Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1354/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 2,  art. 31zq ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 105 par. 1,  art. 77 par. 1 i 4,  art. 107 par. 3,  art. 7, art. 9
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (umorzenie postępowania w sprawie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r.) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. R.K. (dalej zwany skarżącym) wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na druku RDZ, z wnioskiem o zwolnienie

z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 , ze zm. – dalej zwanej k.p.a.) w zw. z art. 31 zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374, ze zm. - zwanej dalej ustawą COVID-19) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej zwany organem) umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] r. o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres maj 2020 r.

W uzasadnieniu tej decyzji organ przywołując treść regulacji art. 31 zo ust. 2 i ust. 4 ustawy COVID-19 wskazał, że skarżący nie złożył do dnia 30 czerwca 2020 r. dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. Z tej przyczyny, uznał, że w sprawie z wniosku o zwolnienie za ten okres zachodzi bezprzedmiotowość postępowania określona w art. 105 § 1 k.p.a.

Skarżący wystąpił do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując na brak jednoznacznych informacji dotyczących obowiązku składania miesięcznych deklaracji oraz brak wiedzy co do przepisów ustawy.

Organ, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] r. nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 31 zq ust. 8 ustawy COVID-19, utrzymał w mocy wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...] r. Organ uznał, że postępowanie w sprawie było prawidłowo prowadzone, właściwie ustalono stan faktyczny i zastosowano do niego obowiązujące przepisy prawa. Ponownie analizując konto skarżącego jako płatnika składek organ ustalił, że na dzień 30 czerwca 2020 r. nie złożył on prawidłowych deklaracji rozliczeniowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19 w zw. z art. 47 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 266).

W oparciu o ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] r., a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zawarł również wniosek o połączenie i wspólne rozpoznanie niniejszej sprawy ze sprawą zainicjowaną jego skargą na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] dotyczącą zwolnienia skarżącego z opłacania należności z tytułu składek za okres kwiecień 2020 r. (omyłkowo wskazano maj 2020 r.).

W uzasadnieniu skargi skarżący przywołując treść regulacji będących podstawą jego zarzutu, wskazał, że nie miał obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych czy raportów miesięcznych za okres objęty wnioskiem o zwolnienie, a okoliczność ta nie została przez organ wzięta pod uwagę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając za niesłuszny zarzut co do zaniechań dotyczących automatycznego generowania deklaracji rozliczeniowych na podstawie dokumentów wcześniejszych przekazanych organowi. Wyjaśnił, że w związku z nieprawidłowo złożonymi dokumentami rozliczeniowymi za luty i marzec 2020 r. (podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie podana w deklaracji była zawyżona i wymaga korekty z urzędu) brak było możliwości dokonania automatycznego powielenia wysokości podstawy składki (tzw. klonowania) na podstawie danych za te miesiące. Zdaniem organu ubezpieczony zobowiązany był zatem do złożenia deklaracji rozliczeniowe za maj, z podaniem prawidłowej podstawy wymiaru składki, do dnia 30 czerwca 2020 r. Niespełnienie tego warunku skutkowało zatem niezwolnieniem z opłacania należności składkowych za maj 2020 r.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 11 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 1612/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Z kolei ten ostatni Sąd prawomocnym postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 1876/21 stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.

W Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach sprawa ze skargi na decyzję organu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (umorzenie postępowania w sprawie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r.), prowadzona pod sygn. akt III SA/Gl 1354/21, jest przedmiotem kontroli sądowej na niniejszym posiedzeniu Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącego.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

Dz. U z 2022 r. poz. 329 - dalej zwanej p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że rozstrzygnięcie to, a także rozstrzygnięcie je poprzedzające naruszają prawo.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja organu utrzymująca w mocy jego rozstrzygnięcie umarzające postępowanie w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r.

Na wstępie wskazać należy, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek winien być rozpatrywany w oparciu o przepisy ustawy

z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735, ze zm. – dalej zwanej jak dotychczas k.p.a.). Zgodnie z art. 31zt ustawy COVID-19, obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek. Kwestie umorzenia składek uregulowane zostały w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie: t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 , ze zm. – dalej zwanej jak dotychczas jako u.s.u.s.). Zgodnie z art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jakkolwiek art. 31 u.s.u.s. odsyła w pewnym zakresie do przepisów Ordynacji podatkowej, niemniej jednak odesłanie to nie dotyczy kwestii procedowania w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego. Co więcej, ustawa COVID-19 nie wyłącza zastosowania przepisów k.p.a., a wręcz przez odesłanie zawarte w powołanym art. 31zt do tych przepisów odsyła. Sąd stanął zatem na stanowisku, że postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek toczy się według przepisów k.p.a.

