Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 267/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt. 8, art. 24
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: par. 12, 46, 47
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: art. 7, 77, 80, 9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi L. A., H. A. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 19 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego A. Z. - Kancelaria Radców Prawnych [...] s.c. ul. [...] 2 tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.


UZASADNIENIE

Starosta, decyzją z dnia [...] 2008r. [...], na podstawie art. 7d pkt. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 240 poz. 2027) w związku z § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz. U. Nr 38 poz. 454) oraz art. 104 kpa - działając na wniosek L. i H. A. odmówił ujawnienia w operacie ewidencji gruntów i budynków prowadzonym dla obrębu S. gmina P. działki odpowiadającej parceli bud. 489, która to parcela objęta jest księgą wieczystą Nr [...]. Decyzję powyższą organ uzasadnił następująco: L. i H. A. złożyli wniosek o wpisanie w ewidencji gruntów i budynków nieruchomości budowlanej pb.489 położonej w miejscowości S., wskazując, że po zmianie numeracji działek ma ona nr 8. Wnioskodawcy podali, że parcela ta włączona została do działki 6393 ujawnionej na rzecz I. P. Do wniosku załączyli kopię poświadczenia własności z daty 9.10.1986 r., kopię aktu własności ziemi Nr [...] a także kopie innych dokumentów mających świadczyć, że już w 1994 roku czynili starania o wprowadzenie tego rodzaju zmian w ewidencji.

Pismem z dnia 12.06.2008 r. znak: [...] organ wyjaśnił wnioskodawcom, że działka o numerze 8 w podanym przez nich miejscu nie istnieje, natomiast oznaczenie wskazane przez nich jako numer działki określa funkcję budynku i jest to litera "g". Ponadto z załączonej przez wnioskodawców kserokopii wyrysu z mapy ewidencyjnej wykonanego przez ówczesnego Geodetę Gminy P. w dniu 15.04.1982 r. wynikało, że parcela bud. 489 położona była obok pgr.9026 a więc w innym miejscu niż twierdzili wnioskodawcy. L. i H. A. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, załączając kopię fragmentu pierwodruku mapy katastralnej w nieokreślonej skali, uzyskaną z Pracowni Reprograficznej Archiwum Państwowego, na której w południowo zachodnim rogu parceli 9027 widoczna jest parcela budowlana 489 z przekreślonymi granicami, co oznacza, że została ona zniesiona.

W trakcie przeprowadzonej przez organ rozprawy, w której wzięli udział wnioskodawcy, oraz pełnomocnik właścicielki pgr. 9027 I. P. – A. P. ustalono, że na wyrysie z mapy ewidencyjnej wydanym przez Urząd Gminy w P. w dniu 10.01.1989r. przedstawiona jest pgr. 9027 o pow. 0.0320 ha i że na tej parceli nie znajdowała się żadna inna nieruchomość. Kopia powołanego wyrysu załączona została do akt sprawy. Nadto L. A. oświadczyła, że I. P. jest jej siostrą, że stojąca na parceli stodoła została darowana przez ich matkę S. H. I. P., natomiast grunt znajdujący się pod stodołą nie był przedmiotem tej darowizny i został uwłaszczony na rzecz L. i H. A. Ponadto strony postępowania oświadczyły, że po śmierci S. H. stodoła została rozebrana a na jej miejscu ustawione zostały garaże-blaszaki, z których jeden użytkowany był przez A. P. a drugi przez córkę L. i H. A. W bieżącym roku rozpoczął się spór o miejsce na którym znajduje się drugi garaż, który to spór trwa nadal. W trakcie rozprawy H. A. zgłosił propozycje ugodowego zakończenia sporu, jednakże nie zostały one przyjęte przez A. P.

Zdaniem organu powyższe okoliczności, a także fakt, że na żadnej z map znajdujących się w powiatowym zasobie geodezyjne- kartograficznym nie występuje sporna parcela pb. 489, której dane mogłyby posłużyć do jej odtworzenia na obowiązującej mapie ewidencyjnej - orzeczono o odmowie ujawnienia w operacie ewidencji gruntów i budynków działki odpowiadającej parceli bud. 489. Organ wskazał, że rozstrzygnięcia zaistniałego sporu dotyczącego roszczeń w stosunku do gruntu strony mogą dochodzić w postępowaniu cywilnym przed właściwym sądem.

