Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 18/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2 pkt 4, art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Lidia Serwiniowska Sędzia NSA – Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA – Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Protokolant: - Dorota Hurman po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1, oraz art. 146 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.), w związku z art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity - Obwieszczenie Marszałka Sejmu RP z dnia 30 marca 2002 r. - Dz. U. Nr 42, poz. 371), po ponownym rozpoznaniu sprawy, w której stroną jest K. L., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. Nr [...]. K. L. uzyskał uprawnienia kombatanckie na mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację we W. z dnia [...] r. z tytułu udziału w walce o utrwalanie władzy ludowej w okresie od [...] r. do [...] r. służąc w Milicji Obywatelskiej. W wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu pozbawił stronę uprawnień kombatanckich. Wyrokiem z dnia 16 października 1996 r. sygn. akt S.A./Wr 2690/95 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę strony na decyzję Kierownika Urzędu. Decyzją z dnia [...] r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu odmówił wznowienia postępowania administracyjnego. Wyrokiem z dnia 8 października 1998 r. sygn. akt II S.A./Wr 1063/97 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r. o odmowie wznowienia postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik Urzędu wznowił postępowanie w sprawie. Decyzją z dnia [...] r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu uchylił decyzję własną z dnia [...] r. i pozbawił stronę uprawnień kombatanckich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. (sygn. akt II SA/Wr 194/2001), uchylił decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r. W obrocie prawnym pozostała więc decyzja Kierownika Urzędu z dn. [...] r. o pozbawieniu strony uprawnień kombatanckich i postanowienie z dnia [...] r. o wznowieniu postępowania. W dniu [...] r. Organ wydał decyzję o pozbawieniu strony uprawnień kombatanckich. Dnia [...] r. strona wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskutek rozpatrzenia złożonego środka odwoławczego Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną r decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Na decyzję tę strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W dniu [...] r. Kierownik Urzędu po ponownym rozpoznaniu sprawy odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W dniu [...] r. strona w ustawowym terminie złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej. Środek odwoławczy zawiera bowiem polemikę z dokonaną przez Kierownika Urzędu oceną stanu faktycznego i prawnego. Strona stwierdza w nim bowiem, iż spełnia przesłanki przewidziane w art. 2 pkt 2 Ustawy o kombatantach tj. udział w okresie do 31 grudnia 1945 r. w walkach o zachowanie suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego w zmilitaryzowanych służbach państwowych. Potwierdzeniem tego wg strony jest m.in. przyznane jej odznaczenia np. [...] oraz treść przedstawionych przez stronę dokumentów: pisma KW Policji z dnia [...] r. i z dnia [...] r., pismo w. Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] r., kserokopia świadectwa pracy z dnia [...] r. Strona podniosła ponadto, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, gdyż nie uprawomocniła się jeszcze decyzja z dnia [...] r., którą strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. K. L. podważa również zasadność uznania, iż w obrocie prawnym pozostaje decyzja Kierownika Urzędu z dnia [...] r. gdyż wedle niego została ona uchylona decyzjami z dnia [...] r. i z dnia [...] r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego - Kierownik Urzędu uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 16 § 1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w kodeksie. Z powyższego przepisu - wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych - wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w powyższego k.p.a.

Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Oznacza to, iż w przypadku zaistnienia tej przesłanki Organ ponownie przeprowadza postępowanie wyjaśniające i rozstrzyga, uwzględniając zmieniony stan faktyczny. Zgodnie z dyspozycją art. 151 § 1 kpa organ administracji publicznej po przeprowadzeniu wskazanego w art. 149 § 2 k.p.a. postępowania wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo uchyla decyzję dotychczasową gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, organ wskazał, iż ustawa z 24 stycznia 1991 r. za działalność kombatancką uznaje stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 6 uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA oraz grupami [...] . Wobec tego, iż zainteresowany stwierdza, iż okoliczność ta oraz dowodzony przez niego wspólny z żołnierzami Wojska Polskiego udział w walkach z "odłączonymi od swoich oddziałów żołnierzami Wehrmachtu" powinien stać się podstawą przyznania uprawnień kombatanckich, kluczowe staje się zatem rozważenie zarówno charakteru formacji (jej militaryzacji) jaką była Milicja Obywatelska, jak i potwierdzenie okoliczności ewentualnego udziału strony w likwidacji resztek rozbitych oddziałów wojsk hitlerowskich. Fakt zatrudnienia strony w organach Milicji Obywatelskiej od [...] r. do [...] r. jest bowiem bezsporny.

