Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 87/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73  ust.4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 129 ust. 5 pkt. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 104
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Renata Czeluśniak (spr.) Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 18 listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania; skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z dnia 22 maja 2009r. znak: [....] , wydaną na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i art. 104 kpa w związku z postanowieniem Wojewody [....] z dnia 14 sierpnia 2008r. nr [....] , odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz M.S. za udział wynoszący 1/2 część w nieruchomości oznaczonej jako parcela katastralna l.kat. [....] o pow. 0.0144 ha b. gm. kat. P. . obj. [....] wchodzącej w skład działki nr [....] obr. [....] . jedn. ewid. [....] , m. K. , przejętej z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. przez Gminę K. , co potwierdzone zostało decyzją Wojewody [....] z dnia 13 lipca 2007r. nr [....] .

W uzasadnieniu organ I instancji, opisał przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie i wskazał m.in., że:

Pismem z dnia [....] 2002 r. A.W. i M.W. wystąpili z wnioskiem o wypłatę odszkodowania m.in. za nieruchomości położone w obr. [....] , jedn. ewid. [....] , m. K. , oznaczone jako działki: nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] , nr [....] i nr [....] . W dniu [....] grudnia 2005r. wpłynęły wnioski: P.A. , B.B. , T.S. , P.A. oraz B.A. , występującej w imieniu własnym oraz małoletniego wówczas syna A.A. , o odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne położone w b. gm. kat. [....] , aktualnie obr. [....] , jedn. ewid. [....] , m. [....] stanowiące: ul. [....] , ul. [....] ul. [....] , ul. [....] , ul. [....] . ul. [....] , ul. [....] ul. [....] . ul. [....] , ul. [....] ul. [....] , ul. [....] ul. [....] . oraz ul. [....] w K.

W dniu [....] września 2007r. A.W. złożył pisemne oświadczenie, iż składając wcześniej wniosek o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod ul. [....] , oznaczoną jako parcela katastralna l.kat. [....] , b. gm. kat. [....] , występował wówczas również w imieniu współwłaściciela M.S.

Dnia [....] września 2007r. M.S. złożył oświadczenie, że udzielił pełnomocnictwa A.W. do złożenia wniosku o odszkodowanie za zajętą nieruchomość pod drogę publiczną.

Decyzją z dnia 27 marca 2008r. nr [....] Prezydent Miasta K. orzekł:

✓ w pkt. 1 o ustaleniu na rzecz: A.W. , A.W. , A.B. , B.A. , P.A. , A.A. i T.S. , odszkodowania za przysługujący im udział wynoszący 1/2 przedmiotowej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną o kategorii drogi gminnej - ul. [....] w K. , przejętej z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. na własność Gminy K. , zgodnie z decyzją Wojewody [....] z dnia 13 lipca 2007r. nr [....],

✓ w pkt 2 o wypłacie stosownych kwot odszkodowania ustalonego w pkt 1 na rzecz osób w tym punkcie wymienionych,

✓ w pkt 3 o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz M.S. za udział wynoszący 1/2 cz. w/w. nieruchomości zajętej pod drogę publiczną - ul. [....] w K. oznaczonej jako parcela katastralna l.kat. [....] . b. gm. kat. [....] .

Powyższa decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 27.03.2008 r. w pkt 1 i 2 wobec nie zaskarżenia stała się ostateczna, natomiast odwołanie od pkt 3 ww. decyzji złożył M.S. ,

Wojewoda [....] po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego decyzją z dnia 16 maja 2008r. nr [....] uchylił zaskarżoną decyzję w punkcie 3 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując w uzasadnieniu, iż w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości będącej własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Wyłączenie osoby prezydenta miasta od udziału w postępowaniu czyni organ wykonawczy gminy niewładnym do działania.

W związku z powyższym Prezydent Miasta [....] wyłączył się od załatwienia sprawy ustalenia i wypłaty odszkodowania, prowadzonej z wniosku M.S. , a następnie postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2008r. nr [....] Wojewoda [....] wyznaczył Starostę [....] do załatwienia tejże sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę, Starosta wskazał, iż przesłanką, od zaistnienia której zależy pozytywne rozstrzygnięcie sprawy, jest dochowanie terminu zawitego do złożenia wniosku o odszkodowanie określonego w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, a niespełnienie tej przesłanki powoduje niemożność ustalenia i wypłacenia odszkodowania. W ocenie organu I instancji wniosek M.S. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za udział w przedmiotowej nieruchomości nie został złożony w terminie, zatem należało odmówić wnioskodawcy ustalenia i wypłaty odszkodowania za ww. przejętą nieruchomość.

