Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 64/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 17 w zw. z art. 102 par 2, art. 18
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Leszek Kamiński (spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2011r., znak [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz M. Sp. z o.o. kwotę 677 (sześćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. na podstawie art. 17 w związku z art. 102 § 2, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz art. 124 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.), zw. dalej k.p.a. - odmówił zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wypłaty wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...] o nr rej [...], przechowywanego na parkingu depozytowym przy ul. [...] [...] w [...] w okresie 25 grudnia 2008 r. do 22 czerwca 2010 r. w wysokości 21.762,07 zł.

Organ I instancji podał, iż przedmiotowy pojazd [...] w dniu 24.06.2008 r. został usunięty z drogi na polecenie jednostki Policji w trybie art. 130a ust. 5a i ust. 5c w związku z art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908, ze zm.), zw. dalej p.r.d., i został umieszczony zgodnie z dyspozycją art. 130a ust. 6 tej ustawy oraz § 3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377), zw. dalej rozporządzeniem, na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez starostę tj. parkingu depozytowym M. Sp. z o. o. Z uwagi, iż usunięty pojazd nie został odebrany z parkingu przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, został uznany za porzucony z zamiarem wyzbycia się i z mocy ustawy przeszedł na rzecz Skarbu Państwa. Zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym wart. 130a ust. 10 p.r.d. jednostka prowadząca parking strzeżony powiadamia o tym, nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu, właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. Natomiast podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, po otrzymaniu powiadomienia, o którym mowa w ust. 2, przesyła niezwłocznie do właściwego miejscowo urzędu skarbowego kopię powiadomienia, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, wraz z potwierdzeniem jego doręczenia. O przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, zgodnie z § 8 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia, orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego.

Organ podniósł, iż przepisy dotyczące przejmowania pojazdów na rzecz Skarbu Państwa uległy zmianie. Obowiązujący do dnia 11 czerwca 2009 r. stan prawny (art. 130a ust. 10 p.r.d. przewidywał, że pojazd usunięty w trybie określonym tym przepisem nieodebrany przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznawany był za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Przewidziany w ustawie materialnoprawny skutek w postaci przejęcia własności pojazdu przez Skarb Państwa następował z mocy prawa z upływem wymienionego terminu. Wydane na podstawie art. 130a ust. 11 w/w ustawy przepisy wykonawcze, przewidywały dalsze postępowanie o charakterze likwidacyjnym. Zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w wymienionym terminie, jednostka prowadząca parking strzeżony obowiązana była powiadomić o tym właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. Natomiast zgodnie z § 8 ust.1 cytowanego rozporządzenia naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego orzekał o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Orzeczenie zapadało w formie decyzji i była to decyzja deklaratoryjna, niezbędna do dalszego postępowania o charakterze egzekucyjnym.

Od dnia 12 czerwca 2009 r. przedstawione uregulowania prawne przestały obowiązywać. Upłynął bowiem, określony wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r. Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt p4/06, OTK-A 2008 Nr 5, poz. 76) 12-miesięczny termin, po którym przepisy art. 130a ust. 10 j ust 11 oraz przepisy § 8 ust. 1 rozporządzenia utraciły moc. Od tej daty nie było już podstawy prawnej do prowadzenia wyżej opisanego postępowania przez organy skarbowe. Stan taki trwał do 4 września 2010 r. to jest do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018), w której znowelizowany został m. in. art. 130a ust. 10. W obecnym stanie prawnym należy stosować tryb przewidziany w ustawie nowelizacyjnej z 2010 r. Według nowej treści art. 130a p.r.d. organy skarbowe utraciły nie tylko prawo do orzekania w kwestii odjęcia własności pojazdu, ale wszelkie poprzednio posiadane uprawnienia w postępowaniach związanych z usunięciem pojazdu z drogi. W nowym stanie prawnym ciężar obowiązków związanych z inicjowaniem stosownego postępowania w tym przedmiocie i wykonania orzeczenia sądu przypisany został staroście. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie jest organem uprawnionym do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa tego pojazdu.

W uzasadnieniu podniesiono, iż bezsprzecznym jest, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie orzekł o przejściu na własność Skarbu Państwa samochodu marki [...] o nr rej. [...]. Brak tego orzeczenia powoduje niemożność wszczęcia procedury likwidacyjnej przedmiotowego pojazdu. Tym samym, nie powstał obowiązek uiszczenia kosztów związanych z jego dozorem.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz z art. 18 ustawy i art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji po rozpatrzeniu zażalenia złożonego przez M. z o. o. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...].06.2011 r.

W ocenie organu w obecnym stanie prawnym realizacja żądań zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór może nastąpić wyłącznie w trybie przewidzianym w ustawie nowelizacyjnej z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2010r. Nr 152, poz. 1018).

