Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 814/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Wojciech Śnieżyński (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2018 r. sprzeciwu A. B.-A. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] listopada 2017 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. oddala sprzeciw w części dotyczącej wymierzenia organowi grzywny.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J., na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), powoływanej dalej jako: "k.p.a." oraz art. 2 pkt 11, pkt 14 i pkt 16, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 3 oraz art. 7 ust. 1-3 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851) – dalej określanej w skrócie: "ustawą", po rozpatrzeniu odwołania A. B.-A., uchyliło decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...] października 2017r., nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Tą ostatnią decyzją organ I instancji przyznał odwołującej się stronie świadczenie wychowawcze na córkę H. A. na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. oraz odmówił świadczenia wychowawczego na syna A. A. Uzasadniając swoją decyzję organ I instancji wyjaśnił, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek określonych w art. 4 ust. 2 oraz w art. 13 ust. 1 ustawy. Organ ustalił bowiem, że wnioskodawczyni nie jest opiekunem faktycznym, prawnym ani matką dziecka wskazanego we wniosku jako najstarsze – pierwsze dziecko, tj. W. A. Dlatego strona nie jest uprawniona do wnioskowania o świadczenie wychowawcze na kolejne dziecko, tj. A. A., który wobec tego jest pierwszym dzieckiem w rozumieniu ustawy. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z definicją ustawą, rodzina wnioskodawczyni składa się z pięciu osób, tj. wnioskodawczyni, jej małżonki, dwojga ich wspólnych dzieci oraz dziecka małżonka. Organ ocenił, że w takim przypadku wniosek na dwoje kolejnych dzieci powinien złożyć rodzic trojga dzieci, tj. A. A. Wnioskodawczyni jest natomiast uprawniona do złożenia wniosku na dwoje własnych dzieci, tj. na pierwsze dziecko A. A., gdzie przyznanie świadczenia jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego.

Kolegium wyjaśniło, że w odwołaniu od powyższej decyzji, A. B.-A. wskazała, że w myśl definicji rodziny z ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, jej członkami są małżonkowie A. A. i A. B.-A. oraz zamieszkujące wraz z nimi i pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 lat: W. A. (córka A. A.), A. i H. A. (dzieci małżonków). Wobec żadnego z dzieci nie występuje żadna z przesłanek negatywnych, sprzeciwiających się zaliczeniu ich do rodziny. Odwołująca zauważyła przy tym, że rodzice W. A. nie są pozbawieni władzy rodzicielskiej, nie są też w tej władzy ograniczeni. Ustalonym przez Sąd opiekuńczy miejscem zamieszkania małoletniej jest miejsce zamieszkania ojca, co jest zgodne ze stanem faktycznym. Odwołująca się przywołała też ustawową definicję "osób pozostających na wspólnym utrzymaniu" i "pierwszego dziecka". Wobec powyższego W. A. została we wniosku wskazana jako pierwsze dziecko. Pokreśliła przy tym, że nie ubiegała się o świadczenie wychowawcze na rzecz W. A., której nie jest matką, opiekunem faktycznym czy prawnym. W ocenie odwołującej się, warunku o charakterze lex specialis w zakresie osoby, która może wyłącznie wskazać osobę najstarszego dziecka w rodzinie, można doszukać się w drugiej części definicji legalnej "pierwszego dziecka" z art. 2 pkt 14 ustawy. Z przepisu wynika, że uprawnionym do oznaczenia najstarszego dziecka w rodzinie w przypadku dzieci urodzonych tego samego dnia, miesiąca i roku, jest ojciec, matka, opiekun faktyczny i prawny dzieci. W ocenie odwołującej, uprawnienie i obowiązek wskazania, jako pierwszego - najstarszego dziecka w rodzinie w osobie W. A., wynika również z art. 13 ustawy, dotyczącego wymogów wniosku o udzielenie świadczeń. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy wnioskodawca zobowiązany jest wskazać dzieci pozostające na utrzymaniu osoby występującej o przyznanie świadczeń. Obowiązek ten został powtórzony w § 2 pkt 2 aktu wykonawczego.