Starosta [....] wskazał, iż zgodnie z art. 73 ust. 4 wyżej powołanej ustawy wniosek byłego właściciela o ustalenie odszkodowania za nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, powinien zostać złożony w terminie zawitym upływającym z dniem 31 grudnia 2005r., gdyż po upływie terminu powyższe roszczenie odszkodowawcze byłych właścicieli przejętej nieruchomości, którzy nie złożyli stosownego wniosku, wygasa niezależnie od przyczyn uchybienia terminowi. W ocenie organu I instancji z wniosku złożonego przez A.W. w dniu 5 listopada 2002r. i w dniu 7 stycznia 2003r., wynika, iż wniósł on jedynie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za swój udział w przedmiotowej nieruchomości. W ocenie organu z treści tego wniosku nie wynika, że wnioskodawca ten występował również w imieniu M.S. , a oświadczenie złożone we wrześniu 2007r., zarówno przez A.W. jak i przez M.S. , nie może zostać uznane za uzupełnienie lub sprecyzowanie wniosków z dnia 5 listopada 2002r. lub z dnia 7 stycznia 2003r. W ocenie organu I instancji warunkiem uznania, iż w przedmiotowej sprawie A.W. mógł działać jako pełnomocnik M.S. , było złożenie w przewidzianym przez ustawodawcę terminie oświadczenia, iż występuje on w imieniu mocodawcy, przy czym oświadczenie złożone po przekroczeniu ww. terminu zawitego nie wywołuje już skutków prawnych.

Odwołanie od decyzji Starosty [....] do Wojewody [....] złożył M.S. , podnosząc m.in., iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, art. 7, art. 9, art. 10 oraz art. 61 § 4 w związku z art. 28 kpa. Odwołujący się wskazał, iż to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek udzielenia informacji stronom i osobom uczestniczącym w postępowaniu, tak by osoby te poprzez nieznajomość prawa nie poniosły szkody. Odwołujący się podniósł również, iż pierwszą informację odnośnie pozbawienia prawa własności otrzymał w dniu 25 kwietnia 2007r., tj. po terminie składania wniosków przewidzianych w wyżej powołanej ustawie W związku z powyższym bez własnej winy został pozbawiony możliwości działania i dochodzenia należnego odszkodowania. Odwołujący się wskazał również, iż w przedmiotowej sprawie zostały złożone dwa wnioski z 5 listopada 2002r. oraz z 27 grudnia 2005r. i obydwa zostały rozpoznane w jednym postępowaniu, natomiast odwołujący się nie został powiadomiony przez organ prowadzący sprawę o toczącym się postępowaniu, pomimo istniejącego w jego ocenie obowiązku zawiadomienia wszystkich stron postępowania zgodnie z art. 64 § 4 kpa w związku z art. 28 kpa. Odwołujący się podniósł ponadto, iż jako strona winien brać udział w przedmiotowym postępowaniu, a pozbawienie udziału, bez jego winy, stanowi naruszenie prawa.

Wojewoda [....] decyzją z dnia 18 listopada 2009 r., znak: [....] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że M.S. , osobiście lub działając przez pełnomocnika, nie złożył wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w wymaganym ustawą terminie zawitym. Z treści wniosku A.W. z dnia 5 listopada 2002r., uzupełnionego pismem z dnia 7 stycznia 2003r. nie wynikało, aby działał również w imieniu M.S. , a w żadnym z wniosków składanych przez A.W. nie ma zawartych sformułowań, które pozwalałyby na przyjęcie, iż A.W. w dacie składania powyższych pism działał w imieniu M.S.

Organ odwoławczy podniósł również w uzasadnieniu, iż pełnomocnik obowiązany jest ujawnić, że działa w imieniu i na rzecz mocodawcy, w przeciwnym wypadku jego działania procesowe będą zaliczone jako dokonane w jego własnym imieniu. Ponadto organ ten zaznaczył, że zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego pełnomocnik zobowiązany jest dołączyć do akt sprawy oryginał pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa przy pierwszej czynności proceduralnej. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, iż organ przyjmujący wniosek o odszkodowanie nie był zobowiązany do wystosowania wezwania do usunięcia braku formalnego, w zakresie czynności ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 64 § 2 kpa. ponieważ z treści wniosku w żaden sposób nie wynikało, by A.W. mógł występować w imieniu M.S.

