Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 807/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1, art 83f ust. 1 pkt 3a, 3b, 4 ust. 4, art. 88 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1614
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 107 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2019r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zgłoszenia; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy [...], decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. o nr [...] wymierzył B. K. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie, bez wymaganego zgłoszenia zamiaru wycięcia jedenastu drzew, wymienionych punkcie 3 decyzji. Jednocześnie organ zobowiązał B. K. do wpłacenia ww. kwoty na wskazany rachunek Urzędu Gminy [...], w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że w okresie miedzy [...] a [...] stycznia 2019r. na terenie działki o nr ewid. [...] przy ul. [...] w [...] wycięto drzewa bez stosownego zgłoszenia. Organ wyjaśnił, iż w celu ustalenia dokładnego gatunku i rodzaju wyciętych drzew, ich obwodu oraz miąższości obwodu pni wyciętych drzew, zlecono wykonanie opinii specjalistycznej. W dniu [...] marca 2019 r. powołany biegły dokonał wstępnych oględzin i pomiarów, podczas których zakwalifikował 26 pniaków lub kłód, które po dokładnych pomiarach mogą z racji swoich wymiarów podlegać administracyjnej karze pieniężnej. Kontynuacja prac związanych z zebraniem materiału dowodowego niezbędnego do przygotowania opinii odbyła się w dniu [...] marca 2019 r. Wszystkie pniaki i kłody zostały w terenie ponumerowane kolorem niebieskim od 1-26. W opinii przedłożonej w dniu [...] marca 2019 r. biegły wskazał, że po analizie 26 pniaków po wyciętych drzewach oraz części kłód, 11 sztuk zostało zakwalifikowane jako drzewa, których obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm od gruntu przekroczył 50 cm, w tym 7 sztuk drzew gatunku brzoza brodawkowata o obw. 53 cm (nr [...] w terenie), 55 cm (nr [...] w terenie), 62 cm (nr [...] w terenie), 53 cm (nr [...] w terenie), 66 cm (nr [...] w terenie), 79 cm (nr [...] w terenie), 58 cm (nr [...] w terenie), 1 sztuka drzewa śliwa wiśniowa - ałycza o obw. 58 cm (nr [...] w terenie), 2 sztuki drzewa gatunku grusza pospolita o obw. 62 cm (nr [...] w terenie) i 61 cm (nr [...] w terenie), 1 sztuka dąb szypułkowy o obw. 52 cm (nr [...] w terenie). Obwód ściętego pnia brzozy brodawkowatej o nr [...] został podany na wysokości 115 cm, ponieważ drzewo rośnie jako dwupniowe. Zauważono, że w przypadku drzew o nr [...] i [...] obwód na wysokości 1,30 m został zmierzony z uwagi na obecność kłody po wyciętych drzewach. Natomiast w przypadku drzew oznaczonych nr [...] i 23 z uwagi na brak kłody obwód na wysokości 1,30 został obliczony, jako obwód koła liczony ze średniej minimalnej wysokości na 5 cm pomniejszony o 10%. Biegły w swojej opinii wskazał, że na podstawie wyglądu pni drzew oznaczonych nr [...] (brzozy brodawkowate) można mówić o zgniliźnie drewna. Jej objawem jest postępujący rozpad, zmiana barwy i właściwości drewna pod wpływem działania niektórych grzybów. W ocenie biegłego drzewa nie rokowały szans na przeżycie i wysokość administracyjnej kary pieniężnej powinna być obniżona o 50%, co uwzględniano w decyzji.

W związku z powyższym na podstawie opinii biegłego, Wójt Gminy [...], zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia [...] kwietnia 2016 r. o ochronie przyrody, wymierzył B. K., administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł, za usunięcie drzew bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 wyżej cytowanej ustawy. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 89 ust. ustawy o ochronie przyrody administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wyliczenia kwoty wymienionej w tabeli w punkcie 3 decyzji dokonano mnożąc liczbę cm obwodu pnia zmierzonego lub wyliczonego przez biegłego na wysokości 1,30 m i stawkę opłaty, ustaloną w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów.

