Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 978/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151 a par 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu M. N. na decyzję Wojewody z dnia 18 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1/ uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia 18 lipca 2017 r.; 2/ zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia 26 maja 2017 r. nr [...] działając na podstawie art. 104 K.p.a. w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r. poz. 657) orzekł o niewymeldowaniu z pobytu stałego z budynku mieszkalnego w miejscowości K. [...] M. N.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 29 marca 2017 r. do organu wpłynął wniosek J. T. w sprawie wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego wymeldowania z pobytu stałego M. N. oraz małoletnich córek N. T. oraz N. T. z adresu K. [...]. Wnioskodawca podała, że M. N., N. T. oraz N. T. od 1,5 roku nie przebywają i nie zamieszkują pod adresem K. [...], wyprowadziły się i zabrały swoje rzeczy.

W dniu 8 maja 2017 r. dokonano oględzin budynku mieszkalnego K. [...]. W oględzinach wzięli udział J. T., A. B., kierownik USC

w Ł. oraz inspektor K. C. Mieszkanie składa się z

korytarza, dwóch pokoi oraz łazienki. Aktualnie mieszka w nim były mąż M. N. J.T. Oględziny wykazały, że w mieszkaniu tym, nie znajdują się żadne rzeczy osobiste M. N. oraz jej córek N. T., N. T. W pomieszczeniach tych, pozostawione są tylko rzeczy osobiste J. T. W dniu 10.05.2017 r. w Urzędzie Gminy została przeprowadzona rozprawa administracyjna. Przesłuchana w charakterze świadka T. B. zeznała, że ostatni raz widziała M.N. pod adresem K. [...] w sierpniu albo we wrześniu 2016 roku. Przyjechała i zabrała swoje rzeczy. Świadek zeznał, że wie z listu, który dostała J. T., że M. N. przebywa teraz w N. pod adresem [...]. Nie posiada kluczy do mieszkania K. [...], nie zostawiła żadnych swoich rzeczy osobistych i opuściła mieszkanie, ponieważ właścicielem domu jest J. T. Rozwiodła się z bratem i wyprowadziła. Przesłuchany w charakterze świadka P. B. zeznał, że M. N. wraz z córkami wyprowadziła się we wrześniu 2015 r. do N. i nikt jej nie zmuszał do wyprowadzenia. P. B. zeznał, że powodem był rozwód, niechęć przebywania z byłym mężem i jego alkoholizm oraz to, że N. M. przebywała w szpitalu w P. z chorym dzieckiem. Kolejną osobą przesłuchaną w sprawie była M. N. matka strony. Zeznała, że ostatni raz córka przebywała pod adresem K. [...] w październiku 2015 roku, dopóki wnuczka N. nie poszła do szpitala. W tamtym momencie została tam druga wnuczka N. T. J.T. powiedziała córce, żeby nie stresować jej syna i wtedy zabrała drugą wnuczę do siebie do N. Teraz córka mieszka w N. wynajęła mieszkanie, ponieważ wnuczka N. T., która jest po przeszczepie musi przebywać w sterylnych warunkach i musi mieć spokój. Świadek zeznał, że nie wie czy córka M. N. posiada klucze do mieszkania K. [...]. W Kadczy córka kupiła nowy piec i bojler, na który wzięła pożyczkę oraz wcześniej dokonała remontu tego mieszkania. Wyprowadziła się ze względu na męża, który źle się zachowywał i nadużywał alkoholu, kiedy był pijany nie można było zostawić przy nim dzieci.

