Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 274/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 70b ust. 1  pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 77 par. 1, art. 80 oraz art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 29 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant Referendarz Sądowy Robert Adamczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2009 roku sprawy ze skargi Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Ł. - Centrum Kształcenia Zawodowego w P. - Oddział Terenowy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...], znak [...]; 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Ł. - Centrum Kształcenia Zawodowego w P. – Oddziału Terenowego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], znak [...], wydaną na podstawie art. 70b ust. 6 w związku z art. 70b ust. 1 - 2 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) i art. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz. U. Nr 145, poz. 1532), art. 104 k.p.a. oraz § 2, § 3, § 6 i § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 roku w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. Nr 60, poz. 278 ze zm.), § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 roku w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988 ze zm.), przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 8 maja 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 114, poz. 1195 ze zm.), Wójt Gminy M. odmówił przyznania A. w P. dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika K. Ł., urodzonego 27 lutego 1989 roku. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, prawo do otrzymania dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika posiadają stosownie do treści art. 2 ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty, pracodawcy, którzy podpisali z młodocianym pracownikiem umowę o pracę po dniu 31 grudnia 2003 roku, a ponadto muszą zostać spełnione warunki określone w art. 70b ust. 1-3, 5 i 7 ustawy o systemie oświaty tj.: osoba ucząca młodocianego pracownika musi posiadać kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego, zaś młodociany powinien ukończyć naukę zawodu i zdać egzamin. Dofinansowanie przyznawane jest na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu, Do wniosku należy dołączyć kopie dokumentów potwierdzających posiadanie wymaganych kwalifikacji przez pracodawcę lub osobę prowadzącą zakład w imieniu pracodawcy albo osobę zatrudnioną u pracodawcy, kopię umowy o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego oraz kopię dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia potwierdzającego ukończenie nauki zawodu i zdanie właściwego egzaminu, Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wykazała, że młodociany pracownik – K. Ł. zamieszkuje na terenie Gminy M., w dniu 1 września 2005 roku pracodawca zawarł z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego na okres 36 miesięcy, a przedstawiona dokumentacja potwierdza, że zatrudnieni przez pracodawcę instruktorzy praktycznej nauki zawodu posiadają odpowiednie kwalifikacje. W ocenie organu I instancji nie został jednak spełniony w przedmiotowej sprawie warunek dofinansowania kosztów kształcenia, o którym mowa w art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty dotyczący ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy i zdania egzaminu, zgodnie z odrębnymi przepisami. Organ I instancji podkreślił, iż przez "ukończenie nauki zawodu lub przyuczenia zawodowego" należy rozumieć odbycie pełnego cyklu kształcenia, które zapewnia młodocianemu zdobycie zarówno teoretycznej, jak i praktycznej podbudowy do wykonywania pracy w danym zawodzie. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych egzaminy przeprowadzane na zakończenie nauki zawodu odbywają się na następujących zasadach: 1) młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, dokształcający się w zasadniczej szkole zawodowej zdaje egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe bezpośrednio po uzyskaniu świadectwa ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej, zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych; 2) młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, dokształcający się w ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego lub u pracodawcy zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł wykwalifikowanego robotnika, zgodnie z przepisami dotyczącymi zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych; 3) młodociany zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z przepisami dotyczącymi egzaminów kwalifikacyjnych na tytuły czeladnika i mistrza w zawodzie - tj. ustawą z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 979 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 października 2005 r. w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika i mistrza w zawodzie, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych (Dz. U. Nr 215, poz. 1820). Powyższe rozporządzenie w sposób wyczerpujący określa rodzaj przeprowadzanych egzaminów na zakończenie nauki zawodu i nie zawiera żadnej delegacji umożliwiającej modyfikacje powyższych zasad, w tym decydowanie przez pracodawcę o rodzaju zdawanego przez młodocianego egzaminu na zakończenie nauki zawodu. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie zdanie egzaminu czeladniczego przez młodocianego pracownika przed komisją egzaminacyjną izby rzemieślniczej nie może być uznane - w świetle przepisów cytowanego rozporządzenia za egzamin kończący naukę zawodu młodocianego pracownika, gdyż pracodawca nie ma statusu rzemieślnika. Skoro zatem pracodawca nie ma statusu rzemieślnika, to świadectwa czeladniczego młodocianego nie można uznać za dokument ukończenia zawodu i w tej sytuacji dofinansowanie nie może być przyznane.