Odnosząc się do przedstawionej w odwołaniu argumentacji organ II instancji wyjaśnił warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady i tryb orzekania w tym przedmiocie. Następnie Kolegium wskazało, że w ustalonych i bezspornych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę sam sposób wypełnienia wniosku przez stronę oraz zaistniałą sytuację rodzinną, zasadnym jest ponowne rozpoznanie sprawy przez organ pierwszej instancji. Biorąc pod uwagę zgromadzone w sprawie dokumenty, w tym treść wniosku, dokumenty sądowe, jak również kierując się zasadami przyznawania świadczeń, Kolegium uznało za nietrafnie przeprowadzone postępowanie organu pierwszej instancji odnośnie przyznania świadczenia na pierwsze dziecko wnioskodawczym, jakim jest A. A. Wskazano, że strona nie ubiega się o świadczenie na W. A., ale wskazuje ją jako najstarsze dziecko w rodzinie. Według Kolegium, samo ustalenie, że W. A. nie jest dzieckiem wnioskodawczym, nie może stanowić podstawy do stwierdzenie przez organ, że wnioskodawczynie nie jest uprawniona do składania wniosku na kolejne dziecko, tj. A. A. Oczywistym jest, w świetle zgromadzonych dowodów, że jest on pierwszym dzieckiem wnioskodawczym. Organ I instancji tymczasem nie rozpoznał zupełnie wniosku pod kątem przyznania świadczenia na pierwsze dziecko – A. A., ograniczając się wyłącznie do stwierdzenia, że skoro wnioskodawczyni wskazała jako pierwsze dziecko W. A. (której w istocie nie jest matką, opiekunem faktycznym ani prawnym), to nie jest uprawniona do wnioskowania o świadczenia na kolejne dziecko tj. A. A. W przekonaniu organu odwoławczego, fakt, że W. A. nie jest pierwszym dzieckiem wnioskodawczym, nie oznacza, jak stwierdził organ pierwszej instancji, że nie jest ona uprawniona do składania wniosku na A. A. Wniosek może zostać złożony i powinien być rozpoznany pod kątem spełnienia warunków uzyskania prawa do świadczeń, w tym spełnienia kryterium dochodowego, od którego zależy uzyskanie świadczenia na pierwsze dziecko. Tak więc samo określenie w złożonym wniosku kolejności dzieci nie może być podstawą do kategorycznej odmowy świadczenia, bez rozpoznania podstaw jego przyznania przy modyfikacji wniosku, tj. przyjęciu, że pierwszym dzieckiem wnioskodawczym jest właśnie A. A. Dokonując ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji został zobowiązany do doprowadzenia do zmodyfikowania wniosku przez stronę oraz rozpoznania wniosku na pierwsze dziecko, z uwzględnieniem regulacji wynikającej z przepisów ustawy.

Od ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. sprzeciw do sądu administracyjnego złożyła A. B.-A., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie na podstawie art. 151a§ 1 zdanie 2 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.ps.a., wobec organu odwoławczego grzywny. W ocenie skarżącej, materiał dowodowy niezbędny do rozpatrzenia sprawy został w wyczerpujący sposób zgromadzony. Zdaniem skarżącej, w świetle art. 138 k.p.a. organ II instancji winien rozpatrzeć jej sprawę, a nie przekazać ją do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca nie zgodziła się z powodem uchylenia decyzji jakim była konieczność modyfikacji wniosku oraz przeprowadzenie postępowania dowodowego ustalającego wysokość dochodu rodziny w zakresie uprawniającym do uzyskania świadczenia na A. A. (jako pierwszego dziecka wnioskodawczym). Według skarżącej, przyjmując nawet hipotetycznie prawidłowość rozumowania organu odwoławczego, organ ten w pierwszej kolejności powinien przeprowadzić stosowne rozważania co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, z uwzględnieniem podnoszonych przez stronę zarzutów. W decyzji organu II instancji brak jest pełnego i przekonującego uzasadnienia, z którego wynikałaby niezasadność uwzględnienia W. A. jako "pierwszego dziecka w rodzinie" w myśl ustawy, w sytuacji złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na pozostałe dzieci w rodzinie przez wnioskodawczynię. W ocenie autorki skargi, definicja legalna określona w art. 2 pkt. 5 ustawy, wskazuje między innymi, że dzieckiem jest dziecko własne oraz dziecko małżonka. Opierając się chociażby na w/w definicji, w jej przekonaniu, nie można pominąć pierwszego, najstarszego dziecka w rodzinie przy ustalaniu kolejności dzieci branych pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego. Ustawodawca nakłada bowiem na wnioskodawcę obowiązek wskazania wszystkich dzieci pozostających na utrzymaniu wnioskodawcy (art. 13 ust. 3 pkt. 2 ustawy). Z treści art. 2 pkt 12 ustawy wynika natomiast, że osobą pozostającą na utrzymaniu wnioskodawcy są członkowie rodziny utrzymujący się z połączonych dochodów tych osób. Definicja legalne pierwszego dziecka w rodzinie, zawarta w art. 2 pkt. 14 ustawy, nie pozostawia dla skarżącej wątpliwości, że pierwszym, najstarszym dzieckiem w rodzinie jest W. A. Przyjęcie przez organ, że świadczenie wychowawcze na A. A. może zostać przyznane wyłącznie w oparciu o kryterium dochodowe rodziny, bowiem jest on pierwszym, biologicznym dzieckiem wnioskodawczym, nie jest trafne. Przedmiotowa interpretacja przepisów ustawy przez organ II instancji nie zasługuje na uwzględnienie.

Organ odwoławczy, wbrew logicznemu wywodowi skarżącej, zawartemu w uzasadnieniu odwołania od decyzji Wójta, nie odniósł się i nie wskazał przepisów, które jednoznacznie wskazują, że pomimo wskazania W. A. jako pierwszego, najstarszego dziecka, wnioskodawczym powinna, ubiegając się o świadczenie wychowawcze na własne dziecko – A. A., wykazać spełnienie kryterium dochodowego rodziny. Bezsprzecznym jest, że wnioskodawczym nie ubiega się o świadczenie wychowawcze na W. A., a jedynie na własne, biologiczne dzieci. Wnioskodawczym ma jednak obowiązek wskazania W. A. jako pierwszego, najstarszego dziecka w rodzinie, do którego to dziecka ma zastosowanie kryterium dochodów rodziny przy ustalaniu świadczenia wychowawczego. Kwestia ta jest niezależna od tego, czy wnioskodawca jest spokrewniony z tym dzieckiem, jeżeli pierwsze dziecko spełnia kryteria określone w treści art. 2 pkt 14 ustawy. Zgodnie bowiem z treścią art. 13 pkt 1 ustawy, ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka /dziecka - w myśl definicji art. 2 pkt 5 ustawy/. Zgodnie natomiast z treścią art. 13 pkt 17 ustawy, dokumentów dotyczących ustalenia kryterium dochodowego rodziny nie dołącza się do wniosku w przypadku, gdy osoba, wymieniona w art. 13 pkt. 1 ustawy, nie ubiega się o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Skarżąca podkreśliła, że ustawodawca w treści tego ostatniego, cytowanego przepisu ponownie odsyła do szeroko ujętej definicji legalnej dziecka, zawartej w treści art. 2 pkt 5 ustawy, tj. dziecka własnego lub dziecka małżonka. Odmienna sytuacja wystąpiłaby w przypadku, gdyby wnioskodawczynie ubiegała się o przyznanie jej świadczenia wychowawczego na W. A. Wtedy nie spełniałaby wymogów wskazanych w treści art. 13 pkt 1 ustawy, bowiem nie jest matką małoletniej. Skoro zatem wnioskodawczynie złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na A. i H. A., które są jej biologicznymi dziećmi, zaś jako pierwsze dziecko w rodzinie wskazała W. A., która jest córką męża wnioskodawczym, a jednocześnie nie ubiegała się o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę męża, to w ten sposób sformułowany wniosek nie stoi w sprzeczności z treścią art. 13 pkt 1, art. 13 pkt 17 oraz art. 2 pkt 5 ustawy. W końcowej części sprzeciwu jej autorka zwróciła uwagę na uprawnienia wynikające z art. 136 k.p.a., wskazując na możliwość przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy poprzez zwrócenie się do strony o złożenie stosownego oświadczenia, czy wnosi ona o przyznanie świadczenia wychowawczego z uwzględnieniem kryterium dochodowego na A. A., jako jej pierwszego, biologicznego dziecka

W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1006 ze zm.), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. W niniejszej sprawie przedmiotem badania, czy organ administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy jest decyzja kasacyjna o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji - wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola pod względem zgodności z prawem decyzji administracyjnej wydanej na tej podstawie, sprawowana jest przez Sąd, wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 151a § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że wniesiony sprzeciw zasługuje na uwzględnienie, bowiem doszło do naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zawarte w zaskarżonej decyzji motywy - w ocenie Sądu – nie czynią jednak zadość treści art. 138 § 2 k.p.a.

