Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 303/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 76 ust. 7
journal: Dz.U. 2015 poz 149
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o umorzenie należności wynikającej z przyznanej kwoty dofinansowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Wojewody [...]na rzecz skarżącego M. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga na decyzję z [...] lutego 2016 r.

Nr [...] Wojewody [...] uchylająca zaskarżoną decyzję Starosty R. z [...] stycznia 2016 r. znak: [...], w całości i umarzająca postępowanie pierwszej instancji w całości.

Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] sierpnia 2013 r. została zawarta umowa nr [...] pomiędzy Starostą R. reprezentowanym przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy

w R., a G. S. o przyznanie bezrobotnemu jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej. Zabezpieczenie spłaty udzielonego dofinansowania stanowił weksel in blanco z poręczeniem wekslowym dwóch osób.

Z przedstawionych, w dniu 13.12.2013 r., do rozliczenia dofinansowania dokumentów wynika, że nie została wydatkowana cała kwota dofinansowania. Działalność gospodarcza prowadzona była przez G. S. w okresie od 20 października 2013 r. do 9 maja 2014 r.

W dniu 14 maja 2014 r. poręczyciel M. K. poinformował Urząd, załączając akt zgonu, iż G. S. zmarła [...] maja 2014 r. Jednocześnie wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o umorzenie części kwoty dofinansowania, ustalonej na kwotę [...] zł należności głównej i [...] zł kwoty niewydatkowanej od której nalicza się odsetki. Następnie w dniu 24 czerwca 2014 r. M. K. złożył wniosek o rozłożenie należności na raty, a następnie wniosek ten wycofał w dniu 3 listopada 2015 r.

Kolejnymi decyzjami organ I instancji odmawiał umorzenia należności i umarzał postępowanie w zakresie rozłożenia należności na raty (decyzja z [...] września 2014 r., [...] stycznia 2015 r., [...] czerwca 2015 r., [...] października 2015 r.). Z kolei Wojewoda [...] uchylał wydane rozstrzygnięcia przez organ I instancji (decyzja z [...] października 2014 r., [...] kwietnia 2015 r., [...] lipca 2015 r., [...] grudnia 2015 r. ) Uchylając decyzje z [...] grudnia 2015 r., Wojewoda [...]polecił organowi I instancji przeprowadzić analizę sprawy uwzględniając obecną linię orzecznictwa WSA.

Po przeprowadzeniu postępowania Starosta R. orzekł o odmowie umorzenia należności, przypadającej od M. K. i E. B. - poręczycieli po zmarłej G. S. - wynikającej z przyznanej kwoty dofinansowania na rozpoczęcie działalności gospodarczej oraz o umorzeniu postępowania w części dotyczącej rozłożenia należności na raty. Powołał się na przepis art. 76 ust. 7 Ustawy

o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz.674 z późniejszymi zm.).

Uzasadniając wydaną decyzję podał, że istnieje majątek z którego można dochodzić należności w ramach postępowania egzekucyjnego. M. K. posiada nieruchomości - budynek mieszkalny w trakcie budowy i jest właścicielem działki o powierzchni [...] m. kw. o wartości ok. [...] zł.(w poprzednim oświadczeniu wykazana wartość [...] zł.), posiada samochód osobowy marki [...]

o wartości około [...] zł.

Wyjaśnił także, iż osoba, która otrzymała jednorazowo środki, o których mowa

w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, pozostawiła majątek, z którego można dochodzić należności. M. K. załączył do poprzedniego oświadczenia spadkobierców G. S.; syna i córki (córka to współmałżonka uczestnika – E. B.), dotyczące przejęcia - odbioru przedmiotów po zmarłej w tym między innymi samochodu osobowego [...] z osprzętem; oświetlenie taxi, naklejki boczne oraz kasę fiskalną, taksometr radio CB z anteną. Przedmioty te zakupione były w ramach wyżej cytowanej umowy dofinansowania na rozpoczęcie działalności gospodarczej, którą prowadziła G. S.. Ponadto jak wyjaśnił Starosta Stronom niniejszej decyzji będzie przysługiwało roszczenie regresowe w stosunku do spadkobierców G. S.. Zaznaczył, że M. K. prowadzi jednoosobowo gospodarstwo domowe, nie posiada innych osób na utrzymaniu.