Kolejną osobą przesłuchaną była J. T., właścicielka. Zeznała, że dokładnie nie pamięta kiedy M. N. ostatni raz przebywała i nocowała pod adresem K. [...]. Podniosła, że M. N. już raz się wymeldowała z tego adresu, zniszczyła wtedy podłogi ściany, które wcześniej sama wyremontowała za własne pieniądze. Strona zeznała, że potem ponownie zameldowała synową, ponieważ dzieci poszły do szkoły i był potrzebny meldunek. Przesłuchana w charakterze strony M. N. zeznała, że rozwiodła się w marcu 2015 roku. Ostatni raz była w K.[...] w 2016 roku w sierpniu gdy była na przepustce córki ze szpitala. Wyprowadziła się do N. W październiku 2015 r. młodsza córka N. przebywała z babcią M. N. pod adresem K. [...], a ona z córką N. przebywały w szpitalu w P. Po pewnym czasie J. T. powiedziała, żeby nie denerwować jej syna, ponieważ choroba N. jest dla niego dużym stresem. Strona zeznała, że jej były mąż nadużywał alkoholu. Starała się dla niego o leczenie pisała pisma do Gminy, jednak teściowa tego nie chciała, rodzina byłego męża twierdziła, że nie ma on żadnego problemu z alkoholem. Mąż pod wpływem alkoholu awanturował się i była wzywana policja. Opuściła mieszkanie w 2016 roku w sierpniu po telefonie J. T. Kazała jej natychmiast zabrać swoje rzeczy i opuścić jej dom bo jest jego właścicielem. Oświadczyła, że jeżeli tego nie zrobi, to wyrzuci wszystkie rzeczy osobiste i podpali. Wobec tego opuściła mieszkanie niedobrowolnie. Górna część mieszkania była wyremontowana z własnych środków M. N. (łazienka, podłogi, okna,) pozostawiła tam wymienione pompy, nowy piec, szafę z lustrem, narożnik, za które zapłaciła. Chciałaby tam powrócić, ponieważ nie płaciłaby czynszu, miałaby mniejsze opłaty niż w N. Powróciłaby tam gdyby były maż wyprowadził się na dół mieszkania do swojej matki, ze względu na jego alkoholizm i gdyby było wsparcie ze strony teściowej i jego rodziny.

W dniu 12 maja 2017 r. do organu przesłano protokół przesłuchania świadka A.N. Świadek zeznał, że jej siostra M. N. i jej małoletnie dzieci mieszkają w N. pod adresem [...] i ma z nią kontakt. Zeznała również, że obecnie siostra nie mieszka pod adresem K. [...], a opuszczenie przez nią mieszkania związane było z zakazem wstępu do wskazanego budynku przez babcię J.T. Siostra wraz z małoletnimi dziećmi opuściły mieszkanie K.[...]pod koniec października, początek listopada 2015 r. Siostra posiada klucze do mieszkania, ale nie ma swobodnego do niego dostępu. Przesłuchana w charakterze świadka D. N. zeznała, że obecnie siostra przebywa z dziećmi na terenie N. Do wyprowadzenia zmusił siostrę stan zdrowia córki N., która 15.10.2015 roku trafiła do szpitala gdzie została zdiagnozowana białaczka i przebywała w szpitalu w P.. Siostra cały czas przebywała przy dziecku w szpitalu, drugim dzieckiem N. zajmowała się matka M. N. N. mieszkała u niej, ponieważ w mieszkaniu K. [...] nikt nie chciał się nią zajmować, ojciec dzieci nie był nimi zainteresowany tj. N. i N. Sytuacja w domu K. [...] (alkohol, awantury), zmusiła siostrę M. N. do wyprowadzenia się dla dobra chorej córki N., która potrzebowała spokoju. Siostra cały rok przebywała w szpitalu z córką w P., na czas przepustek ze szpitala M. N. przebywała u swojej siostry A. N. w W. W wakacje 2016 były mąż i teściowa zadzwonili do siostry i kazali jej się wyprowadzić i wtedy siostra zabrała swoje rzeczy.

