Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2837/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Asesor WSA - Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), Protokolant - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2009 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; Oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 22 września 2008 r. (data nadania) A.M. -reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika- jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] sierpnia 2008 r. o nr [...].

Zaskarżonym orzeczeniem Prezes ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z [...] maja 2008 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] lutego 2006 r. przyznającej stronie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2005 a wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z.

Podejmując takie rozstrzygnięcie Prezes ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż:

W dniu 12 maja 2005 r. S.M. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Z. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, deklarując do płatności działki o łącznej powierzchni 98,03 ha, po czym w dniu 8 września 2005 r. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej. W postępowaniu dotyczącym renty strukturalnej S.M. złożył umowę darowizny sporządzoną [...] listopada 2005 r., mocą której przekazał A.M. (córce) działki o łącznej powierzchni 57,66 ha. W związku z powyższym decyzją z [...] listopada 2005 r. organ – Kierownik Biura Powiatowego Agencji przyznał wnioskodawcy rentę strukturalną.

Dalej, Prezes ARiMR wskazał, iż w dniu 29 listopada 2005 r. A.M. złożyła w Biurze Powiatowym Agencji wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Wezwany do potwierdzenia przeniesienia posiadania gospodarstwa S.M. złożył w dniu [...] grudnia 2005 r. oświadczenie, w którym potwierdził fakt przeniesienia posiadania gruntów rolnych wskazanych w umowie darowizny z [...] listopada 2005 r. na rzecz A. M. Skutkiem powyższego Kierownik Biura Powiatowego Agencji w Z. mocą decyzji z [...] grudnia 2005 r. umorzył postępowanie wszczęte z wniosku S.M. o przyznanie płatności oraz decyzją z [...] lutego 2006 r. przyznał A.M. -jako przejmującej posiadanie- płatności bezpośrednie do gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku złożonym w dniu 12 maja 2005 r. przez S.M.

Następnie Prezes Agencji podał, iż Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji w W. pismem z 14 maja 2008 r. zawiadomił A.M. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] lutego 2006 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji w Z. Odpowiadając na powyższe zawiadomienie organu, strona w dniu 29 maja 2008 r. złożyła pismo, w którym wyjaśniła kwestie dotyczące przejęcia posiadania gospodarstwa rolnego. Do pisma tego załączyła aneks Nr [...] do umowy dzierżawy z [...] listopada 1994 r. (sporządzony [...] marca 2006 r.), potwierdzający cesję praw S.M. wynikających z ww. umowy na rzecz A.M. (dotyczących 11 działek ewidencyjnych o łącznej powierzchni 32,1633 ha), oraz oświadczenie S.M. z [...] listopada 2005 r. o przekazaniu na rzecz A. M. gruntów rolnych dzierżawionych na podstawie umowy dzierżawy i aneksu z [...] października 2005 r. (z potwierdzeniem, iż zostało złożone do Sekcji Terenowej Agencji Nieruchomości Rolnych w J. [...] listopada 2005 r.).

W dniu [...] maja 2008 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji w W. wydał decyzję, którą -w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 k.p.a.- stwierdził nieważność decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego w dniu [...] lutego 2006 r. Od tego rozstrzygnięcia A.M. wniosła odwołanie.

Po przedstawieniu powyższego Prezes Agencji przedstawił swoje stanowisko w sprawie. W pierwszej kolejności wskazał na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji stwierdza nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Następnie wskazał na przepisy prawa materialnego, w tym art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) oraz art. 74 ust. 3 lit. b rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18). Wskazując na te regulacje prawne Prezes Agencji zauważył, iż warunkiem koniecznym do przejęcia płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest przejęcie wszystkich gruntów zadeklarowanych przez przekazującego we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Prezes Agencji zauważył też, że zgodnie z przepisami prawa wspólnotowego pomoc, o którą ubiega się przekazujący, przyznawana jest przejmującemu w przypadku gdy przejmujący przedstawia wszystkie dowody przekazania wymagane przez właściwe władze.