W ocenie organu nie zachodzi przesłanka określona w 76 ust 7 pkt. 4 ponieważ w ramach postępowania egzekucyjnego istnieje możliwość odzyskania co najmniej części przyznanego dofinansowania. Ponadto co zaznaczył organ I instancji M. K. osiąga dochody z tytułu zatrudnienia, również drugi poręczyciel E. B. posiada na utrzymaniu dwójkę małoletnich dzieci i także otrzymuje wynagrodzenie. Decyzje o umorzeniu należności są decyzjami uznaniowymi. W rezultacie podkreślił, że samo istnienie majątku, z którego możliwe jest dochodzenie należności wyklucza

w ogóle możliwość umorzenia. Opinia oparta na zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym materiale dowodowym wyklucza umorzenie należności z uwagi na nie spełnienie wszystkich przesłanek określonych w art. 76 ust. 7

W podsumowaniu zaznaczył, iż aby dochodzić swoich praw na drodze cywilnoprawnej musi najpierw zakończyć postępowanie administracyjne w kwestii umorzenia. Równoległe wystąpienie do sądu powszechnego z roszczeniem przeciwko poręczycielom i ewentualnym spadkobiercą w trakcie niezakończonego prawomocną decyzją postępowania administracyjnego spowoduje zawieszenie postępowania cywilnego.

W odwołaniu M. K. zarzucił naruszenie przepisów prawa art. 76 ust. 7 pkt 2, art. 76 ust. 7 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy powołanej wyżej, naruszenie art. 107 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz zupełne zignorowanie wytycznych organu wyższej instancji dotyczących zebrania informacji na temat statusu poręczycieli i spadkobierców ustawowych po zmarłej.

E. B. podniósł wadliwość decyzji w zakresie ustalenia jego sytuacji materialnej oraz zaznaczył, iż organ I instancji nie wyjaśnił należycie, że zmarła pozostawiła majątek.

Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 76 ust. 7 w związku z art. 10 ust. 2 pkt 4 i art. 10 ust. 7 pkt 2 ustawy

z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U.

z 2016 r., poz. 23) oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., Wojewoda [...] wydał zaskarżoną decyzję, uchylającą decyzję organu I instancji w całości i umarzającą postępowanie I instancji w całości.

Organ II instancji przytoczył treść art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia

i instytucjach rynku pracy oraz dotychczasowy przebieg postępowania przed Starostą.

Stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.

Podniósł, że w niniejszej sprawie ustalono, iż E. B. i P. M. K. poręczyli weksel in blanco wystawiony przez G. S., będący zabezpieczeniem ewentualnych roszczeń z umowy zawartej w dniu 28 sierpnia 2013 roku między G. S., a Starostą R., reprezentowanym przez Powiatowy Urząd Pracy w R.. Analiza treści tejże umowy jak podniósł Wojewoda nie pozostawia wątpliwości, że umowa ma charakter cywilnoprawny, a roszczenia z niej wnikające podlegają kognicji sadów powszechnych.

Weksel jest szczególnym rodzajem papieru wartościowego, który zawiera bezwarunkowe zobowiązanie do zapłaty określonej sumy pieniężnej, w ustalonym terminie i miejscu przez wystawcę (weksel własny) lub osobę przez niego wskazaną (weksel trasowany). Zobowiązanie wekslowe ma charakter abstrakcyjny, a więc powstaje niezależnie od powodu bądź celu wystawienia weksla. Jest samoistną podstawą roszczeń wobec wystawcy weksla bądź trasata. Konstrukcja prawna weksla, obrót i dochodzenie praw z weksla zostało w Polsce uregulowane Ustawą z dnia 28 kwietnia 1936 roku Prawo wekslowe (t. j. Dz. U. z 2016, poz. 160).

