Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 923/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 16a, art. 17
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 5 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję. LS


UZASADNIENIE

Wójt Gminy P., decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.) oraz art. 3 pkt 10, art. 5 ust. 2, art. 16 a ust. 1, 2, 4, 6 i 7 oraz art. 20 ust. 1 - 4, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 2, 2 a, 3 i 4, art. 26 ust. 1, 2, 3, 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: ustawa), w związku z § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013r. poz. 3), odmówił M. S. świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, wnioskowanego na matkę H. S.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż uzyskany łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w roku 2011, w przeliczeniu na osobę wyniósł 604,84 zł miesięcznie i nie przekracza kwoty 623,00 zł miesięcznie, która stanowi kryterium uprawniające do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Osoba wymagająca opieki, tj. H. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże w ocenie organu M. S. nie zrezygnowała z zatrudnienia by opiekować się niepełnosprawna matką.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. S. W uzasadnieniu odwołania wyjaśniła, że od kilkunastu lat opiekuję się chorą matką, która wymaga całodobowej opieki, której nikt inny poza stroną nie może zapewnić. Dodała, że matka jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, od 9 lat, po amputacji obydwu kończyn dolnych jeździ na wózku inwalidzkim. Ponadto jest chora na cukrzycę, po zawale, operacji zaćmy i cztery razy w tygodniu jest dializowana. Odwołująca podkreśliła, iż z uwagi na stan zdrowia matki nie może podjąć stałej zarobkowej pracy, a jej rodzeństwo zawodowo pracuje i jest na oddzielnym utrzymaniu. Wskazała także, iż świadczenie, które do tej pory otrzymywała było dużym wsparciem finansowym, dzięki któremu mogła dokonać zakupu niezbędnych leków dla matki, sprzętu specjalistycznego, który pomaga matce w codziennym funkcjonowaniu, opłacić diabetologa i pokryć koszty specjalnej bardzo kosztownej diety, która znacznie obniża poziom cukru.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 16 a ustawy oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...].

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że okolicznością bezsporną jest, że H. S. orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, ustalony stopień datuje się od dnia 16 maja 2013 r. M. S. jest córką H. S., należy zatem do osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym, wobec tego przysługuje jej prawo do ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy.

Nadto organ wyjaśnił, że podstawową przesłanką ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, będąca w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny posiadającym znaczny stopień niepełnosprawności, zaś zdaniem organu odwoławczego, w rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że M. S. zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Kolegium podkreśliło, że według oświadczenia strony, jest ona bierna zawodowo i nie podejmuje zatrudnienia od kilkunastu lat, gdy tym czasem znaczny stopień niepełnosprawności matki ustalony został od dnia 16 maja 2013 r. Wobec tego zdaniem organu pomiędzy ustaniem zatrudnienia M. S., a koniecznością sprawowania opieki nad matką posiadającą znaczny stopień niepełnosprawności nie istnieje związek przyczynowy wymagany dyspozycją art. 16a ustawy. Ponadto organ zaznaczył, iż niepodejmowanie zatrudnienia, które ma miejsce w przypadku odwołującej się, nie jest tożsame z rezygnacją z zatrudnienia. Niepodejmowanie zatrudnienia jest jedną z przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 ustawy) i nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Na pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie może mieć wpływu stan zdrowia osoby wymagającej opieki, czy brak innych osób, które mogłyby opiekować się chorym członkiem rodziny.

Powyższą decyzję M. S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, podtrzymując zarzuty podniesione w odwołaniu. Dodała, że od 1 stycznia 2009 r. pobierała z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. zasiłek i od tego czasu jest jedyną osobą, która opiekuje się matką, a co za tym idzie, nie może podjąć stałej zarobkowej pracy. Wcześniej taką osobą był jej ojciec H. S., lecz z chwilą jego śmierci skarżąca przejęła obowiązek opieki nad matką. Dodała, że od 2004 roku musiała zająć się matką i nie mogła podjąć żadnej zarobkowej pracy. Skarżąca zarzuciła, iż organ nie uwzględnił wcześniejszych orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, który matka ma orzeczony od 2004 roku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowo administracyjne na podstawie art. 125 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), do czasu zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt K 27/13 uznając, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zależy od wyniku toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął z urzędu zawieszone postępowanie, z uwagi na ustalenie, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie K 27/13 orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Pismem z dnia 11 lutego 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o rozważenie możliwości zawieszenia postępowania z uwagi na wystąpienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie II SA/Po 1026/13 z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zgodności art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.

Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.

Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja organu II instancji narusza prawo w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach. W ocenie sądu, w świetle stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy w ramach własnego postępowania, ponownie rozpatrując sprawę, dopuścił się wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego.

Przypomnieć trzeba, iż przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania M. S. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Materialno prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił w szczególności przepis art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Norma ta obowiązuje od dnia 1 stycznia 2013 r., na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), która znowelizowała przepisy dotyczące świadczeń przyznawanych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. W następstwie powyższego, obok dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego, uregulowanego w art. 17 ustawy, wprowadzono specjalny zasiłek opiekuńczy, który przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 16a ust. 1 ustawy). Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (art. 16a ust. 2 ustawy).

W omawianej normie prawnej ustawodawca wskazał, iż zasiłek ów nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,

c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,

d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Opisane świadczenie jest oczywiście uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy. Ponieważ jednak kwestie związane z dochodem nie były problematyczne w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego, to nie ma powodu, aby się do nich bliżej odnosić w niniejszym uzasadnieniu.

W obecnym stanie prawnym jednym z wymogów uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W ocenie sądu przepis, o którym mowa, chociaż w obecnym brzemieniu nie określa expressis verbis, iż warunek ten jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, to aktualna pozostaje wykładnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ugruntowana na tle świadczenia pielęgnacyjnego, określonego w art. 17 ustawy w dotychczasowym brzmieniu. Przemawia za tym istota każdego z tych świadczeń, jaką jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Specjalny zasiłek opiekuńczy, podobnie jak świadczenie pielęgnacyjne ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na znaczną niepełnosprawność. Zbieżność uregulowań dotyczących obydwu świadczeń rodzinnych pozwala zatem na stosowanie analogicznej wykładni tych samych przesłanek decydujących o przyznaniu każdego ze świadczeń. Natomiast przeciwna interpretacja przepisu jest nie do pogodzenia z zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP, w takim zakresie, w jakim pozbawia osoby pozostające bez pracy, możliwości ubiegania się o to świadczenie. W związku z tym pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16a ust. 1 ustawy, należy interpretować szeroko, mając przede wszystkim na uwadze cel powyższego uregulowania, a więc przyznanie rekompensaty pieniężnej tym spośród członków społeczeństwa, którzy podejmując się opieki nad swymi najbliższymi, niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, nie wykonują pracy rezygnując z własnej aktywności zawodowej. Bez względu więc na to, czy owa rezygnacja z zatrudnienia oznacza rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też w określonych okolicznościach niepodejmowanie pracy, to w każdym przypadku przesądzające znaczenie ma związek pozostawania bez zatrudnienia z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. orzeczenia WSA w Łodzi: z dnia 2 grudnia 2013r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 920/13; z dnia 12 grudnia 2013r., w sprawie o sygn .akt II SA/Łd 1097/13; z dnia 9 grudnia 2013r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1049/13 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Istota sporu sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia, czy skarżąca spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organu skarżąca ubiegając o przyznanie wnioskowanego świadczenia nie zrezygnowała z zatrudnienia w rozumieniu art. 16 a ustawy, gdyż wymagająca opieki niepełnosprawna matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 11 czerwca 2013 r. Organ podkreślił, iż z przedmiotowego orzeczenia wynika, iż ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 16 maja 2013 r. natomiast skarżąca jest bierna zawodowo i nie podejmuje zatrudnienia od kilkunastu lat.

W ocenie sądu przywoływane przez organ okoliczności nie wyczerpują stanu faktycznego sprawy. Nie sposób bowiem pominąć faktu, iż skarżąca wcześniej pobierała na matkę świadczenie pielęgnacyjne, na mocy decyzji z dnia [...] ([...]). Organ I instancji, na podstawie art. 17 ustawy ( w brzmieniu przed nowelizacją ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw) przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne właśnie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy na H. S. na okres od 1 listopada 2010 r. bezterminowo. Takież świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia były przyznawane skarżącej również wcześniej, decyzjami z dnia [...] i [...] Wójt Gminy P. w piśmie z dnia 25 lutego 2013 r. poinformował stronę, że na podstawie art. 11 ust. 3 przywołanej ustawy zmieniającej, decyzja z dnia [...] wygaśnie z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. W przywołanym piśmie organ pouczył stronę o możliwości ubiegania się od dnia 1 lipca 2013 r. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego, co strona uczyniła składając wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w dniu 29 maja 2013 r. Nie może być również obojętnym to, że choć decyzja z dnia [...] przyznająca stronie świadczenie pielęgnacyjne wygasła z mocy prawa - art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, to jednak Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt K 27/13) stwierdził, że przywołana regulacja jest niezgodna z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zwrócić trzeba również uwagę, iż w przywołanej decyzji z dnia [...] organ I instancji wyraźnie wskazał, iż przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy. Oznacza to, że w dacie złożenia wniosku w niniejszej sprawie o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego skarżąca nadal pozostawała osobą, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Nie sposób nie dostrzec niekonsekwencji organu, który przyznając skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ustawy traktował stronę jako osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej by opiekować się matką, by obecnie w tych samych okolicznościach faktycznych i w stanie prawnym uprawniającym do analogii, zanegować spełnienie opisanej przesłanki. Organ pominął także, iż przed wydaniem decyzji z dnia [...] stronie przyznane już było świadczenie na podstawie art. 17 ustawy (w jej dotychczasowym brzmieniu), z uwagi na rezygnację z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką – na mocy decyzji z dnia [...] oraz z dnia [...]. Dodać trzeba, iż przytoczone rozstrzygnięcia zostały wydane nie tylko wobec ustalenia, iż strona skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy, ale również, iż uczyniła to z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszym postępowaniu organ wywodzi zaś, iż matka skarżącej posiada znaczny stopień niepełnosprawności od dnia 16 maja 2013 r. Stwierdzenie takie stoi w sprzeczności z okolicznościami sprawy, a w szczególności z ustaleniami poczynionymi na potrzeby wcześniejszych postępowań zakończonych przyznaniem stronie świadczenia stosownie do art. 17 ustawy, jak również z dokumentami istotnymi dla sprawy. Jak wynika bowiem z kserokopii orzeczeń załączonych do skargi, matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem stwierdzającym niezdolność do samodzielnej egzystencji na dzień 10 maja 2004 r., analogiczne z dnia 28 stycznia 2005 r. oraz orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, z którego wynika, iż matka strony jest niezdolna do samodzielnej egzystencji.

Organ odwoławczy pominął powyższe okoliczności, poprzestając na prostej konstatacji o braku rezygnacji z zatrudnienia skarżącej w momencie ubiegania się o powyższy zasiłek, dodatkowo wskazując, iż dopiero od dnia 16 maja 2013 r. matka strony legitymuje się orzeczeniem o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności, w którym stwierdzono brak możliwości jej samodzielnej egzystencji. Takie stanowisko jest obarczone wadą nierozpatrzenia i nieuwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym okoliczności niespornych i znanych organowi z urzędu (uprzednie decyzje), a nadto dotknięte jest błędną interpretacją faktów ujawnionych w sprawie oraz jest wynikiem wadliwej wykładni obowiązujących przepisów.

W ocenie sądu powyższe okoliczności – istotne dla możliwości prawidłowego zastosowania art. 16 a ustawy – nie zostały w ogóle zweryfikowane, a mogą one stanowić kluczowe elementy stanu faktycznego sprawy. Organ pominął, iż celem specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami najbliższej rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z obowiązku opieki nad swymi niepełnosprawnymi obywatelami. Trudno również oczekiwać, że po wygaśnięciu decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne skarżąca, będąc dotychczasowym opiekunem osoby niepełnosprawnej nagle porzuci tę opiekę i podejmie zatrudnienie, tylko po to, żeby zaraz z niego zrezygnować w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny w sytuacji, kiedy ta osoba wymaga stałej opieki. Działaniem nielicującym z zasadami demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji R.P.) byłoby forsowanie takiej interpretacji przepisu art. 16 a ustawy, która upatrywałaby w powyższej regulacji podstawy do jedynie formalnego, a w rzeczywistości wyłącznie fikcyjnego podjęcia zatrudnienia. I co ważne, w sytuacji gdy dotychczas otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne właśnie wobec stwierdzenia przez organ, iż spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy. Tym bardziej, iż na mocy ostatniej decyzji z dnia [...] organ przyznał świadczenie pielęgnacyjne bezterminowo, co niewątpliwie pozwoliło stronie na osiągnięcie stabilnych warunków sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organ nie powinien i nie może natomiast pomijać, iż opieka nad osobą niepełnosprawną i w konsekwencji rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nota bene legitymizowana przez organ kolejnymi decyzjami przyznającymi świadczenie pielęgnacyjne, miała charakter decyzji życiowej o wieloletnich skutkach, która zwykle jest podejmowana z uwzględnieniem założenia stabilności i ciągłości systemu prawa oraz zaufania obywatela do państwa prawa. W tym kontekście, nie można w tym samym stanie faktycznym orzec o braku spełnienia przesłanki, którą dotychczas organ oceniał jako spełnioną. Organ winien mieć na względzie cel, jakiemu służy przyznane świadczenie oraz konieczność zapewnienia beneficjentom tego rodzaju pomocy stabilności i pewności sytuacji życiowej chociaż na tej płaszczyźnie, na którą organ orzekający ma wpływ.

Niezależnie od wskazanej wyżej argumentacji, sąd w składzie orzekającym, aprobuje pogląd, kształtujący się na tle nowego uregulowania art. 16a ustawy, że w toku postępowania administracyjnego o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego organ powinien ustalić, czy strona występująca z żądaniem przyznania jej świadczenia znajduje się w takiej sytuacji życiowej i rodzinnej, że gdyby nie sprawowała opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a zostałaby jej zaoferowana praca, to byłaby gotowa do jej podjęcia. Faktyczne sprawowanie opieki, niemożliwe do pogodzenia z pracą zarobkową, daje bowiem podstawy do ustalenia, iż została spełniona przesłanka wymagana na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy do uznania, że strona zrezygnowała z zatrudnienia (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013r., w sprawie o sygn. akt II SA/Go 516/13; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013r., w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 436/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ zobligowany będzie do dokonania wykładni przesłanek art. 16a ust. 1 ustawy stosownie do argumentacji zawartej w przytoczonych wyżej motywach wyroku, a następnie prawidłowej subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego, z uwzględnieniem okoliczności niespornych i znanych organowi z urzędu, a podnoszonych przez skarżącą, co pozwoli na wydanie rozstrzygnięcia odpowiadającego prawu.

Z tych wszystkich względów, uwzględniając skargę, sąd obowiązany był rozstrzygnąć na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

A. P.