Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1109/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie sędzia NSA Anna Łukaszewska – Macioch (spr.) sędzia del. WSA Marzenna Linska – Wawrzon Protokolant Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 127/09 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z rażącym naruszeniem prawa oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 maja 2009r. sygn. akt II SA/Wa 127/09 oddalił skargę J. W. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że D. Ś. O. W. decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), wypowiedział st. chor. szt. J.W. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego w związku z przeformowaniem Wojskowej Komendy Uzupełnień P. T. i odmowy wyrażenia pisemnej zgody na wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe. Ten sam organ rozkazem personalnym z dnia [...] września 2003 r. nr [...] zwolnił J. W. z zawodowej służby wojskowej z dniem 27 lutego 2004 r., po upływie skróconego okresu wypowiedzenia.

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2007 r. J. W. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji D. Ś. O. W. z dnia [...] marca 2003r. nr [...]. o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Uzasadniając wniosek podał, że wręczenie decyzji wypowiadającej stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej było przedwczesne, bowiem rozformowanie macierzystej jednostki wojskowej nastąpiło w dniu 31 października 2003 r., a ponadto wyraził zgodę na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe.

Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...], na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 157 § 1 i 2 K.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności zakwestionowanej decyzji. W wyniku rozpatrzenia odwołania J. W. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], na podstawie art. 157 § 1 w zw. z art. 156 § 2 K.p.a. stwierdził, że decyzja Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w sprawie wypowiedzenia st. chor. szt. J. W. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że skarżącemu zaproponowano objęcie niższego stanowiska służbowego, tj. chorążego w Wydziale Poboru i Uzupełnień, na co wymieniony wyraził zgodę. Dokonanie wypowiedzenia na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r., w sposób rażący naruszało prawo. Jednak, jak wynika z orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Łodzi z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...], a następnie orzeczenia z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], wobec skarżącego, ze względu na stan jego zdrowia, orzeczono trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej przyznając mu III grupę inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia oraz w związku ze służbą wojskową. Oznacza to, że brak jest możliwości przywrócenia skarżącego do zawodowej służby wojskowej, co w konsekwencji oznacza, iż mimo wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa nie można stwierdzić jej nieważności ze względu na zaistniałe skutki prawne.

W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił tendencyjność i stronniczość, bowiem w chwili zwalniania go z zawodowej służby wojskowej był zdolny do zawodowej służby wojskowej z kategorią zdrowia "A" i w tej sytuacji wydane wobec niego orzeczenie komisji lekarskiej nie powinno być brane pod uwagę.

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]. W jej uzasadnieniu podał, że w art. 156 § 2 K.p.a. nie wprowadzono kryteriów pozwalających na odróżnienie nieodwracalnych skutków prawnych decyzji od innych przez nią powodowanych. Ponadto wprowadzenie takiego przepisu wskazuje, że decyzja dotknięta nieważnością nie jest aktem pozornym i bezskutecznym, lecz pozostając w obrocie prawnym może wywołać skutki prawne i niektóre z nich zachować, chociażby były dotknięte ułomnościami.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.W. wniósł o uchylenie zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji zarzucając naruszenie art. 156 § 2 K.p.a. przez błędną wykładnię oraz jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że doszło do powstania "nieodwracalnych skutków prawnych". Powołując się na stanowisko judykatury skarżący podał, że zagadnienie nieodwracalności skutków prawnych należy rozpatrywać wyłącznie w sferze obowiązującego prawa, a nie w sferze faktycznej. Nawet gdyby zgodzić się z organem co do wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych, to zostały one wywołane inną decyzją, aniżeli decyzja o wypowiedzeniu. Ponadto orzeczenie lekarskie o jego niezdolności do służby wojskowej zostało wydane błędnie, ponieważ na dzień jego wydania był żołnierzem rezerwy, a komisja, przed którą stawał, orzeka wobec poborowych i żołnierzy niezawodowych. Stąd też należy przyjąć, że nadal jest on zdolny do zawodowej służby wojskowej. Ponadto niezdolność do zawodowej służby wojskowej należy oceniać od dnia uprawomocnienia się orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. i skutkiem stwierdzenia rażącego naruszenia prawa powinna być zmiana trybu zwolnienia oraz wypłata świadczeń za okres wadliwego zwolnienia.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, w związku z czym oddalił skargę. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w myśl art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który stanowił materialnoprawną podstawę decyzji D. Ś. O. W. z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez organ wojskowy może nastąpić, jeżeli żołnierz zawodowy nie wyrazi pisemnej zgody na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe. Bezspornym zaś jest, że skarżący wyraził pisemną zgodę na wyznaczenie go na niższe stanowisko służbowe i w tej sytuacji decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Stosownie do art. 156 § 2 K.p.a., nie stwierdza się jednak nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne.