W odwołaniu od decyzji Starosty L. i H. A. wnieśli o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z wnioskiem, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. Zdaniem odwołujących się w skład pgr 6393, której jako władająca ujawniona jest w ewidencji I. P., została "wciągnięta" działka budowlana pb 489, stanowiąca według ewidencji jej część składową. Pozostaje to w sprzeczności z rzeczywistym stanem rzeczy, ponieważ wzmiankowana nieruchomość stanowi współwłasność odwołujących się i wpisana jest w kw nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy, o czym świadczy odpis z księgi wieczystej. Nieruchomość ta została nabyta przez odwołujących się na mocy aktu własności ziemi nr [...] i na tej podstawie wpisana jest do księgi wieczystej. Do odwołania załączono odpis z księgi wieczystej kw nr [...] i kserokopię aktu własności ziemi. Za nieuprawnione uznali odwołujący się stanowisko organu, iż z uwagi na to, że na żadnej z map znajdujących się w powiatowym zasobie geodezyjne- kartograficznym nie występuje sporna parcela, to nie jest możliwe jej odtworzenie na aktualnie obowiązującej mapie. Prawo odwołujących się wynika z odpisu księgi wieczystej, która obejmuje pb. 489. Ponadto, z przedłożonego Staroście zawiadomienia PBN w M. z dnia 19 sierpnia 1977r. znak: [...]. Numer [....] wynika, że pb. 489 została odłączona od Kw nr [...] oraz przyłączona do Kw. [...]. Z kolei z zawiadomienia PBN w M. z dnia 13 stycznia 1983r. znak: [...] [...] wynika jednoznacznie, że m.in. pb. 489 została odłączona od Kw. Nr [...] oraz przyłączona do nowo urządzonej księgi wieczystej Kw [...] z wpisem współwłasności na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej na rzecz odwołujących się. Ponadto parcela ta zaznaczona jest na mapie stanowiącej fragment pierwodruku mapy katastralnej uzyskanej w Pracowni Reprograficznej Archiwum Państwowego. Odwołujący się zarzucili organowi l instancji rażące naruszenie art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa. poprzez danie wiary zeznaniom A. P., według którego na nieruchomości pgr. 9027 nie znajdowała się nigdy żadna inna nieruchomość, pomimo istniejących i przedstawionych przez odwołujących się dowodów świadczących na ich korzyść. Zeznania A. P. te nie zostały potwierdzone żadnymi wiarygodnymi dowodami i w konfrontacji z przedstawionymi przez odwołujących się środkami dowodowymi, będącymi dokumentami urzędowymi, nie powinny zostać uwzględnione przez organ. Zdaniem odwołujących się, zaistniały problem powstał prawdopodobnie na skutek błędu geodezyjnego jaki miał miejsce podczas dokonywania czynności rozgraniczających jakie odbyły się w latach 90-tych.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 19 stycznia 2009 r., [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy ustalił, że zgodnie z odpisem z księgi wieczystej [...] z dnia 14.11.2008 r. właścicielami parceli budowlanej pb. 489 położonej w S. są L. i H. A., zgodnie z AWZ z dnia 21.03.1977 r. Ujawnienie pb. 489 w księdze wieczystej Kw [...] nastąpiło na podstawie kserokopii wyrysu z mapy ewidencyjnej w skali 1:2880 z dnia 15.04.1982 r. Natomiast zgodnie z odpisem z księgi wieczystej Kw [...] z dnia 21.10.2008 r. właścicielem parceli gruntowej pgr. 9027 o powierzchni 0,0320 ha położonej w S. jest I. P. Zgodnie z wyrysem z mapy ewidencyjnej z dnia 10.01.1989 r. wydanym przez Urząd Gminy w P. stan prawny wynikający z Kw [...], gdzie figuruje parcela pgr.9027, a właścicielem jest I. P. jest tożsamy ze stanem ujawnionym w operacie ewidencji gruntów i budynków.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał na obowiązki organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków wynikające z treści § 44 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, oraz na źródła, na podstawie których dokonuje się zmian wpisów w ewidencji. Zgodnie z § 9 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków "działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych". Powołując się na § 9 rozporządzenia organ wyjaśnił, że objęcie jedną działką ewidencyjną gruntu, który nie jest jednorodny pod względem prawnym, narusza przewidziane ustawą Prawo geodezyjne i kartograficzne i ww. rozporządzeniem zasady i cele, którym służyć ma ewidencja gruntów. Ustalenie przez organ prowadzący ewidencję, że działka ewidencyjna obejmuje obszary gruntu niejednorodne pod względem prawnym, daje podstawę do wprowadzenia z urzędu lub na wniosek stron stosownych zmian w ewidencji, aktualizujących jej stan w sposób zgodny z aktualnym stanem prawnym. W ramach aktualizacji dopuszcza się także usuwanie błędów w ewidencji gruntów, jeżeli prowadzi to do odzwierciedlenia prawidłowego stanu ewidencji- odpowiadającego części geodezyjno-prawnej operatu. Przedmiotem postępowania ewidencyjnego aktualizującego ewidencję w jej części kartograficznej mogło by być uwidocznienie na obowiązującej mapie ewidencyjnej działki stanowiącej odpowiednik parceli pb. 489 w jej granicach ewidencyjnych (a nie prawnych) tj. takich jakie oznaczono na mapie ewidencyjnej, z której sporządzono wyrys służący do oznaczenia w księdze wieczystej pb.489. Jak wynika z wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia 15 kwietnia 1982 r. Nr [...], który posłużył do ujawnienia pb. 489 w księdze wieczystej Kw [...], parcela pb. 489 została na tym wyrysie błędnie przedstawiona obok pgr. l.kat. 9026, w miejscu gdzie według map w skali 1:2880 położona była pb.491.