Oceniając zatem stanowisko organu wyrażone w obu decyzjach odnośnie do bezprzedmiotowości w/w postępowania należy zauważyć, że nie znajduje one odzwierciedlenia w treści obowiązujących przepisów, tj. zarówno zawartych w k.p.a., jak również w samej regulacji ustawy COVID-19.

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. umorzenie postępowania administracyjnego, z powodu jego bezprzedmiotowości, jest rozstrzygnięciem o charakterze procesowym, które kończy postępowanie bez merytorycznego załatwienia sprawy, ze względu na nieistnienie sprawy administracyjnej, zarówno w ujęciu podmiotowym, jak i przedmiotowym.

W rozpatrywanej sprawie nie mamy natomiast do czynienia z tego rodzaju sytuacją. Wniosek skarżącego o przyznanie zwolnienia za maj 2020 r., bez względu na jego zasadność czy też jej brak, nie utracił swojego bytu i podstawy prawnej do jego złożenia. Ciągle pozostaje aktualny, gdyż skarżący go nie wycofał. Sam też organ nie wydał w odniesieniu do tego wniosku merytorycznego rozstrzygnięcia, aczkolwiek zarówno w zaskarżonej decyzji jak i w decyzji ją poprzedzającej wskazując na bezprzedmiotowość postępowania stwierdził, że bezprzedmiotowość ta wynika z faktu, iż stronie nie przysługuje zwolnienie. Zatem wypowiedział się także w kwestii materialnej.

Już z tego tylko powodu stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy, brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia bezprzedmiotowości postępowania, w znaczeniu, jakie temu pojęciu nadaje przepis art. 105 § 1 k.p.a. Brak jest bowiem podstaw do utożsamiania bezprzedmiotowości z ewentualną bezzasadnością żądania skarżącego, sformułowanego w jego wniosku, co zdaje się sugerować organ w uzasadnieniu obu swoich decyzji. Brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony (por. wyrok NSA z 20 października 2010 r., sygn. akt II OSK 79/10).

Bezprzedmiotowość zachodzi wówczas, gdy przestaje istnieć kwestia wymagająca rozstrzygnięcia decyzją administracyjną; gdy brak jest przedmiotu sprawy, to znaczy gdy nie ma materialno-prawnych podstaw do wydania decyzji administracyjnej. Postępowanie o zwolnienie skarżącego z obowiązku opłacenia składek za maj 2020 r. ma swój przedmiot, jest nim właśnie obowiązek opłacenia tych składek, wynikający z przepisów prawa materialnego, a rozstrzygnięcie w tym zakresie leży w kompetencjach organu. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość w sytuacji, gdy ona nie zachodzi oznacza uchylenie się od orzeczenia rozstrzygającego sprawę co do istoty. Jest rozstrzygnięciem procesowym bez merytorycznego załatwienia sprawy (por. wyrok WSA w Gliwicach z 22 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 848/21 oraz wyrok WSA w Krakowie z 28 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1342/21).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić zatem należy, że organ obowiązany był merytorycznie załatwić sprawę z wniosku skarżącego.

Zaistniały między stronami spór koncentruje się natomiast na kwestii niedopełnienia przez skarżącego obowiązku terminowego złożenia deklaracji rozliczeniowej za maj 2020 r.

Zdaniem organu skarżący nie przesłał w ustawowym terminie dokumentów rozliczeniowych za wskazany okres, w związku z tym nie ma prawa do zwolnienia.

Z kolei skarżący wskazuje, że był zwolniony z obowiązku przesłania żądanego dokumentu.

