Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 492/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 239b § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 239b § 2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska (spr.), Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, Sędzia WSA del. Agnieszka Jakimowicz, Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 października 2017 r. sygn. akt I SA/Wr 491/17 w sprawie ze skargi T.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 15 marca 2017 r. nr [..] w przedmiocie nadania decyzjom rygoru natychmiastowej wykonalności oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 26 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 491/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.), oddalił skargę T.M. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: Organ) z 26 października 2017 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom z 9 grudnia 2016 r.

2. Powyższy wyrok Skarżący zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 239b § 2 w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 613, ze zm., dalej: O.p.), przez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia, pomimo że Organ nie uprawdopodobnił (na dzień wydania postanowienia z 9 grudnia 2016 r.), iż zobowiązanie wynikające z przedmiotowych decyzji nie zostanie przez Skarżącego wykonane, gdy tymczasem hipoteza art. 239b § 2 O.p. nakłada na Organ obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia tego rodzaju okoliczności, w przypadku, w którym Organ stosował art. 239b § 1 O.p.;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 239b § 1 pkt 1 O.p. poprzez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia, gdy tymczasem Organ bezpodstawnie przyjął, że w stosunku do Skarżącego toczą się postępowania egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych i na tę okoliczność powołał się na postępowanie egzekucyjne w zakresie zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc luty i kwiecień 2014 r. oraz grudzień 2015 r., podczas gdy wobec Skarżącego nie toczyły się postępowania egzekucyjne za wskazane wyżej miesiące, co prowadzi do wniosku, że Organ nie posiadał informacji co do postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec Skarżącego, a mimo to wydał postanowienie o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności powołując się na art. 239b § 1 pkt 1 O.p.

3. W świetle tak sformułowanych podstaw kasacyjnych Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, domagając się przy tym zasądzenia zwrotu kosztów postępowania oraz rozpoznania sprawy na rozprawie.

4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniesioną po upływie terminu określonego w art. 179 zdanie pierwsze P.p.s.a., Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

5. Na wstępie należy wskazać, że wniesiona skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie odmiejscowionej w rozumieniu art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 poz. 1842 ze zm.).

6. Rozpoznając skargę kasacyjną w granicach wyznaczonych przez art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Zarzuty oparte zostały na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. tj. na naruszeniu przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach tych zarzutów Skarżący zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 239b § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 239b § 2 O.p. polegające na braku uprawdopodobnienia na dzień wydania postanowienia tj. 9 grudnia 2016 r. przesłanki, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Zarzucił również, że "w rzeczywistości wobec Skarżącego nie toczyły się postępowania egzekucyjne w zakresie zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc luty i kwiecień 2014 r. oraz miesiąca grudzień 2015 r."

7. Z treści zaskarżonego postanowienia wynika, że podstawą prawną jego wydania był art. 239a O.p., art. 239b § 2 O.p. oraz art. 239b § 1 pkt 1 i 4 O.p. Zgodnie z tym ostatnim artykułem decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące (pkt 4) tudzież gdy organ posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie w zakresie innych należności pieniężnych (pkt 1). Niezależnie od wymienionych przesłanek, niezbędne, dla zastosowania w ogóle przepisu § 1, jest uprawdopodobnienie przez organ podatkowy, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, o czym stanowi z kolei art. 239b § 2 O.p. Skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skoncentrował się na wykazywaniu, że tej ostatniej przesłanki - uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji – Organ nie wykazał, z czym nie zgodził się Sąd pierwszej instancji.

8. Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie, aczkolwiek wielokrotnie powtarzane, pozostają bardzo ogólne. Skarżący podnosił, że postanowienie wydano w sposób automatyczny a zebrany na tę okoliczność materiał dowodowy i "poczynione przez organ podatkowy I instancji uprawdopodobnienie jest całkowicie dowolne". Skarżący zarzucił, że Sąd pierwszej instancji zajął błędne stanowisko stwierdzając, że sam upływ terminu przedawnienia przesądza o tym, iż zobowiązania podatkowe z decyzji nie zostaną wykonane.

9. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z powyższym stanowiskiem Skarżącego nie można się zgodzić. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku szczegółowo omówił warunki, na jakich następuje nadanie nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Co istotne wyjaśnił, na czym polega uzasadnienie ustalenia warunku uprawdopodobnienia z art. 239b § 2 O.p. przy powoływaniu się na przesłankę z art. 239b § 1 pkt 4 O.p. Zasadnie przy tym wskazał, że wydanie decyzji w dniu 9 grudnia 2016 r., przy upływającym z dniem 31 grudnia 2016 r. terminie przedawnienia zobowiązań podatkowych, stwarzało (z wysokim prawdopodobieństwem, co należało uwzględniać) sytuację, w której głównym powodem niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji stawał się upływ terminu przedawnienia. Realizacja przez Skarżącego przysługującej mu prawnej możliwości kwestionowania decyzji wymiarowej poprzez złożenie odwołania, była wystarczająca dla powstania takiego ryzyka, tym samym prawdopodobieństwa.

10. Nie jest zatem zasadny zarzut, że Sąd pierwszej instancji ograniczył się w sprawie do badania przesłanki przedawnienia, wskazał bowiem wprost, że "okoliczność upływu terminu przedawnienia nie może sama w sobie uzasadniać obawy niewykonania zobowiązania podatkowego." Wyjaśniając szczególny charakter przesłanki z art. 239b § 1 pkt 4 O.p. Sąd pierwszej instancji wskazał, że uprawdopodobnienie, o którym traktuje § 2, można uznać za wykazane wówczas, gdy "nie ma prawnych możliwości wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji. Jedną z takich okoliczności może być sytuacja, w której złożone przez Stronę odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, nie będzie mogło zostać faktycznie rozpatrzone przez organ odwoławczy w okresie do upływu terminu przedawnienia".

11. Taki scenariusz zrealizował się w sprawie albowiem Skarżący 27 grudnia 2016 r. złożył odwołania od decyzji i ich rozpoznanie przez organ odwoławczy przed zakończeniem 2016 roku z oczywistych powodów nie było możliwe – oznacza to, że zobowiązania podatkowe uległyby przedawnieniu.

12. Jakkolwiek wydając postanowienie 9 grudnia 2016 r. organ I instancji mógł tylko przewidywać, że złożenie odwołań od decyzji podatkowych w ustawowych terminach, uniemożliwi ich rozpoznanie przed upływem terminu przedawnienia, jednak prawdopodobieństwo takich zdarzeń zasadnie należało ocenić jako wysokie. Jednocześnie na etapie rozpoznawania zażalenia okoliczność wniesienia odwołań od decyzji była znana i została uwzględniona przez Organ w zaskarżonym postanowieniu.

13. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Organ dodatkowo wskazał również na okoliczności wypełniające przesłankę z art. 239b § 1 pkt 1 O.p. dotyczącą toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zasadnie Sąd pierwszej instancji dostrzegł, że ustaleniem o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym oraz o braku majątku, organ I instancji starał się przede wszystkim uprawdopodobnić przesłankę z § 2 art. 239b O.p.

14. Za niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut skargi kasacyjnej opisany w pkt 2 jej petitum. Okoliczność, że organ I instancji błędnie określił (wobec mało czytelnie sformułowanej informacji przesłanej przez inny organ) okresy dotyczące należności, które były przedmiotem postępowania egzekucyjnego, nie ma istotnego znaczenia w kontekście bezsporności okoliczności, że postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego jako dłużnika rzeczywiście się toczyło. Wyjaśnił to szczegółowo Organ w zaskarżonym postanowieniu, prezentując już prawidłowe okresy zadłużenia. Skarżący formułując zarzut w tym zakresie nie kwestionował ustalenia, że postępowanie egzekucyjne rzeczywiście się toczyło, lecz eksponował, że nie dotyczyło "zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc luty i kwiecień 2014 r. oraz miesiąca grudzień 2015 r." Nie wyjaśnił przy tym, jaki wpływ miało przedmiotowe uchybienie organu I instancji na ostateczny wynik sprawy.

15. Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. W wyroku nie zawarto rozstrzygnięcia o kosztach postępowania z uwagi na brak wniosku w tym zakresie na podstawie art. 209 P.p.s.a.