Kierownik Urzędu podnosi, iż Milicja Obywatelska i jej charakter stały się przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego - Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 października 1999 r. (sygn. akt III 93/99) stwierdził m.in., iż w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy nie chodzi o wszystkie uzbrojone służby państwowe, ale o takie, które choć w swej zwykłej działalności nie miały charakteru wojskowego to zostały w określonej sytuacji "zmilitaryzowane" z nadzwyczajnych powodów, na specjalnych podstawach prawnych i w ten sposób podporządkowane zadaniom i strukturze wojskowości. Milicja Obywatelska nie została poddana instytucjonalnemu zmilitaryzowaniu w zasygnalizowanym sensie, została natomiast utworzona jako prawnopubliczna formacja służby Bezpieczeństwa Publicznego podlegająca kierownikowi tego resortu. Pogląd ten podzielił również Naczelny Sąd Administracyjny (w składzie siedmiu sędziów) w uchwale z dnia 12 czerwca 2000 r. (sygn. akt OPS 5/00), stwierdzając ponadto, że w omawianym okresie, którego dotyczy przepis art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy militaryzacji uległy jedynie Polskie Koleje Państwowe. Uchwała ta jednak nie wyklucza uznania za działalność kombatancką uczestniczenia w walkach z oddziałami UPA oraz grupami [...] przez milicjantów lub ich grupy w ramach jednostek Wojska Polskiego.

Strona zaś okoliczność udziału w walkach wspólnie z oddziałami Wojska Polskiego wskazywała wielokrotnie m.in. w piśmie z dnia [...] r., jak również skardze z dnia [...] r. do NSA i piśmie z dnia [...] r. Również pismo KW Policji we W. z dnia [...] r. stwierdza, iż na podstawie akt osobowych strony potwierdzono udział skarżącego w zmilitaryzowanych służbach państwowych w walkach z niedobitkami oddziałów W. za co w późniejszym okresie miały być przyznane odznaczenia: Medal "Wolności i Zwycięstwa", odznaka "Krzyża Grunwaldu", Medal "Za zasługi dla Obronności Kraju". Wedle twierdzeń strony walki miały toczyć się w [...] r. w okolicach P. i być prowadzone pod dowództwem kpt WP O. . Rozkaz podjęcia takich działań miał wydać Komendant Wojenny Armii Radzieckiej - kpt Ś. . Z pisma Oddziału IPN we W. wynika, iż strona była w ww. okresie łącznikiem MKMO w P. . Protokół warunków służby K. L. stwierdza m.in. iż brał On udział "w likwidacji resztek rozbitych oddziałów wojsk hitlerowskich" a także "band reakcyjnych".

Kierownik Urzędu nie kwestionuje faktu, iż zainteresowany brał udział w walkach z oddziałami niemieckimi w ramach MO. Twierdzi jednak, iż okoliczność ta sama przez się nie uprawnia strony do zachowania uprawnień kombatanckich. Tak jak wskazał NSA w uchwale z 12 czerwca 2000 r. konieczne jest jednak wykazanie udziału w walkach z oddziałami UPA oraz grupami W. przez milicjantów lub ich grupy w ramach jednostek Wojska Polskiego. W tym miejscu zauważyć należy, iż pismo Centralnego Archiwum Wojskowego z dn. [...] r. (akta osobowe kpt B. O. ) nie potwierdza udziału zainteresowanego w walkach z W. bądź tez innymi oddziałami niemieckimi pod dowództwem wojskowym radzieckim, czy też polskim podczas służby w organach MO w okresie [...] r. – [...] r. Pisma te szczegółowo opisują zakres obowiązków i przebieg służby strony, a także kpt O. , pod dowództwem, którego miała rzekomo walczyć strona. Kpt B. O. w okresie od [...] r do [...] r. pełnił funkcję z-cy Komendanta R.K.U. do spraw polityczno - wychowawczych. W jego aktach, jak również życiorysie brak jest najmniejszego śladu by w tym czasie brał udział w zwalczaniu hitlerowców. Również uzyskane przez Urząd pisma IPN W. z dnia [...] r. i IPN Ł. z dn. [...] r. nie potwierdza udziału zainteresowanego w walkach z W. lub grupami poniemieckimi pod dowództwem wojskowym radzieckim czy też polskim podczas służby w organach MO. Także sama strona w deklaracji członkowskiej ZBoWiD strona nie wspomniała by walki, w których brała udział toczyły się w ramach działań Wojska Polskiego. Pada tam natomiast stwierdzenie "Większość akcji przeprowadzono pod dowództwem ppor. K. Ch. (obecny Komendant Wojewódzki M.O. w W. ), który wówczas był Komendantem Pow. MO w Ł. ". Tym samym nie można za wiarygodne uznać twierdzeń strony co do tego, iż walki w których brała udział toczyły się w ramach działań oddziałów Wojska Polskiego, których dowódcą był kpt O. .

Zdaniem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające przyznanie K. L. uprawnień kombatanckich, jako że wykonywanie obowiązków funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej, czy nawet walka w jej ramach z niedobitkami hitlerowskimi nie mieści się w żadnym z tytułów, z którymi ustawa wiąże możliwość ich zachowania. Status kombatanta związany został z działalnością w składzie formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej, a do zadań MO zgodnie z dekretem Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 7 października 1944 r. o Milicji Obywatelskiej (Dz.U. Nr 7, poz.33) należała ochrona bezpieczeństwa, spokoju i porządku publicznego, dochodzenie i ściganie przestępstw oraz wykonywanie zaleceń władz administracyjnych, sądów i prokuratury w zakresie prawem przewidzianym. Tego rodzaju działalność nie została przez ustawodawcę zaliczona do tytułów uzasadniających zachowanie przyznanych wcześniej uprawnień kombatanckich.

W toku wznowionego postępowania organ administracji publicznej, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej zobowiązany był ustalić, czy nowe okoliczności faktyczne, na które powoływała się strona rzeczywiście występowały i mogły mieć wpływ na zmianę treści decyzji. W świetle wskazanych wyżej okoliczności i ujawnionych dokumentów Kierownik Urzędu po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i dokonaniu jego oceny z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego stwierdził, iż ujawnione okoliczności faktyczne sprawy nie pozwalają na uznanie by walki, w których uczestniczył wnioskodawca były prowadzone w ramach działań bojowych Wojska Polskiego.

Odnosząc się do pozostałych podnoszonych przez K. L. we wniosku zarzutów, organ stwierdził, iż Odznakę Grunwaldzką mogli otrzymać funkcjonariusze MO, którzy służyli w tej formacji przed zakończeniem działań wojennych w maju 1945 r. Samo przyznanie tego odznaczenia nie ma jednak wpływu na stan dokonanych w sprawie ustaleń stanu faktycznego. Niezasadny jest także zarzut, iż wniesienie przez stronę skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Organu z dnia [...] r. uniemożliwiało merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. L. zarzuca Kierownikowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dokonanie nieprawidłowych ustaleń stanu faktycznego i prawnego poprzez przyjęcie, iż skarżący nie spełnia przesłanek, o których jest mowa w art. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach tj. udziału w okresie do 31 grudnia 1945 r. w walkach o zachowanie suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego w zmilitaryzowanych służbach państwowych. Skarżący twierdzi bowiem, że okres jego służby w MO przypada na [...] - [...] r., czyli okres trwających działań wojennych, w czasie którego strona miała walczyć z hitlerowcami wspólnie z żołnierzami Wojska Polskiego. Potwierdzeniem tego są m. in. odznaczenia strony: Odznaka Grunwaldzka, Medal Zwycięstwa i Wolności, Brązowy Medal za Zasługi dla Obronności Kraju oraz treść przedstawionych dokumentów: pisma KW Policji z dnia [...] r. i z dnia [...] r., pismo wrocławskiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] r., kserokopii świadectwa pracy z dnia [...] r.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymuje argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują, stąd skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organ administracji dokonał właściwej oceny stanu faktycznego pod kątem przepisów prawa materialnego.

Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby: "które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4". Z kolei, art. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach stanowi wprawdzie, że za działalność kombatancką uznaje się "udział w okresie 31 grudnia 1945 r. w walkach o zachowanie suwerenności i niepodległości Państwa Polskiego w zmilitaryzowanych służbach państwowych", jednakże równocześnie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a tej ustawy przesądza jednoznacznie o tym, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która: "w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej", chyba że osoba ta: albo przedłoży dowody, że do wymienionych służb i organów została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielenia im pomocy (art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach), albo też przedłoży dowody, że podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji w strukturach, jednostkach i na stanowiskach, o których wyżej mowa, wykonywała "wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej" (art. 21 ust. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach).

Nie pozostawia również wątpliwości określenie formacji, do których przynależność zezwala na nadanie miana kombatanta oraz połączonych z tym mianem nadzwyczajnych uprawnień. Preambuła ustawy doprecyzowuje na swoje potrzeby sformułowanie zawarte we Wstępie do Konstytucji RP, a dotyczące wdzięczności przodkom za walkę o niepodległość i wspomnienie gorzkich doświadczeń z czasów łamania podstawowych wolności i praw człowieka.

Definicję legalną kombatanctwa oraz działalności kombatanckiej zawiera art. 1 ust. 1 ustawy o kombatantach, jednak jej rozumienie i stosowanie powinno być szersze, połączone z inwokacją zawartą w preambule ustawy: "Szczególne zasługi dla Polski tych wszystkich obywateli polskich, którzy walczyli o suwerenność i niepodległość (...) w formacjach Wojska Polskiego, armii sojuszniczych, a także w podziemnych organizacjach niepodległościowych i działalności cywilnej – z narażeniem na represje".

Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 powołanej ustawy "Za działalność kombatancką uznaje się: uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami W. ". Przepis ten ogranicza zatem prawo do uznania działalności kombatanckiej do uczestniczenia w zmilitaryzowanych służbach państwowych w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami W. . Skarżący powołuje się na zachowanie uprawnień kombatanckich z tytułu walk w oddziałach Milicji Obywatelskiej z "odłączonymi od swoich oddziałów żołnierzami W. ".

W ocenie sądu użyte w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy określenie "zmilitaryzowane służby państwowe" oznacza służby państwowe, które na podstawie ówczesnych przepisów zostały objęte militaryzacją (zostały zmilitaryzowane). Nie może więc mieć rozstrzygającego znaczenia tylko to, jakie zadania wykonywała określona jednostka organizacyjna, w tym wypadku Milicja Obywatelska, oraz jaki był sposób jej zorganizowania i formy działania.

W tej sytuacji, mając na uwadze to, że Milicja Obywatelska, która utworzona została dekretem Państwowego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 7 października 1944 r. o Milicji Obywatelskiej (Dz. U. Nr 7, poz. 33), miała wprawdzie znamiona zmilitaryzowanej służby państwowej, jednakże - z mocy wyraźnego postanowienia art. 1 tego dekretu - była ona "prawno-publiczną formacją służby Bezpieczeństwa Publicznego", stosownie do wyraźnej dyspozycji art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach, uprawnienia kombatanckie nie przysługują również osobom, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w Milicji Obywatelskiej, chyba że osoby te przedłożą wymagane dowody, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 1 lub pkt 2 ustawy o kombatantach. Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 powołanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

