Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2096/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 25 ust. 1 pkt 5, art. 25 ust. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2010 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

J. J. w dniu [...] marca 2009 r. złożyła w Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] wniosek o wpis na listę radców prawnych, powołując się na art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b) ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.). Wnioskująca przedstawiła dokumenty, w których wskazała okres praktycznego przygotowania do zawodu. Dokumentacja oprócz dyplomu potwierdzającego uzyskanie stopnia doktora nauk prawnych, zawierała również umowy poświadczające praktykę w obsłudze prawnej – umowa zlecenia z dnia [...] grudnia 2006 r., umowa zlecenia z dnia [...] grudnia 2005 r., umowa zlecenia z dnia [...] stycznia 2002 r., umowa o pracę z dnia [...] marca 2000 r., umowa o pracę z dnia [...] września 1999 r., umowa zlecenia z dnia [...] czerwca 1999 r. umowa o dzieło z dnia [...] czerwca 1999 r., umowa o dzieło z dnia [...] maja 1999 r. oraz zaświadczenia radcy prawnego z dnia [...] marca 2009 r.

Zespół radców prawnych działający w ramach Komisji Organizacyjno-Regulaminowej Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] przeprowadził z kandydatką w dniu [...] kwietnia 2009 r. rozmowę, podczas której ustalono, iż J. J. zatrudniona jest na podstawie umowy zlecenia w kancelarii radcy prawnego w wymiarze czasu pracy co najmniej 11 godzin tygodniowo. Dodatkowo kandydatka poinformowała, iż zatrudniona jest jako adiunkt na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] oraz w Wyższej Szkole [...] w T., również jako adiunkt.

Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 2009 r., odmówiła wpisu J. J. na listę radców prawnych. Dokonując oceny okresów praktyki pod kątem terminu trzyletniego (łączny przelicznikowy czas jej wykonywania) i terminu pięcioletniego (okres karencyjny liczony wstecz od dnia złożenia wniosku wpisowego) Rada zaliczyła proporcjonalny czasowo okres współpracy kandydatki z Kancelarią Radcy Prawnego M. S. za podstawę przyjmując dolny limit czasu opisany w kolejnych umowach jako "nie mniej niż 11 godzin" oraz nie zaliczyła do okresu praktyki współpracę z Kancelarią Radcy Prawnego B. D. na podstawie umowy o dzieło wskazując, że w umowie tej nie wykazano faktycznego czasu pracy wykonawcy dzieła (specjalistycznych opinii prawnych). Łącznie kandydatce zaliczono okres 1 rok 4 miesiące oraz 8 dni, jako okres praktycznego przygotowania do zawodu w okresie ostatnich 5 lat.

