Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 324/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 29 ust 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: starszy sekr. sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2018 r. sprawy ze skargi J. S. i W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących solidarnie kwotę 300,00 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy M. decyzją z dnia 30 sierpnia 2017 r. nr [...] działając na podstawie art.29 ust. 2 i 3 w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017, poz. 1121) oraz art. 104 K.p.a. orzekł:

1/ o nałożeniu na J. S. i W. S. współwłaścicieli działki nr [...] w [...] gmina M. obowiązek: udrożnienia znajdującego się na działce nr [...] koryta rowu na całej jego długości tj. na odcinku 25 mb, poprzez przywrócenie głębokości koryta tego rowu do głębokości od 0.5 m -0.6 m, oraz usunięcie z niego gruzu i nasypanej ziemi;

2/ o nałożeniu na S. L.. D. P., W. S., B. D., A. D. – współwłaścicieli działki nr [...] (droga) w [...] gmina M. obowiązku odmulenia przepustu pod drogą – działką nr [...];

3/ nałożeniu na S. L. obowiązku odmulenia (pogłębienia) koryta rowu powyżej przepustu – działka nr [...];

4/ nałożeniu na A. Ś. obowiązek konserwacji (oczyszczenia) rowu w rejonie wlotu do rurociągu – działka nr [...] oraz wykonanie karty na wlocie do rurociągu lub w otworze muru ogrodzeniowego zgodnie z pozwoleniem wodno – prawnym z 2000 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 20 kwietnia 2017 r. przeprowadził wizję terenową na przedmiotowym gruncie, potwierdzając, że stan na gruncie nie uległ większym zmianom w stosunku do sytuacji opisanej w decyzji z dnia 22 czerwca 2016 r. co zostało potwierdzone w protokole z oględzin z dnia 20 kwietnia 2017 r., tj. koryto cieku uległo podniesieniu i zasypaniu, przepust pod drogą jest nadal zamulony, koryto cieku powyżej przepustu uległo również zamuleniu, odpływ wód w kierunku ogrodzenia czynny. W przedmiotowej sprawie w związku z potrzebą skorzystania z informacji specjalnych zlecono biegłemu przeprowadzenie opinii w przedmiocie dotyczącym aktualnych stosunków wodnych na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w miejscowości [...] gmina M.. Biegły w opinii z 2012 r. podał, że przed 1997 r. rów przebiegający przez działki nr [...], [...], [...] zasilał stawy położone na działce nr [...] (obecnie: [...], [...], [...]). Przebiega on najniższymi rzędnymi topograficznymi. Po zasypaniu stawów właściciel działki nr [...] naruszył stosunki wodne ograniczając odpływ rowu. Jednakże wykonując rurociąg 0 60 cm na działce nr [...] zgodnie z pozwoleniem wodno-prawnym w 2000 r. spełnił wymóg sprecyzowany w ustawie Prawo wodne art. 29 ust.2 i 3. Na wykonanie rurociągu właściciel działek nr [...], [...], [...] otrzymał decyzję Starostwa Powiatowego w K. z dnia 5 października 2000 r. Przez wykonanie rurociągu 0 60 cm wraz ze studzienką i wylotem do rowu przydrożnego przy ul. [...], właściciel dz. nr [...], [...] zapewnił odpływ wód z istniejącego rowu na dz. nr [...], [...]. Aktualnie w rejonie wlotu do rurociągu zgromadziły się odpady (gałęzie, trawa) hamujące wpływ wody do rurociągu. Zostało to spowodowane wyrwaniem z muru zabudowanej kraty. Ponadto przy wlocie do rurociągu nie wykonano zgodnie z operatem wodno-prawnym przyczółka wlotowego. Woda z rurociągu wypływa, co świadczy, że jest drożny lecz przepływ wody ograniczony. Otwór w murze ogrodzenia posiada nieregularny kształt o wymiarach 0,5 x 0,5 m, którego pole przekroju jest mniejsze od przekroju rurociągu 0 60 cm. Powyżej muru ogrodzeniowego koryto rowu posiada nieregularny kształt: na odcinku ok. 5,0 m szerokość dna rowu wynosi 1,5 m, głębokość 1,0 m, nachylenie skarp zróżnicowane wynikające z nasypanego gruzu i ziemi, środkowy odcinek (ok. 15 m) stanowi pas ok. 5,0 m szerokości, który nie został, zasypany gruzem. Wysokość nasypu oscyluje w granicach 0,5-0,8 m. Pozostawionym (niezasypanym) pasem, który stanowi naturalny teren, , sączy się woda w kierunku rurociągu, górny odcinek ok.10 m (do przepustu) stanowi kinetę głębokości 10-20 cm, którą płynie woda rozlewając się wzdłuż drogi, przepust na drodze (dz. nr [...]), która stanowi współwłasność sąsiadujących właścicieli jest całkowicie zamulony, odcinek powyżej przepustu posiada następujące parametry przekroju: szerokość 0,8 m, głębokość 0,5-0,6 m. Z uwagi na zamulenie przepustu woda przelewa się przez drogę zalewając lub podtapiając dz. nr [...] i [...]. Działka nr [...] ze względu na wykonany nasyp (ok. 4,0 m nad dno rowu) jest chroniona przed ewentualnymi wezbraniami wody płynącej rowem. Zamulony przepust powoduje, że przy. większych opadach woda zalewa część działki nr [...]. Działki nr [...], [...], [...] są zabudowane i ogrodzone. Rurociąg będący przedłużeniem rowu przebiega jedynie przez działkę nr [...]. Stosunki wodne na w/w działkach są optymalne. Istniejący rurociąg posiada wystarczające parametry techniczne by przeprowadzić maksymalny przepływ Qmax = 1,1 m3/sek. Brak konserwacji rowu i wlotu do rurociągu jest przyczyną zalewania i podtapiania terenów najniżej położonych. Natomiast w swojej opinii z maja 2017 r. biegły wskazał, że w stosunku do stanu z 2012 r. dokonały się następujące zmiany: ujście rurociągu na działce, nr [...] zamiast do przydrożnego rowu podłączono do kanalizacji burzowej 0 800 (vide studzienka w chodniku na ul. [...]). W czasie wizji terenowej stwierdzono wypływ wody z rurociągu do studzienki kanalizacji burzowej, co świadczy o drożności rury. Twierdzenie właściciela działki nr [...] jakoby rurociąg podłączono do rury o średnicy 30 cm mija się z prawdą; wlot do rurociągu został obudowany (okładzina kamienna). Otwór w murze ogrodzeniowym uległ powiększeniu do wymiarów 0,70 m x 0,80 m. W czasie wizji terenowej po intensywnych opadach wlot do rurociągu był swobodny, napełnienie nie przekraczało 1/3

