Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 620/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Straż pożarna
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 155
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 74, art. 80 ust. 1-3, art. 82 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1123
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - t.j.
article: § 4
journal: Dz.U. 2005 nr 241 poz 2034
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie pomocy finansowej na  uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez strażaków Państwowej Straży Pożarnej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że P. W. (dalej: strona, skarżący), w trakcie pełnienia służby w Państwowej Straży Pożarnej, wnioskiem z dnia 11 października 2016 r., zwrócił się do Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej (dalej: KM PSP, Komendant, organ lub organ I instancji) o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Decyzją z dnia "[...]" r., znak: "[...]" przyznał stronie pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego w wysokości 8.940,00 zł brutto. Jak wynika z uzasadnienia ww. decyzji, pomoc została udzielona z przeznaczeniem na budowę domu w O.

W dniu 5 września 2019 r. P. W. złożył raport o zwolnienie go ze służby. W następstwie uwzględnienia raportu, KM PSP decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]" zwolnił ww. funkcjonariusza ze służby w PSP z dniem 31 grudnia 2019 r.

Następnie, decyzją z dnia "[...]" nr "[...]", KM PSP orzekł o obowiązku zwrotu przez stronę kwoty 3.576,00 zł, to jest 4/10 kwoty przyznanej pomocy.

W dniu 17 lutego 2020 r. do organu wpłynął wniosek P. W., który powołując się na art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej jako: k.p.a) oraz słuszny interes strony, zwrócił się do KM PSP z prośbą o uchylenie decyzji z dnia "[...]" r. w sprawie przyznania pomocy finansowej. Swoją prośbę uzasadnił słusznym interesem strony, który wywodzi z możliwości uzyskania przez niego pomocy finansowej na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej, w związku z pełnioną obecnie służbą żołnierza zawodowego. Ponadto, wskazał na możliwość odzyskania przez Państwową Straż Pożarną pełnej kwoty udzielonej pomocy finansowej, która zasili jej budżet, co stanowi interes społeczny.

Decyzją z "[...]" r., nr "[...]", Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej, odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia "[...]" r. znak: "[...]". Organ przedstawił przebieg służby P. W. oraz wskazał, że zgodnie z § 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez strażaków Państwowej Straży Pożarnej, przyznana stronie pomoc finansowa podlegała zwrotowi w 4/10 części, to jest w kwocie 3.576,00 zł. Organ pierwszej instancji omówił uchylenia decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. stwierdzając, że przesłanki uchylenia decyzji w niniejszej sprawie nie zachodzą. Organ wskazał, że tryb przewidziany w art. 155 k.p.a. ma zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, a nie decyzji związanych, a taki charakter ma decyzja, której uchylenia żąda strona. Komendant powołał się na, prezentowany w orzecznictwie, pogląd iż zastosowanie trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. do decyzji związanych prowadziłoby do kolizji z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto, organ stwierdził, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy nie można pominąć określonych ustawowo warunków zwrotu przyznanej pomocy. Argumentował, że odmowa uchylenia decyzji przyznającej zainteresowanemu pomocy na cele mieszkaniowe nie narusza interesu strony. Dzięki otrzymanej pomocy funkcjonariusz wszedł w posiadanie domu. Cel, na który została udzielona pomoc został zrealizowany. Nie można zatem zastosować art. 155 k.p.a. do decyzji, która została skonsumowana. Zdaniem organu, za uchyleniem decyzji nie przemawia też interes społeczny. Nie jest nim możliwość ubiegania się przez stronę o pomoc finansową w Siłach Zbrojnych ani wskazywane przez stronę, zasilenie budżetu Komendy Miejskiej PSP.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania t.j.:

a) art. 155 k.p.a., poprzez:

- bezpodstawne uznanie, że przepis ten ma zastosowanie tylko do weryfikacji decyzji uznaniowych i niedopuszczalne jest jego zastosowanie do decyzji związanych, podczas gdy doktryna i judykatura dopuszcza taką możliwość;

- niezasadne przyjęcie, iż uchylenie decyzji doprowadzi do sprzeczności z prawem;