Odnosząc się do akt niniejszej sprawy i mając na uwadze całokształt zgromadzonego w tym postępowaniu materiału dowodowego (w tym oświadczenia trzech osób fizycznych z [...] listopada 2005 r. -załączone przez stronę do odwołania- o przekazaniu A.M. w bezpłatne użytkowanie gruntów), Prezes Agencji zauważył, iż A.M. na dzień [...] lutego 2006 r. (tj. dzień wydania decyzji) nie była uprawniona do otrzymania płatności na rok 2005, gdyż część działek ewidencyjnych objęła w posiadanie dopiero w dniu [...] marca 2006 r. Tym samym Prezes Agencji stwierdził, iż decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji z [...] maja 2008 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z [...] lutego 2006 r. była prawidłowa. Słusznie bowiem uznano, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji wydana została z rażącym naruszeniem prawa (tj. art. 4 ust. 1 ww. ustawy o płatnościach bezpośrednich). Mocą tej decyzji przyznano płatności bezpośrednie do gruntów rolnych A.M. Osoba ta nie przejęła jednak -jak zauważono- posiadania całego gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem S.M. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. Decyzją z [...] lutego 2006 r. orzeczono więc wbrew obowiązującemu przepisowi prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa Agencji z [...] sierpnia 2008 r. pełnomocnik skarżącej – A.M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej jako sprzecznych z prawem i obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania sądowego.

Nadto, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci oświadczenia [...] Ośrodka Doradztwa Rolniczego w W. Oddział w J. Powiatowy Zespół Doradców w Z. z 19 września 2008 r. na okoliczność wykazania, iż w listopadzie 2005 r. nastąpiło przeniesienie władztwa nad gruntami rolnymi wcześniej użytkowanymi przez S.M. na jego córkę A.M. oraz, że w listopadzie – grudniu 2005 r. A.M. czuła się posiadaczką gruntów rolnych dotychczas wykorzystywanych rolniczo przez ojca, a także celem wykazania jej starań o zwiększenie kultury rolnej gruntów rolnych, które objęła we władanie.

Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił:

-obrazę prawa materialnego – tj. art. 336 k.c. i art. 338 k.c. w zw. z art. 4 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru - poprzez stwierdzenie, iż skarżąca nie spełnia wymogów uprawniających ją do otrzymania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 r., z uwagi na zaniechanie obowiązku przejęcia w posiadanie wszystkich gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku, podczas gdy spełnia ona wszystkie wymogi określone w ww. przepisach;

-rażące naruszenie przepisów postępowania – tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji jako sprzecznej z prawem materialnym, pomimo konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, iż zarówno decyzja z [...] maja 2008 r. jak i decyzja z [...] czerwca 2008 r. jest wadliwa. Oba organy orzekające w tej sprawie przyjęły, iż A.M. weszła w posiadanie działek dzierżawionych od ARiMR dopiero wskutek podpisania aneksu do umowy dzierżawy, co miało miejsce w dniu 1 marca 2006 r. Tytuł prawny w postaci umowy dzierżawy i status dzierżawcy uczynił A.M. -zdaniem tych organów- posiadaczem w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 w zw. z art. 4 ust. 1 ww. ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. W tym miejscu pełnomocnik zaznaczył, iż wskazana ustawa nie zawiera definicji posiadania, gdyż jest to termin z zakresu prawa cywilnego. Następnie powołując się na pojęcie posiadania w znaczeniu jakie nadaje mu Kodeks cywilny oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym zakresie pełnomocnik podniósł, iż posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na faktycznym władztwie, przez które rozumie się samą możność władania rzeczą. Powołując się na powyższe pełnomocnik stwierdził, że ocena prawa posiadania dokonana w zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej została dokonana kontra legem.

Podniósł, iż skarżąca wykazała dokumentami, że w dniu 8 listopada 2005 r. przejęła we władanie gospodarstwo rolne, które dotychczas prowadzili jej rodzice. W powyższej dacie uzyskała fizyczne władanie działkami rolnymi (opisanymi w umowie darowizny i aneksie do umowy dzierżawy z [...] marca 2006 r.). W dniu [...] listopada 2005 r. nastąpiło uzyskanie przez A.M. tytułu prawnego w postaci darowizny do gruntu po rodzicach. W tymże dniu T.M., M.M., E.M., i J.K. przekazali A.M. tytuł prawny do posiadania w postaci prawa użytkowania gruntów rolnych opisanych wcześniej. Kierownik Biura Powiatowego decyzją z [...] grudnia 2005 r. o umorzeniu postępowania w sprawie S. M., wprost potwierdził fakt przekazania posiadania gospodarstwa na rzecz A.M. Poprzez przyjęcie do wiadomości oświadczenia S.M. z [...] listopada 2005 r. Agencja Nieruchomości Rolnych zaakceptowała fakt przejścia posiadania dzierżawionych gruntów na A.M.

W tych okolicznościach zdaniem pełnomocnika skarżącej uznanie, iż posiadanie działek rolnych wymienionych w umowie dzierżawy nie miało miejsca wobec A.M. jest rażącym naruszeniem prawa materialnego. Wszak tytuł prawny do gruntu rolnego (umowa dzierżawy) nie jest tożsamy ze stanem faktycznego władania gruntem.