W nowym stanie prawnym ciężar obowiązków związanych z inicjowaniem stosownego postępowania w tym przedmiocie i wykonania orzeczenia sądu przypisany został staroście. Zaś w przypadku spraw niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowej ustawy Prawo o ruchu drogowym, zastosowanie ma tryb określony w art. 12 ust. 2 ustawy nowelizacyjnej. Wskazuje on, że "w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienionej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 10 stosuje się odpowiednio." Natomiast z przepisu art. 10 ustawy nowelizacyjnej wynika, że w takich przypadkach starosta ma obowiązek wystąpić do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu.

Samochód marki [...] o nr rej. [...], został usunięty z drogi w dniu 24.06.2008 r. i do dnia 22.06.2010 r. przechowywany był na parkingu prowadzonym przez M. z o. o. Bezsporne jest także, iż z dniem 24.12.2008 r. upłynął sześciomiesięczny termin, wymagany w poprzednim stanie prawnym jako przesłanka wszczęcia postępowania kończącego się decyzją o przejęciu własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Bezsporne jest również, że decyzja taka nie była wydana przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] i nie przeprowadzono likwidacji pojazdu do dnia 4.09.2010 r., tj. do dnia wejścia nowelizacji ustawy o prawie drogowym z dnia 22.07.2010 r.

W obecnym stanie prawnym brak jest jakichkolwiek przepisów prawa pozwalających Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] na sprawowanie funkcji organu likwidacyjnego zobligowanego do zwrotu kosztów parkowania pojazdu usuniętego w trybie art. 130 a p.r.d.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2011 r. złożył M. Sp. z o.o.

Strona skarżąca powołała orzecznictwo sadów administracyjnych, zgodnie z którym terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów parkowania pojazdu porzuconego z zamiarem wyzbycia się stał się moment, w którym upłynął 6-miesięczny okres liczony od dnia jego usunięcia. Dla ustalenia początkowego terminu, od jakiego Skarb Państwa winien ponieść opłaty za parkowanie pojazdu nie ma znaczenia, kiedy organ skarbowy otrzymał dokumenty niezbędne do wszczęcia procedury dotyczącej wydania decyzji o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.

Decyzja właściwego urzędu skarbowego o stwierdzeniu nabycia własności pojazdu nie miała zatem charakteru konstytutywnego, lecz wyłącznie deklaratoryjny. Skarb Państwa powinien więc ponieść koszty związane ze sprawowaniem dozoru przedmiotowego pojazdu od dnia, w którym upłynął 6-miesięczny termin jego parkowania w dacie obowiązywania art. 130a ust. 10 Ustawy prawo o ruchu drogowym. Od tej bowiem chwili Skarb Państwa stał się właścicielem pojazdu i wszedł w prawa i obowiązki dotychczasowego właściciela.

Również zgodnie z Uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. akt. I OPS 1/10 z dn. 29 listopada 2010 r. jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 i ust. 2 p.r.d. nie odebrał pojazdu w określonym w ustawie terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) przysługuje wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 Ustawy z dnia 17 czerwca 1966 i: o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 3 pkt 1 lit. c/ Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2002 Nr 50. poz. 449). W świetle uchwały, czynności usuwania pojazdów z drogi na podstawie w/w przepisów przez jednostki wyznaczone przez starostę wiążą się bezpośrednio z zapewnieniem porządku i bezpieczeństwa w ruchu drogowym i ze względu na fakt że mają one charakter publicznoprawny, należą do zadań państwa i to jego organy decydują o podjęciu właściwych działań.

Nieprzeprowadzenie stosownej procedury likwidacyjnej przedmiotowego pojazdu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] nie zwalnia tego organu z obowiązku uiszczenia kosztów związanych z jego parkowaniem i dozorem na parkingu depozytowym i wypłaty wynagrodzenia za dozór jednostce go przechowującej, zwłaszcza, że organ jak wyżej odebrał przedmiotowy samochód z parkingu dozorcy jako nowy właściciel.

W ocenie strony skarżącej nowy stan prawny obligujący starostę do występowania do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdów, odnosi się do tych pojazdów, które nie zostały odebrane z parkingu strzeżonego przez osobę uprawnioną przed dniem wejścia w życie w/w ustawy, czyli do 4 września 2010 r. W związku z faktem, że przedmiotowy pojazd przeszedł zgodnie z poprzednio obowiązującym stanem prawnym na rzecz Skarbu Państwa i został fizycznie przejęty z parkingu Skarżącego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] przed dn. 4 września 2010 r., organ ten winien ponieść koszty jego przechowywania od dnia, w którym stał się jego właścicielem z mocy prawa czyli przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dna 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Rozpatrując sprawę pod kątem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu jednakże z innych przyczyn niż zostało to wskazane w skardze.

Stan faktyczny sprawy jest między stronami bezsporny, a rozstrzygnięcie sprawy sprowadza się w istocie do oceny zastosowania przez organ art. 130a p.r.d., a właściwie skutków zmiany tego przepisu na skutek uchylenia go po ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Organ przyjął, że w nowym stanie prawnym ciężar obowiązków związanych z inicjowaniem stosownego postępowania w tym przedmiocie i wykonania orzeczenia sądu przypisany został staroście. W przypadku zaś spraw niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowej ustawy Prawo o ruchu drogowym, zastosowanie ma tryb określony w art. 12 ust. 2 ustawy nowelizacyjnej, z którego wynika, iż w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienionej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 10 stosuje się odpowiednio."

Organ konstatując fakt, iż do chwili obecnej nie wydał stosownej decyzji i że żaden przepis nie upoważnia go obecnie do sprawowania funkcji organu likwidacyjnego zobligowanego do zwrotu kosztów parkowania pojazdu usuniętego w trybie art. 130 a p.r.d. nie dokonał jednak oceny, czy postępowanie w sprawie wydania o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa nie zostało w istocie wszczęte.

Okoliczność, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie podjął czynności procesowej polegającej na powiadomieniu o wszczęciu postępowania pomimo upływu 6 miesięcznego okresu, o którym mowa w art. 130a p.r.d. skutkującego przejściem z mocy prawa własności samochodu na rzecz Skarbu Państwa nie oznacza, że postępowanie to nie rozpoczęło biegu.

Stan prawny obowiązujący przed zmianą nowelizacyjną art. 130a p.r.d. dawał podstawę do przyjęcia, że od momentu usunięcia pojazdu z drogi do jego likwidacji po przejściu własności na Skarb Państwa toczyły się trzy odrębne postępowania. Pierwsze - postępowanie prowadzone przez organy policji trybie art. 130a pr.dr., rozpoczynające się od wydania dyspozycji w sprawie usunięcia pojazdu z drogi i umieszczenia go na wyznaczonym parkingu strzeżonym Drugie - postępowanie inicjowane powiadomieniem prowadzącego parking o nieodebraniu pojazdu w terminie 6 miesięcy, kończące się deklaratoryjną decyzją o przejęciu pojazdu na Skarb Państwa. Trzecie - to postępowanie egzekucyjne prowadzone według przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na taką kolejność postępowań wskazywano wielokrotnie w orzecznictwie sądowym, które też podziela Sąd Wojewódzki w składzie orzekającym w tej sprawie. Por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 25.02 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 780/09 i III SA/Kr 813/09 oraz WSA w Poznaniu z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt II SA/Po 169/10).

Postępowanie przed organem orzekającym w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa było inicjowane przez powiadomienie prowadzącego parking, wszczęte zostało zatem z datą powiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego.

W tej sytuacji miał w sprawie zastosowanie powołany przez organ w uzasadnieniu postanowienia art. 12 ust. 1 przepisów nowelizujących, z którego wynikał obowiązek umorzenia tego postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i przekazania sprawy do właściwego starosty. Przewiduje on bowiem, że postępowania w sprawach przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się, a sprawy przekazuje właściwym starostom. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że sześciomiesięczny termin, upłynął przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, postępowanie zostało wszczęte, a decyzja deklaratoryjna nie została wydana.

Nie było natomiast w tej sytuacji podstaw do wydawania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienia odmawiającego zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wypłaty wynagrodzenia za dozór pojazdu, ponieważ nie był on już właściwy do wydania jakiegokolwiek orzeczenia kształtującego sytuację prawną skarżącego. Jak wywiedziono wyżej trzecia faza - postępowanie egzekucyjne prowadzone według przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest skutkiem i wynikiem postępowania go poprzedzającego. To, że osoba prowadząca parking domagała się uiszczenia kosztów przechowywania pojazdu od Naczelnika Urzędu Skarbowego nie oznaczało, że nie powinien on zbadać przed wydaniem postanowienia swojej właściwości do załatwienia sprawy zwrotu kosztów.

Powyższe okoliczności, a mianowicie pominięcie treści art. 10 ust. 1 ustawy nowelizującej przez orzekający organ, które skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia wymagało uchylenia przez Sąd Wojewódzki zaskarżonego, jak i poprzedzającego go postanowienia, jako wydanych z naruszeniem ww. przepisu prawa materialnego. Pozostawienie bowiem w obrocie wspomnianego postanowienia, merytorycznie rozstrzygającego o odmowie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wypłaty wynagrodzenia za dozór pojazdu uniemożliwiałoby ponowne rozstrzygnięcie tej sprawy przez starostę.

Prawidłowe zastosowanie wskazanych przez Sąd przepisów winno zatem skutkować zastosowaniem przez organ skarbowy art. 12 ust. 1 przepisów nowelizacyjnych, a skutkiem przekazania sprawy do starosty będzie nadanie jej dalszego biegu, w tym rozstrzygnięcie o kosztach postępowania likwidacyjnego przez właściwego starostę.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. W pkt II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ww. ustawy. Koszty zasądzono na podstawie art. 200 p.p.s.a.