Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 318/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28.
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Sędzia WSA Bożena Pindel, Protokolant Karolina Czaplicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2012 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr sprawy [...], wydaną w związku z wnioskiem pana H. S., dalej zamiennie zobowiązany, o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek, działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., w związku z art. 83 ust. 4 oraz art. 28 ust. 2, 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie wzbogaceń społecznych (Dz. U.

z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej ustawa, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dalej organ lub ZUS, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek w decyzji tej wymienionych, w tym za osobę prowadzącą działalność gospodarczą i za pracowników w części finansowanej przez płatnika.

Uzasadniając decyzję organ wskazał, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany stwierdził, że ZUS Oddział w S., uniemożliwił mu przedstawienie okoliczności mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Dodał, że nie prowadzi już działalności gospodarczej z uwagi na problemy zdrowotne, brakuje mu środków na życie i leki, zaś decyzja odmawiająca umorzenia przedmiotowych należności uniemożliwiła zgromadzenie przez niego środków finansowych na poprawę stanu zdrowia, co w konsekwencji pozwoliłoby na dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. Podał, że większość przedmiotowego zadłużenia to koszty spowodowane działaniem ZUS czyli odsetki, koszty upomnienia i opłata dodatkowa oraz oświadczył, że nie widzi realnych możliwości na spłatę tych zaległości.

Organ wyjaśnił, że pisemnie powiadomił zobowiązanego o wszczęciu postępowania podatkowego oraz o możliwości przedstawienia wszelkich dowodów. W odpowiedzi na to pismo zobowiązany zwrócił się z prośbą o wyznaczenie nowego terminu na złożenie dowodów, a to z uwagi na radykalne pogorszenie się jego zdrowia i planowane leczenie szpitalne. Przychylając się do tej prośby ZUS wydłużył termin złożenia dowodów, a po jego upływie wystosował do zobowiązanego pismo wyznaczające nowy termin załatwienia sprawy oraz pismo o zakończeniu postępowania w sprawie ze wskazaniem na możliwość przedłożenia dowodów

w terminie 5 dni od daty jego odbioru. W kolejnych pismach zobowiązany wnioskował o dalsze przedłużenie terminów do złożenia dowodów i zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Ostatecznie pismem z dnia 28 listopada 2011 r. ZUS wyznaczył zobowiązanemu termin do przedłożenia dowodów (doręczone 2 grudnia 2011 r.), w odpowiedzi na które zobowiązany stwierdził, że od 17 czerwca 2011 r. nie prowadzi działalności gospodarczej z uwagi na swój ciężki stan zdrowia, który

w okresie jesiennym uległ znacznemu pogorszeniu, oraz że trzy razy w tygodniu poddawany jest zabiegom dializy w szpitalu, a z uwagi na ciężką sytuację materialną ma problemy z wykupem leków.

Następnie organ przytoczył treść art. 28 ust. 2 i 3 ustawy podnosząc, że zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym ostatnim przepisie oznacza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności

z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Wskazał na art. 28 ust. 3a ustawy oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej rozporządzenie, cytując § 3 ust. 1 tego rozporządzenia

i stwierdzając, że w jego świetle muszą zaistnieć niezależne od strony zdarzenia losowe, które będą przemawiać za umorzeniem ze względu na stan majątkowy lub sytuację rodzinną.

Organ zauważył, że rozpatrując przedmiotowy wniosek ponownie zbadał przedstawione przez zobowiązanego argumenty i dowody ustalając, że prowadzi on działalność gospodarczą w zakresie fryzjerstwa i pozostałych zabiegów kosmetycznych, która została zawieszona z dniem 17 czerwca 2011 r., jest współwłaścicielem domu oraz właścicielem dwóch samochodów osobowych ([...]

z 1992 r. i [...] z 1993 r.), w budynku zobowiązanego zameldowana jest pani S. B., w 2011 r. przyznano mu zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł oraz zasiłek celowy (na pokrycie części kosztów leków i leczenia) w kwocie 200 zł., jego stałe miesięczne opłaty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą 1.236,95 zł, wydatki na żywność 400 zł, zdrowie 400 zł i samochód 50 zł, posiada kredyt odnawialny w wysokości 5.000 zł oraz zobowiązania wobec osób fizycznych na kwotę ok. 300.000 zł, a nadto, że w okresie od 1 do 22 lipca 2011 r. zobowiązany przebywał w sanatorium, przedstawił zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia wydane dla potrzeb Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] protokół analizy lekarskiej z dnia [...] i orzeczenie wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] zaświadczające, że zobowiązany posiada znaczny stopień niepełnosprawności.