średnicy. W dnie otworu w murze ogrodzeniowym zauważono kawałki gruzu. Stwierdzono brak bieżącej konserwacji. Krata' na wlocie nie została zamocowana. Koryto rowu w rejonie wlotu można uznać za wystarczająco funkcjonalne mimo braku bieżącej konserwacji; odcinek rowu na działce nr [...] tj. do drogi nie uległ zasadniczej zmianie. Koryto na znacznej długości jest nadal zasypane ziemią i gruzem. Woda sączy się spod zamulonego przepustu rozlewając się na część działki; zasypanie koryta rowu poniżej przepustu (działka nr [...]) skutkuje zamuleniem prawie całego przewodu rury. Woda przy intensywnych opadach zalewa drogę (działka nr [...]) oraz część działki nr [...]. Wizualnym objawem tego, stanu są występujące kałuże i rozlewiska" na drodze; koryto rowu powyżej przepustu uległo dalszemu zamuleniu i zostało wypłycone. Przy większych opadach woda zalewa przyległą łąkę (działka nr [...]). Zwierciadło wody gruntowej w bezpośredniej odległości rowu układa się równo z terenem. Uprawa na części łąki nie jest możliwa; działki nr [...], [...], [...] -są zabudowane i ich stosunki wodne są uregulowane niezależnie od rowu; po nadsypaniu terenu działki nr [...] została zabudowana (wiata, budynki gospodarcze i budynek mieszkalny). Powstała skarpa z kierunkiem spływu wody do rowu nie posiada śladów erozji i nie zawęża koryta rowu. Powoduje jednak przyspieszenie spływu wody. Organ I instancji ustalił że opina biegłego została sporządzona w sposób rzetelny i wyczerpujący i nie została w żaden sposób zakwestionowana przez strony postępowania. W związku z powyższym organ nałożył na odpowiednie strony postępowania obowiązek wykonania nakazanych czynności mających, na celu usunięcie przyczyn powstałego nieprawidłowego stanu faktycznego i dotyczącego zakłócenia stosunków wodnych na przedmiotowym terenie.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli J. i W. S. podnosząc, iż przedmiotowa decyzja stanowi wierną kopię decyzji wydawanych w przedmiotowej sprawie od lutego 1997r. i wszystkie one zostały uchylone przez SKO i WSA z powodu udowodnienia zawartych w nich nieprawidłowości. Postanowienia skarżonej decyzji są niewykonalne, co podkreślali podczas ostatniej wizji w terenie, ale propozycji rozwiązania problemu nie wprowadzono do protokołu, dlatego też odmówili jego podpisania. Wójt gminy kilkakrotnie odmówił przyznania należnego odszkodowania za zniszczenie budynku nr [...] i działki nr [...], które są ich własnością. Zniszczenie nastąpiło na skutek likwidacji i zabudowy stawów na działce nr [...], na co urząd wydał zezwolenia. Odwołujący wskazali, iż nie mogą wykonać zobowiązania zawartego w pkt. 1 , ani też nie mogą dopuścić do wykonania zobowiązań wymienionych w pkt. 2 i 3 decyzji, bowiem wykonanie takich zobowiązań spowodowałoby niekontrolowany spływ mas wody, zablokowanie otworu w murze ogrodzenia działki [...], zalanie ich działki nr [...] i zatrzymanie wody tylko na niej i pod ich budynkiem mieszkalnym nr [...]. Sąsiednie działki pozostałych stron zostałyby osuszone kosztem zalania ich działki nr [...] i całkowitego zniszczenia budynku mieszkalnego. Dowodem tego są załączone zdjęcia często powstających blokad wody przy wlocie w murze ogrodzenia działki nr [...], co spowodowane jest nieprawidłowym wykonaniem urządzeń na działce nr [...] i [...] i nie wykonaniem zobowiązań zawartych w pozwoleniu wodnoprawnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 6 grudnia 2017 r. nr [...] działając na podstawie art. 29 ust. 2 i 3 Prawa wodnego oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ podał, że przedmiotem niniejszego postępowania pozostaje wyłącznie kwestia naruszenia tzw. stosunków wodnych w terenie, natomiast poza jego zakresem pozostają kwestie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego i kwestia odszkodowania. W swej opinii sporządzonej w miesiącach kwiecień - maj 2017 r. biegły stwierdził, że w stosunku do stanu z 2012 r. dokonały się następujące zmiany:

