Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 826/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 4b, art 32
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2017 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy w sprawie nienależnie pobranego przez R. C. zasiłku rodzinnego i zobowiązania wyżej wymienionej do jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 5, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.; dalej: "u.ś.r.").

Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [....] Wójt Gminy przyznał Skarżącej na okres zasiłkowy 2014/2015 prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego: z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania, wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej.

Dochód na osobę w rodzinie na przyjęty okres zasiłkowy w dniu ustalania prawa do zasiłku wynosił 563,92 zł.

W dniu 30 października 2015 r. Skarżąca przedłożyła do Ośrodka Pomocy Społecznej świadectwo pracy męża A. C. za okres od 12 maja 2014 r. do 31 lipca 2014 oraz od 1 września 2014 r. do 3 października 2015 r., a następnie w dniu 8 grudnia 2015 r. zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia netto za miesiąc październik 2014 r., w kwocie 1.527,93 zł.

Dokonując ponownego przeliczenia dochodu na osobę w rodzinie ustalono go w kwocie 632,63 zł.

Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że od miesiąca listopada 2014 r. dochód na osobę w rodzinie wynosił 632,63 zł i przekraczał kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego i dodatków tj. kwotę 574,00 zł o 58,63 zł. Kwota przekroczenia dochodu była niższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego wynoszącego 77 zł, jednak w poprzednim okresie zasiłkowym 2013/2014 Skarżąca skorzystała już z warunku zawartego w art. 5 ust. 3 u.ś.r. Dochód na członka rodziny w okresie zasiłkowym 2013/2014 wynosił:

- 593,93 zł w okresie od 1 listopada 2013 r. do 31 maja 2014 r. i przekraczał kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego i dodatków tj. 539,00 zł o 54, 93 zł oraz 578,83 zł w okresie od 1 czerwca 2014 r. do 31 lipca 2014 r. i przekraczał kwotę 539,00 zł o 39,83 zł

Powołując się następnie na art. 24 ust. 7 u.ś.r. zgodnie, z którym w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nastąpiło to od miesiąca listopada 2014 r.

Wyliczył, że suma pobranych przez Skarżącą zasiłków wraz z dodatkami wyniosła 5.194,00 zł i w tej kwocie, na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. ustalił kwotę nienależnie pobranych świadczeń.

W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca wskazała, że w okresie od 1 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r. pobierała zasiłek rodzinny, który został jej przyznany na podstawie dochodów za 2013 r., dzielonych przez 12 miesięcy i liczbę członków. Zwróciła się o takie samo potraktowanie zarobków jej męża. Ponadto wskazała, że dochód w kwocie 1.527,93 zł netto, był jedynym wynagrodzeniem w takiej wysokości, w pozostałym okresie jej mąż przebywał na zasiłku chorobowym, później na świadczeniu rehabilitacyjnym i jego wynagrodzenie było znacznie niższe.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję zgodziło się z ustaleniami organu I instancji, że uzyskanie przez męża Skarżącej dochodu za miesiąc październik 2014 r. prowadziło w konsekwencji do zwiększenia dochodu przypadającego na jednego członka rodziny i stanowiło podstawę do uznania wypłaconych od miesiąca listopada 2014 i n. zasiłków i dodatków, za świadczenia nienależnie pobrane.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

sprostowało z urzędu oczywistą omyłkę decyzji poprzez zmianę daty wydania decyzji: z dnia [...] marca 2016 r. na dzień [...] kwietnia 2016 r., wskazując, że omyłka jest oczywista i wynika z dołączonego do akt protokołu a także uzasadnienia decyzji, z którego wynika, że wydano ją na podstawie zmienionych przepisów obowiązujących po dniu 1 kwietnia 201 6.

W skardze do Sądu Skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 138 § 2 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pomimo podstaw do jej uchylenia. Twierdzi, że decyzja I instancji została wydana z naruszeniem art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dogłębnej i wszechstronnej analizy polegającej na zbadaniu ewentualnych zmian w dochodzie Skarżącej i jej rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy w rozumieniu art. 5 ust.4b u.ś.r. oraz zbadaniu czy dochód uzyskiwano w dniu ustalania prawa do tych świadczeń,

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego i jednoczesnym zwrocie pobranego zasiłku,

- naruszenie art. 145 K.p.a., art. 149 K.p.a. i art. 151 K.p.a. poprzez zaniechanie wszczęcia postępowania i ewentualnego wydania jednej z decyzji przewidzianej w tych przepisach,

- naruszenie art. 5 ust. 4b u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie w brzmieniu znowelizowanym ustawą z dnia 17 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ( Dz.U. poz. 195), która to zmiana weszła w życie dnia 1 kwietnia 2016 r., a więc po dacie wydania zaskarżonej decyzji,

- naruszenie art. 5 ust. 4b u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że dochód męża Skarżącej uzyskany za miesiąc październik 2014 r. jest dochodem w rozumieniu art. 5 ust. 4b u.ś.r. za miesiąc następujący po miesiącu, w którym dochód ten został osiągnięty, w sytuacji kiedy w dniu ponownego ustalania prawa do świadczeń rodzinnych tj. 28 grudnia 2015 r. i w dniu 30 marca 2016 r. dochód ten nie był uzyskiwany,

- naruszenie art. 5 ust. 4b u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że doliczenie do dochodu rodziny – po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy- dochodu członka rodziny z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód ten został osiągnięty, powinno nastąpić poprzez dodanie tego dochodu do dochodu z roku poprzedzającego okres zasiłkowy a następnie podzieleniu tejże kwoty przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny,

- art. 30 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na wydaniu decyzji o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane i o zwrocie tego świadczenia bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej świadczenie w trybie postępowania wznowieniowego oraz wydanie decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 30 ust. 1 u.ś.r. pomimo, że może być ona podjęta dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji o uznaniu świadczenia za nienależne, a nadto poprzez orzeczenie o uznaniu świadczenia za nienależne i o jego zwrocie w jednej decyzji,

- art. 32 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieustaleniu w chwili powtórnego ustalenia, na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. prawa do świadczeń rodzinnych, czy dochód męża Skarżącej z tytułu zatrudnienia był uzyskiwany w czasie ustalania prawa do świadczeń – a więc w dacie wydawania zaskarżonej decyzji,

- naruszenie art. 32 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy uchylenie decyzji na podstawie tegoż przepisu nie może nastąpić, gdy upłynął już okres na jaki świadczenie zostało przyznane.

Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie skargi stanowi rozszerzenie zarzutów. Wskazano w nim między innymi, że dniem ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych był 28 grudnia 2015 r. i na tą datę organ powinien był ustalić czy dochód męża Skarżącej uzyskiwany jest w dalszym ciągu – ustaleń w tym zakresie brak. Powołała wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 534/14 gdzie wskazano, że z art. 5 ust. 4b u.ś.r. wynika, że organ ma obowiązek ustalić dochody Skarżącej na dzień orzekania w sprawie. Ponadto organ zastosował wadliwy sposób wyliczenia dochodu. Prawidłowo dochód za październik powinien zostać doliczony do dochodu za 2013 r. podzielony na 12 miesięcy, a następnie przez liczbę członków rodziny. O prawie do świadczeń nie może decydować wysokość dochodu rodziny z jednego czy nawet z dwóch miesięcy.

Do skargi dołączono decyzję z dnia 15 października 2015 r. o przyznaniu mężowi Skarżącej statusu osoby bezrobotnej i przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych, oraz decyzję z dnia 30 listopada 2015 r. o przyznaniu zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na okres 2015/2016.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 5 ust. 4b u.ś.r. wskazał, że wprawdzie w dacie orzekania przez organ I instancji art. 5 ust. 4b u.ś.r. w końcowej jego części brzmiał "...jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustania prawa do świadczeń" jednakże organ odwoławczy ocenił sprawę według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania przez ten organ decyzji odwoławczej, który stanowi "...jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych", co umożliwia weryfikowanie dochodu rodziny w całym okresie pobierania przez stronę świadczeń, a nie tylko w dniu ustalania prawa do świadczeń. W zakresie sposobu obliczania dochodu powołał się na wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2094/13, zgodnie z którym w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, dochód obejmujący kwotę miesięcznego dochodu, następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty, doliczany jest do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu osiągniętego przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. dochodu członka rodziny. Ustalając natomiast wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, trzeba ustalić dochód każdego z członków rodziny, następnie dochody te zsumować i podzielić przez liczbę osób w rodzinie.

Odnosząc się do zarzutu nie wydania decyzji wzruszającej decyzję przyznającą świadczenia organ wskazał, że art. 32 u.ś.r. tworzy nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji ostatecznej, który legitymuje organ do zmiany decyzji. W sytuacji gdy upłynął okres na jaki świadczenie przyznano, zastosowanie może mieć tylko instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia ( NSA z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 535/08).

Z kolei w odniesieniu do zarzutu wydania jednej decyzji określającej nienależnie pobrane świadczenia i nakazującej zwrot wskazał, że od dnia 18 września 2015 r. przepis art. 30 ust. 3 i 5 przewiduje prowadzenie jednego postępowania administracyjnego zarówno w zakresie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń jak i nakazania ich zwrotu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: "P.p.s.a." uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto zgodnie z art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz podstawą prawną. W ramach tej kontroli Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa

w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 5 ustawy obowiązującej w dniu ustalenia prawa do zasiłku: zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, albo dochód osoby uczącej się nie przekracza 574,00 zł.

