Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 190/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odrzucono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie asesor WSA Maria Tarnowska asesor WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi M. H. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi obywatelskiej postanawia: odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Dnia [...] sierpnia 2005 r. M. H. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w oparciu o art. 3 §2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) ze skargą na bezczynność i brak decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w sprawie wznowienia z urzędu postępowań administracyjnych zakończonych ostatecznymi decyzjami Wójta Gminy M.: z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] i z dnia [...] października 2003 r. nr [...].

W uzasadnieniu skargi M. H. podniósł, że w dniu [...] maja 2005 r. wysłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skargę z dnia [...] maja 2005 r., dotyczącą naruszenia praworządności przez Wójta Gminy M. Opierając się na treści art. 150 §2, art. 235 i art. 236 kpa, skarżący żądał wznowienia z urzędu postępowania w sprawie podziału dwóch nieruchomości (na podstawie art. 145 §1 pkt 3 kpa), bowiem obie decyzje wydane zostały przez organ, który podlegał jego zdaniem wyłączeniu stosownie do art. 25 kpa. Jednocześnie skarżący wnosił na podstawie art. 146 §2 i 151 §2 kpa o nieuchylanie przedmiotowych decyzji wójta, wobec faktu, że są one merytorycznie poprawne i nie ma do nich zastrzeżeń, lecz ograniczenie się do stwierdzenia, że zostały one wydane przez Wójta Gminy M. z naruszeniem prawa, polegającym na podpisaniu przez niego decyzji z dnia [...] lutego 2003 r., zatwierdzającej podział nieruchomości, wykonany przez żonę Wójta Gminy M. M. J., prowadzącą na terenie gminy M. działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług geodezyjnych i kartograficznych oraz podpisanie, z jego upoważnienia przez zastępcę Wójta Gminy M. decyzji z dnia [...] października 2003 r. zatwierdzającą, wykonany także przez żonę Wójta, podział innej nieruchomości.

Jak wynika z akt sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] pismem z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] odmówiło wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie podziału przedmiotowych nieruchomości.

Niezgadzając się z tym stanowiskiem skarżący pismem z dnia [...] sierpnia 2005 r. wezwał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do usunięcia naruszenia prawa.

W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w piśmie z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko.

W tej sytuacji skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

W jej uzasadnieniu stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] miało obowiązek wznowić z urzędu postępowanie w sprawie zatwierdzenia projektów podziału nieruchomości. Poza tym odmowa wznowienia postępowania powinna być wydana, zdaniem skarżącego, w formie decyzji, a nie pisma. Ponadto M. H. uznał, że Kolegium naruszyło art. 8, 11 i 77 §1 kpa, gdyż w sposób wyczerpujący nie rozpatrzyło całego materiału dowodowego, lecz odmówiło wznowienia z urzędu postępowania jedynie po, jak to określiło, "wstępnej analizie akt sprawy", czyli bez przeprowadzenia przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej dogłębnej analizy akt sprawy. Za rażące naruszenie prawa skarżący uznał również brak jakiegokolwiek merytorycznego uzasadnienia odmowy wznowienia z urzędu postępowania o podział przedmiotowych nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podkreślając, że skarżący nie był stroną kwestionowanych postępowań podziałowych. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, odmowa wszczęcia z urzędu, postępowania administracyjnego przez właściwy organ, na skutek złożenia przez osobę trzecią tzw. skargi powszechnej, na podstawie art. 235 kpa, nie rodzi żadnych praw po stronie zgłaszającego takie roszczenie. Przepis ten nie obliguje organu do wydania decyzji administracyjnej, w związku z czym Kolegium nie pozostaje w bezczynności i we właściwej formie poinformowało skarżącego, iż nie będzie wszczynało z urzędu wnioskowanego postępowania administracyjnego.

Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zwróciło uwagę, że odmowa wznowienia postępowania administracyjnego w formie decyzji administracyjnej miałaby miejsce w przypadku wniesienia podania o wznowienie postępowania w trybie nadzwyczajnym, a nie skargowym, z którego skorzystał skarżący. Kolegium podkreśliło także, że skarga M. H. została złożona w trybie art. 235 §1 kpa i w tym też trybie została rozpatrzona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 3 §2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) wnoszenie skarg na bezczynność organów administracji jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy nie wydają one rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym w sprawach szczegółowo wymienionych w art. 3 §2 pkt 1-4 tej ustawy. Na podstawie zaś tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. decyzje administracyjne,

2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty,

3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,

4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył skargę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na podstawie art. 235 kpa, znajdującego się w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy tego działu regulują tryb składania i rozpatrywania skarg i wniosków. Są one realizacją podstawowych praw obywatelskich zawartych w Konstytucji RP (art. 63 Konstytucji). Dają one prawo do złożenia m.in. tzw. skargi powszechnej (actio popularis), która umożliwia każdemu możliwość dochodzenia interesu publicznego bez potrzeby wykazywania swojego interesu indywidualnego. Skarga powszechna stanowi w tej formie instrument społecznej kontroli administracji publicznej. W rozpatrywanej sprawie M. H. z tej właśnie możliwości skorzystał. Przedmiotem złożonej przez skarżącego skargi powszechnej było niewłaściwe, zdaniem skarżącego, działanie Wójta Gminy M., którym naruszył on przepisy art. 24 i 25 kpa.

Powołany przepis art. 235 kpa nie przewiduje możliwości wydania przez organ jakiegokolwiek aktu lub czynności, o której mowa w art. 3 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Również żaden inny przepis działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewiduje takiej możliwości.

Oznacza to, że w sprawach dotyczących trybu skargowego, w tym także w sprawie dotyczącej skargi na ostateczną decyzję administracyjną, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Działania lub czynności podejmowane w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków normowane przepisami znajdującymi się w dziale VIII kpa nie są bowiem aktami lub czynnościami, o których mowa w art. 3 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konsekwencją tego jest brak możliwości wniesienia skargi na bezczynność organów w sprawach rozpatrywanych w trybie skargowym.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 237 §1, §3 i §4 kpa organ właściwy do załatwienia skargi powinien załatwić skargę bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca. O sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego. W razie niezałatwienia skargi w terminie określonym w §1 stosuje się przepisy art. 36-38, jednakże przepis ten dotyczy jedynie możliwości złożenia zażalenia do organu wyższej instancji w przypadku braku odpowiedzi na złożoną skargę. Nie daje on natomiast zainteresowanemu prawa do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia skargi. Wnioskodawcy nie przysługuje również prawo do zaskarżenia niesatysfakcjonującej odpowiedzi uzyskanej od organu w związku z jego skargą. Zgodnie bowiem z treścią art. 238 §1 kpa po rozpatrzeniu skargi organ powiadamia zainteresowanego poprzez zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, które powinno zawierać: oznaczenie organu, od którego pochodzi, wskazanie, w jaki sposób skarga została załatwiona, oraz podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby upoważnionej do załatwienia skargi. Zawiadomienie o odmownym załatwianiu skargi powinno zawierać ponadto uzasadnienie faktyczne i prawne. Zawiadomienie takie nie jest aktem administracyjnym o którym mowa w art. 3 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Wskazane w art. 238 §1 elementy tego zawiadomienia nie są zaś elementami decyzji administracyjnej o których mowa w art. 107 §1 kpa.

Ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII kpa nie podlega więc kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd bowiem kontroluje działalność administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie, a ta część aktywności administracji nie została wymieniona w przywołanym art. 3 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).

Skoro zatem przedmiotowa skarga nie podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny, to skargę tę jako niedopuszczalną należało odrzucić na podstawie art. 58 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).