowisku, zgodnie z którym obowiązek posiadania gruntów na dzień wydania decyzji wynika pośrednio także z brzmienia i celu ww. uregulowań.

Ponadto twierdzenie organu, że rolnik powinien posiadać zgłoszone do płatności grunty w dniu wydania decyzji (wyłączając możliwość przekazania tych gruntów określonymi procedurami) wynika bezpośrednio z przepisu art. 3 ust. 1 ww. ustawy, który stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Przedmiotowa kwestia nie jest inaczej uregulowana. Postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest postępowaniem, do którego zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.). W braku przepisów (wspólnotowych i krajowych) pozwalających określić okres, w którym powinna być spełniona przesłanka posiadania gruntów - pozostaje oparcie się na zasadach ogólnych Kpa - co oznacza, iż powyższa przesłanka powinna być spełniona w momencie wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności. W tym zakresie organ powołał się na wyrok z dnia 08.02.1994 r. sygn. akt SA/Wr 1891/93, w którym NSA stwierdził, że bezdyskusyjny jest obowiązek uwzględnienia przez organ wydający decyzję stanu faktycznego ustalonego w chwili wydania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie natomiast w ustnym uzasadnieniu wyroku o sygn. akt IV SA/Wa 2087/06 uznał, że rażącym naruszeniem prawa jest przyznanie płatności osobie, która w dacie wydania decyzji nie była posiadaczem gruntów rolnych.

Organ zaznaczył, że kompetencja w zakresie ustalenia daty granicznej, do której rolnik winien być w posiadaniu zgłoszonych do płatności gruntów pozostawiona została państwom członkowskim, które w różny sposób mogą regulować szczegółowy tryb przyznawania pomocy.

W przypadku Polski dopiero ustawa z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2008 r. Nr 44, poz. 262 ze zm.) wprowadziła zmiany które określiły, iż płatności bezpośrednie przysługują producentowi rolnemu na będące w dniu 31 maja w jego posiadaniu grunty rolne (art. 7 ustawy). Z uwagi no to, że na gruncie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w brzmieniu obowiązującym dla kampanii 2007, takiego rozwiązania prawnego nie było, w konsekwencji ocena stanu posiadania powinna być weryfikowana na dzień wydania decyzji. W tym zakresie organ wskazał, że z brzmienia ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika wprost konieczność posiadania przez wnioskodawcę działek rolnych zadeklarowanych we wniosku w dniu wydania decyzji. Potwierdzają to sankcje jakie organ ma obowiązek zastosować na wnioskodawcę w przypadku wykrycia niezgodności powierzchni zgłoszonych do płatności a stwierdzonych w ramach postępowania pierwszoinstancyjnego. Przepisy krajowe nie wskazują daty, do której rolnik winien posiadać deklarowane grunty, jednakże ustawodawca krajowy określił na jakie grunty przysługuje płatność.

W przepisie art. 7 ust. 1 ww. ustawy jednoznacznie wskazano, iż płatność bezpośrednia przysługuje rolnikowi na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego. W art. 7 ust. 4, 5, 6 i 7 prawodawca wskazał natomiast komu i na jakich zasadach są przyznawane.

Realizując zalecenia wskazane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Bd 630/08, organ odniósł się do możliwości zastosowana w niniejsze sprawie art. 44 ust. 3 rozporządzenia 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. L 270 z 21.10.2003 ze zm.). Organ wskazał, że zgodnie z ww. przepisem (w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej rozporządzeniem Rady (WE) Nr 146/2008 z dnia 14.02.2008 r.), rolnik zgłasza działki odpowiadające kwalifikującemu się hektarowi powiązanemu z uprawnieniem do płatności. Za wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, działki takie powinny pozostawać w dyspozycji rolnika przez okres co najmniej 10 miesięcy, począwszy od daty, która zostanie określona przez dane Państwo Członkowskie, przy czym data ta nie może być wcześniejsza niż 01 września roku kalendarzowego poprzedzającego rok złożenia wniosku dotyczącego uczestnictwa w systemie płatności jednolitych.

