Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 233/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8 ust 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 278
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant Sekretarz sądowy Anna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2018 r. sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżący A.Z. złożył skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] grudnia 2017 r. o uchyleniu decyzji nr [...] z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i decyzji nr [...] o zmianie decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2016 oraz w sprawie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2015 r.

Z akt wynika następujący stan sprawy.

Decyzją z [...] marca 2016 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik BP ARiMR) przyznał A.Z. pomoc finansową z tytułu płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2015 r.

Następnie w dniu [...] czerwca 2016 r. organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 61 § 4 Kpa w zw. z art. 3 i 41a ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r., poz. 278) wszczął postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z [...].03.2016 r. Po przeprowadzonym postępowaniu decyzją z [...].06.2016 r. organ pierwszej instancji zmienił wskazaną wyżej decyzję w ten sposób, że przyznał płatność w wysokości 23.416,03 zł wynikającą z pomniejszenia płatności o 749,23 zł.

W dniu 28 lipca 2016 r. Komenda Powiatowa Policji przekazała Kierownikowi BP ARiMR materiały (protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania w charakterze świadka A.Z. z [...].03.2016r., kopia protokołu przesłuchania A.K. z [...].05.2016 r., kopia protokołu przesłuchania M.M. z [...].04.2016 r., kopia protokołu przesłuchania A.K. z [...].04.2016 r., kopia protokołu przesłuchania D.K. z [...].04.2016 r., kopia protokołu przesłuchania D.N. z [...].04.2016 r., kopie faktur VAT dotyczących zakupów/sprzedaży w ramach działalności [...] A.K. oraz kopia umowy ubezpieczenia A.K.), wskazujące na możliwość nienależnie przyznanych płatności A.Z..

W związku z powyższym, Kierownik BP ARiMR poddał wniosek Skarżącego o przyznanie płatności na 2015 r. kontroli administracyjnej zgodnie z art. 28 i 29 Rozporządzenia nr 809/2014 w następstwie, której decyzją z [...].06.2016 r. zmienił decyzję z [...].06.2016 r. w ten sposób, że odmówił przyznania płatności JPO, a ze względu na przedeklarowanie powierzchni na poziomie 56,87 % nałożył karę Administracyjną w wysokości 13.062,02 zł, odmówił przyznania płatności LN, a ze względu na przedeklarowanie powierzchni na poziomie 100 % nałożył kare administracyjną w wysokości 11.855,06 zł, przyznał natomiast płatności PZZ, RDST oraz PWB w wysokościach pomniejszonych ze względu na zastosowane współczynniki korygujące.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor OR ARiMR), w wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z [...] września 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

W toku postępowania organ włączył do akt sprawy dokumenty zgromadzone i przesłane 28 lipca 2016 r. przez Komendę Powiatową Policji.

A.Z., składając zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa na Komendzie Powiatowej Policji w dniu [...] marca 2016 r. zeznał, że zgodnie z ustnymi ustaleniami dokonanymi z D.K., jego syn A. miał uprawiać działkę nr [...], tj. posiać, zebrać plony, a po odliczeniu wszystkich kosztów, podzielić się z nim zyskiem. Według obliczeń skarżącego, po odliczeniu kosztów K. jest mu winien około 55 tyś zł. Skarżący dodał, że dowodem na to, że len był uprawiany na spornej działce są pozostałości jego uprawy, widoczne gołym okiem.

A.K. przesłuchiwany na Policji w charakterze świadka w dniu [...] kwietnia 2016 r. i [...] maja 2016 r. zeznał, że to on uprawiał pole znajdujące się na działce nr [...], które dzierżawione było przez A.Z.. Zgodnie z umową ustną, on miał uprawiać pole i wszystkie koszty ponoszone z uprawy jak i zyski brać na siebie, zaś Z. miał otrzymać pieniądze za dopłaty do tej ziemi. A.K. zeznał, że posiada, a następnie przedłożył do akt sprawy, faktury na zakup nasion lnu, nawozów, oprysków, paliwa, jak i sprzedaż zebranych plonów. Zaznaczył jednak, że wszystkie sąsiadujące działki traktował i uprawiał jak jedną wspólną, bez rozdzielania ich na poszczególne z osobna. K. posiadał również ubezpieczenie na te uprawy, które jednak nie obejmowało suszy, a która dotknęła uprawiane w 2015 r. grunty. Podkreślił, że A.Z. w ogóle nic nie robił przy tej uprawie i nie poniósł w związku z tym żadnych kosztów.

Również D.K. składając wyjaśnienia w charakterze świadka na Policji w dniu [...] kwietnia 2016 r. zeznał, że działkę nr [...] A.Z. przekazał do uprawy dla A.K.. Z. miał złożyć wniosek za dopłaty a K. uprawiać ten grunt i jego zarobek ze sprzedaży miał być jego dochodem. Nie było żadnej umowy pisemnej. Były to ustalenia ustne.