Należy tutaj zauważyć, że przepis art. 138 § 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zgodnie z którą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Przepis ten konstytuuje dwie przesłanki, które łącznie warunkują wydanie decyzji kasacyjnej. Pierwszą z nich jest wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania. Drugą natomiast, wystąpienie koniczności wyjaśnienia sprawy w takim zakresie, że ma to istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W art. 138 § 2 zdanie 1 chodzi o naruszenie przepisów regulujących postępowanie wyjaśniające przed organem pierwszej instancji, w stopniu uniemożliwiającym jego sanowanie w drodze uzupełniającego postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w trybie art. 136 k.p.a., gdyż prowadziłoby to do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.

Konieczność wydania decyzji kasacyjnej zachodzi zatem wtedy, kiedy zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie mogącym mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji. W konsekwencji sprawa byłaby rozstrzygana de facto w jednej instancji, przez co pozbawiano by stronę prawa kwestionowania wyników postępowania wyjaśniającego w drodze odwołania. Trzeba bowiem mieć na uwadze to, że art. 136 k.p.a. przewiduje możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego lub zalecenie jego przeprowadzenia organowi pierwszej instancji. To postępowanie może mieć jedynie charakter uzupełniający, co oznacza, że niedopuszczalne jest prowadzenie tego postępowania w całości lub znacznej części, gdyż naruszałoby to właśnie zasadę dwuinstancyjności.

Jak wynika zatem z powyższych rozważań organ odwoławczy ma możliwość wydania decyzji kasacyjnej jedynie przy zaistnieniu łącznie dwóch przesłanek. Organ ten musi przede wszystkim w sposób niewątpliwy stwierdzić, że działanie organu pierwszej instancji było wadliwe, bo naruszające przepisy procesowe, oraz ustalić, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

W niniejszej sprawie powyższe przesłanki nie zostały wykazane. Organ odwoławczy uzasadniając rozstrzygnięcie podjęte na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., dokonał krytycznej analizy motywów decyzji organu pierwszej instancji, koncentrując się błędnym przyjęciu przez ten organ, że wnioskodawczyni nie jest osobą uprawnioną do składania wniosku na kolejne dziecko, tj. A. A., tylko z tego względu, że W. A., która została wskazana we wniosku jako pierwsze dziecko, nie jest jej dzieckiem. Dla Kolegium jest oczywistym, że A. A. jest pierwszym dzieckiem wnioskodawczyni. Natomiast to, że W. A. nie jest pierwszym dzieckiem wnioskodawczyni, nie oznacza, że – jak stwierdził organ pierwszej instancji – nie jest ona uprawniona do składania wniosku na A. A. W ocenie Kolegium, wniosek może zostać złożony i powinien być rozpoznany pod kątem spełnienia warunku uzyskania świadczenia na pierwsze dziecko. Samo określenie w złożonym wniosku kolejności dzieci nie może być podstawą do kategorycznej odmowy przyznania świadczenia. Według Kolegium, w takim przypadku po modyfikacji wniosku przez stronę, tj. przyjęciu, że pierwszym dzieckiem wnioskodawczyni jest A. A., organ pierwszej instancji powinien dopiero go rozpoznać z uwzględnieniem regulacji wynikających z przyznania świadczenia na pierwsze dziecko.