Stosownie natomiast do art. 44 ust. 3 rozporządzenia 1782/2003 z dnia

29 września 2003 r. (w brzmieniu po nowelizacji dokonanej rozporządzeniem Rady (WE) Nr 146/2008 z dnia 14.02.2008 r.) rolnik zgłasza działki odpowiadające kwalifikującemu się hektarowi powiązanemu z uprawnieniem do płatności. Z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych działki takie pozostają w dyspozycji rolnika w dniu określonym przez państwo członkowskie, który nie przypada później niż ustalony przez to państwo członkowskie termin zmiany wniosku o pomoc.

Organ zauważył, że zgodnie z tabelą korelacji stanowiącą załącznik XVIII do rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003), art. 44 ust. 3 i 4 zostały zastąpione przez art. 35 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009.

Zgodnie z tym przepisem rolnik zgłasza działki, które odpowiadają kwalifikującym się hektarom powiązanym z każdym uprawnieniem do płatności. Z wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych działki te pozostają w posiadaniu rolnika w dniu określonym przez państwo członkowskie, który nie przypada później niż ustalona przez to państwo członkowskie data zmiany wniosku o pomoc. Cytowane powyżej przepisy zamieszczone zostały w Tytule III System płatności jednolitych (SPS) rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 oraz Tytule III System płatności jednolitej (SPS) rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009.

Organ podkreślił, że system płatności jednolitej (SPS) nie został w Polsce wdrożony, a zastąpiony został systemem jednolitej płatności obszarowej (SAPS). Stosownie do art. 122 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 (opowiadający art. 143b rozporządzenia Rady WE 1782/2003) nowe państwa członkowskie, które podjęły decyzję o zastąpieniu płatności bezpośrednich (...) systemem jednolitej płatności obszarowej, przyznają rolnikom pomoc zgodnie z przepisami niniejszego artykułu.

W związku z powyższym organ wskazał, że art. 44 ust. 3 rozporządzenia 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. nie znajduje w sprawie zastosowania.

Powołując się na art. 6 Kpa Dyrektor wskazał, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, w związku z czym, niezależnie od oceny przepisów prawa przez stronę, nie ma możliwości odstąpienia od stosowania obowiązujących przepisów prawa materialnego, jakim jest ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) czy to na korzyść czy niekorzyść strony postępowania. Organ II instancji zauważył, że S. W. nie skorzystał z przysługującego mu zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, prawa do żądania udzielania mu przez organ administracji publicznej niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

W konsekwencji powyższych ustaleń, organ odwoławczy doszedł do przekonania, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego w B. z dnia [...] nr [...] o odmowie przyznania płatności bezpośrednich, została wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami.

Na decyzję organu II instancji S. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji i przyznanie mu wnioskowanych płatności. Wskazał, że organ pomimo wydania korzystnych dla niego wyroków nadal odmawia mu - przywołując tą samą podstawę prawną - przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2007 r.

Skarżący zarzucił organowi, że ten dokonuje interpretacji przepisów na niekorzyść rolników, gdyż zamiast przyznawać dopłaty faktycznemu użytkownikowi, to próbuje uzależnić pomoc od daty wydania decyzji w sprawie.

Producent kwestionuje stanowisko organu, zgodnie z którym rolnik winien być w posiadaniu gruntów zarówno w dniu składania wniosku, jak i w dniu wydania decyzji w sprawie płatności.

W ocenie skarżącego, zaprezentowana przez organ wykładania przepisu

art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w brzmieniu obowiązującym na kampanię 2008 jest błędna i sprzeczna z rozporządzeniem nr 1782/2003. Jak wskazał dalej, gdyby przyjąć stanowisko organu, to rolnicy byliby karani za przekazanie przed wydaniem decyzji gruntów i ponosiliby karę za korzystanie ze swego konstytucyjnego prawa własności.

Skarżący powołując się na brzmienie art. 44 ust. 3 rozporządzenia nr 1782/2003 - którego w jego ocenie organy nie zastosowały - podniósł, że spełnił warunek w nim zawarty, polegający na wykorzystywaniu w celu rolniczym działek przez okres 10 miesięcy, liczony od dnia 01 września roku poprzedzającego rok złożenia wniosku. Zakwestionował uzasadnienie organu wyjaśniające brak stosowania w sprawie ww. przepisu. Skarżący nie zgodził się z uzasadnieniem organu, iż Polska nie wdrożyła systemu SPS tylko system SAPS. W ocenie strony uprawnienia do płatności są takie same w obu tych systemach, a świadczy o tym zmiana w polskiej ustawie dokonana w 2008 r. (dot. warunku posiadania gruntów na dzień 31 maja).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje :

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego

z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności decyzji z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) (zwana dalej p.p.s.a.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa :

• materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

• dające podstawę do wznowienia postępowania;

• przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja narusza prawo poprzez błędną interpretację prawa materialnego, co oznacza, że naruszony został przepis art. 145 § 1 lit. a cyt. ustawy.