W okresie, którego dotyczy działalność kombatancka określona w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, przepisy prawne wówczas obowiązujące również posługiwały się określeniem "militaryzacja". Zmilitaryzowane zostały Polskie Koleje Państwowe dekretem PKWN z dnia 4 listopada 1944 r. o militaryzacji Polskich Kolei Państwowych (Dz. U. Nr 11, poz. 55). Należy w pełni podzielić stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1999 r. sygn. III RN 93/99, że w pewnych atrybutach "militarności", takich jak uzbrojenie i hierarchiczna struktura, nie można upatrywać uzasadnionych elementów definiujących. Samo określenie "zmilitaryzowana służba państwowa", użyte w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, wskazuje, że chodzi o służbę państwową, która następnie została zmilitaryzowana.

Za tym, że ustawowe określenie "w zmilitaryzowanych służbach państwowych" nie obejmuje Milicji Obywatelskiej, przemawia także art. 1 ust. 1 ustawy o kombatantach, który status kombatanta wiąże z działalnością w składzie formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Według dekretu PKWN z dnia 7 października 1944 r. o Milicji Obywatelskiej do zakresu działania Milicji należała ochrona bezpieczeństwa, spokoju i porządku publicznego, dochodzenie i ściganie przestępstw oraz wykonywanie zleceń władz administracyjnych, sądów i prokuratury w zakresie prawem przewidzianym (uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2000 r. sygn. akt OPS 5/00, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 2001, nr 1, poz. 3).

Skarżący twierdzi, że okres jego służby w MO przypada na okres trwających działań wojennych, w czasie którego strona miała walczyć z hitlerowcami wspólnie z żołnierzami Wojska Polskiego ([...] - [...] r.). W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu uczestnictwa w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej. Z ustaleń wynika, że w okresie od [...] r. do [...] r. K. L. służąc w organach Milicji Obywatelskiej uczestniczył w walkach o utrwalenie władzy ludowej. Skoro zatem Milicja Obywatelska była w tym okresie formacją Służby Bezpieczeństwa, oznacza to, że jeżeli skarżący brał rzeczywiście udział w walkach z Niemcami u boku Wojska Polskiego, to uczestniczył w tych walkach jako osoba zatrudniona w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa.

W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, organ administracji publicznej przeprowadził wszelkie niezbędne czynności, które doprowadziły w rezultacie do zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, m. in. dokumentów z Instytutu Pamięci Narodowej i Centralnego Archiwum Wojskowego. Organ dokonał rzetelnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co doprowadziło do stwierdzenia, że ujawnione okoliczności faktyczne sprawy nie pozwalają na uznanie by walki, w których uczestniczył skarżący były prowadzone w ramach działań bojowych Wojska Polskiego.

Na tle obowiązującego stanu prawnego nie ma usprawiedliwionych podstaw do dokonania zmiany wykładni przepisów ustawy o kombatantach. Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 powołanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Nie można zatem przyjąć, że uczestniczenie w walkach z oddzielonymi od swoich oddziałów żołnierzami niemieckimi w oddziałach Milicji Obywatelskiej jest działalnością kombatancką, która daje podstawy do zachowania uprawnień kombatanckich.

Wymaga podkreślenia, że jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2003 r., SK 4/02, "odmowa przyznania uprawnień kombatanckich lub pozbawienie takich uprawnień nie jest karaniem, a jedynie odmową nagradzania czy honorowania z braku wymaganych cech". Uprawnienia przysługujące kombatantom nie są przede wszystkim uprawnieniami socjalnymi, lecz mają charakter szczególnego przywileju wynikającego z działalności określonej w ustawie.

Ponieważ wszczęte skargą K. L. postępowanie sądowe nie dostarczyło podstaw do postawienia organom administracji zarzutu naruszenia prawa materialnego i procesowego, przeto – stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), należało orzec jak w sentencji.