Podstawę prawną wniosku strony stanowił przepis art. 31zo ust. 2 ustawy COVID -19 w brzmieniu na dzień składania wniosku. Zgodnie z tym przepisem na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność,

o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Z kolei, przepis art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID -19 w brzmieniu na dzień składania wniosku stanowił, że za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek,

o których mowa w art. 31zo, było wobec tego przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Na gruncie niniejszej sprawy ponownego podkreślenia wymaga jednakże okoliczność wskazana już na wstępie rozważań, a zatem zastosowanie w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją przepisów k.p.a. Oznacza to bowiem obowiązek organu prowadzenia tego postępowania z poszanowaniem zasad ogólnych wskazanych w regulacji tej ustawy.

A skoro tak, to zastosowanie w toku postępowania w sprawie winien znaleźć art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien więc być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Zgodnie zaś z art. 77 § 4 zd. drugie k.p.a. fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Z kolei przepis art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. nakazuje, by decyzja administracyjna zawierała m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 k.p.a. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności jej rozstrzygnięcia,

w tym również przez Sąd, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści.

Oceniając procedowanie organu rozpoznającego dwukrotnie wniosek skarżącego, stwierdzić należy, że nie spełnia ono wymogów wynikających z przywołanych wyżej przepisów k.p.a.

Zdaniem Sądu organ nie ustalił jednoznacznie stanu faktycznego sprawy, a przynajmniej taki w ogóle nie został przedstawiony w uzasadnieniu decyzji.

Na żadnym etapie postępowania prowadzonego przed organami administracji publicznej nie była wyjaśniona kwestia dostarczenia koniecznych dokumentów sprawozdawczych uprawniających do uzyskania zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. Organy w obu decyzjach kwestię obowiązku przedłożenia deklaracji rozliczeniowych i imiennych zawarły w jednym zdaniu, bez jakiegokolwiek uzasadnienia w tym zakresie, wskazując jedynie, że skarżący do dnia 30 czerwca 2020 r. nie złożył dokumentów rozliczeniowych za maj 2020 r. (decyzja w I instancji) lub w tym terminie nie złożył prawidłowych dokumentów (decyzja II instancyjna).

Wymogowi prawidłowego uzasadnienia wymaganego rozstrzygnięcia nie czynią zadość wywodzi poczynione dopiero w odpowiedzi na skargę. Według Sąd odpowiedź na skargę nie może zastępować czy uzupełniać decyzji. Zresztą Sąd nie może poprzestać na gołosłownym stwierdzeniu organu, gdy stosowna dokumentacja nie została załączona do przedłożonych Sądowi akt administracyjnych.

Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji "na podstawie akt sprawy", co oznacza, że podstawę orzekania stanowi materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania (por. wyrok NSA z 18 listopada 2008 r. sygn. akt II FSK 1162/07) oraz że, co do zasady, zakazane jest uwzględnianie okoliczności nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (por. wyrok WSA z 15 grudnia 2008 r. sygn. akt

VI SA/Wa 2099/05). "Akta sprawy" w powyższym rozumieniu oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Zarazem sąd jest zobligowany przyjmować, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu (por. wyrok NSA z 01 lutego 2008 r. sygn. akt

I OSK 1548/06).

Nadto, zauważyć wymaga, że przesłane przez organ akta sprawy są na tyle niekompletne, iż nie sposób zbadać, czy prawidłowo przyjęto, że wobec skarżącego zastosowanie znajdował wymóg określony w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19.

W aktach znajduje się bowiem wyłącznie wniosek skarżącego o zwolnienie, decyzja wydana w I i II instancji wraz z dowodem doręczenia, a także wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W świetle przedstawionego przez organ stanie zgromadzonego materiału dowodowego oraz zaprezentowanej w decyzjach argumentacji nie sposób przesądzić, czy skarżący zwolniony był z obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowej za maj 2020 r. czy też deklaracja ta powinna była automatycznie się powielać, czy też nie.

W ocenie Sądu organ naruszył również art. 7 i art. 9 k.p.a., które winny znaleźć zastosowanie w toku prowadzonego postępowania.

Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast w myśl art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Tym wymogom organ jednakże nie sprostał. Skarżący złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek za trzy kolejne miesiące pociąwszy od marca 2020 r. Organ dostrzegając zatem brak deklaracji za maj, mając na uwadze dyspozycję przywołanych wyżej przepisów art. 7 i art. 9 k.p.a. powinien powiadomić skarżącego o tym braku.