Konsekwencją ww. naruszenia prawa materialnego była obraza -jak wskazał pełnomocnik- przepisów postępowania opisanych w drugim zarzucie. Wbrew stanowisku organów administracji nie wystąpiły okoliczności wymienione w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z 23 grudnia 2008 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał w całości skargę.

Dodatkowo na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci zaświadczenia J.B. z 21 października 2008 r. na okoliczność potwierdzenia faktu, iż przedstawiciel Agencji Nieruchomości Rolnych Sekcja Terenowa w J. w dniu 8 listopada 2005 r. ustnie wyraził zgodę na cesję dzierżawionych gruntów na podstawie umowy z dnia [...] listopada 1994 r. między A.M. a S.M., przejścia posiadania faktycznego dzierżawionych gruntów na A.M. w dniu [...] listopada 2005 r., wykazania, że aneks do umowy dzierżawy został sporządzony dopiero w dniu [...] marca 2006 r. wskutek reorganizacji biura ANR ST w J.i przenosin tegoż biura do R.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola taka jest dokonywana w oparciu o stan faktyczny sprawy i przepisy prawne statuujące podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, istniejące w czasie podejmowania zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności (art. 133 p.p.s.a.).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że orzeczenie to jest prawidłowe - wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowo zastosowane przepisy prawa.

Przede wszystkim Sąd zaznacza, iż niniejsza sprawa -prowadzona w trybie nadzwyczajnym- sprowadzała się do ustalenia, czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji wydanej w dniu [...] lutego 2006 r. o przyznaniu skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Postępowanie to, będące samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczone więc było przesłankami wynikającymi z art. 156 § 1 k.p.a., a uzasadniającymi stwierdzenie nieważności ww. aktu administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987 r., Nr 1, poz. 35 oraz z 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, Nr 23, s. 43).

W piśmie z 14 maja 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji, informując stronę o wszczęciu z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, wskazał na przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zakreślając tym samym granice prowadzonego postępowania dowodowego do jednej z przesłanek stwierdzenia nieważności. Organ wskazał w ten sposób wyraźnie, iż ma wątpliwości co do tego, czy decyzja z [...] lutego 2006 r. nie została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, przy czym -jak wynika z obu wydanych w tej sprawie decyzji- podstawą stwierdzenia nieważności było w konsekwencji stwierdzenie, iż ww. decyzja z [...] lutego 2006 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W wyroku z 28 listopada 1997 r. (sygn. akt III SA 1134/96, ONSA 1998/3/101), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż dla dokonania oceny, czy zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, rozstrzygający jest stan prawa, który obowiązywał w dniu wydania tej decyzji. Zaznaczając powyższe NSA stwierdził też, iż na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji tego prawa.

Zatem, organy orzekające w niniejszej sprawie -prowadząc postępowanie wyjaśniające- obowiązane były uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji z [...] lutego 2006 r. oraz materiał dowodowy wówczas zgromadzony. Postępowanie to miało bowiem na celu dokonanie oceny pod względem ważności decyzji z [...] lutego 2006 r., a w takim przypadku, jak zaznacza się w orzecznictwie, organ nie gromadzi odrębnych dowodów, lecz w zasadzie opiera się na dowodach zgromadzonych w poprzedzającym tę decyzję postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu nadzwyczajnym nie rozstrzyga się bowiem ponownie o istocie sprawy, dlatego też postępowanie to nie może zmierzać do "naprawienia" uchybień popełnionych przez organ wydający kwestionowaną decyzję.

Nadto, należy wskazać, iż w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa należy mówić jedynie w razie oczywistego naruszenia prawa. W wyroku z 31 stycznia 2006 r. (sygn. akt I OSK 883/05, Lex Nr 299873), Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zaznaczył przy tym, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Zatem, ustalenie, czy w konkretnym wypadku nastąpiło "rażące naruszenie prawa", wymaga zawsze bardzo wnikliwego rozważenia sprawy. Naruszony przepis prawa nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości prawnych, a jego treść musi być jasna i nie może wywoływać sporów doktrynalno-orzeczniczych.

Prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie dotyczącej decyzji z [...] lutego 2006 r. organy orzekające kierowały się stanem prawnym obowiązującym w dacie jej wydania oraz stanem faktycznym wówczas istniejącym, uzupełnionym wyjaśnieniami składanymi przez skarżącą w trakcie trwania tego postępowania nadzwyczajnego. W tym zakresie Sąd nie dostrzegł żadnych uchybień w kontrolowanym postępowaniu. Wprawdzie dla oceny decyzji z [...] lutego 2006 r. znaczenie miał przede wszystkim materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zakończonym tą decyzją, ale argumentację strony oraz składane przez nią dokumenty (w trakcie postępowania o stwierdzenie nieważności) również należało w tym postępowaniu uwzględnić i ocenić.