Z kolei M.M. i D.N. na Policji, odpowiednio w dniu [...] kwietnia 2016 r. i [...] kwietnia 2016 r. zeznali, że w 2015 roku na działkach w [...] (M.M. wskazał nr działki [...]) wykonywali prace pod zasiew, jak i samego siewu, na zlecenie K..

W piśmie z [...] listopada 2016 r. złożonym do BP ARiMR A.Z. wyjaśnił, że wraz z synem w połowie marca 2015 r. dokonał oprysku chwastobójczego na działce nr [...] oraz zlecił wykonanie siewu, zbioru, oczyszczenia, a następnie sprzedaży lnu D.K.. Dołączył: kopię umowy dzierżawy na działki nr [...] z [...].02.2015 r., kopię aktu notarialnego (Repertorium A Numer [...]) - oświadczenie o poddaniu się egzekucji, kopię pisma OT ANR z prośbą o wybór sposobu zabezpieczenia płatności wylicytowanego czynszu dzierżawnego, kopię umowy ustanowienia kaucji z [...].02.2015r., kopię faktury nr [...], kopię faktury nr [...] na zakup środków chwastobójczych oraz oświadczenia K.Z. i A.C. o wykonaniu oprysku chwastobójczego na działce nr [...].

W dniach [...] stycznia, [...] marca, [...] kwietnia oraz [...] maja 2017 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna, w której brali udział A.Z., K.Z., A.K., D.K., D.N., M.M., A.C., R.K. i F.W.. [...] stycznia 2017 r. A.Z. zeznał, że na wydzierżawionej od ANR działce [...], namówiony przez D.K., zdecydował się na posianie lnu. W połowie marca 2015 r., wraz z synem K., dokonał oprysku na chwasty, z kolei siew, zbiór, oczyszczenie, dosuszenie i sprzedaż lnu zlecił D.K., który wcześniej wykonywał dla niego inne prace. Zlecenia dokonał w formie ustnej. Nikogo przy tym nie było. Wykonanie poszczególnych prac rolnych odbywało się wraz z wykonaniem takich samych prac na działkach sąsiadujących należących do D.K.. Z., jak sam zeznał, nie brał bezpośredniego udziału w pracach, choć bardzo często bywał na spornej działce. Dodał, że D.K. wyliczył, że jego praca będzie kosztowała ok 25 tysięcy. Dochód ze sprzedaży lnu, po odliczeniu kosztów, otrzymać miał Z.. Ostatecznie, zamiast pieniędzy Z. dostał ciągnik. Gdy na wezwanie K., odmówił oddania traktora, K. wezwał policję. Z kolei A.K. w trakcie rozprawy administracyjnej, która odbyła się [...] stycznia 2017 r. zeznał, że w lutym 2015 r. w siedzibie OT ANR zawarł ustną umowę z A.Z. na uprawę działki nr [...]. Przy rozmowie był obecny D.K., mógł być także K.Z.. Zgodnie z umową, A.K. miał uprawiać działkę, a Z. zapłacić czynsz dzierżawny i złożyć wniosek na dopłaty rolnicze. I tak, on osobiście oraz przy pomocy pracowników ojca (M.M., D.N.), od początku kwietnia do końca sierpnia, wykonywał na działce ewidencyjnej [...] prace związane z uprawą lnu (opryski, talerzowanie, orka, siew, nawożenie, zbiór). A.K. zeznał również, że wszelkie decyzje dotyczące uprawy lnu na spornej działce podejmował i wykonywał samodzielnie, bez konsultacji z A.Z.. Ponosił też wszelkie koszty związane z uprawą. Odnoście zaś ciągnika zeznał, że jego ojciec D.K. wypożyczył A.Z. ciągnik rolniczy na okres około 2 miesięcy, a po upływie tego terminu ten nie chciał go dobrowolnie oddać. Dlatego ojciec wezwał Policję. Dodał, że nie był bezpośrednim świadkiem interwencji policji.

Powyższe okoliczności A.K. potwierdził także podczas rozprawy w dniu [...] maja 2017 r. dodatkowo zeznając, że celem zawarcia ustnej umowy z Z. była uprawa lnu przez świadka lnu wraz z wszystkimi kosztami i korzyściami takiej uprawy. Nadto, on jako właściciel uprawy zawarł także umowę ubezpieczenia. Z. natomiast miał zapłacić czynsz dzierżawny i podatek oraz wziąć dopłaty za ten areał. Z. stał się więc dzierżawcą "na papierze" Jak podkreślił świadek, jest to praktyka, która zdarza się w środowisku rolniczym.

