Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 860/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1, art. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 860/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 grudnia 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr), Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Asesor: WSA Inga Gołowska, Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2008r., sprawy ze skargi J. K., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu sprzedaży nieruchomości, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] listopada 2007 r. J. K. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodu ze sprzedaży nieruchomości za 2001 r. w kwocie 13 574,00 zł oraz zaległości podatkowej objętej decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodu ze sprzedaży nieruchomości w 2001 r. Uzasadniając swe żądanie wskazał na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Jak twierdzi, pomimo złożenia w ZUS wszelkiej dokumentacji do tej pory nie otrzymał żadnych świadczeń rentowych i emerytalnych mimo, że ma już 68 lat i jest inwalidą całkowicie niezdolnym do pracy. Nadmienił, że pieniądze uzyskane z tytułu sprzedaży domu w kwocie około 80 000 zł wydał na życie i lekarstwa.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił podatnikowi umorzenia wskazanych zaległości podatkowych. W uzasadnieniu powołano się na złożone przez podatnika przed organem podatkowym w dniach [...] listopada 2007 r. i [...] grudnia 2007 r. zeznania, w których wyjaśnił on, że zamieszkuje w lokatorskim mieszkaniu (jeden pokój z używalnością kuchni i łazienki) wynajmowanym za 100 zł miesięcznie. Wnioskodawca jest zatrudniony w przedsiębiorstwie "D" sp. z o.o. na - etatu z miesięcznym wynagrodzeniem brutto w kwocie 350 zł, co stanowi jego jedyne źródło dochodu. Na jego stałe wydatki składają się:

- koszty leków w kwocie ok. 100 zł,

- koszty wyżywienia w symbolicznej kwocie, gdyż dużą część opłat z tego tytułu ponosi właścicielka domu.

Według oświadczenia podatnika z chwilą przyznania mu prawa do renty lub emerytury będzie istniała możliwość sukcesywnego spłacania przez niego zobowiązań.

Na podstawie danych z bazy "P" ustalono, że w latach 2001-2006 podatnik osiągnął dochody brutto w kwocie 22 774,72 złotych oraz opłacił składki na ubezpieczenia społeczne w kwocie 7 1 54, 67 zł.

Organ podkreślił, że w świetle treści przepisu art. 67a § 1 pkt 3 Ordyancji podatkowej wydanie pozytywnej decyzji w sprawie umorzenia zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej powinno wiązać się z "ważnym interesem podatnika" lub "interesem publicznym". Uzasadniać to mogą sytuacje wyjątkowe, niezależne od woli i sposobu postępowania podatnika, wskutek których interes podatnika nie może zostać zaspokojony bez doraźnej pomocy ze strony organów podatkowych. Analizując sytuację podatnika stwierdzono, że znajduje się on w sytuacji utrudniającej mu spłacenie kwoty zaległego zobowiązania podatkowego. Podatnik dokonując sprzedaży nieruchomości miał świadomość wiążących się z tym faktem konsekwencji. Z uwagi na to, że transakcja jej sprzedaży została dokonana przed upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie - od kwoty przychodu podatnik miał obowiązek odprowadzić 10 % zryczałtowany podatek dochodowy. Jednakże w terminie płatności podatku podatnik wystąpił o zwolnienie z obowiązku zapłaty tegoż podatku składając stosowne oświadczenie, iż w okresie 2 lat całość tych środków przeznaczy na własne potrzeby mieszkaniowe. Po niespełnieniu tego obowiązku w drodze decyzji ustalono podatnikowi kwotę należnego podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości 7 500 zł.

Organ zważył ponadto, że decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego rozłożył podatnikowi na jego wniosek kwotę podatku na 24 miesięczne raty w wysokości ok. 500 zł każda. Pomimo zastosowanej ulgi podatnik nie wykonał ciążącego na nim obowiązku nie opłacając chociażby jednej raty i nie kwestionował przy tym ustalonej wysokości rat.