Jak wynika z akt przedmiotowa sprawa była rozpoznawana przez tut. Sąd, który wyrokiem z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Bd 630/08 uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, iż zgodnie z art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071), dalej k.p.a. decyzja powinna zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne. W rozpatrywanej sprawie - w ocenie Sądu pierwszej instancji - organy przytoczyły szereg przepisów prawnych, jednakże nie wyjaśniły ich rozumienia w powiązaniu z okolicznościami faktycznymi w taki sposób, aby można było z nich wyprowadzić konkluzję, że rolnik powinien posiadać grunty rolne do momentu wydania decyzji w sprawie płatności.

Zdaniem Sądu stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., że przyznanie płatności osobie, która w dacie wydania decyzji nie była posiadaczem gruntów rolnych stanowiło rażące naruszenia prawa, gdyż nie znajdowało oparcia w przytoczonych przez ten organ przepisach. Tym samym doszło do naruszenia art. 107 §1 i §3 k.p.a. Sąd stwierdził nadto, iż z żadnego z przywołanych w podstawie prawnej decyzji organu I instancji przepisów nie wynika, aby warunkiem przyznania płatności było posiadanie przez rolnika gruntów do momentu wydania decyzji w sprawie płatności.

Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 44 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w brzmieniu obowiązującym w 2007 r., rolnik zgłasza działki odpowiadające kwalifikującemu się hektarowi powiązanemu z uprawnieniem do płatności. Za wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, działki takie powinny pozostawać w dyspozycji rolnika przez okres co najmniej 10 miesięcy, począwszy od daty, która zostanie określona przez dane Państwo Członkowskie, przy czym data ta nie może być wcześniejsza niż dzień 1 września roku kalendarzowego poprzedzającego rok złożenia wniosku dotyczącego uczestnictwa w systemie płatności jednolitych. Zdaniem Sądu organy administracji w ogóle nie rozważały możliwości zastosowania wyżej wymienionego przepisu w sprawie. Obowiązek odniesienia się organu do możliwości zastosowania tego przepisu wynikał z art. 8 i art. 11 k.p.a. W myśl tych uregulowań organy obowiązane były prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.), jak również wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.).

Z takim rozstrzygnięciem Sądu nie zgodził się organ i korzystając z przysługującego prawa złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego utrzymując swoją dotychczasową argumentację co do konieczności posiadania przez ubiegającego się o dopłaty przedmiotowych gruntów także w dniu wydania decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 listopada 2009 r. sygn. akt

II GSK 221/09 oddalił skargę kasacyjną organu stwierdzając, iż nie doszło do naruszenia prawa materialnego przez Sąd I instancji, w sytuacji, gdy organ nie dokonał wykładni przepisów prawa, będących podstawą prawną rozstrzygnięcia.

W wyniku czego zdaniem NSA organ nie uzasadnił swego twierdzenia o konieczności posiadania gruntów zarówno w dacie składania wniosku jak i w dniu wydania decyzji.

Istota sporu sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie czy organy zasadnie odmówiły rolnikowi (pomimo utrzymania przez NSA wyroku tut. Sądu uchylającego poprzednią odmowną decyzję ) - dopłat do upraw za rok 2007 argumentując, że w dniu wydania decyzji przedmiotowe działki nie były w posiadaniu wnioskodawcy.

Organ swoje stanowisko wywodzi z zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego.

Strona nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, w skardze do Sądu wniosła o uchylenie decyzji zarzucając, iż organ ponownie odmawia wypłat pomimo, że jako wnioskodawca spełnił warunek posiadania przedmiotowych gruntów od 1 września roku 2006, (poprzedzającego wniosek) i posiadał je do dnia 28 września 2007 albowiem w tym dniu , po zbiorach wydał grunty nowemu właścicielowi.

