Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1392/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2015 poz 332
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia na pokrycie kosztów związanych z wystąpieniem zdarzeń mających wpływ na jakość sprawowanej opieki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 104 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) oraz art. 83 ust. 1 pkt 2, lit. b, art. 88 ust. 4 ustawy z dnia [...] czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 332), odmówił niezawodowej rodzinie zastępczej A. B. i K. M. przyznania świadczenia na pokrycie kosztów związanych z wystąpieniem zdarzeń mających wpływ na jakość sprawowanej opieki tj. zwrotu kosztów dojazdu i noclegu w W., poniesionych w dniach 12-13 maja 2015 r. przez rodzinę zastępczą w związku z leczeniem S. C., w kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia orzekający organ podniósł, iż w dniu [...].06.2015 r. wpłynął do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w N. nad N. wniosek rodziny zastępczej niezawodowej A. B. - M. i K. M. o zwrot kosztów dojazdu i noclegu w W., poniesionych przez rodzinę zastępczą w związku z leczeniem w Instytucie "P.-C. Z. D." S. C.. Do wniosku zostały dołączone kserokopie biletów kolejowych z B. do W. i z W. do B., kserokopie biletów autobusowych z Nakła nad Notecią do B. i z B. do Nakła nad Notecią, kserokopia zestawienia usług nr [...] za pobyt w hotelu wraz z kserokopią paragonu zapłaty za ten pobyt oraz kserokopia karty informacyjnej z leczenia dziewczynki w dniu [...].02.2015 r. Wnioskodawcy prośbę swą uzasadnili wysokimi, miesięcznymi kosztami leczenia przewlekłej choroby dziewczynki - na mukowiscydozę i schorzenia współistniejące, u lekarzy specjalistów, w tym wyjazdami do C. Z. D. w W., które są znacznym obciążeniem dla rodziny. Wizyty w Instytucie "P. - C. Z. D." w W. mają charakter cykliczny tj. raz na kwartał.

Organ I instancji ustalił, że A. B. - M. i K. M. tworzą rodzinę zastępczą niezawodową dla S. C.. Sandra jest dzieckiem, które przed umieszczeniem po raz pierwszy w pieczy zastępczej mieszkała na terenie miasta B., a zatem zgodnie z art. 191 ust. 5 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zostały zawarte stosowne porozumienia samorządów, z treści których wynika, iż świadczenia wynikające z tej ustawy mające charakter fakultatywny, będą przyznawane po uzgodnieniu ich celu i wysokości z miastem B. na prawach powiatu.

Powiat N. pismem z dnia [...].06.2015 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta B. o opinie w sprawie przyznania świadczenia na pokrycie kosztów związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych lub innych zdarzeń mających wpływ na jakość sprawowanej opieki tj. zwrotu kosztów dojazdu i noclegu w W., poniesionych przez rodzinę zastępczą w związku z leczeniem S. C.. Gmina M. B. biorąc pod uwagę posiadane środki finansowe i zobowiązania wynikające z podpisanych porozumień, wyraziło zgodę na przyznanie środków związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych lub innych zdarzeń mających wpływ na jakość sprawowanej opieki tj. zwrotu kosztów leczenia, dojazdu i noclegu w W., poniesionych przez rodzinę zastępczą w związku z hospitalizacją S. C. w kwocie [...]zł.

W dniu [...].06.2015 r. organ wezwał państwa Michalskich do uzupełnienia powyższego wniosku i dostarczenia do wglądu dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków związanych z wyjazdem do Instytutu "P.-C. Z. D." w W. oraz przedstawienie sytuacji dochodowej rodziny. W odpowiedzi pismem z dnia [...].06.2015 r. strona złożyła wyjaśnienia co do sytuacji dochodowej rodziny i kserokopię deklaracji podatkowej PIT za rok 2014.

W dniu [...].07.2015 r. organ ponownie zwrócił się z pismem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o ustosunkowanie się do ww. wniosku rodziny zastępczej. Pismem z [...].07.2015 r. poinformowano rodzinę zastępczą państwa Michalskich, iż decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana przez organ po otrzymaniu stanowiska przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B..

Pismem z dnia [...].07.2015 r. wezwano rodzinę zastępczą o przedłożenie w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma wyjaśnień i dowodów dotyczących sytuacji dochodowej strony za okres od [...].01.2015 r. do [...].06.2015 r. i wszystkich członków rodziny w związku z rozbieżnościami występującymi w dostarczonych przez stronę wyjaśnieniach i dokumentach zebranych w innych toczących się przed organem postępowaniach administracyjnych z udziałem strony. Poproszono także o specyfikację wydatków poniesionych przez rodzinę na dzieci w przedstawionym powyżej okresie oraz specyfikację poniesionych wydatków związanych z leczeniem małoletniej S. C.. Strona w odpowiedzi pismem z dnia [...].07.2015 r. złożyła pisemne wyjaśnienia.

