Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1475/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1  pkt 2,  art. 30, 28, 97
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1  pkt 2,  art. 119  pkt 1 i 120
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA – Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. B. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], jak również decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku H. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] wydaną w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] decyzją z dnia [...] lipca 1971 r., nr [...], działając na podstawie art. 1, art. 14 i art. 20 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej we wsi [...] grom. [...] powiat [...], wpisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w [...] KW [...], oznaczonej katastralnie jako parcele nr [...] i nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność K. i H. K. i przyznaniu z tego tytułu odszkodowania.

W dniu [...] marca 2006 r. H. B., reprezentowana przez r.pr. R. S., wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1971 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Wnioskodawczyni udokumentowała przymiot strony do występowania z przedmiotowym wnioskiem nadsyłając postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 1984 r., sygn. akt II Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po K. K.

Skarżąca ograniczyła żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1971 r. jedynie do odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] Minister Infrastruktury stwierdził nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Urząd do Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1971 r. w części orzekającej o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości położonej we wsi [...] grom. [...] powiat [...], oznaczonej katastralnie jako parcele nr [...] i nr [...], a w części obejmującej wywłaszczenie ww. nieruchomości umorzył postępowanie. W ocenie Ministra, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nie powołało biegłych, a tym samym nie wysłuchało opinii, która była niezbędna przy ustalaniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Tym samym Prezydium naruszyło w sposób rażący art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] złożył [...] listopada 2010 r. Prezydent Miasta [...] wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej argumentując, że decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 kpa, stwierdził nieważność decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...]. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. została skierowana do osoby zmarłej i jako taka jest obarczona wadą nieważności. Organ przywołał w uzasadnieniu postanowienie Sądu Rejonowego w [...] II Wydział Cywilny z dnia [...] lipca 2000 r., sygn. akt II Ns [...], z którego wynika, że Z. K. zmarł [...] stycznia 2000 r.

W dniu [...] lutego 2013 r. wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją nr [...] złożyła H. B. reprezentowana przez r.pr. R. S., wnosząc o wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...].

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła H. B., reprezentowana przez r. pr. R. S., zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez przyjęcie, iż doszło do rażącego naruszenia prawa poprzez wydanie decyzji w stosunku do osoby zmarłej i rażące naruszenie art. 30 ust. 2 kpa poprzez skierowanie decyzji do osoby małoletniej z pominięciem jej przedstawiciela ustawowego. W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r., jak i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia z dnia [...] stycznia 2013 r.

W piśmie uzupełniającym skargę pełnomocnik H. B. podniósł, iż obie decyzje Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] i z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...]) zostały skierowane do osoby zmarłej – H. K.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z urzędu obowiązany jest uwzględnić wszelkie naruszenia prawa materialnego oraz przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia) nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że skarga jest zasadna.

W toku prowadzonego postępowania Sąd stwierdził, że stroną postępowania przed Ministrem Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, orzekającym jako organ I i II instancji, była osoba nieżyjąca w dacie wydania zaskarżonych rozstrzygnięć – H. K., która zmarła [...] grudnia 2007 r. (poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia odpisu aktu zgonu nr [...], k. 13 akt sądowych). Pomimo, iż nie żyła ona w dacie wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r., jak i decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r., była adresatem przedmiotowych aktów administracyjnych. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, uczestnikami postępowania i adresatami decyzji winni więc być następcy prawni zmarłej, której okoliczność śmierci nie była prawdopodobnie znana organom w dacie wydawania decyzji. Nie zmienia to jednak faktu, że zaskarżone rozstrzygnięcia organu I i II instancji skierowane zostały do osoby już nieżyjącej.

Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W momencie śmierci bowiem osoba fizyczna traci zdolność prawną, a tym samym kwalifikację do bycia stroną jakiegokolwiek postępowania sądowego, czy administracyjnego i nie można wobec niej wydać aktu administracyjnego.

Skoro doszło do wydania rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej, to taki akt administracyjny obarczony jest wadą nieważności i powinien być usunięty z obrotu prawnego, aby nie wywoływał skutków prawnych (por. wyroki NSA z 27 IV 1983 r. II SA 261/83, LEX nr 10693; z 14 XI 2001 r. I SA 2462/99, LEX nr 82653; wyrok WSA w W-wie z 20 VII 2006 r. IV SA/Wa 1973/05, LEX nr 258282; wyrok NSA z 11 III 2008 r. I OSK 1959/06, LEX 505429, wyrok NSA z 6 VI 2012 r. I OSK 829/11, LEX 1216580, Małgorzata Stahl - glosa do wyroku NSA, sygn. 261/83 – OSPiKA 1984 r., Z. 5, poz. 108).

Powyższe oznacza, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, orzekający jako organ I i II instancji, rażąco naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 28, art. 30 § 4 i 5, art. 97 § 1 pkt 1 i art. 109 Kpa, które to naruszenie prawa daje podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa).

Stwierdzenie takich wad formalnych postępowania administracyjnego zwalnia obecnie Sąd od merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji.

Wyeliminowania z obrotu prawnego, w trybie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a., z przyczyn omówionych powyżej, wymaga również decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...], który to organ adresatem rozstrzygnięcia uczynił (oprócz zmarłego Z. K., co było powodem wydania zaskarżonych decyzji) także H. K.

Rozpatrując ponownie sprawę, której przedmiotem będzie wniosek H. B. z dnia [...] marca 2006 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1971 r., Minister Infrastruktury i Rozwoju skieruje podjęte w sprawie rozstrzygnięcie do następców prawnych zmarłych stron postępowania.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 135 i art. 152, w zw. z art. 119 pkt 1 i 120 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.