Organ stwierdził, że przed wydaniem przedmiotowej decyzji doręczył zobowiązanemu pismo informujące o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, a następnie wyjaśnił, że w świetle art. 28 ust. 1 i 2 ustawy należności z tytułu składek mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tegoż artykułu i dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności ustalonej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 ustawy, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Zdaniem organu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie sposób mówić o całkowitej nieściągalności należności skoro ustalono, że zobowiązany pobiera

z Zakładu Emerytalno-Rentowego [...] w W. emeryturę w wysokości 2.015,66 zł i aktualnie prowadzone jest wobec zobowiązanego skuteczne postępowanie egzekucyjne przez komornika sądowego, który przekazuje na konto ZUS po 435,58 zł miesięcznie. Ponadto zobowiązany posiada nieruchomość i jest właścicielem dwóch samochodów (nabytych w 2006 i 2008 r.), zaś współwłaścicielką (w ½ części) nieruchomości jest pani S. B. w zamian za zapewnienie zobowiązanemu dożywotniego utrzymania (umowa notarialna z dnia [...]). Na nieruchomości tej ZUS dokonał zabezpieczenia zobowiązań strony wobec zakładu poprzez wpisy hipotek. Dlatego też organ stwierdził, że nie zaistniały przesłanki, które pozwoliłyby na zastosowanie przedmiotowej ulgi na podstawie

art. 28 ust. 2 i 3 ustawy.

Badając kwestię istnienia okoliczności przewidzianych w art. 28 ust. 3a ustawy i § 3 rozporządzenia organ podkreślił, że w tym przypadku dysponuje prawem do umorzenia należności w ramach tzw. uznania administracyjnego co oznacza, że może, ale nie musi umorzyć wnioskowanej należności, pomimo stwierdzenia istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek bowiem składki na ubezpieczenie społeczne mają charakter należności publicznoprawnych i dlatego ZUS zobligowany jest do zachowania szczególnej ostrożności w dysponowaniu nimi, ważąc z jednej strony interes budżetu państwa, a z drugiej strony zaś uwzględniać ważny interes zobowiązanego. W świetle powyższego umorzenie należności może nastąpić

w sytuacjach szczególnie drastycznych i wyjątkowych, spowodowanych działaniem czynników niezależnych od sposobu postępowania zobowiązanego.

Odnosząc się do okoliczności przedstawionych przez zobowiązanego w toku postępowania organ podkreślił, że wnioskując o umorzenie nie wystarczającym jest wskazanie na uciążliwość i trudność w zapłacie zaległości. Stwierdził, że zobowiązany posiada stałe źródło dochodu (świadczenie emerytalne w kwocie 2.015,66 zł brutto) oraz, że z jego oświadczenia wynika, iż zamieszkuje samotnie

i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu, zakupem żywności, opieką lekarską, utrzymaniem samochodu, jednakże nie dołączył dokumentów zaświadczających o tych miesięcznych obciążeniach, zaś podane przez niego dane nie pokrywają się

z informacjami uzyskanymi z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, dlatego przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku organ dał im ograniczoną wiarę. Zauważył, że zgodnie z treścią aktu notarialnego z dnia [...] pani S. B.,

w zamian za udział wynoszący ½ nieruchomości, zobowiązała się zapewnić stronie dożywotnie utrzymanie polegające na dostarczaniu wyżywienia, ubrania, mieszkania oraz odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie. Tym samym wspomniane we wniosku wydatki winna prokrywać pani S. B.

Uwzględniając informację MOPS w C. z dnia 2 maja 2011 r.

o pobieraniu przez zobowiązanego zasiłku pielęgnacyjnego (153 zł) oraz przyznania zasiłku celowego (200 zł) organ nie kwestionował tego, że zobowiązany jest

w trudnej sytuacji materialnej, jednak uznał, że nie ma podstaw do twierdzenia, iż nie istnieje realna możliwość jej poprawy w przyszłości. Zaznaczył, że fakt posiadania przez stronę zobowiązań cywilnoprawnych nie stanowi okoliczności uzasadniającej umorzenie należności z tytułu składek.

Analizując sytuację zdrowotną zobowiązanego organ wskazał, że miał na względzie dokumentację złożoną przez stronę, w tym informację o pacjencie [...] z dnia 21 czerwca 2011 r. i orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] zaświadczające o znacznym stopniu niepełnosprawności (wydane do dnia 30 czerwca 2012 r.) ze wskazaniem i możliwości wykonywania pracy w warunkach pracy chronionej. Stwierdził, że nie kwestionuje i nie bagatelizuje schorzeń zobowiązanego, który wymaga stałego leczenia, jednakże nie może stwierdzić czy podnoszone przez niego okoliczności dotyczące stanu zdrowia mają bezpośredni wpływ na spłatę zobowiązań wobec ZUS. Zauważył, że problemy zdrowotne zobowiązanego rozpoczęły się w 2007 r., natomiast przedmiotowe zadłużenie obejmuje również okresy wcześniejsze, oraz że mimo tych problemów zobowiązany prowadził działalność gospodarczą.

Organ wskazał, że w sprawie nie ustalono również, aby przesłanki natury losowej lub inne nadzwyczajne zdarzenia, którym nie można było odpowiednio wcześniej przeciwdziałać spowodowałyby, iż dalsza spłata przedmiotowych należności byłaby niemożliwa.

Po ponownym zbadaniu i ocenie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej

w gospodarstwie domowym zobowiązanego, organ stwierdził, że nie ma podstaw do twierdzenia, aby wynikające z niej trudności miały trwały pogłębiający się charakter

i tym samym uniemożliwiały mu spłatę wnioskowanych należności np. w ramach układu ratalnego.

Organ ustalił, że brak jest podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu

o art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), bowiem we wskazanym tam okresie zobowiązany podlegał przepisom ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1257 ze zm.).

W skardze na to rozstrzygnięcie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący pan H. S. wniósł o jego uchylenie podnosząc, że ZUS wydał pospiesznie decyzję, nie przyjmując jego argumentacji wskazanej we wniosku o umorzenie. Zdaniem skarżącego doszło do niewłaściwego interpretowania przepisów umożliwiających przyznanie pomocy w postaci umorzenia należności takiej osobie jak on. ZUS niedostatecznie zapoznał się z faktyczną sytuacją, w której skarżący się znajduje oraz słabo rozeznał potrzebę pomocy, zaś przedmiotowa decyzja jest dla niego krzywdząca i niesprawiedliwa. Skarżący uważa, że Dyrektor ZUS w szczególny sposób winien zwracać uwagę na konieczność pomocy umorzenia zaległości w odniesieniu do ciężko chorego człowieka. Stwierdził, że wobec ciężkiej choroby – [...] w szpitalu, trzy raz w tygodniu po cztery godziny dziennie uniemożliwiają mu logiczne myślenie i przywoływanie wszystkich argumentów ważnych dla Sądu, albowiem stan jego zdrowia radykalnie się pogorszył.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte

w sprawie stanowisko.

W piśmie z dnia 5 marca 2012 r. skarżący wyjaśnił, że pani S. B. zobowiązana do uczestnictwa w kosztach utrzymania nieruchomości, a także

w udzielania mu opieki, z tych obowiązków się nie wywiązuje, zaś ogólnie przedstawiona argumentacja ZUS, w ogóle nie odnosi się do jego osoby, a jest tylko biurokratycznym wypisem z szeregu pomówień pod jego adresem.

Postanowieniem z dnia 23 maja 2012 r. ustanowiono dla skarżącego adwokata.

Na rozprawie w dniu 22 listopada 2012 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że ocena ZUS argumentów i okoliczności podnoszonych przez zobowiązanego nie była dostatecznie wnikliwa i nie uwzględniała jego stanu zdrowia oraz związanych

z tym znacznie wyższych kosztów utrzymania. Wskazał, że skarżący wytoczył powództwo przeciwko pani B. przed Sądem Rejonowym w B., jednak nie zna wyników tego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 września 2005 r.