Odpowiedzialność z weksla in blanco powstaje już przez samo podpisanie

i wręczenie dokumentu posiadaczowi. Własnoręczny podpis wystawcy złożony na blankiecie jest najistotniejszym elementem weksla, gdyż stanowi przesłankę powstania zobowiązania wekslowego.

Poręczenie wekslowe (awal) polega na zobowiązaniu się poręczyciela wekslowego do zapłaty za weksel, w przypadku, gdy osoba, za którą poręcza nie zapłaciła za ten weksel. Artykuł 32 prawa wekslowego stanowi: "Zobowiązanie poręczyciela jest ważne, chociażby nawet zobowiązanie, za które poręcza, było nieważne z jakiejkolwiek przyczyny z wyjątkiem wady formalnej." W takim przypadku, poręczyciele wekslowi stają się dłużnikami wekslowymi odpowiadającymi solidarnie wraz z pozostałymi osobami podpisanymi na wekslu. Odpowiedzialność solidarna dłużników polega zaś na tym, że wierzyciel może domagać się całości zobowiązania od jednego, wszystkich bądź wybranych dłużników, wedle własnego uznania, aż do zapłaty całości kwoty należnej.

Tym samym Wojewoda stwierdził, że Starosta R. nieprawidłowo uznał, iż pisma M. K. i E. B. zawierające żądanie umorzenia należności czy rozłożenia jej na raty są podstawą do wszczęcia postępowania o umorzenie należności w oparciu o art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Treść artykułu jasno wskazuje, że odnosi się on wyłącznie do bezpośredniego beneficjenta, a więc osoby, która pobrała świadczenie ze środków publicznych, których dysponentem jest Starosta na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia. W niniejszej sprawie, beneficjentem takich środków Pani G. S., zatem tylko

w odniesieniu do jej osoby Starosta ma obowiązek rozpatrywać możliwość ulg

w spłaceniu należności. Zważywszy, że Pani G. S. zmarła, do wystąpienia z takim wnioskiem będą uprawnieni tylko spadkobiercy zmarłej, jako jej następcy prawni.

Natomiast brak jest podstaw do zastosowania tych przepisów w przypadku M. K. i Pana E. B., ponieważ ich zobowiązania wobec Starosty R. nie ją przedmiotem regulacji ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Ich sytuację, jako dłużników wekslowych należy rozpatrywać w oparciu

o przepisy Ustawy prawo wekslowe, a w braku regulacji tamże w oparciu o Kodeks cywilny. Zatem nieprawidłowo Starosta R. uznał M. K. i Pana E. B. za strony postępowania administracyjnego, dlatego organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.

Dodał dalej, że zarzutów M. K. i E. B., podnoszonych we wniesionych odwołaniach nie można uznać za zasadne, jako, że żaden ze skarżących nie posiada przymiotu strony w postępowaniu.

Ponadto śmierć wystawcy weksla nie wpływa na jego ważność. Weksel jako zobowiązanie, wchodzi do masy spadkowej, w tym przypadku jako dług (pasywa). Starosta R., jako wierzyciel zmarłej G. S., jest uprawniony, ale nie zobowiązany, do poszukiwania spadkobierców, przeprowadzenia postępowania

o stwierdzenie nabycia przez nich spadku i wystąpienia z roszczeniem o zwrot dofinansowania.