1/ ujście rurociągu na działce nr [...] zamiast do przydrożnego rowu podłączono do

kanalizacji burzowej o średnicy 800 cm. W czasie wizji stwierdzono wypływ wody z rurociągu do studzienki kanalizacji burzowej, co świadczy o drożności rury. Twierdzenie właściciela działki nr [...] jakoby rurociąg podłączono do rury o średnicy 30 cm, mija się z prawdą;

2/ wlot do rurociągu został obudowany (okładzina kamienna). Otwór w murze

ogrodzeniowym uległ powiększeniu do wymiarów 0,70 m x 0,80 m. W czasie wizji, po intensywnych opadach wlot do rurociągu był swobodny, napełnienie nie przekraczało 1/3 średnicy. W dnie otworu w murze ogrodzeniowym zauważono kawałki gruzu. Stwierdzono brak bieżącej konserwacji. Krata na wlocie nie została zamocowana. Koryto rowu w rejonie wlotu można uznać za wystarczająco funkcjonalne mimo braku bieżącej konserwacji;

3/ odcinek rowu na działce nr [...] tj. do drogi nie uległ zasadniczej zmianie. Koryto na znacznej długości jest nadal zasypane ziemią i gruzem. Woda sączy się spod zamulonego przepustu rozlewając się na części działki;

4/ zasypanie koryta rowu poniżej przepustu (działka nr [...]) skutkuje zamuleniem prawie całego przewodu rury. Woda przy intensywnych opadach zalewa drogę (działka nr [...]) oraz część działki nr [...]. Wizualnym objawem tego stanu są występujące kałuże i rozlewiska na drodze;

5/ koryto rowu powyżej przepustu uległo dalszemu zamuleniu i zostało wypłycone.

