Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1469/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 125 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant Marta Wertelecka po rozpoznaniu w dniu 25 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Po 479/16 w sprawie ze skargi L. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od L. G. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia [...] grudnia 2016

r. sygn. akt III SA/Po 479/16 oddalił skargę L. G. na decyzję

Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i

Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w

przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości za

2014 r.

Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] września 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w

L. przyznał L. G. płatność rolnośrodowiskową w łącznej

wysokości 20.234,90 zł, z tytułu: 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych

ptaków Natura 2000, za powierzchnię uwzględnioną do płatności 14,77 ha, umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla części działki

rolnej H (0,30 ha), MR (0,10 ha) oraz MT (0,17 ha), oraz odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla: wariantu 2.3 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem

zgodności), wariantu 3.1.2 – Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na

obszarach Natura 2000, wariantu 4.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P.

utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że przeprowadzona kontrola administracyjna ujawniła, iż strona w sprawie przyznania płatności

rolnośrodowiskowych na rok 2014, a więc w piątym roku realizacji programu,

zadeklarowała realizację pakietu 4 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.1 – Ochrona siedlisk

lęgowych ptaków, na powierzchni 31,21 ha, na działkach rolnych D, E, F, G, H, J, K, L położonych odpowiednio na działkach ewidencyjnych o numerach 145/1, 53/1, 679,

681, 137/10, 682, 152/1. W ocenie organu ARiMR, który powołał się przy tym na § 6

ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w

sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów

Wiejskich na lata 2007-2013, dodanie wariantu 4.1 w piątym roku realizacji programu

nie było uprawnione, przez co wariant ten został wykluczony z płatności, a płatność do powyżej zadeklarowanych działek rolnych nie została przyznana.

Organ odwoławczy wskazał na nieskuteczne przejęcie przez stronę

zobowiązania rolnośrodowiskowego M. W., z uwagi na pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przyznanie na 2013 rok płatności rolnośrodowiskowej w

przypadku przeniesienia posiadania gruntów, przez co płatność dla działek rolnych

położonych na działkach ewidencyjnych nr 12/1, 12/2, 12/3, 12/4, 15/3, 17/7, 19, 8/6,

24/2, 22/4 oznaczonych odpowiednio jako MO, MP, MR, MS, MT, MU, MX - w ramach wariantu 5.1, a także na działce ewidencyjnej nr 20/10 oznaczonej jako MW - w ramach wariantu 3.1.2, nie mogła zostać przyznana również na rok 2014. Wynika to z faktu,

że dla strony rok 2014 jest piątym rokiem realizacji programu, przez co zwiększenie powierzchni realizacji pakietu 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 – Ochrona siedlisk

lęgowych ptaków, czy dodanie pakietu 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone, uznać

należało za nieuprawnioną próbę zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę skarżącej wskazał, iż

udzielenie stronie przez organ ARiMR pouczeń co do istotnych okoliczności

faktycznych i prawnych następuje tylko na jej żądanie (art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z

dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn.

Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm., dalej: u.w.r.o.w.) a z argumentacji strony ani z akt

sprawy nie wynika, aby skarżąca z takim żądaniem do organu ARiMR występowała,

nadto zarzuty te odnoszą się do odrębnego niż poddane kontroli w niniejszej sprawie postępowania, to jest do postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej złożonym

na rok 2013 o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania

płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) wobec przeniesienia posiadania

gruntów od M. W. Wniosek ten z powodu nieuzupełnienia braków

formalnych w terminie został pozostawiony przez organ ARiMR bez rozpoznania i choć

ta okoliczność faktyczna ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia kontrolowanej

sprawy, z uwagi na uznaną w konsekwencji przez organ ARiMR niedopuszczalności

zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego skarżącej, jej zakwestionowanie

wykracza poza jej granice (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718

ze zm., dalej: p.p.s.a.). Ponadto, wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1265/15, WSA oddalił skargę na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z dnia 7 października 2015 r. o odmowie

przywrócenia skarżącej terminu do usunięcia wspomnianych braków formalnych.

Wykraczając poza zarzuty i wnioski przedstawione w skardze (art. 134 § 1 p.p.s.a.)

Sąd nie dopatrzył się takich uchybień przepisom prawa, które przemawiałyby za

uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu organ ARiMR prawidłowo stwierdził niedopuszczalność zmiany w piątym roku realizacji programu, zobowiązania rolnośrodowiskowego przez dodanie pakietu 2 wariantu 2.3, pakietu 3 wariantu 3.1

oraz pakietu 4 wariantu 4.1, czy zwiększenie obszaru gruntów w zakresie pakietu 5

wariantu 5.1 (§ 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13

marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy

finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem

Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2007-2013, Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.,

dalej: rozporządzenie).

