Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 859/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2005-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 2, art. 1 ust. 2 pkt 6
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant: Magdalena Domańska – Byskosz po rozpoznaniu w dniu 28 września 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., dalej: Kierownik Urzędu na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), zwanej dalej ustawą, pozbawił J. S. uprawnień kombatanckich przyznanych z tytułu walki z reakcyjnym podziemiem.

W uzasadnieniu wskazano, że J. S. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji ZBoWiD z dnia [...]r. z tytułu uczestnictwa w walkach z reakcyjnym podziemiem w okresie od [...]r. do [...]r. W toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że J. S. pełnił służbę w [...] oddziale Wojsk Ochrony Pogranicza w okresie od [...]r. do [...]r. Podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy tj. Ukraińskiej Armii Powstańczej (dalej: UPA) lub Wehrwolfu, co ustalono na podstawie akt ZBoWiD-u oraz pisma Archiwum Straży Granicznej z dnia [...]r. Zatem J. S. nie uczestniczył w walkach z UPA lub grupami Wehrwolfu podczas służby w Wojsku Polskim i otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, co skutkuje ich utratą na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, z którego wynika, że osoby które uzyskały na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 "w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" tracą te uprawnienia. J. S. nie przedstawił również żadnych okoliczności wskazujących na możliwość uzyskania uprawnień z innego tytułu przewidzianego w ustawie o kombatantach.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. S. wniósł o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy, gdyż decyzja o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich jest dla niego krzywdząca, ponieważ uczestniczył w latach 1947 – 1949 w walkach z odziałam UPA pełniąc służbę wojskową w Samodzielnym Batalionie Wojsk Ochrony Pogranicza stacjonującym w Ż., w okolicach dworca kolejowego,. Nadmienił , że w [...] Oddziale Wojsk Ochrony Pogranicza (dalej; WOP) z siedzibą w K. pełnił służbę jako rekrut i następnie został przeniesiony do wspomnianego [...]Samodzielnego Batalionu WOP w Ż., a jego przełożonymi byli m. in. szef łączności S. Z., szef służby informacyjnej – B. L., kwatermistrz- T.. Pierwszą książeczkę wojskową z przebiegiem służby odebrano mu w Wojskowej Komendzie Uzupełnień W. – P. P. (dalej; WKU) wydając nową [...]r.

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik Urzędu działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że po ponownym rozpoznaniu sprawy ustalono, że J. S. pełnił służbę w [...]Oddziale WOP w okresie od [...]r. do [...]r. Z zaświadczenia Archiwum Straży Granicznej z dnia [...]r. wynika, że w zasobie aktowym brak jest dokumentów potwierdzających udział. J. S. oraz jednostek wojskowych, w których pełnił służbę w walkach z UPA lub grupami Wehrwolfu. Otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w czasie pełnienia służby w Ludowym Wojsku Polskim i podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy.

W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.

J. S. nie brał więc udziału w walkach z UPA lub Wehrwolfem podczas służby w Wojsku Polskim i uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej. J. S. nie przedstawił również żadnych okoliczności wskazujących na możliwość uzyskania uprawnień kombatanckich z innego tytułu przewidzianego w ustawie.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. S. zakwestionował pozbawienie go uprawnień kombatanckich przyznanych decyzją byłego ZBoWiD–u z tytułu uczestnictwa w walkach z reakcyjnym podziemiem (do którego zaliczały się bandy UPA w czasie pełnienia przez niego czynnej służby wojskowej). Skarżący podniósł, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że pełniąc służbę w Wojsku Polskim uczestniczył w walkach z reakcyjnym podziemiem, ale wyłącznie w zakresie zwalczania opozycji niepodległościowej, na co nie przedstawiono żadnego dowodu potwierdzającego jego udział w tych walkach. Bezpodstawnie został oskarżony o zwalczanie opozycji niepodległościowej, podczas gdy faktycznie pełnił czynną służbę wojskową w okresie od [...]r. do [...]r. w [...]Oddziale WOP (dowód kopia książeczki wojskowej potwierdzona przez D. Oddział Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej ). Oddział ten nie był przeznaczony do prowadzenia walk z opozycją niepodległościową, ponieważ walki takie prowadziły KBW i Służby Bezpieczeństwa. W ramach tej służby wojskowej służył między innymi w [...] Samodzielnym Batalionie WOP, który stacjonował w Ż., K., Z. i w tym okresie uczestniczył w walkach z oddziałami band UPA, których niedobitki grasowały na tych terenach jeszcze długo po 30 czerwca 1947r. Podstawą obu decyzji Kierownika Urzędu było pismo z Archiwum Straży Granicznej z dnia [...]r., z którego wynika jedynie, że nie odnaleziono dokumentów potwierdzających jego udział i jednostki w której służył w walkach z bandami UPA. Z zaświadczenia tego nie wynika natomiast, że w czasie służby wojskowej zwalczał opozycję niepodległościową. Skoro jednostki WOP nie brały udziału w zwalczaniu opozycji niepodległościowej i nie ma na to żadnych dowodów, to oczywiste jest, że uprawnienia kombatanckie mógł otrzymać wyłącznie z tytułu walk z bandami UPA, ponieważ nigdy nie brał udziału w zwalczaniu opozycji niepodległościowej. Jednocześnie pismem z dnia [...]r. został poinformowany przez Kierownika Urzędu, że w Sejmie trwają prace nad zmianą niekorzystnych dla kombatantów przepisów, co potwierdza jego zdaniem, że przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy przyznający uprawnienia kombatanckie dla żołnierzy, którzy pełnili służbę w Wojsku Polskim do 30 czerwca 1947r. jest niekonstytucyjny. Nie ma żadnej różnicy pomiędzy żołnierzami , którzy pełnili służbę do 30 czerwca 1947r., a skarżącym który pełnił służbę od [...]r. biorąc udział w walkach z resztkami band UPA.

Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie

z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej podkreślając, że brak jest wiarygodnych dokumentów potwierdzających udział skarżącego w walkach z oddziałami UPA, wspomniane zaś zaświadczenie z Archiwum Straży Granicznej nie potwierdza, że skarżący walczył z tymi oddziałami w czasie służby w jednostkach WOP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga jest bezzasadna.

Z treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1271 ze zm. ) wynika, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Kierownika Urzędu w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich.

Postawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, w myśl którego pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby: które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie, z tytułu działalności w latach 1944 – 1956 w charakterze " uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej " lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 , w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 – 1939 lub, które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

Z akt sprawy wynika, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie orzeczenia ZBoWiD we W. z dnia [...]r. z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od [...]r. do [...]r.". Fakt uczestnictwa w walce zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej ustalono wówczas na podstawie zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień we W. z dnia [...]r., Nr [...]stwierdzającego, że skarżący pełnił służbę wojskową w Ludowym Wojsku Polskim od [...]r. do [...]r., w tym w jednostce wojskowej, która prowadziła walkę z reakcyjnym podziemiem w okresie od [...]r. do [...]r. oraz opinii Zespołu Weryfikacyjnego Zarządu Dzielnicowego ZBoWiD W. – P.P. z dnia [...]r. skierowanej do Zarządu Głównego ZBoWiD we W. z której wynika, że skarżący brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem w okresie od 21 września 1947r. do 31 grudnia 1947r. Błędne jest twierdzenie skarżącego, że fakt jego uczestnictwa w walce z reakcyjnym podziemiem ustalono na podstawie wspomnianego zaświadczenia Archiwum Straży Granicznej.

Powyższe wskazuje, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu ustanowienia i utrwalania władzy ludowej, toteż pozbawienie ich na cytowanej podstawie jest zasadne.

W świetle powyższego nie zasługuje na uwzględnienie argument skarżącego, że Kierownik Urzędu nie przedstawił żadnego dowodu, iż uczestniczył on w walkach "w zakresie zwalczania opozycji niepodległościowej " i tym samym, że został o to bezpodstawnie oskarżony, oraz że jednostka wojskowa do której został powołany tj. [...] Oddział WOP nie była przeznaczona do prowadzenia walki z "opozycją niepodległościową ", ponieważ walkę taką prowadziły jednostki KBW i Służby Bezpieczeństwa, w których to jednostkach nie uczestniczył.

W tym miejscu wskazać trzeba, iż przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy zawiera wyjątki od zasady, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które nabyły je z tytułu ustanowienia i utrwalania władzy ludowej. Jednym z nich jest uzyskanie tych uprawnień na mocy tytułów określonych w ustawie tzn. między innymi na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy, który za działalność kombatancką uznaje uczestniczenie w walkach z oddziałami UPA oraz grupach Wehrwolfu w jednostkach Wojska Polskiego i zmilitaryzowanych służbach państwowych .

Skarżący zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i w skardze na ostateczną decyzję podniósł, że w okresie pełnionej służby wojskowej brał udział w walkach z oddziałami UPA (tj. w okresie służby w [...] Samodzielnym Batalionie WOP stacjonującym na terenach Polski południowo – wschodniej m. in. w Ż., K., Z.) i z tego tytułu powinien zachować przyznane mu uprawnienia kombatanckie.

Odnosząc się do powyższego argumentu stwierdzić należy, iż rację ma Kierownik Urzędu twierdząc, że skarżący nie udowodnił w wiarygodny sposób, iż w czasie pełnionej służby wojskowej uczestniczył w walkach z UPA. Istotne znaczenie w tej kwestii ma wspomniane wyżej pismo Archiwum Straży Granicznej w S. z dnia [...]r. stwierdzające, że w zasobach tego archiwum nie odnaleziono dokumentów potwierdzających udział skarżącego oraz udział jednostek w których pełnił służbę w walkach z oddziałami UPA oraz grupami Wehrwolfu. Nadmienić przy tym trzeba, iż jednostki wojskowe, w których skarżący pełnił służbę wojskową ustalono na podstawie przesłanej do tego Archiwum przez Kierownika Urzędu kserokopii karty ewidencyjnej przebiegu służby skarżącego znajdującej się w WKU we W.. Skarżący nadto w deklaracji członkowskiej z dnia [...]r. i życiorysie sporządzonym tego samego dnia, które złożył w ZBoWiD nie wykazał, iż uczestniczył w walkach z UPA.

Rację ma również Kierownik Urzędu twierdząc, iż skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności wskazujących na możliwość uzyskania uprawnień z innego jeszcze tytułu przewidzianego w ustawie. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się zaś, że " procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich nie wyłącza możliwości wykazania w tym samym lub innym postępowaniu, że uprawnienia te przysługują nie tylko z tytułu " utrwalania władzy ludowej ", lecz także na podstawie innego tytułu prawnego " ( wyrok SN z dnia 22 lutego 2001 r. III RN 77 / 00, OSNP 2001 / 15 / 475 ).

W świetle powyższego zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie narusza prawa.

Skargę zatem, stosownie do art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić