Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 34/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6048 Status zakładu pracy chronionej
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie: WSA Halina Emilia Święcicka Asesor WSA Andrzej Czarnecki Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2005r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości J. K. prowadzącego działalność pod firmą [...] "I" Zakład Pracy Chronionej w S. na decyzję Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2003r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego dotyczącego uchylenia statusu zakładu pracy chronionej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej na rzecz skarżącego Syndyka Masy Upadłości J. K. prowadzącego działalność pod firmą [...] "I" Zakład Pracy Chronionej w S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003r. umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] - na skutek odwołania R. B., syndyka masy upadłości [...] "I" J. K. w S. w sprawie utraty statusu zakładu pracy chronionej przez upadłego pracodawcę J. K.

Jako podstawę prawną organ wskazał art. 138 § 1 pkt 3 kpa oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w związku z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego,

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiła ustalona decyzją Wojewody [...] utrata przez J. K., prowadzącego [...] "I" w upadłości z siedzibą w S., statusu zakładu pracy chronionej z dniem [...] kwietnia 2000 r. w związku z niespełnieniem warunków określonych przepisem art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.). Nadto podnosił, że zaskarżona decyzja jest aktem potwierdzającym jedynie niespełnienie przez pracodawcę warunków określonych w w/w art. 28 ust. 1 ustawy Nie odnosi się natomiast do mienia wchodzącego w skład masy upadłości.

Od powyższej decyzji J. K. jako strona nie odwołał się, natomiast odwołanie złożył syndyk masy upadłości R. B. - syndyk masy upadłości, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia, że skarżący utracił status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej z dniem wydania zaskarżonej decyzji.

W ocenie organu umarzającego postępowanie odwoławcze, zgodnie z przepisami Prawa upadłościowego, syndyk obejmuje majątek upadłego, zarządza tym majątkiem i przeprowadza jego likwidację i jedynie postępowanie dotyczące mienia wchodzącego w skład masy upadłości może być wszczęte i dalej prowadzone przez syndyka lub przeciwko niemu. Natomiast postępowanie odwoławcze w przedmiotowej sprawie, mające na celu ustalenie słuszności wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji, a zwłaszcza ustalenie, czy pracodawca spełnia warunki określone dla zakładu pracy chronionej, nie jest postępowaniem dotyczącym mienia wchodzącego w skład masy upadłości, w szczególności nie jest postępowaniem podatkowym czy egzekucyjnym. Jest to postępowanie administracyjne, mające na celu ustalenie spełniania przez pracodawcę ustawowych warunków i obowiązków. Status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej ma charakter podmiotowy, a nie przedmiotowy i dotyczy pracodawcy w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy.

Skoro adresatem decyzji przyznającej lub stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej jest pracodawca, nie zaś kierowana przez niego jednostka organizacyjna, stroną w tym postępowaniu jest konkretnie określony adresat - pracodawca, któremu przyznano status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej. Zaskarżona decyzja jest aktem potwierdzającym jedynie niespełnienie przez pracodawcę warunków określonych w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.), ale nie odnosi się do mienia wchodzącego w skład masy upadłości.

Organ wywodził, że złożone przez syndyka odwołanie nie może być skuteczne, jako że na podstawie obowiązujących przepisów nie można przyznać syndykowi masy upadłości przymiotu strony w niniejszym postępowaniu. Przymiot ten ma J. K., pracodawca, co wynika z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r, o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w związku z art. 28kpa, a nie syndyk. Zgodnie z tymi przepisami oraz utrwaloną linią orzecznictwa, syndyk nie staje się z dniem ogłoszenia upadłości pracodawcą jest nim nadal upadły, syndyk jedynie z mocy prawa obejmuje zarząd majątku upadłego. Postępowanie nie dotyczyło mienia, a jedynie spełniania przez pracodawcę - J. K. - określonych obowiązków warunkujących uzyskanie szczególnych uprawnień. Decyzja organu pierwszej instancji potwierdziła jedynie niespełanianie przez pracodawcę warunków określonych art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2 cytowanej ustawy, jeszcze przed ogłoszeniem upadłości.

W związku z powyższym odwołanie wniesione przez syndyka należy uznać za środek zaskarżenia nie pochodzący od strony. Zgodnie z art. 127 § 1 kpa. odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji skutecznie wnieść może tylko strona lub osoba będąca pełnomocnikiem strony.

W skardze złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Syndyk Masy Upadłości [...] J. K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania.

Nie podzielił poglądu organu wyrażonego w zaskarżonej decyzji, powołując się na art.60 prawa upadłościowego stanowiącego, iż postępowanie dotyczące mienia wchodzącego w skład masy upadłości może być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka albo przeciwko niemu. Wprawdzie postępowanie nie dotyczy bezpośrednio majątku upadłego, ale ma wpływ na jego wielkość. Wskutek uprawomocnienia się decyzji o utracie z dniem [...].04 2000r. przez J. K. statusu zakładu pracy chronionej organy podatkowe będą uprawnione do naliczenia upadłemu podatków, od których jako zakład pracy chronionej był zwolniony. Tym samym wzrośnie wartość jego zobowiązań, co w konsekwencji będzie miało wpływ na majątek masy upadłości i możliwość zaspokojenia się wierzycieli. Dlatego błędne było przyjęcie, że syndyk nie jest stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 kpa. Jego interes prawny polega na dbaniu o majątek upadłego i zaspokojenie jego wierzycieli, a zaskarżone decyzje godzą w interes upadłego przedsiębiorcy.