(sygn. VI SA/Wa 173/05), zgodnie z którym "jeżeli postępowanie dowodowo – wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, to nie narusza prawa wybór przez organ administracji publicznej jednej z dwóch wchodzących w grę możliwości. Wówczas Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Poza tym należy zaakcentować, że sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania sporu zaistniałego między stroną a organem. Władny jest jedynie do skontrolowania legalności wydanego rozstrzygnięcia w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych sprawy i oceny prawidłowość zastosowanych do nich norm prawnych. Nadto oceniając legalność skarżonego aktu bierze pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz stan prawny istniejący w dniu wydania kwestionowanego aktu." Zgadza się również

z poglądem, iż "decyzja dotycząca umorzenia płatności składek ubezpieczeniowych ma charakter uznaniowy, a w takim przypadku kontrola sądowo – administracyjna ogranicza się i sprowadza jednocześnie do badania czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego" (tak wyrok NSA z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt II GSK 900/09).

Stosownie do treści art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. : Dz. U. z 2009 r. Nr 205,

poz. 1585 ze zm.):

1. "Należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub

w części przez zakład, z uwzględnieniem ust. 2 – 4.

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich

całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3 a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy :

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13

i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe

i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia

1997 r. – Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów

upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być

w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

3b. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

4. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty."

W oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), a § 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że:

" 1. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku :

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

2. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące

i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione

pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

3. Za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą

działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych".

Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że w myśl art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem

ust. 3a tego przepisu ustawy. Treść art. 28 ust. 2, jak i poprzedzającego go ust. 1 wskazuje, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że "ZUS nawet, gdy stwierdzi zaistnienie przesłanki do umorzenia, czy to z ustawy czy to z rozporządzenia, nie ma obowiązku umorzenia należności z tytułu składek. Organ może jedynie dokonać takiego umorzenia zaś Sąd nie może ingerować w swobodę podejmowania decyzji przez organ w tym zakresie. Tylko naruszenie przez organ wydający decyzję przepisów prawa może skutkować uchyleniem tej decyzji" (tak wyrok WSA w Bydgoszczy

z dnia 8 września 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 579/10). "Organ przy wydawaniu decyzji uznaniowych obowiązany jest do rzetelnej analizy wszelkich okoliczności sprawy

w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach prawa przesłanki. Uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ocena zaistnienia powołanych w ustawie przesłanek z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji". (tak wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1036/09). Podobnie w wyroku z dnia 20 czerwca 1984 r.

( sygn. akt III SA 87/84, GAP 1986, nr 13, s. 44), NSA przyjął, że: "1. Okoliczność, że przepis prawa materialnego pozostawia sposób rozstrzygnięcia sprawy uznaniu organu administracji, nie zwalnia sama przez się tego organu od obowiązku uzasadnienia faktycznego decyzji." Należy również zauważyć, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia może skutkować wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 2427/06).

Z dokonanych, w niniejszej sprawie, przez organ i niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń wynika, że skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej z dniem 17 czerwca 2011 r., jest współwłaścicielem domu położonego w C., właścicielem dwóch samochodów osobowych, pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2.015,66 zł brutto, w miejscu jego zamieszkania zameldowana jest pani S. B. współwłaścicielka budynku (nieruchomości) w ½ części (zobowiązana do dożywotniego utrzymania skarżącego). W oświadczeniu

z dnia 26 maja 2011 r. skarżący wskazywał na stałe miesięczne wydatki gospodarstwa domowego w tym czynsz - 69 zł, gaz - 708 zł, prąd – 317,82 zł, woda – 142,13 zł, zakup żywności – 400 zł, opieka lekarska – 400 zł, utrzymanie samochodu – 50 zł. Skarżący korzysta z pomocy społecznej (zasiłek pielęgnacyjny 153 zł, zasiłek celowy maj 2011 r. – 200 zł). Posiada kredyt odnawialny (5.000 zł).

Powyższe oznacza, że organ prawidłowo stwierdził, że w stosunku do skarżącej nie wystąpiła żadna z przesłanek opisanych w art. 28 ust. 3 ustawy w tym

z pkt 1,2,4 i 4a – z przyczyn oczywistych, zaś z pkt 3,5 i 6 w skutek ustalenia, że skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej tylko ją zawiesił, przy czym posiada składnik majątkowy w postaci świadczenia emerytalnego, z którego prowadzona jest skutecznie egzekucja przez Komornika sądowego (wpłaty do ZUS w wysokości 435,58 zł miesięcznie), zaś do dnia wydania zaskarżonej decyzji organ egzekucyjny nie stwierdził u skarżącego braku majątku, z którego egzekucja może być prowadzona.

Słusznie również organ stwierdził brak przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy

i przepisu § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, skoro skarżący nie wykazał, iż ze względu na stan majątkowy oraz sytuację zdrowotną spłata w dłuższym okresie czasu przedmiotowych należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych. Nie przedstawił dokumentacji lekarskiej stwierdzającej, że jego stan zdrowia ma bezpośredni wpływ na spłatę przedmiotowych zaległości, skoro pomimo ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności (zaświadczenie z dnia 23 czerwca 2009 r.) skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą (zawieszenie tej działalności nastąpiło w dniu 17 czerwca 2011 r.). Zasadnie organ nie uznał, że skarżący poniósł straty materialne

w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należnych z tytułu składek mogłoby być niemożliwe. Organ wykazał także, iż nie zaistniała sytuacja, w której opłacanie przedmiotowych składek pozbawiłoby skarżącego prowadzącego jednoosobowe gospodarstwo domowe możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, że wprawdzie postępowanie o umorzenie należności ZUS-owskich jest procesem administracyjnym, rządzącym się swoistymi, charakterystycznymi regułami i podlegającym konkretnym reżimom prawnym to jednak należy mieć na uwadze podstawową zasadę polskiego systemu prawa, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W procedurze administracyjnej nie można wprawdzie stosować art. 6 Kodeksu cywilnego jednak doktryna i orzecznictwo wypracowały stanowisko, zgodnie z którym w sytuacji, gdy strona z jakiegoś faktu, zdarzenia wynosi skutki prawne, musi to udowodnić. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku ubiegania się

o umorzenie należności ZUS-owskich. Nie może budzić wątpliwości, że do skorzystania z tego dobrodziejstwa muszą istnieć konkretne, jednoznaczne dowody wskazujące na krytyczną sytuację materialną lub zdrowotną wnioskodawcy bądź członka rodziny.

Skoro więc strona podtrzymywała argument o swojej trudnej sytuacji życiowej to winna była przedstawić wszystkie okoliczności wykazujące ponoszone ciężary, wydatki lub inne zdarzenia istotne dla rozstrzygnięcia sprawy – czego nie uczyniła mimo stosownych wezwań organu. W powyższym zaś zakresie to na niej ciążył ciężar przeprowadzenia dowodu i wykazania się konkretnymi dokumentami czy dowodami.

Należy w tym miejscu zastrzec, iż sformułowana w art. 7 k.p.a. zasada załatwiania spraw przy uwzględnieniu interesu społecznego nie stanowi samoistnej podstawy umorzenia należności wobec ZUS i nie prowadzi do umorzenia należności w sytuacjach nie przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono, mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Powołano okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego, a więc związane

z przesłankami umorzenia, zawarto logiczny wywód w tym zakresie, oparty na zebranym w wystarczającym stopniu materiale dowodowym.

Nie zaistniała także sytuacja wskazana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, dopuszczającym umorzenie zaległości, gdy przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący takich okoliczności nie wykazał. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że organ przeanalizował sytuację życiową

i materialną zobowiązanego oraz podjął decyzję mieszczącą się w pojęciu uznania administracyjnego.