Skargą kasacyjną skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wniosła o

jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz

zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.p.s.a.

oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji pod

względem zgodności z prawem, w szczególności poprzez zaakceptowanie, iż nie

doszło do skutecznego przeniesienia posiadania gruntów rolnych od M. W.,

w sytuacji gdy kwestia ta nie została ostatecznie przesądzona, albowiem

postępowanie w tym przedmiocie nie zostało prawomocnie zakończone;

b) art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i niezawieszenie

niniejszego postępowania do czasu rozpoznania sprawy w przedmiocie przywrócenia

terminu do uzupełnienia braków w postępowaniu o przeniesienie posiadania gruntów

rolnych od M. W. - skarga kasacyjna od wyroku Sądu Administracyjnego

w Poznaniu z dnia 6.04.2016 r. sygn. akt III SA/Po 1265/15, podczas gdy okoliczność

ta ma istotne znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy - co podkreślił również Sąd

I instancji k. 6 wers 2 od góry uzasadnienia wyroku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz

zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2

p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej

polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które

zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny nie

może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich,

ani w inny sposób korygować (zob. wyrok NSA z 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II OSK

909/14). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest także władny badać, czy zaskarżony

wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek

oparto (zob. wyrok NSA z 25 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 1253/13). A zatem

Naczelny Sąd Administracyjny upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia

wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej (por. wyrok

NSA z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2724/12).

W pkt 1 petitum skargi kasacyjnej, jej autor zarzuca obrazę przepisów

postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez wadliwą

kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, a w szczególności

przez zaakceptowanie, iż nie doszło do skutecznego przeniesienia posiadania gruntów

rolnych od M. W., w sytuacji gdy kwestia ta nie została ostatecznie

przesądzona.

Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że zarówno art. 145 jak też art. 151

p.p.s.a. nie mogą stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, gdyż błąd w

postaci uwzględnienia lub oddalenia skargi sąd pierwszej instancji może popełnić w

fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub

czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Zatem podstawą skargi kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie przepisy określające samo rozstrzygnięcie.

Z kolei art. 3 § 1 p.p.s.a. ma charakter ustrojowy, ogólny, o charakterze tylko kompetencyjnym i nie zawiera samodzielnej treści normatywnej, O jego naruszeniu

można mówić jedynie w sytuacji wykroczenia poza kompetencje sądu, zastosowania

środka nieprzewidzianego w ustawie, względnie w sytuacji, gdy Sąd uchyla się od

obowiązku wykonania kontroli, o której w przepisie mowa. Przepis nie określa wzorca,

według którego kontrola ta ma być wykonana. Tak więc okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej nie oznacza naruszenia

uregulowania. Wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem strony skarżącej nie

może być utożsamiane z uchybieniem art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. jako przeprowadzenie wadliwej kontroli zaskarżonej decyzji. Natomiast art. 1 p.p.s.a. nie zawiera § 2.

Z tych przyczyn zarzut określony w pkt 1 lit. a petitum skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.

W pkt 1 lit. b petitum autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie przez Sąd pierwszej instancji i nie

zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania sprawy w przedmiocie przywrócenia

terminu do uzupełnienia braków w postępowaniu o przeniesienie posiadania gruntów

rolnych od M. W.

Kwestia zakwestionowania uznanej przez organ ARMiR niedopuszczalności

zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego, nie jest zagadnieniem wstępnym, uzasadniającym zawieszenie niniejszego postępowania sądowego. Podkreślić należy,

że fakultatywne zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

zależy od uznania sądu, który winien rozważyć, czy w danym wypadku jest celowe wstrzymywanie biegu sprawy z uwagi na wskazywane przez skarżącego przyczyny.

Sąd pierwszej instancji rozważył powyższe i zasadnie wskazał, że wynik postępowania

w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych

wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, ma znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy, to jednak w ocenie

NSA, trzeba mieć na względzie, że przez zagadnienie wstępne (kwestię prejudycjalną)

należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania

sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na

jego wynik. Zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione względami

celowości oraz ekonomiki procesowej. Tymczasem w niniejszej sprawie, Sąd I

instancji zaznaczył, że WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2016 roku w

sprawie o sygn. III SA/Po 1265/15 oddalił skargę L. G. na

postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji

Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 7 października 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku

o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej a zatem ponad dwa miesiące przed wpływem niniejszej sprawy

do Sądu pierwszej instancji (24 czerwca 2016r.) i ponad osiem miesięcy przed

wydaniem zaskarżonego wyroku.

Z tych względów również ten zarzut okazał się nieusprawiedliwiony.

Jedynie na marginesie można dodać, że skarga kasacyjna od wyroku sprawie

III SA/Po 1265/15 została oddalona wyrokiem NSA z dnia 24 stycznia 2019 r. sygn.

akt I GSK 1011/18.

Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na

podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania

orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust.1

pkt 1 lit.c i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r.,

poz. 1804 ze zm.). Na zasądzoną kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika

organu, który złożył odpowiedź na skargę kasacyjną i nie reprezentował organu przed

sądem I instancji (75% stawki minimalnej 480 zł, co dało kwotę 360 zł)