Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1093/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Daniela Kozłowska Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania W. G. od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. orzekającej o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczonej hip. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewoda podał w uzasadnieniu decyzji, że organ I instancji decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. odmówił przyznania odszkodowania za w/w nieruchomość stwierdzając, iż nie zostały spełnione przesłanki z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Od decyzji tej odwołanie wniósł W. G. kwetionując zasadność odmowy przyznania odszkodowania. Rozpatrując odwołanie Wojewoda [...] wskazał, iż wymieniona w decyzji nieruchomość [...] przy ul. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), a w sprawie odszkodowania za niektóre kategorie nieruchomości objętych dekretem ma aktualnie zastosowanie przepis art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z ust. 2 powołanego wyżej przepisu przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego , jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż sformułowanie "pozbawieni faktycznej możliwości władania" odnosi się do stanu faktycznego działki i chodzi o taką sytuację w której poprzedni właściciele zostają definitywnie pozbawieni możliwości jakiegokolwiek korzystania z działki, co następowało zazwyczaj w chwili jej rzeczywistego zajęcia w związku z realizacją inwestycji państwowych.

Wojewoda podniósł, iż organ I instancji po analizie materiału dowodowego uznał, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości jedna z podstawowych przesłanek ustalenia odszkodowania nie została spełniona, gdyż były właściciel utracił faktyczną możliwość władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r., o czym świadczy treść pisma Dyrekcji [...] ([...]) z dnia [...] stycznia 1951 r., z którego wynika, że pas przy ul. [...] wchodzi w skład terenów zagospodarowanych przez [...] ([...]). Ponadto z pisma wydziału Architektury i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w W. z dnia [...] marca 1995 r. wynika, iż budynek usytuowany przy ul. [...] po wojnie został [...]. Budynek przy ul. [...] został odbudowany w 1952 r., a sąsiedni budynek przy ul. [...] w 1953 r. Inwestorem obu budynków była [...], a wykonawcą budynku nr [...] było [...]. Obydwa budynki zostały odbudowane ze środków zebranych w ramach [...] oraz dotacji państwowych.

Dodatkowo organ II instancji wskazał, iż w aktach sprawy znajduje się opracowanie dotyczące przedmiotowej nieruchomości wykonane przez Zakład Ewidencji Gruntów z dnia [...] grudnia 1990 r. w którym Zakład powołuje się na protokół odbioru technicznego omawianego budynku z dnia [...] kwietnia 1952 r. Do opracowania wykorzystano dokumenty zgromadzone w Archiwum Państwowym W., w Archiwum Wydziału Nadzoru Urbanistycznego i Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego w W. i Archiwum Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] W.. Ponadto w opracowaniu omówiono aktualny stan budynku przy ul. [...]. Nieruchomość oznaczona była wówczas w odnowionej ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, budynek był [...] – wykazany w spisie obiektów [...] i znajdowało się w nim [...] lokali mieszkalnych o łącznej ilości [...] izb.

Wojewoda podniósł, iż wszystkie te dokumenty wskazują, iż pozbawienie faktycznej możliwości władania przez poprzednich właścicieli przedmiotową nieruchomością nastąpiło przed 5 kwietnia 1958 r. gdyż przed tą datą nieruchomość znajdowała się w użytkowaniu inwestora. Nie została zatem spełniona jedna z przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Co do spełnienia drugiej przesłanki z powołanego wyżej przepisu organ II instancji wskazał, że o przeznaczeniu nieruchomości pod określonego rodzaju zabudowę przed dniem 21 listopada 1945 r. stanowił "Ogólny Plan Zabudowania W.". Został on opracowany i zatwierdzony zgodnie z rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowie osiedli (Dz. U. RP Nr 23, poz. 202). Zakładał on m.in. podział miejscowości na strefy, według sposobu zabudowania jedno lub wielopiętrowego, zwartego, grupowego, luźnego lub mieszanego nie wyszczególniając w ogóle dla zabudowy mieszkalnej charakteru budynków (jedno czy wielorodzinnego). Zgodnie z fragmentem w/w planu organ I instancji wskazał, że plan ten nie obejmował nieruchomości przy ul. [...], w związku z czym organ posłużył się przesłaną do innej sprawy, dotyczącej innej nieruchomości reprodukcją Planu W. i okolic z 1938 r., przechowywanego w zespole [...] nr zesp. [...] IV. sygn. [...] i ustalił, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w strefie budowlanej [...] przeznaczonej pod zabudowę zwartą. Wobec powyższego organ II instancji uznał, iż nie można w sposób jednoznaczny stwierdzić, że przedmiotowa nieruchomość nie mogła być przed dniem 21 listopada 1945 r. przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną.