W ocenie Sądu, nie są to okoliczności uzasadniające wydanie rozstrzygnięcia kasacyjnego. Organ odwoławczy nie wskazał bowiem takiego naruszenia przepisów postępowania, którego dopuścić się miał organ I instancji, a które wiązałoby się z koniecznością wyjaśnienia zakresu sprawy, mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Przepis art. 138 § 2 k.p.a., określając uprawnienia kasacyjne organu odwoławczego wymaga natomiast, by decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Jeśli, zdaniem Kolegium, istniała konieczność rozważania przyznania świadczenia wychowawczego z uwzględnieniem kryterium dochodowego na A. A., jako pierwszego dziecka wnioskodawczyni, do czego niezbędne było złożenie stosownego oświadczenia modyfikującego wniosek, to po pierwsze, organ odwoławczy powinien wykazać, że wcześniejszy brak postępowania przez organ I instancji w tym kierunku stanowi naruszenie przepisów postępowania, a po drugie, że w tym zakresie organ odwoławczy nie mógł przeprowadzić uzupełniającego postępowania. Najważniejsze jednak pozostaje zagadnienie dotyczące prawidłowości - a zwłaszcza zasadności - prowadzenia w tym kierunku postępowania administracyjnego. Przypomnieć należy zwłaszcza, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek strony, która w treści złożonego wniosku w sposób niebudzący wątpliwości określiła żądanie, w postaci przyznania świadczenia wychowawczego na drugie i trzecie dziecko w rodzinie, tj. A. i H. A. Jako pierwsze dziecko w rodzinie została natomiast wskazana W. A., będąca córka męża wnioskodawczyni z pierwszego małżeństwa. Jak zauważyła autorka sprzeciwu, z uwagi na dochód rodziny, wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego nie obejmowała pierwszego dziecka w rodzinie. Autorka sprzeciwu podkreśliła również, że gdyby wysokość dochodu w rodzinie uprawniała do uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie, wniosek taki zostałby złożony przez A. A., któremu wyłącznie (jako ojcu), przysługiwałoby jednoczesne uprawnienie do świadczenia wychowawczego na troje dzieci. W świetle takiego stanowiska traci rację bytu stanowisko organu odwoławczego, nakazujące powtórzyć postępowanie pierwszoinstancyjne w kierunku przyznania świadczenia na pierwsze dziecko – A. A. Niezależenie bowiem od tego, czy wniosek zostanie rozpoznany według pierwotnej kolejność dzieci, tj. że pierwszym dzieckiem jest W. A., czy też przyjmując, że strona zmodyfikuje wniosek w ten sposób, że pierwszym dzieckiem wskaże A. A., co wiąże się ze zbadaniem kryterium dochodowego przyznania świadczenia na pierwsze dziecko, to ponownie organ pierwszej instancji będzie obowiązany do wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia wychowawczego na A. A. Mówiąc bowiem wprost, jak utrzymuje skarżąca, dochód w jej rodzinie nie uprawnia do przyznania świadczenia na pierwsze dziecko. Nakaz zatem prowadzenia ponownego postępowania, tylko w celu doprowadzenia do zmodyfikowania wniosku przez stronę oraz po ewentualnej jego modyfikacji, rozpoznanie wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, przy bezspornym w zakresie sytuacji dochodowej stanie faktycznym, który nie uprawnia wnioskodawczyni do ubiegania się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko, stanowi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy posiada w tym zakresie kompetencje aby skorygować błędne w jego ocenie uzasadnienie decyzji organu I instancji. Przyjdzie zatem wskazać, że art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. znajdzie zastosowanie w sytuacji, gdy ocena organu odwoławczego co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy jest zbieżna ze stanowiskiem organu pierwszej instancji. Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji jest przy tym możliwe także wtedy, gdy zachodzi rozbieżność pomiędzy uzasadnieniem decyzji pierwszoinstancyjnej i decyzji organu odwoławczego. Wówczas organ odwoławczy obowiązany jest jednak odnieść się do różnic dotyczących oceny stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia sprawy w uzasadnieniu decyzji, które co należy podkreślić stanowi jej integralna część i służy wyjaśnieniu podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy ma bowiem obowiązek usunąć naruszenia przepisów prawa, które nastąpiły przy rozpatrzeniu sprawy przez organ pierwszej instancji. Powinien więc wykazać, że pomimo błędnej oceny organu pierwszej instancji istnieją podstawy prawne i faktyczne do rozstrzygnięcia sprawy w sposób przyjęty przez organ pierwszej instancji. W sprzeczności z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. pozostaje więc wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a. Na organie odwoławczym ciążą przy tym te same, co na organie I instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien wydać rozstrzygnięcie odpowiadające wymogom określonym w art. 107 k.p.a., w którym oceni samodzielnie wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego biorąc pod uwagę stanowisko zawarte w sprzeciwie. Organ odwoławczy powinien przeprowadzić stosowne rozważania co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, z uwzględnieniem podnoszonych przez stronę zarzutów.

Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Przede wszystkim wniosek w tym zakresie nie został przez skarżącą uzasadniony. Po drugie, Sąd nie dopatrzył się takiego stopnia zawinienia organu, uwzględniając charakter i skutki naruszenia przez organ art. 138 § 2 k.p.a., czy też potrzeby kształtowania prawidłowych postaw społecznych, które nakazywałyby wymierzyć grzywnę. Nadto należy wyrazić wątpliwość co do zasadności nałożenia na organ dolegliwości finansowej za sam akt stosowania prawa – nawet wadliwy (odmiennie niż przy grzywnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., gdzie jej orzeczenie jest podyktowane inercją administracji).

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji.