Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1674/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz K. L. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lutego 2005r. K. L. złożyła do Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w ramach Sektorowego Programu operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich, 2004-2006". W wyniku przeprowadzonej weryfikacji kompletności i poprawności formalnej wniosku o dofinansowanie realizacji projektu oraz zgodności z Programem, Łódzki Oddział Regionalny ARiMR stwierdził, że nie są spełnione kryteria dostępu i w związku z tym wniosek nie kwalifikuje się do dalszej oceny. Organ, zgodnie z przyjętą procedurą rozpatrywania wniosku, pismem z [...] października 2005 r., poinformował producentkę, że jej wniosek o dofinansowanie realizacji projektu został odrzucony z uwagi na niespełnienie kryteriów dostępu określonych dla działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w ramach Programu.

Po rozpatrzeniu odwołania strony z dnia [...] października 2005 r. Prezes ARiMR pismem z [...] listopada 2005 r. podtrzymał stanowisko Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR i stwierdził, iż nie ma podstaw do pozytywnego rozpatrzenia odwołania z uwagi na niespełnienie jednego z podstawowych kryteriów dostępu Programu, dotyczącego definicji beneficjenta. Beneficjentem może być, jak wskazał organ, osoba która m.in. po raz pierwszy stała się posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego, nie wcześniej niż 12 miesięcy przed podjęciem przez ARiMR decyzji o udzieleniu pomocy lub była posiadaczem gospodarstwa rolnego przez okres dłuższy niż 12 miesięcy przed zawarciem umowy o dofinansowanie projektu, lecz w tym okresie faktycznie prowadziła gospodarstwo rolne nie dłużej niż 12 miesięcy. Organ podał, iż w posiadanie gospodarstwa rolnego wnioskodawczyni po raz pierwszy weszła w dniu [...] lipca 2004 r. na skutek dziedziczenia po zmarłym ojcu. Moment podjęcia prowadzenia gospodarstwa rolnego jest równoznaczny z chwilą wejścia w jego posiadanie, chyba że wnioskodawcy przysługują "okresy wyłączeń" w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, do których zalicza się okresy przekazania gospodarstwa w dzierżawę, co podlega ujawnieniu w księdze wieczystej lub ewidencji gruntów, udzielenie pełnomocnictwa do prowadzenia gospodarstwa innej osobie na podstawie umowy poświadczonej notarialnie. Przedłożone przez stronę w ramach uzupełnień dokumenty nie stanowiły, zdaniem organu, podstawy do odliczenia okresów nieprowadzenia gospodarstwa.

Pismem z dnia [...] maja 2007 r., strona skierowała do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek o zmianę decyzji ostatecznej Prezesa ARiMR z [...] listopada 2005 r. lub alternatywnie o stwierdzenie jej nieważności z uwagi na brak, zdaniem producentki, obligatoryjnych elementów decyzji, a także nie zawarcie umowy w sytuacji, gdy spełnione zostały wszystkie kryteria dostępu.

Pismem z dnia [...] października 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wezwał wnioskodawczynię do sprecyzowania treści żądania.

W odpowiedzi strona wniosła o zmianę decyzji ostatecznej Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2005 r.

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając w trybie art. 154 § 1 i 2 kpa, odmówił zmiany decyzji ostatecznej stwierdzając, że ustalenia dokonane przez instytucję wdrażającą w trakcie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu były poprawne a decyzje prawidłowe. Dodatkowo organ uznał, iż nie zachodzą przesłanki do zmiany decyzji ostatecznej Prezesa ARiMR w trybie art. 154 kpa, gdyż realizacja wniosku strony spowodowałaby, iż wydana w trybie art. 154 kpa decyzja byłaby niezgodna z prawem.

Organ I instancji podał, że zgodnie z opisem działania 1.2 "Ułatwianie startu młodym rolnikom" zawartym w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2004 r., pomoc może być przyznana rolnikowi, który poza spełnieniem innych warunków określonych w rozporządzeniu, po raz pierwszy podjął prowadzenie gospodarstwa rolnego. Za osobę, która po raz pierwszy podjęła prowadzenie gospodarstwa rolnego uważa się osobę, która po raz pierwszy stała się posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego, nie wcześniej niż 12 miesięcy przed zawarciem umowy o dofinansowanie projektu, lecz w tym okresie faktycznie prowadziła gospodarstwo rolne nie dłużej niż 12 miesięcy. W załączniku do ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wymieniono wyczerpująco okresy, które na wniosek zainteresowanego rolnika mogą zostać uznane za okresy nieprowadzenia gospodarstwa rolnego.