Skoro na żadnej z map, zgromadzonych w powiatowym zasobie geodezyjne kartograficznym nie występuje sporna parcela pb. 489, a strony postępowania nie dostarczyły żadnego opracowania geodezyjnego (kartograficznego), zawierającego wykaz zmian gruntowych potwierdzający, że parcela ta stanowi część obecnej działki ewidencyjnej nr 6393, to nie ma podstaw do wprowadzenia zmiany do operatu ewidencyjnego. Dokumentem takim nie może być kserokopia pierwodruku mapy katastralnej z Archiwum Państwowego, z której nie wynika jednoznaczne położenie parceli pb 489 ponieważ zawiera nieczytelne numery parcel. Wprawdzie na kserokopii tej mapy, w południowo zachodnim rogu parceli pgr. 9027 widoczna jest parcela z przekreślonymi granicami co oznacza, że została ona zniesiona, lecz numer parceli jest niewidoczny i nie pozwala na jednoznaczne określenie, że jest to parcela 489. Tym bardziej, że wyrys z mapy ewidencyjnej wydany przez Urząd Gminy w P. do AWZ Nr [...] z dn. 21.03.1977 r. przedstawia pb.489 w zupełnie innej konfiguracji, obok parceli pgr. 9026. Brak zasadniczego dokumentu tj. opracowania geodezyjnego (kartograficznego), przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierającego wykaz zmian gruntowych, bądź też mapy ewidencyjnej (katastralnej), na podstawie której można byłoby jednoznacznie określić położenie pb. 489 i które ewentualnie potwierdziłoby, że parcela ta jest częścią składową obecnej działki ewidencyjnej nr 6393 - uniemożliwia wykazanie w operacie ewidencji gruntów i budynków działki odpowiadającej tej parceli. Za bezzasadny uznał organ odwoławczy zarzut naruszenia przepisów art. 77 § 1, art. 80 i art. 7 kpa. Zdaniem organu Starosta w trakcie prowadzonego postępowania podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, o czym świadczy pismo wyjaśniające z dnia 12.06.2008 r. skierowane do odwołujących się a następnie przeprowadzona rozprawa administracyjna, oraz zgromadzone dokumenty i ich ocena.

Skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 19 stycznia 2009r. [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli L. i H. A., żądając jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] 2008r. i zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili:

- naruszenie § 44 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 454) poprzez jego niezastosowanie,

- naruszenie § 9 ust. 1 w/w rozporządzenia, poprzez błędne jego zastosowanie, tj. przyjęcie, że parcela pb.489 nie jest jednorodna pod względem prawnym, oraz niezastosowanie § 9 ust. 2 pk. 2 rozporządzenia, co doprowadziło do odmowy usunięcia istniejącego błędu w ewidencji gruntów,

