Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2049/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2015 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 700 (siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

B. Sp. z o.o. z siedzibą w S, (dalej też jako skarżąca lub spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 roku nr [...]. Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] – [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 roku nr [...] nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2 000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 64 ust. 1 i 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. b), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. dalej także jako p.r.d.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm. - zwanej dalej u.d.p.).

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] sierpnia 2013 r. w miejscowości T. na drodze krajowej nr [...] kontroler transportu drogowego zatrzymał do kontroli pięcioosiowy pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki [...] o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował M. B., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem wodorotlenku glinu w workach big - bagach (ładunek podzielny) w imieniu B. Sp. z o.o.

Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10 C o numerach fabrycznych [...] i [...]. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu stwierdzono, że nacisk dla pojedynczej osi napędowej wyniósł 11,650 tony, co stanowi przekroczenie o 1,650 tony. Ponadto stwierdzono normatywność zarówno w zakresie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu oraz pozostałych nacisków osi, jak też wymiarów zewnętrznych pojazdu.

W związku ze stwierdzonymi w trakcie kontroli drogowej naruszeniami [...] – [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

W toku postępowania skarżąca spółka złożyła pismo, w którym wniosła o umorzenie wszczętego wobec niej postępowania. Podkreśliła, że zasady organizacji pracy są w ramach prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa przestrzegane bardzo rygorystycznie i za ich naruszenie powinien odpowiadać wyłącznie kierowca. Każdy kierowca zatrudniony przez skarżącą zostaje pouczony o obowiązujących przepisach i ich stosowaniu.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 roku nr [...] [...] – [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2 000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji nie zgodził się z argumentacją strony skarżącej, że nie miała ona wpływu na powstałe naruszenie. Organ przywołał treść zeznania kierowcy, z którego wynika, że dokonał on kontroli nacisku osi napędowej pojazdu za pomocą komputera pokładowego zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe. Kierowca wyjaśnił, iż komputer pokładowy wskazał nacisk osi napędowej - 11,1 tony, co potwierdzają również zdjęcia wykonane podczas kontroli przez inspektora. W związku z powyższym kierowca miał pełną świadomość tego, iż poruszając się po drogach 10-cio tonowych będzie narusza obowiązujące przepisy. Mimo powyższego kierowca wyjechał na drogę publiczną. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ pierwszej instancji stwierdził, że kierowca działający w imieniu strony, winien podejmować ładunek w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszenia obowiązujących norm. Chcąc podjąć się wykonania przewozu drogowego powinien dokonać weryfikacji normatywności pojazdu zarówno z zakresu dopuszczalnych nacisków na osie, jak również z zakresu dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego. Organ podkreślił, iż kierowca jest osobą którą strona posługuje się podczas wykonywania swojej działalności gospodarczej. Zatem skoro strona pewne obowiązki powierza właśnie kierowcy, to powinna mieć na uwadze to, że za jego ewentualne działania i zaniechania, będzie odpowiadać jako podmiot wykonujący przewóz drogowy. Kierowca bowiem nie jest osobą trzecią na której działania strona nie ma wpływu. Organ uznał zarazem, że wewnętrzną sprawą kontrolowanej firmy jest taki dobór pracowników, który zapewni jej prawidłowe funkcjonowanie, zgodne z przepisami prawa. Dlatego też organ pierwszej instancji nie znalazł przesłanek, aby umorzyć postępowanie.

W odwołaniu od decyzji [...] – [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego skarżąca spółka podkreśliła, że nie miała jakiegokolwiek wpływu na powstanie naruszania, a ze swej strony dokonała wszelkich starań aby przewóz odbywał się zgodnie z obowiązującymi normami. Tym samym decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 kpa, a organ powinien umorzyć postępowanie mając na uwadze art. 140aa ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W ocenie skarżącej odpowiedzialność za powstałe naruszenie ponosi kierowca, gdyż spółka przeprowadza szkolenia w zakresie obowiązujących przepisów. Kierowca powinien był także sprawdzić nacisk każdej osi pojazdu przed rozpoczęciem wykonywania przewozu drogowego, mając taką możliwość, gdyż pojazdy wyposażone są w urządzenia służące do pomiaru nacisku osi. Ponadto wątpliwość strony budzi prawidłowość przeprowadzenia pomiaru nacisku osi pojazdu przy zastosowaniu przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II, gdyż wagi te mogą być używanego do ważenia do 10 ton. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania decyzją z

