Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 161/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 25
journal: Dz.U. 1992 nr 16 poz 63
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 lutego 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dotyczących pozbawiania uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia del. NSA Wiesław Morys Protokolant asystent sędziego Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Poznań o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Poznań a Burmistrzem Miasta Skarżysko – Kamienna w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H.J. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Burmistrza Miasta Skarżysko – Kamienna jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego

o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Burmistrzem Miasta S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H.J. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku podał, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej

w S. przekazał mu wniosek H.J. aktualnie zamieszkałej w S. przy ul. [...], przyjmując, że ze względu na ostatni adres jej zameldowania właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta P.

Prezydent Miasta P. nie podzielając tego stanowiska podał, że zgodnie

z przepisami ustawy o pomocy społecznej o właściwości organu w sprawach pomocy społecznej decyduje miejsce zamieszkania, a nie adres zameldowania (art. 101 ust. 1 tej ustawy). Właściwość według miejsca zameldowania ustalana jest tylko w odniesieniu do osób bezdomnych( art.101 ust.2 cyt. ustawy). W jego ocenie, skoro z akt sprawy wynika, że H.J. mieszka w S. przy ul. [...] w lokalu mieszkalnym należącym do Pani Z.K., to nie jest osobą bezdomną w rozumieniu art.6 pkt 8 powołanej ustawy i Poznań nie jest jej miejscem zamieszkania, o którym mowa w art.25 Kodeksu cywilnego. Ponadto wskazał, że ustalono, iż H.J. urodziła się w W., a przez wiele lat miejscem jej zamieszkania były S. k/W.. W P. przebywała bardzo krótko (maksymalnie od 2006 r. do 2010 r.), zamieszkując wraz z synem i jego żoną przy ul. [...]. Z mieszkania tego została jednak wymeldowana.

Burmistrz Miasta S. w odpowiedzi na wniosek podał, że w dniu 24 maja 2012 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wpłynął wniosek H.J. (84 lata) z prośbą o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. Z przeprowadzonego w dniu 4 czerwca 2012 r. w miejscu jej ówczesnego pobytu tj. S. ul. [...] wywiadu środowiskowego wynika, że wyżej wymieniona od stycznia 2011 r. przebywała w prywatnej placówce -"Rodzinny Dom Pomocy" w W. ul. S. [...], prowadzonej przez małżeństwo E. i T.K., zaś od czerwca 2011 r. zamieszkała u M.B., która wynajmowała jej pokój w mieszkaniu przy ul. [...] w S. Po śmierci M.B. w maju 2012 r. została ona zmuszona do natychmiastowego opuszczenia ww. mieszkania, i wówczas schronienia udzieliła jej Z.K. W ocenie organu powyższe ustalenia nie pozwalają na przyjęcie, że miała ona zamiar stałego pobytu na terenie S. Dodatkowo wskazał, że wyżej wymieniona została wymeldowana z P. 3 lata temu, zaś w S. nigdy nie była zameldowana na pobyt stały bądź czasowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art.15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270

ze zm.) dalej P.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację,

w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta P., a Burmistrzem Miasta S., albowiem oba ww. organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku H.J. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Przepisem określającym właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z jego treścią, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W świetle art. 59 ust.1 tej ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do powyższej placówki (art. 59 ust. 1 powołanej ustawy). Oznacza to, że w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W przypadku osoby bezdomnej właściwą jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały ( art. 101 ust. 2 cyt. ustawy).

Definicję pojęcia osoby bezdomnej określa art. 6 pkt 8 powołanej ustawy. Przepis ten stanowi, że jest to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy

i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności

i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powyższy przepis przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi natomiast odnosi się do sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane

w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.- Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 63 ze zm.) Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle cytowanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu).

Z unormowania tego wynika, że dla uznania faktu zamieszkiwania danej osoby

w określonej miejscowości, konieczne jest ustalenie kumulatywnego występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości. O ile ustalenie pierwszej przesłanki nie nastręcza trudności, to jednak

o ustaleniu zamiaru stałego pobytu mogą decydować różne okoliczności. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej,

w którym koncentrują się jej czynności życiowe. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 164/08 i z dnia 2 września 2009r. sygn. akt I OW 85/09 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, iż H.J. nie osobą bezdomną, o której mowa w art. 6 pkt 8 ustawy

o pomocy społecznej, zamieszkuje bowiem w lokalu mieszkalnym, jednocześnie nie jest nigdzie zameldowana. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego

w okolicznościach tej sprawy przesłanki miejsca zamieszkania w rozumieniu powołanego art. 25 Kodeksu cywilnego w odniesieniu do niej spełnia miasto S. Z akt sprawy wynika, że H.J. ma 84 lat i ze względu na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki stałej. W świetle zaświadczenie lekarskiego powinna być skierowana do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Ostatnim adresem jej zameldowania na pobyt stały jest P., ul. [...] , lecz nie zamieszkuje pod nim od przeszło trzech lat i została stamtąd wymeldowana. Od stycznia 2011 r. przebywała w prywatnej placówce -"Rodzinny Dom Pomocy" w W. ul. S. [...] , prowadzonej przez małżeństwo E. i T. K., zaś od czerwca 2011 r. zamieszkuje w prywatnych kwaterach w S. W dniu składania wniosku, tj. w dniu 24 maja 2012 r. mieszkała wraz z Z.K., która mając na uwadze jej trudną sytuacje, osobistą i materialną udostępniła jej swoje mieszkanie. Ze złożonego przez H.J. wniosku wynika, że zwróciła się o skierowanie do domu pomocy społecznej w S. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest emocjonalnie związana z tym terenem, gdyż tu się urodziła i wychowała. Pomimo, że placówka w S. jest placówka, dla osób przewlekle psychicznie chorych, podtrzymała swoją prośbę. Zamiarem jej było więc stałe zamieszkanie w domu pomocy społecznej w S.. Zamiar przebywania na stałe w tym mieście i jednocześnie przebywanie w nim czyni z niego miejsce zamieszkania H.J. w rozumieniu art. 25 K.c. Konsekwencją tego stanowiska jest uznanie ,że organem właściwym do rozpoznania jej wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej, jest Burmistrz Miasta S.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.