Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 351/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 18 maja 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2006 roku sprawy ze skargi M. R. i M. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu nieruchomości ziemskiej na rzecz Skarbu Państwa 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących M. R. i M. R. solidarnie kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Prezydium Rady Narodowej w mieście K. orzeczeniem z dnia [...] marca

1958 r. przejęło na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość P. stanowiącą własność Z. R., składającą się z parcel [...] kat: [...] o łącznej powierzchni 47 ha 02 a 54 m2 wraz ze wszystkimi częściami składowymi. Orzeczenie to wydane zostało na podstawie art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz.U. Nr 57, poz.321).

M. R. i M. R. w dniu 24 stycznia 2001 r. wystąpili do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia. Wnioskodawcy podnieśli, iż orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w mieście K. zostało wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 i 5 Kpa tzn. zarzucili wydanemu orzeczeniu, iż wydane zostało bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa oraz, iż było niewykonalne w dniu jego wydania i jego niewykonalność ma charakter trwały.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie. Swoją decyzję uzasadnił tym, iż instytucja prawna przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich nie podpadających pod działanie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej została usunięta z polskiego systemu prawnego, dlatego też postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe.

Od decyzji Wojewody [...] odwołanie wnieśli M. i M. R. w dniu 21 marca 2002 r., rozszerzając jednocześnie swój wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia o zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, poprzez wskazanie, iż kwestionowane w postępowaniu nieważnościowym orzeczenie wydane zostało, z naruszeniem przepisów o właściwości. W ocenie bowiem wnioskodawców dekret z dnia 28 listopada 1945r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa przewidywał w art. 3, że organem właściwym do wydania zarządzenia o przejęciu nieruchomości był Minister Rolnictwa i Reform Rolnych. W orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej wywodziło zaś swoją właściwość " z upoważnienia Ministra Rolnictwa", chociaż takiego upoważnienia nie posiadało.

W wyniku rozpoznania odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ wojewódzki.

Wojewoda [...] powołując się na art. 157 § 1 Kpa stwierdził, iż organem właściwym do rozpatrzenia w/w sprawy jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z uwagi na to, iż Prezydium Rady Narodowej w mieście K. działało jako organ stopnia wojewódzkiego.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r.

odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w mieście K. z dnia [...] marca1958 r.

W dniu 17 lutego 2004 r. M. i M. R. wnieśli do

Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wnioskodawcy we wniosku wskazali na błędne użycie art. 1 pkt 4 dekretu z dnia

28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości na cele reformy rolnej i

osadnictwa.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2004 r.

utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2004 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż nieruchomość ziemska P. nie podpada pod działanie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, ponieważ w chwili jej przejęcia na cele reformy rolnej ogólny obszar nieruchomości wynosił 46,56 ha. W związku z tym nie spełniała ona warunku wielkości z art. 2 ust. 1 pkt e dekretu, co zostało potwierdzone w sporządzonym 22 lutego 1945 r. protokole przejęcia w/w nieruchomości. Faktyczna parcelacja części majątku P. nastąpiła w toku przeprowadzanej reformy rolnej 5 marca 1945 r. Grunty o powierzchni 27,90 ha zostały rozparcelowane pomiędzy właścicieli gospodarstw karłowatych, pozostałą część o powierzchni 8 ha przydzielono chłopom małorolnym. Pozostałość — resztówka o powierzchni 11,59 ha została przekazana decyzją z dnia [...] lipca 1945 r. kierownictwu Gminnej Szkoły Rolniczej [...] w P. na jeden z celów reformy rolnej, tj. zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkół. Przekazanie ośrodka P. na rzecz przemysłu hutniczego nastąpiło dopiero na podstawie pisma Departamentu Funduszu Ziemi skierowanego do [...] Działu Rolnictwa i Reform Rolnych w K. z dnia [...] października 1949 r. Na tej podstawie Starostwo Powiatowe w K. protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] października 1949 r. przekazało wszystkie zabudowania znajdujące się na w/w resztówce powstającej N. Zaskarżone orzeczenie zostało więc wydane zgodnie z art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję M. i M. R. ponowili zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczące rażącego naruszenia art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa. Ponadto skarżący zarzucili, że orzeczenie zostało wydane przez niewłaściwy organ. Zarzucili także niewykonalność orzeczenia z dnia [...] marca 1958r. w części dotyczącej przysługującej nieruchomości ekwiwalentnej oraz złamanie zasad systemowych. Skarżący podnieśli, że zarzuty te były składane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie odniósł się do żadnego z nich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 grudnia 2004 r. po rozpatrzeniu skargi wnioskodawców uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zarzucił organowi, iż ten nie zbadał, czy Prezydium Rady Narodowej w K. posiadało kompetencję do orzekania w formie decyzji administracyjnej w kwestii przejęcia nieruchomości Z. R. na podstawie dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa. Ponadto Sąd uznał za zasadny zarzut skarżących, iż rozstrzygający w sprawie Minister uchylił się od rozpatrzenia zastrzeżeń skarżących, podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a podtrzymanych w skardze. Wskazując, iż jego zdaniem organ nadzoru pominął dokonanie oceny zastrzeżeń skarżących, stanowiących sedno ich wystąpienia o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] marca 1958 r. Uniknięcie przez organ nadzoru rozpatrzenia kwestii zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i konsekwentnie podtrzymywanych przez strony w toku postępowania nadzorczego, w ocenie Sądu oznaczało zaś złamanie ogólnych zasad postępowania administracyjnego, ujętych w art. 7, 8 i 11 kpa mający istotny wpływ na wynik postępowania. Ponadto Sąd wskazał, iż z akt sprawy nie wynika, aby o prowadzonym postępowaniu nadzorczym powiadomiono obecnego właściciela lub użytkownika wieczystego przedmiotowej nieruchomości, chociaż wynik postępowania dotyczył jego interesu prawnego, co stanowiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 1 pkt 4 kpa).

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2005r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 156 § 1 Kpa oraz art. 158 § 1 Kpa orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w mieście K. z dnia [...] marca 1958r.

W uzasadnieniu Minister wskazał, między innymi, iż Prezydium Rady Narodowej w mieście K. posiadało kompetencję do orzekania w formie decyzji administracyjnej w kwestii przejęcia nieruchomości Z. R. na podstawie dekretu z dnia [...] listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz.U. Nr 57, poz. 321). Wykonanie dekretu powierzono bowiem Ministrowi Rolnictwa i Reform Rolnych (do art. 7 dekretu). Stosownie zaś do przepisu art. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 15 sierpnia 1944 r. o organizacji wojewódzkich i powiatowych urzędów ziemskich (Dz.U. Nr 2 poz. 4) resort Rolnictwa i Reform Rolnych wykonywał swoje zadania, dotyczące m.in. przeprowadzenia reformy rolnej, przez wojewódzkie i powiatowe urzędy ziemskie, hierarchicznie związane z centralą resortu. Na podstawie art. 1 dekretu z dnia 12 sierpnia 1946 r. o zespoleniu urzędów ziemskich z władzami administracji ogólnej (Dz.U. Nr 43, poz. 248) sprawy administracji rolnictwa i reform rolnych zostały włączone do zakresu działania wojewodów i starostów. Zaś zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 z późn. zm.) zniesione zostały stanowiska wojewodów i starostów, urzędy wojewódzkie i starostwa (art. 35), natomiast dotychczasowy zakres właściwości zniesionych organów przejęły rady narodowe (art. 37), co potwierdza właściwość, Prezydium Rady Narodowej do orzekania w niniejszej sprawie.