K.Z. (syn skarżącego) składając wyjaśnienia w dniu [...] stycznia 2017 r. zeznał, że był obecny przy przetargu zorganizowanym przez OT ANR, jako obserwator i, jego zdaniem, nie było wtedy żadnych uzgodnień pomiędzy jego ojcem a A.K. i D.K.. Potwierdził, że w połowie marca 2015 r. wraz z ojcem wykonali oprysk odchwaszczający przy użyciu własnych środków i sprzętu. Zeznał, że działka [...] została wydzierżawiona w celu uprawy łubinu, jednak, ze względu na wyższy zysk ze sprzedaży, ojciec zdecydował się na uprawę lnu. Ze względu jednak na brak nasion i odpowiedniego sprzętu resztę prac polowych zlecił D.K., dodając, że bezpośredni nadzór nad zleconymi K. pracami sprawował ojciec. On bowiem mówił K., kiedy te prace ma wykonać. Podkreślił, że wraz z ojcem doglądali działki. Rozliczenie zaś miało nastąpić po zbiorze i po sprzedaży lnu. D.K. miał sprzedać len w imieniu A.Z. i wziąć część pieniędzy za wykonaną usługę. Dla K. 25 tys. za usługę, a dla taty 55 zł za len. W ramach tych pieniędzy za len mieli zakupić ciągnik od D.K. i dopłacić resztę za ten ciągnik.

A.C. w dniu [...] stycznia 2017r. zeznał, że zna lokalizację działki ewidencyjnej [...]. W marcu 2015 r. widział jak na powyższej działce prace polowe wykonywali Z. z synem, a od kwietnia do sierpnia 2015r. K.. Dodał, że Z. na wskazanej działce widział tylko raz - podczas wykonywania oprysku.

Z kolei M.M. zeznał, że na wskazanej działce to on, na zlecenie A.K., wiosną wykonywał uprawę bezorkową, talerzowanie oraz odwoził len przy zbiorach. Wszelkie prace wykonywane były przy użyciu sprzętu K.. Jego zdaniem, przed wykonywaniem przez niego prac polowych na działce [...] nie były wykonywane żadne prace polowe, gdyż na działce nie było śladów oprysków, widoczne były jedynie ścieżki technologiczne z lat wcześniejszych. Podkreślił, że podczas wykonywania przez siebie prac polowych na działce ewidencyjnej [...] nie widział Z..

W trakcie rozprawy administracyjnej w dniu [...] marca 2017 r. D.N. zeznał, że w chwili, kiedy wykonywał siew na jednej dużej działce, nie miał wiedzy na temat jej podziału i nie jest w stanie określić konkretnej lokalizacji działki [...]. Prace wykonywał pod koniec marca/początku kwietnia 2015 r., na polecenie pracodawcy – D.K.. W tym czasie nie widział A.Z..

Na wniosek skarżącego, w dniu [...] marca i [...] kwietnia 2017 r. przesłuchano także D.K. - funkcjonariusza z Komendy Powiatowej Policji oraz F.W. - funkcjonariusza Służby Ochrony Kolei, którzy w 2016 r. wezwani zostali na interwencję na posesję A.Z.. Według D.K., Z. twierdził, że w rozliczeniu miałyby być plony, które zostały zebrane z pola w okolicy [...] oraz plony z innych pól, natomiast D.K. twierdził, że nie uprawiał żadnego pola przy [...]. Świadek nie pamiętał, aby A.K. również przeczył faktowi uprawianiu tego pola oraz czego dokładnie dotyczyły wszystkie rozmowy podczas interwencji. W wyniku interwencji ciągnik został wydany K., a Z. został pouczony o możliwości zgłoszenia sprawy z powództwa cywilnego. Z kolei F.W. zeznał, że jego zadanie ograniczało się jedynie do zabezpieczenia funkcjonariusza Policji w trakcie pełnionych przez niego czynności służbowych. Według niego, na miejscu były cztery osoby. Wysunięto jedynie żądanie oddania ciągnika, jednak nie był w stanie podać żadnych konkretów.