Dalej, analizując sprawę przypomnieć trzeba, iż organy orzekające uznały, iż decyzja z [...] lutego 2006 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 4 ust. 1 ww. ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, zgodnie z którym w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Zdaniem organów orzekających w sprawie z przepisu tego wynika, że warunkiem koniecznym do przejęcia płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, jest przejęcie wszystkich gruntów zadeklarowanych przez przekazującego we wniosku o przyznanie płatności.

Kierując się treścią tego przepisu organy orzekające wskazały, że A.M. w dacie wydania w stosunku do niej decyzji z [...] lutego 2006 r. powyższego warunku -wynikającego z ww. normy prawa materialnego- nie spełniła. Wniosek osoby przekazującej (jej ojca) o przyznanie płatności na rok 2005 dotyczył 98,03 ha, natomiast skarżąca do dnia wydania ww. decyzji przejęła jedynie część tych gruntów – tj. na podstawie umowy darowizny z [...] listopada 2005 r. oraz oświadczeń trzech osób (przy czym te ostatnie dokumenty zainteresowana złożyła w toku postępowania nadzwyczajnego). Dopiero w dniu [...] marca 2006 r., a więc po złożeniu przez nią wniosku o płatności oraz po wydaniu decyzji o przyznaniu tych płatności, skarżąca przejęła w posiadanie całość gospodarstwa, którego dotyczył wniosek przekazującego. Tym samym organy orzekające uznały, iż na datę wydania decyzji z [...] lutego 2006 r. skarżąca nie mogła ubiegać się o płatności w oparciu art. 4 ust. 1 ww. ustawy. W konsekwencji organy orzekające przyjęły, iż naruszenie, którego dopuścił się Kierownik Biura Powiatowego wydając ww. decyzję z [...] lutego 2006 r. (pozytywną dla strony) miało charakter kwalifikowany.

Sąd zgadza się z taką oceną sprawy dokonaną przez organy orzekające w oparciu o treść cytowanego powyżej art. 4 ust. 1 i przedstawioną w uzasadnieniach wydanych decyzji.

Zdaniem Sądu treść art. 4 ust. 1 nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Przepis ten daje uprawnienie do złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych tylko temu następcy – producentowi rolnemu, który wszedł na podstawie umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy w posiadanie gospodarstwa rolnego zgłoszonego w pierwszym wniosku. Przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego odnosi się w tym przypadku do przekazania wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności złożonym przez dotychczasowego producenta rolnego. Przy czym Sąd dostrzega, iż w omawianym artykule brak jest wyraźnego określenia w treści zakresu przeniesienia gospodarstwa rolnego (na nowego producenta rolnego). Niemniej należy wskazać i podkreślić, że przepis ten, będący przepisem prawa krajowego, spełnia wymóg zgodności z art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18) i w świetle treści wskazanego artykułu prawa wspólnotowego nie budzi on żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Nadto, Sąd zauważa, iż skarżąca nie kwestionowała w powyższym zakresie rozumienia ww. przepisu. Nie zgłaszała na żadnym etapie postępowania administracyjnego (jak również w skardze, w jej uzasadnieniu) wątpliwości interpretacyjnych co do ww. normy prawnej odnośnie zakresu przeniesienia gospodarstwa rolnego.

W tym miejscu Sąd jeszcze raz zaznacza, iż w oparciu o ww. przepis art. 4 ust. 1, decyzją z [...] lutego 2006 r. skarżącej przyznano płatności do gruntów rolnym do łącznej powierzchni 98,03 ha, pomimo iż w tej dacie przejęła w posiadanie tylko część tych gruntów (tj. bez 32,1633 ha – które to przejęła w dzierżawę po ojcu dopiero na podstawie aneksu do umowy z [...] marca 2006 r.). Nadto, składając wniosek o przyznanie płatności w dniu 29 listopada 2005 r. skarżąca przedstawiła tylko jeden dokument - umowę darowizny, mającą potwierdzać przejęcie posiadania gospodarstwa objętego wnioskiem przekazującego (v. formularz wniosku – wskazano w nim jeden załącznik). Złożona umowa darowizny obejmowała część gruntów, których dotyczył wniosek przekazującego – tj. 57,66 ha (a nie 98,03 ha). W tym postępowaniu zwykłym -jak wynika z akt sprawy, przede wszystkim z formularza wniosku- skarżąca żadnych innych dokumentów nie złożyła. Starała się zaś o płatności po przekazującym. Jej wniosek, bezpośrednio związany z wnioskiem poprzedniego posiadacza – tj. przekazującego, dotyczyć mógł tylko tych samych gruntów. Skarżąca wnioskując o takie płatności po przekazującym, obowiązana więc była wykazać, iż wszelkie grunty po nim (objęte jego wnioskiem) przejęła w posiadanie. Z uwagi na to, iż skarżąca nie spełniła tego warunku, a mimo to uzyskała decyzję pozytywną (tj. przyznającą jej wnioskowane płatności do powierzchni 98,03 ha), słusznie organy orzekające w sprawie przyjęły, iż decyzja z [...] lutego 2006 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa wobec niezastosowania art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru.

Powyższej oceny Sądu nie zmieniają zarzuty podniesione w skardze. W tym zakresie Sąd wyjaśnia, iż z art. 4 ust. 1 ww. ustawy wyraźnie wynika, że dla otrzymania płatności na podstawie tego przepisu nie wystarczy samo stwierdzenie posiadania gruntów (objętych pierwotnym wniosek o płatności) w rozumieniu faktycznego władztwa na rzeczą. Konieczne jest przeniesienie posiadania tych gruntów w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy. Regulacja ta ma charakter szczególny, albowiem dotyczy szczególnego przypadku, gdy płatność zostaje przyznana innemu podmiotowi niż ten, który złożył wniosek i tylko spełnienie ww. warunku umożliwia uzyskanie płatności w tym trybie – tj. po przekazującym. Sąd zauważa przy tym, iż nie znajdują tu zastosowania przepisy kodeksu cywilnego, a wymogi wynikające z art. 2 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich przejmujący winien spełniać łącznie z warunkami wynikającymi z omawianego art. 4 ust. 1, który to stanowi w prawie krajowym podstawę prawną przyznania takich płatności. Tym samym argumenty i zarzuty przedstawione przez pełnomocnika skarżącej nie zasługiwały na uwzględnienie. Skarżąca występując o płatności jako następca nie spełniła wymogów wynikających z art. 4 ust. 1 ww. ustawy. Nie przejęła bowiem w drodze umowy w posiadanie gruntów dzierżawionych przez jej ojca od Agencji Nieruchomości Rolnej. Organ nie miał więc podstaw do przyznania jej w dniu [...] lutego 2006 r. płatności, a przyznając te płatności dopuścił się rażącego naruszenia prawa materialnego.

Na koniec Sąd dodatkowo wyjaśnia, iż rozpoznając skargę na podstawie akt sprawy -zgodnie z art. 133 p.p.s.a.- nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosków pełnomocnika skarżącej o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. Na podstawie wskazanego art. 106 § 3, sąd administracyjny może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli ich brak uniemożliwia w pełni skontrolowanie zaskarżonego orzeczenia.

Pełnomocnik skarżącej, powołując się na ww. art. 106 § 3, przedstawił w postępowaniu sądowoadministracyjnym dwa dokumenty. Pierwszy z tych dokumentów został załączony do skargi i miał służyć potwierdzeniu, iż od listopada 2005 r. skarżąca faktycznie włada gruntami rolnymi wcześniej użytkowanymi przez jej ojca. Okoliczność ta nie jest sporna w sprawie i nie miała wpływu na jej wynik – z powodów powyżej przez Sąd już przedstawionych (a ściśle związanych z treścią art. 4 ust. 1 ww. ustawy o płatnościach bezpośrednich). Przy piśmie procesowym z 2 grudnia 2008 r. pełnomocnik skarżącej złożył zaś drugi dokument, będący zaświadczeniem pracownika Agencji Nieruchomości Rolnych. Zdaniem Sądu dokument ten również przedstawia okoliczności znane i nie kwestionowane przez organy orzekające w sprawie, i -w kontekście ww. art. 4 ust. 1- nie mające wpływu na jej wynik.

Nadto, Sąd zauważa, iż oba ww. dokumenty sporządzono po wydaniu skarżonej decyzji, a to oznacza, że nie mogły być one uwzględnione w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny ocenia zaś sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu administracyjnego. Jednocześnie Sąd przypomina, iż w tej kontrolowanej sprawie, prowadzonej w trybie nadzwyczajnym, oceniano decyzję ostateczną wydaną w trybie zwykłym o przyznaniu płatności. Prowadzone w tym zakresie postępowanie nie miało więc na celu dokonanie czy uzupełnienie stanu faktycznego przyjętego przy wydawaniu decyzji z [...] lutego 2006 r. Decydujące znaczenie miały w tym przypadku ustalenia faktyczne dokonane przez organ wydający tę decyzję przyznającą płatności.

W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.