Odnosząc się do zarzutu strony, iż w przedmiotowej sprawie zostały złożone dwa wnioski z 5 listopada 2002r. i 27 grudnia 2005r., i obydwa zostały rozpoznane w jednym postępowaniu, a odwołujący nie został powiadomiony przez organ prowadzący sprawę o toczącym się postępowaniu, Wojewoda wskazał, iż organ prowadzący sprawę, której przedmiotem jest ustalenie i wypłata odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, działa wyłącznie na wniosek strony, czyli przymiot strony w tym postępowaniu można przypisać podmiotowi dopiero z chwilą złożenia wniosku. Wojewoda wskazał również, iż złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości lub jego spadkobierców nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości lub pozostałych ewentualnych spadkobierców, jak też nie tamuje postępowania w sprawie odszkodowania złożenie wniosku tylko przez niektórych współwłaścicieli nieruchomości zajętej.

M.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję Wojewody [....] , wnosząc o jej uchylenie i zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- naruszenie art. 73 § 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w związku z art. 209 kc oraz w związku z art. 103 kc poprzez błędną wykładnię przepisów sprowadzającą się do przyjęcia, iż nie zostały spełnione przesłanki niezbędne dla ustalenia i wypłaty odszkodowania, a w szczególności, iż skarżący nie wystąpił z wnioskiem w terminie prawem przewidzianym;

- naruszenie art. 61 § .4 kpa w związku z art. 28 kpa poprzez wadliwe zastosowanie przepisu, wskutek czego skarżącemu nie został przyznany status strony w sprawie, a w konsekwencji nie został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu;

- naruszenie art. 7 kpa w związku z art. 77 kpa poprzez nieuwzględnienie w dokonywanych ustaleniach treści art. 209 kc, z którego wynika, iż każdy z współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Ponadto organ II instancji, powołując się na treść uzasadnienia wyroku NSA z dnia 8 października 2008r., (sygn. akt I OSK 1439/07), podkreślił, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż wnioski o ustalenie i wypłatę odszkodowania złożone przez A.W. I M.W. , winny być skuteczne wobec wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, jak też, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 64 § 4 kpa. Organ odwoławczy wskazał również, że podziela pogląd zawarty w uzasadnieniu ww. orzeczenia NSA, iż stosownie do art. 73 wyżej powołanej ustawy, w sprawach o odszkodowanie za nieruchomość przejętą w trybie art. 73 wyżej powołanej ustawy: "sprawa każdego współwłaściciela jest odrębna i tylko mogąca być połączona do wspólnego rozpoznania na mocy art. 62 kpa. Inaczej mówiąc, każdy ze współwłaścicieli ma interes prawny tylko w postępowaniu wszczętym swoim własnym wnioskiem,. natomiast nie jest stroną postępowania, w rozumieniu art. 28 kpa w postępowaniu z wniosku innego współwłaściciela tej nieruchomości".

Pełnomocnik Gminy Miejskiej K. wniósł o uchylenie decyzji obu organów z uwagi na nieważność postępowania w wyniku naruszenia przepisów o właściwości – art.26 § 2 kpa, w sprawie w I instancji orzekał Starosta [....] , podczas gdy zgodnie z art.129 ugn właściwym organem był Prezydent Miasta K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r nr 153 poz. 1269 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się uchybień, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji Wojewody [....] z dnia 18 listopada 2009r., jak i decyzji ją poprzedzającej.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy wskazać, iż podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia odmawiającego ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę gminną stanowi przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998r nr 133 poz. 872 z późn. zm.), który stanowi m.in:

1. Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

2. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca:

1) gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi,

2) Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg.

3. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody.

4. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Jak wynika z ust. 4 powyższego przepisu, postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 1 może zostać wszczęte i toczy się wyłącznie na wniosek właściciela nieruchomości, czyli na żądanie strony uprawnionej do uzyskania odszkodowania. Wniosek winien zostać złożony w określonym w tym przepisie terminie. Ustawodawca ograniczył w czasie możliwość złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, ustalając termin do jego złożenia na okres pomiędzy dniem 1 stycznia 2001 r. a 31 grudnia 2005 r. Zachowanie powyższego terminu jest tym samym warunkiem merytorycznego rozpoznania wniosku, ponieważ po jego upływie roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasa. Wygaśnięcie roszczenia o ustalenie i wypłatę odszkodowania oznacza, że następuje bezwzględna utrata możliwości jego dochodzenia przez stronę. Art. 73 ust. 4 ustawy jest przepisem prawa materialnego. Nie stosuje się do niego instytucji przywrócenia terminu (art. 58 k.p.a.), która jest instytucją procesową i ma zastosowanie wyłącznie do terminów dokonania czynności procesowych. Przepis ust. 4 art. 73 ustawy stanowi także, iż odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 będzie ustalane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Zatem zastosowanie będą miały tu przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603), a ściślej jej działu III, rozdziału 5. Analiza tych przepisów w powiązaniu z art. 73 ustawy pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że organ prowadzący sprawę, której przedmiotem jest ustalenie i wypłata odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną działa wyłącznie na żądanie strony. Złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców, nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, jak też nie tamuje postępowania w sprawie odszkodowania fakt złożenia wniosku tylko przez niektórych współwłaścicieli nieruchomości zajętej. Bezwzględnym bowiem warunkiem wszczęcia postępowania w sprawie jest złożenie przez osobę uprawnioną do uzyskania odszkodowania wniosku, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy. Ponadto należy zauważyć, że przepis ten wprowadza generalną zasadę uwłaszczenia w odniesieniu do nieruchomości zajętych w dniu 31 grudnia 1998 roku pod drogi publiczne i ma charakter szczególny w stosunku do przepisów wywłaszczeniowych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), gdyż w przeciwieństwie do nabycia własności w drodze wywłaszczenia na podstawie powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, które następuje na podstawie decyzji konstytutywnej, dotyczy nabycia prawa własności z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku, a decyzja stwierdzająca powyższe ma charakter deklaratoryjny.

Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że skarżący nie złożył wymaganego przepisami wniosku w ustawowym terminie, co spowodowało wygaśnięcie po jego stronie roszczenia o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Z treści wniosku A.W. i M.W. z dnia 5 listopada 2002r. bezsprzecznie wynika, iż złożony został wyłącznie w ich imieniu i nie ma w nim wzmianki jakoby wnioskodawcy reprezentowali inne osoby. Natomiast oświadczenie A.W. z dnia 18 września 2007r., iż składając wniosek o odszkodowanie w 2002r. działał również w imieniu skarżącego, jak również przedłożone przez M.S. upoważnienie z dnia 18 września 2007r. nie może być potraktowane jako uzupełnienie lub rozszerzenie wniosku z 5 listopada 2002r. Takie pełnomocnictwo mogłoby być skuteczne jedynie wtedy, gdyby zostało złożone wraz z wnioskiem A.W. o odszkodowanie lub w czasie toczącego się postępowania, lecz nie później niż do dnia 31 grudnia 2005r. W innym wypadku roszczenie takie wygasa.

Odnosząc się zaś do przywoływanej przez stronę skarżącą regulacji zawartej w art. 209 k.c. wyjaśnić trzeba, że przewidziana w cyt. przepisie konstrukcja upoważnienia każdego współwłaściciela do podjęcia wszelkich czynności zachowawczych nie opiera się na przedstawicielstwie ustawowym jednego współwłaściciela przez drugiego, tylko na wzajemnej reprezentacji interesów jednych przez drugich. Cechą charakterystyczną tej wzajemnej reprezentacji jest to, że współwłaściciel podejmuje czynność zachowawczą w imieniu własnym, ale w interesie pozostałych współwłaścicieli. Funkcją zaś czynności zachowawczych jest ochrona wspólnego prawa do przedmiotu współwłasności. Czynności te należą do zarządu rzeczą wspólną w rozumieniu art. 201 k.c. W związku z powyższym wystąpienie przez jednego ze współwłaścicieli w imieniu własnym o zapłatę odszkodowania odpowiadającego jego udziałowi we współwłasności nie jest czynnością, której celem jest ochrona wspólnego prawa do współwłasności. Jest to samodzielne uprawnienie współwłaściciela (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 marca 2008r - II SA/Bd 15/08).

Za niezasadny uznać należy również zarzut naruszenia przez organy orzekające w sprawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, mówiących o udziale stron w postępowaniu i informowania ich o jego przebiegu. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, natomiast organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 i 28 k.p.a.). Przepisów tych nie można jednak rozszerzać na podmioty, które nie są stroną postępowania i wywodzić z niego obowiązku informowania właścicieli nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa lub gminę w trybie przewidzianym w art. 73 omawianej ustawy o przysługującym im roszczeniu odszkodowawczym jeszcze przed wszczęciem postępowania w tej sprawie. Prawo to uregulowane jest w powszechnie obowiązującym, opublikowanym akcie prawnym i jedynie od woli uprawnionego z tego tytułu podmiotu zależy, czy z prawa tego skorzysta i złoży w tym zakresie stosowny wniosek. Przepis ten nie może być również utożsamiany z obowiązkiem informowania stron postępowania o prawach innych podmiotów, którym nie przysługuje status strony w toczącym się postępowaniu z racji braku wniosku o konkretyzację ich uprawnienia jako właścicieli nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa lub gminę w trybie przewidzianym w art. 73 omawianej ustawy .