D.K. w trakcie rozprawy administracyjnej, która odbyła się [...] kwietnia 2017 r. zeznał, że on osobiście nie wykonywał żadnych prac na działce [...], dzierżawionej przez A.Z., natomiast takie wykonywał jego syn – A.. Zawarł on bowiem ustną umowę użyczenia z A.Z.. Było to zaraz po przetargu w [...] na parkingu przed Agencją Nieruchomości. Syn miał tę działkę uprawiać, czerpać korzyści i ponosić ryzyko a A.Z. miał wziąć dopłatę z tej działki. Świadek zeznał także, że bywał na rzeczonej działce, natomiast nigdy nie widział na niej A.Z.. Dodał, że już wcześniej pomagał Z. przy wykonywaniu równych prac na jego polach np. pomagał mu dokończyć żniwa. Odnośnie interwencji funkcjonariusza policji, która miała miejsce na posesji A.Z., świadek zeznał, iż wezwał policję z powodu braku możliwości odzyskania swojego ciągnika. Maszyna została bezpłatnie użyczona A.Z. w celu wykonania jesiennych prac, a następnie miał go albo odkupić, albo oddać. Niczego takiego nie zrobił, dlatego też ciągnik został mu odebrany.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] Kierownik BP ARiMR ponownie uchylił decyzję nr [...] z [...] marca 2016 r. i decyzję nr [...] z [...].06.2016 i odmówił przyznania płatności JPO, a ze względu na przedeklarowanie powierzchni na poziomie 56,87 %, nałożył karę Administracyjną w wysokości 13.062,02 zł, odmówił przyznania płatności LN, a ze względu na przedeklarowanie powierzchni na poziomie 100 %, nałożył kare administracyjną w wysokości 11.855,06 zł, przyznał natomiast płatności PZZ, RDST oraz PWB w wysokościach pomniejszonych ze względu na zastosowane współczynniki korygujące.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że Skarżący nie był posiadaczem – w rozumieniu art. 8 ust. 1, pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. nr 2017 r., poz. 278 ze zm.), zwaną dalej Ustawą, gruntów rolnych zgłoszonych do płatności na rok 2015 r. zlokalizowanych na działce ewidencyjnej nr [...], ponieważ grunty te były w posiadaniu A.K.. To producent rolny musi wykazać, że faktycznie posiadał w dniu [...] maja danego roku grunty rolne deklarowane do płatności.

W ocenie organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dowodzi, że w dniu [...] lutego 2015 r. A.Z. wydzierżawił z zasobów Agencji Nieruchomości Rolnych działkę nr [...] o powierzchni 28,78 ha położoną na terenie miasta [...]. Za wyjątkiem jednak jednego oprysku odchwaszczającego dokonanego wczesną wiosną 2015 r., wszystkich prac polowych na spornej działce takie jak siew, zbiór, oczyszczenie, dosuszenie, jak również sprzedaż plonów dokonał A.K.. On też poniósł wszelkie koszty związane z uprawą tj. opryski, nasiona, paliwo, amortyzacja maszyn, koszty pracy oraz koszty ubezpieczenia upraw. Co więcej, prace związane z uprawą i sprzedażą lnu A.K. dokonywał w swoim imieniu i na swoją rzecz. Jak podkreślił organ, w jego gestii pozostawał element władczy nad spornych gruntem, on bowiem decydował o wszystkich sprawach związanych z gruntem. Jak zaznaczył organ, zarówno fakt wykonania prac, jak i poniesienia ww. kosztów potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie, w tym także sam Skarżący, składając zeznania w dniu [...] marca 2016 r. na Komendzie Powiatowej Policji podczas zawiadomienia o przestępstwie. W ocenie organu, nie bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że dokonując uprawy lnu na działce [...] A.K. traktował sporną działkę jako jeden kompleks, bez rozdzielenia uprawy na wskazaną powyżej działkę a pozostałe przylegające do niej działki tj. [...], które zgłaszał do płatności.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem A.Z. złożył odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść wydanej decyzji polegający na uznaniu, iż A.Z. utracił posiadanie działki nr [...] na skutek poddzierżawienia tej działki A.K., podczas gdy A.Z. nigdy nie przekazywał A.K., ani żadnej innej osobie ww. działki a jedynie zlecił D.K. zasiewy oraz zbiory uprawy lnu na działce, której był dzierżawcą, którą sam przygotował pod zasiewy i którą miał w swoim posiadaniu przez cały okres wzrostu lnu, w szczególności na dzień 31.05.2015 r., nieustannie doglądając i sprawdzając stan uprawy.

W ocenie skarżącego, o utracie posiadania nie świadczy ani brak ustalenia dokładnej daty wykonania zleconych prac rolnych, ani fakt, iż to A.K. poniósł koszty paliwa, pracy, nasion, oprysków itp. na działce [...]. Jest to bowiem powszechna praktyka wśród rolników wykonujących zlecenia na rzecz innych rolników. Wbrew twierdzeniom organu, skarżący, jak wskazuje materiał dowodowy, nadal dysponował spornym gruntem. Sam bowiem zdecydował, co na nim będzie uprawiane, zlecił wykonanie prac rolnych, wielokrotnie przebywając na działce i doglądając upraw. Pomagał też przy gaszeniu kombajnu, który zapalił się podczas zbiorów.

Dyrektor OR ARiMR decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko Kierownika BP ARiMR, iż w sprawie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania, z powodu pojawienia się nowych, istotnych dla sprawy okoliczności. W ślad za organem pierwszej instancji stwierdził, że kluczowy w sprawie jest element faktycznego posiadania działki nr [...] na dzień [...] maja 2015 r.

Wyjaśnił przy tym, aby być posiadaczem działek gruntu rolnego, w rozumieniu wynikającym z art. 8 ust. 1, pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, należy swobodnie dokonywać odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierać plony oraz utrzymywać grunty zgodnie z normami przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Podkreślił, że chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi bowiem polegać jedynie na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie plonów samodzielnie bądź przy udziale innych osób.

