Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 405/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 19  par. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska- Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Kosicka-Chilczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2008 r. sprawy ze skargi T.K. - Firmy Handlowej "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz podatku od towarów i usług I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 3.630 zł (trzy tysiące sześćset trzydzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2005r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] czerwca 2005r. wydaną w trybie wznowionego postępowania. Naczelnik Urzędu Celnego uchylił decyzję z dnia [...] września 2003r. w części dotyczącej kraju pochodzenia, kodu kraju pochodzenia oraz zastosowanej stawki celnej oraz ponownie dokonał określenia kwoty długu celnego i należnego podatku za sprowadzony towar oraz określił wysokość odsetek. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. Agencja Celna, zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym w ramach procedury uproszczonej bluzki damskie, kurtki damskie, sukienki damskie, spodnie damskie oraz żelazko z nawilżaczem. Na podstawie świadectwa pochodzenia FORM A nr [...] z dnia [...] maja 2003r. wystawionego w Chinach zadeklarowano stawki celne konwencyjne odpowiednio w wysokości 18% i 12%.

Naczelnik Urzędu Celnego [...] września 2003r. wydał decyzję którą uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru oraz kwoty długu celnego i należnego podatku VAT. Organ na mocy przepisów § 20 a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów których pochodzenie nie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. z 1997r. Nr 30 poz. 851 ze zm.) - dalej zwane rozporządzenie z 15 października 1997r. - przekazał w.w. świadectwo pochodzenia do weryfikacji organowi wystawiającemu ten dokument w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów oraz prawidłowości danych w nim zawartych. W dniu [...].04.2004r. Chińska Rada do Spraw Promocji i Handlu Międzynarodowego, Niższa Rada przesłała odpowiedź, iż świadectwo pochodzenia FORM A nr [...] załączone do przedmiotowego zgłoszenia celnego zostało sfałszowane.

Naczelnik Urzędu Celnego wznowił postępowanie celne zakończone decyzją z [...] września 2003r. Po zakończeniu postępowania organ uchylił swoją poprzednią decyzję w części dotyczącej stawki celnej, kwoty należnego cła orzekając o jego niedoborze oraz podstawy opodatkowania podatku VAT określając jednocześnie prawidłową wysokość tego zobowiązania. Od decyzji tej strona złożyła odwołanie, a Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...] stycznia 2005r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po przeprowadzonym ponownie postępowaniu wyjaśniającym organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. uchylił swoją decyzję z [...] września 2003r. w części dotyczącej kraju pochodzenia, jego kodu, zastosowania stawki celnej oraz ponownie dokonał określenia kwoty długu celnego i należnego podatku VAT. Stwierdził, iż w świetle zebranego materiału opierając się na dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego oraz w wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia, na obecny stan dowodowy jedyną możliwą do zastosowania stawką celną dla towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym w ramach procedury uproszczonej jest stawka celna autonomiczna, podwyższona o 100%. Organ I instancji określił także odsetki wyrównawcze. Od decyzji złożone zostało odwołanie . Decyzją z [...] września 2005r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wskazał, iż zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia z 15 października 1997r. pochodzenie towarów wymienionych w Wykazie nr 3 do tego rozporządzenia musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, ale jeżeli można ustalić kraj pochodzenia tych towarów, stosuje się stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej. Za dowód pochodzenia towarów jest uznawane świadectwo pochodzenia prawidłowo wystawione w kraju z którego dokonano wywozu towaru. Organ podał, że świadectwo pochodzenia przedłożone w niniejszej sprawie zostało sfałszowane. Nadto organy celne nie mają uprawnienia kwestionować uzyskanych drogą oficjalną wyników weryfikacji, ani domagać się od władz weryfikujących udowodnienia, że weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z właściwością przepisów obowiązujących w tym kraju. W ocenie organu odwoławczego - Naczelnik Urzędu Celnego biorąc pod uwagę negatywny wynik weryfikacji świadectwa pochodzenia, zasadnie zastosował do sprowadzonego towaru stawkę autonomiczną podwyższoną o 100%. Zgromadzone dowody w ocenie organu odwoławczego nie dawały podstaw do przyjęcia, że udowodniono kraj pochodzenia sprowadzonych towarów.