Na etapie wydawania decyzji w sprawie, organ powziął wątpliwość co do kompletności materiału dowodowego mającego mieć istotne znaczenie przy rozstrzygnięciu wniosku, dlatego pismem z [...].08.2015 r. wezwano stronę do przedłożenia dokumentu potwierdzającego pobyt S. C. na Oddziale Klinicznym Gastroenterologii, Hepatologii i Zaburzeń Odżywiania w Instytucie "P. C. Z. D." w W., w dniach 12-13.05.2015 r., gdyż organ był w posiadaniu jedynie dokumentacji świadczącej o pobycie dziecka we wspomnianej instytucji w dniu [...].02.2015 r. W związku z pobytem w tym terminie rodzina zastępcza otrzymała zgodnie z decyzją Starosty [...] z dnia [...] maja 2015 r. stosowne świadczenie w wysokości [...] zł. W piśmie z [...].08.2015 r. pouczono stronę, iż nieuzupełnienie w wymaganym terminie dowodów określonych w piśmie może spowodować, iż podane przez stronę okoliczności organ może uznać za nieudowodnione.

Strona w odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia [...].08.2015 r. złożyła wyjaśnienia, że nie ma obowiązku reagowania na wezwania do przedłożenia kolejnych dokumentów, ponieważ postępowanie dowodowe zostało już zakończone. Rodzina zastępcza nie dostarczyła żadnego dokumentu potwierdzającego pobyt dziecka w Instytucie "P. C. Z. D." w W., w dniach 12-13.05.2015 r.

Zdaniem organu I instancji wniosek rodziny zastępczej należy rozpatrywać w kontekście zdarzenia mającego wpływ na jakość sprawowanej opieki, albowiem ewentualne ponoszenie kosztów związanych z ponadstandardowym leczeniem dziecka może wypełniać przesłankę określoną w przepisie art. 83 ust. 1 pkt 12 lit. b ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

W związku z tym w postępowaniu administracyjnym zamierzano ustalić sytuację dochodową, wysokość wydatków rodziny, czy mają one charakter ponadprzeciętny i ogólną sytuację majątkową strony. Jednocześnie Starosta [...] zamierzał ustalić, czy kwota [...]zł, tj. wynikająca z przedłożonych kserokopii biletów za transport członków rodziny zastępczej i usługi hotelowej (76 zł) wykazana przez stronę w postępowaniu i ponoszona wg oświadczenia strony raz na kwartał stanowić może barierę przy osiąganiu odpowiedniej jakości sprawowania opieki nad dziećmi.

Wskazano, ze zgodnie z informacją strony z [...].06.2015 r. dochodem rodziny jest emerytura K. M. w wysokości [...] zł, już po potrąceniu egzekucji komorniczej. Działalność gospodarcza prowadzona przez rodzinę nie przynosi dochodów, ani strat. Pozostałym dochodem, który w całości jest wykorzystywany na leczenie i utrzymanie przyjętych dzieci są świadczenia z PCPR w kwotach [...]zł na S. C. oraz [...] zł na rzecz M. K.. Inni członkowie rodziny wg informacji nie osiągają dochodów. Poza tym na każde z dzieci umieszczonych w rodzinie zastępczej otrzymywane są zasiłki pielęgnacyjne w kwocie [...]x153 zł. Oprócz tego według informacji z [...].06.2015 r. Fundacja TVN "nie jesteś sam" przyznała w lutym 2015 r. na zakup leków dla S. C. darowiznę w kwocie [...]zł., a wspólnota K. protestanckiego w A. organizuje zbiórkę pieniędzy na zakup suplementów i odżywek. Miesięcznie jest to kwota [...]euro lub pomoc rzeczowa w postaci miesięcznego zapotrzebowania na 60 "nutridrinków".

W ocenie organu bezspornym więc jest, że na dwoje dzieci umieszczonych w rodzinie zastępczej co miesiąc rodzina otrzymuje łącznie minimum [...] zł. Jednak deklaracja rodziny co do wspierania dzieci, dodatkowymi środkami wzbudziła wątpliwości, albowiem w dostępnej w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w N. nad N. wyciągu miesięcznym z rachunku S. C. za okres [...].03.2015 r. do [...].05.2015 r. środki pochodzące z [...] (ZK A.) wyniosły [...] zł, czyli znacznie więcej niż deklarowane przez stronę [...] euro. Nadto inne wpływy na rachunek nie pochodziły z Fundacji "N. jesteś sam" (zgodnie z deklaracją rodziny zastępczej), a z Fundacji "Z. z P." z W., ul. [...]. Fundacja TVN "N. jesteś sam" ma siedzibę w W. przy ul. [...]. Taka sytuacja, w kontekście deklaracji strony o źródłach i wysokości wpływów na rzecz rodziny wymagała wyjaśnienia. Ponadto organ miał na uwadze, iż we wcześniejszych postępowaniach administracyjnych z udziałem strony, wyjaśnienia rodziny zastępczej co do osiąganych dochodów były rozbieżne. Organ stwierdził też rozbieżność pomiędzy deklaracją strony o wysokości osiąganej przez K. M. emerytury (1095 zł), a decyzją Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW (1077,29 zł do wypłaty). Organ, podobnie jak i Urząd Skarbowy i strona w postępowaniu podatkowym (vide: deklaracja podatkowa za rok 2014) uznał też, że dochód K. M. należy obliczać bez uwzględnienia kosztów egzekucji komorniczej (czyli kwoty [...]zł). Według opinii organu, kwoty do wypłaty z emerytury po potrąceniach m.in. z egzekucji komorniczej, czy różnego rodzaju spłat zadłużenia, nie są tożsame z osiąganym dochodem.

W celu ustalenia stanu faktycznego w sprawie, dotyczącego wyjaśnienia sytuacji dochodowej i majątkowej strony, mającej istotny wpływ na przyznanie świadczenia fakultatywnego, wezwano w dniu [...].07.2015 r. stronę do przedłożenia wyjaśnień i dowodów (w tym wydruków wpływów środków pieniężnych na rachunki bankowe dzieci będących na utrzymaniu rodziny) za okres od [...].01.2015 r. do [...].06.2015 r., czyli za okres I półrocza 2015 r. Organ w ten sposób zamierzał ustalić pełną i rzeczywistą sytuację dochodową strony, opierając się nie tylko na twierdzeniach strony, które nie były spójne z posiadanym przez organ materiałem dowodowym, ale także na dokumentach potwierdzających tezy rodziny zastępczej.

Równocześnie w piśmie tym, wezwano do o przedłożenie specyfikacji i posiadanych dowodów dotyczących wydatków na dzieci za okres I półrocza 2015 r. Wyjaśniono stronie, że na tej podstawie organ zamierza ustalić sytuację majątkową strony, która w ocenie organu będzie miała istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Oprócz tego wezwano rodzinę do przedłożenia specyfikacji i kosztów ponoszonych wydatków związanych z leczeniem S. C., albowiem strona we wniosku z [...].06.2015 r. (wpływ [...].06.2015 r.) określiła je jako kosztowne. Wówczas na poparcie tych wyjaśnień nie przedłożono właściwej dokumentacji. Pouczono stronę, iż nie uzupełnienie w wymaganym terminie wyjaśnień i dowodów określonych w piśmie może spowodować, iż podane przez stronę okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i majątkowej, organ może uznać za nie udowodnione.

Strona w odpowiedzi z [...].07.2015 r. wyjaśniła, iż nie ma nic więcej do dodania w sprawie, a wszystkie dokumenty i informacje niezbędne do rozpatrzenia wniosku zostały wyczerpująco wyjaśnione w piśmie z [...].06.2015 r. Jednocześnie strona oświadczyła, iż nie zamierza przedstawiać żadnych wydruków oraz dokumentów dotyczących wpływów na konta, ponieważ żądanie takie narusza dobra osobiste oraz prawa obywatelskie zagwarantowane w Konstytucji RP, a postępowanie nosi znamiona przestępstwa wyłudzenia informacji. Organowi zarzucono także brak precyzyjnego określenia rodzaju wydatków mających być przedłożonymi w specyfikacji.

W ocenie organu darowizny, jak i inne źródła wsparcia finansowego, mają wpływ na sytuację dochodową i majątkową rodziny. Organ analizując wpływy na rachunki dzieci umieszczonych w rodzinie zastępczej zamierzał na podstawie tych dokumentów ustalić obiektywnie, jak wysokie są dochody rodziny i czy w związku z tym rodzinie zastępczej należy udzielić dodatkowego wsparcia finansowego w postaci przyznania dodatkowych środków finansowych. Podobnie organ zamierzał na podstawie specyfikacji wydatków ustalić, czy mają one charakter ponadprzeciętny, czy w związku z obowiązkiem ich ponoszenia rodzina może cierpieć niedostatek.