Prawidłowa jest także, zaprezentowana przez organ orzekający w sprawie, interpretacja § 3 rozporządzenia jako wyjątku od zasady obowiązkowego uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne i spłacania ewentualnych zaległości w tych składkach, co prowadzi do wniosku, iż nie jest wystarczające samo wskazanie na trudności w spłacie należności, gdyż w takich wypadkach istnienie uciążliwości jest oczywiste, konieczne jest natomiast wykazanie, że ze względu na stan majątkowy oraz sytuację rodzinną lub zdrowotną zobowiązany nie jest w stanie uiścić powstałej należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego bądź członka rodziny.

W ocenie Sądu organ orzekający w sprawie prawidłowo przeanalizował ustalony w sprawie stan faktyczny, podzielany przez Sąd oraz przedstawione przez skarżącego dowody. Sięgnął do dowodów znanych mu z urzędu. W konkluzji należy zatem stwierdzić, iż ZUS nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając skarżącemu umorzenia zaległych składek. Zasadnie uznał, iż wobec wszczęcia wobec skarżącej egzekucji oraz istnienia składników majątku, z których możliwe jest uzyskanie zaspokojenia zaległości brak podstaw do umorzenia zaległych składek.

Jak bowiem wynika z akt sprawy i treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jej wydanie poprzedziło zebranie i ocena materiału dowodowego prowadzące do ustalenia, że w przypadku skarżącego nie zaistniały okoliczności stanowiące

o całkowitej nieściągalności należności z tytułu przedmiotowych składek opisane

w art. 28 ust. 3 ustawy. W szczególności Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik skarbowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, a w sytuacji, gdy prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne z otrzymywanej przez skarżącego emerytury, nie jest oczywiste, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej a jedynie działalność tą zawiesił

z dniem 17 czerwca 2011 r. , przy czym posiada on majątek (nieruchomość, dwa samochody), z którego można egzekwować przedmiotowe należności.

Badając sytuację bytową, rodzinną i zdrowotną skarżącego na dzień wydania zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że poza pisemnymi oświadczeniami skarżący nie przedłożył żadnej dokumentacji stanowiącej dowód ponoszenia comiesięcznych wydatków jego jednoosobowego gospodarstwa domowego, w tym na utrzymanie mieszkania, media czy opiekę lekarską. Zauważył, że oświadczenie skarżącego z dnia 26 maja 2011 r. pozostaje w sprzeczności z podanymi przez niego danymi zawartymi w karcie informacyjnej z dnia [...] przekazanej przez MOPS w C., co powodowało ograniczoną wiarygodność tego oświadczenia. Wykazał również, że osoba trzecia, na podstawie stosownej umowy, zobowiązała się w zamian za udział we własności nieruchomości skarżącego, do dostarczania mu wyżywienia, ubrania, mieszkania oraz odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie. Podniósł także, że problemy zdrowotne skarżącego rozpoczęły się w 2007 r., zaś przedmiotowe zadłużenie obejmuje również okresy wcześniejsze, oraz że mimo tych problemów skarżący nadal prowadził działalność gospodarczą do dnia jej zawieszenia w czerwcu 2011 r.

Organ podkreślił, że nie kwestionuje i nie bagatelizuje schorzeń skarżącego oraz tego, że wymaga on stałego leczenia, jednakże nie może stwierdzić, że podnoszone we wniosku okoliczności (dotyczące stanu zdrowia) miały (mają) bezpośredni wpływ na spłatę przedmiotowych należności.

Sąd stwierdza, że stan ustalony w przedmiotowej sprawie odnosi się do dnia [...] (data wydania zaskarżonej decyzji) i wszelkie podnoszone przez skarżącego okoliczności i zdarzenia zaistniałe po tej dacie z przyczyn oczywistych nie były przedmiotem oceny prawnej. Tym samym nie mogły stanowić powodu uchylenia zaskarżonej decyzji, co nie oznacza jednak niemożności ich podniesienia przy ewentualnym kolejnym wniosku w przedmiocie umorzenia wskazanych w decyzji zaległości. Pogorszenie stanu zdrowia skarżącego i konieczność stałych [...] w szpitalu, jak również postępowanie sądowe dotyczące zobowiązań osoby trzeciej do zapewnienia mu opieki i utrzymania oraz wynik tego procesu, tworzą nowe (powstałe w 2012 r.) okoliczności, które mogą być przedstawione przy ponownym wniosku skarżącego .

Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa

w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.