- naruszenie art. 7, 77, 107 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, jak również sprzeczności w ustaleniach organu II instancji z zebranym materiałem dowodowym polegające na braku wskazania, na podstawie jakich dowodów organ odwoławczy uznał, iż działka pb. 489 nie może zostać wykazana w operacie ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu l instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację, która legła u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Postanowieniami z dn. [...] 2009 r. i z dn. [...] 2009 r. zostało przyznane skarżącym prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, oraz ustanowienia radcy prawnego. W piśmie z dnia 19.07.2010r. pełnomocnik skarżących podtrzymał zarzuty i wnioski skargi, podkreślając fakt istnienia po stronie skarżących prawa własności do działki pb. 489, wynikającego z aktu własności ziemi. Zdaniem pełnomocnika, z treści AWZ, oraz kolejnych wpisów w księgach wieczystych wynika, że pb.489 była wyodrębniona ewidencyjnie, natomiast problemem okazała się lokalizacja tej działki na mapie, pomimo iż skarżący przedłożyli mapy ewidencyjne na których ta działka jest zaznaczona zgodnie z ich twierdzeniami, jako sąsiadująca z pgr. 9027 tj. kopię mapy katastralnej z k. 14 akt admin. i (choć nieczytelnie) to jednak jest zaznaczona na k. 9 akt admin. oraz k. 33 akt admin. Mimo to organ administracyjny stwierdził, że działka 489 nigdy nie sąsiadowała z PGR 9027 i że w 1994r. na podstawie postępowania rozgraniczeniowego została przyłączona do dz. 6413/2, czyli dawnej 9026 (pismo Starosty do skarżących z dnia 12.06.2008 r.). Jak się wydaje to miałoby być przyczyną wymazania działki z map ewidencyjnych. Jednak protokół graniczny z mapą z roku 1994 (k. 6 i 5 akt admin.) oraz wykaz zmian gruntowych (k. 7 akt admin.) wskazują na to, że uczestnikami rozgraniczenia oprócz skarżących byli H. i M. M., a działką włączoną do nieruchomości skarżących pb. 491, podczas gdy skarżący od początku twierdzili, że działka 489 była "otoczona" przez nieruchomość I. P. Poza tym z protokołu rozgraniczenia wyraźnie wynika, że pb. 491 zostaje włączona do nieruchomości państwa A., a oni przekazują na rzecz państwa M. odpowiednią część swojej nieruchomości (pgr 9026). Nie można więc utożsamiać pb. 489 z pb. 491, ponieważ skarżący już od dawna byli właścicielami pb. 489, a tym samym nie mogli jej nabyć ponownie, w ramach postępowania rozgraniczeniowego. Nadto brak w aktach wykazu zmian gruntowych dla dz. 6393, czyli dawnej pgr. 9027, do której zdaniem skarżących włączona została pb. 489. Dołączenie tego dokumentu do akt sprawy pozwoliłoby zdaniem skarżących zweryfikować twierdzenia stron i organów administracyjnych. Dalej zarzucono, iż organy administracyjne nie poczyniły żadnych ustaleń w oparciu o księgę wieczystą i dokumenty załączone do księgi wieczystej prowadzonej także dla pb. 491. Skoro organ administracyjny utożsamiał tę działkę z pb. 489, to tym bardziej należało sprawdzić jej genezę. Twierdzenie organu, że niektóre mapy ewidencyjne są nieczytelne nie usprawiedliwia zaniechania wyjaśnienia dlaczego na starszych mapach wyodrębniona jest obok pgr. 9027 inna działka a na nowszych już nie. Należało wyjaśnić, w którym roku sporządzono ostatnią mapę z naniesioną działką 489 i dlaczego później działka ta się już nie pojawia.

Pełnomocnik uczestniczki I. P. wniósł o oddalenie skargi twierdząc, że na skutek wzajemnych darowizn między S. H. i I. P., została zniesiona współwłasność pb. 489 i uczestniczka stała się jedyną właścicielką spornej działki, która została scalona z działką oznaczoną nr 9027. Zatem w czasie gdy L. i H. A. uwłaszczali się się (akt własności ziemi z 21.IH.1977r nr [...] ) działka ta nie istniała samoistnie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ppsa), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) ppsa). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 ppsa), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027), zwanej dalej Pgik, oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454), zwanego dalej rozporządzeniem.

Stosownie do art. 2 pkt. 8 Pgik, ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt.1), oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter podmiotowy lub przedmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, rodzaju użytków gruntowych i klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub rodzaju dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Informacje podmiotowe dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych lub samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Dane podmiotowe służyć mają wyłącznie odzwierciedleniu aktualnego stanu prawnego nieruchomości i potwierdzają zaistniały stan ukształtowany na podstawie innych dokumentów. Nie mogą samodzielnie tego stanu kształtować.