Starosta [...] zwrócił uwagę, że w związku z powoływaniem się wnioskodawców na wysokie koszty leczenia S. C., zamierzał ustalić ich faktyczny koszt, a w związku z tym, czy są one rzeczywiście wysokie. Mając na uwadze brak współpracy rodziny zastępczej w kwestii ustalenia sytuacji dochodowej, organ na podstawie doświadczenia życiowego ustalił, że wydatki rodziny są przeciętnymi, zwyczajowymi jakie ponosi rodzina na utrzymanie dzieci niepełnosprawnych. Organ co miesiąc wypłaca rodzinie zastępczej świadczenia w łącznej wysokości [...] zł., w tym dodatki z tytułu niepełnosprawności na każde z umieszczonych dzieci. Starosta [...] posiada wiedzę na temat świadczeń wypłacanych regularnie na dzieci przez ośrodek pomocy społecznej w łącznej kwocie [...]zł. Zdaniem organu, zarzut strony, że precyzyjnie nie określił w swoim piśmie rodzaju wydatków ponoszonych na dzieci jest bezpodstawny, gdyż organ nie posiada wiedzy w jaki sposób rodzina dystrybuuje zgromadzone środki finansowe, a w konsekwencji nie może precyzyjnie określić wydatków czynionych przez konkretną rodzinę zastępczą. Strona zaś twierdzi, że całość dochodów jest przeznaczona na utrzymanie i leczenie dzieci, tak więc powinna mieć świadomość rodzajów i wysokości wydatków, stąd sporządzenie wymaganej specyfikacji nie powinno nastręczać trudności przekraczających możliwości rodziny zastępczej.

Organ biorąc pod uwagę wnioskowaną przez stronę do wypłaty kwotę [...]zł, ustalił, że nie ma ona potwierdzenia w przedłożonych biletach i paragonie. Starosta [...] ustalił na podstawie kserokopii biletów i paragonu, że postępowanie dotyczy wypłaty świadczenia w wysokości [...] zł, jednak nie mając wiedzy na temat faktycznej sytuacji majątkowej strony, Starosta [...] mając świadomość, że kwota ta jest ewentualnie ponoszona przez rodzinę raz na 3 miesiące (według twierdzeń rodziny zastępczej), nie podzielił tezy strony, iż wydatek taki może mieć wpływ na jakość sprawowanej opieki - jednorazowo lub okresowo.

Organ nie podzielił także opinii strony, że okazanie wydruków wpływów środków finansowych na konta dzieci będących na utrzymaniu rodziny stanowi naruszenie Konstytucji RP i dóbr osobistych, ponieważ strona występując o przyznanie fakultatywnego świadczenia musi się liczyć z tym, że organ ma prawo do pełnej, rzetelnej, wnikliwej oceny sytuacji dochodowej (majątkowej) rodziny zastępczej. Tym bardziej, że informacje podawane przez stronę na temat osiąganych dochodów były sprzeczne z posiadaną przez organ dokumentacją, np. rozbieżne są informacje o darczyńcach, a także kwoty miesięcznych wpływów darowizn na rachunki.

Organ zmierzając do ustalenia stanu faktycznego, pragnął potwierdzić, iż do leczenia S. C. na Oddziale Klinicznym Gastroenterologii, Hepatologii i Zaburzeń Odżywiania w Instytucie "P. C. Z. D." w W., w dniach 12-13.05.2015 r. w ogóle doszło. W tym celu wezwano do przedłożenia w terminie 7 dni dokumentu potwierdzającego pobyt S. C. w tym Instytucie, gdyż w ocenie organu, przedłożenie takiej dokumentacji, nie powodowało dla strony żadnych negatywnych skutków, nie przekraczało też możliwości organizacyjnych strony. Tym bardziej, iż we wcześniej zakończonym postępowaniu podobny dowód przedłożono (karta leczenia z [...].02.2015). Wobec braku przedłożenia dokumentu potwierdzającego pobyt dziecka w szpitalu, organ ustalił, iż pomimo wyjazdu do W., wbrew twierdzeniom strony do leczenia w ogóle mogło nie dojść, a sam wyjazd mógł mieć zupełnie inny cel i charakter, niż określony we wniosku strony z [...].06.2015 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. B. – Michalska zarzuciła, iż wydanie decyzji organu I instancji nastąpiło z naruszeniem obowiązujących przepisów, natomiast uzasadnienie pozbawione jest argumentów mających potwierdzenie w unormowaniach prawnych, zawiera natomiast sformułowania typu, "że organ ją wydający oparł się wyłącznie na "własnym doświadczeniu życiowym" i przypuszczeniach. Uzasadnienie nacechowane jest osobistą niechęcią i złośliwością w stosunku do wnioskodawców.