W ocenie organu, w świetle dokumentacji zgromadzonej w sprawie, przede wszystkim zeznań strony i przesłuchanych świadków, nie sposób uznać by A.Z. posiadał czynnik władczy w zakresie rozporządzania gruntem zlokalizowanym w granicach działki nr [...], jak i swobodę i decyzyjność w zakresie jego uprawiania. Czynnik taki bowiem pozostawał po stronie A.K., którego ojciec - jak wynika z złożonych w toku prowadzonego postępowania zeznań - najpierw namówił A.Z. do zmiany decyzji w zakresie wyboru rodzaju upraw na ww. działce (len zamiast łubinu), a następnie już sam przeprowadził na przedmiotowych gruntach szereg zabiegów agrotechnicznych (przygotowanie gruntu do zasiewu, siew oraz zbiór, a w międzyczasie niezbędne opryski etc.), by na koniec dokonać - co zasługuje na szczególna uwagę - sprzedaży zebranego lnu. On też ponosił wszystkie koszty związane z uprawą ww. gruntu i jej ubezpieczenia. Powyższe, jak ustalono, A.K. czynił na swoją rzecz, ryzyko i rachunek. Jak zaznaczył przy tym organ, brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających kwestię zlecania przez Skarżącego w roku 2015 siewu, uprawy oraz zbioru lnu na ww. działce A.K.. Skarżący nie uprawdopodobnił również podejmowania działań organizacyjnych oraz osobistego zaangażowania w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej na ww. działce.

Na powyższą decyzję A.Z. wniósł skargę zarzucając jej:

a) obrazę przepisów postępowania - art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 dalej "K.p.a.") poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i uznanie, iż A.Z. utracił posiadanie działki nr [...] położonej w [...], na skutek poddzierżawienia tej działki A.K. podczas gdy A.Z. nigdy nie przekazywał A.K., ani żadnej innej osobie ww. działki a jedynie zlecił D.K. zasiewy oraz zbiory upraw lnu na której był dzierżawcą, którą sam przygotował pod zasiewy i którą miał w swoim posiadaniu przez cały okres wzrostu lnu, w szczególności na dzień [...].05.2015 r. nieustannie doglądając i sprawdzając stan uprawy, a fakt pozostawienia A.K. możliwości wyboru terminu dokonania zasiewu i zbioru stanowił jedynie ułatwienie dla wykonującego zlecenie a nie oznaczał utraty władztwa nad działką przez A.Z.,

b) obrazę przepisów prawa materialnego - art. 336 kodeksu cywilnego poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, iż wykonujący zlecenie na obszarze danej nieruchomości, bez wyraźnego oddania mu tej nieruchomości w posiadanie zależne, może, w czasie wykonywania prac zleconych na tej nieruchomości, stać się jej posiadaczem, podczas gdy posiadanie zależne musi wynikać wprost z określonej czynności prawnej, która w realiach niniejszej sprawy nie miała miejsca, a tym samym A.K. nie stał się posiadaczem przedmiotowej działki.

Wobec podniesionych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Odpowiadając na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora OR ARiMR z [...] marca 2018 r. nr [...] wydana w trybie wznowienia postępowania.

W myśl art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Z powyższego wynika, że przesłanka istotnych okoliczności lub dowodów jest spełniona wtedy, gdy: 1) ujawnią się w sprawie nowe okoliczności lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, 2) okoliczności te lub dowody będą miały charakter nowych w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego, 3) okoliczności lub dowody muszą być istotne dla sprawy, czyli takie które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, więc wywołują konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części. Należy przy tym podkreślić, że wszystkie te trzy elementy muszą zostać spełnione łącznie.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że organ prawidłowo wznowił postępowanie, z uwagi na fakt wystąpienia podstawy do jego wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Wyżej wskazane trzy warunki wystąpienia omawianej przesłanki wznowieniowej w niniejszej sprawie wystąpiły. Okoliczność podana przez organ jako przesłanka wznowieniowa była okolicznością nową dla organu. Dopiero bowiem w lipcu 2016 r. organ uzyskał z Komendy Powiatowej Policji dokumenty wskazujące na to, że A.Z. był nieuprawniony do ubiegania się o płatności na 2015 rok.

Kluczowe znaczenie ma zatem treść art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 5 luty 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 278 ze zm.) - zwanej dalej Ustawą. Zgodnie z tym przepisem jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności.

Z powyższej regulacji wynika więc jednoznacznie, iż pomoc jest udzielana do gruntów rolnych będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności.