Na decyzję organu odwoławczego, T.K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 3 października 2006r. w sprawie sygn. akt 2219/05 skarga na decyzję została oddalona. W uzasadnieniu wskazano, że w wyniku dokonanych przez organ celny czynności weryfikujących okazało się, iż przedstawione przez importera świadectwo pochodzenia nie jest autentyczne, ponieważ nie zostało wystawione przez upoważniony do tego organ kraju eksportu, co wynika z odpowiedzi Chińskiej Rady ds. Promocji Handlu Międzynarodowego. Konsekwencją tego było uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i zastosowanie stawki celnej autonomicznej w miejsce dotychczasowej konwencyjnej, co należy uznać za prawidłowe w świetle ustalonego stanu faktycznego. W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Celnej słusznie przyjął, iż przepis § 11 ust. 1 rozporządzenia z 15 października 1997r. w sposób niezależny od jakiegokolwiek uznania administracji celnej, wymaga dla udokumentowania pochodzenia towaru wymienionego w Wykazie nr 3 świadectwa pochodzenia. Sąd stwierdził, że bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 19 § 2 Kodeksu celnego, zgodnie z którym w wypadku wątpliwości co do pochodzenia towarów organ celny może zażądać dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie towarów. Sąd uznał również za bezzasadny zarzut dotyczący nieuwzględnienia przez organy atestu wydanego przez eksportera Krajowej Izby Gospodarki Morskiej. Sąd wskazał, że dokument ten nie jest, ani nie może stanowić dowodu pochodzenia towaru wymienionego w Wykazie nr 3.

Sąd wskazał, że ocena skutków nieautentyczności dokumentu jest niezależna od tego czy importer ponosi winę za przedłożenie wadliwego dowodu pochodzenia. Sąd wskazał, że przepisy prawa celnego dopuszczają możliwość zastosowania stawki konwencyjnej bez przedstawienia dokumentu potwierdzającego pochodzenie towaru wtedy, gdy na towarze zamieszczono w sposób trwały oznaczenie kraju pochodzenia, tyle tylko, iż z innych przepisów nie może wynikać wymóg przedłożenia świadectwa pochodzenia. Sąd podzielił pogląd organu, że prowadzący postępowanie nie może domagać się od organów kraju eksportera udowodnienia, że weryfikacja świadectwa pochodzenia przeprowadzona została zgodnie z prawem. W ocenie Sądu nadesłany dokument jest dokumentem urzędowym i stosownie do art.194 Ordynacji podatkowej korzysta z domniemania prawdziwości tego co urzędowo zostało w nich stwierdzone, co oznacza, że nie podlega on swobodnej ocenie dokonywanej przez organ celny. Ponadto Sąd wskazał, że organ celny uznaje duplikat świadectwa pochodzenia wystawiony prawidłowo przez upoważniony organ tylko w przypadku kradzieży, utraty lub zniszczenia oryginału świadectwa pochodzenia. Wobec faktu nie zaistnienia żadnej z powyższych okoliczności oraz przełożenia przez skarżącego dokumentu nieautentycznego, który nie mógł stanowić duplikatu, ponieważ skarżący nie posiadał autentycznego świadectwa pochodzenia. Sąd jako niezasadny uznał, zarzut dotyczący naruszenia § 3 i § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003r. w sprawie odsetek wyrównawczych. Sąd wskazał, że z przepisu § 5 ust. 3 wynika, iż ciężar wykazania okoliczności o których mowa we wskazanym przepisie obciąża osobę będącą dłużnikiem, przy czym muszą to być szczególne okoliczności, a nie dotyczące podawania danych i przedstawiania dokumentów przez nią otrzymanych. Z tego też względu jako prawidłowe uznano orzeczenie w kwestii odsetek wyrównawczych. Jako chybiony został uznany zarzut naruszenia art. 165 § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej. Natomiast odnosząc się do zarzutu pochodzenia żelazka, Sąd uznał iż pomimo, że w odniesieniu do tego towaru nie było wymagane przedłożenie świadectwa pochodzenia, to ze złożonych dokumentów nie wynika pochodzenie żelazka, bowiem wystawienie faktury czy korekty faktury, na których umieszczono logo chińskiego kontrahenta nie jest równoznaczne z pochodzeniem tego towaru. Za zasadny natomiast uznano zarzut, iż zaskarżona decyzja w podstawie prawnej nie wskazuje w sposób precyzyjny art. 15 Kodeksu celnego. Jednakże analiza treści uzasadnienia doprowadziła Sąd do przekonania, że art. 15 Kodeksu celnego nie był ani jedyną, ani zasadniczą podstawą prawną wydanej decyzji, a uchybienie to, jako nie mające wpływu na wynik sprawy, nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Na rozstrzygnięcie Sądu, skargę kasacyjną wniósł T.K., którą zaskarżył wyrok w całości oraz wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 2, art. 7, art. 83 oraz art. 88 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997r. oraz art. 174 ust. 2 i art. 141 § 4 p.p.s.a., które pozostają w związku z art. 120, art. 122, art. 165 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej. Zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 174 ust. 1 p.p.s.a. pozostających w związku z art. 13 § 3 w zw. z art. 19 § 2 oraz art. 222 § 4 ustawy Kodeks celny oraz pozostającego w związku z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 156 § 1 w zw. z art. 178 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej.

Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2008r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu z dnia 3 października 2006r. i przekazał sprawę do ponownego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pochodzące z państwa obcego pisma dotyczące autentyczności świadectw pochodzenia z założenia nie są wynikiem prowadzonego za granicą w całości lub w części postępowania administracyjnego, do którego należałoby odnosić pojęcie "weryfikacja". Inaczej rzecz się ma, jeżeli część kompetencji polskiego organu celnego przeniesiona jest na organ państwa obcego skutkiem umowy międzynarodowej wielostronnej lub dwustronnej. W innych przypadkach pochodzącemu z państwa obcego pismu sporządzonemu w związku ze zwróceniem się przez polski organ celny w trybie § 20 a rozporządzenia z 15 października 1997r. nie można przypisać podwyższonej mocy dowodowej właściwej dokumentom urzędowym. Pismo podmiotu działającego na terenie państwa obcego, zawierające informację co do nieautentyczności świadectwa pochodzenia, stanowi dowód w sprawie podlegający ocenie na ogólnych zasadach określonych w przepisach Ordynacji podatkowej stosowanych za pośrednictwem art. 262 Kodeksu celnego. Na tle stosowania art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej możność posługiwania się dokumentami zagranicznych nie budzi wątpliwości. W sprawie pisma podmiotów działających na terenie państw eksporterów stanowią jedynie dowody na potwierdzenie ustalenia, iż świadectwa pochodzenia są nieautentyczne. Jednak nie została podważona wiarygodność pisma podmiotu działającego na terenie Chińskiej Republiki Ludowej traktowanego jako dowód podlegający ocenie w ramach zasad obowiązujących w postępowaniu celnym, chociaż nie korzystającym z podwyższonej mocy. Podmiot udzielający odpowiedzi wyjaśnił przyczyny, skutkiem których sformułował tezę co do nieautentyczności świadectw. Uprawnione jest twierdzenie, że porównał pieczęcie i podpisy widniejące na świadectwach z tymi, jakie używane są przez podmioty wystawiające świadectwa, dysponując wiedzą i materiałem porównawczym w tym zakresie. Co najistotniejsze podmiot wskazywany jako ten, który miał wystawić świadectwo pochodzenia wyraźnie i jednoznacznie stwierdził, że świadectwa nie wystawił.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił argumentacji skargi kasacyjnej co do konieczności badania uprawnień podmiotu zagranicznego w zakresie wydawania świadectw pochodzenia i udzielania odpowiedzi polskim organom celnym.

Odnosząc się do zarzutu braku podstaw faktycznych do stosowania stawki autonomicznej podwyższonej o 100 % z uwagi, że możliwe było ustalenie kraju pochodzenia towaru, Naczelny Sąd Administracyjny uznał go za zasadny. Wskazał, że z materiałów dowodowych zebranych w aktach administracyjnych wynika, iż pobrano próbki towaru i prowadzono na tej podstawie ekspertyzę celem ustalenia wartości towaru. Znajduje się też dokument dotyczący żelazka. Sporządzono protokół rewizji i rozbieżności towaru. Już te okoliczności potwierdzają tezę, że z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej organy celne nie wyczerpały możliwości prowadzenia dowodów na okoliczność pochodzenia towarów. Nie wykluczono możliwości ponownego badania próbek. Możliwe było przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków - osób mających kontakt z próbkami, celem ustalenia czy towar miał cechy świadczące o jego pochodzeniu. Ustalenia we wskazanym zakresie mają istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli zważyć, że ewentualne ustalenie pochodzenia towaru przy braku świadectwa pochodzenia rzutuje na to czy zastosowanie znajduje ust. 11 w zw. z ust. 7 i ust. 10 części A Taryfy celnej, to jest czy stosować należy stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100%. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stan faktyczny sprawy ustalony przez organy celne został bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego wnikliwej i wszechstronnej oceny. W tym kontekście za trafny został uznany zarzut dotyczący naruszenia art. 13 § 3 i 19 § 2 Kodeksu celnego. Brak lub nieautentyczność świadectwa nie wyłącza ustalenia, że towar pochodzi z określonego kraju lub regionu ze skutkami określonymi w części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej. W sytuacji gdy w sprawie występują wątpliwości co do kraju pochodzenia, stwierdzone uchybienia mają istotny wpływ na wynik sprawy. W pozostałym zakresie zarzuty wniesione w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd administracyjny uznał jako niezasadne.

Na rozprawie w dniu 20 maja 2008r. pełnomocnik organu uznał, że w swoim postępowaniu organy celne nie w pełni uwzględniły przepis § 11 rozporządzenia z 15 października 1997r. i nie przeprowadziły żadnych dodatkowych czynności z których wynikałoby jaki jest kraj pochodzenia towaru.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na mocy art. 190 p.p.s.a., Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Związanie w sprawie wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczy nie tylko prawa materialnego, ale również wiążącą dla sądu I instancji jest wykładnia prawa procesowego.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wykładni prawa procesowego - poprzez wskazanie, że organ naruszył art. 19 § 2 Kodeksu celnego w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez niewyczerpanie możliwości prowadzenia dowodów na okoliczność pochodzenia towarów. W odniesieniu natomiast do pozostałych zarzutów skargi, uznane one zostały za bezzasadne, a błędne przyjęcie, iż odpowiedź uzyskana od organu do którego wystąpiono o weryfikację świadectwa, stanowi dokument urzędowy - nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 19 § 2 Kodeksu celnego w przypadku wątpliwości co do pochodzenia towarów, organ celny może żądać dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie towarów. W niniejszej sprawie organ nie tylko nie przeprowadził postępowania w zakresie pochodzenia towaru ale również nie dokonał pełnej oceny dowodów już zebranych w sprawie. Z akt administracyjnych wynika, że pobrano próbki towaru na podstawie, których przeprowadzono ekspertyzę celem ustalenia wartości towarów. Wskazać należy, że pobranie próbek towaru w celu uzyskania atestu wydanego przez eksperta Krajowej Izby Gospodarki Morskiej nie stanowi przeszkody do wykorzystania ich w celu ustalenia pochodzenia towaru. Istotnym w sprawie jest to, że brak lub nieautentyczność świadectwa nie wyłącza ustalenia, że towar pochodzi z określonego kraju lub regionu ze skutkami określonymi w części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej. Tym samym w sytuacji wątpliwości co do kraju lub regionu pochodzenia towaru - jakie w niniejszej sprawie istniały - należało w tym zakresie dokonać rozpatrzenia całego zebranego materiału dowodowego. Ustalenie stanu faktycznego w odniesieniu do pochodzenia towaru możliwe jest dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego i dokonaniu jego wszechstronnej oceny. Z uwagi, że postępowanie organu celnego w tym zakresie nie było pełne - czego organ ostatecznie nie kwestionuje - należało zaskarżoną decyzję uchylić jako wydanej z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

Przy ponownym rozstrzyganiu organ winien ustalić stan faktyczny w zakresie pochodzenia towaru, mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, jak również możliwość przeprowadzenia dodatkowych dowodów mających na celu wyjaśnienie pochodzenia tego towaru. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie możliwa będzie ocena czy można ustalić kraj lub region pochodzenia tego towaru, co w konsekwencji umożliwi stwierdzenie czy w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania stawki autonomicznej czy też stawki autonomicznej podwyższonej o 100%.

W związku z powyższym, uznając iż zaskarżona decyzja narusza prawo na podstawie art.145 §1 pkt1 lit. c) P.p.s.a należało ją uchylić. O zakazie wykonywania uchylonej decyzji orzeczono na podstawie art.152. Koszty postępowania Sąd zasądził na podstawie art.200 powołanej ustawy.

|Asesor WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA |

|Anna Juszczyk -Wiśniewska |Krystyna Skowrońska-Pastuszko |Jacek Jaśkiewicz |