Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 570/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2020 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 poz. 111, dalej: u.ś.r.), po rozpatrzeniu odwołania P. Z. od decyzji Burmistrza Miasta "[...]" (organ I instancji) z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., wnioskowanego na niepełnosprawną w stopniu znacznym siostrę M. Z., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy.

Wnioskiem złożonym w dniu 26 czerwca 2019 r. P. Z. zwróciła się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad siostrą, M. Z. Wraz z wnioskiem złożone zostały dodatkowe dokumenty w sprawie, tj. orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w "[...]" z 28 lipca 2014 r. zaliczające M. Z. do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym (orzeczenie wydane zostało na stałe z ustaleniem, że niepełnosprawność M. Z. istnieje od urodzenia), zaświadczenie z 23 kwietnia 2019 r. Sądu Rejonowego o ustanowieniu P. Z. opiekunem prawnym ubezwłasnowolnionej całkowicie M. Z., wyrok Sądu Rejonowego z 14 sierpnia 2013 r. w sprawie podwyższenia alimentów od J. M. na rzecz małoletniej M. Z., oświadczenia P. Z., że nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka, przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno - rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego, zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz, że M. Z. nie została umieszczona w rodzinie zastępczej, w domu dziecka ani w placówce zapewniającej całodobową opiekę, nikt z członków w rodzinie nie ma ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury na osobę wymagającą opieki, oraz nie ma ustalonego prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego, świadczenia rodzicielskiego czy zasiłku dla opiekuna. Wnioskodawczym oświadczyła również, że nie pozostaje w zatrudnieniu, nie posiada gospodarstwa rolnego ani nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej.

Decyzją z dnia "[...]" organ I instancji ponownie odmówił przyznania P. Z. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., wnioskowanego na niepełnosprawną w stopniu znacznym siostrę M. Z. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że rodzice niepełnosprawnej M. Z. żyją, matka E. Z. i ojciec J. M. nie byli nigdy w związku małżeńskim, nie posiadają orzeczeń o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak również nie zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej. Tym samym w ocenie organu nie zachodzą podstawy do przyznania wnioskowanego świadczenia, pomimo to, że na wnioskodawczyni ciąży, jako siostrze, obowiązek alimentacyjny (art. 17 ust. 1 pkt 4), jednakże obowiązek ten spoczywa w pierwszej kolejności na ich rodzicach matce, E. Z. i ojcu, J. M.

W odwołaniu od powyższej decyzji P. Z. zarzuciła jej naruszenie:

- przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, a mianowicie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z pominięciem okoliczności istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, a konkretnie z pominięciem faktu, iż E. Z. oraz J. M. (rodzice niepełnosprawnej M. Z.) nie są w stanie uczynić zadość obowiązkowi alimentacyjnemu względem swojej córki M. Z., a przynajmniej uzyskanie od nich na czas potrzebnych uprawnionej środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, zaś jedyną osobą zapewniającą M. Z. zarówno środki pieniężne na utrzymanie, jak codzienną opiekę jest jej siostra.;

- art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów polegającą na odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, podczas gdy ciąży na niej obowiązek alimentacyjny względem mojej siostry M. Z.

W uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" Kolegium podniosło, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie jedyne. Z woli ustawodawcy prawo to bowiem może przysługiwać tylko osobie na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Stosownie do art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (K.r.o.) ustala przy tym kolejność zobowiązanych. W związku z tym, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 K.r.o.). Z unormowaniami tymi koresponduje właśnie art. 17 ust. 1 i ust. la u.ś.r. Przepisy te w zestawieniu z przepisami ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy jednoznacznie wskazują krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji - według kolejności tego zobowiązania. Nie budzi też wątpliwości, że zobowiązany do alimentacji w dalszej kolejności może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności nie jest w stanie, z uwagi na swój stan zdrowia, takiej pomocy świadczyć. W sprawie strona udokumentowała określone schorzenia matki i jej pobyty w szpitalu, jednakże Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia "[...]" zaliczył E. Z. do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - nie ma podstaw aby niejako pominąć dowód w postaci orzeczenia o stopniu niepełnosprawności bądź wbrew niemu przyjąć, że E. Z. z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie sprawować osobistej opieki nad córką M. Z. Z niespornych ustaleń organu I instancji wynika nadto, że E. Z. nie została pozbawiona praw rodzicielskich. Ponadto, biologiczny ojciec niepełnosprawnej M. Z., J. M. nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności a także został pozbawiony władzy rodzicielskiej. Na gruncie u.ś.r. nie ma znaczenia z jakich przyczyn - poza wyraźnie określonymi w art. 17 ust. 1a - osoby zobowiązane w pierwszej kolejności nie mogą sprawować opieki. Decydujące są bowiem przyczyny obiektywne, do których ustawa zalicza legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym.

W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję Kolegium P. Z. w całości przytoczyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto zarzuciła rozstrzygnięciu organu odwoławczego naruszenie:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, iż orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności E. Z. (matki niepełnosprawnej M. Z.) przesądza o tym, iż jest ona w stanie sprawować osobistą opiekę nad niepełnosprawną córką, podczas gdy to właśnie brak możliwości sprawowania opieki (niewydolność rodzica) stanowiła podstawę zmiany opiekuna prawnego niepełnosprawnej (i ubezwłasnowolnionej) M. Z.;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, iż zakres osobistej opieki, której wymaga niepełnosprawna M. Z., uzasadnia odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy zakres tej opieki - przy uwzględnieniu stopnia niepełnosprawności M. Z. oraz rodzaju schorzeń - nie pozwala na podjęcie przez skarżącą jakichkolwiek zajęć zarobkowych;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, wniosek taki został złożony przez skarżącą.

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania stronie skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego na siostrę uznając, że w pierwszej kolejności to rodzicom wymagającej opieki przysługuje prawo ubiegania się o to świadczenie.

Krąg osób uprawnionych do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został określony przez ustawodawcę w przepisach u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r., świadczenie to przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stosownie do art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U z 2019 r., poz. 2086, k.r.o.) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 1 k.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem. Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 k.r.o.). Właśnie te przepisy razem z przepisami ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy wskazują katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji według kolejności zobowiązania (wyrok NSA z 21 lutego 2019 r., sygn. I OSK 3804/18).

Istota problemu prawnego, którego rozstrzygnięcie jest konieczne w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w świetle przepisów u.ś.r. brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności żyjącego, pełnoletniego, niepozbawionego praw rodzicielskich rodzica osoby wymagającej opieki, w każdym przypadku eliminuje z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego rodzeństwo faktycznie sprawujące opiekę.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela w tym zakresie pogląd wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym wskazane regulacje należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi (por. wyroki NSA: z 5 listopada 2015 r., sygn. I OSK 1062/14; z 13 listopada 2015 r., sygn. I OSK 1286/14; z 12 maja 2017 r., sygn. I OSK 328/16 oraz z 21 czerwca 2017 r., sygn. I OSK 829/17 – dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 2086, k.r.o.). Natomiast art. 132 k.r.o. stanowi, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Jak słusznie zauważył NSA w wyroku z 7 maja 2020 r., sygn. I OSK 2831/19: "W tym kontekście wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie rodzica i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji tylko w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP)".

Należy podkreślić, że formalistyczna wykładnia omawianych przepisów w okolicznościach rozpoznawanej sprawy mogłaby doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby (skarżącej) mogącej faktycznie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1062/14; z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1230/14; z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 829/16 oraz z dnia 7 maja 2020 r., I OSK 2831/19). Wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r., uwzględniająca wskazane zasady konstytucyjne ma także oparcie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z 15 listopada 2006 r., sygn. P 23/05 (pub. OTK ZU nr 10/A/2006, poz. 151) Trybunał stwierdził, że "choć zasiłek stały nominalnie przysługiwał opiekunowi, to korzyść czerpał z niego podopieczny, który dzięki zasiłkowi miał zapewnioną opiekę osoby bliskiej. Takie rozwiązanie było też korzystne dla państwa, które zapewniając osobie potrzebującej pomocy opiekę członka rodziny, nie musiało organizować tejże opieki w innych formach. Skoro członek najbliższej rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków wobec chorego krewnego, a wymaga to od niego rezygnacji z zarobkowania, to powinien w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie państwa. Przyznanie tylko rodzicom naturalnym prawa do zasiłku stałego narusza konstytucyjną zasadę równości, a także zasadę sprawiedliwości społecznej (pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym), lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji)." Trybunał Konstytucyjny uznał, że taka regulacja godzi też w konstytucyjne nakazy ochrony rodziny i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 Konstytucji). Trzeba mieć na uwadze, że świadczenie pielęgnacyjne zastąpiło zasiłek stały przewidziany w ustawie o pomocy społecznej z 1990 r., zatem teza powyższa jest nadal aktualna (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. P 27/2007, pub. OTK-A 2008/6/107 oraz z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. P 41/2007, pub. OTK-A 2008/6/109).

W świetle powyższych rozważań uznać należało za w pełni usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię, wykluczającą siostrę osoby wymagającej opieki z kręgu osób do świadczenia pielęgnacyjnego, także w przypadku gdy rodzice niepełnosprawnej nie mogą wprawdzie sprawować opieki z powodu złego stanu zdrowia, lecz nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Przyjęcie wskazanych metod wykładni prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie o zasadności wniosku skarżącej dotyczącego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad siostrą zależy od jednoznacznego ustalenia, czy rodzice osoby wymagającej opieki są zdolni do jej sprawowania. Dlatego konieczne jest stwierdzenie, czy stan zdrowia rodziców, czy też inne okoliczności, umożliwia faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawną córką.

W przedmiotowej sprawie z prawidłowych ustaleń faktycznych wynika, że osoba wymagająca opieki jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i niezdolną do samodzielnej egzystencji (dodatkowo całkowicie ubezwłasnowolnioną). Z kolei rodzice powyższej osoby nie legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z akt sprawy matka osoby wymagającej opieki od czerwca 2019 r. postanowieniem Sądu z dnia 23 kwietnia 2019 r. została pozbawiona funkcji opiekuna prawnego ubezwłasnowolnionej całkowicie córki M. Z. Jest ona osobą uzależnioną od alkoholu i nie wywiązywała się z obowiązków wynikających z funkcji opiekuna. Pomimo wielu prób motywowania kobiety do podjęcia leczenia, nie podjęła terapii. Ojciec osoby wymagającej opieki nie zamieszkuje z córką (nigdy nie zamieszkiwał), i nigdy nie sprawował, wobec braku zainteresowania, opieki nad córką. To skarżąca sprawuje realną opiekę nad siostrą - pranie, sprzątanie, załatwianie wizyt lekarskich, zakup leków, sporządzanie posiłków, codzienna toaleta itp. Tymczasem z decyzji organów obu instancji nie wynika, czy rodzice osoby wymagającej opieki, przy uwzględnieniu ich stanu zdrowia, są w stanie taką opiekę sprawować. Brak ustaleń w tym zakresie należy uznać jako naruszenie przepisów postępowania dowodowego, tj. art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Oceny takiej powinny były dokonać rozpatrujące sprawę organy administracji, opierając się na wywiadzie środowiskowym znajdującym się w aktach administracyjnych i ewentualnie innych zgromadzonych dowodach.

Ponownie rozpoznając sprawę organy wezmą pod uwagę przyjętą przez Sąd w uzasadnieniu wyroku wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. i przeprowadzą niezbędne czynności w celu ustalenia, czy stan zdrowia rodziców umożliwia im faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawną córką.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.