Ponadto, organ wskazał, iż z dokonanych przez niego ustaleń wynika, że ogólna powierzchnia nieruchomości ziemskiej P. określona na dzień 1 września 1939 r. wynosiła 47 ha 02 a 55 m. Nieruchomość ta nie spełniała więc przesłanek ustawowych wymienionych w art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z akt sprawy wynika, iż faktyczna parcelacja części majątku P. nastąpiła w toku przeprowadzanej reformy rolnej 5 marca 1945 r. Parcelacji podlegały grunty o powierzchni 27 ha 90 a, które zostały rozparcelowane między właścicieli gospodarstw karłowatych, pozostałą część 8 ha otrzymali chłopi małorolni. Resztówka o powierzchni 11 ha 50 a, została zaś przekazana decyzją z dnia [...] lipca 1945 r. kierownictwu Gminnej Szkoły Rolniczej [...] w P. na jeden z celów reformy rolnej tj. zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkół ( art. 1 ust. 2 pkt d dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej). Następnie ośrodek P. został przekazany na rzecz przemysłu hutniczego na podstawie pisma Departamentu Funduszu Ziemi skierowanego do Wojewódzkiego Działu Rolnictwa i Reform Rolnych w K. z dnia [...] października 1949 r. nr [...]. Organ uznał więc, iż skoro faktyczna parcelacja majątku P. nastąpiła przed dniem 1 sierpnia 1945 r. to wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenie spełniało określone w art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości na cele reformy rolnej i osadnictwa. Nieruchomość ziemska P. została zatem zasadnie przejęta na rzecz Skarbu Państwa.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli M. R. oraz M. R.. Żądając jej uchylenia zarzucili jej naruszenie:

- zasad postępowania administracyjnego ujętych w art. 7,8 i 11 Kpa, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na nierozpatrzeniu większości zastrzeżeń skarżących wobec orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w mieście K. z dnia [...] marca 1958 r. nr [...];

- prawa, polegające na błędnym przyjęciu, że Prezydium Rady Narodowej w mieście K. posiadało kompetencję do orzekania w formie decyzji administracyjnej w kwestii przejęcia nieruchomości Z. R. na podstawie dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa. Wnieśli również o wskazanie Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi w trybie art. 153 kpa dalszego postępowania, polegającego na stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w mieście K. nr MZR-Iy-[...] z dnia [...] marca 1958 r., z powodów wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1 lub pkt 7 kpa, oraz stwierdzeniu jego nieważności z powodów wymienionych w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W uzasadnieniu skargi odnosząc się do jej zarzutów wskazano między innymi, iż w ocenie skarżących zarzut błędnego użycia art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości na cele reformy rolnej i osadnictwa wynika stąd, iż nieruchomość została rozparcelowana tylko częściowo. Tzw. resztówka o pow. 11,5 ha nie została, jak tego wymagał przepis dekretu, rozparcelowana. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pośrednio odniósł się do tego zastrzeżenia, powtarzając niesporny fakt, że resztówka została oddana szkole rolniczej, czyli na jeden z celów reformy rolnej. Zdaniem jednak skarżących w przypadku braku parcelacji resztówki nie ma znaczenia, komu ta resztówka została oddana. Dekret wymagał bowiem jednoznacznie, by nieruchomość została "faktycznie rozparcelowana" — zaś resztówkę wyłączono spod parcelacji i oddano w całości. Ponadto skarżący wskazują, iż oprócz gruntów przejęto także zabudowania. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie odniósł się zaś do ich zastrzeżenia, że zabudowania nie stanowiły nieruchomości ziemskiej, więc nie było podstawy do ich przejęcia. Skarżący podnoszą również, iż w dacie faktycznego przejęcia nieruchomości, tj. w dniu 10 marca 1958 r. cały teren dawnego gospodarstwa rolnego P. był zajęty pod produkcję stali. Zatem przejęcie nie nastąpiło na cele reformy rolnej ani osadnictwa, czego jednoznacznie wymagał powołany przez organ dekret z dnia 28 listopada 1945 r. Skoro więc Prezydium Rady Narodowej w mieście K. nie posiadało dla swojej decyzji prawidłowej podstawy prawnej, to była ona nieważna już od chwili wydania, w myśl art. 156 § 1 pkt2kpa. Skarżący wskazali również, iż art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. wymagał, by faktyczne rozparcelowanie nastąpiło przed dniem 1 sierpnia 1945 r. Ten warunek rzeczywiście został (poza resztówką) spełniony, jako że rozparcelowanie części majątku nastąpiło 5 marca 1945 r. Niemniej jednak, wskazują, iż przepis art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości na cele reformy rolnej i osadnictwa, stawiał warunek, i to w swoich pierwszych słowach, by przejęcie nastąpiło "na cele reformy rolnej i osadnictwa" za które w niniejszej sprawie nie sposób uznać produkcji stali.

