Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 459/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7,  art. 77  par. 1,  art. 80,  art. 73  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wglądu do akt własnościowych nieruchomości warszawskiej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta Miasta W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz A. F. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 30 lutego 2014 r. A. F. wystąpił o wgląd do akt własnościowych nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...]. We wniosku podniósł, że jest spadkobiercą d. właściciela nieruchomości A. F. (poprzednio [...]), co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w [...], sygn. akt I Ns [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r.

Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., nr [...], Prezydent Miasta W. odmówił udostępnienia akt własnościowych ww. nieruchomości.

W uzasadnieniu wskazał, że z zaświadczenia Sądu Powiatowego dla [...] z dnia [...] listopada 1961 r. nr [...], wynika, że nieruchomość ozn. hip. [...] o pow. [...] m² położona przy ul. [...], uregulowana była jawnym wpisem na imię K. i A. z M. małż. W. w częściach równych niepodzielnie, na mocy aktu darowizny z dnia [...] września 1937 r., za nr [...]. Umową sporządzoną w dniu [...] stycznia 1939 r. rep nr [...] przed notariuszem w W. W. R., K. W. przewłaszczył na rzecz A. W. należącą do niego niepodzielną połowę "[...]" w powiecie G. oraz należącą do niego niepodzielną połowę nieruchomości przy ul. [...] w W. Organ wskazał również, że w aktach sprawy znajduje się kopia aktu (bez podpisów) wykonanego w dniu [...] października 1948 r. przed sędzią pokoju i notariuszem [...],[...], na podstawie którego A. F. z domu M. (primo voto [...]) przekazała swoje siostrze J. H. (z domu [...]) własność nieruchomości przy ul. [...]. Z zapisów w umowie wynika, że na ww. nieruchomości był wybudowany dom mieszkalny, który został całkowicie zniszczony podczas działań wojennych w 1944 r. Ponadto organ wskazał, że zawarcie ww. umowy potwierdzone zostało w treści pełnomocnictwa zawartego w formie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1949 r. rep. Nr [...] przed notariuszem w W. R. J., którego uwierzytelnioną kopię przekazało Archiwum Państwowe w W. W pełnomocnictwie tym J. H. oświadczyła, że jest właścicielką nieruchomości w W. przy ul. [...], z tytułu darowizny dokonanej przez jej siostrę A. z M. F., pierwszego ślubu W..

Mając powyższe na uwadze, organ I instancji na podstawie art. 73 k.p.a. i art. 28 k.p.a. odmówił A. F. wglądu do akt własnościowych ww. nieruchomości uznając, że ww. jest spadkobiercą K. F., jednakże nie w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, gdyż prawa do niej zostały uprzednio zbyte. W tej sytuacji, zdaniem Prezydenta nie jest stroną postępowania w myśl przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, a tym samym nie przysługuje mu prawo wglądu do akt własnościowych tej nieruchomości.

Na skutek złożonego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, podtrzymując w całości stanowisko organu I instancji.

Dodatkowo Kolegium wskazało, że w aktach sprawy rzeczywiści znajduje się niepotwierdzony za zgodność z oryginałem i niepodpisany dokument, w którym zawarto oświadczenie o dokonanej przez A. F. darowiźnie należącej do niej nieruchomość na rzecz jej siostry J. H. Wskazało jednocześnie, że dalsza analiza akt sprawy wskazuje, że przedmiotowa nieruchomość została następnie zbyta w trybie cywilnym w drodze aktu notarialnego i obecnie stanowi własność osób trzecich, wpisanych do księgi wieczystej tej nieruchomości. W związku z tym, w ocenie Kolegium, organom administracji nie przysługuje żadne prawo do podważania prawidłowości jej zbycia, w szczególności że musiałoby to nastąpić na drodze postępowania przed sądem powszechnym.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. F.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 7, art. 8, oraz art. 80 k.pa. w zw. z art. 77 § 1 k.pa. poprzez nierozpoznanie sprawy przez Kolegium w sposób wszechstronny i wyczerpujący oraz poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów (dowolną ocenę dowodów) i uznanie na podstawie niepodpisanej kopii darowizny, iż doszło do skutecznego przeniesienia prawa własności do przedmiotowej nieruchomości na rzecz J. H.;

- art. 11 k.p.a. poprzez nie odniesienie się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy w uzasadnieniu postanowienia;

- art. 28 k.pa. w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż skarżący nie ma interesu prawnego w myśl ww. przepisów i uniemożliwienie skarżącemu wglądu w akta nieruchomości położonej przy ul. [...] w W.;

- art. 74 § 2 k.pa. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie w niniejszej sprawie.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący, na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł ponadto, że organ odwoławczy pominął całkowicie, bez jakiegokolwiek uzasadnienia, pozostałe dokumenty zgromadzone w sprawie, a przede wszystkim w jego ocenie, Kolegium nie odniosło się do księgi hipotecznej nr [...], która była prowadzona dla przedmiotowej nieruchomości, w której jako ostatni właściciel nieruchomości jest wskazana spadkodawczyni skarżącego – A. F. (primo voto [...]) z domu M., a nie jej siostra, J. H. Bezpośrednio po A. F. został zaś wpisany jako właściciel Skarb Państwa.

Nadto, podkreślił, że nie domaga się wglądu do aktualnych akt nieruchomości położonej przy ul. [...] oraz [...], lecz wglądu do akt obejmujących dawną nieruchomość położoną przy w W. przy ul. [...]. Chodzi zatem o dawne ("archiwalne") akta nieruchomości, które dotyczą postępowania dekretowego, przeprowadzonego na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W związku z tym, w ocenie skarżącego, nie ma żadnego znaczenia wskazywany w uzasadnieniu zaskarżonego uzasadnienia fakt, iż obecnie nieruchomość stanowi własność osób trzecich, a interes prawny wnioskodawcy należy rozpatrywać w odniesieniu do postępowania dekretowego. Z uwagi na to, że organ odmawia skarżącemu dostępu do akt przedmiotowej nieruchomości, nie jest on w stanie dokonać analizy tego w jakim trybie Skarb Państwa nabył przedmiotową nieruchomość oraz ustalenia czy nacjonalizacja nieruchomości została przeprowadzona zgodnie z prawem (gdyby okazała się niezgodna - co jest regułą - możliwe są działania na gruncie prawa administracyjnego i cywilnego, w tym dochodzenie roszczeń).

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako "P.p.s.a.").

Rozpoznając sprawę z punktu widzenia powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga okazała się uzasadniona.

Zgodnie z art. 73 § 1 k. p. a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności te są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (art. 73 § 1a k. p. a.). Przepis ten wyraża zasadę dostępu strony do akt sprawy w każdym stadium postępowania i nakłada na organ administracji obowiązek umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów.

Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławczego utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta W. z dnia [...] października 2014 r., odmawiające A. F. udostępnienia - wglądu do akt obejmujących dawną nieruchomość położoną przy ul. [...], obecnie [...] oraz [...], w W. dla której prowadzono księgę hipoteczną nr hip. [...].

Analiza akt sprawy prowadzi zdaniem Sądu do wniosku, że skarżący zasadnie zarzuca kontrolowanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów art. 7 i 8 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący oraz naruszenie przepisów 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, a także naruszenie art. 11 k.p.a., zgodnie z którym organ winien wyjaśnić jakimi przesłankami kierował się przy załatwianiu sprawy, a także ustosunkować się do twierdzeń skarżącego przedstawionych w zażaleniu.

Trafnie zostało wskazane w skardze, że zasadnicza część uzasadnienia decyzji organu II instancji stanowi cytaty z orzecznictwa sądowoadministracyjnego oraz poglądów doktryny w zakresie stosowania art. 28 k.pa w zw. z art. 73 § 1 k.p.a.

Kolegium, dokonując wskazanych rozważań, jednocześnie nie poddało ocenie dokumentu w postaci niepoświadczonej kopii aktu notarialnego, mocą którego, A. F. darowała przedmiotową nieruchomość swojej siostrze J. H. tj. kopii aktu darowizny (bez podpisów) dokonanej przed notariuszem w [...] Organ ograniczył się do stwierdzenia powyższego faktu a następnie stwierdził, że "dalsza analiza akt wskazuje, że przedmiotowa nieruchomość została następnie zbyta w trybie cywilnym w drodze aktu notarialnego i obecnie stanowi własność osób trzecich". Sąd zauważa, że Kolegium nie wskazało ani daty i miejsca sporządzenia aktu notarialnego potwierdzającego dalsze zbycie nieruchomości, ani przede wszystkim stron umowy przenoszącej własność. Nie odniosło się także do zapisów zawartych w księdze hipotecznej nr [...], która była prowadzona dla przedmiotowej nieruchomości, w której jako ostatni właściciel nieruchomości jest wskazana spadkodawczyni skarżącego – A. F. (primo voto [...]) z domu M., a nie jej siostra, J. H. Bezpośrednio zaś po A. F. został wpisany jako właściciel Skarb Państwa.

Na aprobatę zasługuje także zarzut naruszenia przez Kolegium przepisów art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Stosownie do ich treści organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy sprawy.

Wskazane uchybienia spowodowały, że organ, zdaniem Sądu przedwcześnie uznał, że skarżący nie ma w przedmiotowej sprawie interesu prawnego, zwłaszcza, że nie domaga się on wglądu do aktualnych akt nieruchomości położonej przy ul. [...] oraz [...] lecz wglądu do akt obejmujących dawną nieruchomość położoną przy w W. przy ul. [...] Chodzi zatem o "archiwalne" akta nieruchomości, które dotyczą postępowania dekretowego, przeprowadzonego na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

W związku z tym, Sąd podziela pogląd skarżącego, że nie ma żadnego znaczenia wskazywany w uzasadnieniu zaskarżonego uzasadnienia fakt, iż obecnie nieruchomość stanowi własność osób trzecich, a interes prawny wnioskodawcy należy rozpatrywać w odniesieniu do postępowania dekretowego.

Wskazane wyżej argumenty podnoszone we wniosku oraz w odwołaniu nie stały się przedmiotem oceny ani organu pierwszej instancji, ani także Kolegium .

Niezależnie podkreślić trzeba, że kontrolowane rozstrzygnięcie nie koresponduje z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, wyrażoną w art. 8 k.p.a.. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Jednym z obowiązków wynikających z tej zasady jest dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i zapewnienie praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania. Powierzchowne i niewyczerpujące uzasadnienie zaskarżonego postanowienia oraz brak dostępu do akt nieruchomości uzasadnia twierdzenie skarżącego, że ma on uzasadnione wątpliwości co do wnikliwego i sprawiedliwego rozpoznania przedmiotowej sprawy.

Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 152 oraz art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.