Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 684/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 (1),  art. 237 par. 2 pkt 3-6 i  par. 1(1)
journal: Dz.U. 2018 poz 917
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant St. Sekr. Sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2019 r. sprawy ze skargi D. T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach decyzją z [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późno zm., dalej: kpa), art. 2351 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (Dz. U. z 2018 roku poz. 917 z późno zm., dalej: Kp) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] roku, po rozpatrzeniu odwołania D. T. (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z [...] roku nr [...] ( dalej: organ pierwszej instancji, ŚPWIS), orzekającej o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym wym. w poz. 13 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kp, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] roku, sygn. akt II OSK [...], uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 18 marca 2014 roku sygn. akt IV SA/Gl 752/l3 oraz decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z [...] r. o braku podstaw do stwierdzenia u strony choroby zawodowej w postaci zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym wym. w poz. 13 wykazu chorób zawodowych.

Decyzją z [...] roku organ pierwszej instancji odmówił stwierdzenia u strony choroby zawodowej - zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe oraz orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z [...]r.

Od decyzji tej strona złożyła odwołanie zarzucając nie zastosowanie się do zalecenia NSA w Warszawie ujętego w uzasadnieniu str. 6 do wyroku w sprawie sygn. akt II OSK [...] z [...] r. oraz naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. Strona wniosła o uchylenie lub zmianę decyzji, wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sprawy i konsultację przez inną jednostkę medyczną, zapoznanie się z dowodami z pism strony z 11 października 2016 r. i 7 listopada 2016 r.

Wydając zaskarżoną decyzję Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przyjął warunki, jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określoną w art. 2351 Kp, która stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

W postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że wnioskodawca był zatrudniony od 3 sierpnia 1982 r. do 31 sierpnia 2000 r. (służba wojskowa [...] r.- [...] r.) w A S.A. w C. (zakład zlikwidowany - obecnie B. S.A. Oddział w S.), od 1 września 2000 r. do 31grudnia 2008 r. w C Sp. z o.o. (zakład zlikwidowany - obecnie B. S.A. Oddział w S.), od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. w B. S.A. Oddział B. (zakład zlikwidowany- obecnie B. S.A. Oddział w S.) jako elektromechanik automatyki przemysłowej, kontroler wyrobów, kontroler badań nieniszczących, mistrz odbioru, mistrz kontroli, od 1 stycznia 2010 r. do 30 grudnia 2011 r. w B. S.A. Oddział w S. jako kontroler wyrobów, operator urządzeń walcowniczych (obcinacz), realizator produkcji. Podczas wykonywania czynności zawodowych był narażony na kontakt z pyłem przemysłowym oraz wyrobami ze stali zawierającymi w swoim składzie chrom, nikiel, ołów, mangan, węgiel, krzem oraz miedź, a zatem pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym.

W postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym po wyroku NSA w Warszawie, organ pierwszej instancji uzupełnił materiał dowodowy o ocenę narażenia zawodowego na podstawie kart ocen narażenia zawodowego sporządzonych 3 i 4 listopada 2016 r. przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Katowicach, z których wynika, że po zakończeniu pracy w B. S.A. Oddział w S. wnioskodawca w okresach:

• od 4 stycznia 2012 r. do 31 marca 2013 r. był zatrudniony w D Sp. z.o.o. w W., Biuro w K. ( świadcząc pracę na rzecz E Sp. z o.o. w S., obecnie: E Sp. z.o.o. w S., jako operator produkcji obsługiwał automaty spawalnicze, wykonywał kontrolę wizualną, ocenę jakości spoin oraz czynności porządkowe;

• od 23 kwietnia 2014 r. do 30 kwietnia 2014 r.; 5 maja 2014 r. – 30 września 2014 r. był zatrudniony przez F Sp. z.o.o. w W., ( świadcząc pracę na rzecz G Sp. z o.o. Oddział w K.) jako operator [...] wykonywał montaż podzespołów na podstawie rysunków i schematów elektrycznych, przygotowywał gotowe wyroby do wysyłki, poprawiał błędy powstające w wyniku produkcji i montażu.