Podnieśli także, iż stanowisko organu w przedmiocie właściwości Prezydium, nie uzasadnia tezy, że Prezydium Rady Narodowej miało kompetencję do orzekania w przedmiotowej sprawie. Minister Rolnictwa i Reform Rolnych nie udzielił bowiem PRN w K. żadnego upoważnienia, więc organ powołał się w orzeczeniu na akt, który nie istniał. Dekret z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości na cele reformy rolnej i osadnictwa jednoznacznie powierzał jego wykonanie Ministrowi Rolnictwa i Reform Rolnych; dekret nie zawiera przy tym żadnej wzmianki na temat możliwości delegowania kompetencji Ministra w tym względzie. Skoro prawodawca nie postanowił, że Minister Rolnictwa i Reform Rolnych może upoważniać, np. urzędy ziemskie do wykonywania uprawnień czy obowiązków wynikających z dekretu, to znaczy, że jego wolą było, by Minister wykonywał je samodzielnie. Z faktu, że Prezydium Rady Narodowej było "następcą" administracyjnoprawnym urzędu ziemskiego nie wynika zdaniem skarżących., że posiadało ono upoważnienie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, a tym samym kompetencję do orzekania w formie decyzji administracyjnej w kwestii przejęcia nieruchomości Z. R.

Skarżący wskazali również, iż Minister Rolnictwa nie odniósł się do zarzutu, że przyznanego Z. R. w orzeczeniu prawa do nieruchomości ekwiwalentnej w praktyce nie dało się zrealizować, oraz iż organ nie odniósł się do zastrzeżeń o zbyt długim okresie czasu, jaki minął od dnia pozbawienia Z. R. posiadania nieruchomości do dnia wydania orzeczenia pozbawiającego jej własności oraz o sprzeczności z konstytucją dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości na cele reformy rolnej i osadnictwa.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację i stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego kognicja ustalona została w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) bada zaskarżone decyzje, pod względem ich legalności, a więc zgodności z powszechnie obowiązującym prawem materialnym i procesowym, obowiązującym w dacie wydania tych decyzji. Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153 poz. 1270 ze zm), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, a podstawowym kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu z prawem.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, a także biorąc pod uwagę wykładnię prawa zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2004r., Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia.

W ocenie Sądu zasadność uchylenia zaskarżonej decyzji wynika z następujących przyczyn.

Należy wskazać, że postępowanie nieważnościowe, z jakim mamy do czynienia w niniejsze sprawie jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istota polega na ustaleniu, czy decyzja podlegająca kontroli dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa. Jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od statuowanej w art. 16 § 1 Kpa ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznej i z tych względów stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy zostanie bezspornie ustalone wystąpienie przyczyny nieważności określonej w art. 156 § 1 Kpa. Zgodnie z art. 157 § 2 Kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W niniejszej sprawie z wnioskiem w sprawie stwierdzenia nieważności wystąpili skarżący. Wadliwości kwestionowanego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] marca 1958r., upatrują oni przede wszystkim w wystąpieniu przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1, 2, 5 Kpa. wskazując, iż :

1. Prezydium Rady Narodowej w mieście K. nie było upoważnione do wydania orzeczenia z dnia [...] marca 1958r.(art. 156 § 1 pkt 1 Kpa),

2. błędnie zastosowano art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz.U. Nr 57, poz.321), bowiem nieruchomość została rozparcelowana tylko w części, ale faktyczne rozparcelowanie nie nastąpiło na cele reformy rolnej, gdyż na terenie nieruchomości pobudowana została huta stali. (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa)

3. orzeczenie nie zostało wykonane bowiem nie udało się w rzeczywistości zrealizować przyznanego w orzeczeniu na rzecz Z. R. prawa do nieruchomości ekwiwalentnej (156 § 1 pkt 5 Kpa)

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekający niniejszej sprawie, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art.15 Kpa, winien był więc ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, odnosząc się przy tym w wydanym przez siebie orzeczeniu w sposób wyczerpujący zarówno do zarzutów podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia, jak również wniosku skarżących o ponowne rozpoznanie sprawy.

Tymczasem w ocenie Sądu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w niniejszej sprawie uchybił powyższemu obowiązkowi, bowiem nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych przez stronę, nie rozpoznał również w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy.