Nie budzi również wątpliwości w sprawie fakt, że na mocy orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] skarżący został uznany za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej (kat. "N") i trwale niezdolnego do służby w czasie pokoju, w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (kat. "E"). Podobne w swej treści orzeczenie nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. wydała Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł., w którym uznała skarżącego za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej z kategorią "N".

Zgodnie zaś z art. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), żołnierzem zawodowym może być osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, której wierność dla Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi wątpliwości, posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zatem osoba niezdolna do służby wojskowej, nie może jej pełnić i stwierdzenie nieważności tej decyzji spowodowałby sytuację, w której J. W. uznany za trwale niezdolnego do służby wojskowej, stałby się żołnierzem zawodowym, zdolnym do służby wbrew orzeczeniu o trwałej niezdolności do służby wojskowej.

Sąd powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2007 r. sygn. akt I OSK 1428/06, w którym podkreślił, że pojęcie nieodwracalnych skutków prawnych powinno być oceniane w kontekście możliwości działania, jakie organ administracji posiada na podstawie przepisów obowiązujących w momencie rozpatrywania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Możliwości te uzależnione są nie tylko od przepisów prawa materialnego, ale również od stanu faktycznego istniejącego w chwili rozpoznawania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Ponieważ zgodnie z art. 7 Konstytucji R. P. organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, nie można przyjąć, że mają one możliwość odwrócenia zaistniałych skutków prawnych, jeżeli eliminacja decyzji z obrotu prawnego stwarzałaby sytuację sprzeczną z obowiązującymi przepisami z uwagi na okoliczności faktyczne istniejące w chwili badania przesłanek nieważności. Chodzi o prawną możliwość powrotu do stanu sprzed wydania decyzji, którą pewne zdarzenia faktyczne mogą uniemożliwić. Powyższy pogląd nie stoi zatem w sprzeczności z wypracowanym w doktrynie stanowiskiem, iż dla stwierdzenia nieważności decyzji nie mają znaczenia faktyczne możliwości odwrócenia następstw przez nią spowodowanych.

Jak słusznie wskazał Minister Obrony Narodowej, zdarzeniem powodującym nieodwracalność skutków prawnych decyzji jest utrata przez podmiot, któremu prawo przysługiwało, zdolności do zachowania tego prawa. Nie ma tu znaczenia fakt, iż utrata zdrowia przez skarżącego nie miała związku z wykonaniem decyzji. Istotne jest natomiast, że z uwagi na okoliczność faktyczną, jaką była utrata zdrowia stwierdzona orzeczeniem wojskowej komisji lekarskiej, nie istnieje w chwili obecnej prawna możliwość wyeliminowania z obrotu decyzji, mimo stwierdzonego przy jej wydawaniu rażącego naruszenia prawa.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.W., reprezentowany przez pełnomocnika wniósł skargę kasacyjną zarzucając:

1. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) – powoływanej dalej jako "ustawa pragmatyczna" w zw. z art. 156 K.p.a. przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że spełniono przesłanki wypowiedzenia, więc organ mógł zwolnić skarżącego ze służby i nie ma podstaw do uznania, iż doszło do rażącego naruszenia prawa, w konsekwencji czego odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu, podczas gdy uzasadnione było wydanie rozstrzygnięcia o stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzeniu, bowiem w toku zwalniania skarżącego ze służby doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego i procesowego;

b) art. 156 § 2 K.p.a. przez błędną jego wykładnię oraz nieuzasadnione zastosowanie w sprawie polegające na uznaniu, że w niniejszej sprawie doszło do powstania "nieodwracalnych skutków prawnych", przez co niemożliwe jest przywrócenie stanu poprzedniego i stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu, podczas gdy było to uzasadnione, bowiem stan istniejący na dzień złożenia wypowiedzenia może być przywrócony i skarżący mógłby stawić się ponownie do służby;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 P.p.s.a., przez niedostrzeżenie nieprawidłowości w działaniu organu administracyjnego II instancji, który będąc do tego zobowiązanym nie naprawił przeoczenia organu administracyjnego I instancji polegającego na niezastosowaniu w sprawie art. 158 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ zobowiązany był do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji, tymczasem organ odmówił jedynie stwierdzenia nieważności, mimo iż przyznał że doszło do rażącego naruszenia prawa.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia oraz rozpoznanie skargi i orzeczenie co do istoty sprawy przez stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a także o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych.

Jednocześnie, mając na uwadze treść art. 153 P.p.s.a. wniesiono o dokonanie oceny prawnej przedmiotowej sprawy i zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania, które wiązać będą organ, w szczególności stwierdzenie, że konieczne jest usunięcie z obrotu prawnego - jako rażąco naruszającej prawo - decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wskazał, że jest oczywistym, iż w toku zwalniania skarżącego ze służby doszło do rażącego naruszenia prawa. Sporna pozostaje jedynie kwestia, czy decyzja o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej spowodowała nieodwracalne skutki prawne. Zdaniem pełnomocnika, zagadnienie "nieodwracalności skutków prawnych" należy rozpatrywać wyłącznie w sferze prawa, nie zaś w sferze faktów. Skutki prawne wskazane w art. 156 § 2 K.p.a. oznaczają, iż nie chodzi o stan faktyczny spowodowany istnieniem lub wykonaniem wadliwej decyzji, ani też o to, czy istnieje faktyczna możliwość odwrócenia następstw spowodowanych przez taką decyzję, a w szczególności przywrócenia stanu poprzedniego.

Obszernie cytując wypowiedzi doktryny oraz orzecznictwa sądowego autor skargi kasacyjnej wskazał na powszechnie przyjętą regułę, że skutki prawne decyzji administracyjnej dotkniętej wadą nieważności mają cechę nieodwracalnych, jeżeli do odwrócenia skutków prawnych decyzji niezbędne są działania, których organ administracyjny z braku podstawy prawnej nie może podjąć, ani nie może wydać aktu administracyjnego indywidualnego, ani nie może wszcząć postępowania administracyjnego. Jeżeli skutki prawne decyzji mogą być zniesione w drodze postępowania administracyjnego, oznacza to, że nie mają one charakteru nieodwracalnego. Należy poza tym odróżnić skutki prawne, które wywołała decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, od dotyczących tego samego przedmiotu skutków prawnych wywołanych późniejszymi decyzjami lub innymi zdarzeniami prawnymi.

W ocenie pełnomocnika, w świetle przedstawionych poglądów skutki prawne wywołane przez decyzję o wypowiedzeniu stosunku służbowego J. W. nie są nieodwracalne, albowiem:

- organom przysługują środki pozwalające na przywrócenie stanu prawnego z chwili wydania decyzji o wypowiedzeniu (dopiero wtedy należałoby podjąć działania mające na celu zwolnienie skarżącego w sposób prawidłowy);

- brak możliwości pełnienia służby przez skarżącego wynikający z orzeczenia lekarskiego w przedmiocie zdolności do służby nie ma charakteru ostatecznego i niezmiennego, albowiem decyzja ta nie orzeka o trwałej niezdolności do służby;

- niemożność pełnienia służby nie jest skutkiem prawnym decyzji o wypowiedzeniu ale wynika z orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej;

- bez znaczenia jest okoliczność, czy w praktyce skarżący mógłby ponownie pełnić służbę, bo jest to okoliczność dotycząca stanu faktycznego, a nie stanu prawnego.

Poza tym, zdaniem pełnomocnika, nie można zakładać, iż J. W. jest niezdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej, gdyż orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej, na które powołują się organy, zostało wydane na podstawie m. in. art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 2004 r. Nr 241 poz. 2416 ze zm.), natomiast po stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzeniu, jako żołnierz zawodowy co do zdolności do zawodowej służby wojskowej powinien być on przebadany w oparciu o rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.).

Skutkiem stwierdzenia rażącego naruszenia prawa w toku zwalniania ze służby w 2003 r. powinna być zmiana trybu zwolnienia oraz wypłata świadczeń za okres od wadliwego zwolnienia (wskutek wypowiedzenia rażąco naruszającego prawo) do dnia zwolnienia które powinno nastąpić (tj. dnia uprawomocnienia się orzeczenia stwierdzającego niezdolność). Konsekwencją tego byłoby również zwiększenie okresu stanowiącego podstawę wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych.

Ponadto, nawet jeśli uznać za słuszną tezę, iż nie można w niniejszej sprawie stwierdzić nieważności z uwagi na wystąpienie nieodwracalnych skutków, to zgodnie z art. 158 § 1 K.p.a. organ administracyjny zobowiązany był do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. To zaś oznacza, że decyzja MON jest wadliwa, a w konsekwencji nieprawidłowy jest zaskarżony wyrok sądu administracyjnego. Granice postępowania sądowoadministracyjnego wytyczone są tym, co było przedmiotem decyzji organu pierwszej instancji, w związku z którą wniesiona została skarga do sądu administracyjnego. Nie ma więc znaczenia że przedmiotowa okoliczność nie była podnoszona na wcześniejszym etapie postępowania. Sąd zobowiązany był wziąć ją pod uwagę, a w konsekwencji uchylić wydane w sprawie decyzje organów administracyjnych I i II instancji. Strona nie powinna ponosić ujemnych konsekwencji wynikających z zaniedbań organu administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności, wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozważył zasadność wniesionego środka zaskarżenia w świetle postawionych w nim zarzutów. Oceniana w tym zakresie skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W skardze kasacyjnej powołano obie podstawy kasacyjne określone w art. 174 P.p.s.a., tj. zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, a także naruszenia przepisów postępowania, co zobowiązuje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania w pierwszej kolejności zarzutów procesowych. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania prawidłowości subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.

W skardze kasacyjnej strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji braku wskazania w zaskarżonej do Sądu decyzji przyczyn niestwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2003 r., mimo przyznania w jej uzasadnieniu, że doszło do rażącego naruszenia prawa.

Zarzut powyższy jest nieuzasadniony. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przeprowadził w pełnym zakresie sądową kontrolę legalności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], którą stwierdzono, że decyzja z dnia [...] marca 2003 r. o wypowiedzeniu J. W. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wyroku Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., odniósł się do całokształtu sprawy wszczętej wnioskiem J. W. o stwierdzenie nieważności decyzji D. Ś. O. W. z dnia [...] marca 2003 r., w tym także szczegółowo wyjaśniając, z jakich powodów uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie przez orzekające w sprawie organy, że decyzja z dnia [...] marca 2003 r. nie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności w oparciu o przesłankę rażącego naruszenia prawa, mimo iż nie ulega wątpliwości, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W bezpośrednim związku z tą kwestią pozostają zarzuty odnoszące się do prawa materialnego.

Wymieniony w petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 3 ustawy pragmatycznej z 30 czerwca 1970 r. w związku z art. 156 K.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, nie został w jej uzasadnieniu szerzej rozwinięty i umotywowany. Pozbawia to Naczelny Sąd Administracyjny możliwości oceny zasadności tego zarzutu.

Zasadnicza część wywodu uzasadnienia skargi kasacyjnej została natomiast poświęcona polemice z argumentacją zaprezentowaną w zaskarżonym wyroku w kwestii nieodwracalnych skutków prawnych, jakie uniemożliwiły stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 2003 r. o wypowiedzeniu J. W. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, co odnosi się do zarzutu naruszenia art. 156 § 2 K.p.a.