Syndyk dodał nadto, że decyzja organu I instancji dopiero niedawno została doręczona upadłemu przez syndyka i złożył on w terminie odrębne odwołanie do organu II instancji.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty, stanowiące o słuszności poglądu, iż syndyk masy upadłości nie jest uprawniony do występowania w postępowaniu administracyjnym w sprawie mającej na celu ustalenie czy upadły pracodawca spełnia ustawowe warunki określone dla zakładu pracy chronionej. Adresatem decyzji przyznającej taki status lub stwierdzającej o jego utracie jest konkretnie określony pracodawca, a nie kierowana przez niego jednostka organizacyjna, bowiem decyzja ma charakter podmiotowy i dotyczy pracodawcy w rozumieniu art.3 kp.

Organ podnosił, że status prawny syndyka był już przedmiotem uchwały Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 28.09.1994r. II UZP 25/94 OSNP 1995/6/79 uznał, że syndyk masy upadłości nie jest zakładem pracy (pracodawcą), ponieważ to przedsiębiorstwo jako zakład pracy w rozumieniu art. 3 kp wchodzi w skład masy upadłości.

Podkreślał, ze szczególne obowiązki i uprawnienia pracodawcy w związku z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych, będące następstwem decyzji przyznającej mu status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej, zbliżone są swym charakterem do obowiązków i uprawnień o charakterze osobistym, zasadniczo wyłączonych z obrotu prawnego. W ocenie organu syndyk może występować w tym postępowaniu wyłącznie jako osoba umocowana do działania w imieniu pracodawcy na podstawie wyraźnie udzielonego pełnomocnictwa. !!????

Zdaniem organu syndyk na podstawie art.97 prawa upadłościowego może jedynie żądać od urzędów informacji dotyczących majątku upadłego, informacji o utracie statusu zakładu pracy chronionej, jeżeli jest to niezbędne do zarządzania majątkiem upadłego, nie może jednak skutecznie wnieść odwołania od decyzji, która stwierdzała niespełnianie warunków określonych dla zakłady pracy chronionej przez upadłego - jako stronę w postępowaniu administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Strona skarżąca wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu [...] maja 2003 r., a więc zgodnie z cytowanym przepisem ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga syndyka masy upadłości [...] "I" J. K. w S. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2003r. Nr [...], narusza prawo.

Zgodnie z przepisem art. 20 § 1 Prawa upadłościowego na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci z samego prawa zarząd majątkiem stanowiącym masę upadłości. Zarząd ten obejmuje - w myśl art. 90 tej ustawy - syndyk masy upadłości. Dotyczy to oczywiście także zakładu pracy wchodzącego w skład majątku upadłego. W konsekwencji syndyk wykonuje - w ramach zarządu - obowiązki pracodawcy. Niewątpliwie zakład pracy pozostaje własnością upadłego, a w sensie materialnoprawnym upadły pozostaje też pracodawcą. Natomiast w postępowaniu następuje niejako pewnego rodzaju podstawienie procesowe (zastępstwo pośrednie), polegające na tym, że zastępca działa na rzecz zastąpionego, ale w imieniu własnym i jako podmiot podstawiony ma legitymację procesową, której pozbawiony jest podmiot będący stroną w znaczeniu materialnym, w miejsce którego zachodzi podstawienie (podobnie na gruncie postępowania cywilnego /w:/ uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2002 r., III PZP 5/02, OSNP 2003/3/58).

W ocenie Sądu należy mieć na uwadze, że syndyk nie tylko obejmuje majątek należący do upadłego, zarządza tym majątkiem i przeprowadza jego likwidację, lecz także powinien dokonać wszelkich czynności, jakie są potrzebne dla skutecznego uzyskania własności lub innych praw. Zarząd majątkiem polega na dokonywaniu wszelkich czynności faktycznych i prawnych (w tym czynności z zakresu postępowania sądowego i administracyjnego), mających na celu gospodarowanie mieniem podległym zarządowi (vide: S. Gurgul "Prawo upadłościowe i układowe. Komentarz." Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 139).

Mając to na względzie należy przyjąć, iż syndyk masy upadłości jest uprawniony do złożenia odwołania od decyzji organu administracji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2003 r. stwierdzająca utratę statusu zakładu pracy chronionej odnosi się do masy upadłości.

Należy zauważyć, iż decyzja organu I instancji pociąga za sobą konsekwencje finansowe m.in. w zakresie obciążenia podatkami i innymi należnościami budżetowymi, co w konsekwencji wpływa w sposób bezsporny na masę upadłości, którą zarządza syndyk, powodując jej zmniejszenie, jak również utratę przywilejów, w tym w sferze uprawnień i obowiązków pracowniczych.

Mając powyższe na względzie należy przyjąć, iż syndyk masy upadłości, jako podmiot uprawniony do działania za upadłego pracodawcę, ma więc interes prawny i obowiązek ustawowy do złożenia odwołania od decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej, tym samym jest uprawniony do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a.

Sąd uznał w konsekwencji, iż skarga syndyka masy upadłości spółki handlowej [...] Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w L. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego (art. 28 k.p.a.) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.

Ubocznie należy zwrócić uwagę, iż podobne stanowisko zajął już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25 lutego 2004 r., sygn. akt 6 II SA 2353/02, w wyroku z dnia 20 kwietnia 2004 r., sygn. akt 6 II SA 4063/02, jak również w wyroku z dnia 15 września 2004r., sygn. akt 6 II SA 2047/03.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając w tym zakresie na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.