Zdaniem odwołującej się kwota [...]zł nie jest adekwatna do składania tylu dokumentów, oświadczeń i zaświadczeń, a bezpodstawne wezwania do wyjaśnień, czy sporządzania pracochłonnych pism ma znaczący, niekorzystny wpływ na jakość sprawowanej opieki.

Strona wskazała, że wniosek nie zawierał konkretnej kwoty, a bynajmniej tej przytoczonej przez organ, czyli 134,08. Dołączone kserokopie, dokumentujące koszt dojazdu i noclegu faktycznie opiewają na 131,44, lecz zdaniem strony celowo we wniosku nie zawarła kwoty dofinansowania w nadziei, że Starosta [...] i podległy mu PCPR w porozumieniu z bydgoskim MOPS podejmą decyzję przyznającą konkretną pomoc celową w formie świadczenia okresowego z uwagi na cykliczny charakter wizyt w CZD. Mukowiscydoza jest obecnie chorobą nieuleczalną, tak więc Sandra do pełnoletności będzie pod opieką Instytutu Pomnika "C. Z. D." zważywszy na fakt, że wraz z wiekiem choroba się pogłębia i atakuje coraz to inne organy wewnętrzne.

Zdaniem odwołującej się, byłoby trudno potwierdzić pobyt Sandry na oddziale szpitala, ponieważ wizyta miała charakter kontroli wraz z badaniami w poradni specjalistycznej - takie informacje posiadał PCPR w przedłożonej Karcie Informacyjnej ze szpitala z poprzedniej wizyty, a ponadto wystarczyło zwrócić się do CZD o potwierdzenie tego faktu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium zwróciło uwagę, że zawarty w przepisie art. 83 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zwrot "może" wskazuje, iż pomoc w formie świadczenia na pokrycie kosztów związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych lub innych zdarzeń mających wpływ na jakość sprawowanej opieki - jednorazowo lub okresowo ma charakter uznaniowy. Pozostawienie organom pomocowym swobody przy podejmowaniu decyzji w sprawie tej pomocy oznacza, iż od woli organu uzależnione jest pozytywne lub negatywne rozpoznanie wniosku. Uznanie administracyjne posiada jednak granice. Świadczenie z pomocy społecznej może być udzielone tylko w granicach możliwości finansowych, tj. w granicach posiadanych na ten cel przez organ środków finansowych. Zakres swobody organu administracji publicznej wynikający z uznaniowych przepisów prawa materialnego - przepisów ustawy o pomocy społecznej jest ograniczony również ogólną zasadą postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 7 K.p.a. Przepis ten statuujący zasadę prawdy obiektywnej nakazuje organom administracji publicznej podejmowanie w toku postępowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Mając powyższe na względzie organ odwoławczy podniósł, iż w trakcie prowadzonego postępowania, organ I instancji, stosownie do art. 83 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej wezwał stronę do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dokumentu potwierdzającego pobyt S. C. w C. Z. D. w W. w dniu [...] maja 2015 r., czego strona nie uzupełniła w związku z czym uznano stanowisko organu I instancji zawarte w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji za słuszne.

W skardze do sądu A. B. – Michalska zarzuciła wydanie decyzji organu odwoławczego z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym oraz nie uwzględnienie zastrzeżeń przedstawionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji w związku z czym wniosła o uchylenie tej decyzji.

W uzasadnieniu podniesionych zarzutów skarżąca wskazał, że miesięczny koszt leczenia chorej na mukowiscydozę dziewczynki wynosi około [...] zł - zakup leków, do tego dochodzą koszty rehabilitacji i licznych wizyt w poradniach specjalistycznych ze względu na choroby współistniejące, między innymi co kwartalne wizyty w C. Z. D.. Wizyty u gastroenterologa lub jednodniowe pobyty w szpitalu w celu przeprowadzenia niezbędnych badań odbywają się w godzinach przedpołudniowych. Ze względu na odległość i sześciogodzinną podróż skarżąca wyjeżdża wraz z dzieckiem w dniu poprzedzającym wizytę, bądź przyjęcie do szpitala, aby rano móc zgłosić się na wyznaczoną godzinę. W związku z tym zawsze podczas pobytu rezerwuje nocleg w przyszpitalnym hotelu. Tym bardziej, że dziewczynka musi mieć warunki, aby wykonać niezbędne zabiegi w postaci inhalacji i rehabilitację.

Jak wskazała skarżąca, w dniu [...] czerwca 2015 r. wystąpiła do PCPR z wnioskiem o zwrot poniesionych kosztów związanych z pobytem i noclegiem w C. Z. D. w W., dołączając do wniosku niezbędne dokumenty potwierdzające celowość, termin i poniesione koszty. Był to drugi taki wniosek (pierwszy został złożony w marcu 2015 r., pozytywnie rozpatrzony, a wypłata nastąpiła w maju), gdyż dotychczas z własnych środków rodzina pokrywała tego typu wydatki w przeszłości.

Prowadzenie postępowania przez dwa i pół miesiąca budzi zdaniem strony zastrzeżenia, ponieważ przedstawione dokumenty były wiarygodne, natomiast kwota, mimo nieokreślenia wysokości (dołączenie dokumentów potwierdzające poniesienie kosztów w wysokości [...] zł) dawała nadzieję na przyznanie świadczenia okresowego, jakby sama w sobie sugerowała sprawne, szybkie i nieskomplikowane rozpatrzenie sprawy, tym bardziej, że poprzednim razem tak właśnie się stało.

Skarżąca nie zgadza się z decyzją organu odwoławczego dotyczącego kwestii zgodności z prawem i sporządzenia uzasadnienia uwzględniającego art. 107 § 3 k.p.a. oraz właściwe uwzględnienie przez organ I instancji art. 7 k.p.a., gdyż naruszony został w jej ocenie również art. 35 k.p.a.

Najistotniejszą kwestią prowadzonego postępowania w przekonaniu skarżącej była ocena sytuacji finansowej i dochodowej rodziny oparta na porównaniu złożonego w lutym 2015 r. oświadczenia o sytuacji majątkowej dotyczącego innego postępowania administracyjnego i kolejnego z [...].06.2015 r. oświadczenia. W rezultacie zarzucono stronie wprowadzenie w błąd starosty, zaniżenie emerytury męża o kwotę [...]zł (organ nie uwzględnił waloryzacji z marca tego roku i nie dopatrzył się przedłożenia dwóch różnych decyzji o waloryzacji wspomnianej emerytury) oraz zatajenie rzekomych dochodów otrzymywanych z darowizn, nie uwzględniając złożonych wyjaśnień w dostarczonym oświadczeniu w przedmiotowej sprawie. Ponadto wezwano do ponownego uzupełnienia wniosku i zażądano dodatkowych wyjaśnień oraz sporządzenia szczegółowych specyfikacji wydatków, dostarczenia rachunków i faktur, nie podając podstaw prawnych swojego działania.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 133) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, w myśl art. 151 p.p.s.a., podlega ona oddaleniu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2015 r., poz. 332 ze zm.).

Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka starosta może przyznać świadczenie na pokrycie kosztów związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych lub innych zdarzeń, mających wpływ na jakość sprawowanej opieki - jednorazowo lub okresowo.

Nie ulega wątpliwości, że pomoc pieniężna dla rodzin zastępczych ma charakter złożony, ponieważ składają się na nią świadczenia o charakterze okresowym oraz jednorazowe. W ramach tej pomocy można wyróżnić świadczenia zasadnicze i specjalne. Świadczeniem zasadniczym jest pomoc przyznawana rodzinom zastępczym w trakcie pobytu dziecka w tej rodzinie, mająca na celu częściowe zaspokojenie wydatków z tym związanych. Świadczeniami specjalnymi są te, które przyznawane są rodzinie zastępczej w momencie przyjęcia dziecka do rodziny lub w przypadku wystąpienia zdarzenia losowego.

Pomoc zasadnicza należy do świadczeń o charakterze okresowym, ponieważ przyznawana jest w trakcie pobytu dziecka w rodzinie zastępczej.

Świadczenia specjalne mogą mieć charakter świadczenia jednorazowego lub okresowego. Świadczenie jednorazowe może być przyznane w przypadku jednej z dwóch sytuacji: wystąpienia konieczności pokrycia niezbędnych wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny dziecka oraz gdy w wyniku zdarzenia losowego dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej wymaga dodatkowej pomocy. Świadczenie okresowe przyznawane jest tylko, gdy na skutek zdarzenia losowego dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej wymaga dodatkowej pomocy, która przyznawana jest na okres trwania bezpośrednich skutków zdarzenia. Świadczenia specjalne przyznawane są w ramach uznania administracyjnego i nie mają statusu publicznego prawa podmiotowego.

Z treści przywołanego unormowania wynika, że świadczenie na pokrycie kosztów związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych lub innych zdarzeń mających wpływ na jakość sprawowanej opieki nie jest świadczeniem obligatoryjnym, które organ administracji publicznej musi przyznać, gdy wnioskodawca spełnia określone ustawą kryteria, lecz ma charakter fakultatywny. Jest to bowiem świadczenie, które może lecz nie musi zostać przyznane przez organ administracyjny, nawet wówczas gdy wnioskodawca spełnia kryteria ustawowe. Ustawodawca w konstrukcji art. art. 83 ust. 1 pkt 2 lit. b posłużył się bowiem pojęciem "może", co oznacza, że przyznanie świadczenia oparte jest na uznaniu organu administracji publicznej.

W związku z uznaniowym charakterem decyzji w przedmiocie przyznania tego świadczenia podkreślić ponadto należy, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności działań organu administracji publicznej z prawem. Nie mogą zatem badać samego uznania administracyjnego, ale jedynie to, czy organy orzekające w ogóle mogły działać w ramach uznania administracyjnego i czy granic takich nie przekroczyły. W ocenie Sądu, granice uznania administracyjnego w rozpatrywanej sprawie nie zostały przekroczone.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyczerpująco wyjaśnił motywy odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, iż ustalenia wymagało zaistnienie okoliczności, czy w dniach 12-13.05.2015 r. faktycznie do leczenia w W. na Oddziale Klinicznym Gastroenterologii, Hepatologii i Zaburzeń Odżywiania w Instytucie "P. C. Z. D." w W., w ogóle doszło, czy bez przyznania dodatkowych środków finansowych związanych z wystąpieniem zdarzenia mającego wpływ na jakość sprawowanej opieki, rodzina zastępcza jest w stanie ponosić samodzielnie koszty leczenia S. C. poza miejscem zamieszkania, bez znaczącego wpływu na jakość sprawowanej opieki nad dziećmi, czy rodzina z tego tytułu nie będzie narażona na niedostatek oraz, czy rodzina zastępcza nie jest w stanie sama lub przy dostępnych rodzinie środkach publicznych zagwarantować właściwego leczenia. Ponadto organ działając w ramach uznania administracyjnego zamierzał ustalić, po ewentualnym uznaniu zasadności przyznania świadczenia, jaka wysokość świadczenia byłaby dla strony niezbędna, by nie obniżyć jakości sprawowanej opieki.

W tym stanie rzeczy, brak możliwości potwierdzenia, że do leczenia S. C. w W. w dniu [...] maja 2015 r. w ogóle doszło, stanowi, w ocenie Sądu, wystarczającą, uzasadnioną przyczynę nieuwzględnienia żądania skarżących. Zmierzając do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego, organ miał obowiązek wyjaśnić, czy do leczenia S. C. na Oddziale Klinicznym Gastroenterologii, Hepatologii i Zaburzeń Odżywiania w Instytucie "P. C. Z. D." w W., w dniach 12-13.05.2015 r. w ogóle doszło. Pomimo wezwania do przedłożenia dokumentu potwierdzającego pobyt S. C. w tym Instytucie, brak ten nie został uzupełniony, przy czym przedłożenie takiej dokumentacji, nie powodowało dla strony żadnych negatywnych skutków, nie przekraczało jej możliwości organizacyjnych, tym bardziej, iż we wcześniej zakończonym postępowaniu podobny dowód przedłożono (karta leczenia z [...].02.2015). Wobec braku przedłożenia dokumentu potwierdzającego pobyt dziecka w szpitalu, słuszne było stanowisko organu stwierdzającego, iż pomimo wyjazdu do W., wbrew twierdzeniom strony do leczenia w ogóle mogło nie dojść, a sam wyjazd mógł mieć zupełnie inny cel i charakter, niż określony we wniosku strony z [...].06.2015 r.

Ponadto strona nie udowodniła, pomimo prowadzonego z inicjatywy organu postępowania, by brak wypłaty rodzinie zastępczej, świadczenia w wysokości [...] zł związanego z potencjalnym zaistnieniem zdarzenia mającego wpływ na jakość sprawowanej opieki (jednorazowo lub okresowo) będzie miał lub ma wpływ na jakość sprawowanej opieki. Rodzina zastępcza nie przedstawiła na potwierdzenie swojego stanowiska o trudnej sytuacji dochodowej, należytych dowodów, a część wyjaśnień strony stała w sprzeczności z posiadanym przez organ materiałem dowodowym. Organ uznał za udowodnione, że strona utrzymuje się co najmniej z emerytury K. M. w wysokości [...] zł brutto, pomniejszoną o zaliczkę na podatek dochodowy i składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]zł oraz świadczeń socjalnych otrzymywanych na dzieci, pochodzących od organów administracji publicznej, jednak na skutek postawy strony, nie uzyskano wiedzy na temat innych dochodów strony, które w jego ocenie rodzina zastępcza może osiągać i jak wynika z rachunku S. C. osiąga. Dowód w postaci wydruku wpływów na rachunki bankowe dzieci umieszczonych w rodzinie zastępczej mógłby być przydatny w pełnej, obiektywnej ocenie sytuacji dochodowej strony wobec czego organ na podstawie zebranego materiału dowodowego prawidłowo uznał, iż nie może ustalić w sposób pełny, nie budzący wątpliwości, sytuacji majątkowej (w tym dochodowej) rodziny zastępczej, albowiem dysponuje jedynie oświadczeniami strony, które tylko w części są poparte dowodami (deklaracje podatkowe, decyzja o waloryzacji emerytury).

Zdaniem składu orzekającego organy przeprowadziły w sposób prawidłowy postępowanie wyjaśniające i uwzględniły wszystkie okoliczności faktyczne oraz przedstawiły przyczyny odmowy przyznania świadczenia. Brak jest tym samym podstaw do zarzucenia organom dowolności.

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/06). Uznanie administracyjne cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności wniosku złożonego przez osobę ubiegającą się o pomoc. W przypadku wydatkowania środków publicznych z pomocy społecznej organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony i jej rodziny, mającej wpływ na zakres zaspokojenia zgłoszonych potrzeb, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków, liczbę osób wymagających pomocy. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może ją przyznać (ale nie musi), biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu, co odnosi się również do wysokości przyznanej pomocy. Wszak nawet spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o pomoc społeczną nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia.

Zdaniem Sądu zasady te miały na uwadze orzekające w sprawie organy, bowiem w toku postępowania administracyjnego podjęły kilkukrotnie, aczkolwiek bezskuteczne z uwagi na postawę strony, działania w celu ustalenia jej sytuacji majątkowej oraz potwierdzenia zdarzenia objętego wnioskiem, a w konsekwencji rozstrzygnięcia sprawy co do istoty.

Podkreślając uznaniowy charakter wnioskowanej pomocy – z uwagi na podjęte przez organy administracji działania, które nie spotkały się z pełną akceptacją strony i pełnym wykazaniem chęci współpracy – stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie miały podstawy do odmowy udzielenia wnioskowanej pomocy, a wydając rozstrzygnięcie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego.

Jednocześnie orzekający w sprawie Sąd – w ślad za stanowiskiem wyrażonym w wyroku WSA w Krakowie z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 893/14 – podkreśla, że subsydiarny charakter świadczeń z zakresu pomocy społecznej przesądza, iż w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie określonego świadczenia nie współdziała z organami w zakresie rozwiązywania własnych problemów życiowych, nie może ona korzystać z pomocy społecznej.

W tym miejscu zaznaczyć także należy, że nie można postawić organom zarzutu naruszenia art. 7, i art. 77 Kpa poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dowolną ocenę dowodów.

Zdaniem Sądu organ działający w ramach określonych przez prawo, dokonał wszelkich niezbędnych kroków celem właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania. W ocenie Sądu w sprawie nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego. Wydając rozstrzygnięcie organy miały na względzie okoliczności sprawy te istniejące czy też wynikające z postawy strony skarżącej. Toteż rola sądu administracyjnego, jako kontrolera decyzji opartych na konstrukcji uznania administracyjnego jest odmienna, niż w przypadku związania organu treścią normy prawa materialnego. Organowi przypisana została bowiem swoboda decyzyjna, a wybór rozwiązania sprawy nie może zostać mu narzucony. Kontrola sądu administracyjnego, w przypadku uznania administracyjnego, nie obejmuje zatem kwestii słuszności wyboru rozstrzygnięcia. Ogranicza się natomiast do oceny sposobu ustalenia treści kryteriów indywidualizujących, sposobu ich wykorzystania w rekonstrukcji normy z przepisu i zbudowania treści decyzji, a także sposobu uzasadnienia przez organ administracyjny powyższych działań i towarzyszących im rozumowań, a w przypadku pojawienia się kryteriów mogących ze sobą pozostawać w kolizji – sposobu i wyniku wyważenia pozostających w kolizji wartości z punktu widzenia ich znaczenia dla treści decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1389/12 oraz z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1279/10).

Resumując Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo. Motywy uzasadniające treść rozstrzygnięcia w sposób wystarczający przedstawione zostały w uzasadnieniu decyzji organu I i II instancji. Wykazano w nich, że rozstrzygnięcie jest wynikiem dokonanych ustaleń i nie jest dowolne.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że decyzje organów orzekających w tej sprawie nie naruszają przepisów prawa i na podstawie art. 151 Ppsa, orzekł jak w sentencji.