Skarżący prawo do dopłat wywiódł z faktu posiadania, gdyż grunty rolne nr [...] o powierzchni 28,78 ha położone na terenie miasta [...], w dniu [...] lutego 2015 r. wydzierżawił z zasobów Agencji Nieruchomości Rolnych. Z kolei organy uznały, że w odniesieniu do zadeklarowanych gruntów Skarżący nie wykazał faktu posiadania poprzez działania organizacyjne czy osobiste zaangażowanie w ich użytkowanie i wykorzystywanie rolnicze. Istota sporu w badanej sprawie koncentruje się zatem wokół oceny przesłanek posiadania spornych gruntów.

Zauważyć w tym miejscu należy, że na temat posiadania gruntów rolnych w rozumieniu przepisów o płatnościach istnieje już ugruntowana linia orzecznicza. Wynika z niej, że wolą ustawodawcy jest finansowe wspieranie rolników, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne. Ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w cywilnoprawnym znaczeniu, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne. Pojęcie posiadania nie jest odrębnie zdefiniowane w przepisach o płatnościach, należy więc odwoływać się do regulacji tej instytucji w podstawowym akcie prawnym, jakim jest Kodeks cywilny (art. 336-352). Kodeks rozróżnia różne pojęcia posiadania (samoistne, niesamoistne, w dobrej lub złej wierze). Stosowanie cywilistycznego pojęcia posiadania musi uwzględniać istotę regulacji prawnych w dziedzinie płatności rolnych, których podstawowym celem jest wspieranie podmiotów prowadzących rzeczywiście działalność rolniczą, a nie wspieranie posiadaczy gruntów rolnych, niezależnie od tego, czy grunty te wykorzystują rolniczo. Dla uzyskania wskazanych płatności nie wystarczy zatem być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Innymi słowy, posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niedostateczne i nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe, zaś pojęcie posiadanie na gruncie rozporządzenia w sprawie płatności należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. W tym stanie pojęcie posiadania gruntów rolnych należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Oznacza to, że można mieć tytuł prawny do gruntu rolnego, ale nie mieć uprawnienia do płatności oraz że można posiadać grunty rolne bez tytułu prawnego, a nawet w złej wierze i z tego tytułu mieć prawo do uzyskania płatności. Dodatkowo należy wskazać, że rolnik wnioskujący o płatność nie jest zobowiązany do bezpośredniej pracy na gruntach, tzn. nie musi stosownych czynności agrotechnicznych wykonywać osobiście. W zależności od możliwości władanie gruntem może polegać także na zlecaniu osobom trzecim dokonania stosownych zabiegów, jednak istotne jest to by rolnik posiadał decyzyjność jak, co, gdzie i kiedy dany grunt zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe. Co więcej, tego rodzaju prace nie mogą mieć charakteru jedynie sporadycznego, muszą trwać przez cały rok kalendarzowy. Istotą przedmiotowych płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakie nasiona wysiać, jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych, podejmuje także decyzje o terminie zbioru plonów, itp. Linia orzecznicza, w której wyrażano takie stanowisko jest obszerna, tylko tytułem przykładu można wskazać wyroki NSA z 17 stycznia 2008 r., II GSK 227/07; z 7 marca 2012 r., II GSK 87/11; z 16 maja 2012 r., II GSK 537/11; z 13 czerwca 2012 r., II GSK 734/11; z 18 lipca 2012 r., II GSK 932/11).

Skład orzekający w rozstrzyganej sprawie w pełni podziela przytoczone poglądy orzecznictwa.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt badanej sprawy należy uznać, iż zasadne było stwierdzenie organu, że A.Z. nie spełnił podstawowych przesłanek przyznania wnioskowanych płatności w postaci posiadania w sensie faktycznym (chociaż pod względem formalnym miał zawartą umowę dzierżawy) gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku oraz prowadzenia na nich działalności rolniczej przez cały rok 2015.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że grunty rolne nr [...] o powierzchni 28,78 ha, położone na terenie miasta [...], wydzierżawione zostały przez Skarżącego z zasobów Agencji Nieruchomości Rolnych, a następnie oddane w użytkowanie A.K.. Sam skarżący, składając w dniu [...] marca 2016 r. na Komendzie Powiatowej Policji w formie ustnej zawiadomienie o przestępstwie, zeznał do protokołu, że sporną działkę faktycznie użytkował A.K. ("Nasze ustalenia polegały na tym, że on uprawi i posieje moją ziemię, zbierze plony i po odliczeniu wszystkich kosztów odda mi pozostałą kwotę. D. ze swoim synem i pracownikami w roku 2015 posiali len i go zebrali (...)", "(...) na mojej działce widoczne pozostałości jego uprawy, która jest w całości, tzn. gołym okiem widać, że na jego działce i mojej są ślady uprawy w całości, nie ma między, oddzielenia (...)").