Zdaniem strony spełnił warunek wynikający z przywoływanego przez Sądy art. 44 ust. 3 rozporządzenia 1782/200 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej

i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników - gdyż posiadał grunty przez 10 miesięcy licząc od dnia 1 września 2006r.

Ponadto zdaniem rolnika argumentacja organu, iż Polska nie wprowadziła systemu SPS a SAPS jest niezasadna, gdyż oba systemy mają te same zasady co potwierdza fakt, że wprowadzona zmiana uzależnia dopłaty od warunku posiadania gruntów na dzień 31 maja roku dopłat.

Jak wynika z akt sprawy organ ponownie rozpoznając sprawę stwierdził, że wskazywany przez sądy przepis art. 44 ust. 3 rozporządzenia nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. nie ma zastosowania w sprawie gdyż nie wdrożono w Polsce systemu SPS tylko system SAPS a ponadto przepis ten został zastąpiony przez art. 35 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009.

Z taką argumentacją organu nie można się zgodzić. Ustawodawca zarówno krajowy jak i unijny decydując się na wsparcie udzielane rolnikom miał na celu wspieranie produkcji w sektorze rolnictwa. Dlatego jak się zdaje, uzasadnione było,

w przypadku upraw, podporządkowanie się cyklom produkcyjnym i wspieranie tych użytkowników, którzy faktycznie na przedmiotowych gruntach gospodarowali ponosząc koszty upraw jak i sprzedając je , tak jak to uczynił wnioskodawca , po zakończeniu cyklu produkcyjnego w kampanii 2007 i z dniem 28 września 2007 r. przekazując grunty nowemu właścicielowi. Nowy właściciel , który już na kolejną kampanię 2008 winien przeprowadzić prace a za tym posiadać grunty nie wcześniej niż w dniu 1 września roku2007 jak również w dniu 31 maja roku dopłat.

Powyższa argumentacja jest zgodna z nowelizacją ustawy dokonanej w roku 2008, gdzie wprowadzono wymóg w postaci obowiązku posiadania gruntów na dzień 31 maja roku dopłat. W konsekwencji określono, iż wymóg posiadania gruntów winien rozpoczynać się nie wcześniej niż 1 września roku poprzedzającego złożenie wniosku, z obowiązkiem posiadania tych gruntów na dzień 31 maja roku, w którym producent występował o dopłaty.

Należy podkreślić, że we wszystkich regulacjach prawnych sektorze rolnictwa intencją Ustawodawcy było wspieranie tych producentów, którzy faktycznie w okresie, za który domagali się opłat - gospodarowali na tym gruncie. Skarżący spełnił ten warunek bowiem przedmiotowe działki posiadał na dzień 31 maja 2007 a przekazanie gruntów w postaci działek [...] i [...] nastąpiło po zbiorach - 28 września 2007r. Nowy właściciel mógł zatem przejąć płatności za rok następny. W przeciwnym razie dopłat nie otrzymał by wnioskodawca ani nowy właściciel bo obaj nie spełnili by wyżej wskazanych warunków.

Dlatego mając na uwadze fakt, że wyrok tut. Sądu z dnia 22 grudnia 2008r r. został utrzymany przez NSA , a co za tym idzie wyrok ten jest wiążący dla sądu oraz organu ( art. 153 cyt. ustawy p.p.s.a ) należy stwierdzić, że organ winien zastosować się do dokonanej przez Sąd oceny prawnej jak i do wskazań co dalszego postępowania.

W opinii składu orzekającego w sprawie zaskarżona decyzja jest wadliwa gdyż żaden z przepisów powołanych w decyzji nie uzależnia przyznanie dopłat od posiadania gruntów w dniu wydania decyzji. Dlatego przywołana argumentacja organu, co do konieczności oparcia się na zasadach ogólnych kpa nie może się ostać.

Sąd zauważa, że przywołany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2007r. sygn. akt IV S.A./Wa 2087/06 , na który powołuje się organ nie może stanowić odniesienia gdyż brak jest możliwości skonfrontowania tezy ustnej ze stanem faktycznym tamtej sprawy poprzez brak pisemnego uzasadnienia ww. wyroku.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a rozstrzygnął jak w pkt 1 wyroku. O wykonalności orzekł na podstawie art. 152 , o kosztach na podstawie art. 200 cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).