Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 564/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77, art.11, art.80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 564/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 maja 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędzia: WSA Maja Chodacka (spr.), Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Protokolant: st. ref. Justyna Owczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2014 r., sprawy ze skargi J.M., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 31 stycznia 2014 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami za, zwłokę, - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji -


UZASADNIENIE

W dniu 23 września 2013 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek skarżącej J.M. o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy na łączną kwotę 7921,09 zł.

Ze złożonego wniosku oraz materiałów zgromadzonych w toku postępowania wynika, że skarżąca prowadząc działalność gospodarczą nie dopełniła ustawowego obowiązku płacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Skarżąca zamieszkuje u matki, nie posiada żadnego majątku i nie ponosi żadnych wydatków związanych z utrzymaniem. Jest osobą bezrobotną, z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności i niezdolnością do pracy. Jej jedynym źródłem dochodu są zasiłki. Otrzymuje zasiłek stały w wysokości 389 zł miesięcznie i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie. Za rok 2008 skarżąca osiągnęła dochód w wysokości 11.940,10 zł, za rok 2009 osiągnęła dochód w wysokości 4.853,98 zł. Nie złożyła zeznania podatkowego za rok 2010, 2011, 2012. Ponadto skarżąca nie figuruje w rejestrze jako właściciel lub współwłaściciel pojazdów, także nie figuruje w rejestrze Ksiąg Wieczystych.

Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 1 lipca 2013 r. z Poradni Zdrowia Psychicznego wynika, że skarżąca pozostaje w leczeniu psychiatrycznym, a jej stan nie pozwala na samodzielne prowadzenie swoich spraw i wymaga pomocy drugiej osoby. Skarżąca była również hospitalizowana psychiatrycznie z rozpoznaniem zespołu amnestycznego Korsakowa w zespole uzależnienia od alkoholu oraz polineuropatii alkoholowej .

W toku postępowania ustalono, że skarżąca w dniu 27 maja 2013 r. dokonała na rzecz swojej córki darowizny udziału wynoszącego l/2 części lokalu mieszkalnego położonego w T. przy ul. Ż.. Wartość czynności wyniosła 50.000 zł. W stosunku do skarżącej jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego jednakże w ciągu ostatnich sześciu miesięcy nie uzyskano żadnych kwot.

Komórka ZUS opracowująca wniosek skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek, w dniu 19 listopada 2013 r. zajęła stanowisko o umorzeniu należności, uznając, że skarżąca nie jest w stanie opłacić tych należności ponieważ pociągnęłoby to dla niej zbyt ciężki skutki.

Decyzją z dnia 22 listopada 2013 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia ZUS wskazał, że w sprawie skarżącej, w ramach uznania administracyjnego nie zaistniały przesłanki umorzenia zadłużenia w trybie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442). Odwołując się do treści art. 28 ust 3 a i 28 ust. 3 b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazano natomiast, że skarżąca spełnia przesłanki z § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Nie mniej jednak uznano, że nie jest możliwe umorzenie należności z tytułu składek , albowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego nie stwierdził braku majątku z którego można prowadzić egzekucję. Ponadto powołano się na fakt udzielenia przez skarżącą darowizny udziału we własności nieruchomości i możliwość dochodzenia uznania tej czynności za bezskuteczną względem ZUS, a w konsekwencji możliwość przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości. Uznano zatem, że brak jest podstaw do umorzenia należności w oparciu o przepisy ww. rozporządzenia.