Należy też wskazać, że Trybunał Konstytucyjny zajmował się badaniem konstytucyjności przepisu art. 73 Przepisów wprowadzających (por. w szczególności wyrok TK z dnia 15.09.2009 r. P 33/07 OTK-A 2009/8/123 oraz wyrok TK z dnia 14 marca 2000 r., sygn. P 5/99 oraz z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. SK 11/02).

Mając na uwadze treść zapadłych w sprawie decyzji oraz okoliczności wynikające z materiału dowodowego zgromadzonego w przedstawionych aktach administracyjnych, należy stwierdzić, że materiał dowodowy został w przedmiotowej sprawie zebrany w sposób wyczerpujący, zaś stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w sposób nie budzący wątpliwości, a tym samym zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego czy materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym uznano za niezasadny podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133. poz. 872 z późn. zm.), art. 28, art. 7 i art. 77 K.p.a. oraz art. 209 K.c.

Odnosząc się do wniosku uczestnika postępowania stwierdzić należy, że orzekanie w sprawie przez organ wyznaczony postanowieniem Wojewody [....] z dnia 14 sierpnia 2008 r. tj. Starostę [....] nie narusza przepisów o właściwości. Zdaniem Sądu należy uznać stanowisko Wojewody [....] w przedmiocie zastosowania art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. i odpowiednio poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w powołanej uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 19 maja 2003r., za prawidłowe i odpowiadające prawu.

Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki. Wyłączenie pracownika organu w przypadku pozostawania ze stroną w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na prawa i obowiązki pracownika obejmuje sytuacje, gdy stosunek prawny powstał na drodze czynności prawnej oraz z mocy samego prawa.

Rozważając kwestię wyłączenia organu wykonawczego gminy, trzeba mieć na uwadze specyfikę uregulowań dotyczących gminy - miasta na prawach powiatu, a ściślej jej organów wykonawczych. Sytuacja prawna tzw. "zwykłej gminy" jest bowiem różna od sytuacji prawnej gminy - miasta na prawach powiatu. Organ wykonawczy gminy - miasta na prawach powiatu pełni niejako podwójną rolę. Z jednej strony działa jako organ wykonawczy gminy, z drugiej zaś jako starosta, wyposażony przez ustawodawcę w szereg kompetencji, których nie posiada organ wykonawczy miasta - gminy niemającego statusu miasta na prawach powiatu. Niejednokrotnie zdarza się zatem, że prezydent miasta na prawach powiatu występuje w konkretnej sprawie w podwójnej roli (strony i organu rozpoznającego sprawę), tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Należy wówczas rozważyć, czy w takiej sytuacji nie zajdzie kolizja w wykonywaniu przez prezydenta miasta na prawach powiatu uprawnień przysługujących z osobna organowi wykonawczemu gminy oraz staroście.

W przedmiotowej sprawie nieruchomość gruntowa, stanowiąca działkę skarżącego, przeszła z mocy prawa na własność Gminy Miasta K. Gmina, nabywając własność przedmiotowej działki, stała się jednocześnie stroną postępowania o ustalenie wysokości odszkodowania za przejętą działkę, a organem właściwym do ustalenia wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość stał Prezydent Miasta K. , działający w charakterze starosty. Jednak istota sprawowanego stanowiska powodowała, że jest on jednocześnie organem wykonawczym Gminy Miasta K. – podmiotu zainteresowanego kwestią odszkodowania (jego wysokości). Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie ma miejsce wyraźny konflikt sfery cywilnych praw i obowiązków Gminy tzw. dominium, ze sferą władczych uprawnień, tzw. imperium, przynależnych Prezydentowi Miasta K. Dzieje się tak dlatego, że ustalenie wysokości odszkodowania jest dokonywane przez Prezydenta, zaś środki na wypłatę tego odszkodowania będzie wypłacać Gmina, co z kolei ma wpływ na jej budżet. Prezydent zaś, jako organ wykonawczy gminy jest m.in. zobowiązany do dbania o majątek gminy. Zasadnym jest więc twierdzenie, że w niniejszej sprawie Prezydent Miasta K. nie tylko jest przedstawicielem strony, czyli Gminy Miasta K. , ale także treść wydanej przez niego decyzji administracyjnej miałaby wpływ na sferę majątkową Gminy.

Mimo zatem braku wyraźnego przepisu ustawowego wyłączającego Prezydenta Miasta K. od rozpatrzenia przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, że wyłączenie Prezydenta Miasta K. od orzekania o wysokości odszkodowania należnego skarżącemu i przekazanie sprawy innemu organowi było zasadne. Dlatego też zarzuty podniesione przez uczestnika nie mogły zostać uwzględnione.

Z tych wszystkich względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, jak w sentencji.