Zdaniem organu w takich okolicznościach przyznanie podatnikowi wnioskowanej ulgi stanowiłoby bezzasadne uprzywilejowanie w sytuacji, gdy obowiązkiem jego w minionym okresie było odłożenie przynajmniej minimalnej sumy i zaspokojenie choćby części należności. Dodatkowo perspektywa rychłego otrzymania przez podatnika świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego sprawia, że powinien on mieć w przyszłości możliwość systematycznego spłacania należnej kwoty podatku.

W odwołaniu od tej decyzji podatnik zażądał jej uchylenia i umorzenia przedmiotowych zaległości zarzucając organowi nieprawidłową ocenę jego sytuacji finansowej. W uzasadnieniu podniósł, że nie był w żaden sposób spłacić zaległego zobowiązania podatkowego, gdyż cały uzyskiwany w tym okresie dochód jak również pieniądze ze sprzedaży nieruchomości pochłaniały wydatki na życie, mieszkanie i lekarstwa. Dodatkowo w całym tym okresie ZUS w N. nigdy w sposób kategoryczny nie odmówił mu prawa do renty i emerytury, co z kolei pozwalało mu sądzić, że po otrzymaniu świadczeń będzie mógł przedmiotowe zaległości spłacić.

Decyzja z dnia 11 kwietnia 2008r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji podzielając w całości zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu argumentację.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze podatnik zarzucił organom błędna ocenę zaistniałego w sprawie stanu faktycznego ora niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa. Zdaniem skarżącego organy zaniedbały obowiązek należytego zbadania jego sytuacji finansowej, co przełożyło się bezpośrednio na błędne rozstrzygniecie.

Skarżący wyjaśnił, że miał plan by za pieniądze uzyskane ze sprzedaży przedmiotowej nieruchomości przeznaczyć na zakup mieszkania w Z. Plany jego stały się nieaktualne z chwilą nagłego pogorszenia stanu zdrowia. Brak jakichkolwiek innych środków utrzymania spowodował, że podatnik zmuszony był skorzystać z uzyskanych ze sprzedaży środków pieniężnych tak by zagwarantować soboie godną egzystencję. Ponadto organ pierwszej instancji miał nieuwzględnić długiego okresu istnienia zaległości podatkowej jak również faktycznej sytuacji materialnej podatnika. Tymczasem skarżący przez kilka lat żył poniżej minimum egzystencji korzystając z pomocy rodziny i znajomych. Podkreślił, że ZUS w N. odmówił mu jakichkolwiek świadczeń, czego również nie uwzględniono w zaskarżonych decyzjach. Skarżący zakwestionował również stwierdzenie organów podatkowych, że podatnik podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, z którego pokrywane są wydatki na zabiegi i rehabilitację, gdyż powszechnie wiadomo, że każdy chory jest zmuszony do zakupu leków we własnym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej powtórzył prezentowane dotychczas stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, iż naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak zwiany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem jest uprawniony oraz zobowiązany do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej nawet jeśli dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Granice dla kompetencji orzeczniczych Sądu wyznacza zakaz wkraczania w sprawę nową. Oznacza to, iż zakresem badania Sądu objęta jest legalność działań organu podatkowego oraz całokształt aspektów prawnych stosunku prawnego, który został objęty treścią zaskarżonego orzeczenia organu skarbowego. (tak: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21.05.2008 r. I SA/Gd 645/07, Lex nr 446565).

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i procesowego, co upoważniałoby Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości lub w części.

Materialną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 67a § 1 pkt. 3 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 z późn. zm.) zgodnie z którym organ podatkowy na wniosek podatnika może morzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Instytucja umorzenia części zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej przez organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadku uzasadnionym ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym ma charakter uznaniowy. Powyższe nie oznacza, iż ocena organu prowadzącego postępowanie jest dowolna. Organ prowadzi postępowanie z wniosku strony na podstawie dowodów przez nią przedłożonych oraz może . lecz nie musi wydać decyzję pozytywną albowiem zastosowanie przedmiotowej ulgi podatkowej jest prawem, a nie obowiązkiem organu podatkowego. Oznacza to zatem, iż nawet w sytuacji przypadku uzasadnionego ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy noże, lecz nie musi umorzyć należne zobowiązanie podatkowe. Uznanie administracyjne nie oznacza dowolności sposobu rozstrzygnięcia wniosku podatnika o umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek; sprawowana przez sąd administracyjny kontrola legalności rozstrzygnięcia organu podatkowego w tym zakresie sprowadza się do badania legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego i wyjaśniającego oraz poprawności oceny prawnej dokonanej na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego. (tak : wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21.05.2008 r. I SA/Gd 645/07, Lex nr 446565, wyrok NSA z dnia 24.04.2001 r. I SA/Ka 498/00, R. Mastalski B. Adamek Ordynacja podatkowa Komentarz 2005, s. 308)

