Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 678/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Koszty sądowe
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 1 i par. 3, art. 232 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia : 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić K. S. uiszczony wpis od skargi w kwocie [...] ([...]) złotych.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2011 r. Nr [...] Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej Kpa) orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie rozpoznania odwołania K. S. (skarżący) od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z [...] grudnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji

o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że przedmiotowa decyzja wydana została w następstwie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego

w W. [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2011 r., sygn. akt [...], przekazującego Ministrowi Obrony Narodowej do rozpoznania odwołanie skarżącego od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W.

z [...] grudnia 2008 r., znak [...] o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. Powołanym wyrokiem Sąd orzekł jednocześnie o oddaleniu odwołania skarżącego od decyzji z [...] grudnia 2008 r., znak [...] o odmowie ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno – rentowego i wypłaty odsetek.

Organ wyjaśnił, iż podstawą rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, iż skarżący nie złożył odwołania od decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. Wniesione przez stronę odwołanie dotyczyło wyłącznie decyzji z [...] grudnia 2008 r. dotyczącej odmowy przeliczenia świadczenia. Tym samym zainicjowane orzeczeniem sądu powszechnego postępowanie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Zaznaczył przy tym, iż pomimo obowiązku wykonania wyroku sądu powszechnego, organ nie miał możliwości wykonania powołanego orzeczenia, prowadziłoby to bowiem do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności.

Jednocześnie organ pouczył stronę o zasadach i trybie wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. (data nadania) K. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na powołane rozstrzygnięcie, wnioskując o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, której zarzucił naruszenie następujących przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 7 i 77 § 1 Kpa, polegające na subiektywnej i dowolnej ocenie treści odwołania w zakresie spełnienia warunków koniecznych do zaskarżenia decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w przedmiocie odmowy wydania decyzji

o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. przez pominięcie faktu, że skarżący wnosił o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji;

- art. 8 w związku z art. 107 § 3 Kpa, poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa, a polegające na lakonicznym – dwuznacznym określeniu organu (administracyjnego lub sądu powszechnego) właściwego rzeczowo do rozpoznania odwołania od decyzji organu pierwszej instancji - Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w przedmiocie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r.;

- art. 9 w związku z art. 112 Kpa poprzez nierozważenie, czy w decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. organ pierwszej instancji - Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego, w sposób prawidłowy pouczył skarżącego o prawie wniesienia odwołania do sądu powszechnego,

a w przypadku mylnego pouczenia, niepodjęcie działań wykluczających niekorzystne skutki dla skarżącego w postaci zamknięcia drogi do zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji;

- art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 128 Kpa poprzez błędne zastosowanie i umorzenie postępowania odwoławczego w sytuacji, gdy skarżący wbrew twierdzeniom organu odwoławczego – Ministra Obrony Narodowej, wniósł odwołanie od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w przedmiocie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r., co wynika w sposób jednoznaczny z punktu [...] odwołania, w którym skarżący wnosi o stwierdzenie nieważności, a tym samym pismo spełniało warunki formalne odwołania, wymagane przez art. 128 Kpa.

Rozwijając zarzuty wniesionego środka zaskarżenia skarżący szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Powołał przy tym uchwałę Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II UZP 3/10 stwierdzającą, iż w sprawie z odwołania od decyzji Wojskowego Biura Emerytalnego odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji tegoż organu podjętych po 1 stycznia 1999 r. droga sądowa przed sądem powszechnym jest niedopuszczalna oraz odmienną od niej uchwałę Sądu Najwyższego z 23 marca 2011 r., sygn. akt I UZP 3/10 stwierdzającą, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego), wydanej na podstawie art. 83 a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., zwanej dalej ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych)

w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy

i ubezpieczeń społecznych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie środka zaskarżenia, wskazując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu.

Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu.

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przed sądami administracyjnymi rozpatrywane są sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz inne sprawy, do których przepisy p.p.s.a. stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Zakres tych spraw enumeratywnie wymienia art. 3 § 2 i 3 powołanej ustawy, który określa akty prawne poddane kontroli w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Są to decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, akty prawa miejscowego, akty jednostek samorządu terytorialnego, akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego oraz inne sprawy, które na mocy przepisów ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji

o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki, mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej.

Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga dotyczy umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie rozpoznania odwołania skarżącego od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z [...] grudnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. Odnosi się zatem do rozstrzygnięcia wydanego na podstawie przepisów ustawy

z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm., zwanej dalej ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych).

Zgodnie z treścią art. 31 ust. 1 powołanej ustawy, prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala

w formie decyzji wojskowy organ emerytalny. Od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 31 ust. 4).

Stosownie do postanowień art. 32 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, prawo do świadczeń pieniężnych z tytułu zaopatrzenia emerytalnego lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej albo z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w tej sprawie zostaną przedstawione istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne albo ujawnione nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, a mające wpływ na prawo do świadczeń albo ich wysokość. Decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych

w przepisach Kpa (art. 32 ust. 2).

Z treści art. 31 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych wyraźnie wynika, że odwołanie od wydanego w powołanym wyżej trybie rozstrzygnięcia przysługuje do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Kluczowym natomiast dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest ustalenie, czy od decyzji w sprawie zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych wydanych

w trybach nadzwyczajnych (wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji) stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania do właściwego sądu pracy

i ubezpieczeń społecznych, czy też skarga do sądu administracyjnego. Powołana wyżej ustawowa regulacja nie zawiera bowiem uregulowania w tym zakresie.

Unormowanie w tym przedmiocie zawarte zostało w przepisie art. 83 a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten stanowi, iż decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kpa. Treść powołanego przepisu jest zatem tożsama

z treścią art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych.

Na podstawie art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych prawo lub zobowiązanie stwierdzone ostateczną decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie (ust. 1). Decyzje ostateczne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez ZUS uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych

w przepisach Kpa (ust. 2). Nadto, w sprawach rozstrzygniętych orzeczeniem właściwego sądu Zakład, na podstawie nowych dowodów lub okoliczności: 1) wydaje we własnym zakresie decyzję przyznającą prawo lub określającą zobowiązanie, jeśli jest to korzystne dla zainteresowanego lub 2) występuje do właściwego sądu

z wnioskiem o wznowienie postępowania przed tym organem, gdy z przedłożonych dowodów lub ujawnionych okoliczności wynika, że prawo nie istnieje lub zobowiązanie jest wyższe niż określone w decyzji (ust. 3). Przepis art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje więc (w zależności od sytuacji) trzy odrębne tryby wzruszania ostatecznych (prawomocnych) decyzji organu rentowego. Należy też zauważyć, że przed wprowadzeniem art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stwierdzanie nieważności decyzji organu rentowego lub wznawianie postępowania na podstawie przepisów Kpa było możliwe na podstawie art. 180 Kpa

i art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Kwestie dotyczące uchylenia, zmiany oraz stwierdzenia nieważności decyzji zostały uregulowane w przepisach Rozdziału 13 Kpa. Zamieszczony w tym rozdziale przepis art. 156 § 1 zawiera enumeratywny katalog przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Na podstawie art. 157 Kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 Kpa jest organ wyższego stopnia względem organu, który wydał kwestionowaną decyzję, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Z kolei w oparciu o art. 163 Kpa organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone

w Rozdziale 13 Kpa, o ile przewidują to przepisy szczególne. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kpa, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach (art. 180 § 1 Kpa i art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Kwestia dotycząca dopuszczalności drogi sądowej przed sądem powszechnym od decyzji, o których mowa w art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wywołała rozbieżności w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W postanowieniach: z dnia 20 listopada 2007 r., I OSK 279/07 (ONSA i WSA 2008 nr 6, poz. 94), z dnia 5 grudnia 2008 r., I OSK 1852/07 (LEX nr 575851), z dnia 12 grudnia 2008 r., I OSK 1431/08, (LEX nr 575332) oraz z dnia 25 lutego 2009 r., I OSK 420/08 (LEX nr 557374) Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że rozstrzygnięcie o zmianie lub uchyleniu decyzji ostatecznej, od której przysługiwało zainteresowanemu odwołanie do sądu powszechnego, wydane w formie decyzji dotyczącej prawa do zaopatrzenia emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego podlega zaskarżeniu do sądu powszechnego. Zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej, od której nie zostało wniesione odwołanie do sądu powszechnego, to nic innego jak wydanie nowego rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej tego samego stosunku prawnego. Z tej przyczyny również rozstrzygnięcie w przedmiocie unieważnienia decyzji ostatecznej (stwierdzenia jej nieważności) dotyczy prawa do zaopatrzenia emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego. To, że ZUS stosuje przepisy Kpa (może zmienić, uchylić lub unieważnić decyzje na zasadach określonych w Kpa) nie zmienia faktu, iż decyzje wydawane na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych są decyzjami z zakresu ubezpieczeń społecznych. Nie można z tego przepisu wyprowadzać wniosku, że skoro nie wskazuje on wyraźnie, że od decyzji wydanej na jego podstawie przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu powszechnego, to tym samym przysługuje skarga na taką decyzję do sądu administracyjnego.

Natomiast przeciwstawne stanowisko - opowiadające się za drogą przed sądem administracyjnym w sprawach dotyczących zaskarżenia decyzji organów rentowych

w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji tego organu – przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z dnia 19 grudnia 2006 r., I OSK 1588/06 (LEX nr 507077), z dnia 15 lipca 2008 r., II GSK 245/08 (LEX nr 506734) oraz w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 lipca 2008 r., II GSK 240/08 (LEX nr 493540; LexPolonica nr 1976420; por. też wyrok z dnia 4 kwietnia 2008 r., II GSK 475/07, LEX nr 471161).

Rozbieżności i wątpliwości na tym tle występowały także w orzecznictwie sądu powszechnego. W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r., II UZP 3/10 (OSNP 2010 nr 17-18, poz. 217) stwierdzono, że w sprawie z odwołania od decyzji Wojskowego Biura Emerytalnego odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji tego Biura podjętej po 1 stycznia 1999 r., droga sądowa przed sądem powszechnym jest niedopuszczalna. Uchwała ta dotyczyła wprost art. 31 i 32 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych (przepisów zawierających regulacje tożsame z art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

W uzasadnieniu uchwały z dnia 7 kwietnia 2010 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że z przepisów art. 45, art. 177 i art. 184 Konstytucji RP oraz z art. 1 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) wynika domniemanie właściwości sądów powszechnych we wszelkich sprawach sądowych, za wyjątkiem tych, które zostały w ustawie wyraźnie zastrzeżone do właściwości sądów administracyjnych. Kontroli sądów powszechnych - sądów ubezpieczeń społecznych nie podlegają tylko te decyzje organów administracji publicznej właściwych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, które zostały wydane w warunkach tzw. uznania administracyjnego i które rodzajowo zostały wyraźnie wskazane w przepisach ustaw ubezpieczeniowych jako niepodlegające odwołaniu. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyżej wymienionej uchwały wskazał, że gdyby dopuścić właściwość sądu powszechnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji organu ubezpieczeniowego, należałoby konsekwentnie przyjmować możliwość stosowania w tym postępowaniu przepisów Kpa, podczas gdy postępowanie odwoławcze w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych toczy się według zasad określonych w Kodeksie postępowania cywilnego (Kpc). Skoro do unieważnienia z urzędu decyzji administracyjnej niezbędne jest stwierdzenie jej wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa, to konieczne jest wszczęcie odrębnego postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego, które to postępowanie ma charakter samodzielny. W konsekwencji Sąd Najwyższy uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie mieści się w pojęciu "odwołania", o którym mowa w art. 31 ust. 4 i 5 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, toczącym się według zasad określonych w przepisach Kpc, co uniemożliwia stosowanie przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych przepisów Kpa w zakresie, w jakim reguluje on stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej.

Z taką argumentacją nie zgodził się Sąd Najwyższy w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów z 23 marca 2011 r. (sygn. akt I UZP 3/10, Lex nr 738185), w której przyjął, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Uchwale tej Sąd Najwyższy nadał moc zasady prawnej.

W uzasadnieniu podjętej uchwały stwierdzono, iż w regulacjach art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyrażona została właściwa sprawom ubezpieczeniowym zasada "względnej ostateczności" decyzji Zakładu po to, aby zmiany w decyzjach zgodnie i z interesem zainteresowanego mogły następować

w trybie "maksymalnie uproszczonym". Na sądowej drodze (dwuinstancyjnej), korzystając z przewidzianych w procedurze cywilnej środków, strony uzyskują możliwość pełnego (co do istoty) wyjaśnienia wszystkich spornych kwestii tak w zakresie faktów jak i prawa. Wyraża się w tym istota przyjętego dla spraw ubezpieczeń społecznych specjalnego – sądowego (przed powszechnym sądem ubezpieczeń społecznych) trybu odwoławczego. Tak pełnej i odpowiadającej zasadom stosunku ubezpieczenia społecznego ochrony nie zapewniłaby – według alternatywnego modelu interpretacji przedmiotowego trybu odwoławczego – właściwość sądu administracyjnego, który w zasadzie nie przeprowadza dowodów i działa wyłącznie kasacyjnie.

Sąd Najwyższy w uchwale z 23 marca 2011 r. wyjaśnił, że z okoliczności, iż rozpoznanie i rozstrzygnięcie o zasadności lub niezasadności decyzji Zakładu w przedmiocie unieważnienia decyzji ostatecznej następuje według przepisów Kpc (czynności procesowe sądu ubezpieczeń społecznych i czynności procesowe stron podlegają procedurze cywilnej) nie wynikają ograniczenia w sferze wyjaśnienia przedmiotu sprawy wymagającego ustalenia czy nie zachodzą określone w Kpa przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji, np. czy decyzja ostateczna Zakładu "wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa" (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Wprawdzie orzeczenie co do istoty sprawy, o którym mówi art. 47714 § 2 k.p.c. w "zwykłej" sprawie odwoławczej nie może polegać na stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji, ale nie oznacza to, że w owym "zwykłym postępowaniu" sąd ubezpieczeń nie ocenia zaskarżonej odwołaniem decyzji z punktu widzenia jej wadliwości, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. W szczególności rozpoznaniu podlega to, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa materialnego. Można przy okazji zauważyć, że w ogólnym postępowaniu odwoławczym postępowania administracyjnego, organ odwoławczy również nie stwierdza nieważności decyzji organu pierwszej instancji (por. art. 138 § 1 i § 2 Kpa).

Ponieważ decyzje ostateczne Zakładu podlegają weryfikacji w trybie odwoławczym przed sądem także według kryteriów, o których mowa w art. 156 § 1 Kpa, zostały one w art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyłączone z określonego w tym przepisie trybu uchylania, zmiany lub unieważnienia decyzji ostatecznej przez Zakład, jeżeli zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu. Zasada nieorzekania o nieważności decyzji w zwykłym postępowaniu odwoławczym podlega odpowiedniej modyfikacji w sprawach, w których bezpośrednim przedmiotem, a w konsekwencji również przedmiotem orzeczenia co do istoty sprawy w rozumieniu art. 47714 § 2 Kpc, jest "unieważnienie decyzji".

W konkluzji Sąd Najwyższy stwierdził, iż Konstytucja RP sprawowanie wymiaru sprawiedliwości powierza sądom powszechnym: "we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów" (art. 177). Określone

w art. 45 ust. 1 Konstytucji prawo do sądu odnosi się do sądu właściwego. Właściwość sądów ubezpieczeń społecznych w sprawach z odwołań od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w indywidualnych sprawach ubezpieczeń społecznych odpowiada ustawowo ukształtowanym zasadom trybu odwoławczego w tych sprawach. Wyjątki są ściśle określone. Rozszerzenie, w drodze wykładni rozszerzającej właściwości sądów administracyjnych byłoby niezgodne z Konstytucją RP.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. Przyjmując założenie racjonalności ustawodawcy stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do różnicowania właściwości sądów w sprawach z zakresu zabezpieczenia

w zależności od tego, czy zaskarżona została decyzja wydana w trybie zwykłym, czy też nadzwyczajnym. Wobec stwierdzenia braku właściwości sądu administracyjnego w przedmiotowej sprawie zbędne było rozważanie poszczególnych zarzutów zawartych w skardze.

Mając na uwadze powołane okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 punkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 punkt 1 p.p.s.a.