Minister wskazał, iż dniem podjęcia prowadzenia gospodarstwa rolnego, w przedmiotowej sprawie był dzień nabycia praw do spadku obejmującego to gospodarstwo – to jest od chwili śmierci spadkodawcy ([...] lipca 2004r.), z czym nie zgadza się producentka rolna, która co podkreśla organ, za tą datę uznaje dzień [...] października 2004 r., tj. datę faktycznego rozpoczęcia prowadzenia gospodarstwa rolnego. W tym dniu Sąd Rejonowy w K. wydał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne odziedziczyły z mocy ustawy J. L. (matka strony) i K. L. (strona) po ½ części każda z nich.

Minister wskazał ponadto na fakt, iż przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie ani też wraz ze złożeniem wniosku strona nie złożyła wniosku o uznanie okresów wyłączeń, a więc nie wskazała na żadną z okoliczności umożliwiających skrócenie okresu faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego przed dniem zawarcia umowy o przyznanie pomocy.

Minister podkreślił również, iż wnioski o dofinansowanie realizacji projektu, zgodne z wszystkimi wymaganiami określonymi dla działania, kwalifikowane były do realizacji według kolejności ich złożenia (rejestracji), przy czym daty wpływu wniosku nie należy utożsamiać z datą złożenia wniosku. Za dzień złożenia wniosku o dofinansowanie realizacji projektu uznawano bowiem dzień złożenia do Oddziału Regionalnego ARiMR wniosku poprawnie wypełnionego wraz z wymaganymi załącznikami.

Minister podał, iż wymieniona decyzja z [...] listopada 2005 r., zostało podpisana przez Dyrektora Departamentu Wsparcia SAPARD i Funduszy Strukturalnych, działającego z upoważnienia Zastępcy Prezesa ARiMR, zatem zarzut naruszenia przez organ art. 107 kpa nie znajduje uzasadnienia. Nie zgodził się też ze stanowiskiem strony, iż spełniała ona wszystkie kryteria dostępu określone dla działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" sektorowego programu operacyjnego, co uprawniało stronę do przyznania jej premii.

Organ I instancji podniósł, iż w trybie art. 154 kpa można wzruszyć tylko decyzję prawidłową, co potwierdza orzecznictwo SN, dotyczące wprawdzie art. 155 kpa, lecz problem jest ten sam w odniesieniu do art. 154 kpa. W opinii organu decyzja Prezesa ARiMR z [...] listopada 2005r. jest decyzją prawidłową, co pozwala na przeanalizowanie przesłanek z art. 154 kpa dotyczących interesu społecznego lub słusznego interesu strony.

Minister podkreślił, iż strona nie wskazała na żadne okoliczności faktyczne i prawne, które dawałaby podstawę do zmiany decyzji w trybie art. 154 kpa.

K. L. wniosła w dniu [...] października 2008 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o zmianę decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 września 2008 r. w całości i orzeczenie zmiany decyzji ostatecznej Prezesa ARiMR z [...] listopada 2005 r. Wniosek swój uzasadniła tym, że organ dokonał wadliwej oceny momentu podjęcia przez stronę po raz pierwszy prowadzenia gospodarstwa rolnego, jak również naruszył art. 5 rozporządzenia (WE) nr 817/2004 poprzez niepodjęcie indywidualnej decyzji w zakreślonym w nim terminie.

W dniu [...] listopada 2008 r., decyzją wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2008 r.

K. L. pismem z [...] grudnia 2008 r., zaskarżyła decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2008r . do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia w całości a także uchylenia poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2008 r.

