Wyrok NSA, sygn. akt OSK 246/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz, Sędziowie NSA Alicja Plucińska - Filipowicz (spr.), Zbigniew Rausz, Protokolant Edyta Pawlak, po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Katarzyny B. i Jarosława K. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2003 r. sygn. akt IV SA 2603/00 w sprawie ze skargi Katarzyny B. i Jarosława K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia 16 października 2000 r. (...) w przedmiocie nieważności decyzji o odszkodowaniu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2003 r. IV SA 2603/00 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę Katarzyny B. i Jarosława K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia 16 października 2000 r. (...) w przedmiocie nieważności decyzji o odszkodowaniu.

W uzasadnieniu powyższego wyroku podano, iż decyzją z dnia 1 lutego 1993 r. Minister Przemysłu i Handlu stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 13 grudnia 1952 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa "M., Kazimierz K. w J." oraz orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia 22 czerwca 1966 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego tego przedsiębiorstwa. W związku z tym spadkobiercy byłego właściciela - Henryka Kp. i Jarosław K. w 1993 r. wystąpili na podstawie art. 160 par. 1 Kpa o przyznanie im odszkodowania. Tylko Henryka Kp. w związku z odmowną decyzją Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 26 kwietnia 1995 r. wniosła do sądu powszechnego stosowne powództwo, po czym na podstawie zawartej przed sądem ugody Minister Gospodarki wypłacił na jej rzecz odszkodowanie w kwocie 142.885,63 zł.

Wnioskiem z dnia 12 listopad 1998 r. Jarosław K. i Katarzyna B. złożyli następnie wniosek o przyznanie im odszkodowania. Decyzją z dnia 10 grudnia 1999 r. Minister Gospodarki na podstawie art. 160 par. 4 i par. 6 Kpa odmówił im przyznania odszkodowania podając, że Jarosław K. złożył wniosek ponownie, podczas gdy sprawa w tym zakresie została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 26 kwietnia 1995 r. Żądanie Katarzyny B. natomiast, trzeciej spadkobierczyni Kazimierza K., zostało złożone po upływie terminu określonego w art. 160 par. 6 Kpa, to jest po trzech latach od chwili, w której decyzja o stwierdzeniu nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego stała się ostateczna. Katarzyna B. decyzję tą otrzymała w dniu 3 lutego 1993 r. i nie wystąpiła o odszkodowanie przed upływem 3 lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja z dnia 1 lutego 1993 r. Roszczenie odszkodowawcze zgłosiła dopiero 12 listopada 1998 r. a więc po upływie terminu przedawnienia.

Wnioskiem z dnia 29 lutego 2000 r. Jarosław K. i Katarzyna B. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia 10 grudnia 1999 r. o odmowie przyznania odszkodowania, powołując jako podstawę prawną art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa twierdząc, że ich wniosek z dnia 12 listopada 1998 r. powinien być potraktowany jako żądanie uchylenia, zmiany, stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji bądź wznowienia postępowania, skoro treść ich wniosku nie pozwalała na jednoznaczne określenie tego, w jakim trybie domagają się usunięcia dotychczasowej, negatywnej dla nich decyzji Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 26 kwietnia 1995 r. Organ administracji powinien wezwać wnioskodawców do wskazania trybu, w jakim miałby ustosunkować się do istniejącej decyzji ostatecznej lub też w braku wskazania takiego trybu, powinien umorzyć postępowanie. Nie ustalił też, czy "Katarzyna Bg." była stroną postępowania o przyznanie odszkodowania, zakończonego decyzją z dnia 26 kwietnia 1995 r., skoro adresatem tej decyzji była także Katarzyna B.

Decyzją z dnia 24 sierpnia 2000 r. Minister Gospodarki odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia 10 grudnia 1999 r., zaś decyzją z dnia 16 października 2000 r. po ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie art. 127 par. 3 Kpa, utrzymał w mocy powyższą decyzję, potwierdzając zawarte w jej uzasadnieniu stanowisko. Jarosław K. wniosek w danej sprawie złożył po raz wtóry, zaś Katarzyna B. otrzymała do wiadomości decyzję o odmowie przyznania odszkodowania z dnia 26 kwietnia 1995 r. a więc została uznana przez organ orzekający za stronę, lecz nie złożyła wraz z Jarosławem K. i Henryką Kp. w 1993 r. wniosku o odszkodowanie ani też nie udzieliła im stosownego pełnomocnictwa, dlatego nie może być uznana za stronę tamtego postępowania.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję Katarzyna B. i Jarosław K. ponowili zarzut braku wyjaśnienia charakteru wniosku z dnia 12 listopada 1998 r. W ocenie skarżących wniosek ten powinien być potraktowany jako żądanie uchylenia, zmiany, stwierdzenia nieważności lub wznowienia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga nie jest zasadna, nie podzielając stanowiska skarżących co do tego, że wniosek z dnia 12 listopada 1998 r. nie pozwalał na jednoznaczne określenie tego, w jakim trybie domagają się uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 26 kwietnia 1995 r. W ocenie Sądu wniosek ten nie budzi żadnych wątpliwości co do tego, czego dochodzą skarżący. Wynika z niego jednoznacznie, iż domagają się oni w trybie art. 160 par. 4 Kpa wypłacenia odszkodowania w związku z decyzją orzekającą nieważność orzeczenia nacjonalizacyjnego. Skarżący podali także, iż wysokość szkody została już ustalona przed organem na kwotę 365.362 zł, z czego stosowne odszkodowanie w 1/3 części otrzymała już Henryka Kp.

Przy tak jasno sformułowanym wniosku sugestie skarżących, iż dotyczy on usunięcia z obrotu prawnego decyzji ostatecznej z 26 kwietnia 1995 r., nie znajduje żadnego uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Sąd podzielił stanowisko organu orzekającego co do tego, iż Katarzyna B. wniosek złożyła po upływie ustawowego terminu jak też nie ulega wątpliwości, iż była ona stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia 26 kwietnia 1995 r. jako spadkobierczyni właściciela przedsiębiorstwa, pomimo, że to nie ona składała początkowo wniosek o przyznanie odszkodowania ani też w jej imieniu wniosku takiego nie składali pozostali spadkobiercy. Brak więc podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji w części odmawiającej przyznania odszkodowania Katarzynie B.

Odnośnie wniosku o odszkodowania Jarosława K., to decyzją z dnia 26 kwietnia 1995 r. sprawa już była z jego wniosku rozstrzygnięta, dlatego też decyzją z dnia 10 grudnia 1999 r. postępowanie z wniosku tej strony należało umorzyć zgodnie z art. 105 Kpa. Wadliwa jest w tym zakresie sentencja decyzji. Jednak z jej uzasadnienia wynika wprost, iż organ odmówił przyznania odszkodowania z uwagi na rozstrzygnięcie sprawy wcześniejszą decyzją, z dnia 26 kwietnia 1995 r. Niewłaściwe sformułowanie rozstrzygnięcia w części dotyczącej Jarosława K. jest w ocenie Sądu uchybieniem procesowym, które nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. I w tej więc części Sąd podzielił stanowisko organu co do braku podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, wniesionej przez Katarzynę B. i Jarosława K., zastąpionych przez adwokata Stanisława Z., powołuje się postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2004 r. III RN 155/03 o umorzeniu postępowania wszczętego w następstwie rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarga kasacyjna zarzuca wyrokowi Naczelnego Sądu Administracyjnego naruszenie następujących przepisów prawa:

1/ art. 16 par. 1 Kpa w zw. z art. 235 par. 1 Kpa,

2/ art. 104 par. 1 i art. 105 par. 1 Kpa,

3/ art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa w związku z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./,

4/ art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym,

5/ art. 6 i 7 Kpa w związku z pozostawieniem w obrocie prawnym decyzji oczywiście naruszającej prawo i słuszny interes prawny stron, zamykając im drogę do odszkodowania,

6/ art. 328 par. 2 Kpc w zw. z art. 59 ww. ustawy o NSA, wobec nierzetelnego przedstawienia zarzutów skargi i "omijanie" istotnych problemów sprawy.

Skarga kasacyjna zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazuje się, iż rewizję nadzwyczajną od kwestionowanego wyroku wniósł Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego obszernie ją relacjonując. Zasadniczym motywem było to, iż wszyscy spadkobiercy Kazimierza K. powinni być jednakowo potraktowani przez Skarb Państwa - Ministra Gospodarki. Postępowanie wbrew twierdzeniu Sądu nie było bezprzedmiotowe, zaś organ orzekający powinien był wyjaśnić jaka była istota żądania skarżących, którzy wystąpili z wnioskiem wszczynającym administracyjne postępowanie ogólne.

Strona podtrzymując zarzuty Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego i uzasadnienie z nim związane wniosła jak w osnowie skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji z dnia 24 stycznia 2003 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl art. 183 par. 1 tej ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi wówczas, gdy droga sądowa była niedopuszczalna, strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo pełnomocnik strony nie był należycie umocowany, w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo sprawa taka została już prawomocnie osądzona, skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy /art. 183 par. 2/.

W niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek nieważnościowych. Należało zatem rozważyć, czy wskazane w skardze kasacyjnej podstawy znajdują oparcie w art. 174 pkt 1 lub 2.

Otóż skarga kasacyjna nie precyzuje, czy zarzuca naruszenie konkretnie wskazanych przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Wskazując jako naruszone określone przepisy procesowe, także w skardze kasacyjnej nie podano, że uchybienie jakie w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną nastąpiło, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarzuca się ponadto naruszenie art. 7 Kpa, 16 par. 1 Kpa w związku z art. 235 par. 1 Kpa, a także art. 104 par. 1 i art. 105 par. 1 Kpa, art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa w związku z art. 22 ust. 3 ustawy o NSA i art. 22 ust. 3 pkt 3 tej ustawy, podczas gdy Sąd tych przepisów prowadząc postępowanie nie stosował.

Sąd oddalił skargę Katarzyny B. i Jarosława K. na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA, nie można zaś podnosić zarzutu naruszenia przepisu /przepisów/, które w ogóle nie były zastosowane w postępowaniu sądowoadministracyjnym, lub też ustawa nie przewiduje ich zastosowania w tym postępowaniu. Tak się ma sprawa z zarzutem naruszenia art. 6 Kpa, który w myśl art. 59 ustawy o NSA nie ma zastosowania, nawet odpowiednio, w postępowaniu przed tym Sądem.

Zarzucając naruszenie art. 328 par. 2 Kpc w zw. z art. 59 ustawy o NSA skarga kasacyjna także nie wskazuje, iż ewentualne uchybienie w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Okoliczność, iż Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną od kwestionowanego wyroku, zaś treść tej rewizji została przytoczona w skardze kasacyjnej, nie może mieć wpływu na wynik sprawy. Po umorzeniu postępowania z rewizji nadzwyczajnej postanowieniem Sądu Najwyższego, skarżący mieli prawo skorzystać z możliwości wniesienia skargi kasacyjnej, która podlega rygorom określonym w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wniesienie skargi kasacyjnej, która zawiera niesprecyzowane stosownie do wymogów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzuty, nie odpowiadające podstawom określonym w art. 174 pkt 1 i 2 ww. ustawy, powoduje, iż nie można uznać, że została ona oparta na uzasadnionych podstawach.

Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji z mocy art. 184 ww. ustawy. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 204 pkt 1 tej ustawy.