Od powyższej uchwały pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. J. J. złożyła odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych podnosząc, iż uchwała została podjęta z naruszeniem przepisu art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Organ bowiem nie zastosował "proporcjonalnego wydłużenia" okresu pięcioletniego liczonego wstecz od dnia złożenia wniosku wpisowego w trybie wskazanym w wymienionym przepisie, co czyniłoby realny okres odpowiedniego czasu praktyki. Skarżąca zarzuciła ponadto uchwale błąd w ustaleniach faktycznych, względnie nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy w związku z nie zaliczeniem umów o dzieło do okresu przeliczalnej czasowo praktyki zawodowej oraz pominięcie godzin pracy przekraczających minimalny umowny limit z umowy zlecenia, opisany w niej jako "nie mniej niż ... godzin pracy tygodniowo". Podniosła, iż faktyczny czas przygotowywania bardziej skomplikowanych opinii jest inny, gdyż praca ta wykonywana jest poza miejscem pracy. Podniosła dodatkowo, iż uczestniczy w posiedzeniach organów samorządu terytorialnego, jako konsultant z ramienia kancelarii, w której jest zatrudniona, co nie jest wykazywane w jej czasie pracy. Zarzuciła również organowi brak uwzględnienia dokumentacji potwierdzającej jej współpracę z Kancelarią Radcy Prawnego B. D. Zdaniem skarżącej "proporcjonalnemu wydłużeniu" podlegają oba okresy wymienione w art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy, a nie jedynie okres 3 lat, jak przyjęła Rada. Przyjmując takie rozumienie tego przepisu wykazała, że okres jej praktyki wynosi ponad 38 miesięcy, co daje 3 lata i 2 miesiące i to wyłącznie przy uwzględnieniu tych umów, które określały wymiar czasu pracy z pominięciem umowy o dzieło zawartej w Kancelarii Radcy Prawnego B. D. i w Kancelarii [...] radcy prawnego K. N., w których to umowach nie wykazano wymiaru czasu pracy. J. J. podkreślała, na dowód dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu, posiadanie 12-letniej praktyki naukowo-dydaktycznej jako doktora nauk prawnych oraz 10-letnią nieprzerwaną praktykę w świadczeniu pomocy prawnej w ramach współpracy z kancelariami radców prawnych. W związku z tym stwierdzała, że posiada nie tylko odpowiednie przygotowanie teoretyczne lecz również odpowiednie przygotowanie zawodowe (praktyczne) do wykonywania zawodu radcy prawnego. Jak zaznaczała, obecnie przygotowuje pracę habilitacyjną w ramach grantu badawczego przyznanego przez Ministra Nauki.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Prezydium uznało, że w tej sprawie podkreślenia wymaga fakt, iż postępowanie o wpis na listę radców prawnych ma charakter wnioskowy, zatem to od strony zależy zakres i charakter zgromadzonych dokumentów stanowiących podstawę ewentualnego wpisu. Zdaniem Prezydium organ prawidłowo ustalił, strona nie wykazała, że jej faktyczny czas pracy w ramach poszczególnych zleceń przekraczał pensum umowne i nie wskazała na tę okoliczność żadnych dowodów. Podkreślono, iż strona na etapie składania wniosku, jak i na etapie sporządzania odwołania - nie była w stanie wykazać ani faktycznej ilości godzin dodatkowo przepracowanych, jak twierdziła, w ramach umowy zlecenia z Kancelarią Radcy Prawnego M. S., jak również wykazać, ile czasu faktycznie poświęciła przygotowując opinie prawne dla Kancelarii Radcy Prawnego B. D. Z tych powodów, przeprowadzając kontrolę instancyjną skarżonej uchwały organ drugiej instancji stwierdził, że organ wpisowy prawidłowo zastosował przepisy art. 24 ust. 1 i art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b) ustawy o radcach prawnych. Odnosząc się do kwestii "proporcjonalnego wydłużenia" okresu pięcioletniego, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, Prezydium podkreśliło, iż o ile ustawodawca nakazuje proporcjonalne wydłużanie limitu czasowego praktyki wykonywanej w niepełnym wymiarze czasu pracy (celem uzyskania "przelicznikowego" pełnego wymiaru godzin - art. 25 ust. 4 ustawy), o tyle ustawa w ogóle nie przewiduje "proporcjonalnego wydłużenia" okresu pięcioletniej karencji, liczonej wstecz od dnia składania wniosku wpisowego. Zdaniem organu strona dokonała swoistej "nadinterpretacji" norm ustawy, albowiem wobec milczenia "racjonalnego ustawodawcy" w kwestii proporcjonalnego wydłużenia okresu karencji - tuż obok pozytywnego zapisu o obligatoryjnym wydłużaniu "przelicznikowego" czasu trwania praktyk zawodowych, wykonywanych w mniejszym niż podstawowym czasie pracy, brak było podstaw prawnych do budowania koncepcji luki w prawie. Zdaniem organu odwoławczego istnieje pełna spójność regulacji ustawowej art. 25 ustawy o radcach prawnych, w brzmieniu nadanym nowelizacją, określająca sens wydłużania praktyk "niepełnowymiarowych", natomiast brak jest uzasadnienia do budowania koncepcji wydłużania okresu karencji, liczonego od dnia złożenia wniosku wpisowego.

Od powyższej uchwały J. J. pismem z dnia [...] września 2009 r. wniosła odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, w którym zarzuciła, że zaskarżone rozstrzygnięcie podjęto nie uwzględniając wszystkich dowodów mających istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu podniosła, iż od doktora nauk prawnych ubiegającego się o wpis na listę radców prawnych wymagana jest co najmniej 3-letnia praktyka polegająca na wykonywaniu czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej. W jej przypadku praktyka taka trwała nieprzerwanie od 1999 roku (ponad 10 lat), co wynikało z dołączonych do wniosku o wpis umów zawartych z kancelariami radców prawnych. Ponadto od ukończenia studiów prawniczych była pracownikiem naukowym na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] początkowo jako asystent, a po uzyskaniu stopnia doktora jako adiunkt. Zdaniem strony, nie jest ona jedynie teoretykiem prawa, ale legitymuje się odpowiednim doświadczeniem zawodowym zarówno w pracy naukowo-dydaktycznej jak i świadczeniu pomocy prawnej. Podstawą odmowy wpisu na listę radców prawnych było w jej przypadku nieprecyzyjne sformułowanie art. 25 ust. 4 ustawy o radcach prawnych, z którego wynika konieczność proporcjonalnego wydłużenia okresu wymaganej praktyki zawodowej w przypadku wykonywania pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy. Podkreśliła, że w żadnej z kancelarii radcowskich nie pracowała (na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej) w "pełnym wymiarze", pojawiła się konieczność proporcjonalnego wydłużenia wymaganej praktyki, która powinna wynosić minimum 3 lata. Organy samorządu radcowskiego dokonały stosownych obliczeń i niesłusznie uznały, że nie miała ona wymaganej 3-letniej praktyki zawodowej, przy uwzględnieniu treści art. 25 ust. 4 ustawy o radcach prawnych. Podkreśliła, iż pojęcie "wymiar czasu pracy" oraz sposób jego dokumentowania nie zostały w ustawie określone, zatem procedowanie na podstawie niedookreślonych przepisów wymagało pewnej elastyczności. J J. podniosła, iż obowiązek zebrania wszystkich dowodów nie spoczywa na stronie, ale na organie prowadzącym postępowanie zgodnie z dyspozycją art. 7 oraz art. 77 k.p.a. Jeśli zatem organ samorządu radcowskiego uznał za niewystarczające dowody zebrane w prowadzonym postępowaniu w sprawie wpisu na listę radców prawnych to powinien był zażądać innych dowodów (dokumentów) jeszcze przed podjęciem rozstrzygnięcia. Do odwołania strona załączyła również nowy dowód w sprawie - zaświadczenie Starosty B. z dnia [...] września 2009 r., będącego przedstawicielem podmiotu, na rzecz którego świadczone są usługi prawne przez Kancelarię Radcy Prawnego M. S., w którym to określono wymiar jej pracy na około 90 godzin w miesiącu. Dodatkowo podniosła, iż niesłusznie nie uwzględniono jej wieloletniej współpracy z Kancelarią Radcy Prawnego B. D. Z kancelarią tą współpracuje od 2003 r. wykonując umowy o dzieło przez sporządzanie na ogół specjalistycznych opinii. Ponieważ są to umowy o dzieło zrozumiałym jest, że nie określono w nich wymiaru czasu pracy, a jedynie ich przedmiot, termin wykonania i wynagrodzenie. Ponieważ jednak organ administracji nie żądał przedstawienia dokumentu dookreślającego czas wykonywania tych czynności, skarżąca dołączyła zaświadczenie radcy prawnego B D. potwierdzające, że w wymiarze miesięcznym wykonywanie tych umów w okresie ostatnich 5 lat zajmowało co najmniej 30 godzin.

Strona ponownie również podniosła, iż dokonano błędnej interpretacji przepisu art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b w związku z art. 25 ust. 4 ustawy o radcach prawnych. Zdaniem skarżącej, zakładając racjonalność ustawodawcy nie sposób przyjąć, że nowelizując ustawę o radcach prawnych "dopuścił" do zawodu osoby mające co najmniej 3-letnią praktykę (zdobywaną w różnych miejscach i w różnym czasie), a jednocześnie nie dał takich możliwości osobom z praktyką znacznie dłuższą, zdobywaną w sposób ciągły i nieprzerwany w kancelariach radcowskich od więcej niż 5 lat przed złożeniem wniosku. Zwykła logika wskazywała bowiem na to, że skoro ustawodawca uznał za "odpowiednią" praktykę co najmniej 3-letnią, to tym bardziej za "odpowiednią" należy uznać praktykę trwającą dłużej niż 3 lata. Do takiego też wniosku prowadzi wykładnia celowościowa art. 25 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 25 ust. 4 ustawy o radcach, uwzględniająca cel znowelizowanych przepisów. W wyniku wskazanych ustaleń strona podniosła, iż okres jej praktyki wynosił 38 miesięcy, uwzględniając czas praktyki przy odpowiednim wydłużeniu okresu 5-cio letniego użytego w ustawie.

W wyniku rozpoznania odwołania Minister Sprawiedliwości decyzją dnia [...] października 2009 r., utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę podkreślając, że sfera aktywności zawodowej J. J. nie mogła być uznana za wypełniającą przesłanki określone w art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o radcach prawnych. Przepis ten bowiem jednoznacznie wskazuje kryteria, według których oceniana jest praktyka kandydata, niezbędna do uzyskania wpisu na listę radców prawnych. Osoby posiadające tytuł doktora nauk prawnych mogą zgodnie z wolą ustawodawcy uzyskać wpis na listę radców prawnych bez złożenia egzaminu w trybie art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o radcach prawnych jedynie poprzez wykazanie posiadania praktyki zawodowej, o jakiej mowa w art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. a i b wymienionej ustawy.

Na powyższą decyzję J. J. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podtrzymując argumentację prezentowaną w postępowaniu administracyjnym. Dodatkowo podniosła, iż organy dokonując analizy czasu praktyki, nie uznały współpracy opartej na umowach o dzieło, które to z racji ich istoty nie określają wymiaru czasu pracy, zaś jedynie okres realizacji określonego zadania. Dodatkowo ponownie podniosła, iż jej zdaniem konieczne byłoby "proporcjonalne wydłużenie" obu okresów, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych. Podkreśliła, iż praktyka zawodowa polegająca m. in. na świadczeniu pomocy prawnej, w jej przypadku trwa nieprzerwanie od 10 lat i trudno mówić o jakiejkolwiek "dezaktualizacji" zdobytej przeze nią wiedzy. Dokonując w związku z tym wyliczenia okresu swojej praktyki zawodowej liczonej od 1 października 1999 r. stwierdziła, że praktyka ta przekracza wymagane pensum, gdyż wynosi ponad 38 miesięcy. Zdaniem skarżącej Minister Sprawiedliwości nie odniósł się do wszystkich dowodów przedłożonych przez skarżącą, w tym do czasów świadczonych usług prawnych na rzecz Starostwa Powiatu B. i do czasów pracy w Kancelarii Radcy Prawnego B. D.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi podkreślił, iż organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w sprawie, zaś przepis art. 77 § 1 k.p.a. nie zwalniał strony postępowania z obowiązku przedłożenia dowodów na poparcie wniosku inicjującego postępowanie w sprawie. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia okresu świadczenia pomocy prawnej na rzecz Starostwa Powiatu B. nminister podkreślał, iż nawet uwzględniając to, że praca ta była wykonywana w wymiarze 90 godzin tygodniowo, a nie jak wynika z umowy 11 godzin, to i tak łączny okres praktyki skarżącej wyniósłby tylko 2 lata 2 miesiące i 18 dni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b) ustawy o radcach prawnych, zgodnie z którym wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego nie stosuje się do osób, które posiadają stopień naukowy doktora nauk prawnych oraz w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, łącznie przez okres co najmniej 3 lat wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust. 1. W myśl art. 25 ust. 4 ustawy o radcach prawnych w przypadku wykonywania pracy w niepełnym wymiarze okresy, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i 5 oraz w ust. 2 pkt 2-4, podlegają proporcjonalnemu wydłużeniu.

Skarżąca, co jest w sprawie bezsporne, praktykę odbywała w niepełnym wymiarze, a więc podlegała ona wyliczeniu przy proporcjonalnym jej wydłużeniu. Jednakże spornym jest pomiędzy stronami do jakich okresów z art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b) ustawy o radcach prawnych należy owe proporcjonalne wydłużenie odnosić. Zdaniem skarżącej temu proporcjonalnemu wydłużeniu podlegają oba okresy podane w tym przepisie, a więc zarówno okres pięciu lat oraz okres trzech lat. Przy takim zatem liczeniu okresu pięciu lat, tj. od 1 października 1999 r., wymagany okres praktyki lat trzech, który zawierałby się w okresie liczonym od wymienionej daty, przekraczałby wymagane trzy lata.

Z taki stanowiskiem skarżącej nie można się zgodzić.