Od powyższej decyzji A. w P. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i przyznanie dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika. W uzasadnieniu strona podniosła, iż orzekający w niniejszej sprawie organ I instancji słusznie zauważył, że zgodnie z brzmieniem § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych (...), młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, dokształcający się w zasadniczej szkole zawodowej zdaje egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe bezpośrednio po uzyskaniu świadectwa ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej, zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych. Jednakże organ I instancji nie wykazał się w tym przypadku należytą starannością w wyjaśnieniu stanu faktycznego i prawnego, zaistniałego na tle rozpoznawanej sprawy. Strona podniosła, iż idąc śladem wspominanego § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych (...) w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajduje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 roku w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. Nr 83, poz. 562, z późn. zm.). Zgodnie z § 115 ust. 2 rozporządzenia, uczeń (słuchacz), który zamierza przystąpić do egzaminu zawodowego bezpośrednio po ukończeniu szkoły, składa deklarację dyrektorowi szkoły, a absolwent, który ukończył szkołę we wcześniejszych latach - dyrektorowi szkoły, którą ukończył. Deklarację składa się nie później niż do dnia 20, grudnia roku szkolnego, w którym zdający zamierza przystąpić do egzaminu zawodowego, a w przypadku absolwentów szkół, w których zajęcia dydaktyczno –wychowawcze kończą się w styczniu- nie później niż do dnia 20 września roku szkolnego, w którym zdający zamierza przystąpić do egzaminu zawodowego. W niniejszej sprawie młodociany pracownik będący równolegle uczniem zasadniczej szkoły zawodowej prowadzonej przez A. w P. nie złożył takiej deklaracji, co w konsekwencji uniemożliwiło złożenie egzaminu w trybie przewidzianym w rozporządzeniu. Możliwość taką przewidywał natomiast § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 października 2005 roku w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika i mistrza w zawodzie, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych. Przepis ten stanowi, że egzamin czeladniczy (co do kwalifikacji zawodowych to odpowiednik robotnika wykwalifikowanego w zawodach nierzemieślniczych) ma prawo zdawać każdy kto posiada świadectwo ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej albo dotychczasowej szkoły ponadpodstawowej, prowadzącej kształcenie zawodowe o kierunku związanym z zawodem, w którym zdaje egzamin. W ocenie strony skarżącej młodociany miał więc prawo i skorzystał z tego prawa występując o przeprowadzenie egzaminu przed komisją egzaminacyjną izby rzemieślniczej, pracodawca zaś współpracując z komisją egzaminacyjną Izby Rzemieślniczej dopełnił wszelkich starań aby umożliwić młodocianemu pracownikowi przystąpienie do egzaminu. Zdaniem skarżącego, zaistniały stan faktyczny jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa i uzasadnia przyznanie dofinansowania na podstawie art. 70b ustawy o systemie oświaty, tym bardziej, że cel tego przepisu został osiągnięty, tym bardziej, iż A. w P. faktycznie poniosło koszty 3-letniego procesu przygotowania zawodowego młodocianego pracownika, kończąc proces kształcenia zdaniem egzaminu, co zostało potwierdzone świadectwem czeladniczym.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż stosownie do treści art. 70b ust. 1 pkt 2 w związku z art. 70b ust. 7 pkt 3 ustawy o systemie oświaty, jednym z warunków przyznania pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, dofinansowania kosztów kształcenia, jest to, aby młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami, przy czym wymogiem formalnym wniosku o dofinansowanie jest dołączenie do niego kopii dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia potwierdzającego spełnienie warunku określonego w art. 70b ust.1 pkt 2 ww. ustawy. Zgodnie natomiast § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 maja 1996 roku w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych (...), nauka zawodu młodocianego kończy się egzaminem, przy czym z ust. 2-4 wynika, że młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, dokształcający się w zasadniczej szkole zawodowej zdaje egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe bezpośrednio po uzyskaniu świadectwa ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej, zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych. Młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, dokształcający się w ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego lub u pracodawcy zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł wykwalifikowanego robotnika, zgodnie z przepisami dotyczącymi zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych. Młodociany zaś zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z przepisami dotyczącymi egzaminów kwalifikacyjnych na tytuły czeladnika i mistrza w zawodzie. W świetle zaś §11 ust.1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 28 maja 1996r., w odniesieniu do młodocianego zatrudnionego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, dokształcającego się w zasadniczej szkole zawodowej, zdanie egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe następuje zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 roku w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. Nr 83, poz. 562 z późń. zm.). Osoba, która zdała egzamin zawodowy, otrzymuje dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe, wydany przez komisję okręgową. W przypadku natomiast młodocianego zatrudnionego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem zdanie egzaminu kwalifikacyjnego na tytuł czeladnika następuje zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 października 2005 r. w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika i mistrza w zawodzie, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 215, poz. 1820). Osobie, która zdała egzamin czeladniczy, izba rzemieślnicza wydaje świadectwo czeladnicze. W przedmiotowej sprawie młodociany, którego przygotowanie zawodowe odbywało się przez naukę zawodu, zatrudniony był u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem i dokształcał się w zasadniczej szkole zawodowej, a zatem winien zakończyć naukę zawodu zdaniem egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 roku w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów (...), i otrzymać dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe, wydany przez komisję okręgową, którego kopię pracodawca winien dołączyć do wniosku o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych. Poczynione ustalenia faktyczne wykazały jednak, że młodociany pracownik nie zakończył nauki zawodu zdaniem egzaminu przed komisja okręgową, a pracodawca nie dołączył do wniosku o dofinansowanie wymaganego dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe. Młodociany przystąpił natomiast do egzaminu czeladniczego i uzyskał świadectwo czeladnicze, którego kopię pracodawca dołączył do wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia. § 11 ust. 4 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania o zdawaniu przez młodocianego egzaminu kwalifikacyjnego na tytuł czeladnika, przeprowadzanego przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z przepisami dotyczącymi egzaminów kwalifikacyjnych na tytuły czeladnika i mistrza w zawodzie, dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy młodociany zatrudniony jest u pracodawcy będącego rzemieślnikiem. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała jednak miejsca. W myśl przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 października 2005 roku w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika (...) , ukończenie nauki zawodu u podmiotów niebędących rzemieślnikami nie pozwala na dopuszczenie przez izbę rzemieślniczą młodocianego do egzaminu czeladniczego. Nauka zawodu młodocianego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem kończy się egzaminem, o którym mowa w § 11 ust. 2 i 3 ww. rozporządzenia z dnia 28 maja 1996 roku. W świetle przywołanych wyżej przepisów dotyczących zatrudniania młodocianych nie znajduje uzasadnienia twierdzenie, że wystarczy zdać jakikolwiek egzamin, bowiem tylko zdanie egzaminu przewidzianego w rozporządzeniu w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych (...) kończy naukę zawodu i uprawnia do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego. W przedmiotowej sprawie, nauka zawodu młodocianego nie zakończyła się egzaminem, o którym mowa w § 11 ust. 2 ww. rozporządzenia z dnia 28 maja 1996 roku w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Nie została zatem spełniona przesłanka z art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. W tej sytuacji dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego nie przysługuje. Młodociany pracownik – K. Ł. dopuszczony został do egzaminu czeladniczego przez Izbę Rzemieślniczą w oparciu o przepis § 6 pkt 5 ww. rozporządzenia z dnia 12 października 2005 roku w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika (...), jako posiadający świadectwo ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej (A. w P.) i mógł w każdym czasie przystąpić do egzaminu w oparciu o ten przepis, bez pośrednictwa A. w P. Sytuacja, o której mowa w § 6 pkt 5 rozporządzenia w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika nie dotyczy jednak egzaminu kończącego naukę zawodu młodocianego pracownika. Stosownie do § 3b i § 11 ust. 4 ww. rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych (...) w związku z art. 3 ust. 6 ww. ustawy o rzemiośle i § 6 pkt 1 rozporządzenia w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika (...), aby izba rzemieślnicza dopuściła młodocianego do egzaminu czeladniczego musi być spełniony warunek ukończenia nauki zawodu u rzemieślnika (pod nadzorem nad przebiegiem przygotowania zawodowego w rzemiośle pracownika młodocianego przez izbę rzemieślniczą lub z jej upoważnienia cech) i dokształcania teoretycznego w szkole lub w formach pozaszkolnych. Poza tym osoba, która ukończyła naukę zawodu u rzemieślnika, wymieniona w § 6 pkt 1 rozporządzenia w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika (...), składa wniosek nie w jakiejkolwiek izbie rzemieślniczej, lecz w izbie rzemieślniczej, w której zrzeszony jest rzemieślnik lub cech sprawujący z upoważnienia izby rzemieślniczej nadzór nad przebiegiem przygotowania zawodowego, o którym mowa w art.. 3 ust. 6 ustawy o rzemiośle ( § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika (...).

