Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 416/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 16 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

II SA/Po 416/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 09 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2011 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2011 roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, nr [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 1, art. 150 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30 poz. 168) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] lipca 2009 roku, nr [...].

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wyjaśnił w uzasadnieniu, iż w odniesieniu do J. G. zostało wszczęte postępowanie weryfikacyjne z art. 21 i art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17 poz. 75). Jak ustalono, nabył on uprawnienia kombatanckie przyznane orzeczeniem Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w P. z dnia [...] lutego 1977 roku z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej od dnia [...] czerwca 1945 roku do dnia [...] października 1947 roku. Decyzją z dnia [...] lipca 2001 roku, utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2001 roku, organ zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 1 tej ustawy pozbawił skarżącego uprawnień kombatanckich, przyjmując, iż uzyskał on je tylko z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. J. G. złożył następnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując jako podstawę przywrócenia uprawnień kombatanckich pracę na lotnisku polowym Armii Czerwonej. W tej sytuacji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zakwalifikował powyższe pismo jako wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej i decyzją z dnia [...] października 2003 roku, utrzymaną przez decyzję z dnia [...] czerwca 2004 roku, odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] listopada 2001 roku i decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] lipca 2001 roku, ponieważ nie zachodziły przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie oddalono wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 maja 2006 roku, sygn. akt IV SA/Po 953/04. J. G. zwrócił się następnie pismem z dnia [...] października 2008 roku o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu wykonywania pracy na lotnisku wojsk radzieckich w okresie od lutego do kwietnia 1945 roku. Organ zakwalifikował powyższe podanie jako wniosek o wydanie decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich z tytułu zatrudnienia na lotnisku sowieckim w okresie od lutego do kwietnia 1945 roku w postępowaniu zwyczajnym, z pominięciem zapadłej w sprawie decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Mając na uwadze, że podana okoliczność nie spełnia przesłanek do przyznania uprawnień kombatanckich z art. 1-4 powołanej ustawy organ odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich decyzją z dnia [...] czerwca 2009 roku nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2009 roku nr [...]. Skargę na powyższą decyzję oddalono wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2009 roku, sygn. akt II SA/Po 705/09. J. G. złożył następnie w grudniu 2010 roku ponownie wniosek o przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Po wymianie korespondencji ustalono, że wniosek ten ma podstawę w art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 roku wznowiono postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...]. Organ przeprowadził postępowanie mające na celu wyjaśnienie czy nowy dowód – pismo Starosty N. z dnia [...] stycznia 2011 roku – zmienia ustalony w czasie poprzednich postępowań stan faktyczny. W wymienionym piśmie Starosta zaświadczył, iż skarżący był skierowany do pracy przymusowej w czasie II wojny światowej. Okoliczność ta nie jest jednak przesłanką do przyznania uprawnień kombatanckich. Nie mieści się ona w zakresie art. 1-4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Przymusowa praca może być przesłanką przyznania świadczenia pieniężnego, o jakim mowa w ustawie z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. 87 poz. 395). Wniosek skarżącego dotyczył jednak przyznania uprawnień kombatanckich. W wymienionej powyżej opinii Starosta N. potwierdził też służbę skarżącego w czasie wojny na lotnisku sowieckim. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał jednak, iż to nie organ samorządu wystawia zaświadczenie niezbędne przy składaniu wniosku o uprawnienia kombatanckie. Fakt pracy skarżącego na lotnisku sowieckim był przedmiotem rozważań organu w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej w postępowaniu wznowieniowym decyzji z dnia [...] lipca 2009 roku.

Pismem z dnia [...] marca 2011 roku J. G. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją własną z dnia [...] marca 2011.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż skarżący nie wykazał, aby w niniejszej sprawie zaistniały nowe okoliczności faktyczne lub prawne uzasadniające uchylenie kwestionowanej decyzji ostatecznej z dnia [...] lipca 2009 r. Taki skutek może bowiem nastąpić tylko wtedy, okoliczności podawane przez stronę są na tyle istotne, że wywierają bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w kwestionowanej decyzji ostatecznej. W ocenie organu nowy dowód przedłożony przez skarżącego w postaci opinii Starosty N. nie stanowi podstawy do zmiany decyzji z dnie [...] lipca 2009 r. Trzeba podkreślić, że podnoszona przez skarżącego okoliczność wykonywania pracy na lotnisku wojskowym wojsk radzieckich od lutego do kwietnia 1945 roku nie jest represją w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Nie można zatem jej kwalifikować ani jako działalności kombatanckiej, ani jako działalności równorzędnej z działalnością kombatancką.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 roku J. G. zaskarżył opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wskazując na pominięcie przez organ dowodów rzeczowych oraz przyjęcie błędnych ustaleń, iż brał on czynny udział w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.

Następnie pismem z dnia [...] sierpnia 2011 roku J. G. uzupełnił treść skargi, wskazując, iż zaskarżonej decyzji zarzuca naruszenie (1) art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osoba będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego przez jego niezastosowanie, a w rezultacie uznanie, że służba pełniona przez skarżącego na lotnisku radzieckim nie jest działalnością kombatancką w rozumieniu tej ustawy, oraz (2) art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego błędną interpretację, a w rezultacie przyjęcie, że nie ujawniono okoliczności, które mogłyby skutkować wznowieniem postępowania oraz uchyleniem decyzji. J. G. wniósł zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ja poprzedzającej, i o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący dodał w uzasadnieniu, iż organ w ogóle nie zinterpretował pojęcia "działalność kombatancka".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30 poz. 168). Zgodnie z art. 16 § 1 tejże ustawy, decyzje, od których nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności bądź wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie. Tym samym ustawodawca wprowadza w treści powołanego przepisu zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Nie ulega zarazem wątpliwości, iż tę cechę posiadała kwestionowana przez skarżącego decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nr [...] z dnia [...] lipca 2009 roku. Dlatego w celu jej wzruszenia należało zastosować jeden z trybów szczególnych, wskazanych powyżej w art. 16 § 1 zd. 2 cytowanej ustawy.

Należy przy tym podkreślić, iż korespondencja prowadzona pomiędzy J. G. a Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych potwierdza w ocenie Sądu trafność zakwalifikowania przez organ pisma skarżącego z dnia [...] grudnia 2010 roku jako wniosku o wznowienie postępowania (k. 544 akt administracyjnych) w sprawie, która zakończyła się wydaniem ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2009 roku, utrzymującej w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 roku, na podstawie której odmówiono skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich (k. 360 oraz 382 akt administracyjnych). Skarga na powyższe decyzje została nadto oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2009 roku, sygn. akt II SA/Po 705/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jeżeli zatem zamiarem skarżącego było uchylenie decyzji z dnia [...] lipca 2009 roku w trybie wznowienia postępowania, to w pierwszej kolejności należało rozważyć, czy ziściły się w niniejszej sprawie przesłanki do zastosowania tego trybu. Ponieważ stanowi on wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, ustawodawca w sposób wyczerpujący wyliczył podstawy do zainicjowania tej procedury w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych wynika, iż J. G. wskazywał na istnienie nowych dowodów w postaci opinii Starosty N. z dnia [...] stycznia 2011 roku, znak [...] (k. 570 akt administracyjnych). Takie twierdzenie zostało zatem słusznie w ocenie Sądu uznane przez organ za potencjalną podstawę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną postępowanie wznawia się jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy (1) nowe okoliczności faktyczne bądź też nowe dowody (2) istniejące w dniu wydania decyzji, (3) nieznane organowi, który wydał decyzję. Aby zatem skutecznie uchylić decyzję ostateczną nie wystarczy jedynie poprzestanie na przywołaniu określonych faktów, lecz należy nadto wykazać, że fakty te posiadają łącznie wszystkie wymienione wyżej cechy. Dopiero w razie spełnienia tych warunków możliwe jest przejście do merytorycznej oceny trafności zarzutów, jakie są zgłaszane wobec danej decyzji.

Odnosząc dotychczasowe uwagi do specyfiki niniejszej sprawy należy uznać stanowisko organu administracji publicznej wyrażone w zaskarżonej decyzji za prawidłowe. Z treści powołanego pisma Starosty N. z dnia [...] stycznia 2011 roku wynika bowiem tylko, że J. G. został skierowany przez okupacyjne władze niemieckie do pracy w gospodarstwie rolnym B.-O., gdzie pracował ponad siły i możliwości. W tym czasie stał się inwalidą w następstwie poważnego wypadku przy pracy. Nadto pełnił on w okresie okupacji służbę na lotnisku sowieckim, co mogą także potwierdzić świadkowie oraz dokumenty. Okoliczności te nie są jednak "nowe", ponieważ były już wcześniej podnoszone przez skarżącego wielokrotnie w trakcie różnych postępowań administracyjnych przed Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (decyzja nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 roku, utrzymująca w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 roku, oraz decyzja nr [...] z dnia [...] lipca 2009 roku, utrzymująca w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 roku – k. 57, 63, 360, 382 akt administracyjnych). Co więcej, okoliczności te nie były nawet kwestionowane przez organ, który zwracał wyłącznie uwagę, iż mogą one w rzeczywistości stanowić ewentualną podstawę do uzyskania świadczeń innych niż świadczenia kombatanckie.

Wobec tego należy uznać, że okoliczności i dowody przywoływane przez J. G. w przedmiotowym postępowaniu wznowieniowym nie były ani nowe, ani nieznane wcześniej organowi. Tym samym wydana przez Starostę N. opinia z dnia [...] stycznia 2011 roku nie posiadała w istocie wszystkich cech, od których mogłoby zależeć wznowienie postępowania. Nie doszło zatem do zachowania wymogów z art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dlatego też decyzje wydane przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych – zaskarżona decyzja z dnia [...] marca 2011 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] marca 2011 r. – okazały się zgodne z prawem. Należy przy tym miejscu zaznaczyć, iż ustawodawca określa przesłanki z art. 145 § 1 powołanej ustawy w sposób bezwzględnie wiążący, a zatem organ administracji publicznej nie mógł od nich odstąpić.

W tej sytuacji Sąd, rozpoznając przedmiotową sprawę w granicach skargi, nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia. Skarga jako niezasadna podlegała wobec tego oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).