W myśl art. 3 pkt 2 u.ś.r. dochodem rodziny branym pod uwagę przy badaniu uprawnienia do świadczeń rodzinnych jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego - art. 5 ust. 4 u.ś.r. Zgodnie z art. 24 ust. 7 u.ś.r.: w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany.

Organy zgodnie ustaliły, że dla okresu zasiłkowego 2014/2015 rokiem bazowym był 2013 r. Rodzina wnioskodawczyni składa się z pięciu osób. Dochód na osobę w rodzinie w dniu ustalania prawa do zasiłku rodzinnego tj. 9 października 2014 r. wynosił 563,92 zł, na który składało się wynagrodzenie wnioskodawczyni R. C. w kwocie 19.622,48 zł netto podzielone przez 12 miesięcy oraz przez liczbę członków rodziny, w kwocie 327,04 zł na osobę oraz dochód męża wnioskodawczyni A. C. z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty w wysokości netto 1.184,38 zł podzielony przez liczbę członków rodziny w kwocie 236,88 zł.

Co do powyższych ustaleń Skarżąca nie zgłaszała żadnych zarzutów.

Następnie organy ustaliły, że A. C. podjął zatrudnienie w firmie W. sp. z o.o. w K. od dnia 1 września 2014 r. do 3 października 2015, a dochód netto z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód ten został osiągnięty tj. z października 2014 r. wyniósł 1.527,93 zł. Dochód ten organy podzieliły, tak jak w poprzednim przypadku przez liczbę członków rodziny tj. przez 5, otrzymując kwotę 305,59 zł. Po zsumowaniu z dochodem skarżącej otrzymano kwotę 632,63 zł, przekraczającą kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego i dodatków. Na tej podstawie stwierdzono, że pobrane przez Skarżącą świadczenie od 1 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r. było świadczeniem pobranym nienależnie.

W opozycji do tych ustaleń Skarżąca zarzuciła nieprawidłowe wliczenie dochodu męża, w sytuacji gdy w postępowaniu dotyczącym przyznania zasiłku za kolejny okres dochód ten nie był już wliczany do podstawy, ponieważ nie był osiągany nieprawidłowe jego wyliczenia a także naruszenie art. 5 ust. 4b u.ś.r. przez jego zastosowanie w brzmieniu obowiązującym od 1 kwietnia 2016 r. w sytuacji gdy organ wydał decyzję w dniu 30 marca 2016 r.

Zarzuty te są bezzasadne. Sąd przychyla się w tym zakresie do stanowiska organu odwoławczego wyrażonego w odpowiedzi na skargę. Mianowicie Skarżąca domagała się wydania decyzji w oparciu o art. 5 ust. 4 b u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym przed 1 kwietnia 2016 r., zgodnie z którym: w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Tymczasem organ odwoławczy zastosował ten przepis w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ( Dz.U.2016 r., poz. 195): w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.

W ocenie Sądu usprawiedliwione jest stanowisko organu odwoławczego, że wbrew wskazanej daty decyzji organu odwoławczego 30 marca 2016 prawidłowa data wydania decyzji to 6 kwietnia 2016 r., co wynika z daty protokołu rozpoznania sprawy- 6 kwietnia 2016 r., jak również z postanowienia o sprostowaniu z dnia 15 czerwca 2016 r., w którym datę 30 marca 2016 r. zastąpiono datą 6 kwietnia 2016 r.

W przypadku zmiany stanu prawnego, która następuje między wydaniem decyzji organu pierwszej instancji, a rozpatrzeniem odwołania przez organ odwoławczy, zasada dwuinstancyjności, w braku odpowiednich przepisów intertemporalnych, nakłada na organ drugiej instancji obowiązek rozpatrzenia sprawy i wydania jednego z rozstrzygnięć, o których stanowi art. 138 § 1 pkt 1-3 K.p.a. z uwzględnieniem nowych bądź znowelizowanych przepisów. ( wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2014 r., II OSK 2762/12, to i pozostałe orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Spawach cbois.nsa.gov.pl). Nie ma przy tym obowiązku wydawania decyzji kasacyjnej, czego domagała się Skarżąca, na rozprawie w dniu 1 lutego 2017 r. Uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. jest możliwe tylko wówczas, gdy na skutek uchybień organu pierwszej instancji bądź na skutek zmiany stanu prawnego konieczne jest wyjaśnienie sprawy w zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Na marginesie Sąd stwierdza, że zgodnie z projektem ustawy zmieniającej treść art. 5 ust. 4a i 4b u.ś.r. z dnia 1 lutego 2016 r., VIII 216, zmiana miała wyłącznie charakter doprecyzowujący i usuwający dotychczasowe wątpliwości interpretacyjne w tym zakresie.