Zagadnienie nieodwracalnych skutków prawnych w odniesieniu do sytuacji analogicznej, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, było przedmiotem rozważań i oceny prawnej zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2007 r. sygn. akt I OSK 1428/06 (niepublik.). Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela stanowisko przyjęte w powołanym wyroku jak również argumentację przytoczoną na jego uzasadnienie. Zgodzić się przede wszystkim należy z poglądem, że zasadnicze kryterium oceny istnienia bądź nieistnienia nieodwracalnych skutków prawnych stanowią prawne możliwości działania, jakie organ administracji posiada na podstawie przepisów obowiązujących w momencie rozpatrywania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Zwrócono na to uwagę w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r. sygn. akt III AZP 4/92 (OSNC 1992/12/211). Nieodwracalność skutków prawnych ma zatem miejsce wówczas, gdy skutków prawnych organ administracyjny nie jest w stanie cofnąć ani odwrócić na drodze postępowania administracyjnego w granicach swoich kompetencji wyznaczonych prawem. Możliwości te uzależnione są nie tylko od przepisów prawa materialnego, ale również od stanu faktycznego istniejącego w chwili rozpoznawania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Chodzi o prawną możliwość powrotu do stanu sprzed wydania decyzji, którą pewne zdarzenia faktyczne mogą uniemożliwić. Należy mieć na względzie, że zgodnie z art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa, wobec tego nie można przyjąć, że organ ma możliwość odwrócenia zaistniałych skutków prawnych, jeżeli eliminacja decyzji z obrotu prawnego stwarzałaby sytuację sprzeczną z obowiązującymi przepisami, z uwagi na istniejące w chwili badania przesłanek nieważności okoliczności faktyczne.

W niniejszej sprawie zdarzeniem powodującym nieodwracalność skutków prawnych decyzji jest utrata przez podmiot, któremu prawo przysługiwało, zdolności do zachowania tego prawa. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.) żołnierzem zawodowym może być osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, której wierność dla Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi wątpliwości, posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby ustala wojskowa komisja lekarska. Wynika stąd, że osoba niezdolna do służby wojskowej służby tej pełnić nie może. Stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 2003 r. spowodowałoby sytuację, w której J. W., uznany orzeczeniem wojskowej komisji lekarskiej za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej, stałby się żołnierzem zawodowym, a to pozostawałoby w sprzeczności z obowiązującym prawem.

Nie ma znaczenia fakt, iż utrata przez J. W. zdolności do zawodowej służby wojskowej nie miała związku z wykonaniem decyzji z dnia [...] marca 2003 r. Istotne jest natomiast, iż z uwagi na okoliczność faktyczną, stwierdzoną orzeczeniem wojskowej komisji lekarskiej, nie istnieje w chwili obecnej prawna możliwość wyeliminowania z obrotu decyzji z dnia [...] marca 2003 r., mimo stwierdzonego przy jej wydawaniu rażącego naruszenia prawa.

Przedstawiony wywód nie stoi w sprzeczności ze stanowiskiem, iż dla stwierdzenia nieważności decyzji nie mają znaczenia okoliczności dotyczące stanu faktycznego powstałe po wydaniu decyzji. Istota nieodwracalności skutków prawnych tkwi bowiem nie w stanie faktycznym spowodowanym utratą zdolności do pełnienia przez J. W. zawodowej służby wojskowej, ale w niemożliwym do przywrócenia stanie prawnym, jaki stworzyłoby stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu zawodowej służby wojskowej. W sytuacji braku zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej nie jest bowiem możliwe przywrócenie mu prawnego statusu żołnierza zawodowego. Nie ma racji pełnomocnik skarżącego twierdząc, że to - czy po ewentualnym stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] marca 2003 r. skarżący mógłby ponownie pełnić służbę, jest okolicznością dotyczącą stanu faktycznego, a nie stanu prawnego.

Uznając decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2008 r. za prawidłową, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył zatem art. 156 § 2 K.p.a.

Wobec tego, że zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły być skuteczne, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.