Organ wskazał, że głównym powodem wyprowadzenia się M. N. była zdiagnozowana białaczka u dziecka N. T. w 2015 roku. Przez rok przebywała wraz chorym dzieckiem w szpitalu w P. Drugą córką zajmowała się jej matka M. N., ponieważ w domu K. [...] ojciec dziewczynki nie interesował się nią, nie pełnił opieki nad nią, nadużywał alkoholu i awanturował się. Przez pewien czas babcia M. N. dowoziła wnuczkę do szkoły z N. do K. J. T. teściowa M. N., właścicielka domu K. [...], telefonicznie zażądała od M. N., aby zabrała wszystkie swoje rzeczy ponieważ rozwiodła się z jej synem i się rozstali. Właścicielka, nie sprzeciwiała się, gdy M. N. lub ktoś z członków jej rodziny przyjeżdżała i zabierał ich rzeczy osobiste, ale tylko pod nieobecność syna J. T., którego się obawiała. M. N. zaznała podczas przesłuchania, że nigdy się z teściową nie kłóciły. Samodzielnie za własne pieniądze wyremontowała górną część mieszkania. Pozostawiła tam nowy piec, pompy, szafę narożnik, za które sama zapłaciła. Chciałaby powrócić do mieszkania K. [...] wraz z córkami, ponieważ koszty najmu i utrzymania mieszkania byłyby niższe.

Organ przypomniał, że pod pojęciem "miejsca stałego pobytu" rozumieć należy lokal, w którym osoba fizyczna stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, a w szczególności nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, podejmuje wizyty członków rodziny i znajomych. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. Fakt długotrwałego przebywania w innym miejscu niż miejsce stałego zameldowania, nie przesądza, że osoby te przejawiają wolę pobytu poza miejscem stałego zameldowania, tym samym nie stanowi przesłanki wymeldowania, lecz musi być powiązany z niewątpliwie istniejącymi okolicznościami wskazującymi na trwałość takiego stanu. Nieprzebywanie M. N. oraz jej małoletnich córek pod adresem K. [...], nie było spowodowane dobrowolnym opuszczeniem miejsca stałego pobytu, a sytuacją zdrowotną dziecka, która wymusiła opuszczenie miejsca zamieszkania matki i dzieci. Wiadomym jest, iż pobyt dziecka w szpitalu wiąże się z nieustannym udziałem rodziców w opiece, wsparciu a przede wszystkim poczuciem bezpieczeństwa, jakże nieodzownego w trudnych chwilach zwłaszcza dla małego chorego dziecka. Awantury, interwencje policji jak również problem alkoholowy byłego męża J. T. ojca dzieci, a niezbędny wręcz pożądany-spokój oraz sterylne warunki rekonwalescencji po chorobie dziecka przyczyniły się do wyprowadzenia się M. N. wraz z córkami z lokalu mieszkalnego w K. [...], Powrót do mieszkania na dzień dzisiejszy nie jest możliwy, ze względu na brak kluczy do wymienionego zamka w drzwiach mieszkania.

W świetle zebranego materiału dowodowego, zeznań świadków oraz samej strony organ stwierdził, że M. N. oraz jej małoletnie córki, pomimo iż od pewnego czasu koncentrują swoją działalność życiową w innym miejscu chcą ponownie zamieszkać w swoim rodzinnym domu K. [...], dziewczynki chcą powrócić do swojej pierwszej szkoły, odnowić i odbudować więzi rodzinne i przyjaźnie. Chęć powrotu do zamieszkania pod adresem K. [...] wskazuje jednoznacznie na brak dobrowolności w opuszczeniu dotychczasowego miejsca zamieszkania przez M. N. i jej córki N. T. i N. T.. W tej sytuacji wniosek o wymeldowanie jest nie zasadny.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. T. zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego oraz na dowolnej ocenie wyrażającej się w błędnym ustaleniu, że opuszczenie przez M. N. rzeczonego budynku nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego. W uzasadnieniu wniesionego odwołania podano, że jakkolwiek organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił, że matka małoletniej w połowie 2015 roku opuściła budynek K. [...], to błędnie przyjął, iż opuszczenie nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego oraz, że okoliczności sprawy wskazują na towarzyszący wymienionej zamiar powrotu.

Wojewoda decyzją z dnia 18 lipca 2017 r. [...] działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji M. N. nie zaprzeczyła, że wyprowadziła się wraz z dziećmi z budynku stałego zameldowania, lecz podniosła, że powodem opuszczenia było naganne zachowanie J. T. oraz J. T. (od 2015 roku byłego męża wymienionej) wobec niej i małoletnich córek: N. i N. T. Rodzinne awantury, agresja, znęcanie się wielokrotnie kończyły się interwencją policji. Z uzasadnienia odwołania wynikało z kolei, że wyprowadzenie się M. N. wraz z córkami było jej świadomą decyzją. Wymieniona z własnej woli opuściła przedmiotowy budynek i nie podjęła żadnych starań zmierzających do umożliwienia sobie powrotu i przebywania w miejscu stałego zameldowania. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, iż organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego z zachowaniem wszystkich wymogów kodeksu postępowania administracyjnego, w wyniku czego materiał dowodowy dotychczas zebrany nie był wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Uznając trafność zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazać należy, że niewyjaśnienie przez organ meldunkowy w sposób wnikliwy i bezsporny (m.in. poprzez zebranie stosownego materiału dowodowego) przesłanek opuszczenia budynku w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez określenie, czy opuszczenie było dobrowolne czy niedobrowolne, czy miało charakter czasowy czy trwały, tym samym ustalenie gdzie aktualnie M. N. faktycznie koncentruje swoje najważniejsze sprawy życiowe, czy nadal w miejscu stałego zameldowania w budynku K. [...], do którego jak oświadczyła przed organem pierwszej instancji M. N. jej córka ma zamiar powrócić czy, jak twierdzi odwołująca się, w innym miejscu, tj. w N., dało podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja Wójta Gminy wydana została przez ten organ przedwcześnie.

W ocenie Wojewody, organ pierwszej instancji nie ustalił stanu faktycznego sprawy w zgodzie z jego rzeczywistym stanem, czyniąc to wbrew postanowieniom artykułów 7 K.p.a. i 77 § 1 K.p.a., a co za tym idzie dokonał niewłaściwej oceny tak zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), czego wynikiem był błąd w stosowaniu przepisów prawa materialnego, poprzez uznanie niezaistnienia przesłanek warunkujących wymeldowanie z miejsca pobytu stałego, mimo że przesłanki te nie zostały przez organ meldunkowy wyjaśnione w sposób rzetelny, tym samym dopuszczając się naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dla bezspornego wyjaśnienia sprawy meldunkowej wskazane będzie, aby organ pierwszej instancji przeprowadził uzupełniające postępowanie wyjaśniające, a jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (o czym stanowi przepis art. 75 § 1 K.p.a.). Organ prowadzący postępowanie winien dopuścić dowód z zeznań świadków, których również sam wyznaczy z kręgu najbliższej rodziny i najbliższych sąsiadów M. N., zarówno w miejscu stałego zameldowania, jak i w miejscu faktycznego przebywania wymienionych.

Organ pierwszej instancji powinien w szczególności wezwać M. N. do złożenia wyjaśnień (pisemnie, przez pełnomocnika lub w ramach pomocy prawnej), dokumentów i innych dowodów na okoliczność podnoszonej w trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji niedobrowolności opuszczenia przez wymienioną rzeczonej nieruchomości. Takimi dokumentami w szczególności mogą być: informacje z policji, prokuratury, sądu. Celem określenia charakteru opuszczenia miejsca pobytu stałego (dobrowolnie/niedobrowolnie) organ pierwszej instancji winien wezwać M. N. także do przedłożenia do akt sprawy dowodów/dokumentów na okoliczność działań prawnych, które podjęła lub zamierza podjąć w celu umożliwienia powrotu do budynku stałego zameldowania, miejsca zamieszkania jej ojca i babki. Ustalenia w powyższym zakresie, również nie zostały przez organ gminy w Łącku poczynione. Zasadnym ponadto będzie uzyskanie od M. N. dodatkowych wyjaśnień co do okoliczności, które towarzyszyły wyprowadzeniu się rodziny z budynku K. [...], także na okoliczność podjętych przez nią czynności faktycznych mających na celu realizację sygnalizowanej w trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji woli powrotu do budynku stałego zameldowania. Prowadząc uzupełniające postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji, w celu rzetelnego i bezspornego ustalenia przesłanek opuszczenia miejsca pobytu stałego, winien także z urzędu podjąć stosowne czynności, tj. wystąpić do policji (Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej) z zapytaniem czy, kiedy i z czyjego zawiadomienia miały miejsce interwencje Policji w budynku K. [...], ponadto czy rodzina N.-T. objęta była (jeżeli tak to w jakim okresie) procedurą "Niebieskiej Karty".