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, przyznanie należnego dofinansowania w kwocie 8080,77 zł wraz z odsetkami ustawowymi do dnia zapłaty, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem strony skarżącej decyzja SKO w P. została wydana niezgodnie z obowiązującym prawem, bowiem art. 70 b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty mówi o egzaminie, zgodnym z odrębnymi przepisami. Podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu strona skarżąca podkreśliła, iż świadectwo czeladnicze, jako potwierdzenie kwalifikacji zawodowych w następstwie pozytywnego wyniku obiektywnego egzaminu, ma tę samą wartość, niezależną od procesu kształcenia zawodowego, poprzedzającego, jak i umożliwiającego jego zdawanie. W obowiązującym stanie prawnym egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe nie jest bezwzględnym elementem określonego procesu kształcenia zawodowego. Niezależnie jednak od fakultatywności sprawdzianu umiejętności i wiedzy nabytej w procesie kształcenia zawodowego, ostateczny wybór formy tego sprawdzianu (egzaminu) jest suwerenną decyzją samego zainteresowanego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnosiło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie :

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzone w tych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Skarga zatem została uwzględniona.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.).

Zgodnie z art. 70 b ust. 1 powołanej ustawy pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami.

Wysokość kwoty dofinansowania kosztów kształcenia jednego młodocianego pracownika zależy od okresu kształcenia wynikającego z umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego i wynosi: 1) w przypadku nauki zawodu: a) 4.587 zł - przy okresie kształcenia wynoszącym 24 miesiące, b) 7.645 zł - przy okresie kształcenia wynoszącym 36 miesięcy; 2) w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy - 240 zł za każdy pełny miesiąc kształcenia (art. 70b ust. 2).

Stosownie do treści ust. 6 art. 70 b ustawy, dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust. 1. Dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Do wniosku należy dołączyć kopie:

1) dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1;

2) umowy o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego;

3) dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia potwierdzającego spełnienie warunku określonego w ust. 1 pkt 2 (art. 70 b ust. 7).

Dofinansowanie z budżetu państwa kosztów kształcenia młodocianych pracowników odbywa się w ramach dotacji celowej na zadania własne (art. 70b ust. 9).

Warunkiem skutecznego ubiegania się o dofinansowanie kosztów kształcenia jest więc łączne spełnienie przez wnioskodawcę wymienionych w przepisach art. 70 b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 7 ustawy o systemie oświaty przesłanek.

W niniejszej sprawie strona skarżąca wystąpiła z wnioskiem o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, z którym zawarła w dniu 1 września 2005 roku umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. W sprawie poza sporem jest, że młodociany pracownik był zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, oraz że ukończył naukę zawodu, co potwierdza świadectwo ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej z dnia 20 czerwca 2008 roku, a ponadto zostało udokumentowane zakończenie nauki zawodu przez młodocianego pracownika egzaminem przed Komisją Egzaminacyjną Izby Rzemieślniczej w Ł. z wynikiem pozytywnym i uzyskanie świadectwa czeladnika w zawodzie ślusarza.

W istocie przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest interpretacja przesłanki określonej w pkt 2 art. 70 b ust. 1 ustawy o systemie oświaty. W odniesieniu do młodocianego pracownika są to takie okoliczności, jak ukończenie nauki zawodu oraz zdanie egzaminu, zgodnie z odrębnymi przepisami.

Kluczowe znaczenie dla ustalenia pojęcia "zdał egzamin" mają przepisy odrębnych aktów, do których odwołanie zawiera art. 70 b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

Zgodnie z art. 191 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku - Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) młodociany nie posiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego.

Na podstawie art. 191 § 3 i art. 195 § 2 Kodeksu pracy wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 roku w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz.U. Nr 60, poz. 278 ze zm.).

Sąd uznał za zasadny postawiony w skardze zarzut błędnej wykładni przez organy administracji art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Nie jest bowiem do zaakceptowania interpretacja powyższego przepisu przyjęta przez organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, że w sytuacji, gdy młodociany po ukończeniu nauki zawodu u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem nie przystąpi bezpośrednio po zakończeniu nauki do egzaminu potwierdzający kwalifikacje zawodowe, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobów oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 83, poz. 562 ze zm.), a zda egzamin na tytuł czeladnika, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 października 2005 roku w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika i mistrza w zawodzie, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych (Dz.U. z 2005 roku Nr 215, poz. 1820), to pracodawcy nie przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia tego młodocianego.