W świetle powyższego organ odwoławczy był nie tylko uprawniony, ale obowiązany do zastosowania przepisów w brzmieniu obowiązującym od 1 kwietnia 2016 r.

Przechodząc następnie do zarzutu nieprawidłowego wyliczenia dochodu Sąd zgadza się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 23 czerwca 2016 r., I OSK 2447/14, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku poprzedzającym okres zasiłkowy, przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez niego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy należy powiększyć o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Ustalając natomiast wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, trzeba ustalić dochód każdego z członków rodziny, następnie dochody te zsumować i podzielić przez liczbę osób w rodzinie.

Stanowisko to Naczelny Sąd Administracyjny oparł na innym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 2373/12 dotyczącym wprawdzie świadczeń alimentacyjnych, ale odnoszącym się do podobnej konstrukcji norm. W ostatnio powołanym wyroku NSA wskazał, że "już zatem będące skutkiem uzyskania nowego źródła dochodu przekroczenie kryterium w jednym miesiącu rzutuje na prawo do świadczeń, zważywszy, że dochody uzyskane w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy stanowią podstawę do ustalenia miesięcznej kwoty dochodu rodziny na cały okres świadczeniowy, przez co nowy uzyskany w trakcie tego okresu dochód wpływa jedynie na wysokość miesięcznego dochodu rodziny, nie zaś na sumę dochodów, ustaloną i wyliczoną w skali roku dla danego okresu świadczeniowego. Natomiast średnia dwunastomiesięczna z roku bazowego (roku kalendarzowego poprzedzającego okres świadczeniowy) jest jedynie punktem wyjścia dla ustalenia dochodu rodziny (miesięcznego) z uwzględnieniem doliczanego do niej dochodu uzyskanego i odliczanego od niej dochodu utraconego, co ustawa ujmuje jako zdarzenie jednostkowe związane z uzyskaniem przez rodzinę nowego źródła dochodu lub utratą dotychczasowego źródła dochodu".

Stanowisko to pozostaje również w zgodzie z art. 3 ust. 2a u.ś.r., zgodnie z którym przez dochód członka rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b.

W świetle powyższego organy prawidłowo doliczyły dochód A. C. w przeliczeniu na jednego członka rodziny.

Za chybione należy ocenić również zarzuty naruszenia art. 145, 149 czy 151 K.p.a. poprzez zaniechanie wszczęcia postępowania i ewentualnie wydania decyzji przewidzianej w tych przepisach.

Prawidłowo organ wywodzi, przytaczając stanowisko judykatury, że w sytuacji, gdy upłynął okres na jaki świadczenia przyznano, zatasowanie może mieć tylko instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia – art. 32 u.ś.r., która tworzy nadzwyczajny tryb wzruszania decyzji ostatecznych.

W aktualnym brzmieniu przepisów u.ś.r. nie mogą się również ostać zarzuty dotyczące wydania jednej decyzji rozstrzygającej o ustaleniu za nienależnie pobrane świadczeń jak i obowiązku ich zwrotu. Prawidłowo organ odwoławczy wywodzi, że od zmiany, która miała miejsce od dnia 18 września 2015 r. ( Dz.U. 2015 r., poz. 1302) organ orzeka o powyższym jedną decyzja o czym świadczy treść art. 30 ust. 3 i 5 u.ś.r.

Zatem również zarzuty naruszenia art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 32 ust. 1 u.ś.r. okazały się pozbawione podstaw.

Za prawidłowe Sąd ocenia również stanowisko dotyczące przyjęcia, że Skarżąca pobierając nienależne świadczenie wiedziała o tym, że jej ono nie przysługuje. Składając wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych Skarżąca została pouczona o przesłankach przyznania, co potwierdziła własnoręcznym podpisem złożonym pod treścią pouczenia zawartego na formularzu wniosku o przyznanie świadczeń. W pouczeniu tym określono również obowiązek niezwłocznego powiadomienia podmiotu realizującego świadczenia rodzinne o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Również w decyzji Wójta Gminy z dnia [...] października 2014 r., nr [...] przyznającej zasiłki rodzinne wraz z dodatkami Skarżąca została pouczona o treści art. 25 u.ś.r., w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. W pouczeniu zawarta była również definicja uzyskania dochodu zgodnie z art. 3 pkt 24 u.ś.r.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.