W skardze na powyższą decyzję Wojewody M. M. K. (dalej skarżący) zaskarżając decyzję, zarzucił jej naruszenie przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania, w szczególności:

art. 76 ust. 7 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez uznanie, że dany przepis nie ma w tym przypadku zastosowania,

art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zupełnie błędne uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji i wskazanie, że Starosta nie jest zobowiązany do poszukiwania spadkobierców

i działanie w tym kierunku jest niecelowe wobec faktu poręczenia weksla,

art. 77 k.p.a. poprzez uznanie, że w przypadku śmierci beneficjenta starosta zażąda od razu zwrotu od poręczycieli w przypadku gdy umowa w tym zakresie milczy

i należałoby zastosować przepisy postępowania cywilnego i zażądać zwrotu na zasadach ogólnych w pierwszej kolejności,

art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji wydanej przez Wojewodę oraz decyzji Starosty R. i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( dalej p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Na wstępie rozważań należy zaznaczyć, że rację mają organy tylko w zakresie podstawy prawnej, którą wskazują jako podstawę wydanych decyzji, jednakże przytaczając nawet treść przepisów mających znaczenie w sprawie – organ odwoławczy wykazuje brak zrozumienia ich treści, wskazuje wadliwą wykładnię, co powoduje, że nie jest w stanie prawidłowo zastosować powołanego przepisu do konkretnej sytuacji mającej miejsce w tej sprawie.

Zgodnie z art. 76 ustęp 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków

w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku,

z którego można dochodzić należności;

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Zatem zwrócić uwagę należy, że ani z tego przepisu ani też innych nie wynika, kto jest uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie należności. Zauważyć bowiem należy, że postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji zostało wszczęte na wniosek skarżącego M. K. – poręczyciela zmarłej G. S.. W ocenie Sądu za przyznaniem poręczycielowi prawa do domagania się umorzenia należności (rozłożenia na raty itp.) przemawia - poza jego oczywistym interesem - to, że gdyby tylko sam dłużnik (a więc osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub środki) zmarł nie pozostawiając majątku, wówczas pomimo zaistnienia przesłanki określonej w pkt 3 nikt nie mógłby wystąpić z wnioskiem o umorzenie,

a postępowanie w tym przedmiocie mogłoby zostać wszczęte tylko z urzędu.

W tej sytuacji Sąd w składzie orzekającym nie podziela stanowiska Wojewody [...], że skarżący nie posiada przymiotu strony w niniejszym postępowaniu. Taki status przysługuje zarówno skarżącemu jak i uczestnikowi postepowania E. B. - jakkolwiek dochodzenie zwrotu roszczeń z tytułu zawartej umowy, w tym również poręczenia jej wykonania, następuje w drodze postępowania cywilnego. Stanowisko Sądu, iż skarżącemu jak i uczestnikowi przysługuje status strony postępowania wynika z ich interesu prawnego jak i orzecznictwa sądów administracyjnych (przykładowo wyroki w sprawach: III SA/Kr 423/23, III SA/Gd 230/08, II SA/Ke 405/16 (dostępne w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych).

Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji wskazać należy, że na tle przywołanych wyżej przepisów art. 76 ust. 7 ustawy w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się jednolicie, że użyty przez ustawodawcę zwrot "starosta może" przesądza o tym, iż decyzja wydana na podstawie tej regulacji jest decyzją uznaniową. Istota tego rodzaju decyzji polega na tym, że nawet wówczas, gdy wystąpi jedna ze wskazanych przez ustawodawcę przesłanek, organ nie jest zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia oczekiwanego przez wnioskodawcę, lecz ma możliwość swobodnego wyboru w zakresie przychylenia się, bądź odmowy uwzględnienia wniosku. Tym samym stwierdzenie wystąpienia którejkolwiek

z przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy nie obliguje organu do umorzenia należności zgodnie z wnioskiem strony, ale ma on możliwość wyboru rozstrzygnięcia i może odmówić umorzenia, jeśli w jego ocenie jest to słuszne i celowe w świetle ustalonych okoliczności faktycznych. Podkreślić jednak należy, że działanie