Nie mniej jednak Wojewoda w związku z tym, że przesłanki wymienione w art. 215 ust. 2 muszą być spełnione łącznie, stwierdził iż brak jednej z nich uniemożliwia ustalenie odszkodowania.

Reasumując Wojewoda [...] uznał, iż Prezydent W. miał podstawę do odmowy przyznania odszkodowania. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. G. zarzucając jej naruszenie przepisu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wniósł o uchylenie decyzji obu instancji.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Analiza zawartego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi, gdyż sądowa kontrola wydanych w sprawie decyzji administracyjnych nie wykazała naruszenia przez organy publiczne przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które uzasadniałoby jej uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że będąca przedmiotem rozpoznawanej sprawy nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W myśl art. 1 powołanego dekretu grunt tej nieruchomości przeszedł na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) stał się własnością Skarbu Państwa. Problematykę odszkodowań za nieruchomości, które na mocy powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. stały się własnością Państwa regulują obecnie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). W tej sytuacji materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowił art. 215 ust. 2 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. w orzecznictwie podkreśla się, że wskazany przepis art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w tej ustawie. Oznacza to m.in., że jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania bez potrzeby sięgania do innych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2004 r., sygn. akt I SA 2187/02, LEX nr 148911). Odszkodowanie w trybie określonym w powołanym przepisie może zostać przyznane jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie przewidziane w nim przesłanki. Stwierdzenie braku jednej z nich uniemożliwia ustalenie odszkodowania.

W rozpatrywanej sprawie jest niesporne, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] oznaczona hip. [...] podlegała przepisom dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. Zgodnie z kartą rejestracji nieruchomości sporządzoną przez Zarząd Miejski w W. [...] w dniu [...] listopada 1948 r. na przedmiotowej nieruchomości znajdowały się jedynie [...] , a kategorię zniszczeń określono na [...]. Fakt [...] zniszczenia budynków potwierdza również opis pomiarowo-inwentaryzacyjny budynku [...] sporządzony przez Zakład [...] w dniu [...] września 1950 r. (k. 32 akt). Zatem słusznie organy obu instancji przyjęły, że w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. tj. w dniu 21 listopada 1945 r. przedmiotowa nieruchomość była niezabudowana. Należy również podzielić stanowisko organu II instancji, iż nie można w sposób jednoznaczny stwierdzić, że nieruchomość przedmiotowa nie mogła być przed dniem 211 listopada 1945 r. przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną. Ogólny plan zabudowy W. istniejący w dniu wejścia w życie dekretu nie obejmował bowiem przedmiotowej nieruchomości, a przed wojną na tej nieruchomości znajdował się budynek [..] mieszkalny o pow. [...] m2. W tej sytuacji pozostaje do oceny, czy organy prowadzące postępowanie administracyjne w sprawie przyznania odszkodowania prawidłowo stwierdziły, że poprzedni właściciele przedmiotowej nieruchomości (lub ich następcy) zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania tą nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Rozpatrując tą kwestię Sąd stanął na stanowisku, że organy opierając się o zebrany w sprawie materiał dowodowy prawidłowo przyjęły, że poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. W aktach sprawy zgromadzone zostały bowiem dokumenty, z których wynika, że co najmniej od 1950 r. przedmiotowa działka została przejęta faktycznie pod inwestycje państwowe protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] października 1950 r. (k. 26 akt), następnie wybudowany został na niej [...] (k. 15 akt). Jak wynika z opracowania wykonanego przez Zakład Ewidencji Gruntów w Archiwum Wydziału Nadzoru Urbanistycznego i Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego w W. znajduje się protokół PRN w W. z dnia [...] lutego 1951 r., w którym omówiono stan aktualny budynku, stwierdzono że wskutek działań wojennych budynek został [...] i przystąpiono do jego odbudowy. W opracowaniu tym wymieniono również protokół odbioru technicznego budynku z dnia [...] kwietnia 1952 r. przez [...] (k.29-30 akt). Dokumenty te potwierdzają, że następcy prawni poprzedniego właściciela nieruchomości R. N. zmarłego [...] sierpnia 1944 r. zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią przed dniem 5 kwietnia 1958 r.

Natomiast skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, które podważałyby prawidłowość tych ustaleń.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że nie została spełniona jedna z przesłanek określonych w powołanym art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, co uniemożliwia przyznanie wnioskowanego odszkodowania. Zgodna z prawem jest zatem decyzja odmawiająca przyznania odszkodowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.