W skardze zarzuciła decyzjom organów obu instancji naruszenie przepisów:

1. art. 8 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z 17 maja 1999r., w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia,

2. Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006",

3. art. 26 ustawy z 20 kwietnia 2004r. o Narodowym Planie Rozwoju, poprzez niedokonanie zmiany decyzji ostatecznej Prezesa i uznanie, iż strona prowadziła gospodarstwo rolne odziedziczone po ojcu, co skutkowało odmową zawarcia umowy o dofinansowanie projektu,

4. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1444/2002 z 24 lipca 2002r., zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktury gospodarstw rolnych w zakresie niewłaściwej wykładni definicji posiadacza gospodarstwa,

5. Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006", poprzez dowolne ustalenie przez organ momentu przejęcia przez stronę gospodarstwa rolnego tj. ustalenie, że dniem rozpoczęcia prowadzenia działalności jest dzień śmierci ojca strony, a nie wskazana przez nią data [...] października 2004r., co zdaniem producentki jest wynikiem nieprawidłowej wykładni pojęcia "posiadanie" oraz wymagania przez organ udzielania pełnomocnictwa do prowadzenia gospodarstwa rolnego w formie poświadczonej notarialnie,

6. art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), poprzez zaakceptowanie przez organ niepodjęcia przez Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR indywidualnej decyzji w terminie 12 miesięcy od podjęcia przez stronę działalności rolniczej,

7. art. 154 § 1, 2 kpa poprzez odmowę zmiany ostatecznej decyzji Prezesa ARiMR, na podstawie której strona nie nabyła prawa i która została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 maja 2009 r., sygn. V Sa/Wa 82/09, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2008 r. i poprzedzającą ją decyzję z [...] września 2008 r. stwierdzając w uzasadnieniu, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z przyczyn innych niż w niej podniesione.

W ocenie Sądu obie decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy a to uzasadniało ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd podkreślił, iż skarżąca, w swoim wniosku z dnia [...] maja 2007r., kwestionowała zasadność decyzji Prezesa ARiMR z [...] listopada 2005 r., domagała się od organu przyjęcia rozwiązania alternatywnego tj. zmiany decyzji ostatecznej lub stwierdzenia jej nieważności decyzji, ponieważ zdaniem strony decyzja Prezesa ARiMR została wydana z rażącym naruszeniem prawa, które dawało również podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, albowiem organ administracji wydał decyzję bez wskazania podstawy prawnej, a także decyzja została podpisana przez osobę do tego nieupoważnioną.

Sąd nie odmawiając słuszności zarzutom skarżącej zobowiązał organ, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, do ustosunkowania się na podstawie art. 7, art. 77 i 80 kpa w sposób wyczerpujący do wszystkich zarzutów i wątpliwości podniesionych przez producentkę rolną we wniosku z [...] maja 2007 r. Zdaniem Sądu wniosek ten uruchomił nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji administracyjnych. W konsekwencji organ został zobowiązany do dokonania rzetelnej analizy i oceny złożonego wniosku, przez pryzmat istnienia przesłanek z art. 156 kpa. Wyniki dokonanej analizy oraz motywy rozstrzygnięcia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi miał wyczerpująco wyjaśnić w uzasadnieniu decyzji czyniąc zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z [...] marca 2010 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w pkt 1 odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w pkt 2 odmówił zmiany zaskarżonej decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Organ nie zgodził się ze stanowiskiem strony, że decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2005 r. została wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem przepisu art. 107 kpa. Po dokonaniu analizy wewnętrznych procedur obowiązujących w Agencji uznał, że decyzje wydane w sprawie zostały podpisane przez osoby do tego upoważnione. W dalszej kolejności organ uznał, że wydając decyzję z [...] listopada 2005 r. Prezes ARiMR dokonał prawidłowej wykładni przepisów zawartych w załączniku do rozporządzenia w sprawie Uzupełnienia Programu, dotyczących czasu prowadzenia gospodarstwa rolnego przed zawarciem umowy o dofinansowanie projektu. Podkreślił, że wniosek K. L. nie był w dniu wpływu kompletny i poprawny, a zatem wymagał uzupełnienia. Do [...] września 2005 r. tj. do dnia, w którym wniosek został uzupełniony, [...] wniosków innych młodych rolników uzyskało status kompletności i poprawności a limit środków finansowych pozwalał na podpisanie jedynie [...] umów o dofinansowanie projektu. Ostatecznie organ uznał, że brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku z [...]maja 2007 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa ARiMR z [...] listopada 2005 r.

Odnosząc się do wniosku o zmianę decyzji Prezesa ARiMR z [...] listopada 2005 r. organ wskazał, że strona nie wskazała na żadne okoliczności faktyczne i prawne, które dawałyby podstawę do zmiany decyzji w trybie przepisu art. 154 kpa Podkreślił, że strona nie spełniła jednego z podstawowych kryteriów dostępu, wobec czego niemożliwe było przyznanie jej wsparcia finansowego. Realizacja wniosku strony spowodowałaby zatem, że decyzja wydana w trybie art. 154 kpa byłaby niezgodna z prawem.

Po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] marca 2010 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia [...] maja 2010 r., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Dokonując analizy przepisów kodeksu cywilnego i okoliczności niniejszej sprawy organ uznał, że strona stała się posiadaczem gospodarstwa rolnego [...] lipca 2004 r., a przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie, ani też wraz ze złożeniem wniosku, nie wystąpiła o uznanie okresów wyłączenia a więc nie wskazała na żadną z okoliczności umożliwiających skrócenie okresu faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego przed dniem zawarcia umowy o przyznanie pomocy. Oznacza to, że strona przekroczyła dopuszczalny termin 12 miesięcy prowadzenia gospodarstwa rolnego i powyższe stanowiło przesłankę negatywną do przyznania skarżącej pomocy finansowej w ramach przedmiotowego działania. Jednocześnie organ wskazał, że 12 miesięczny termin wynikający z przepisu art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 r. stanowi warunek przyznania pomocy, a nie jest instrukcyjnym terminem na wydanie przez organ decyzji administracyjnej.

Analizując dostępność środków w ramach danego programu organ podał, że wniosek strony z [...] lutego 2005 r. został uzupełniony [...] września 2005 r. Tymczasem w województwie [...] umowy o dofinansowanie zostały podpisane z wnioskodawcami, których wnioski były kompletne i poprawne najpóźniej do [...] marca 2005 r. a zatem, nawet jeśli strona spełniałaby [...] września 2005 r. wszystkie kryteria dostępu, pomoc nie zostałaby jej przyznana z uwagi na brak dostępnych środków finansowych.

Odnosząc się do zarzutu podpisania zaskarżonych decyzji przez osoby nieuprawnione do ich wydania, organ dokonał analizy orzecznictwa sądowo administracyjnego i podał, że dopiero uchwała NSA w składzie 7 sędziów z 22 lutego 2007 r. (sygn. akt II GPS 3/06) przesądziła, że odrzucenie wniosku o dofinansowanie realizacji projektu następuje w formie decyzji administracyjnej. Zdaniem organu akty wydane w przedmiotowej sprawie należy potraktować jako "ułomne" decyzje administracyjne, zawierające minimum składników decyzji administracyjnej. Ich braki – w ocenie organu – nie mogą być kwalifikowane jako rażące naruszenia prawa, czy też wydanie decyzji bez podstawy prawnej. Zostały one podpisane zgodnie z wewnętrznymi procedurami obowiązującymi w Agencji. Upoważnienia do ich podpisania nie zostały wydane w trybie art. 268 a kpa, albowiem działanie "Ułatwienie startu młodym rolnikom w latach 2004- 2006, w którym wszystkie umowy zostały zawarte do końca marca 2006 r., a więc przed ww. uchwałą NSA, nie było wdrażane z zastosowaniem przepisów kpa.

Z tych wszystkich względów organ uznał, że brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia złożonego przez stronę wniosku o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, nieważności decyzji Prezesa ARiMR z [...] listopada 2005 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał także swoje stanowisko co do braku przesłanek zmiany w trybie art. 154 kpa ww. decyzji.