W toku prowadzonego postępowania organ podatkowy dokonuje oceny zebranego materiału dowodowego w sprawie oraz przesłanek warunkujących umorzenie zaległości podatkowej. W ocenie organu podatkowego:

1. w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka "interesu publicznego" albowiem skarga dotyczy wyłącznie indywidualnego interesu podatnika.

1. 2 w przedmiotowej sprawienie przesłanka "ważnego interesu podatnika" nie została spełniona.

Zgodnie przyjętym przez orzecznictwo poglądem "ważny interes podatnika" zachodzi, gdy z powodów nadzwyczajnych (wypadki losowe, klęski żywiołowe, stan wyższej konieczności itd.) podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych a jednocześnie tym przy zachowaniu minimum staranności nie mógł zapobiec negatywnym skutkom swojego działania, tj. nie miał realnego wpływu na w/w skutki gdyż były niezależne od sposobu jego postępowania. W ocenie Sądu - w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od jej nabycia kwota należnego podatku dochodowego uzależniona jest wprost od wysokości uzyskanego przychodu wyrażonego w cenie sprzedaży nieruchomości. podatnik w toku transakcji otrzymuje od nabywcy kwotę pieniężną, której procentowy ułamek stanowi dopiero kwotę podatku podlegającego uiszczeniu. Zryczałtowany podatek dochodowy znajduje pokrycie w kwocie uzyskanej ze sprzedaży, natomiast aktualnie osiągane przez stronę skarżącą bardzo niskie dochody nie stanowią wystarczającej przesłanki do umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej, albowiem podatek ten nie jest pobierany z bieżących środków na utrzymanie ale znajduje pokrycie w zapłaconej cenie uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości, która jest dla podatnika dochodem jednorazowym i niejako dodatkowym w tym znaczeniu, iż jej uzyskanie lub tez nie wywiera co do zasady wpływu na bieżącą egzystencję skarżącego.

Z powyższych względów wynika, iż organ podatkowy nie przekroczył granic uznania administracyjnego ani nie naruszył przepisów prawa procesowego, a zaskarżona decyzja wydana została po rozpatrzeniu przez organ odwoławczy wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Analizując, czy zachodzi w sprawie ważny interes podatnika lub interes publiczny, organy podatkowe prawidłowo uznały, że okoliczności wskazane przez podatnika we wniosku i w odwołaniu SA niewystarczające do przyznania wnioskowanej ulgi podatkowej, albowiem nie są okolicznościami wyróżniającymi sytuację skarżącego od sytuacji innych podatników. Wprawdzie dochody podatnika są obecnie niewielkie i znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej, jednakże z uwagi na charakter przedmiotowego podatku - nie stanowi przesłanki umorzenia zaległości w tym podatku wskazanie przez podatnika braku środków pieniężnych na jego zapłatę, jako podstawa ważnego interesu podatnika. O wykładni pojęcia "ważny interes podatnika" decydują jego zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o umorzeniu lub ni zaległości podatkowej, przy czym interes ten nie powinien być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie skorzystania z ulgi. (tak. Wyrok. WSA w W-wie z dnia 23.05.2007 III SA/Wa 322/07 Lex nr 309089). Zryczałtowany podatek dochodowy z tytułu sprzedaży nieruchomosci przed upływem 5 lat od daty jej nabycia znajduje pokrycie w kwocie uzyskanej ze sprzedaży, natomiast aktualnie osiągane przez stronę skarżącą bardzo niskie dochody nie stanowią wystarczającej przesłanki do umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej, albowiem podatek ten nie jest pobierany z bieżących środków na utrzymanie ale znajduje pokrycie w zapłaconej cenie uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości, która jest dla podatnika dochodem jednorazowym i niejako dodatkowym w tym znaczeniu, iż jej uzyskanie lub tez nie wywiera co do zasady wpływu na bieżącą egzystencję skarżącego.