z dnia [...] kwietnia 2014 roku nr [...] utrzymał w mocy decyzję [...] – [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 roku nr [...] nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2 000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżącej odnośnie wątpliwości prawidłowości przeprowadzenia pomiarów za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II. Zaznaczył, że do pomiarów użyto przenośnych wag o nr fabrycznych [...] i [...], które legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P.. Jak stanowi instrukcja obsługi wag typu SAW 10C/II eksploatacja tych wag bez wykorzystania żadnych środków możliwa jest na wszystkich normalnych nawierzchniach drogi, a w przypadku nawierzchni nierównej należy zwrócić uwagę na konieczność zachowania co najmniej 5 mm odległości przy nawierzchni drogi wskutek pomiaru odchylenia (ugięcia) nawierzchni przy obciążeniu. Tabela w pkt 2.5 tej instrukcji przedstawia propozycje ustawienia wag dla różnych pojazdów i nie wyklucza to ważenia pojazdu dwoma wagami. Procedura ważenia przebiegała więc za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym, a wyniki uzyskane w trakcie ważenia zdaniem organu nie budzą wątpliwości. Odnosząc się do argumentacji dotyczącej braku wpływu skarżącej na powstałe naruszenie, organ wskazał, że zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Organ nie kwestionując argumentacji skarżącej o przeprowadzaniu szkoleń dla zatrudnionych kierowców, zaznaczył, że w zakresie odpowiedzialności administracyjnej ustawodawca nie wskazał kierowcy jako adresata takiej decyzji i był to zabieg celowy. O tym, że pojęcia podmiot wykonujący przejazd nie można utożsamiać z kierowcą pojazdu świadczą przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zasada odpowiedzialności przedsiębiorstwa transportowego za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy zapisana jest wprost w przepisach dotyczących czasu pracy kierowców. Art. 10 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i 2135/98 jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) m 3820/85 (Dz. Urz. WE LI02/1 z 11.04.2006 r.) stanowi, że przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa. W ocenie organu odwoławczego nie ma powodu, by uznać, iż akurat w przypadku naruszeń norm dotyczących parametrów pojazdu odpowiedzialność administracyjna miałaby wyglądać zupełnie inaczej, czyli tak jak oczekiwałaby tego skarżąca. Brak jest podstaw do uznania, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, skoro naruszenie było w istocie wynikiem decyzji podmiotu wykonującego przejazd, gdyż to on wykonuje przejazd.

Na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 roku nr [...] B. Sp. z o. o. z siedzibą w S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy błędnie przyjął, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek opisany w art. 140aa ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Ponownie skarżąca podniosła, ze nie miała jakiegokolwiek wpływu na ewentualne naruszenie przepisów prawa związane z przekroczeniem dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej. Odpowiedzialność w tym zakresie ponosi bowiem wyłącznie kierowca pojazdu. Spółka zwróciła uwagę na okoliczność, że kładzie duży nacisk na szkolenie kierowców w zakresie obowiązujących przepisów prawa dotyczących zasad i warunków wykonywania transportu drogowego, a także zasad prawidłowego zabezpieczenia i rozmieszczenia ładunku. Wskazał, że na potwierdzenie powyższych okoliczności przedstawiła w postępowaniu przed organem I instancji podpisane przez kierowcę oświadczenia, a także kartę szkoleń i ich harmonogram. Prowadzenie szkoleń umożliwia kierowcom, tj. osobom bezpośrednio odpowiedzialnym za należyte wykonanie przewozu, nabycie stosownej wiedzy w zakresie warunków wykonywania transportu. W ramach szkolenia kierowca uzyskuje bowiem m.in. informacje dotyczące dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej na danej drodze. Tym samym kierowca dopuszczony przez skarżącą do pracy posiada wiedzę i informacje na temat tego czy w danych warunkach może wykonywać przewóz. Jednocześnie skarżąca podkreśliła, iż kierowca przed przystąpieniem do przewozu obowiązany jest sprawdzić prawidłowość zabezpieczenia i załadowania ładunku na pojazd, w tym sprawdzić nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu. Pojazdy należące do taboru skarżącej są bowiem wyposażone, w urządzenia określające nacisk na kontrolowaną oś napędową. W związku z powyższym kierowca przed przystąpieniem do transportu ma możliwość sprawdzenia czy nacisk na pojedynczą oś pojazdu jest prawidłowy, a co za tym idzie czy możliwe jest wykonanie zgodnie z obowiązującymi przepisami przewozu ładunku na danej trasie. W tym stanie skarżąca w jej ocenie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, ewentualnie nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Tym samym zostały spełnione przesłanki z art. 140aa ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym skutkujące wyłączeniem odpowiedzialności przewoźnika. Skarżąca nie może bowiem ponosić odpowiedzialności za bezprawne działanie osoby trzeciej - kierowcy w sytuacji, gdy wyposażyła kierowcę zarówno w wiedzę jak i urządzenie niezbędne do prawidłowego wykonania przewozu. Ponadto wątpliwości skarżącej budzi prawidłowość przeprowadzenia przez funkcjonariuszy badania nacisku osi pojazdu. Pomiarów nacisków osi dokonano przenośnymi wagami do pomiarów statycznych typu SAW10C/II o numerach: [...] i [...]. Tymczasem niniejsze wagi mogą być używane do ważenia do 10 ton a zatem wątpliwe jest, czy przy ich użyciu można było w ogóle dokonać w niniejszej sprawie prawidłowego pomiaru, zaś wszelkie ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą budzić żadnych wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia. Jest to bowiem zasadniczy dowód stanowiący podstawę odpowiedzialności administracyjnej strony w zakresie wysokości kary pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 roku, poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Istotnym jest, że ocena dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2012 roku, poz. 270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja [...] – [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 roku nr [...], naruszają bowiem przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że [...] – [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego oraz Główny Inspektor Transportu Drogowego wydając decyzję administracyjną związani byli rygorami procedury administracyjnej, określającej ich obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy.

Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania

i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny

w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań

i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak

i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać

i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Warto w tym miejscu przypomnieć treść zasad ogólnych rządzących postępowaniem administracyjnym.

Zgodnie z art.7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie [...] – [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego oraz Główny Inspektor Transportu Drogowego dopuścili się naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania - poprzez niewyjaśnianie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję [...] – [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2 000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Definicja pojazdu nienormatywnego, zawarta w art. 2 ust. 35a ustawy - Prawo o ruchu drogowym stanowi, że pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Stosownie natomiast do art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy.

Zgodnie z art. 140aa ww. ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do treści ust. 3 pkt 1 ww. artykułu karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Zgodnie z art. 140 ab ust. 1 pkt 3 p.r.d. kara pieniężna za brak zezwolenia kategorii VII wynosi:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15.000 zł - w pozostałych przypadkach.

Z kolei art. 140aa ust. 4 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

W przedmiotowej sprawie organy orzekając o nałożeniu kary pieniężnej na podmiot wykonujący przejazd powołały okoliczności faktyczne i przepisy stanowiące podstawę wymierzenia przedmiotowej kary, nie rozważyły jednak w prawidłowy sposób wynikających z przytoczonego przepisu okoliczności wyłączających odpowiedzialność strony postępowania, pomimo iż skarżąca konsekwentnie w toku prowadzonego postępowania a następnie w skardze podnosiła, ż nie miała wpływu na powstanie naruszenia i dołożyła należytej staranności w zakresie realizacji ciążących na niej, jako przewoźniku, obowiązków. Organ pierwszej instancji przytoczył przy tym argumentację strony skarżącej, jednakże w ogóle nie odniósł się do podniesionych przez nią okoliczności, kwitując ją jedynie stwierdzeniem, że kierowca jest osobą, którą strona posługuje się podczas wykonywania swojej działalności gospodarczej. Organ pierwszoinstancyjny uznał bowiem, że skoro skarżąca powierzyła określone obowiązki kierowcy, to jego za jego ewentualne zaniechania, będzie odpowiadać jako podmiot wykonujący przewóz drogowy. Organ drugoinstancyjny z kolei stanął na stanowisku, że w zakresie odpowiedzialności administracyjnej ustawodawca nie wskazał kierowcy jako adresata decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej statuowanej w art. 140aa ustawy – Prawo o ruchu drogowym i był to zabieg celowy. Zdaniem organu odwoławczego przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa.