W ocenie Wojewody, organ pierwszej instancji powinien uzupełnić postępowanie dowodowe poprzez wszechstronne wyjaśnienie, czy zaistniały przesłanki z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, tj. czy M. N. opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego oraz czy opuszczenie, jak twierdzi w odwołaniu J. T., było dobrowolne i ma charakter trwały.

Od tej decyzji sprzeciw do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie wniosła M.N. Podniosła, że opuszczenie spornego lokalu nie było dobrowolne, a wymuszone przez chorobę i niechęć rodziny męża. W skardze stwierdzono, że okoliczności faktyczne spowodowały konieczność wyprowadzenia się, ale w chwili obecnej skarżąca chciałaby wrócić do swojego domu, w którym zostały zabawki i inne rzeczy.

W odpowiedzi na sprzeciw Wojewoda wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumentacje wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 2017, poz. 935 dalej ustawa nowelizująca lub nowela), która wprowadziła zmiany między innymi do P.p.s.a. Zgodnie z art. 9 pkt 7 ustawy nowelizującej, w dziale III ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi po rozdziale 3 dodaje się rozdział 3a o tytule "Sprzeciw od decyzji". W myśl nowowprowadzonego art. 64a od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu znacznie uproszczono, bowiem organ administracji nie musi udzielać odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3), sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1). Skróceniu uległy też terminy procesowe: sprzeciw wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64c. § 1), organ, który wydał zaskarżoną decyzję, przekazuje sprzeciw od decyzji sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy w terminie czternastu dni od dnia jego otrzymania (art. 64c § 4), a sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji (art. 64d § 1).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym. Z przepisu tego wynika jednocześnie, że do spraw wszczętych po wejściu w życie ustawy nowelizującej stosuje się nowe przepisy.

Ponieważ zarówno doręczenie zaskarżonej decyzji, jak i wniesienie sprzeciwu od decyzji (które powoduje wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego) nastąpiło już po wejściu w życie ustawy nowelizującej - zastosowanie do niniejszej sprawy znajdzie ustawa P.p.s.a., objęta tekstem jednolitym opublikowanym w Dz. U. z 2017 r. poz. 1369.). Tak więc pomimo błędnego pouczenia strony skarżącej przez organ, od zaskarżonej decyzji skarżącej przysługiwał sprzeciw, który został złożony w ustawowym terminie. Według nowego brzmienia przepisów P.p.s.a. sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 151 a § 1 zd. 1. P.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151 a § 2 P.p.s.a.).

Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza zatem konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na decyzję kasacyjną będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15, wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z orzecznictwa sądów administracyjnych jednoznacznie wynika, że na tle przepisu art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania kasacyjnego rozstrzygnięcia, jeśli organ I instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2007r., II SA/GI 439/06, LEX nr 930299). Decyzja kasacyjna nie może zostać wydana, jeśli kwestią sporną będzie tylko ocena prawna zebranego materiału dowodowego w sprawie (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1256/13). W sprzeczności z art. 138 § 2 K.p.a. pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, "gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 K.p.a." (wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 października 2013 r., II SA/Kr 997/13, wyrok NSA z dnia 22 września 1981 r., II SA 400/81).

W myśl art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Reasumując organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (zob. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15). Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16).

Wszystkie okoliczności, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej muszą zostać ustalone w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Zgodnie zaś z art. 7 K.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją obowiązywania zasady praworządności jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 K.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Powyższe obowiązki, ciążą na organach administracji publicznej obu instancji. Organ odwoławczy ma obowiązek nie tylko dokonać kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu I instancji, ale co do zasady ma również rozpatrzyć całość sprawy i orzec merytorycznie. Na organie odwoławczym ciążą te same, co na organie I instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). Stosownie do art. 136 K.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli organ I instancji nie wyjaśnił części istotnych okoliczności sprawy albo zgromadził niepełny, ale obszerny materiał dowodowy, wówczas organ odwoławczy ma obowiązek te uchybienia usunąć we własnym zakresie.

Powołane orzeczenia zostały wydane na tle poprzednio obowiązującej ustawy. Aktualna nowelizacja K.p.a. jeszcze bardziej ograniczyła możliwość wydawania decyzji kasacyjnych przez organ odwoławczy. Zgodnie z art. 136 § 2 K.p.a. nawet w przypadku naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania, jeśli konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, na zgodny wniosek wszystkich stron zawarty w odwołaniu organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Przepis ten stosuje się także w przypadku, gdy jedna ze stron zawarła w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, a pozostałe strony wyraziłyby na to zgodę w terminie czternastu dni od dnia doręczenie im zawiadomienia o wniesieniu odwołania, zawierającego wniosek o przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, że organ odwoławczy wadliwie uznał, iż zaktualizowały się przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej. Stwierdzone uchybienia i wadliwości decyzji, a także prowadzonego postępowania, nie uzasadniały bowiem przekazania sprawy do jej ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jak wynika ze stanowiska Wojewody powodem uchylenia decyzji Wójta Gminy był brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący przez organ I instancji całego materiału dowodowego. W szczególności, zdaniem Wojewody, materiał dowodowy zebrany w sprawie przez organ I instancji nie pozwolił na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, a tym samym na ustalenie faktu ewentualnego braku dobrowolności opuszczenia spornego lokalu przez stronę skarżącą.

Zdaniem Sądu, organ II instancji nie wykazał w zaskarżonej decyzji, aby niemożliwe było rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu odwoławczym, a wskazywane przez organ odwoławczy braki w materiale dowodowym nie mogły zostać uzupełnione, w trybie art. 136 K.p.a. Raz jeszcze podkreślić trzeba, że dla wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. konieczne jest wykazanie, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie, że brak jest podstaw do zastosowania art. 136 K.p.a. Stosownie do tego przepisu organ II instancji mógł przeprowadzić postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, bez naruszenia zasady dwuinstancyjności. W szczególności nie można uznać, że to jedynie na organie I instancji spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz oceniania na jego podstawie, czy dana okoliczność została udowodniona zgodnie z art. 77 § 1 i 80 K.p.a.

Wojewoda zobowiązał organ I instancji do wystąpienia do policji z zapytaniem czy i kiedy i z czyjego zawiadomienia miały miejsce interwencje w budynku K.[...]. Ponadto wskazano, że organ meldunkowy powinien dopuścić dowód z zeznać świadków, z kręgu rodziny i najbliższych sąsiadów M. N., chociaż z akt postępowania administracyjnego bezspornie wynika, że organ I instancji uzyskał materiał dowodowy z zeznań tych osób. Organ II instancji sugerował również wezwanie skarżącej do przedłożenia dokumentów świadczących o niedobrowolnym opuszczeniu przedmiotowego budynku. Podkreślić należy, że takie uzupełniające postępowanie dowodowe organ II instancji mógł przeprowadzić we własnym zakresie. W ocenie Sądu, sformułowane w zaskarżonej decyzji argumenty nie dawały podstaw do stwierdzenia, że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 138 § 2 K.p.a. Organ odwoławczy nie wykazał i nie wyjaśnił, z jakiej przyczyny nie mógł dokonać ustaleń na podstawie zebranych dowodów. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, zaś że uzupełnienie materiału dowodowego przekracza kompetencje organu odwoławczego. Konstatacja Wojewody, że organ I instancji nie wskazał dowodów, które uznał za wiarygodne i na jakim materiale dowodowym się oparł, jest chybiona. Po raz kolejny przyjdzie dostrzec, że przepis art. 136 K.p.a. przewiduje możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego lub zalecenie jego przeprowadzenia organowi I instancji. To postępowanie może mieć jedynie charakter uzupełniający.

W konsekwencji przyjąć należy, że Wojewoda uchylił się od ponownego rozpoznania sprawy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego i wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 138 § 2 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 a § 1 P.p.s.a.

O kosztach na które składają się wpis od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.