Organ odniósł się też do uwag pełnomocnika B. K., iż drzewa oznaczone nr [...] i [...] zostały wycięte przez osoby postronne, a drewno z nich pozyskane zostało usunięte z działki. Wójt zauważył, że K. K. dokonała zgłoszenia do organów ścigania faktu, że z terenu działki o nr ewid. [...] w [...], przy [...] zostały bez jej wiedzy wycięte drzewa o obwodzie przekraczającym 50 cm na wysokości 5 cm od gruntu. Nastąpiło to jednak dopiero w lutym 2019 r., a informacja od Straży Gminnej o trwającej wycince na ww. działce, która może odbywać się niezgodnie z przepisami prawa, wpłynęła do referatu Planowania Przestrzennego i Ochrony Środowiska Urzędu w dniu [...] stycznia 2019 r.

Pełnomocnik B. K. - K. K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Strona podniosła, iż działka w [...] o nr ewid. [...] o pow. [...] ha stanowi grunt rolny w rozumieniu przepisu § 68 ust. 1 pkt 1 lit. h rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Grunty zakrzewione i zadrzewione na użytkach rolnych w świetle ww. przepisu stanowią grunty rolne. Przedmiotowa działka przez wiele lat była nieużytkowana, przez co porosła w sposób chaotyczny drzewami i krzewami. Właściciel tego rodzaju gruntów ma prawo, a nawet powinien podejmować działania zmierzające do przywrócenia zagospodarowania terenów, zgodnie z ich rolniczym przeznaczeniem. W powyższym zakresie mieścić się będzie także proces usunięcia drzew. Z takim zamiarem do uporządkowania działki strona przystąpiła. Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody w takiej sytuacji przysługuje zwolnienie z obowiązku uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew lub krzewów. Zaznaczono, iż nie ma przy tym znaczenia okoliczność występowania przez córkę skarżącej z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy lub ewentualne inne niż rolnicze przeznaczenie gruntu w planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego. Grunty mogą być bowiem użytkowane rolniczo do czasu ich innego zagospodarowania.

Dalej podniesiono, iż Wójt Gminy [...] przyjmuje, że należy obciążyć skarżącą karą za usunięcie dwóch drzew, w stosunku do których skarżąca dokonała zgłoszenia faktu ich nielegalnej wycinki Policji (drzewa oznaczone nr [...] na s. 1 decyzji organu pierwszej instancji). Uszło uwadze organu I instancji, że w aktach sprawy znajduje się pismo skarżącej z dnia [...] lutego 2019r., z którego wynika, że pracownicy firmy wycinkowej zaprzeczają jakoby usunęli ww. drzewa, na co wskazuje specyfika cięcia i frakcja trocin inna niż jak dla cięcia piłą spalinową. Wójt Gminy [...] na tą okoliczność nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego. Strona wskazała, iż organy powołane do ścigania i wykrywania przestępstw stwierdziły fakt jego popełnienia, jednak nie wykryło sprawców, co stało się podstawą umorzenia dochodzenia w sprawie.