Powyższe potwierdzili w zeznaniach składanych na Policji, jak również przed organem w trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniach [...] stycznia, [...] marca, [...] kwietnia oraz [...] maja 2017 r. świadkowie: A.K., D.K., a także wskazani przez A.Z. w zawiadomieniu o przestępstwie z dnia [...].03.2016 r. – M.M. i D.N.. Zeznania ww. świadków są spójne i zgodne. We wszystkich powtarza się fakt, że sporna działka faktycznie uprawiana była przez A.K.. A. i D.K. wręcz zeznali, że na podstawie ustnych ustaleń ze Skarżącym, to A.K. miał uprawiać działkę, której dzierżawcą był Z., i wszystkie koszty jak i zyski brać na siebie, zaś Skarżący miał otrzymać pieniądze za dopłaty do tej ziemi. M.M. zaś zeznał, że na działce nr [...], na zlecenie K., wykonywał w roku 2015 uprawę bezorkową, a ich pracownik siał len. Był też przy zbiorach w sierpniu - jako traktorzysta odwoził len. Dodał, że prace odbywały się maszynami A.K.. Z kolei D.N. - pracownik w gospodarstwie rolnym D.K., zeznał, że w [...] siał len. Było to traktowane jako jedna duża działka ok. 150 ha, a wszystkie prace wykonywał na zlecenie D.K..

Nadto, jak wynika z zeznań A.K. oraz przedłożonych przez niego faktur, on też ponosił wszystkie koszty związane z uprawą lnu na spornej działce tj. opryski, zakup nasion, paliwa, amortyzacja maszyn, koszty pracy, jak i koszty ubezpieczenia upraw. On dokonał również sprzedaży zebranego lnu, na potwierdzenie czego przedłożył faktury sprzedaży. Według jego zeznań, ww. działania podejmował w swoim imieniu i na swoją rzecz. Jak podkreślił, samodzielnie decydował także o wszystkich pracach polowych wykonanych na ww. działce tj. jakie prace przeprowadzić i kiedy. Posiadał też niezbędny sprzęt, który służył ich wykonaniu.

Nie bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że dokonując uprawy lnu na działce [...] A.K. traktował sporną działkę jako jeden kompleks, bez rozdzielenia uprawy na wskazaną powyżej działkę a pozostałe przylegające do niej działki tj. [...], które A.K. zgłaszał do płatności.

Wbrew zarzutom skarżącego, na zmianę stanowiska organu wpłynąć nie mogą jego wyjaśnienia złożone w piśmie z [...] listopada 2016 r., powtórzone podczas rozprawy administracyjnej w dniu [...] stycznia 2017 r., a następnie potwierdzone przez jego syna – K., że to A.Z. dokonał pierwszych prac na działce nr [...] (opryski), zaś wszystkie pozostałe prace polowe przeprowadził A.K., jednakże na ustne zlecenie Skarżącego, co w konsekwencji nie może być utożsamiane z utratą władztwa nad przedmiotowym gruntem. Skarżący dodał przy tym, że mimo, że sam nie brał bezpośredniego udziału w pracach, to jednak bardzo często bywał na spornej działce, doglądając wykonanych prac i upraw. Bardzo często, prawie codziennie, spotykał się też z K., co, w jego ocenie, wypełnia znamiona sprawowania nadzoru przez Skarżącego nad działką.

O ile zgodzić się należy ze Skarżącym, że prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać na własnoręcznym wykonywaniu wszystkich prac polowych, to zauważyć jednak należy, że poza gołosłownym twierdzeniem o zleceniu usług K., Skarżący tego w żaden sposób nie udowodnił, czy nawet nie uprawdopodobnił. Nie przedłożył bowiem umowy zlecenia czy dokumentów potwierdzających jakiekolwiek ustalenia pomiędzy rolnikami dotyczące rodzaju i zakresu zleconych prac czy terminu ich wykonania. Nie wyjaśnił również, dlaczego umowa zlecenia nie została sporządzona w formie pisemnej. Wspomnieć w tym miejscu należy, że także forma rzekomego rozliczenia po zakończonym sezonie nie ma żadnego odzwierciedlenia na piśmie. Jak bowiem zeznał Skarżący, pieniądze ze zbiorów zatrzymał K., a w zamian za to miał przekazać Skarżącemu na własność ciągnik rolniczy. Jednakże i na tę okoliczność żadna umowa nie została sporządzona, zaś ów ciągnik stał się później przedmiotem interwencji ze strony Policji i zaczątkiem sporu pomiędzy Z. a K., kontynuacją czego było wznowienie postępowania w sprawie płatności na 2015 rok.

Co więcej, ww. twierdzenia Skarżącego o zlecaniu usług na spornej działce pozostają w sprzeczności z zeznaniami pozostałych świadków: A.K., D.K., D.N. oraz M.M., a przede wszystkim z zeznaniami złożonymi przez samego Skarżącego w dniu [...] marca 2016 r., kiedy to złożył na Policji zawiadomienie o przestępstwie. W ocenie Sądu, to niewątpliwie pierwsze zeznanie charakteryzuje się najwyższym stopniem wiarygodności. Dodatkowo, ww. zeznanie złożone zostało przez Skarżącego dobrowolnie i wyłącznie z własnej inicjatywy, a jednocześnie przy świadomości o konsekwencjach wynikających z art. 233 § 1 Kodeksu karnego tj. ewentualnej odpowiedzialności karnej z tytułu braku realizacji obowiązku zeznawania prawdy i nie zatajania jej. Trudno zatem ujmować mu wiarygodności.