Wskazać należy, iż kwestionowane w postępowaniu nieważnościowym orzeczenie z dnia [...] marca 1958r, wydane zostało w oparciu o przepisy obowiązującego w dacie orzekania (utrata mocy obowiązywania z dniem 5 kwietnia 1958r.) dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz. U. z dnia 17 grudnia 1945 r. — Nr 57, poz. 321).

Stosownie do treści art. 1 niniejszego dekretu, na cele reformy rolnej oraz osadnictwa mogły być przejęte następujące nieruchomości ziemskie niepodpadające pod działanie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. z 1945 r. Nr 3, poz. 13):

1. pozostałe po osobach przesiedlających się do Związku Socjalistycznych Republik Rad;

2. które w związku z wojną lub okupacją zostały przeznaczone na specjalne cele ze zmianą rodzaju użytkowania (poligony, lotniska, zalesienie, drogi itp.), jeżeli utrzymanie tego rodzaju użytkowania nie leży w interesie Państwa;

3. wszelkie nieruchomości ziemskie za zgodą właściciela;

4. wszelkie nieruchomości ziemskie, które w toku przeprowadzania reformy rolnej zostały w terminie do dnia 1 sierpnia 1945 r. faktycznie rozparcelowane.

Przepis art. 3 dekretu wskazywał, zaś że przejęcie nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 1, nastąpi na podstawie zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, zaś zarządzenie to co do nieruchomości, wymienionych w art. 1 pkt 1 i 2, wydane będzie w porozumieniu z zainteresowanymi Ministrami.

Z treści niniejszego przepisu wynika więc, wbrew twierdzeniom skarżących, iż orzeczenie o przejęciu nieruchomości na własność Państwa miało charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Potwierdzało ono bowiem jedynie zaistnienie pewnych faktów. Przejęta na mocy powyższego orzeczenia nieruchomość P., posiadała łączną powierzchnię 47 ha 02 a 54 m. (obszar przejęty orzeczeniem). Nie spełniała więc ona przesłanek ustawowych wymienionych w art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U Nr 4 poz. 17 ze zm.), zgodnie z którym na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskiej stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Okoliczność, iż majątek P. nie podpadał pod działanie powyższych przepisów, została potwierdzona przez Wojewódzki Urząd Ziemski w K. pismem z dnia 26 marca 1945r. W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nie budzi jednak wątpliwości, iż w stosunku do niniejszego majątku spełniona została przesłanka określona w art. 1 ust. 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa, zgodnie z którą na cele reformy rolnej mogły być przejęte nieruchomości ziemskie, które w toku przeprowadzenia reformy rolnej zostały do dnia 1 sierpnia 1945 roku faktyczne rozparcelowane. Zdaniem organu faktyczna parcelacja części majątku nastąpiła w niniejszej sprawie w dniu 5 marca 1945r. W dacie tej parcelacji poddano grunty o powierzchni 27 ha, 90 a, które rozparcelowano między właścicieli gospodarstw karłowatych a 8 ha pomiędzy chłopów małorolnych. Resztówka o powierzchni 11 ha, 50 arów decyzją z dnia została zaś przekazana decyzją z dnia [...] lipca 1945r. kierownictwu Gminnej Szkoły Rolniczej [...] w P. na jeden z celów reformy rolnej tj. zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkól (art. 1 ust. 2 pkt d dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej). Następnie ośrodek P. został przekazany na rzecz przemysłu hutniczego na podstawie pisma Departamentu Funduszu Ziemi skierowanego do Wojewódzkiego Działu Rolnictwa i Reform Rolnych w K. z dnia [...] października 1949 r. nr [...].