Przy większych opadach woda zalewa przyległą łąkę (działka nr [...]). Zwierciadło wody gruntowej w bezpośredniej odległości rowu układa się równo z terenem. Uprawa na części łąki jest niemożliwa;

6/ działki nr [...], [...], [...] są zabudowane i ich stosunki wodne są uregulowane

niezależnie od rowu;

7/ po nadsypaniu terenu działki nr [...] została ona zabudowana (wiata, budynki gospodarcze i budynek mieszkalny). Powstała skarpa z kierunkiem spływu wody do rowu nie posiada śladów erozji i nie zwęża koryta rowu. Powoduje jednak przyspieszenie spływu wody.

Aktualne stosunki wodne na analizowanym terenie nie uległy zmianie. Zasadniczą przyczyną takiego stanu jest brak konserwacji rowu i częściowe jego zasypanie. Konsekwencją tego stanu jest zamulenie przepustu, co skutkuje zalewaniem drogi (działka nr [...]). Zmiana stanu wody nastąpiła na części działki nr [...] głównie w rejonie budynku mieszkalnego o zbyt niskim posadowieniu. Usypany wał wokół budynku ma za zadanie ochronę przed zalewaniem. Zabieg ten może ograniczyć skutek a nie przyczynę w postaci udrożnienia rowu. Poprzez brak konserwacji i częściowe zasypanie koryta rowu oraz zamulenie przepustu nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie jak również kierunek odpływu, co oznacza naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne. W zaleceniach i wnioskach opinii biegły stwierdza, iż przez naruszenie art. 73 ust. l ustawy Prawo wodne nastąpiła zmiana stosunków wodnych na działkach nr [...], [...], [...]. Dopuszczono się naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo wodne tj. doszło do zmiany stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, również ze szkodą dla gruntów sąsiednich (np. działka nr [...]) (k: 1918 - 1927 akt sprawy). Z art. 29 ustawy Prawo wodne jednoznacznie wynika, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom jedynie wtedy, gdy po pierwsze stwierdzi naruszenie stosunków wodnych na gruncie oraz, po drugie szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. Związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym wpływaniem na grunty sąsiednie jest wymagany. Wskazać należy, iż zmiana stosunków wodnych na gruncie może polegać także na zmianie kierunku odpływu wód opadowych. Z kolei szkodliwe wpływanie na grunty oznacza powstanie konkretnej szkody na gruncie sąsiednim spowodowanej zmianą stosunków wodnych na gruncie. Zgodnie z powyższym spowodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie to takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż uzupełniająca opinia biegłego Z. M. z kwiecień - maj 2017 r. została sporządzona w sposób rzetelny i wyczerpujący. Potwierdza ona, że usypanie wału powoduje przyspieszenie spływów wody (k: 1923 akt sprawy). Nadto jak wynika również z opinii biegłego dr inż. J. S. ziemię zwozili wszyscy właściciele działek, a W. S. dokonał zasypania ziemią działki na powierzchni kilkudziesięciu metrów ok. 05-1,0 m. Wszyscy współwłaściciele działali nieprawidłowo (k: 1343 akt sprawy). Dowodem, który przeczy zarzutowi odwołania, iż skarżący nie zasypał rowu na swojej działce nr [...] jest znajdująca się w aktach sprawy kserokopia wyroku nakazowego z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt: II W [...] z wniosku Komisariatu Policji w Ś. G. przeciwko W. S. obwinionemu o to, że w dniu 16 czerwca 2011 r. między godz. 13.00 a godz. 15.00 w miejscowości [...], ul. [...] poprzez zasypanie kilkunastometrowego odcinka koryta rowu zmienił stan wody na gruncie, w wyniku czego doszło do zalania drogi oraz części działki należącej do S. L. tj. o wykroczenie z art. 194 pkt 1 ustawy Prawo wodne, uznając na podstawie zebranego materiału, że okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli J. S. i W. S. podnosząc, że organ powinien wnikliwie przeanalizować uzasadnienia wyroków Sądu Rejonowego w W. z dnia 21 grudnia 2011 r. sygn. [...] dnia 4 lutego 2013 r. sygn.. akt [...], a także wyroku WSA w Krakowie z dnia 7 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 373/15. Ponadto organy nadal nie wykonały zaleceń wskazanych we wcześniejszych decyzjach Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty - w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania

Przedmiotem rozpoznania sądu w niniejszej sprawie, jest kontrola legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji – Wójta Gminy M. wydana w sprawie naruszenia stosunków.

Zgodnie z dyspozycją art. 29 ust. 1 pkt 1 stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia (nieobowiązującej aktualnie) ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Przepis art. 29 ust 3 przesądza, iż jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody na gruncie lub gruntach nie należących do sprawcy naruszenia.

Skarżona decyzja żadnych tych elementów (ustaleń stanu faktycznego) nie posiada. Decyzja organu I instancji (jej uzasadnienie będące integralną częścią decyzji) ogranicza się jedynie do lakonicznego opisu przebiegu postępowania, przytoczenia przepisów oraz wskazań, że w postępowaniu sporządzono w 2012 r. ekspertyzę przez biegłego Z. M., który następnie w 2017 r. dokonał jej uaktualnienia. Dalej organ wyrażą ocenę, że ekspertyza ta została wykonana rzetelnie i nie została zakwestionowana przez strony i stanowi podstawę do rozstrzygnięcia sprawy tj. nałożenia obowiązków wykonania stosownych czynności. Organ II instancji rozstrzygniecie swoje oparł na decyzji organu II instancji, nie wychodząc poza te "ustalenia" i ocenę prawną

Zdaniem sądu orzeczenia to nie są rozstrzygnięciami sprawy administracyjnej. Decyzje te nie zawierają żądnych elementów ustaleń stanu faktycznego, o których mowa wyżej. Nie wskazują, kto i kiedy dokonał naruszenia stanu wód na gruncie, na czym naruszenie to polegało, jak zmiana ta wpłynęła na grunty sąsiednie - w szczególności, czy na tym gruncie (sąsiednim) wystąpiła szkoda a jeżeli taki fakt zaistniał – na czym szkoda polega. Nie widomo też, jaki był stan wód przed dokonaniem naruszenia stosunków wodnych.

Sąd zwraca uwagę, że sprawa została zainicjowana wnioskiem skarżącego i H. L. z października 2000 r. i dotyczyła naruszenia stosunków wodnych na działkach nr. [...], [...], [...]. Jak wynika z opinii Z. M. (o czym mowa w decyzji organu I instancji – str. 2) na działkach tych przed 1997 r. istniał staw zbierający wody z przebiegającego przez działki nr [...], [...], [...] rowu. Staw ten został zasypany Według skarżącego (stanowisko to wyrażał wielokrotnie, także na rozprawie w dniu 8 maja 2018 r.) naruszenie stosunków wodnych ze szkodą dla jego nieruchomości nastąpiło właśnie przez zasypanie stawu zbierającego wody opadowe. W ocenie sądu fakt zasypania stawów wobec szkód, jakie niewątpliwie wyrządzają wody opadowe na nieruchomość skarżącego (świadczy o tym dobitnie materiał fotograficzny), powinien nakierować organ na wyjaśnienie przede wszystkim tej kwestii. Jest rzeczą oczywistą, że cieki i zbiorniki wodne tj. rzeki, potoki, jeziora czy stawy, mają w terenie danej zlewni położenie najniższe, stanowią naturalny odbiornik wód opadowych. Zasypanie stawu musiało wpłynąć i to znacząco na stosunki wodne, jakie przynajmniej w sąsiedztwie tego stawu występowały. Organy przechodzą nad tym faktem do porządku dziennego, nie wyjaśniając, kto i kiedy staw (czy jak twierdzi skarżący - stawy) zasypał. O ile organ I instancji wzmiankuje o tych okolicznościach o tyle organ II instancji kwestii tej w ogóle o ich nie zauważa.