Nie można bowiem tracić z pola widzenia przede wszystkim celów, jakie przyświecały ustawodawcy wprowadzającemu przepisami ustawy COVID-19 możliwość ubiegania się o zwolnienie z obowiązku płacenia należności z tytułu składek. Celem tym było umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w funkcjonowaniu prowadzonych przez nich działalności gospodarczych. Wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej nie tylko zadbania o zaspokojenie środków dla podstawowej egzystencji ich rodzin, ale również dopełnienia formalności dla nich nieznanych, z których uprzednio nie korzystali.

Skoro zatem ustawodawca wprowadził mechanizmy pomocy dla przedsiębiorców dotkniętych skutkami pandemii, to organ nie mógł bezczynnie odczekać do czasu upływu terminu do złożenia deklaracji i następnie umorzyć postępowanie w sprawie. Takie procedowanie kłóci się z powołaną wyżej regulacją k.p.a. i celem ustawy COVID-19. Jeżeli bowiem państwo wprowadza mechanizmy pomocy, to organy powołane do realizacji celu ustawy winny dołożyć starań, by tą pomoc podmioty do tego uprawnione uzyskały.

W ocenie Sądu również przepis art. 77 § 4 k.p.a. zobowiązywał organ do zakomunikowania skarżącemu faktów znanych organowi z urzędu, a które nie wymagają dowodu. Przepis ten stanowi, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Jeżeli więc organ, na podstawie posiadanych dokumentów ubezpieczeniowych, posiadał wiedzę, że skarżący nie złożył wymaganej deklaracji rozliczeniowej, a nie jest zwolniony z obowiązku jej składania, powinien był zakomunikować to stronie przed upływem ustawowego terminu określonego przepisem art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, tj. przed do 30 czerwca 2020 r.

Wykonanie przez organ powyższych obowiązków było o tyle istotne, że gdyby nastąpiło jeszcze przed 30 czerwca 2020 r., skarżący miałby szansę przed upływem ustawowego terminu przedstawić wymaganą dokumentację rozliczeniową, spełniając tym samym wymóg określony w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19.

W świetle powyższych rozważań zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] r. podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1

lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, mimo stosownego wniosku skarżącego, albowiem w niniejszej sprawie nie poniósł on żadnych kosztów podlegających zwrotowi lub zasądzeniu od strony przeciwnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Mając na uwadze wniosek skarżącego wyjaśnić także wymaga, że Sąd nie skorzystał z uprawnienia przewidzianego w art. 111§ 2 p.p.s.a. i nie połączył do wspólnego rozpoznania sprawy o sygn. akt III SA/Gl 1354/21 ze sprawą o sygn. akt 1353/21, zainicjowaną skargą na decyzję organu z dnia [...] r.

nr [...] dotyczącą umorzenia postępowania w sprawie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. W drugiej z wymienionych spraw oznaczony został bowiem inny sędzia sprawozdawca niż w niniejszej sprawie, który nie znajduje się w składzie orzekającym na posiedzeniu Sądu w dniu

20 kwietnia 2022 r.

Przy ponownym prowadzeniu sprawy organ będzie zobligowany do merytorycznego odniesienia się do wniosku skarżącego, po przeprowadzeniu postępowania zgodnie z wymogami wynikającymi z omówionych wyżej przepisów postępowania. Jednocześnie organ uzupełni materiał dowodowy o dokumenty źródłowe (pełną dokumentację ubezpieczeniową podatnika za okres, którego sprawa dotyczy), co pozwoli na ustalenie, czy skarżący zobowiązany był do składania deklaracji rozliczeniowej za sporny okres, a jeśli tak, czy uczynił to w terminie określonym w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19.

Rozpoznając wniosek skarżącego organ weźmie także pod uwagę nowelizację ustawy COVID-19 dokonaną ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. z 2020 r., poz. 2255). Na mocy ustawy nowelizującej do ustawy COVID dodany został przepis art. 15zzzzzn2, którego ust. 1 pkt 2 i ust. 2 stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Przepis ten znajdzie zastosowanie w niniejszej sprawie skoro sprawa będzie rozpoznawana ponownie przez organ, a wskazana wyżej ustawa nowelizująca nie zawiera przepisu przejściowego, który wyłączyłby zastosowanie art. 15zzzzzn2 w niniejszej sprawie.

Komplementarnie wskazać należy, że przywołane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.