W ocenie Sądu z treści uzasadnienia organu nie wynika jednak, iż majątek ziemski P. mógł być przejęty na rzecz Państwa na podstawie dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa. Należy wskazać, iż zgodnie z przywołanym przez organ art. 1 ust. 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa, warunkiem przejęcia nieruchomości ziemskich na rzecz Państwa była ich faktyczna parcelacja w toku przeprowadzenia reformy rolnej do dnia 1 sierpnia 1945 roku. Tymczasem z akt administracyjnych sprawy wynika, iż parcelacją objęto jedynie część majątku. Pozostała część została wyłączona spod parcelacji i przekazana na jak wskazał organ jeden z celów reformy rolnej jakim było wydzielanie terenów pod szkoły rolnicze. Wskazać, zatem należy, iż stosownie zaś do treści a art. 15 dekretu PKWN z 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej przy wypracowaniu planu podziału ziemi pewna jej część miała zostać niepodzielona dla utrzymania wzorcowych gospodarstw w interesie podniesienia poziomu gospodarki rolnej, dla szkół rolniczych i powszechnych, dla rozbudowy miast i innych ważnych zadań użyteczności publicznej. Nie można zatem uznać aby pozostawione części majątku mogły być określone mianem "rozparcelowanych". Majątek P. nie podpadał pod działanie powyższego dekretu, a więc jego przejęcie na rzecz Państwa mogło nastąpić jedynie w przypadkach ściśle określonych w art. 1 dekretu z dnia 28 listopada 1945r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej. Organ orzeka obecnie na gruncie postępowania nieważnościowego, którego granice wyznacza wprost art. 156 Kpa, zadaniem Ministra jest zatem szczegółowe i wnikliwe rozważenie, czy w świetle podniesionych powyżej okoliczności, faktycznie spełnione zostały przesłanki uzasadniające przejęcie całości majątku P. na podstawie art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości na cele reformy rolnej i osadnictwa, a o ile dojdzie do przekonania, iż obowiązujące przepisy zostały naruszone, powinien ocenić, czy naruszenie to ma charakter rażący.

Podkreślenia wymaga również okoliczność, iż w wyroku z dnia 17 grudnia 2004r. orzekający w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zobowiązał organ między innym do odniesienia się do wszystkich zastrzeżeń podniesionych przez skarżących w ich wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] marca 1958 r. i wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Tymczasem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w ogóle nie odniósł się np. do zarzutu wydania kwestionowanego w postępowaniu nieważnościowym orzeczenia z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 5 Kpa..

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności należy uznać, iż prowadzący postępowanie nieważnościowe Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wobec niewyjaśnienia w sposób należyty stanu faktycznego i prawnego sprawy, nieodniesienia się do wszystkich zarzutów stron skarżących podniesionych zarówno we wniosku o stwierdzenie nieważności jak i wniosku o ponowne rozpianie spraw, naruszył ogólne zasady postępowania administracyjnego, ujęte w art. 7, 8 i 11, kpa jak również art. 77 i 107 Kpa, co w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania

Ponadto należy wskazać, iż cytowanym powyżej wyrokiem z dnia 17 grudnia 2004r. orzekający w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o uchyleniu jedynie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2004r. W świetle wyroku Sądu, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zobowiązany był więc do ponownego rozpoznania sprawy, na skutek wniosku złożonego w oparciu o art. 127 § 3 Kpa, stosownie do treści którego, od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpoznanie strawy: do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. A zatem zgodnie z art. 138 § 1 Kpa, określającego uprawnienia organów odwoławczych, Minister, po dokonaniu oceny wniosku skarżących o ponowne rozpoznanie sprawy w pełnym zakresie orzeczonym decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. mógł co do zasady orzec o: utrzymaniu niniejszej decyzji w mocy, uchyleniu jej w całości lub w części orzekając w tym zakresie co do istoty sprawy lub uchylić decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji, albo umorzyć postępowanie odwoławcze. Tymczasem Minister powołując się na art. 156 § 1Kpa oraz art. 157 § 1 Kpa orzekł co do istoty sprawy odmawiając stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w mieście K. z dnia [...] marca 1958r. Wskazać zatem należy, iż to orzeczenie narusza w sposób uzasadniający konieczność jego uchylenia art. 138 Kpa.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c i art. 135 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) orzekł jak w sentencji. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej wyżej ustawy.

Rozpoznają ponownie sprawę, organ winien jest odnieść się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżących zarówno we wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] marca 1958r., jak i wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w tym przede wszystkim kwestii właściwości organu do orzekania w sprawie, wydania orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej, niewykonalności orzeczenia. Organ powinien także rozważyć kwestie podniesione przez Sąd w niniejszym wyroku.