Zwraca się ponadto uwagę, iż umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, albowiem zasadą jest płacenie podatków nie natomiast zwalnianie podatków z tego obowiązku. Z tego względu nie jest możliwe utożsamianie ważnego interesu podatnika stanowiącego przesłankę umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę - z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia tejże zaległości.

Nadto zważyć należy, iż Sąd administracyjny sprawuje wyłącznie kontrolę legalności, czyli zgodności decyzji organów administracyjnych z prawem. Jeżeli zatem organ podatkowy dokonując koniecznych ustaleń w sprawie nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego, a poczynione ustalenia SA wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych oraz jeżeli dokonanej ocenie stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności, to wyprowadzenie z powyższego wniosku "czy należy umorzyć zaległości podatkowe" jest zagadnieniem natury słusznościowej, które uchyla się spod kontroli Sądu administracyjnego, który sprawuje wyłącznie kontrolę legalności, tj. zgodności z prawem decyzji organów administracyjnych. (tak: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21.05.2008 r. I SA/Gd 645/07, Lex nr 446565). Sąd nie może ingerować w samo rozstrzygnięcie organu podatkowego (tak : wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19.09.2007 r. I SA/Gd 538/07 Lex nr 297127).

Mając na uwadze powyższe względy Sąd uznał, iż Dyrektor Izby Skarbowej podejmując zaskarżoną decyzję nie wykroczył poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego a zaskarżona decyzja nie narusza powoływanych przez skarżącego przepisów prawa materialnego (art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa). Podnoszone przez skarżącego zarzuty nie mogły stanowić wystarczającej podstawy do podważenia rozstrzygnięcia podjętego przez organy podatkowe w niniejszej sprawie. Skarżący nie kwestionował ustaleń faktycznych ani nie podnosił zarzutu naruszenia przepisów postępowania, a jedynie polemizował z oceną faktów dokonaną przez organy podatkowe obu instancji. Ocena ta jednakże została dokonana po rozpatrzeniu wszystkich okoliczności sprawy i nie sposób jej zarzucić dowolności. Podkreślenia wymaga, iż wszelkie odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania muszą być uzasadnione szczególnymi względami i to nawet gdy sytuacja podatnika jest niewątpliwie trudna. Takich względów skarżący - w ocenie Sądu - nie wskazał.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznając, iż w niniejszej sprawie nie miało miejsca : naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania, naruszenie prawa uprawniające do wznowienia postępowania inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz nie zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji bądź stwierdzeniem jej wydania z naruszeniem prawa , na mocy art. 151 ustawy Prawo o posterowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

Na marginesie podaję, iż :

- iż bardzo trudna sytuacja materialna strony skarżącej uzasadnia przyznanie prawa pomocy i zwolnienie od wpisu sądowego , o co strona jednakże nie wnosiła i dokonała opłaty wpisu w całości (500 zł) .

- podzielam stanowisko organu I i II instancji , iż strona skarżąca nie wykazała ponoszonych wydatków na leki i rehabilitację , niemniej jednak zwrócić uwagę należy, iż wg reguł doświadczenia życiowego kwota 80.000 zł mogła zostać wydana w okresie 6 lat przez skarżącego na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. kwota wynosiła miesięcznie ok. 1.110 zł ) i trudno na tę okoliczność przedłożyć jakiekolwiek rachunki.. Uważam jednakże, iż podatnik mając świadomość ciążącego z tytułu zbycia nieruchomości podatku dochodowego (co potwierdza fakt złożenia oświadczenia o terminie 14 dni od daty zbycia o zamiarze przeznaczenia uzyskanej kwoty na cele mieszkaniowe) powinien ekonomizować miesięcznie środki na zapłatę w/w podatku.