Wyrok NSA, sygn. akt OSK 671/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 4 pkt 2, art. 27 ust. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 1998 nr 64 poz 414
law: Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz, Sędziowie NSA Leszek Włoskiewicz, Izabella Kulig-Maciszewska /spr./, Protokolant Agnieszka Kwiatkowska, po rozpoznaniu w dniu 8 września 2004r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wandy M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 lutego 2004r. sygn. akt SA/Sz 1402/03 w sprawie ze skargi Wandy M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 23 czerwca 2003 r. (...) w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego 1. oddala skargę kasacyjną 2. przyznaje adwokatowi Wojciechowi W. od Skarbu Państwa kwotę 120 /sto dwadzieścia/ zł tytułem kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 25 lutego 2004 r. w sprawie SA/Sz 1402/03 oddalił skargę Wandy M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 23 czerwca 2003 r. w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy.

Kierownik Rejonowego Ośrodka Pomocy Rodzinie (...) w S. w dniu 8 kwietnia 2003 r. wydał na podstawie art. 27 ust. 4 pkt 2 ust. 6 pkt 2 i 3, art. 43 ust. 1 i 6 oraz art. 46 ust. 5 i 5a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ decyzję (...), w której odmówił Wandzie M. przyznania zasiłku stałego wyrównawczego z powodu przekroczenia dochodu uprawniającego do tego świadczenia.

Organ I instancji ustalił, że Wanda M. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem Stanisławem M. Dochód rodziny Wandy M. stanowi renta Stanisława M. wraz z zasiłkiem rodzinnym na żonę i własnym zasiłkiem pielęgnacyjnym w łącznej kwocie 674,52 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 101,93 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny Wandy M. w kwocie 141,70 zł. Łączny dochód rodziny Wandy M. stanowi zatem kwota 918,15 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 459,08 zł.

Kryterium dochodowe ustalone dla rodziny dwuosobowej na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2002 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji, kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalania wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2002 r. /M.P. nr 19 poz. 338/ wynosi 712 zł, co w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę 356 zł.

Zgodnie z art. 27 ust. 4 pkt 2, ust. 6 pkt 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały wyrównawczy stanowi różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie ustalonym zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, a posiadanym dochodem na osobę w rodzinie i nie może być wyższy od kwoty zasiłku stałego, tj. kwoty 418 zł.

Z uwagi na to, że posiadany dochód na osobę w rodzinie, stanowiący kwotę 459,08 zł jest wyższy od ustalonego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, organ I instancji odmówił Wandzie M. zasiłku stałego wyrównawczego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., do którego odwołanie wniosła Wanda M., decyzją z dnia 23 czerwca 2003 r. (...) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podzieliło pogląd wyrażony w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, że posiadane dochody na osobę w rodzinie Wandy M. są wyższe aniżeli dochód na osobę ustalony w oparciu o kryterium ustawowe określone w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i z tego powodu Wanda M. nie ma prawa do zasiłku stałego wyrównawczego.

Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Wanda M. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie w całości i przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego. W skardze Wanda M. podniosła, że jest inwalidką I grupy, a jej stan zdrowia stale się pogarsza. Nie przeczy, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, gdyż jest to w jej oraz jej męża sytuacji dochodowej ekonomiczniejsze. Zarzuca, że nie przyznanie jej zasiłku to efekt biurokracji i zaprzeczenie prorodzinnej polityki państwa.

Skarżąca domagała się przyznania jej prawa do zasiłku, który przedtem posiadała.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając powyższą skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie i postępowanie nie zostało zakończone, na podstawie art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, podlegają rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/.

Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarga nie jest zasadna.

Wanda M. kwestionowała decyzję w przedmiocie odmowy przyznania jej zasiłku stałego wyrównawczego, albowiem nie zgadza się z tym, że do ustalenia prawa do tego świadczenia wliczane są dochody jej męża.

Ze względu na to, że małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, do dochodu rodziny mającego wpływ na prawo do świadczeń pomocy społecznej oraz ich wysokość wlicza się, zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r., o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./, sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki z tytułu ubezpieczeń: zdrowotnego, emerytalnego, rentowych i chorobowego oraz o kwotę wysokości alimentów, świadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osób, jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne oraz świadczenia w naturze, a także kwotę zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. W związku z tym Sąd wskazał, że do dochodu rodziny wliczeniu podlega renta Stanisława M., otrzymywany przez niego zasiłek pielęgnacyjny, zasiłek rodzinny na żonę, dodatek mieszkaniowy oraz zasiłek pielęgnacyjny przyznany i wypłacany Wandzie M. Ustalony w ten sposób dochód w kwocie 918,15 zł pozwolił na ustalenie dochodu na osobę w rodzinie w kwocie 459,08 zł. Ponadto Sąd stwierdził, że prawidłowo dochód na osobę w oparciu o ustawowe kryterium dochodowe ustalony został na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2002 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji, kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalania wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2002 r. /M.P. nr 19 poz. 338/ i wyniósł 356 zł. Sąd wskazał również, iż ustalony dochód na osobę w rodzinie wynoszący 459,08 zł jest wyższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynoszącego 356 zł i z tego powodu prawo do zasiłku stałego wyrównawczego skarżącej nie przysługuje. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującym prawem, a argumenty przytoczone w skardze mają charakter pozaprawny i z tego powodu nie zasługują na uwzględnienie.

Od tego wyroku skargę w imieniu Wandy M., wniósł adwokat ustanowiony z urzędu. Wyrokowi temu zarzucono naruszenie prawa materialnego, a mianowicie przepisu art. 27 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ polegające na jego błędnej wykładni poprzez przyjęcie, iż przepis ten wymaga aby przy ustalaniu istnienia uprawnienia danej osoby do zasiłku stałego wyrównawczego uwzględniać nie tylko jej dochód, ale i dochód na osobę w rodzinie w rozumieniu art. 2a ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

W uzasadnieniu podstaw kasacji podniesiono, że stanowisko samej skarżącej co do możliwości przyznania jej zasiłku stałego wyrównawczego nie uległo zmianie.

W ocenie skarżącej przepis art. 27 ust. 4 pkt 2 ww. ustawy winien być interpretowany, aby mogła uzyskać zasiłek, który zaspokoi jej potrzeby życiowe oraz umożliwi bytowanie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zdaniem skarżącej, jeżeli sytuacja życiowa, w której się znajduje wymaga przyznania konkretnego środka z pomocy społecznej to należy go zastosować, pomijając niektóre elementy treści normy środek ten przewidującej. Jeżeli realizacja celów ustawy o pomocy społecznej tego wymaga, to należy zastosować taką wykładnię treści przepisu prawnego, aby mógł być faktycznie zrealizowany ten cel.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie może zostać uwzględniona, bowiem nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wykładnia przepisu art. 27 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /t.j. Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ jest prawidłowa i zgodna z celami ustawy o pomocy społecznej. Powołany przepis w sposób kompleksowy i jednoznaczny określa przesłanki przyznawania świadczeń z pomocy społecznej jakim jest zasiłek stały wyrównawczy. Koresponduje z nim ust. 6 pkt 2 powyższego przepisu ustalający jego wysokość. Interpretacja tych przepisów nie budzi wątpliwości. Przy ustalaniu prawa do tego świadczenia bierze się pod uwagę nie tylko dochód osoby ubiegającej się o ten zasiłek, ale również dochód na osobę w rodzinie. Do ustalenia zaś tego ostatniego zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt 2 i 2a ustawy o pomocy społecznej bierze się pod uwagę dochody wszystkich osób w rodzinie, a więc jak w niniejszej sprawie, dochód męża skarżącej. Dodać należy, iż zasiłek stały wyrównawczy nie jest świadczeniem uznaniowym, w związku z tym organ pomocy społecznej musi go przyznać gdy zostaną spełnione przesłanki ustawowe i nie może go przyznać gdy nie są spełnione.

W związku z tym nie może zostać uwzględniony argument podniesiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, iż przyznanie skarżącej zasiłku stałego wyrównawczego odpowiadałoby celom pomocy społecznej, bowiem umożliwiłoby jej i rodzinie bytowanie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Natomiast cele ustawy mogą być realizowane poprzez udzielenie skarżącej świadczeń z pomocy społecznej w innej formie niż zasiłek stały wyrównawczy.

Z tych wszystkich względów Sąd na zasadzie art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O wynagrodzeniu adwokata za udzielenie z urzędu pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie art. 250 ww. ustawy oraz par. 19 i 20 w zw. z par. 18 ust. 1 pkt 2 ppkt b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1348 ze zm./.