Przepis § 11 ust. 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych wprawdzie określa, że w sytuacji, gdy młodociany był zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem i dokształcał się w zasadniczej szkole zawodowej, zdaje egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe, bezpośrednio po uzyskaniu świadectwa ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej, zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków i sposobów oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych, a więc stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r.

Zdaniem Sądu, powyższe przepisy nie wyczerpują jednak katalogu przepisów odrębnych, określonych w art. 70 b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Młodociany pracownik zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, może bowiem zdać egzamin na tytuł czeladnika zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 października 2005 roku, tym bardziej, że w § 6 tego rozporządzenia ustawodawca przewidział możliwość dopuszczenia przez izbę rzemieślniczą do egzaminu czeladniczego nie tylko osobę, która ukończyła naukę zawodu u rzemieślnika, ale także osobę, która posiada świadectwo ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej albo dotychczasowej szkoły ponadpodstawowej, prowadzącej kształcenie zawodowe o kierunku związanym z zawodem, w którym zdaje egzamin (§ 6 pkt 5 rozporządzenia).

Zatem, warunek zdania egzaminu, zgodnie z odrębnymi przepisami, wskazany w art. 70 b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, będzie spełniony także wówczas, gdy młodociany zatrudniony u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem zda egzamin na tytuł czeladnika. Zdaniem Sądu, w przypadku młodocianego zatrudnionego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, przepisami odrębnymi, w rozumieniu art. 70 b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, nie są bowiem jedynie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania oraz przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobów oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych. Zawarte w art. 70 b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty sformułowanie "i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami" odnosi się do wszystkich tych odrębnych przepisów, które pozwalają młodocianemu zdać egzamin po zakończeniu nauki. Gdyby ustawodawca zakładał zdanie egzaminu przez młodocianego wyłącznie zgodnie z § 11 pkt 1- 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, wskazałby to wprost w art. 70 b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Skoro tego nie uczynił, to brak jest podstaw do stosowania wykładni przyjętej przez organy administracji w niniejszej sprawie.

Na podkreślenie zasługuje również to, że rozporządzenie w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w Kodeksie pracy, a nie w ustawie o systemie oświaty, oraz że rozporządzenie nie przewiduje żadnych konsekwencji w przypadku zdania, przez młodocianego zatrudnionego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem, egzaminu czeladniczego przed komisją egzaminacyjną izby rzemieślniczej.

Zauważyć należy, że skoro pracodawca niebędący rzemieślnikiem nie może zmusić młodocianego, z którym zawarł umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, do zdania egzaminu zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków i sposobów oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych, to nie może być obciążony negatywnymi konsekwencjami czegoś, co nie jest zależne od niego. Ponadto skoro istnieje możliwość zdania egzaminu na podstawie innych przepisów, a ustawa nie precyzuje jakie konkretnie przepisy powinny mieć zastosowanie, to tym bardziej nie można interpretować, iż w tym konkretnym przypadku chodzi wyłącznie o egzamin zdany zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r.

W ocenie Sądu, przepis art. 70 b ustawy o systemie oświaty ma na celu umożliwienie młodocianym pracownikom naukę zawodu.

Zapewnienie młodym ludziom zdobywającym wykształcenie zawodowe, możliwości nauki zawodu stanowi realizację konstytucyjnego prawa do nauki wyrażoną w art. 70 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z preambułą do ustawy o systemie oświaty, oświata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro całego społeczeństwa; kieruje się zasadami zawartymi w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także wskazaniami zawartymi w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Konwencji o Prawach Dziecka. Nauczanie i wychowanie - respektując chrześcijański system wartości - za podstawę przyjmuje uniwersalne zasady etyki. Kształcenie i wychowanie służy rozwijaniu u młodzieży poczucia odpowiedzialności, miłości ojczyzny oraz poszanowania dla polskiego dziedzictwa kulturowego, przy jednoczesnym otwarciu się na wartości kultur Europy i świata. Szkoła winna zapewnić każdemu uczniowi warunki niezbędne do jego rozwoju, przygotować go do wypełniania obowiązków rodzinnych i obywatelskich w oparciu o zasady solidarności, demokracji, tolerancji, sprawiedliwości i wolności.