Stanowisko organów obu instancji jest oczywiście błędne w świetle dyspozycji art. 140aa ust. 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym i w istocie doprowadziło do jego niezastosowania w toku postępowania, pomimo ciążącego na organach obowiązku zbadania przesłanek ujętych w cytowanym przepisie w kontekście powstania odpowiedzialności strony skarżącej za powstałe naruszenie. Organy bezpodstawnie utożsamiły działania samego kierowcy z działaniem podmiotu wykonującego przewóz. Skutkiem tego jest, że organy, wbrew brzmieniu art. 140aa ust. 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, w ogóle nie zbadały, czy skarżąca istotnie, jak to wielokrotnie podnosiła, dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Jest to przy tym o tyle istotne, że skarżąca przedstawiła szeroką argumentację oraz przedłożyła dowody (w tym kartę szkoleń) na poparcie swojej tezy. Szczególną kwestią wymagającą zbadania jest w tym kontekście chociażby wyposażenie przez skarżącą samochodu w urządzenie umożliwiające odczyt nacisku na oś, precyzja jego działania a w konsekwencji ewentualna świadomość kierowcy odnośnie zaistniałych naruszeń jeszcze przed rozpoczęciem wykonywania przewozu. Organy winny wypowiedzieć się, czy takie działanie skarżącej jest przejawem należytej staranności, a jeżeli nie, to wskazać przyczyny takiego stanowiska. Tymczasem organy obu instancji nie wyjaśniły w ogóle, czy w sprawie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania wszczętego przeciwko skarżącej spółce na podstawie art.140aa ust.4 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Niezależnie od powyższego organ powinien odnieść się do jeszcze jednej kwestii a mianowicie faktu, że pomiaru nacisku osi w niniejszej sprawie dokonano za pomocą wag nieautomatycznych SAW 10C. Zakres odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz za popełnione naruszenia polegające na przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, czy też nacisków na osie, uzależniony jest bowiem od wyników ważenia pojazdu. Z tego też względu wszelkie ustalenia faktyczne w zakresie wyników ważenia nie mogą budzić żadnych wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia. Jest to bowiem zasadniczy dowód stanowiący podstawę odpowiedzialności administracyjnej strony w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej (p. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 237/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie skarżąca już na etapie postępowania administracyjnego w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej podnosiła zarzut błędnego dokonania ważenia pojazdu, z wykorzystaniem nieprzeznaczonych do takiego pomiaru wag. Rodziło to w konsekwencji po stronie organu obowiązek pełnego wyjaśnienia zagadnienia prawidłowości dokonania procedury pomiaru pojazdu. W kontekście powyższego zarzutu, organ drugiej instancji wskazał na punkt 2.5 instrukcji obsługi wag typu SAW 10C, który dopuszcza sumowanie nacisków osi przy ważeniu danego typu pojazdu, w tym z osiami wielokrotnymi. W aktach administracyjnych sprawy brak jest jednak instrukcji obsługi przedmiotowych wag, natomiast ze znajdujących się w aktach świadectw legalizacji ponownej tych wag, nie wynika, czy powyższe wagi mogą być wykorzystywane do ważenia masy całkowitej i nacisku osi pojazdu składającego się z dwuosiowego ciągnika i trzyosiowej naczepy. Ponieważ instrukcja ta nie została włączona przez organy do akt sprawy, skarżąca pozbawiona została możliwości ustosunkowania się do stanowiska zajętego przez organ drugiej instancji odnośnie interpretacji jej zapisów. Również Sąd nie mógł dokonać oceny prawidłowości stanowiska organu w tym względzie, a w konsekwencji legalności ustaleń organów w niniejszej sprawie. Tymczasem, jeżeli ważenia dokonano za pomocą urządzeń do tego nieprzeznaczonych, jakiekolwiek parametry uzyskane w ten sposób, nie mogą stanowić podstawy do nakładania sankcji administracyjnej. Aby jednakże okoliczność tę można wyjaśnić, niezbędne jest prawidłowe, zgodne z rygorami procedury administracyjnej, przeprowadzenie postępowania przez organy obu instancji. W myśl art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Przepis art. 10 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z tak sformułowanej zasady, dla organu administracji publicznej wynikają dwojakiego rodzaju obowiązki: po pierwsze - obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania; po drugie - obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Korelatem wskazanych obowiązków organu będą uprawnienia strony postępowania polegające na prawie do czynnego udziału oraz prawie do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego. Obowiązki organu oraz odpowiadające im uprawnienia procesowe strony, wynikające z art. 10 § 1 k.p.a., należy wiązać ściśle z regulacją zawartą w art. 81 k.p.a., zgodnie z którą okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. Warunkiem wypełnienia dyspozycji cyt. przepisu jest stworzenie przez organ administracji publicznej przesłanek realizacji przez stronę prawa do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Obowiązek ten odnosi się także do faktów znanych organowi z urzędu, które zgodnie z art. 77 § 4 należy zakomunikować stronie (p. wyrok NSA z dnia 11 maja 1993 r., sygn. akt V SA 2360/92, ONSA 1994, nr 2, poz. 82). W wyroku z dnia 13 października 2010 r. sygn. akt I OSK 771/10 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że fakty znane organowi z urzędu muszą być podane do wiadomości strony, bo mogą być jej nieznane. Wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 77 § 4 k.p.a. powinno nastąpić w takim terminie, aby strona przed wydaniem decyzji w ramach przysługującego jej uprawnienia do wypowiedzenia się o zebranych dowodach i materiałach oraz zgłoszonych żądaniach mogła także ustosunkować się do faktów znanych organowi z urzędu.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, powołanie się przez organ na znane mu z urzędu zapisy instrukcji producenta wag, mające przy tym kluczowe znaczenie dla uznania przez organ prawidłowości dokonanego ważenia pojazdu, bez zawiadomienia o tym strony i bez umożliwienia jej wypowiedzenia się w tym zakresie, stanowi oczywiste naruszenie art. 9, art. 10, art. 77 § 4 i art. 81 k.p.a. Zachowanie wymagań określonych w powyższych przepisach jest bezwzględnym obowiązkiem organów administracji państwowej. Uchybienie tym przepisom, w szczególności jeżeli kwestionowane przez skarżącą okoliczności oparte zostały na dowodach, które nie zostały jej zakomunikowane, uznać należy za naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy. Zgromadzony bowiem w aktach administracyjnych materiał dowodowy, jak i wyjaśnienia organu zawarte w zaskarżonej decyzji, nie pozwalają na ustalenie kluczowej w sprawie kwestii, dla możliwości nałożenia na skarżącą kary pieniężnej, mianowicie, czy stwierdzone naruszenie dopuszczalnych norm nacisku osi, zostało ustalone przy użyciu prawidłowych urządzeń.

Podniesione przez Sąd wątpliwości mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też organ rozpoznając ponownie sprawę, uzupełni materiał dowodowy o stosowne dokumenty, w szczególności o instrukcję obsługi producenta użytych w niniejszej sprawie wag oraz wyjaśni kwestię zgodności z przepisami ważenia nacisków osi samochodu o czterech osiach, przy użyciu jednej pary wag typu SAW 10 C.

Jest to kwestia szczególnie istotna w świetle stanowiska zajętego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1315/13. W sprawie podlegającej rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny organy inspekcji transportu drogowego dokonały bowiem pomiaru wagi pojazdu pięcioosiowego za pomocą dwóch wag SAW 10. NSA w cyt. orzeczeniu zauważył, że ze znajdującej się w aktach sprawy, pochodzącej od producenta, Instrukcji obsługi wag SAW wynika, że wagi te służą do pomiaru obciążenia kół, a po połączeniu dwóch wag, do pomiaru obciążenia osi. Producent przewiduje ważenie pojazdów dwu lub trzyosiowych przy pomocy 4 lub 6 wag w jednej procedurze ważenia. Dalej NSA wskazał, że na str. 7 Instrukcji zawierającej rysunki wyjaśniające sposób ustawienia wag, producent przewiduje ważenie pojazdów dwuosiowych oraz trzyosiowych przy pomocy dwóch wag, przy ważeniu odpowiednio dwukrotnym lub trzykrotnym. Z rysunku nie wynika, że przy użyciu stanowiska składającego się z dwóch wag, producent przewiduje ważenie pojazdów mających 4 lub więcej osi. Jak wynika z ilustracji producent przewiduje ważenie pojazdów o większej ilości osi przy użyciu zespołów trzech lub czterech par wag. W konkluzji NSA stwierdził, że ani świadectwo homologacji ani Instrukcja obsługi wag SAW 10 nie określają w sposób jednoznaczny, że przy pomocy stanowiska z jedną parą wag można ważyć pojazdy o liczbie osi większej niż trzy ani też, że przy użyciu wskazanych wag można ustalać masę całkowitą ważonego pojazdu.

Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku skonstatował, że kiedy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego istnieje wątpliwość podnoszona przez stronę, zasadne było poszerzenie tego materiału poprzez uzyskanie jednoznacznej opinii Głównego Urzędu Miar w przedmiocie możliwości zastosowania jednej pary wag SAW 10 do wyżej wskazanych celów, ewentualnie także opinii biegłego dla ustalenia, czy uzyskane w czasie kontroli pomiary, nawet jeżeli są nieprecyzyjne, pozwalają obliczyć w sposób obiektywny i precyzyjny rzeczywiste naciski na osie w kontrolowanym pojeździe oraz jego masę. Zarazem Naczelny Sąd Administracyjny zobligował organ do zrealizowania powyższych wytycznych w toku ponownego postępowania dowodowego.

Tym samym, również w niniejszej sprawie, organ, w przypadku analogicznych zapisów instrukcji obsługi wag użytych w toku kontroli pojazdu skarżącej, zobowiązany będzie w toku postępowania odwoławczego rozważyć konieczność ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego we wskazanym powyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny zakresie. Dopiero wyczerpująco zebrany materiał dowodowy przez organ pierwszej instancji pozwoli mu na podjęcie rozstrzygnięcia, podlegającego kontroli instancyjnej, co zrealizuje ujętą w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę powyższą ocenę, bowiem na mocy art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.