Zdaniem strony również obciążenie karą w wysokości [...] zł za usunięcie trzech drzew owocowych nie było prawidłowe. Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt. 5 ustawy o ochronie przyrody nie jest wymagana zgoda na usunięcie drzew owocowych. Organ nie wyjaśnił dlaczego wymierzył karę za usunięcie tych trzech drzew. Teren działki skarżącej nie jest terenem publicznym, nie pełni takich funkcji i stanowi własność prywatną. Nie powinno być wątpliwości, że mirabelka i grusza (drzewa oznaczone nr [...] w decyzji) są drzewami dającymi jadalne owoce. Nie zostały posadzone dla ozdoby, co wynika z protokołu oględzin z dnia [...] marca 2019 r. Drzewami owocowymi są te gatunki, które dają jadalne owoce używane przez człowieka.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej w skrócie: SKO), decyzją z [...] lipca 2019 r. o nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w części wymierzającej B. K. administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew gatunku brzoza brodawkowata oznaczonych w pkt 3 decyzji Lp. 9 i 10 (nr w terenie 15 i 17) i w tej części umorzyło postępowanie pierwszej instancji. pozostałej części SKO utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W ocenie organu odwoławczego odwołanie jest zasadne w zakresie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew gatunku brzoza brodawkowata oznaczonych w pkt 3 decyzji Lp. 9 i 10 (nr w terenie 15 i 17). Organ pierwszej instancji w żaden sposób bowiem nie ustalił, że to skarżąca usunęła przedmiotowe drzewa. Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zgłoszenia (bądź bez zezwolenia) właścicielowi nieruchomości jest możliwe tylko w przypadku ustalenia, że to właściciel nieruchomości dokonał usunięcia drzew bądź zlecił ich usunięcie. Wójt, pomimo konsekwentnych twierdzeń odwołującej się, że nie usunęła przedmiotowych drzew, nie poczynił żadnych ustaleń w tym zakresie. Zdaniem SKO bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że skarżąca zawiadomiła organy ścigania dopiero w lutym 2019 r. Jak wynika z pisma skarżącej z dnia [...] lutego 2019 r., wcześniej nie miała wiedzy o fakcie usunięcia przedmiotowych drzew. W piśmie tym skarżąca wyraźnie sformułowała żądanie wyjaśnienia okoliczności usunięcia tych drzew. Okoliczność umorzenia dochodzenia również nie przesądza o tym, że to skarżąca dokonała usunięcia drzew. Zgodnie z art. 81a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Wątpliwości w zakresie ustalenia sprawcy usunięcia drzew oznaczonych w pkt 3 decyzji Lp. 9 i 10 (nr w terenie 15 i 17) muszą tym samym skutkować uchyleniem decyzji w części i umorzeniem postępowania pierwszej instancji w części.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania SKO stwierdziło, iż skarżąca błędnie wskazuje, że usunięcia drzew dokonała w trybie art 83f ust, 1 pkt. 3b, a więc w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby na nieruchomości z której usunięto drzewa, miała być prowadzona jakakolwiek działalność rolnicza. Ponadto niezasadnie skarżąca kwestionuje wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa gatunku śliwa wiśniowa-ałycza oraz dwóch drzew gatunku grusza pospolita. Sama skarżąca w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. twierdzi, że przedmiotowe drzewa to samosiejki, które nie owocują. Należy przy tym zaaprobować pogląd funkcjonujący w doktrynie, że o tym, czy drzewo owocowe podlega zwolnieniu z obowiązku uzyskania zezwolenia na jego usunięcie, przesądza fakt jego posadzenia w celu pozyskania owoców.

SKO zauważyło też, że kara nie może zostać nałożona na przedsiębiorcę, który dokonał wycinki drzew w imieniu B. K.. Z umowy z dnia [...] stycznia 2019 r. wynika, że skarżąca zlecała usunięcie drzew "które nie podlegają obowiązkowi uzyskania zgody na wycinkę". Takie drzewa nie zostały usunięte gdyż skarżąca powinna była dokonać jedynie zgłoszenia usunięcia drzew. Zgodnie z art. 83f ust. 4 ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele nie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, wymaga zgłoszenia do organu, o którym mowa wart. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Ponieważ skarżąca nie dokonała stosownego zgłoszenia, to zasadne było wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pełnomocnik B. K. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, nie wyjaśnienie w sposób wyczerpujący wątpliwości co do treści normy prawnej, na której oparto rozstrzygnięcie i nie ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte orzeczenie. Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisów art. 88 ust. 1 pkt. 6 w związku z art. 83 f ust. 1 pkt. 3b i pkt. 5, art. 88 ust. 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. 2018 r., poz. 1614 ze zm.), poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że skarżąca jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty administracyjnej kary pieniężnej i że zasadnym jest nałożenie na skarżącą kary za usunięcie drzew owocowych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ nie wyjaśnił w dostateczny sposób kwestii zamiaru przywrócenia użytkowania rolniczego na działce o nr ewid. [...] przy [...] w [...]. Organ odwoławczy powinien w powyższym zakresie co najmniej uzyskać dodatkowe wyjaśnienia od skarżącej na zasadzie art. 50 § 1K.p.a. Oczyszczanie terenu z zieleni samo w sobie nie wyklucza i nie odnosi się przecież do zamiarów skarżącej, co do przywrócenia jej nieruchomości do użytkowania rolniczego dla potrzeb własnych i swojej rodziny. Wątpliwości co do stanu faktycznego nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony postępowania. Wyjaśniono, że ww. działka stanowi grunt rolny w rozumieniu przepisu § 68 ust. 1 pkt. 1 lit. li rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Grunty zakrzewione i zadrzewione na użytkach rolnych w świetle ww. przepisu stanowią grunty rolne. Działka skarżącej przez wiele lat była nieużytkowana ( z tego też powodu porosła w sposób chaotyczny drzewami i krzewami). Właściciel tego rodzaju gruntów ma prawo, a nawet powinien podejmować działania zmierzające do przywrócenia zagospodarowania takich terenów zgodnie z ich rolniczym przeznaczeniem

Dalej podniesiono, że organ odwoławczy, jak też Wójt Gminy [...], nie wyjaśnili w należyty sposób zasadności obciążenia skarżącej karą administracyjną za usunięcie drzewa gatunku śliwa wiśniowa ałycza oraz dwóch drzew grusza pospolita. Zaznaczono, iż także biegły w swoje opinii nie wyjaśnił dlaczego uznał, że wycięcie tych dwóch drzew wymagało zgłoszenia. Brak było przeszkód aby wyjaśnianie, czy przedmiotowe drzewa mogły owocować, uczynić przedmiotem uzupełniającej opinii biegłego. Zaznaczono, że w niniejszej sprawie nie powinno być żadnych wątpliwości, iż owoce śliwy wiśniowej i gruszy pospolitej są nie tylko jadalne, ale i od wieków wykorzystywane przez człowieka dla celów spożywczych. Co więcej, zgodnie z art. 7a § 1 K.p.a., jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Zgodnie z art. 83f pkt 5 ustawy o obronie przyrody od obowiązku uzyskania zgody na usunięcie zwolnione są drzewa lub krzewy owocowe, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków lub na terenach zieleni. Bezspornym jest, że teren działki skarżącej nie jest terenem publicznym, nie pełni takich funkcji i stanowi własność prywatną – nie spełnia więc kryterium zieleni w rozumieniu art. 5 pkt 21 ustawy o ochronie przyrody. Teren należący do skarżącej nie jest także objęty ochroną konserwatorską.

Skarżąca stwierdziła także, że organy nie ustaliły należycie, czy drzewa o pierścienicach większych od 50 cm były usunięte za zgodą i wiedzą zlecającego, czy też samowolnie wbrew wyraźnym wskazaniom zlecającej i poza jej kontrolą. Nie można przy tym twierdzić, że znaczenie prawne ma okoliczność, iż skarżąca zleciła usunięcie drzew, które nie podlegają obowiązkowi uzyskania zgody na wycinkę, a nie zgłoszeniu na ich usunięcie. W tym zakresie możliwe było przesłuchanie świadków, w szczególności przedstawicieli firmy dokonującej wycinkę, ewentualnie także strony postępowania. Ma to istotne znaczenie dla ustalenia podmiotu (adresata decyzji), który powinien zostać obciążony ewentualną karą administracyjną. Skarżąca bowiem twierdzi, że zlecała wyraźnie tylko wycinkę drzew, na które zgłoszenie nie było wymagane.

Odpowiadając na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje;

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Materialoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] były przepisy ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz.U. z 2018 poz. 1614; aktualnie: Dz.U. z 2020 r. poz. 55 ).

Zgodnie z art. 83. ust. 1 powyższej ustawy usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek:

1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;

2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 i 1495), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

Od powyższej zasady uzyskania zgody na usunięcie drzewa lub krzewu ustawodawca przewiduje szereg wyjątków określonych w art. 83f ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Zgody nie wymaga m.in. usuniecie drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Niemniej zgodnie z art. 83f ust. 4 tej ustawy w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3a, właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza:

1) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;

2) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;

3) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.

W art. 88 ustawy o ochronie przyrody ustawodawca przewidział administracyjne kary pieniężne za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia ( ust. 1 pk 1 ) jak też za usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 (ust. 1 pkt 6). Sposób ustalenia wysokości administracyjnej karę pieniężnej określono w art. 89 ustawy o ochronie przyrody.

Przenosząc dotychczasowe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, iż bezspornym jest, że pełnomocnik skarżącej – K. K. zleciała osobie trzeciej usuniecie drzew i krzewów z terenu działki o nr ewid. [...] przy [...] w [...]. Wycinki dokonano w styczniu 2019r. Poza sporem jest też, iż wycinki tej dokonano bez uprzedniego wystąpienia o zgodę na usunięcie drzew i krzewów, jak też bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 ustawy o ochronie przyrody. Wątpliwości nie budzi także, iż usunięte drzewa rosły na nieruchomości stanowiącej własność osób fizycznych i były usunięte na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny, czy wycinka drzew dokonana na tym terenie wymagała dokonania ww. zgłoszenia, a w konsekwencji, czy zaistniały przesłanki do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez stosownego zgłoszenia.