Jeżeli nawet zasypianie stawu (stawów) nie było działaniem nielegalnym (okoliczność ta nie została przez organy ustalona) okoliczność ta ma drugorzędne znaczenie. Przepis art. 29 ust 3 ustawy, nie uzależnia obowiązku wydania nakazu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom od ustalenia, że zmiana stanu wody na gruncie, która szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, nastąpiła na skutek działań nielegalnych. Jeżeli nawet właściciel czy posiadacz gruntu dokonuje na nim legalnej ingerencji tj. prac na podstawie wydanych decyzji administracyjnych lub takich prac, które decyzji nie wymagają, która to ingerencja zgodnie czy niegodnie z jego zamiarem zmienia dotychczasowy stan wód a zmiana ta niekorzystnie wpływa na grunty sąsiednie – powoduje szkody na tych gruntach, uprawniony organ administracji - wójt, burmistrz lub prezydent miasta ma nie tylko uprawnienie, ale obowiązek by wydać jedno z dwóch rozstrzygnięć o których mowa w art. 29 ust 3 ustawy. Oczywiście, jeżeli prace były wykonane na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych lub mają nieodwracalny skutek, wydanie nakazu przywrócenie stanu poprzedniego nie może być orzeczone. Organy jednakże winny w takim razie orzec o nakazaniu wykonania przez sprawcę naruszenia urządzeń zapobiegających szkodom.

W ocenie sądu przepis art. 29 ust 3 ma jednoznacznie brzmienie. Uzależnia prawny obowiązek, ale też możliwość nałożenia przez organ obowiązku nakazu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom od ustaleń, że właściciel gruntu dokonuje na nim zmiany stanu wód a zmiana ta negatywnie wpływa na grunty sąsiednie. Jest dla sądu oczywistym, że nakazy o których mowa w tym przepisie, organ może kierować jedynie do sprawy naruszenia a nie do osoby (podmiotu) który na skutek dokonanych naruszeń doznał szkody. Jeżeli organ ustala, że naruszenie stosunków wodnych nie wpływa negatywnie na grunty sąsiednie tj. grunty nie stanowiące własności sprawcy naruszenia a jedynie szkodzą gruntom tego sprawcy, organ nie może wydać nakazu, o którym mowa w art 29 ust 3 ustawy, gdyż w przepisie tym występuje wyraźne powiązanie możliwości i obowiązku nałożenia nakazów z ustaleniem sprawstwa szkody na gruncie cudzym (poprzez działania na własnym gruncie) i w celu ochrony gruntu sąsiedniego Nakazany można zaś nałożyć jedynie na sprawcę szkody. Tymczasem w niniejszej sprawie organ nakłada obowiązek między innymi i w pierwszej kolejności na skarżącego, który jest inicjatorem postępowania i który wykazuje, że szkody występują na jego gruncie na skutek działań podejmowanych na gruntach sąsiednich. Aby taki obowiązek nałożyć na skarżącego organy musiały by wykazać, że to on naruszył stosunki wodne i że to naruszenie powoduje szkody na gruncie sąsiednim tj. gruncie, którego nie jest on właścicielem. Oczywiście żadnych takich ustaleń organy nie dokonują. Jak mowa wyżej nie ustalają w ogóle kto, kiedy i w jaki sposób naruszył stosunki wodne i jakie szkody naruszenia te powodują.

Taki sposób załatwienia sprawy administracyjnej w sposób oczywisty zasady o jakich mowa art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W myśl art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), a ponadto oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Realizacja tych zasad wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może być podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego i rozstrzygnięcia zgodnego z prawem.

Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien skonfrontować i ocenić materiał dowodowy. W ocenie sądu koniecznym będzie także ponowienie dowodu z ekspertyzy, która ustali okoliczności, o których mowa wyżej, przy czym pożądanym będzie zasięgnięcie opinii innego eksperta niż wykonującego dotychczas ekspertyzy. W odróżnieniu od organu, w ocenie sądu, nie są one bowiem przydatne dla ustalenia stanu faktycznego w zakresie koniecznym do rozstrzygnięcia sprawy.

Mając na uwadze powyższe, sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a.