w granicach tzw. uznania administracyjnego nie oznacza dowolności. Organy administracji powinny bowiem przestrzegać zasad postępowania administracyjnego ustanawiających obowiązek organów dokładnego i rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego, dokonania oceny zgromadzonych dowodów i wyjaśnienia w sposób logiczny i spójny, na podstawie ustalonych okoliczności, motywów podjętego rozstrzygnięcia. Należy mieć na względzie, że dokonując oceny legalności decyzji uznaniowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd nie bada merytorycznej zasadności rozstrzygnięcia, tj. nie ocenia jego celowości i słuszności. Kontroluje jednak, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym. W tym zakresie Sąd bada, czy dokonano prawidłowych ustaleń co do zaistnienia przesłanek dopuszczających stosowanie uznania,

a następnie, czy podejmując rozstrzygnięcie organ nie przekroczył granic przyznanej mu swobody, przez podjęcie rozstrzygnięcia bez uprzedniego wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego lub dokonania oceny nieznajdującej umocowania

w ustalonych faktach.

W niniejszej sprawie stwierdzić należy, że granice postępowania wyjaśniającego wyznaczały okoliczności określone w art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy. Ustawodawca wyraźnie bowiem zastrzegł, że starosta może umorzyć należności w razie wystąpienia jednej z przesłanek enumeratywnie wskazanych w tym przepisie. Okoliczności warunkujące dopuszczalność umorzenia należności zostały określone przez ustawodawcę w sposób wyczerpujący, co wyklucza jakąkolwiek dowolność organów. Oznacza to, że swoboda działania organów w zakresie oceny istnienia powyższych przesłanek jest niedopuszczalna. W związku z tym obowiązkiem organów w niniejszej sprawie było w pierwszej kolejności dokonanie ustaleń i oceny w zakresie zaistnienia przesłanek umorzenia. Zgodnie z zasadami kształtującymi postępowanie administracyjne organy zobowiązane były zatem do dokładnego ustalenia i zbadania okoliczności faktycznych, a następnie dokonania wyczerpującej oceny materiału dowodowego i przeprowadzenia analizy stanu faktycznego w kontekście zaistnienia przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 pkt 1 - 4 ustawy.

Dopiero stwierdzenie wystąpienia jednej z nich mogło stanowić podstawę do rozważenia w ramach uznania administracyjnego zasadności i celowości zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności. Ustalenie z kolei, że nie zaistniała żadna

z przesłanek, wykluczało stosowanie uznania i uniemożliwiało pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie.

Z brzmienia przepisów art. 76 ust. 7 ustawy wynika wprost, jeśli chodzi

o przesłanki umorzenia należności wymienione w punktach 1 i 2 to muszą one zachodzić po stronie osoby, która pobrała nienależne świadczenie albo otrzymała jednorazowo środki. Tak więc to ta osoba musi nie posiadać majątku (pkt 1), czy też tę właśnie osobę i osoby pozostające na jej utrzymaniu dochodzenie należności może pozbawić środków utrzymania. Stanowisko powyższe potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (przykładowo wyrok WSA w Kielcach z 15 stycznia 2015 r. sygn. II SA/Ke 988/14, wyrok WSA w Łodzi z 20 września 2013 r. sygn. IIISA/Łd 438/13, wyrok WSA w Opolu z 10 listopada 2015 r. sygn. II SA/Op 353/15 – wszystkie dostępne

w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych).

Zmiana art. 76 ust. 7 nastąpiła ustawą z 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy

o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., Nr 164, poz. 1366). Jej celem było niepowodowanie znaczącego pogorszenia sytuacji materialnej bezrobotnego, któremu nie powiedzie się zamierzenie polegające na prowadzeniu działalności gospodarczej. Pod rządem poprzedniej regulacji taka osoba nie była chroniona bowiem po wyegzekwowaniu świadczenia od poręczycieli tym ostatnim przysługiwał regres przeciwko dłużnikowi.

W niniejszej sprawie organ I instancji ustalił, że obie strony zarówno skarżący jak i E. B. osiągają przychody, ponadto podkreślił, że samo istnienie majątku,

z którego możliwe jest dochodzenie należności wyklucza w ogóle możliwość umorzenia. W konsekwencji Starosta stwierdził, iż dokonane ustalenia prowadzą do wniosku, iż istnieje możliwość egzekwowania od stron należności. Jednocześnie organ I instancji uznał skarżącego i uczestnika postępowania (M. K. i E. B.) za strony postępowania, uznając ich interes prawny wynikający z art. 28 k.p.a.