W skardze na powyższą decyzję, która upłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca wnosząc o uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2010 r. i decyzji ją poprzedzającej z [...] marca 2010 r. zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów:

1) - art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art. 268 kpa i art. 5 a ust 3 ustawy z 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez ich niewłaściwą wykładnię i uznanie, że decyzje z [...] października 2005 r. i [...] listopada 2005 r. zostały wydane przez osoby uprawnione, w sytuacji gdy wydały je osoby nieuprawnione, co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji,

2) - art. 8 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z 17 maja 1999 r., w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia,

- Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacji i modernizacji sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006",

- art. 26 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju, poprzez niedokonanie zmiany decyzji ostatecznej Prezesa i uznanie, iż strona prowadziła gospodarstwo rolne odziedziczone po ojcu z uwagi tylko na fakt, iż dziedziczyła to gospodarstwo po ojcu, w sytuacji gdy strona spełniała wszystkie kryteria do jej przyznania i były środki na udzielenie pomocy, co skutkowało odmową zawarcia umowy o dofinansowanie projektu,

3) - rozporządzenia Komisji (WE) nr 1444/2002 z 24 lipca 2002 r., zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktury gospodarstwa rolnego w zakresie niewłaściwej wykładni definicji posiadacza gospodarstwa,

- Uzupełnienie Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006",

poprzez dowolne ustalenie przez organ momentu przejęcia przez stronę gospodarstwa rolnego tj. ustalenie, że dniem rozpoczęcia prowadzenia działalności jest dzień śmierci ojca strony, a nie wskazana przez nią data [...] października 2004 r. czyli faktycznego rozpoczęcia prowadzenia gospodarstwa rolnego co zdaniem producentki jest wynikiem nieprawidłowej wykładni pojęcia "posiadanie" oraz wymagania przez organ udzielania pełnomocnictwa do prowadzenia gospodarstwa rolnego w formie poświadczonej notarialnie, w sytuacji gdy przed [...] września 2004 r. nie miała obowiązku udzielania takiego pełnomocnictwa w formie,

4) art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), poprzez zaakceptowanie przez organ niepodjęcia przez Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR indywidualnej decyzji o przyznaniu pomocy w terminie 12 miesięcy po podjęciu przez stronę działalności rolniczej.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Zajmujący się ponownie sprawą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. V SA/Wa 1849/10, uchylił zaskarżoną decyzję Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2010 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2010 r. stwierdzając, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd wskazał, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu organu nastąpiło połączenie dwóch spraw w jednym postępowaniu, chociaż każda z nich miała odrębny przedmiot.

Sąd podkreślił, iż istotą postępowania administracyjnego jest to, że toczy się ono w jednej sprawie administracyjnej (art. 1 pkt 1, art. 61, art. 66 § 1, art. 104 kpa). Obowiązuje zasada "jedna sprawa – jedna decyzja". Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej i postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji administracyjnej dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej składają się na system nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, do którego należy jeszcze postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. System ten oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności. Zasada niekonkurencyjności oparta jest na odrębnym przedmiocie każdego z trybów nadzwyczajnych. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej tworzy możliwość prawną wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętej ciężką, kwalifikowaną wadliwością, głównie materialno-prawną. Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji administracyjnej dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej tworzy możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, w razie wadliwej wykładni przepisów prawa lub zmiany oceny treści rozstrzygnięcia, gdy przepis prawa pozostawia wyprowadzenie konsekwencji prawnych organom ze względu na racje interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Ten odrębny przedmiot weryfikacji powoduje, że tryby te oparte są na zasadzie wyłączności, eliminując konkurencyjność.

W wytycznych dla organu Sąd podniósł, iż w okolicznościach niniejszej sprawy organ w pierwszej kolejności powinien rozpoznać wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa ARiMR i dopiero po zakończeniu tego trybu weryfikacji zaskarżonego rozstrzygnięcia podjąć czynności w sprawie wszczętej wnioskiem o zmianę decyzji Prezesa ARiMR, które będą w istocie zależne od rozstrzygnięcia w pierwszej ze spraw. Wskazał, że w każdej ze spraw musi być wydane odrębne rozstrzygnięcie, które będzie podlegało weryfikacji w trybie określonym przepisami prawa.

Mając na względzie wskazane powyżej powody uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, Sąd nie odniósł się do zarzutów merytorycznych skargi, z uwagi na fakt, iż skutkiem uchylenia zaskarżonych rozstrzygnięć sprawa powraca na etap badania przesłanek odnoszących się do każdego z żądań skarżącej.

Rozpoznając kolejny raz wniosek K. L. z dnia [...] maja 2007 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – decyzją I instancji z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2005 r. o odrzuceniu wniosku o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w ramach Sektorowego Programu operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich, 2004-2006".

Organ I instancji stanął na stanowisku, iż na gruncie art. 156 § 1 pkt 2 kpa brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2005 r. Skarżąca była współposiadaczką gospodarstwa rolnego od [...] lipca 2004 r., co organ wywiódł w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego. D. Z. był upoważniony do podpisywania pism do wnioskodawców Programu na podstawie upoważnienia M. D. – ówczesnego Zastępcę Prezesa Agencji, który działał w oparciu o zarządzenie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nr [...], z dnia [...] lutego 2005 r. w sprawie zastępowania Prezesa oraz ustalenia zakresu kompetencji Zastępców Prezesa i Głównego Księgowego w brzmieniu nadanym zarządzeniem nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. oraz zarządzeniem nr [...] z dnia [...] października 2005 r. Nadto organ wykazał, iż wniosek K. L. status kompletności uzyskał w dniu [...] września 2005 r., gdy status ten miały już [...] wnioski innych rolników, podczas gdy limit środków finansowych pozwalał na podpisanie jedynie [...] umów o dofinansowanie projektu.

K. L. pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzje własną z dnia [...] maja 2011 r. W uzasadnieniu powtórzył swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w decyzji I instancji.

W skardze z dnia 25 lipca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. L. wniosła o uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r.

Powtarzając stanowisko ze skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2010 r. zaskarżonej obecnie decyzji także zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art. 268 kpa i art. 5 a ust 3 ustawy z 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez ich niewłaściwą wykładnię i uznanie, że decyzje z [...] października 2005 r. i [...] listopada 2005 r. zostały wydane przez osoby uprawnione, w sytuacji gdy wydały je osoby nieuprawnione, co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji. Nadto zarzuciła naruszenie art. 8 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z 17 maja 1999 r., w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia, Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacji i modernizacji sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006", art. 26 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju, poprzez uznanie, iż strona prowadziła gospodarstwo rolne odziedziczone po ojcu z uwagi tylko na fakt, iż dziedziczyła to gospodarstwo po ojcu, rozporządzenia Komisji (WE) nr 1444/2002 z 24 lipca 2002 r., zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktury gospodarstwa rolnego w zakresie niewłaściwej wykładni definicji posiadacza gospodarstwa, Uzupełnienie Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" poprzez dowolne ustalenie przez organ momentu przejęcia przez stronę gospodarstwa rolnego tj. ustalenie, że dniem rozpoczęcia prowadzenia działalności jest dzień śmierci ojca strony, a nie wskazana przez nią data [...] października 2004 r., art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), poprzez zaakceptowanie przez organ niepodjęcia przez Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR indywidualnej decyzji o przyznaniu pomocy w terminie 12 miesięcy po podjęciu przez stronę działalności rolniczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm. ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że sąd - o ile inne kryteria kontroli nie wynikają z przepisów szczególnych - bada, czy zaskarżony akt, w tym także decyzja, odpowiada przepisom prawa i uwzględnia skargę, gdy narusza ona prawo w sposób określony w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej ppsa.

Stosując przewidziane ustawą ppsa środki, w szczególności przepis art. 134 §1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi.

W rozpoznawanej sprawie Sąd podnosi, iż prawidłowo Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ustalił w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji ją poprzedzającej, że akty o stwierdzenie nieważności których wnosiła skarżąca, należy uznać za decyzje administracyjne.

W świetle uchwały podjętej przez skład 7 sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r. w sprawie formy prawnej rozstrzygnięć podejmowanych przez organy ARiMR w zakresie przyznawania pomocy finansowej w ramach działania 1.2 Programu rozstrzygnięta została sprawa, iż odrzucenie wniosku o dofinansowanie realizacji projektu następuje w formie decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 26 ustawy o Narodowym Planie Rozwoju. Tym samym NSA stwierdził, że rozstrzygnięcia Agencji odrzucające wnioski o dofinansowanie projektu należy uznać za decyzje administracyjne.

Rozważając kwestię posiadania przez osoby, które podpisały każdą z decyzji, upoważnienia do ich podpisania, co kwestionuje skarżąca, Sąd stwierdził, że decyzja z dnia [...] października 2005 r. informująca stronę, iż jej wniosek o dofinansowanie realizacji projektu został odrzucony z uwagi na niespełnienie kryteriów dostępu określonych dla działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w ramach Programu operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich, 2004-2006" została podpisana przez osobę nie posiadającą do tego odpowiedniego umocowania. Podpisujący pismo-decyzję z dnia [...] października 2005 r. J.B. upoważniony był bowiem wyłącznie do zawierania z wnioskodawcami umów o dofinansowanie projektów w ramach Działań Sektorowych Programów Operacyjnych m. innymi Programu "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich, 2004-2006". Znajdujące się w aktach administracyjnych upoważnienie z dnia [...] października 2004 r. podpisane w zastępstwie Prezesa ARiMR przez M.D. (zastępcę Prezesa), ważne do dnia [...] września 2006 r., w żadnej mierze nie było upoważnieniem do podpisywania decyzji administracyjnych rozstrzygających o odrzuceniu wniosku o dofinansowanie z uwagi na niespełnienie kryteriów dostępu. Brak podpisu upoważnionej osoby na decyzji administracyjnej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, skutkujące stwierdzeniem nieważności tej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 5a ust. 3 ustawy z 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2005r. Nr 31, poz. 264 ze zm.), decyzje administracyjne w zakresie określonym w odrębnych przepisach wydają Prezes Agencji, dyrektorzy oddziałów regionalnych i kierownicy biur powiatowych. Zatem tylko osoby pełniące te funkcje są uprawnione do wydawania - podpisywania decyzji administracyjnych.

Wedle brzmienia § 2 Statutu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który stanowi załącznik do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 31 października 2003r. w sprawie nadania statutu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.Nr 198, poz.1927), wydanego na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z 29 grudnia 1993r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – Prezes Agencji działa przy pomocy nie więcej niż czterech zastępców Prezesa, głównego księgowego, dyrektorów departamentów i biur Centrali Agencji oraz dyrektorów oddziałów regionalnych. W czasie nieobecności Prezesa lub czasowej niemożności wykonywania przez niego obowiązków działalnością Agencji kieruje i reprezentuje ją na zewnątrz zastępca wyznaczony przez Prezesa.

Odmiennie należy zatem ocenić podjęcie i podpisanie decyzji II instancji – pisma z dnia [...] listopada 2005 r. przez D. Z. - Dyrektora Departamentu Wsparcia SAPARD i Funduszy Strukturalnych ARiMR. Został on w dniu [...] października 2005 r. upoważniony do rozpatrywania odwołań i podpisywania pism do wnioskodawców Programu przez pełniącego obowiązki Prezesa ARiMR jego zastępcę M. D.

Z wyżej opisanych przyczyn Sąd uznał, iż w sytuacji gdy Prezes Agencji decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. (podpisaną przez osobę upoważnioną) podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie – decyzji z dnia [...] października 2005 r., wydanej i podpisanej przez osobę nieupoważnioną, to stanowi to podstawę do stwierdzenia nieważności obu decyzji, bowiem wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podnosi, iż na tym etapie postępowania nie mógł odnieść się do zarzutów merytorycznych skargi dotyczących dowolnego ustalenia przez organ momentu przejęcia przez stronę gospodarstwa rolnego, nieprawidłowej wykładni pojęcia "posiadanie" gospodarstwa rolnego, wymagania przez organ udzielania pełnomocnictwa do prowadzenia gospodarstwa rolnego w formie poświadczonej notarialnie oraz zaakceptowania przez organ niepodjęcia przez Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR indywidualnej decyzji w terminie 12 miesięcy od podjęcia przez stronę działalności rolniczej. W wyniku bowiem uchylenia zaskarżonych rozstrzygnięć sprawa powraca na etap rozpoznania przez organ wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji odrzucających jej wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w zakresie działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 2005 r. i z dnia [...] listopada 2005 r. skutkować będzie ponownym merytorycznym rozpoznaniem wniosku strony z dnia [...] lutego 2005 r.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2011 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2005 r. i z dnia [...] listopada 2005 r. wydana została z naruszeniem przepisów uzasadniającym uchylenie decyzji obu instancji.

Podstawę rozstrzygnięcia Sądu stanowi przepis art.145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.