Zwrócić należy uwagę, że określona w ustawie o systemie oświaty pomoc finansowa dla pracodawców zatrudniających osoby młodociane jest formą zachęty do zatrudniania takich osób oraz oznacza wyrównanie szans rynkowych tych pracodawców w konkurencji z innymi, zatrudniającymi osoby wykwalifikowane. W tej sytuacji rozbieżności w interpretacji przepisów nie powinny powodować utraty przez pracodawcę przysługującego mu prawa.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2007 roku w sprawie o sygn. akt P 25/06, OTK - A 2007/2/9 stwierdził, że dla demokratycznego państwa prawnego istotne jest, aby prawo, przez niespójną regulację, nie tworzyło pułapek dla jego odbiorców i aby zarówno ustawodawca, jak i stosujący prawo mogli, nawet dokonując podstawowych zabiegów wykładni, tak samo rozumieć te same normy prawne, bez konieczności wchodzenia w spór z urzędem weryfikującym postępowanie adresatów prawa.

Art. 70 b ustawy o systemie oświaty został dodany przez art. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 145, poz. 1532). W opinii Biura Legislacyjnego Kancelarii Senatu z dnia 5 maja 2004 roku do ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk senacki nr 692) czytamy, że ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy o systemie oświaty, została uchwalona w oparciu o projekt rządowy. Jedyna zmiana wprowadzana tą nowelizacją dotyczy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych, poniesionych przez pracodawców, którzy zawarli z młodocianymi umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Rozwiązanie prawne przewidujące dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego ma zastąpić dotychczasową ulgę uczniowską, którą regulowała ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Ustawa wprowadza rozwiązanie prawne, na podstawie którego pracodawcy zatrudniający pracowników młodocianych w celu przygotowania zawodowego, uzyskają dofinansowanie kosztów kształcenia.

W opinii prawnej z dnia 11 marca 2004 roku dotyczącej projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (druk sejmowy nr 25620) czytamy natomiast, że nowelizacja polega na dodaniu do ustawy o systemie oświaty art. 70b, a zmiana ta, to zgodnie z treścią uzasadnienia, konsekwencja usunięcia w przepisach podatkowych mechanizmów stosowania ulg podatkowych, które przysługiwały pracodawcom za wyszkolenie młodocianych pracowników. Te fiskalne zachęty służyły promocji zatrudniania młodocianych pracowników i ich kształcenia, rekompensując w części koszty, jakie ciążą na pracodawcy. W związku ze zniesieniem przedmiotowych ulg, projektodawcy proponują wprowadzenie systemu bezpośredniego dofinansowania pracodawców zawierających z młodocianymi umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. W powyższej opinii czytamy również, że celem regulacji jest zachęcenie pracodawców do zatrudniania młodocianych.

Z powyższego wynika, że zmiana ustawy o systemie oświaty, polegająca na dodaniu art. 70 b miała być formą zachęty dla pracodawców do zatrudniania młodocianych pracowników, zaś interpretacja przyjęta przez organ może wywołać odmienne skutki, niezgodne z wolą ustawodawcy. Dlatego też nie do zaakceptowania jest bardzo formalistyczna interpretacja przepisu ustawy o systemie oświaty, przyjęta przez organy w niniejszej sprawie, nie znajdująca zresztą oparcia nawet w literalnej wykładni art. 70 b ust. 1 pkt 2.

Ustawodawca wprowadzając regulację dotyczą wspierania pracodawców zakładał, iż przyznanie dofinansowania dotyczyć będzie tych pracodawców, którzy w sposób skuteczny i efektywny prowadzą kształcenie młodocianych pracowników (albowiem warunkiem dofinansowania jest m.in. uzyskanie przez młodocianego pracownika po zakończeniu kształcenia, pozytywnego wyniku zewnętrznego egzaminu zawodowego).

Skoro w niniejszej sprawie młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał egzamin na tytuł czeladnika w zawodzie ślusarza z wynikiem pozytywnym, to pracodawcy przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego na podstawie art. 70 b ustawy o systemie oświaty. Organ administracji decydujący o przyznaniu dofinansowania i sprawdzający zgodnie z art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, czy młodociany pracownik zdał egzamin zgodnie z odrębnymi przepisami, nie jest uprawniony do wkraczania w kompetencje komisji egzaminacyjnej izb rzemieślniczych. Świadectwo czeladnicze, jako wyraz dopuszczenia danej osoby do egzaminu jest dla organu wiążące. Niezasadne jest więc stanowisko organu administracji, że ukończenie nauki zawodu u innych podmiotów nie pozwala na dopuszczenie przez izbę rzemieślniczą danej osoby do egzaminu czeladniczego.

Powyższe oznacza, że w sprawie doszło do naruszenia art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, poprzez błędną jego wykładnię, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy oraz do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny ponownie ocenić zebrany materiał dowodowy.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.

a.ł.