Informacje powyższe zawiera tzw. operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do rejestrów - art. 24 ust. 1 ustawy. Podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, co wynika z przepisów Rozdziału 3 (§ 44 i nast.) rozporządzenia. Zgodnie z jego § 45 ust. 1, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Przepisy rozporządzenia posługują się pojęciem aktualizacji ewidencji a nie jej prostowania. Usuwanie błędów lub pomyłek w ewidencji w ramach jej aktualizacji nie jest wyłączone, jednakże pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja ma odzwierciedlać a nie tworzyć (wyrok WSA w Krakowie z dnia 16.04.2008 r., III SA/Kr 119/08," LEX nr 510289).

W myśl przepisów § 46 ust. 2 pkt. 1 i 2 rozporządzenia, dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, o których mowa w § 10 i 11. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z :

-prawomocnych orzeczeń sądowych,

-aktów notarialnych,

-ostatecznych decyzji administracyjnych,

-aktów normatywnych,

- opracowań geodezyjnych i kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian ewidencyjnych,

- dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej,

- ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów.

Zgodnie § 12.1 rozporządzenia: "Prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie:

1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych,

2) prawomocnych orzeczeń sądowych,

3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali,

4) ostatecznych decyzji administracyjnych,

5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych,

6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2".

Zmiany wynikające z opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające wykazy zmian danych ewidencyjnych mogą dotyczyć wyłącznie zmian przedmiotowych i nie mogą uzasadniać zmiany danych w zakresie praw podmiotowych do gruntu (tak wyrok WSA w Białymstoku z 19.02.2008 r., II SA/Bk 636/07, Lex nr 480114). Zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do niego, w tym szczególnie prawa własności, mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 rozporządzenia wykonawczego. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające, nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu, budynku lub lokalu. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (por. wyrok NSA z dnia 18.03.1999 r., II SA 1728/98, Lex nr 46224, z dnia 18.04. 1999 r., II SA 1632/98. Lex nr 46216, z dnia 20.08.1998 r., II SA 766/98, Lex nr 41298, z dnia 19.03.2003 r. II SA 1018/02, Lex nr 156374).

Wprowadzenie zmian danych ewidencyjnych w katastrze nieruchomości następuje w dwojakim trybie: postępowania rejestrowego zakończonego czynnością materialne - techniczną polegającą na wprowadzeniu do bazy danych zmiany na podstawie udokumentowanego zgłoszenia zmiany, o którym organ tylko zawiadamia, albo w drodze decyzji kończącej postępowanie administracyjne, tj. zgodnie z regulacją przewidzianą w § 47 ust. 3 rozporządzenia. Ta druga forma stosowana jest w razie, gdy - jak stanowi powyższy przepis - aktualizacja operatu wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów. Dlatego uznanie przez organ właściwy w sprawach ewidencji, że rozstrzygnięcie w przedmiocie złożonego wniosku o wpis do ewidencji wymaga wydania decyzji administracyjnej obliguje ten organ do przeprowadzenia postępowania z uwzględnieniem wszystkich norm i zasad wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Ostatecznym celem prowadzonego postępowania administracyjnego jest zastosowanie odpowiedniej normy prawa materialnego, jej konkretyzacja, ustalenie wiążących konsekwencji w drodze zastosowania tej normy w stosunku do określonych podmiotów i w określonym stanie faktycznym. Do podstawowych obowiązków organu należy prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego (wyjaśniającego), zebranie całego materiału dowodowego dotyczącego faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. istotnych z punktu widzenia treści przepisu prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie. Celem prowadzenia postępowania dowodowego jest ustalenie prawdy obiektywnej, zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 7 kpa, zaś obowiązek jej ustalenia realizowany jest w sposób wynikający z treści art. 77 kpa Rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego powinno nastąpić zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 kpa, po czym winno nastąpić rozstrzygnięcie sprawy w jeden ze sposobów, o których mowa w art. 104 kpa. Umotywowanie podjętej decyzji winno znaleźć odzwierciedlenie w jej uzasadnieniu, stanowiącym obowiązkowy składnik każdej decyzji administracyjnej, sporządzonym w sposób wynikający z regulacji zamieszczonej w art. 107 § 3 kpa.

