Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 177/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-05-22 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 245 par. 1 i 3, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JT o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2009r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Skarżąca JT pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2009r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Następnie złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jej sytuacja finansowa i majątkowa nie pozwala uiścić kosztów sądowych. Jedynym źródłem przychodu skarżącej jest działalność gospodarcza, która obecnie nie generuje żadnych przychodów. Ponadto postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] wnioskodawczyni została zamieszczona w Rejestrze Dłużników Niewypłacalnych, co wpłynęło na kondycję finansową prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, gdyż powyższe wykluczyło ją z obrotu gospodarczego. Skarżąca obecnie nie posiada możliwości uzyskania jakiegokolwiek kontraktu dla swojej działalności. Wnioskodawczyni podała, że majątek, który posiada jest obecnie przedmiotem zajęcia w toku egzekucji, wobec tego nie może zbyć posiadanej nieruchomości gruntowej celem uiszczenia opłaty od skargi. Rodzice, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, otrzymują dochody z tytułu renty i emerytury łącznie na kwotę [...]. W związku ze złym stanem finansowym i majątkowym Skarżącej rodzina utrzymuje gospodarstwo domowe z w.w środków. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką i z ojcem. Wnioskodawczyni nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów o wartości pow. 3.000 euro, posiada natomiast nieruchomość gruntową niezabudowaną. Skarżąca podała, że znaczna część dochodu przeznaczana jest na hospitalizację matki, co wiąże się z zakupem drogich leków. Wnioskodawczyni podała, że z działalności gospodarczej uzyskuje dochód brutto w wysokości ok. [...], matka z tytułu emerytury w wysokości [...], ojciec z tytułu renty w wysokości [...]. Do wniosku załączyła kserokopie: orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] o uznaniu ojca za osobę częściowo niezdolną do pracy do [...], decyzji ZUS z dnia [...] o przyznaniu matce renty, postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. akt [...] o wpisaniu skarżącej do Krajowego Rejestru Sądowego: Rejestru Dłużników Niewypłacalnych.

Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że nie rozliczyła się jeszcze w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...]. Wskazała, że nie posiada zestawienia rocznego przychodów i rozchodów za okres [...], jak i za miesiące [...]. Podała, że posiada konto firmowe w A. Wyjaśniła, że jej firma nie posiada żadnych środków trwałych. Podała, że rodzice, z którymi mieszka, nie posiadają żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Ojciec posiada [...] udziałów w spółce B sp. z o.o., jednak nie może nimi rozporządzać, gdyż spółka postawiona jest w stan upadłości, a jej majątek jest obecnie likwidowany i zarządzany przez syndyka masy upadłości. Skarżąca posiada udziały w B sp. z o.o. w ilości [...] udziałów o wartości nominalnej [...], jednak nie może nimi rozporządzać z uwagi na postępowanie upadłościowe. Ponadto skarżąca posiada [...] udziałów w spółce C o wartości [...], które są obecnie przedmiotem zajęcia komorniczego w związku z prowadzoną egzekucją z jej majątku. Wnioskodawczyni posiada pojazd marki B, który jest przedmiotem zajęcia komorniczego w związku z prowadzoną egzekucją z jej majątku, ponadto pojazd ten uległ całkowitemu zniszczeniu poprzez samozapłon, wartość stanowi koszt kasacji w.w pojazdu. Wnioskodawczyni oświadczyła, że koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego ponoszą jej rodzice, na które składają się rachunki za dostawę gazu [...], rachunki z tytułu dostawy energii elektrycznej [...], wyżywienie [...], koszty leczenia matki [...]. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada wiedzy o zaciągniętych kredytach domowników. Wnioskodawczyni oświadczyła, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie osiągają żadnego przychodu z tytułu prac dorywczych lub pełnienia funkcji w spółkach prawa handlowego. Matka i ojciec są niezdolni do pracy. Wnioskodawczyni oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie korzystają również z pomocy opieki społecznej. Dom, w którym mieszka skarżąca razem z rodzicami należy do jej siostry.

Na kolejne wezwanie z dnia [...] skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] wyjaśniła, że siostra nabyła dom na podstawie umowy darowizny. Siostra ma [...] lata i nie mieszka w domu, w którym zamieszkuje wnioskodawczyni z rodzicami. Skarżąca wyjaśniła, że samochód marki B nabyła w [...] ze środków pochodzących z kredytu bankowego, samochód wyprodukowany został w [...], nie posiadał polisy Auto Casco. Do pisma załączyła zawiadomienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat z dnia [...] skierowane do D S.A., zawiadomienie Komornika Sądowego z dnia [...] o zajęciu wierzytelności skierowane do Urzędu Skarbowego, zawiadomienia Dyrektora Izby Celnej o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z dnia [...] skierowane do E S.A., F S.A., G S.A., H S.A., I S.A., D, J S.A., K S.A., L, M S.A., N, tytuł wykonawczy wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], zawiadomienie Komornika Sądowego z dnia [...] o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, zawiadomienia Komornika Sądowego z dnia [...] o zajęciu wierzytelności skierowane do Urzędu Skarbowego oraz z dnia [...] skierowane do D S.A., zawiadomienia Dyrektora ZUS z dnia [...] skierowane do O S.A., tytuły wykonawcze wystawione przez Dyrektora ZUS z dnia [...], zawiadomienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] o wszczęciu egzekucji, listy zaległości wraz z odsetkami obliczonymi na dzień [...] w [...], zawiadomienie Komornika Sądowego z dnia [...] o zajęciu świadczeń emerytalno-rentowych HT - ojca skarżącej skierowane do ZUS oraz do P S.A., wyciągi z karty kredytowej ojca, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym [...], z którego wynika, że wnioskodawczyni w [...] nie uzyskała z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przychodu, nie poniosła też kosztów uzyskania przychodów, postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. akt [...] o oddaleniu wniosku Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego o ogłoszenie upadłości.

W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje :

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącej wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami. Razem z rodzicami mieszka w domu, który jest własnością jej siostry. Wnioskodawczyni posiada nieruchomość niezabudowaną (grunty orne o pow. [...]), na której ustanowiono liczne hipoteki przymusowe, nie posiada natomiast innych nieruchomości, oszczędności i wartościowych przedmiotów. Posiada udziały w spółce z o.o. i w spółce C, ale nie może nimi rozporządzać z uwagi na ich zajęcie. Rodzice skarżącej również nie posiadają żadnego majątku. Matka jest emerytką, ojciec rencistą. Wnioskodawczyni oświadczyła, że ona i jej rodzice nie uzyskują dodatkowych dochodów i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Skarżąca i jej rodzice utrzymują się ze świadczeń otrzymywanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przy czym z kwoty tej ponoszą koszty zakupu lekarstw dla matki w wysokości [...] miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że prowadzi działalność gospodarczą, która obecnie nie generuje żadnych przychodów. Z uwagi na wpisanie skarżącej do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych nie może ona uzyskać jakiegokolwiek kontraktu dla swojej firmy. Z przedłożonych przez Skarżącą dokumentów wynika, że prowadzone są w stosunku do niej liczne postępowania egzekucyjne. Z uwagi na okoliczność, że skarżąca nie posiada żadnych środków finansowych ani żadnego niezabezpieczonego majątku Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia [...] oddalił wniosek Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego przeciwko JT o ogłoszenie upadłości.

Skarżąca w złożonych oświadczeniach wykazała, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnych środków pieniężnych oraz majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.

Podkreślić w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 249 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.

Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.