- niewłaściwe uznanie, iż uchylenie decyzji doprowadziłoby do kolizji z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., podczas gdy przepis ten w ogóle w sprawie nie ma zastosowania;

- przyjęcie, że uchyleniu w omawianym trybie podlegają wyłącznie decyzje konstytutywne, podczas gdy przepis ten ma zastosowanie także do decyzji deklaratoryjnych;

- niezasadne przyjęcie, że skarżący nie ma interesu prawnego w uchyleniu decyzji, podczas gdy skarżący interes ten wykazał i jest on uzasadniony;

- bezpodstawne uznanie, że skarżący powinien był wykazać słuszny interes społeczny przemawiający za uchyleniem decyzji, podczas gdy z przepisów nie wynika taka powinność, na co wskazuje zastosowanie przez ustawodawcę alternatywy nierozłącznej – " przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony".

b) naruszenie art. 16 § 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że uchylenie decyzji ostatecznej byłoby możliwe jedynie w przypadku, gdyby przepisy ustawy szczególnej wprost dopuszczały taka możliwość.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) naruszenie art. 80 ust. 1 – 3 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez strażaków Państwowej Straży Pożarnej, poprzez nieuzasadnione uznanie, że przepisy te w sposób wyłączny regulują możliwość zwrotu pomocy finansowej otrzymanej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez strażaka, podczas gdy przepisy te regulują jedynie obligatoryjne podstawy zwrotu pomocy finansowej, nie wyłączając ogólnych zasad prawa administracyjnego, t.j. zwrotu tejże pomocy wskutek odpadnięcia podstawy prawnej jej udzielenia – uchylenia decyzji;

b) naruszenie art. 82 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy w zw. z art. 155 k.p.a., poprzez niedokonanie wykładni celowościowej tych przepisów, co doprowadziło do przyjęcia, że jedynie strażak przeniesiony do służby w innej miejscowości ma możliwość zwrócenia poprzednio udzielonej pomocy finansowej, aby otrzymać w nowym miejscu pełnienia służby pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, zaś osobie przeniesionej do innej służby mundurowej (w tym na podstawie art. 17 a ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych) prawo takie nie przysługuje.

Po rozpatrzeniu rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia "[...]" r.,

nr "[...]", będącą przedmiotem zaskarżenia, Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej (dalej: Komendant Wojewódzki, organ II instancji, organ odwoławczy) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania i podkreślił, że nie sposób nie podzielić stanowiska organu I instancji, iż w trybie art. 155 k.p.a. nie mogą być zmieniane decyzje związane. Taki charakter ma decyzja w sprawie przyznania pomocy finansowej, która nie jest decyzją uznaniową. Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego, na przeszkodzie w uchyleniu decyzji przyznającej pomoc finansową na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych stoją przepisy art. 80 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 241, poz.2034). Organ II instancji wskazał, że kluczowym warunkiem pozwalającym na uchylenie decyzji ostatecznej jest to, aby przepisy prawa materialnego dawały pewien margines swobody decyzyjnej. Uwzględnienie odwołania w niniejszej sprawie skutkowałoby uchyleniem decyzji wbrew przepisom i woli organu I instancji.

Przyznał, że przepisy ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz ww. rozporządzenia określają przypadki zwrotu pomocy finansowej, lecz nie przewidują możliwości dobrowolnego zwrotu pomocy finansowej. Nie można tego pominąć przy ocenie możliwości stosowania art. 155 k.p.a., bowiem rozstrzygnięcie dopuszczające zwrot pomocy finansowej naruszałoby przesłankę niesprzeciwiania się przepisom szczególnym.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko KM PSP, iż nie zostało w sprawie uzasadnione zaistnienie przesłanki interesu społecznego, przemawiającego za uchyleniem decyzji ostatecznej. Ponadto, wskazał, że art. 82 ust. 1 ustawy o PSP dotyczy wyłącznie strażaków przeniesionych do pełnienia służby w innej miejscowości. Organ odwoławczy wskazał, że art.155 k.p.a. jest oparty na konstrukcji uznania administracyjnego, a ponadto jest wykładnią proceduralną a nie materialną. Komendant Wojewódzki podzielił stanowisko organu I instancji, że za uchyleniem decyzji nie przemawia słuszny interes strony. Zdaniem organu, interes P. W. w uchyleniu decyzji jest interesem faktycznym, polegającym na chęci uzyskania w innej służbie wyższej kwoty pomocy finansowej. Skarżący otrzymaną pomoc przeznaczył w całości na uzyskanie domu w O., to jest w miejscowości pobliskiej do miejsca pełnienia służby. Niezależnie od tego czy środki na pomoc finansowa przyznaje resort MON, czy MSWiA, to pochodzą one ze środków publicznych budżetu państwa. Celem udzielonej pomocy jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza. Została ona wykorzystana przez stronę zgodnie z przeznaczeniem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję organu odwoławczego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zobowiązanie Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej do uchylenia decyzji organu I instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia "[...]" r., znak: "[...]" oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Strona zarzucała naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy:

a) naruszenie art. 155 k.p.a. poprzez:

- bezpodstawne uznanie, że przepis ten ma zastosowanie tylko do weryfikacji decyzji uznaniowych i niedopuszczalne jest jego zastosowanie do decyzji związanych, podczas gdy doktryna i judykatura dopuszcza taką możliwość;

- niezasadne przyjęcie, iż uchylenie decyzji doprowadzi do sprzeczności z z przepisami prawa materialnego t.j. art. 80 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie pomocy Finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu dla strażaków

- niewłaściwe uznanie, że przepis ten jest wykładnią proceduralną, a nie materialną, podczas gdy należy uznać, że przepis ten może stanowić samodzielną, opartą o przepisy ogólne kodeksu postępowania administracyjnego, podstawę uchylenia decyzji, po spełnieniu przesłanek w nim określonych – przy jednoczesnym braku analogicznych regulacji w przepisach szczególnych;

- niewłaściwe uznanie, że uchylenie decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na cele mieszkaniowe zależy od woli organu, podczas gdy po spełnieniu przesłanek organ administracji jest zobligowany do spełnienia żądania strony;

- przyjęcie, że odmowa uchylenia decyzji o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej na cele mieszkaniowe nie narusza jego interesu, podczas gdy do takiego naruszenia dochodzi z uwagi na niemożność uzyskania przez skarżącego pomocy finansowej w rozmiarze adekwatnym do okresu pozostawania przez niego w służbach mundurowych;

- niezasadne przyjęcie, że skarżący wykazał jedynie interes faktyczny w uchyleniu decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na cele mieszkaniowe, podczas gdy wykazał on przysługujący mu słuszny interes strony;

- niezasadne przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje słuszny interes w uchyleniu ww. decyzji, podczas gdy tenże interes wykazał i jest on uzasadniony;

- niezasadne uznanie, że decyzja o przyznaniu stronie pomocy finansowej na cele mieszkaniowe została "skonsumowana", podczas gdy nałożone mocą tej decyzji uprawnienia, mimo wystąpienia skarżącego ze służby w Państwowej Straży Pożarnej w dalszym ciągu kształtują sytuację prawną skarżącego w służbach mundurowych;

-niezasadne uznanie, iż z uwagi na prawidłowość wydania decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na cele mieszkaniowe nie zachodzą podstawy do jej uchylenia, podczas gdy tryb nadzwyczajny regulowany przez ten przepis pozwala również na uchylenie decyzji prawidłowych;

b) naruszenie art. 16 § 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że uchylenie decyzji ostatecznej byłoby możliwe jedynie w przypadku, gdyby przepisy ustawy szczególnej wprost dopuszczały taka możliwość, podczas gdy należy przyjąć, że przepisy te, nie przewidując tejże możliwości, nie wyłączają w tym zakresie stosowania przepisów ogólnych kodeksu postepowania administracyjnego;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) naruszenie art. 80 ust. 1 – 3 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez strażaków Państwowej Straży Pożarnej, poprzez nieuzasadnione uznanie, że przepisy te w sposób wyłączny regulują możliwość zwrotu pomocy finansowej otrzymanej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez strażaka, podczas gdy przepisy te regulują jedynie obligatoryjne podstawy zwrotu pomocy finansowej, nie wyłączając ogólnych zasad prawa administracyjnego, t.j. zwrotu tejże pomocy wskutek odpadnięcia podstawy prawnej jej udzielenia – uchylenia decyzji;

b) naruszenie art. 82 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy w zw. z art. 155 k.p.a., poprzez niedokonanie wykładni celowościowej tych przepisów, co doprowadziło do przyjęcia, że jedynie strażak przeniesiony do służby w innej miejscowości ma możliwość zwrócenia poprzednio udzielonej pomocy finansowej, aby otrzymać w nowym miejscu pełnienia służby pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, zaś osobie przeniesionej do innej służby mundurowej (w tym na podstawie art. 17 a ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych) prawo takie nie przysługuje;

c) art. 21 ust. 6 pkt 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych poprzez pominięcie, iż ten przepis uzasadnia słuszny interes skarżącego w uchyleniu decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na cle mieszkaniowe.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) oraz art. 145 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do ustalenia, czy organy administracyjne prawidłowo odmówiły uchylenia ostatecznej decyzji, na podstawie art. 155 k.p.a. Zgodnie z ww. przepisem, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Jak wynika z treści cytowanego art. 155 k.p.a., wzruszenie ostatecznej decyzji kształtującej prawa nabyte jest możliwe za zgodą strony, jeżeli są spełnione łącznie następujące warunki: nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W myśl powołanego unormowania, zakazane jest wzruszanie decyzji ostatecznej, jeżeli byłoby to sprzeczne z przepisami odrębnymi. Pamiętać też należy, na co słusznie zwraca uwagę autor skargi, że art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie do decyzji prawidłowych lub decyzji dotkniętych wadami niekwalifikowanymi, tj. wadami niedającymi podstaw do stwierdzenia nieważności lub wznowienia postępowania. Przepis ten stanowił podstawę materialnoprawną żądania skarżącego w odniesieniu do decyzji "[...]" r. o przyznaniu pomocy finansowej na cele mieszkaniowe. Był to więc przepis regulujący samo rozstrzygnięcie w sprawie, a więc miał charakter materialny. Jest on wprawdzie umieszczony w ustawie procesowej, ale zawiera przesłanki materialnoprawne uchylenia decyzji ostatecznej Dla określenia charakteru prawnego danego przepisu nie jest zaś istotne, w jakim akcie normatywnym przepis ten jest zamieszczony, ale decyduje jego treść i cel. (wyrok NSA z 27 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 87/19 publ. CBOSA). Odnosząc się zaś do zarzutu skargi dotyczącego charakteru decyzji wydawanej w trybie art. 155 k.p.a., to zgodzić się należy z organem, iż decyzje wydawane w tym trybie mają charakter decyzji uznaniowych. Oznacza to, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sam wybór rozstrzygnięcia, którego organ dokonuje samodzielnie. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie granic uznania administracyjnego nie przekroczyły, co musiało skutkować oddaleniem skargi.

Jeśli zaś chodzi o charakter prawny decyzji, jakie mogą podlegać wzruszeniu w trybie art. 155 k.p.a., to nie ma w tym względzie jednolitego stanowiska. W doktrynie

i orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że tryb wzruszenia decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych lub do decyzji, przy wydaniu których organ ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem (wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3134/18 publ. CBOSA). Odnotować można jednak również odmienne stanowisko, zgodnie z którym

"z przepisu art. 155 kp.a. wynika, że w przewidzianym w nim trybie nadzwyczajnym mogą być uchylane lub zmieniane wszelkie decyzje ostateczne (o ile zostaną spełnione pozostałe przesłanki ustawowe), niezależnie od tego, czy wydane zostały w sprawach wszczętych z urzędu, czy w sprawach wszczętych na wniosek strony; czy wydane zostały w sprawach załatwianych decyzją uznaniową, czy związaną" (wyrok NSA z dnia 7 października 2020 r. II OSK 1391/18 publ. CBOSA). Ocena charakteru decyzji,

o której uchylenie wnosi strona nie ma jednak znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ organ ostatecznie dokonał oceny, czy w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 155 k.p.a. Przyczyną odmowy uchylenia decyzji przyznającej pomoc finansową na cele mieszkaniowe nie było zatem to, że jest to decyzja związana.

W tej sytuacji, konieczne stało się dokonanie oceny, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem decyzji ostatecznej, bowiem celem postępowania prowadzonego w trybie art. 155 k.p.a. jest ustalenie zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, a nie rozpoznanie sprawy na nowo. Jak wskazał Naczelny Sad Administracyjny w wyroku

z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 1678/19 (publ. CBOSA), "możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej na podstawie tego przepisu należy do trybów nadzwyczajnych, które pozwalają zmodyfikować decyzję zgodnie z wolą stron w zakresie, w którym taka modyfikacja jest możliwa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis ten, na zasadzie uznania administracyjnego, przyznaje organom uprawnienie do oceny czy zasadne jest dokonanie modyfikacji decyzji ostatecznej właśnie z uwagi na interes społeczny lub słuszny interes strony. Jeżeli organ administracji państwowej stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 155 k.p.a. (interes społeczny lub słuszny interes strony), to przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero wystąpienie takich przesłanek nakazuje rozważenie czy w ogóle, wbrew wyrażonej w art. 16 § 1 Kpa zasadzie trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, decyzja powinna być uchylona. Decyzje wydawane w tym trybie mają charakter decyzji uznaniowych, co oznacza, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy."

Podstawowe znaczenie dla zastosowania trybu z art. 155 k.p.a. ma zatem stwierdzenie, że interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiają za uchyleniem lub zmianą decyzji.

W przedmiotowej sprawie, skarżący domagał się uchylenia ostatecznej decyzji

z dnia "[...]" r., którą została mu przyznana pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, na podstawie art. 80 ust. 1 ustawy z dnia

z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jednolity w dniu wydawania zaskarżonej decyzji Dz.U. z 2016 r., poz.23, obecnie Dz.U. z 2020, poz.1123, dalej ustawa o PSP). Przepis ten stanowi, że strażakowi mianowanemu na stałe, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, zwana dalej "pomocą finansową", z zastrzeżeniem ust. 5, chyba że strażak nie spełnia warunków do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej.

Pomoc finansową przyznaje się raz w okresie całej służby, na wniosek strażaka

(ust.2). Szczegółowe zasady przyznawania, cofania oraz zwracania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego reguluje cytowane przez strony rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. Nr 241, poz.2034). Decyzja w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego strażakowi ma charakter deklaratoryjny, potwierdza jedynie prawo do świadczenia w okresie, w którym funkcjonariusz spełniał przesłanki do jego przyznania. Uwzględnić należy, że art. 80 ust. 1 ustawy o PSP został umieszczony w rozdziale 8 zatytułowanym "Mieszkania strażaków w służbie państwowej". Z przyjętych w tym rozdziale rozwiązań wynika, że ustawodawca gwarantuje mianowanym funkcjonariuszom PSP pomoc w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Zgodnie z art. 74 ustawy o PSP, strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych (ust.1). Jeżeli w miejscowości, w której strażak mianowany na stałe pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej nie ma możliwości przydzielenia lokalu mieszkalnego, strażak może otrzymać kwaterę tymczasową na okres pełnienia służby w tej miejscowości (ust.2). Potrzeby mieszkaniowe strażaka w pierwszej kolejności powinny być więc zaspokojone poprzez przyznanie lokalu mieszkalnego spełniającego wskazane w przepisach prawa wymogi. W przypadku, gdy ww. uprawnienie nie zostanie zrealizowane, strażak może ubiegać się m.in. o przyznanie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (art. 78 ust. 1 ustawy o PSP) albo o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 80 ustawy o PSP).

Jak wskazuje się w orzecznictwie, zasadniczym celem art. 74 ww. ustawy było spowodowanie, by strażak miał miejsce faktycznego zamieszkania w pobliżu miejsca pełnienia służby, z uwagi na zapewnienie sprawności służby w straży pożarnej. Faktyczne zamieszkanie oznacza w tym wypadku zaistnienie stanu zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych, to bowiem stanowi cel regulacji rozdziału 8 ustawy

o Państwowej Straży Pożarnej (wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2011 r. , sygn. akt I OSK 1715/11 publ. CBOSA). Jeśli funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe

w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, to nie spełnia warunków do uzyskania prawa pomocy finansowej (por. uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 1999 r., OPS 1/99, publ. ONSA). Wprawdzie powołana uchwała odnosi się do pomocy finansowej na cele mieszkaniowe funkcjonariuszy Policji, ale cel obu regulacji jest tożsamy. Przyznanie funkcjonariuszowi pomocy finansowej oznacza zaś, że funkcjonariusz ten jest traktowany jako osoba, której potrzeby mieszkaniowe zostały zaspokojone.

Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu ma charakter jednorazowy. Wynika to wprost

z wyraźnej treści art.80 ust. 2 ustawy o PSP, zgodnie z którym pomoc finansową przyznaje się raz w okresie całej służby.

Okoliczność, że skarżący zrezygnował ze służby w Państwowej Straży Pożarnej

i jest aktualnie żołnierzem zawodowym nie zmienia postaci rzeczy. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji objętej wnioskiem stanowiłoby obejście prawa. W wyroku

z 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1688/14 (publ. w CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uchylenie na podstawie art. 155 k.p.a. decyzji przyznającej pomoc finansową na uzyskanie lokalu przez funkcjonariusza w celu ubiegania się po raz kolejny o taką pomoc, uzasadnia stwierdzenie nieważności takiej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. NSA podkreślił, że nie leży w interesie społecznym wielokrotne korzystanie z pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. NSA wyjaśnił też w tym wyroku, że przepis art. 155 k.p.a. ma zastosowanie do decyzji, które nie zostały jeszcze "skonsumowane".

Jak wynika z akt sprawy, skarżący wykorzystał pomoc finansową udzieloną mu na uzyskanie lokalu na gruncie ustawy o PSP w 6/10 kwoty, a więc cel ustawy został osiągnięty, skarżący miał zapewnione warunki do pełnienia służby w Państwowej Straży Pożarnej. W związku z powyższym, nie jest słuszne domaganie się uchylenia decyzji realizującej cel ustawy. Skoro przyznana pomoc była świadczeniem należnym

i wykorzystana została przez skarżącego zgodnie z celem, to brak jest podstaw prawnych do żądania uchylenia decyzji przyznającej rzeczoną pomoc finansową. Zgodnie art. 80 ust.3 pkt 2 ustawy o PSP, pomoc finansowa podlega zwrotowi w razie zwolnienia strażaka ze służby przed upływem 10 lat od dnia jej rozpoczęcia, chyba że strażak nabył prawo do emerytury lub renty. W takim przypadku wysokość kwoty pomocy finansowej podlegającej zwrotowi, która została ustalona w sposób określony w ust. 1, obniża się o 1/10 za każdy pełny rok służby (§ 4 ust. 2 ww. rozporządzenia) .

Z tego względu organ pierwszej instancji decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" r. zobowiązał skarżącego do zwrotu 4/10 pobranej pomocy finansowej w kwocie 3.576,00 zł. Nie oznacza to jednak, iż potrzeby mieszkaniowe strony przestały być zaspokojone, a cel udzielonej pomocy finansowej został zniwelowany. Jak wynika bowiem z akt sprawy, o czym była już mowa, pomoc mieszkaniowa została przeznaczona na budowę domu w O., gdzie strona nadal zamieszkuje.

Reasumując, stwierdzić należy, że uwzględnienie wniosku skarżącego

o uchylenie ostatecznej i zrealizowanej decyzji byłoby sprzeczne z omówionymi przepisami i naruszało interes społeczny, co uzasadniało odmowne załatwienie wniosku.

W ocenie Sądu, skarżący ma interes prawny w żądaniu uchylenia decyzji, której wyeliminowanie z obrotu prawnego uchylałoby negatywną przesłankę do ubiegania się ponownie o pomoc finansową na cele mieszkaniowe w służbie wojskowej. Nie jest to jednak, zdaniem Sądu, wystarczające do żądania uchylenia decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Przepis ten wymaga, żeby interes strony był słuszny, czyli m.in. zgodny

z prawem.

Końcowo wskazać należy, że na podstawie art. 15 zzs 4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.), sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Strony wcześniej poinformowano

o możliwości wypowiedzenia się w sprawie na piśmie.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a, Sąd orzekł jak

w sentencji wyroku.