Wniosek skarżących zmierzał do ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków parceli budowlanej p.bud.489 obr. S. Poza sporem pozostaje okoliczność, że zgodnie z odpisem z księgi wieczystej [...], skarżący są jej właścicielami na podstawie aktu własności ziemi z dnia 21. 03.1977 r. [...]. Wpisu tej parceli do księgi wieczystej dokonano na wniosek z dnia 26.04.1982 r., o sygn. [...] na podstawie w/w/ aktu własności ziemi z dnia 21. 03.1977 r., oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia 15 .04.1982 r.- co wynika z rubryki 1.9 -Komentarz(str. 8/12) odpisu zwykłego księgi wieczystej [...], oraz zawiadomienia PBN w M. z dnia 13. 01. 1983 r. (k. 39, 35 akt adm.). W aktach administracyjnych znajduje się również kserokopia aktu własności ziemi, z dnia 21.03.1977 r. którego wynika, że skarżący, na podstawie art. 1, 8 i 12 ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250) stali się właścicielami (m.in.) działki oznaczonej w ewidencji gruntów jako pb 489. Na odwrocie tej kserokopii znajduje się kserokopia wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia 15.04.1982 r. Akta administracyjne zawierają kserokopię fragmentu protokołu parcelowego (bez wskazania daty jego sporządzenia), z widniejącymi kolejno wpisami: "489" i "491", oraz mapę uzupełniającą rozgraniczenia Pb. 491, 9003, 9024 sporządzoną na podstawie mapy ewidencyjnej i zasadniczej 1:2000 i pomiaru uzupełniającego z dnia 22.06.1994 r. wraz z wykazem zmian, oraz protokół graniczny z 22. 06. 1994 r. , z którego wynika, że granice działek stanowiących p. 491 i p.gr. 9003, 9024 od p.gr. 9025, 9026 wyznaczone zostały w oparciu o mapę katastralną 1:2880 na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego syg. [....]. W tym miejscu wskazać należy, że akty własności ziemi wydane na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r.(Dz.U. nr 27, poz. 250 ze zm.) miały charakter decyzji i stwierdzały nabycie określonych w nich nieruchomości z mocy prawa, według stanu istniejącego w dniu 4 listopada 1971 r. Dnia 1 stycznia 1992 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 107, poz. 464 ze zm.). Stosownie do brzmienia art. 63 tej ustawy wyłączona została możliwość stosowania postępowań nadzwyczajnych co do decyzji wydanych na podstawie ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Nie jest także dopuszczalne w postępowaniu przed organami ewidencji gruntów korygowanie tytułów własności wydanych na podstawie tej ustawy. Samoistny posiadacz nabywał własność nieruchomości na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z 1971 r. w takich granicach, w jakich faktycznie wykonywał władztwo w stosunku do posiadanej nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej, nawet jeżeli stan jej posiadania nie był zgodny z obszarem i konfiguracją działek wynikających z ewidencji gruntów (Postanowienie SN z 19.08.2009 r. III CZP 51/09, Lex nr 520036). Powyższy pogląd jest odzwierciedleniem ugruntowanego na tle art. 63 ustawy z 19 października 1991 r., oraz przepisów ustawy z 1971 r. orzecznictwa. Dla oceny zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy Pgik, oraz rozporządzenia jest on istotny, ponieważ zgodnie z art. 20 ustawy i § 12 wykonawczego, organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji tylko takie prawo do nieruchomości, które w sposób niewątpliwy wynika z dokumentów wskazanych w rozporządzeniu. Natomiast wszelkie spory dotyczące stwierdzenia nabycia nieruchomości na podstawie ustawy z 1971 r., w tym także związane z ustaleniem zasięgu prawa własności wynikające z zakresu posiadania na dzień 4 listopada 1971 r. rozstrzygane są przez sądy powszechne. Natomiast co do oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, to zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej stanowią dane z katastru nieruchomości, a nadto § 28, 31 ust. 1 pkt. 3, 4 i 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbioru dokumentów (Dz.U. Nr 102, poz. 1122) stanowi, że podstawę oznaczenia nieruchomości stanowi wyrys z mapy ewidencyjnej wraz z oznaczonymi na mapie numerami działek oraz wypis z rejestru gruntów lub innego dokumentu sporządzonego na podstawie przepisów o ewidencji gruntów i budynków, chyba, że odrębne przepisy stanowią inaczej. W toku postępowania organy ustaliły, że na żadnej z map zgromadzonych w powiatowym zasobie nie występuje parcela 489, jednocześnie twierdząc, że parcela ta na wyrysie z mapy ewidencyjnej z dnia 15 kwietnia 1982 r. stanowiącym podstawę wpisu do księgi wieczystej została błędnie przedstawiona obok pgr. l.kat 9026, w miejscu, gdzie wg. map w skali 1:2880 położona była pb. 491. Powyższe twierdzenia stoją ze sobą w sprzeczności, skoro jednak istnieje wyrys z mapy ewidencyjnej stanowiący podstawę wpisu do księgi wieczystej, nie odzwierciedlający jednak zdaniem organów stanu rzeczywistego. W takiej sytuacji obowiązkiem organów było ustalenie, na podstawie jakiego materiału źródłowego został sporządzony wyrys stanowiący podstawę ujawnienia pb. 489 w księdze wieczystej i z jakiej daty stan ewidencji on obrazuje. Jeżeli natomiast wyrys ten przedstawia sporną parcelę w sposób nieprawidłowy, to rzeczą organów było dokładne przedstawienie istoty nieprawidłowości, oraz wyjaśnienie przyczyny jej powstania. Ogólnikowe stwierdzenie, iż według map w skali 1:2880 w miejscu spornej parceli położona była p. 491 nie wyjaśnia kwestii położenia pb. 489 w konfiguracji między innymi parcelami. Niezbędne jest również wyjaśnienie położenia spornej parceli, oraz źródeł jej opisu w dacie poprzedzającej wejście w życie ustawy uwłaszczeniowej. W tym celu niezbędne jest ustalenie treści opisowej i kartograficznej źródłowych materiałów, które powinny znajdować się w zasobach organu prowadzącego ewidencje. Materiałów tych należy poszukiwać także przy dokumentach związanych z przeprowadzaniem uwłaszczenia w obrębie S.

Zasadne są więc zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy prowadzące postępowanie przepisów art. 7 i 77, oraz 80 kpa, skoro źródłową dla oznaczenia nieruchomości w dziale I-O księgi wieczystej jest dokumentacja oparta na mapie ewidencyjnej, której treść określa §28 ust.1 pkt. 1,2,6 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Organowi prowadzącemu ewidencję służy kompetencja do zawiadomienia sądu o istnieniu niezgodności danych z ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej. Przypomnienia w tym miejscu wymaga, że dane faktyczne objęte wpisami w dziale I-O księgi wieczystej nie są objęte rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Rękojmią ta objęte są natomiast dane wynikające z wpisów w dziale II księgi wieczystej. W świetle zasad obrazujących rodzaj danych gromadzonych w zasobach ewidencyjnych, stwierdzić trzeba, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób niewystarczający i nie stanowiący kompletnej podstawy do rozstrzygnięcia sprawy. W aktach administracyjnych brak potwierdzonej za zgodność kopii mapy ewidencyjnej, która stanowiła podstawę wpisu p.bud. 489 do księgi wieczystej. Kserokopia , na którą powołuje się organ i którą przedstawili skarżący w żadnej mierze nie może być uznana za dokument, w oparciu o który można czynić ustalenia zgodnie z treścią art. 7 i 77 kpa. Żaden z jej egzemplarzy znajdujących się w aktach nie jest w całości czytelny, przede wszystkim jednak nie sposób stwierdzić, czy stanowi ona kserokopię nieprzystających do siebie fragmentów mapy ewidencyjnej, czy też została wykonana w taki sposób, który nie obrazuje oryginału, z którego ja sporządzono. Z uwagi na brak możliwości odczytania, nie sposób stwierdzić, stan ewidencji z jakiej daty obrazuje. Brak w aktach mapy (kserokopii), obrazującej sporną parcelę w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 26.10.1971 r. Z kolei znajdująca się w aktach mapa stanowiąca załącznik do postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 21. 06. 1991 r. zawiera tylko opis zmian działek 6410/1, 6413, 6413/1 i została sporządzona w związku z przeprowadzonym rozgraniczeniem pb. 491, pgr. 9003 i 9024 od pgr. 9025 i 9026, nie dotyczy więc pb. 489.

Podkreślenia wymaga treść fragmentu operatu pomiarowego, z którego wynika, że istniały odrębne parcele oznaczone numerami 489 i 491, przy czym organ nie wskazał, z jakiej daty pochodzi operat, co uniemożliwia czynienie dalej idących wniosków na podstawie tego zapisu. Treść tego protokołu została przez organy zupełnie pominięta. Co prawda uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu l instancji nie zawiera ustaleń tożsamych z treścią pisma skierowanego do skarżących w dniu 12. 06. 2008 r., niemniej jednak kwestia tożsamości parceli 489 i 491 wymaga nie budzących wątpliwości ustaleń i wyjaśnień, nie tylko z uwagi na treść w/w pisma organu, ale także z uwagi na treść znajdującego się w aktach pisma samych skarżących skierowanego w dniu 11.05.1994 r. do komornika Sądu Rejonowego, w którym to piśmie skarżący twierdzili, że " w miejsce pb. 491 jest obecnie działka oznaczona numerem 489", co miałoby wynikać z map sporządzonych przez geodetę W. E. W piśmie tym (stanowiącym załącznik do wniosku wszczynającego postępowanie) znajduje się również informacja o rozstrzygnięciu Sądu Rejonowego z dnia 3.12.1992 r. , [...], które miało dotyczyć skutków dwóch różnych oznaczeń tej samej parceli. Nie sposób również uznać za prawidłowe i wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy twierdzenia organu zawierającego ocenę zarówno treści archiwalnych map , m. in. kserokopii pierwodruku mapy katastralnej przedłożonej przez skarżących, jak i stwierdzenia, że wobec nieczytelnego numeru parceli nie ma możliwości ustalenia, czy oznaczenie to dotyczy p.bud. 489. W rezultacie, tak przeprowadzone postępowanie dowodowe nie daje odpowiedzi na pytanie, czy była wykazana w ewidencji, w jakiej konfiguracji i w jakich datach parcela bud. 489. Braki powyższe powodują, że postępowanie zostało przeprowadzone sprzecznie z zasadą prawdy obiektywnej, oraz z obowiązkami organów administracyjnych wynikającymi z przepisów art. 77 i 80 kpa, polegającymi na dążeniu do należytego wyjaśnienia sprawy. Brak też ustaleń dotyczących dokumentów z ksiąg wieczystych kw [...] i kw [...] tj. sprzed jej przeniesienia do kw [...]. Dopiero wyczerpanie wszystkich środków dowodowych i zebranie kompletnego materiału - opisowego i kartograficznego może stanowić podstawę prawidłowego rozstrzygnięcia o żądaniu skarżących. Niewątpliwie bowiem materiał dowodowy dotychczas zebrany zawiera istotną lukę polegającą na niewyjaśnieniu źródła powstania działki ew. 6393, oraz przyczyny nieujawnienia w aktualnie obowiązującej ewidencji działki stanowiącej odpowiednik p. 498, co słusznie podnoszą skarżący. Zaskarżona decyzja wydana została zatem przedwcześnie. Nie pozwala to na weryfikację prawidłowości zastosowania przez organy powołanych przepisów prawa materialnego. Zwrócić należy również uwagę, że w przypadku, kiedy nieuwzględnienie wniosku o zmianę zapisów ewidencji uzasadnił organ odwoławczy także nieprzedłożeniem przez wnioskujących o dokonanie zmiany dokumentów geodezyjnych, kartograficznych i innych niezbędnych do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów (art. 22 ust.3 Pgik), to w toku postępowania wszczętego na wniosek osób żądających wprowadzenia zmiany organ powinien postąpić zgodnie z treścią art. 9 kpa, który to przepis statuuje ogólną zasadę obowiązku organów administracji publicznej udzielania informacji faktycznej i prawnej. Bierność organu w tym zakresie stanowi naruszenie prawa, co miało miejsce w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji. Organ obowiązany jest bowiem do udzielenia całokształtu informacji związanej z załatwieniem sprawy administracyjnej, a zatem o stanie faktycznym założonym w w normie prawa materialnego, z kotnego ustaleniem wiążą się określone następstwa prawne, korzystne lub niekorzystne dla pozytywnego załatwienia sprawy, przy czym nie można uznać za realizację tego obowiązku odesłanie strony do przepisów prawa, ale wskazanie na ich zastosowanie w sprawie (tak B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, 9 wydanie, Wyd. C. H. Beck, Warszaw 2008, kom. do art. 9 ).

Ponownie rozpatrując wniosek skarżących organy przeprowadzą postępowanie dowodowe mając na uwadze konieczność jego uzupełnienia we wskazanym wyżej zakresie i poczynienia ustaleń niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego.

Wobec stwierdzenia wad zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, polegających na naruszeniu wskazanych wyżej przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O wynagrodzeniu wyznaczonego skarżącym pełnomocnika z urzędu rozstrzygnięto na podstawie art. 250 ustawy.