W powyższych okresach zatrudnienia miał kontakt z mieszaninami chemicznymi mogącymi oddziaływać drażniąco na skórę, lecz nie był narażony na czynniki o działaniu alergizującym drogi oddechowe.

Wnioskodawca był badany na podstawie przepisów rozporządzenia RM z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K., Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z [...] r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym wym. w poz. 13 wykazu chorób zawodowych.

Następnie był badany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., w dniach 6 do 14 sierpnia 2012 r. gdzie lekarze specjaliści również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym (orzeczenie lekarskie z [...] r. nr [...]). W związku z zarzutami strony IMP i ZŚ w S. wydał opinię uzupełniającą z [...] r. Po ponownej analizie zgromadzonej dokumentacji i wyników badań oraz zapoznaniu się z zarzutami lekarze specjaliści nie znaleźli podstaw do weryfikacji orzeczenia lekarskiego.

Na podstawie powyższych przesłanek Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał [...]r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] r. o braku podstaw do stwierdzenia u strony choroby zawodowej.

Decyzje obu instancji uchylił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] roku, podnosząc, że w rozpoznawanej sprawie wątpliwości budzi orzeczenie lekarskie IMP i ZŚ w S. z uwagi na sposób wykonania testów płatkowych niezgodny z przyjętymi standardami w tego typu testach, co stanowiło naruszenie art. 7 k.p.a., a także art. 77 § 1 k.p.a., a testy dermatologiczne winny być powtórzone zgodnie z przyjętymi medycznymi standardami, co pozwoli na usunięcie wątpliwości i wydanie końcowego rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej.

W postępowaniu toczącym się po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego organ pierwszej instancji uzyskał orzeczenie IMP i ZŚ w S. z [...] r., z którego wynika, że zarówno w wywiadzie, jak i w dostępnej dokumentacji medycznej brak było potwierdzenia wystąpienia incydentów ostrej duszności krtaniowej w okresie zatrudnienia. Dokumentacja laryngologiczna z 2012 r. wraz z dokumentacją fotograficzną, dotyczy rozpoznania przewlekłego zapalenia błony śluzowej gardła i krtani oraz zmian przerostowych fałdów głosowych, co nie jest równoznaczne z rozpoznaniem zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym. Brak jest wcześniejszych dowodów leczenia z przyczyn laryngologicznych i jakiejkolwiek obiektywnej dokumentacji medycznej z okresu zatrudnienia. W trakcie obserwacji klinicznej w IMP i ZŚ w badaniu fizykalnym stwierdzano osłuchowo nad polami płucnymi szmer pęcherzykowy prawidłowy, symetryczny.

W badaniu gazometrycznym krwi kapilarnej arterializowanej w spoczynku nie stwierdzono cech niewydolności oddechowej. Badanie spirometryczne nie wykazało zaburzeń wentylacji płuc o typie obturacji. Radiologicznie wykazano przyścienne zgrubienia śluzówki obu zatok szczękowych. W przedmiotowym badaniu laryngologicznym stwierdzono zaczerwienioną, podsychającą błonę śluzową nosa, lekkie skrzywienie przegrody nosa, zaczerwienione łuki podniebienne. W badaniu lupenfaryngoskopowym w obrębie krtani stwierdzono nagłośnię o konfiguracji omegowatej, przekrwioną błonę śluzową, fałdy głosowe skrócone, gładkie i symetryczne. W aktualnym badaniu laryngologicznym (przeprowadzonym komisyjnie), podobnie jak w trakcie obserwacji klinicznej w 2012 roku nie uwidoczniono zmian o charakterze obrzęku alergicznego. W przedstawionej dokumentacji medycznej również brak adnotacji o istnieniu u pacjenta tego typu zmian w obrębie krtani. Rozpoznawany i utrzymujący się u badanego przewlekły nieżyt błony śluzowej gardła i krtani oraz nasilona hiperfunkcja mięśni wewnętrznych krtani (kompresja przednio-tylna) nie figurują w wykazie chorób zawodowych i nie odpowiadają klinicznie zapaleniu obrzękowemu krtani o podłożu alergicznym.

Wykonano punktowe testy skórne z zestawem pospolitych alergenów środowiska komunalnego, uzyskując wyniki ujemne, wykonano także testy naskórkowe (Polska Seria Podstawowa, poszerzona o inne metale), a wyniki wszystkich testów naskórkowych (płatkowych) były ujemne, nie potwierdzono po raz kolejny uczulenia na nikiel. W trakcie ostatniego odczytu testów naskórkowych po 96 godzinach w polu 3 (w mniejszym stopniu w polu 2) stwierdzono cechy mechanicznego uszkodzenia naskórka (linijne zadrapania z drobnymi krwawymi strupkami) - powyższe pola odpowiadają alergenom parafenylenodwuaminy i tiuramu-mix (sporządzono dokumentację fotograficzną). Podkreślono, że w trakcie testów naskórkowych wykonywanych u pacjenta w czasie hospitalizacji w [...] r. pola 2 i 3 odpowiadały kolejno alergenom kobaltu i niklu. Brak jest możliwości przeprowadzenia testu swoistej prowokacji wziewnej z uwagi na niemożność odtworzenia w szpitalu warunków środowiska pracy pacjenta.

Lekarze specjaliści IMP i ZŚ w S. stwierdzili, że biorąc pod uwagę całokształt dwukrotnie przeprowadzonej w Instytucie obserwacji klinicznej, w tym - dane z wywiadu odnośnie przebiegu choroby i charakteru dolegliwości, ich utrzymywanie się pomimo zakończenia pracy zawodowej, wyniki diagnostyki alergologicznej, a przede wszystkim uwzględniając przedmiotowe badanie laryngologiczne (brak klinicznych cech obrzękowego zapalenia krtani) oraz brak w dokumentacji medycznej pacjenta rozpoznania, podejrzenia czy opisania objawów sugerujących obrzękowe zapalenie krtani o podłożu alergicznym w okresie aktywności zawodowej lub do roku od jej ustania - nie znaleźli podstaw do rozpoznania u strony co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym pochodzenia zawodowego.

W związku z zarzutami strony wydano opinię uzupełniającą IMP i ZŚ w S. z [...] r., w której lekarze orzecznicy podtrzymali w całości swoje dotychczasowe stanowisko i wyjaśnili, że przyczyną dolegliwości badanego są schorzenia zdiagnozowane w obrębie górnych dróg oddechowych, które nie figurują w wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie powyższych przesłanek organ pierwszej instancji decyzją z [...] r. stwierdził brak podstaw do stwierdzenia u wnioskodawcy choroby zawodowej.

W postępowaniu odwoławczym, przychylając się do wniosku strony zawartego w odwołaniu, organ uzyskał dodatkową opinię lekarską lekarzy specjalistów Instytutu Medycyny Pracy [...] w L. z [...] r., w której stwierdzono, że wykonane w Klinice Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego IMP w L. punktowe testy skórne z pospolitymi aeroalergenami oraz alergenami sierści kota i psa były ujemne. Testy skórne wykonane metodą punktową z metalami były ujemne z chromem, natomiast z niklem dodatnie wyłącznie po 24 godzinach. Wziewna próba prowokacyjna z potencjalnymi alergenami środowiska pracy badanego [...] metali w nebulizacji: nikiel, chrom) dała wynik ujemny. Nie obserwowano klinicznych objawów ze strony dróg oddechowych oraz napływu komórek charakterystycznych dla reakcji alergicznej w popłuczynach nosowych. Po próbie prowokacyjnej badany zgłaszał drapanie w gardle i chrypkę. W badaniu laryngologicznym bezpośrednio po prowokacji oraz 24 godziny po prowokacji nie stwierdzono cech obrzęku krtani i okolicy podgłośniowej. Na podstawie konsultacji laryngologicznej u strony rozpoznano przewlekły prosty nieżyt krtani i skrzywienie przegrody nosa.

Lekarze IMP w L. wyjaśnili, że analiza przebiegu dolegliwości ze strony układu oddechowego w oparciu o przeprowadzony z wnioskodawcą wywiad i dostępną dokumentację medyczną oraz wyniki aktualnie wykonanych badań nie dały podstaw do rozpoznania, zarówno w przeszłości jak i obecnie, klinicznych cech zapalenia obrzękowego krtani/incydentów ostrej duszności krtaniowej, brak zatem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym.

W związku ze stanowiskiem strony z 16 października 2017 r. zawierającym kolejne zarzuty i zastrzeżenia dotyczące m.in. czasu trwania wziewnej próby prowokacyjnej, ŚPWIS uzyskał kolejną dodatkową opinię IMP w L. z [...] r., w której lekarze orzecznicy IMP wyjaśnili m.in., że podstawą rozpoznania zawodowej etiologii zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym jest przede wszystkim potwierdzenie wystąpienia charakterystycznych dla tej jednostki chorobowej objawów, a następnie wykazanie przeważającego prawdopodobieństwa, iż choroba została spowodowana działaniem czynników alergizujących, oraz że prawdopodobieństwo to przeważa nad potencjalnymi przyczynami pozazawodowymi. Zarówno z danych z wywiadu jak i z dostępnej dokumentacji medycznej nie wynika, aby kiedykolwiek u pacjenta rozpoznano obrzękowe zapalenie krtani, brak również informacji o wystąpieniu incydentów duszności krtaniowej, czy hospitalizacji w trybie nagłym z powodu obrzęku krtani. Zgłaszane przez badanego w wywiadzie objawy pod postacią stanów zasłabnięć z towarzyszącym uczuciem duszności, przeszkody w gardle, trudności w przełykaniu, chrypki, nudności w warunkach zapylenia i mikroklimatu gorącego nie są charakterystycznymi objawami obrzękowego zapalenia krtani. Na podstawie prowadzonej obserwacji pacjenta w Oddziale Chorób Zawodowych, ze szczególnym uwzględnieniem wyniku badania laryngologicznego krtani przed i po swoistej wziewnej próbie prowokacyjnej (bezpośrednio i po 24 godzinach) nie stwierdzono objawów świadczących o obrzęku krtani i okolicy podgłośniowej. Na podstawie konsultacji laryngologicznej rozpoznano przewlekły prosty nieżyt krtani, schorzenie które nie figuruje w aktualnym wykazie chorób zawodowych. Tym samym brak rozpoznania alergicznego zapalenia krtani uniemożliwia rozpoznanie choroby zawodowej. Lekarze IMP w L. wyjaśnili też, że metodą referencyjną w diagnostyce chorób alergicznych układu oddechowego o podłożu zawodowym jest swoista wziewna próba prowokacyjna z alergenami środowiska pracy. Próba prowokacyjna z roztworami metali, które aplikowane są w nebulizacji, zgodnie z procedurą techniczną trwa maksymalnie do 10 minut, ponieważ wydłużenie czasu pojedynczej nebulizacji z jednym roztworem alergenowym, spowodowałoby wystąpienie zmian patologicznych w obrębie dróg oddechowych u wszystkich eksponowanych osób w następstwie podrażnienia błony śluzowej. Dłuższe próby prowokacyjne, których czas modyfikuje się w zależności od stanu klinicznego pacjenta, są wykonywane np. z alergenami o dużej masie cząsteczkowej, do których nie należą metale. Stan kliniczny krtani po swoistej wziewnej próbie prowokacyjnej jest oceniany przez lekarza specjalistę w dziedzinie otolaryngologii i foniatrii bezpośrednio po zakończeniu testu swoistej ekspozycji wziewnej oraz po upływie 24 godzin od jej zakończenia. W żadnym punkcie czasowym nie ujawniono w obrębie struktur krtani u pacjenta zmian obrzękowych. Punktowe testy skórne z alergenami oraz wykrywanie alergenowo-swoistych przeciwciał w klasie IgE w surowicy są metodami dodatkowymi stosowanymi w diagnostyce schorzeń o podłożu alergicznym przebiegających w patomechanizmie I typu reakcji nadwrażliwości wg klasyfikacji Gella i Coombsa. Do takich schorzeń należy m.in. obrzękowe zapalenie krtani o podłożu alergicznym. Testy punktowe z metalami (niklem i chromem) zostały u pacjenta wykonane w celu potwierdzenia lub wykluczenia reakcji natychmiastowej (wg I typu) nadwrażliwości. Ujemne wyniki tych testów ocenione po 15, 30 i 60 minutach od aplikacji roztworówalergenowych na skórę, pozwalają wykluczyć natychmiastowe podłoże ew. reakcji alergicznej. Dodatni wynik testu z niklem uzyskany po 24 godzinach od nałożenia testów nie ma znaczenia diagnostycznego w przypadku diagnostyki zgłoszonego podejrzenia choroby zawodowej obrzękowego zapalenia krtani o podłożu alergicznym, ponieważ wynik swoistej wziewnej próby prowokacyjnej był pacjenta ujemny (również po upływie 24 godzin nie obserwowano zmian chorobowych obrzękowych).

Strony zostały poinformowane pismem z [...] r. w trybie art. 10 k.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji, a skarżący nie zgodził się z opiniami IMP w L. oraz IMP i ZŚ w S., stawiając kolejne zarzuty związane z treścią orzeczeń lekarskich.

W związku ze stawianymi przez stronę zarzutami ŚPWIS uzyskał kolejną dodatkową opinię IMP w L. z [...] r. oraz ponownie poinformował strony o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji.

W odpowiedzi strona nie zgodziła się z orzeczeniami uważając, że dokumentacja medyczna zawiera nieprawidłowości, m.in. sfałszowanie dowodu nadania, negowanie objawów obrzęku krtani podczas konsultacji laryngologicznej, brak podania stężeń alergenów użytych w swoistej próbie prowokacyjnej, nieuwzględnienie reakcji skórnej powstałej u strony po 30 minutach od wprowadzenia alergenu w postaci niklu.

W związku z powyższym ŚPWIS uzyskał kolejną opinię IMP w L. z [...] r., w której lekarze specjaliści IMP podkreślili, że na podstawie całości zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz wykonanej w IMP w L. diagnostyki, u pacjenta nie rozpoznano alergicznego zapalenia krtani, co uniemożliwia rozpoznanie choroby zawodowej. Postępowanie w powyższej sprawie, trwające od 2012 roku, prowadzone było na wszystkich stopniach orzeczniczych i żadna z jednostek orzekających nie potwierdziła związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym i zgłaszanymi dolegliwościami. Podnieśli, że IMP w L. jako jednostka naukowo-badawcza z należytą starannością wykonuje badania, które są podstawą do wydawania obiektywnych opinii orzeczniczych mających charakter opinii eksperckich. Lekarze orzecznicy IMP w L. uznali wszelkie zastrzeżenia strony do procesu diagnostyczno-orzeczniczego za bezpodstawne i podtrzymali treść opinii zawartej w epikryzie karty informacyjnej z [...] r.

Strony zostały poinformowane w trybie art. 10 k.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji. W odpowiedzi strona reprezentowana przez fachowego pełnomocnika nie zgodziła się z opiniami IMP w L. związanymi z wcześniejszymi działaniami IMP i ZŚ w S., podtrzymując swe zarzuty i zastrzeżenia.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na zarzuty zawarte w odwołaniu wyjaśnił, że wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy muszą pozwalać na stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Brak jednego z tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W rozpoznawanej sprawie pomimo obecności w środowisku pracy potencjalnych alergenów mogących spowodować wystąpienie zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym, wymienione schorzenie nigdy nie zostało rozpoznane klinicznie u strony. W związku z powyższym ŚPWIS nie znalazł podstawowej przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej, jaką jest jej rozpoznanie przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach uprawnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Schorzenia rozpoznane u strony nie figurują w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych, a zatem niemożliwe jest ich uznanie za chorobę zawodową.

Wbrew zarzutom Strony w postępowaniu zastosowano się do zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego poprzez ponowne wykonanie testów płatkowych w sposób zgodny z przyjętymi standardami i uzyskanie orzeczenia lekarskiego z [...] r. Dodatkowe opinie Instytutu Medycyny Pracy [...] w L. w sposób wyczerpujący wyjaśniają poruszane przez stronę kwestie.

W rezultacie powyższych rozważań organ uznał, że w przeprowadzonym postępowaniu został zgromadzony wyczerpujący materiał dowodowy (art. 77 k.p.a.), zostały bowiem wyjaśnione okoliczności faktyczne będące źródłem wątpliwości w przedmiotowej sprawie, a treść opinii lekarzy orzeczników wiązała organy inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim (wyroki NSA z 14.11.2017r. II OSK 415/16, z 24.03.2000r., I SA 2334/99, z 8.11.2000 r., I SA 664/00, z 11.12.2001r., I SA 746/99 - nie publ., z 24.02.1998 r., I SA 1520/97, publ. ONSA 1998/4/150, wyrok WSA w Gdańsku z 1.10.2015r. sygn. akt III SA/Gd 604/15).

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po wnikliwej analizie całości zebranego materiału dowodowego uznał, że wobec braku rozpoznania u strony choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych w postaci zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym przez lekarzy zatrudnionych w upoważnionych jednostkach orzeczniczych, nie jest możliwe wydanie decyzji stwierdzającej jej istnienie.

Pismem z 29 maja 2019r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, art. 107 § 3 kpa, a wskazania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...]r. nie zostały zrealizowane.

W uzasadnieniu skargi skarżący w całości podtrzymał swe stanowisko oraz zarzuty w stosunku do wydanych opinii o stanie zdrowia, podkreślając, że jego wniosek o udział w sprawie prokuratora pozostał bez odpowiedzi.

W odpowiedzi na skargę Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że postępowanie nie naruszyło wskazanych w skardze zasad, a zarzuty merytoryczne nie znajdują oparcia w materiale dowodowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r. poz. 2167 t.j) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 powołanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz.2325 t.j. ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z powyższych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu jedynie pod kątem czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz czy jest zgodny z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jest to więc tzw. "sąd prawa", nie zaś "sąd faktu", jak to mamy do czynienia w przypadku sądów pracy i ubezpieczeń społecznych, co wyklucza możliwość ponownego przeprowadzania postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, a tym samym merytorycznego rozpoznawania sprawy i wydawania przez sąd wyroków o charakterze decyzji administracyjnych. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie kontroli podlegała decyzja Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] r., którą utrzymano w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z [...]r. odmawiającą stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej pod postacią zapalenia obrzękowego krtani o podłożu alergicznym wymienionym w pozycji 13 wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 września 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013r. poz.1367 t.j.).

Ocena legalności zaskarżonego orzeczenia, przeprowadzona według wyżej wymienionych kryteriów, wykazała, że skarga jest nieuzasadniona.

Pojęcie choroby zawodowej jest pojęciem prawnym, posiadającym definicję legalną zawartą w art. 235¹ kp, zgodnie z którym jest to choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Z powyższego wynika, że dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie znajdowało się w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę. Związek ten musi zostać ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Co ważne, przyczyną wywołującą chorobę zawodową jest sama praca. Na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania. Z tego powodu, jak słusznie zauważono to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych.

Ponadto podkreślić należy, że możliwość stwierdzenia choroby zawodowej dopuszczalna jest nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w tym wykazie spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy. Możliwe jest to również wówczas, gdy związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do wyroku z 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12, CBOSA, wskazał, że przesłanka stwierdzenia "z wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji publicznej z konieczności badania wszystkich możliwych pozaustawowych czynników, które mogą wywołać schorzenia, tym bardziej jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby.

Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia z 30 czerwca 2009r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Zgodnie zaś z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", wydaje lekarz spełniający określone § 5 ust. 1 wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Organy inspekcji sanitarnej oraz sądy administracyjne, kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają specjalistycznej wiedzy, która pozwoliłaby na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej.

W związku z tym, organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani wykonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Nie oznacza to jednak bezkrytycznej akceptacji, gdyż takie orzeczenie podlega to ocenie pod kątem zachowania kryteriów określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. ( wyroki NSA z 24.02.2015, sygn. akt II OSK 2013/13, i z 9.07.2015 r., sygn. akt II OSK 2986/13, wszystkie powołane:orzeczeniansa.gov.pl). Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów.