Z kolei organ odwoławczy ocenił, iż Starosta R. nieprawidłowo uznał, iż pisma M. K. i E. B. zawierające żądanie umorzenia należności czy rozłożenia na raty są podstawą do wszczęcia postepowania o umorzenie należności

z art. 76 ust. 7 powołanej ustawy. Wojewoda zakwestionował status skarżącego

i uczestnika postępowania jako stron niniejszego postępowania, przedstawiając jednocześnie własną wykładnię treści art. art. 76 ust. 7 ustawy, nie dokonując przy tym oceny rozstrzygnięcia organu I instancji ale wskazując konieczność drogi cywilnoprawnej do odzyskania środków przyznanych G. S..

Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Jest to wadliwa wykładnia, bowiem nie ulega wątpliwości, że zostały złożone wnioski o umorzenie postępowania, które powinny zostać rozpoznane po wnikliwym przeprowadzeniu postępowania i dokonaniu oceny czy istnieje podstawa do umorzenia należności na postawie powołanego przepisu. Jak już wcześniej wskazano, okoliczności warunkujące dopuszczalność umorzenia należności zostały określone przez ustawodawcę w sposób wyczerpujący, co wyklucza jakąkolwiek dowolność organów. Oznacza to, że swoboda działania organów w zakresie oceny istnienia powyższych przesłanek jest niedopuszczalna.

Zaistnienie przesłanek z art. 76 ust. 7 ustawy nie powoduje konieczności uwzględnienia wniosku co podkreślić należy, jednakże w każdym wypadku organ ma obowiązek dokładnego ustalenia sytuacji majątkowej osoby, o której mowa w tym artykule (w stosunku do osoby wnoszącej wniosek o umorzenie).

W podsumowaniu zaznaczyć należy, że Sąd administracyjny nie jest upoważniony do dokonywanie samodzielnych ustaleń co do stanu faktycznego

i istnienia bądź braku przesłanek, umożliwiających umorzenie należności. Rolą sądu administracyjnego jest bowiem tylko kontrola prawidłowości działania organów administracyjnych. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy kierując się błędną wykładnią art. 76 ust. 7 ustawy nie poczynił prawidłowych ustaleń odnośnie istnienia przesłanek w tych przepisach przewidzianych. Zagwarantowana organom w art. 76 ust. 7 ustawy uznaniowość co do umorzenia należności nie oznacza bowiem swobody przy ustalaniu przesłanek umorzenia. Stwierdzenie ich zaistnienia nie powoduje z kolei konieczności umorzenia należności, gdyż w tym zakresie organ działa w granicach uznania administracyjnego i na podstawie ustalonego stanu faktycznego rozstrzyga

o tym, czy zasadne jest umorzenie należności w całości lub w części. Sąd nie neguje stanowiska Wojewody, iż dochodzenie zwrotu roszczeń z tytułu zawartej umowy, w tym również poręczenia jej wykonania następuje w drodze postepowania cywilnego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien dokładnie ustalić czy stan faktyczny został prawidłowo ustalony, w szczególności ustalić jakie są źródła dochodów wnioskujących, czy pozostał majątek po beneficjencie umowy i w oparciu o te ustalenia następnie stwierdzić czy istnieje któraś z przesłanek wymienionych w art. 76 ust. 7 ustawy. Dopiero w dalszej kolejności, w razie ustalenia istnienia przesłanki z art. 76 ust. 7 ustawy, rzeczą organu będzie ocena i rozważenie czy organ I instancji wydał prawidłowa decyzję w ramach uznania administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe i uznając, że wynikające z błędnej wykładni art. 76 ust. 7 ustawy stwierdzone naruszenie przepisów procesowych, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.