Na skutek wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia 31 stycznia 2014 r., nr [...] ZUS Oddział w T. utrzymał w mocy decyzję z dnia 22 listopada 2013 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powtórzono, że w sprawie nie zaistniały przesłanki umorzenia zadłużenia w trybie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Stwierdzono natomiast, że zachodzą przesłanki o których mowa w § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nie mniej jednak jest zdaniem organu § 3 ma charakter uznaniowy, który daje możliwość odmowy umorzenia jeżeli pozostaje ono w sprzeczności z interesem publicznym. Taka sytuacja zaistniała, w ocenie organu w sprawie skarżącej albowiem dokonując darowizny na rzecz córki znacznie pogorszyła swoją sytuację materialną zatem do czasu rozstrzygnięcia kwestii wniesienia przez ZUS skargi pauliańskiej umorzenie należności nastąpiłoby z pokrzywdzeniem interesu publicznego.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze skarżąca powtórzyła argumenty zawarte we wniosku podkreślając, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej, a zapłata zaległości doprowadziłaby do pozbawienia jej zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. nr 163, poz. 1016).

Artykuł 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania skargi stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie zatem z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu w pkt od 1 do 6.

W stosunku do płatników składek będących jednocześnie osobami ubezpieczonymi przepis art. 28 ust. 3a powołanej wyżej ustawy wprowadził wyjątek od zasady całkowitej nieściągalności. Zgodnie z jego brzmieniem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane przez Zakład, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei odnoszący się do takich sytuacji przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przy czym podnieść należy, że w art. 24 ust. 2 ustawy ubezpieczeniowej wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Na uwadze należy mieć też treść art. 32 tejże ustawy, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu.

Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07, LEX nr 471116). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.

W wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a., ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, a także mając na uwadze okoliczność, że zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze stwierdza, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego.

W pierwszym rzędzie należy podnieść, że zamknięty katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten stanowi, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ wielokrotnie w uzasadnieniu decyzji podkreśla, iż w chwili obecnej (tj. w dacie orzekania) skarżąca nie posiada środków na uiszczenie zaległych należności, ale być może, że w przyszłości dochodzenie należności będzie możliwe. Taki argument pozostaje w sprzeczności z istotą postępowania w zakresie orzekania o umorzeniu należności, bowiem organ ma badać i oceniać aktualną sytuację wnioskodawcy w kontekście przywołanych wyżej przepisów. Zaznaczyć przy tym należy, że niemożność uiszczenia zaległych składek, a w szczególności trudna sytuacja materialna podmiotu ubiegającego się o ich umorzenie, winna być oceniana na dzień wydania przez zakład ostatecznej w tym przedmiocie decyzji (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Bd 220/12, LEX 1166096). Zdarzenia przyszłe i niepewne, a w szczególności przypuszczenia i twierdzenia o charakterze prognostycznym (możliwość wytoczenia skarżącej skargi pauliańskiej i uznania czynności darowizny za bezskuteczną względem ZUS), nie mogą stanowić podstawy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd podkreśla, że na dzień orzekania ZUS nie wystąpił przeciwko skarżącej ze skargą pauliańską, natomiast w uzasadnieniu rozstrzygnięcia powoływał się na taką możliwość. Ostatecznie ta okoliczność o charakterze wyłącznie hipotetycznym została potraktowana jako przyczyna negatywnego dla strony rozstrzygnięcia sprawy.

Jak wskazano wyżej umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić tylko w wypadku ich całkowitej nieściągalności, albo, w odniesieniu wyłącznie do ubezpieczonych będących płatnikami składek, w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności. Przypadki, których stwierdzenie może uzasadniać umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczeniowych przez ZUS określa cyt. wyż. rozporządzenie w § 3 ust. 1.

Podkreślić należy, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 wyżej cytowanego rozporządzenia, szczególnie wnikliwego przeanalizowania wymagają wskazywane przez wnioskującego o umorzenie okoliczności, wskazujące na ciężkie skutki materialne spłaty zadłużenia.

Sam organ nie kwestionuje, iż z uwagi na przewlekłą chorobę skarżącej, niezdolność do pracy i praktyczny brak środków utrzymania jej sytuacja jest trudna. Oznacza to, że skarżąca nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić elementarnych, minimalnych i niezbędnych potrzeb bytowych, skoro musi sięgać do środków pomocowych państwa, aby uzyskać fundusze na tak podstawową kwestię jaką jest wyżywienie. W sytuacji gdy miesięczny dochód nie wystarcza na zaspokojenie miesięcznych kosztów wyżywienia i obowiązkowych opłat, na co wprost wskazuje okoliczność korzystania z pomocy MOPS, trudno przyjąć, że pozwala on jednocześnie na opłacenie należności z tytułu zaległych składek. Orzekający w niniejszej sprawie Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06 oraz z dnia 2 grudnia 2010 r. o sygn. akt II GSK 1036/09, zgodnie z którym sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym.

Ponadto Sąd podkreśla, że w toku postępowania przed organem rentowym poprzedzającego wydanie decyzji w pierwszej instancji komórka ZUS opracowująca wniosek skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek, w dniu 19 listopada 2013r. zajęła stanowisko o umorzeniu należności, uznając, że skarżąca nie jest w stanie opłacić tych należności ponieważ pociągnęłoby to dla niej zbyt ciężki skutki. Również w uzasadnieniach rozstrzygnięć obu instancji stwierdzono, że w sprawie skarżącej zachodzą przesłanki umorzenia wynikające z cyt. rozporządzenia. Nie mniej jednak organ powołując się na uznaniowy charakter decyzji stwierdził, że mimo to odmowa umorzenia składek leży w interesie publicznym zwłaszcza wobec możliwości wytoczenia skargi pauliańskiej i uznania czynności darowizny dokonanej przez skarżąca za bezskuteczną względem ZUS.

Stwierdzić na koniec należy, że wprawdzie, jak to wspomniano na wstępie, decyzje dotyczące umorzenia mają charakter uznaniowy, to jednak okoliczność ta nie oznacza sytuacji, w której instytucja określona w art. art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i oraz art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne może przybrać charakter wyłącznie papierowy i nie znaleźć żadnego zastosowania w praktyce. Wydając decyzję w przedmiocie umorzenia należności organ orzekający winien zawsze brać pod uwagę fakt, że ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności po spełnieniu określonych przesłanek, odmowa umorzenia nie może więc być traktowana jako zasada postępowania przy rozstrzyganiu tego typu spraw (por. uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 485/07, LEX nr 447314). O tym, że organ potraktował niniejszą sprawę bezrefleksyjnie, w sposób automatyczny, a nie zindywidualizowany, świadczy również okoliczność, że w sytuacji związanej ze stanem zdrowia i chorobą skarżącej nie odniósł się do kwestii istnienia przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, gdzie wprost ustawodawca wskazał na okoliczność przewlekłej choroby zobowiązanego, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W sytuacji zatem spełnienia przez wnioskodawczynię przesłanek wskazanych w wyżej przytoczonych przepisach, a zdaniem orzekającego Sądu na gruncie niniejszej sprawy taka okoliczność miała miejsce, organ winien rozważyć możliwość przychylenia się do wniosku o umorzenie należności składkowych. W przeciwnym razie w uzasadnieniu podjętej odmowy umorzenia winien przekonać wnioskującą stronę, iż ta nie ma racji twierdząc, że nie jest w stanie spłacić należności, ale jednocześnie wskazać jakie możliwości w tym zakresie strona realnie (a nie jedynie hipotetycznie) posiada, czego w zaskarżonej decyzji zabrakło. To ostatnie stwierdzenie jest o tyle istotne, że samo tylko wytoczenie powództwa ze skargą pauliańską – czego do tej pory nie zrobiono – nie daje jeszcze gwarancji uzyskania majątku koniecznego dla skutecznej egzekucji, a zatem samo w sobie nie może stanowić uzasadnienia odmowy umorzenia należności w przypadku gdy ich spłata naraża skarżącą na brak zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

W konsekwencji, z powodu naruszenia ww. art. 80 i art. 107 § 3 kpa w zw. z ww. § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Sąd uchylił na zasadzie art.145 §1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) obie decyzje. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższe uwagi co do zasad oceny zebranych w sprawie dowodów.

Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także decyzji poprzedzającej zaskarżoną decyzję, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga.