Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2118/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Izba Skarbowa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del.Sędzia NSA Jerzy Małecki(spr) Sędziowie WSA Barbara Koś as.sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant stażysta sądowy Ewa Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2004 r. sprawy ze skargi A sp. jawna P.R. , K.R. na decyzje Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] i [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i gru- dzień 1999 r. oraz od stycznia do kwietnia i od czerwca do grudnia 2000 r. o d d a l a s k a r g i /-/K.Pawlicki /-/J.Małecki /-/B.Koś LF


UZASADNIENIE

W oparciu o przeprowadzoną w spółce jawnej A –kontrolę skarbową zakwestionowano rzetelność faktur dokumentujących skup złomu, przyjmując, że faktury stwierdzają czynność, która w rzeczywistości nie została wykonana, w oparciu o § 54 ust. 4 pkt. 5 lit."a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 156, poz. 1024 ze zm.) Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej [...] decyzją z dnia [...] nr [...] (k. 129 akt administracyjnych) określił zatem zobowiązanie w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 1999 r. oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług.

Drugą decyzją z dnia [...] o nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej [...] (k. 46 akt administracyjnych) określił spółce jawnej A zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia 2000 r. oraz od czerwca do grudnia 2000 r. i ustalił dodatkowe zobowiązanie w podatku od towarów i usług uzasadniając, iż również transakcje zakupu złomu od ustalonych w toku kontroli firm nie mogły mieć miejsca, ponieważ podmioty te nie prowadziły handlu złomem a wystawiały faktury VAT dokumentując w ten sposób fikcję gospodarczą. Deklaracje złożone przez Spółkę za okres od stycznia do kwietnia i od czerwca do grudnia 2002 r. są dokumentami nierzetelnymi w rozumieniu art. 186 § 2 Ordynacji podatkowej gdyż nie zawierają prawidłowych kwot naliczonego podatku od towarów i usług.

Od decyzji organu pierwszej instancji nr [...] skarżący złożyli odwołanie do Izby Skarbowej [...], która decyzją z dnia [...] nr [...] (k. 146 akt administracyjnych) utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Uzasadniając wskazano, iż w toku kontroli faktur oficjalnie dokumentujących operacje zakupu złomu, stwierdzono nieprawidłowości w zakresie podatku naliczonego wynikającego z tych faktur, mające wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego Spółki. Materiały dowodowe pozwoliły organowi pierwszej instancji na stwierdzenie, że oficjalnie zawierane przez Spółkę w listopadzie i grudniu 1999 r. transakcje zakupu złomu miały charakter fikcyjny i zmierzały do obejścia prawa podatkowego. Izba wskazała, iż zgodnie z § 54 ust. 4 pkt. 5 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie podatku od towarów i usług w przypadku, gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane, faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Ustalono, że Spółka nie mogła nabyć złomu od podmiotów tym złomem nie dysponujących, co oznacza, że nabycie złomu nie miało miejsca, a Spółka nie uzyskała prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwoty podatku naliczonego z przedstawionych faktur. Podkreślając, że złom mający być przedmiotem sprzedaży pomiędzy firmami jest towarem szczególnym, który powinien być dostarczany do hut, organ podatkowy ustalił, iż skup złomu w celu sprzedaży innym firmom skupującym złom, służył jedynie stworzeniu "łańcuszka" firm, które złomu nie posiadały, a więc nie mogły go sprzedawać.

Także od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nr [...] skarżąca spółka A złożyła odwołanie do Izby Skarbowej [...]. Organ drugiej instancji decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji.

Na decyzje Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] i [...] spółka jawna A złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości, wskazując na naruszenie przepisów art. 75 § 1 kpa i art. 180, 187, 188 ustawy Ordynacja podatkowa.

Uzasadniając spółka wskazała, iż przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Poznaniu pomiędzy stronami toczą się m.in. dwie sprawy dotyczące tego samego zagadnienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej [...] wniósł o oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje:

Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn.zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące, a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy podatkowe, a związanych z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania wniesionej skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych obu instancji, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącej spółki jawnej A .

Istota sporu między stronami sprowadza się do ustaleń faktycznych, a mianowicie czy faktury VAT wystawione przez niektórych kontrahentów skarżącej w listopadzie i grudniu 1999 r. oraz w poszczególnych miesiącach 2000 r. (a mianowicie: Przedsiębiorstwa B; Przedsiębiorstwa Usługowo-Handlowego C , D sp. z o.o. [...] ; Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe E ; Przedsiębiorstwo Handlowe F ; G sp. z o. o. ) miały charakter fikcyjny, nie dokumentowały rzeczywistych transakcji zakupu złomu. Konsekwencje prawne natomiast powyższych ustaleń polegają na tym, iż organy podatkowe obu instancji w oparciu o postanowienia § 54 ust. 4 pkt. 5 lit."a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 156, poz. 1024 z późn. zm.) i § 50 ust. 4 pkt. 5 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245) zakwestionowały skarżącej prawo dokonywania - oparciu o owe faktury VAT stwierdzające czynności niedokonane - obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.

Odnośnie ustaleń faktycznych – sąd administracyjny nie dopatrzył się, by organy podatkowe obu instancji dopuściły się naruszenia reguł postępowania dowodowego, a w szczególności art. 180, 187, 188 i 191 Ordynacji podatkowej. W obszernych uzasadnieniach decyzji, organy podatkowe wskazały dlaczego nie mogły przyjąć, iż zakwestionowane faktury VAT dokumentowały rzeczywiste obroty złomem. I tak odnośnie działalności P.W. B – sprowadzała się ona do otrzymania faktur dokumentujących rzekomy zakup złomu. O fikcyjności firmy P.W. B świadczą nie tylko ustalenia z kontroli przeprowadzonych u jego kontrahentów, ale również dowód z przesłuchania W.B., wynajmującego J. K. od 2.11.1999 r. plac składowy bez wagi i pomieszczenia biurowe, bez oznaczenia iż prowadzony jest na placu skup złomu, a od 1 lipca 2000 r. – firma B wynajmowała na prowadzoną działalność skupu złomu jedynie pomieszczenie biurowe o powierzchni 18 m2.

Także z wyników przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika jednoznacznie, iż Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe C nie mogła dokonać zakupu złomu. Towar, który nie został zakupiony, nie mógł być następnie towarem odsprzedanym.

Z ustaleń organów podatkowych wynika również, że spółka z o.o. D nie mogła dokonać zakupu złomu. Towar udokumentowany wystawionymi fakturami przez kontrahentów spółki nie został wydany, gdyż go nie posiadali. Wystawione natomiast faktury VAT, które zostały zakwestionowane, potwierdzają czynności, które nie zostały wykonane. Towar, który nie został zakupiony przez spółkę D , nie mógł być następnie towarem odsprzedanym.

Także Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe E – prowadzone przez R. S. nie mogło kupować złomu od swoich kontrahentów, gdyż go nie posiadali oraz sprzedawać tym samym złomu skarżącej spółce A . Izba skarbowa opisując mechanizm fikcyjnego obrotu złomem m.in. wskazuje na to, iż E nie posiada żadnych dokumentów dotyczących zakupu złomu, iż uległy one spaleniu i nie pamięta ani nazw ani adresów swych kontrahentów. Z porównania natomiast przez organy kontrolne transakcji zakupów i sprzedaży złomu realizowanych przez H , I , J , E i D wynika, że większość transakcji odbywała się w tym samym dniu i towar w ciągu jednego dnia 5 razy zmieniał właściciela i krążył po 4 oddalonych od siebie miastach.

Z dokonanych ustaleń organów kontrolnych wynika także, że i następny kontrahent skarżących, a mianowicie Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe F wystawiało fikcyjne faktury VAT dokumentujące sprzedaż. Z odtworzonych dokumentów wynika, iż F dokumentował zakup złomu wyłącznie od I i firmy K które dokumentowały fikcyjną sprzedaż złomu.

Również i w przypadku sp. z o.o. G mechanizm działania był podobny do mechanizmu działania pozostałych pięciu kontrahentów spółki jawnej A.

Oceniając przeprowadzone postępowanie dowodowe, mające na celu dokładne wyjaśnienie spornego podatkowego stanu faktycznego należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy podatkowe przeprowadziły dowód z wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przyjęta w art. 191 Ordynacji podatkowej zasada swobodnej oceny dowodów zakłada, iż organ podatkowy nie jest krępowany przy ocenie określonych dowodów kryteriami formalnymi, może bowiem swobodnie, na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Jednocześnie też sąd administracyjny wskazuje, iż organ podatkowy przy ocenie zebranych dowodów w sprawie ustalenia fikcyjnych obrotów złomem kierował się prawidłami logiki, zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego, traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych, oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczących się spraw, wszechstronności ocen.

Skoro z zebranego materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, iż kontrahenci skarżącej nie dysponowali złomem, nie mogli go zatem fizycznie przekazać spółce jawnej A.

Oznacza to, iż wystawione przez sześciu kontrahentów faktury VAT w okresie od listopada 1999 do grudnia 2000 r. stwierdzały czynności, które nie zostały dokonane, były tzw. "pustymi fakturami VAT" – a zatem organy podatkowe miały obowiązek uznać, iż nie stanowiły one podstawy do obniżenia podatku należnego w spółce jawnej. Oświadczenia pracowników skarżącej oraz przewoźników przedłożone w dniu 23 lipca 2002 r. są na tyle ogólne, iż nie mogą żadna miarą podważać tego, iż kontrahenci skarżącej wystawiali fikcyjne faktury, bowiem nie mogli żadna miarą dysponować (nie byli w posiadaniu) sprzedawanego złomu.

Bezprzedmiotowy jest również zarzut skargi związany z naruszeniem przez organy administracji podatkowej postanowień art. 75 kpa. Od dnia 1 stycznia 1998 r. w zakresie postępowania dowodowego mają bowiem tylko i wyłącznie zastosowanie postanowienia Ordynacji podatkowej.

Z tych zatem względów, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/K.Pawlicki /-/J.Małecki /-/B.Koś

L.F.