Skarżący był badany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w L.. Lekarze specjaliści obu placówek diagnostycznych po dokonaniu specjalistycznych badań, po przeprowadzeniu diagnostyki nie stwierdzili alergicznego zapalenia krtani, co nie uzasadnia rozpoznania choroby zawodowej spowodowanej warunkami pracy. Postępowanie w sprawie prowadzone było na wszystkich stopniach orzeczniczych od 2012 roku, a żadna z jednostek orzeczniczych nie potwierdziła związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rozpoznanymi schorzeniami, nie wymienionymi w wykazie chorób zawodowych, a narażeniem zawodowym oraz zgłaszanymi przez skarżącego dolegliwościami. Ocena stanu zdrowia skarżącego nastąpiła w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy opisy ryzyka zawodowego dotyczące wykonywanych przez skarżącego czynności w toku pracy u poszczególnych pracodawców.

W oparciu o powyższe stwierdzić należało, że wydane w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie w sposób wyczerpujący przedstawiały powody, z których wyprowadzono wniosek o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Z ich treści wynika, że podjęte ustalenia w zakresie stanu klinicznego na podstawie badania lekarskiego i przeprowadzonych badań dodatkowych oraz konsultacji specjalistycznych zostały skonfrontowane z zakresem oceny narażenia zawodowego oraz charakterystyki stanowiska pracy podanego przez pracodawcę. Mając zatem na względzie powyższe trzeba zgodzić się ze stanowiskiem organów Inspekcji Sanitarnej, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie poprzedzone zostały specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia skarżącego oraz dokładną analizą zgromadzonej dokumentacji, są obiektywne i przekonujące. W badaniach tych odniesiono się do schorzeń skarżącego i etiologii ich powstania, co w sposób szczegółowy omówiono w opinii uzupełniającej IMP w L. z [...]r. Wydane opinie uwzględniają wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z [...]r, (k.7. uzasadnienia). Jednocześnie należało podkreślić, że uzasadnienie tegoż wyroku zawiera ocenę argumentacji skarżącego, której Sąd ten nie podzielił, co jest wiążące w dalszym toku postępowania.

Ponownie podkreślić należało, że bez pozytywnej opinii lekarskiej bądź sprzecznie z taką opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie bowiem podkreślano, że organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej i organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych. Stąd nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z 5.01.2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ. CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).

Mając powyższe na względzie Sąd podzielił stanowisko organu, że w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Podkreślenia wymaga, że organ skierował skarżącego w związku z jego zastrzeżeniami na dodatkowe badania do Instytutu Medycyny Pracy [...] w L., a Instytut ten wielokrotnie odpowiadał na zastrzeżenia skarżącego, wyjaśniając podnoszone kwestie. Wyjaśnienia te znalazły odpowiednie odzwierciedlenie w treści zaskarżonej decyzji, w szczególności w zakresie dodatkowo wykonanych punktowych testów skórnych, w których uzyskano ujemne wyniki, a nadto dodatkowo przeprowadzone testy płatkowe nie potwierdziły po raz kolejny uczulenia na nikiel.

W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zaskarżonej decyzji nie można zarzucić wadliwości, uzasadniającej jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organy w toku prowadzonego postępowania w sposób należyty wyjaśniły bowiem okoliczności stanu faktycznego oraz dokonały prawidłowego ustalenia mającej zastosowanie normy. Sporządzone natomiast uzasadnienia wyjaśniają podstawę prawną przyjętego rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący, tak aby strona mogła zrozumieć przesłanki i argumenty, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy, nie naruszając tym samym wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. W sprawie nie doszło też do naruszenia prawa strony do czynnego w nim udziału, gdyż strona została zawiadomiona zgodnie z art. 10 kpa o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zgromadzonego w nich materiału dowodowego ( pismo z 21.03.2019r. k.142 akt adm.), a nadto była aktywna w toku tegoż postępowania formułując swe stanowisko w pismach procesowych. W sprawie nie doszło więc do naruszenia przepisów postępowania przywołanych w skardze.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.