W odniesieniu zaś do twierdzeń Skarżącego o samodzielnym wykonaniu oprysku na spornym gruncie, Sąd pragnie zaznaczyć, co zresztą zeznał sam Skarżący, że była to czynność jednorazowa. Powyższe nie może być zatem uznane za wystarczające do przyjęcia trwałego użytkowania gruntu dające podstawę do przyznania płatności. Jak bowiem wskazano wyżej, tego rodzaju działania muszą mieć charakter systematyczny, a nie jedynie epizodyczny, czy jak w rozpoznawanej sprawie - jednorazowy. Nadto, przedłożone w dniu [...] listopada 2016 r. faktury na zakup środków chwastobójczych wykorzystanych przez Skarżącego do ww. oprysków pochodzą z roku poprzedniego, tj. 2014, zaś Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że zostały wykorzystane właśnie w marcu 2015 r.

W ocenie Sądu, organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych oraz ich oceny słusznie wywodząc na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że faktycznym posiadaczem działki nr [...], podejmującym samodzielne decyzje w zakresie rzeczywiście prowadzonej działalności rolniczej w tym przypadku uprawy lnu mające charakter kompleksowy, zadeklarowanej przez Skarżącego do płatności na 2015 r. nie był on, lecz A.K..

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, brak jest podstaw do przyjęcia, iż ww. ocena narusza art. 80 K.p.a. Z treści tego przepisu wynika, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznacza on organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, logiki, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne. W przypadku dowodów przeciwstawnych organy mogą jednym z nich dać wiarę, a innym takiej wiarygodności odmówić. Kierować się muszą jednak zasadą racji dostatecznej, wyrażającej się w postulacie, aby za udowodnione uznawać tylko te fakty, które zostały uzasadnione według określonych, rozsądnych dyrektyw poznawczych. Skuteczne zarzucenie naruszenia przez organy zasady swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu wymaga wykazania braku logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie organu wykracza poza reguły logiki albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Nie jest natomiast wystarczające subiektywne przekonanie strony o innej niż przyjęta przez organ doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie.

W tym miejscu zwrócić uwagę również należy na szczególną, w stosunku do przepisów K.p.a., regulację dotyczącą prowadzenia postępowania dowodowego i rozłożenia ciężaru dowodu w sprawach o przyznanie płatności. Zgodnie z art. 3 ust. 1 Ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kpa, chyba że przepisy Ustawy stanowią inaczej. W art. 3 ust. 2 Ustawy wskazano, iż w wymienionych sprawach organ administracji publicznej:

1. stoi na straży praworządności;

2. jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3. udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4. zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kpa nie stosuje się.

Natomiast w art. 3 ust. 3 Ustawy wskazano, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W świetle powyższego, obowiązek organów (oprócz udzielania stronom pouczeń i zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu, i to tylko na ich żądanie) ograniczony został jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania, co w konsekwencji oznacza, iż to nie organy powinny w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnić, czy podmiot wnioskujący o przyznanie płatności samodzielnie prowadzi działalność rolniczą, efektywnie i rzeczywiście korzysta z gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności, czy użytkuje rolniczo wskazane przez siebie działki w imieniu własnym, na swoje ryzyko i rachunek, czy ma zatem pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o rodzaju działalności rolniczej, lecz sama strona wnioskująca o przedmiotową dotację musi wykazać, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do uzyskania konkretnej płatności. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa bowiem na stronie.

W ocenie Sądu, organ podatkowy w pełny i wystarczający sposób wykazał brak w sensie faktycznym władztwa Skarżącego do spornej działki a tym samym faktycznego prowadzenia na niej działalności rolniczej, przejawiającego się zarówno w zakresie działań dotyczących podejmowania decyzji co do zastosowania określonego rodzaju nasion, użycia konkretnych maszyn i urządzeń rolniczych, terminu wykonywania prac agrotechnicznych, terminu i sposobu zbioru plonów, wybrania ich nabywcy oraz ustalenia za nie ceny sprzedaży co odzwierciedlenie znalazło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tymczasem Skarżący, negując powyższe ustalenia, skutecznie ich nie podważył. Nie przedłożył żadnych materialnych i wiarygodnych dowodów świadczących o tym, że to jednak on prowadził na spornej działce działalność rolniczą, zlecając jedynie wykonanie niektórych zabiegów agrotechnicznych osobie trzeciej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302) skargę oddalił.