Na podstawie oględzin terenowych z dnia [...] marca 2019 r. oraz ekspertyzy dendrologicznej i dendrometrycznej przygotowanej przez dr hab. inż. M. T. z [...] marca 2019 r., Wójt Gminy [...] ustalił, iż na terenie działki o nr ewid. [...] wycięto jedenaście drzew, których usunięcie z uwagi na ich gatunek oraz rozmiary wymagało dokonania zgłoszenia o którym mowa w art. 83f ust. 4 ustawy o ochronie przyrody. Kwestia udokumentowania gatunków, jak też wymiarów wyciętych drzew, nie budzi wątpliwości zarówno Sądu, jak i stron postępowania.

W tym miejscu zauważyć należy, iż organ II instancji uznał, że w odniesieniu do dwóch z powyższych drzew brak jest podstaw do uznania, iż ich wycinki dokonano na zlecenie i za wiedza skarżącej, stąd też odstąpił od nałożenia na B. K. kary za ich usunięcie. Powyższe stanowisko SKO w [...], jako korzystne dla strony skarżącej, nie podlega weryfikacji przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, zgodne bowiem z art. 134 § 2 P.p.s.a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Zastrzeżenia Sądu budzi jednak stanowisko organów obu instancji, zakwestionowane przez stronę skarżącą, iż obowiązek zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew obejmował także trzy drzewa określone jako grusza pospolita ( Lp. 3 i 5 w pkt 3 decyzji wójta Gminy [...] z [...] kwietnia 2019 r.) oraz śliwa wiśniowa-ałycza (Lp. 2 w pkt 3 decyzji wójta Gminy [...] z [...] kwietnia 2019 r.). Jak trafnie zauważyła strona skarżąca, zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przyrody zezwolenia na usunięcie drzew nie wymaga usunięcie drzew lub krzewów owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków lub na terenach zieleni. Usuniecie tego rodzaju drzew i krzewów nie wymaga również zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 ww. ustawy. Organy nie wykazały, aby działka na której dokonano wycinki ww. drzew stanowiła teren zielni w rozumieniu art. 5 pkt 21 ustawy o ochronie przyrody, jak też aby była wpisana do rejestru zabytków. W ocenie Kolegium za uznaniem danego drzewa za owocowe w rozumieniu art. 83f ust. 1 pkt 5 przesądza fakt jego posadzenia w celu pozyskania owoców. Natomiast za takie nie można uznać samosiejek, które nie owocują. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela takiego poglądu i przyjmuje wykładnię ścisłą, językową tego przepisu. Właściciel nieruchomości porośniętych drzewami i krzewami, wobec restrykcyjnego charakteru kary za usunięcie drzewa lub krzewu bez stosownego zezwolenia czy zgłoszenia, ma prawo oczekiwać, iż ustawowe wyliczenia przypadków, w których nie musi występować o zgodę lub ze zgłoszeniem jest ścisłe i konkretne – niewymagające dodatkowej wykładni. Skoro ustawa wyłącza z obowiązku uzyskania zezwolenia (lub dokonania zgłoszenia) "drzewa owocowe" to należy uznać za takowe wszystkie drzewa tak kwalifikowane zgodnie ze systematyką i powszechnym rozumieniem tego pojęcia. Przepis art. 83f ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przyrody nie uzależnia jego zastosowania od ustalenia, czy dane drzewo lub krzew owocowy został zasadzony celowo, czy owocuje, czy jest zdrowe itp. Zaznaczyć należy, iż w nauce zwanej pomologią, gatunkami owocowymi są określane takie rośliny, które dają jadalne owoce użytkowane przez człowieka. Niewątpliwie grusze i śliwy zaliczane są do grup drzew dających jadalne owoce (por. D. Danecka, W. Radecki, Ochrona terenów zieleni i zadrzewień. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2017 – komentarz do art. 83f ustawy o ochronie przyrody). Stąd też skarżąca zasadnie kwestionuje nałożenie na nią kary za usuniecie trzech drzew owocowych, mimo jednoznacznego brzmienia art. art. 83f ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przyrody.

Sąd nie podziela jednak pozostałych zarzutów skargi. Skarżąca twierdzi, iż wycinki dokonano z uwagi na zamiar przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego, a taki cel zwalniał ją do obowiązku uzyskania zezwolenia lub dokonania zgłoszenia zamiary wycinki – art. 83f ust. 1pkt 3b ustawy o ochronie przyrody. W ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła takiego celu dokonanej wycinki drzew, a materiał zgromadzony w sprawie nie potwierdza twierdzeń skarżącej. Jak wynika z akt sprawy grunty, na których położna jest działka nr ewid. [...], w ewidencji gruntów i budynków, oznaczone są symbolem Lzr-RVI. Zatem są zaliczone do gruntów rolnych w rozumieniu § 68 ust. 1 pkt 1 lit h rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2019 r. poz. 392 ). Zgodnie z złącznikiem nr 6 do grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych - Lzr zalicza się grunty, będące enklawami lub półenklawami użytków rolnych, na których znajdują się śródpolne skupiska drzew i krzewów lub tylko drzew, w wieku powyżej 10 lat, niezaliczone do lasów lub sadów. Z wyjaśnień składanych w toku postępowania przez B. K. (pismo z [...] lutego 2019 r.) wynika, iż działka nr ewid. [...] została zakupiona w latach 70-tych w celach inwestycyjnych, jako lokata pieniędzy. Znajdowała się na niej szopa z materiałami przeznaczanym na budowę. Skarżąca wskazała, iż jej córka wystąpiła o podział geodezyjny ww. działki. W odwołaniu strona potwierdziła, iż córka skarżącej wystąpiła o wydanie warunków zabudowy dla przedmiotowej działki. Ponadto w aktach znajduje się pełnomocnictwo sporządzone w formie aktu notarialnego, w którym B. K. upoważnia swoja córkę K. K. do podejmowania w jej imieniu szeregu czynności dotyczących, m.in. sposobu zmiany zagospodarowania przedmiotowej działki. Zakres udzielonego pełnomocnictwa (upoważnienia do występowania o decyzje o warunkach zabudowy i pozwolenia na budowę, podziału geodezyjnego, zawierania lub rozwiązywania umów o zapewnieni mediów oraz odprowadzania i wywozu nieczystości) wskazuje na plany dotyczące zabudowy przedmiotowej działki, a nie przywrócenie jej rolniczego charakteru. Z wyjaśnień strony wynika też, iż od czasu nabycia przedmiotowej działki przez skarżącą, nie była ona użytkowana rolniczo. Niewątpliwie takie plany nie wykluczają, iż do czasu ich realizacji przedmiotowa działka mogłaby być użytkowania rolniczo, niemniej skarżąca w żaden sposób tego nie uprawdopodobniła powołując się bardzo ogólnie na taki zamiar. W tym miejscu zaznaczyć należy, iż w procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, jednakże również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, a zwłaszcza w sytuacji złożenia wniosku przez stronę ubiegającą się o określone przywileje czy zwolnienia. Przepis art. 7 k.p.a. nie stanów bowiem źródła obowiązku badania wszystkich okoliczności, które w jakikolwiek sposób potencjalnie oddziałują na wynik postępowania. Jeśli organ administracji publicznej ustali, że dana okoliczność nie zachodziła, a przy tym nie można mu postawić z tego tytułu zarzutu, to strona powinna podjąć starania mające na celu wykazanie prawdziwości jej twierdzeń (patrz. wyrok NSA z 17 maja 2019 r. o sygn. akt II OSK 1681/17 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Zdaniem Sądu, skoro właściciel nieruchomości planujący usunąć z niej drzewa, chce skorzystać ze zwolnienia którym mowa w art. 83f ust. 1pkt 3b ustawy o ochronie przyrody, to winien wykazać, iż wycinka drzew lub krzewów prowadzona jest w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego, a nie przerzucać na organ ciężar dowodu, że nie taki jest cel usunięcia drzew i krzewów.

Sąd nie podziela także uwag strony skarżącej, iż organy nie ustaliły należycie, czy to firma wykonująca wycinkę nie powinna być obciążona karą, bowiem skarżąca zleciła wycinkę tylko drzew nieobjętych potrzebą uzyskania zgody, czy też dokonania zgłoszenia. Sąd przychyla się do ugruntowanego w orzecznictwie stanowiska, iż odpowiedzialność administracyjna zasadniczo nie jest oparta na zasadzie winy, a jest odpowiedzialności obiektywną. Jedynie wykazanie, że wycinka drzew odbyła poza jakąkolwiek kontrolą i wiedzą właściciela nieruchomości lub urządzeń, może być rozważane jako okoliczność egzoneracyjna. W rozpoznanej sprawie, wycinka drzew wykonana została przez podmiot trzeci za zgodą i wiedzą właściciela przedmiotowej nieruchomości. Na gruncie art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody nie ma znaczenia okoliczność, czy skarżąca była osobistą sprawczynią deliktu, czy posłużyła się osobami trzecimi, ani to, że nie miała zamiaru wycinania przedmiotowych drzew, bowiem usunięcie drzew w rozumieniu przepisu art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy nie musi być działaniem zamierzonym. Skoro zaś drzewa zostały usunięte przez wykonawcę umowy zawartej ze skarżącą, nie zachodzi w sprawie sytuacja polegająca na usunięciu drzew przez osoby trzecie bez wiedzy i zgody skarżącej. Zlecając wycinkę drzew na przedmiotowej nieruchomości skarżąca odpowiada za działania i zaniechania tych osób jak za działania własne. Z tych przyczyn umowa zawarta przez skarżącą z wykonawcą wycinki nie ma znaczenia dla oceny, na kogo kara za usuniecie drzew bez zgłoszenia powinna zostać w rozpatrywanym przypadku nałożona. Odrębnym zagadnieniem jest natomiast ewentualne istnienie w takim przypadku roszczeń regresowych właściciela działki do pracowników lub podwykonawców, lecz jest to sprawa cywilna i sąd administracyjny nie jest powołany do formułowania stanowczych ocen w tej kwestii.

W tych okolicznościach sprawy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO w całości, jako wydaną z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 88 ust. 1 pkt 6 w zw. art. 88 f ust. 1pkt 5 ustawy o ochronie przyrody, bowiem decyzją tą utrzymano w mocy ustaloną przez organ I instancji karę za usunięcie drzew owocowych, których usunięcie nie wymagało uzyskania zezwolenia lub złożenia stosownego zgłoszenia.

Sąd uznał, iż zasadnym jest uchylenie zaskarżoną decyzję w całości, bowiem rozstrzygniecie zawarte w decyzji SKO w [...] z [...] lipca 2019 r. w pkt 1 i 2 jest nieczytelne i pozostawia wątpliwości co do zakresu w jakim uchyla decyzję Wójta Gminy [...] z [...] kwietnia 2019 r. Uchylając decyzję organu I instancji w części wymierzającej B. K. administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew gatunku brzoza brodawkowata oznaczonych w pkt 3 decyzji Lp. 9 i 10 (nr w terenie 15 i 17) i umarzając w tej części postępowania administracyjne pierwszej instancji, organ II instancji winien był jednocześnie orzec o wysokości nałożonej kary pieniężnej. W tym bowiem zakresie organ orzekł reformacyjnie, a łączna wysokość wymierzonej kary administracyjnej (pkt 1 decyzji organu I instancji) uzależniona była od wysokości kar wymierzonych za wycięcie poszczególnych drzew. Sąd uznał, że powyższy braki rozstrzygnięcia zawartego w decyzji SKO w [...] naruszają art. 107 § 1 pkt 5 K.p.a., gdyż nałożony obowiązek nie został precyzyjnie określony w taki sposób, aby nie budził wątpliwości adresat, do którego został skierowany. Należy podkreślić, że to treść rozstrzygnięcia podlegać będzie egzekucji administracyjnej określonego obowiązku, w związku z tym musi ona zawierać wszystkie elementy niezbędne do precyzyjnego ustalenia osoby bądź osób zobowiązanych, wskazania zakresu zobowiązania i jego podstawy prawnej. Sentencja decyzji powinna więc jednoznacznie wskazywać jaki obowiązek ciąży na zobowiązanym. Wykonanie tego obowiązku w sposób określony w sentencji pozwoli na jednoznaczną ocenę, czy zobowiązany wykonał ów obowiązek zgodnie z nakazem (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 10 października 2017r. o sygn. akt II SA/Rz 843/17 – dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Sąd uchylił zatem zaskarżoną decyzję w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. (pkt I intencji wyroku).

Rozpoznając ponownie sprawę SKO w [...] będzie zobowiązane do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w niniejszym orzeczeniu (art. 153 p.p.s.a.), w szczególności dotyczącej wymierzenia kary za wycięcie drzew owocowych, a wydając ponownie rozstrzygnięcie organ winien je tak sformułować, aby jego treść nie budziła wątpliwości, co do zakresu zobowiązania.

Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800), zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- złotych na którą składa się uiszczony wpis od skargi ( [...],- zł), wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego ( [...],- zł) oraz uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa ([...],- zł).