J. J. wniosek o wpis na listę radców prawnych złożyła w dniu [...] marca 2009 r., a więc po wejściu w życie noweli ustawy o radcach prawnych dokonanej ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. (Dz. U. Nr 37, poz. 286) zmieniającej m.in. art. 25 z dniem 25 marca 2009 r. Zgodnie z cytowanym wyżej art. 25 ust. 1 pkt 5 noweli ma on zastosowanie do osób posiadających stopień naukowy doktora nauk prawnych i ten warunek skarżąca spełnia. Przepis ten podaje dwa okresy, z których pierwszy zakreśla ramy czasowe rozpatrywania warunków, jakie musi spełniać kandydat na radcę prawnego, drugi natomiast określa wymagany okres praktyki dla doktora nauk prawnych, by bez odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego mógł ubiegać się o wpis na listę radców prawnych.

Pierwszy z tych warunków ustanawia okres pięciu lat liczony wstecz od złożenia wniosku o wpis na listę radców prawnych, w którym to okresie kandydat musi wykazać się niejako "składkowym" łącznym okresem praktyki wskazanej pod literą b) punktu 5 ust. 1 art. 25. Ten okres praktyki musi wynosić łącznie trzy lata i podlega proporcjonalnemu wydłużeniu, jeżeli praktyka wykonywana była w niepełnym wymiarze. Jednocześnie drugim warunkiem jest ten, by okres praktyki zawierał się w okresie pięciu lat liczonym wstecz od złożenia wniosku o wpis. Innymi słowy łączny okres praktyki określony na trzy lata nie może wykraczać poza ramy pięciu lat liczonych wstecz od złożenia wniosku. Za takim rozumieniem owego okresu pięciu lat przemawia wykładnia językowa art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy – "w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych...". Przepis ten nie wymaga dookreślenia, gdyż nie powinien budzić wątpliwości co do ustalenia ram czasowych, w których organ wpisowy może badać spełnienie przez kandydata warunku wykazania się trzyletnią praktyką. Zakładając, że proporcjonalnemu wydłużeniu mógłby podlegać również okres pięciu lat, wymieniony przepis w istocie nie ograniczałby okresu, w którym kandydat mógłby przedstawić dowody na "uzbieranie" wymaganych trzech lat praktyki. W konsekwencji ów okres pięciu lat nie miałby w ogóle zastosowania, a skarżąca właśnie do takiej interpretacji tego przepisu dąży.

Skarżąca trafnie zauważa, że wykonując praktykę w wymiarze ½ etatu kandydat do zawodu radcy prawnego nie sprosta wymaganiu z art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy, bowiem będzie musiał przekroczyć podany w tym przepisie okres pięcioletni by "uzbierać" trzy lata praktyki. Dokładnie wymagane trzy lata praktyki będzie mógł nabyć, przy pracy w wymiarze ½ etatu, po sześciu latach. Prawodawca jednak uznał, że osobę starającą się do zawodu radcy prawnego musi cechować pewna determinacja przejawiająca się w szczególności w tym, iż predestynujący do zawodu za zasadniczy swój cel uzna właśnie otrzymanie statusu radcy prawnego, by ten zawód wykonywać. W konsekwencji większość swojego wysiłku i czasu poświęci na praktykę by spełnić warunek nabycia tej praktyki w wymiarze trzech lat i w okresie nie dłuższym niż lat pięć. Taką konstrukcję warunków z przepisu art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych należy przyjąć za celowo wprowadzoną przez prawodawcę, który w ten sposób chciał, by do zawodu radcy prawnego przychodziły osoby, których zasadniczym celem jest wykonywanie tego zawodu, a nie wpisanie się na listę samorządu zawodowego z ewentualnym przyszłym zamiarem rozpoczęcia w nim pracy. Dlatego ustalając wymienione w tym przepisie dwa okresy tak określił ich wzajemne relacje czasowe by aspirujący do zawodu radcy prawnego przede wszystkim zajął się praktyką, której niezbędnym czasokresem musi wykazać się składając wniosek.

Organ administracji, w ramach poczynionych ustaleń stwierdził, że łączy czas praktyki J. J. nie przekracza 1 roku 4 miesięcy i 8 dni. W odpowiedzi na skargę, odnosząc się do zarzutu o nieuwzględnieniu okresu pracy skarżącej na rzecz Starostwa Powiatu B. Minister Sprawiedliwości dokonał hipotetycznego zaliczenia okresu pracy na rzecz tego podmiotu nawet w wymiarze większym niż wynikającym z umowy wykazując, że nawet przy uwzględnieniu tego zarzutu łączny okres praktyki nie przekroczyłby 2 lat 2 miesięcy i 18 dni, a więc byłby mniejszy od wymaganych trzech lat.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.