Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 110/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Alicja Zygmunt Chorzępa (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 1 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości na 2009 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. o Nr[...], Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu G. z dnia [...] ., o Nr [...] w sprawie przyznania M. K. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazał, że w dniu 18 maja 2009 roku do Biura Powiatowego ARiMR w N. wpłynął wniosek M. K. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2009 r. W treści wniosku do przyznania płatności za realizację pakietu P01 - utrzymanie łąk ekstensywnych,P1, półnaturalne łąki dwukośne oraz pakietu S02 rolnictwo ekologiczne, wariant S02b02 – trwałe użytki zielone, zgłoszone zostały działki o łącznej powierzchni [...] ha.

W dniu 30 września 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wysłał

do producenta zawiadomienie, w którym poinformował o wielkości powierzchni referencyjnej dla działki ewidencyjnej [...] obrębu D.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że w dniu 8 października 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wysłał do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień, w którym poinformował o stwierdzonych we wniosku nieprawidłowościach, w tym dotyczących deklaracji działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej [...] przez kilku producentów rolnych, w odpowiedzi na które w M. K. podtrzymał treść złożonej uprzednio deklaracji.

W dniu 7 kwietnia 2010 r. M. K. złożył w Biurze organu I instancji m.innymi protokół kontroli przeprowadzonej 15 lipca 2009 r. w jego gospodarstwie przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji SA, kopię pozwu o zaniechanie naruszenia posiadania przez Spółkę A.-E. z dnia 19 stycznia 2010 r. oraz umowy

z 1 czerwca 2009 r. zawartą przez J. i M. K. na wykonanie koszenia w terminie do31 lipca 2009r. z M. H. na działkach [...]

W tym dniu przeprowadzona została przez organ I instancji rozprawa administracyjna, w toku której przesłuchano wnioskodawcę i przedstawiciela Spółki A.-E. oraz świadków na okoliczność kto jest właścicielem, posiadaczem

i użytkownikiem spornych działek [...] i kto dokonywał na tych działkach

w 2009r. zabiegów agrotechnicznych.

W dniu 9 kwietnia 2010r. wnioskodawca złożył kopie kolejnych dokumentów dotyczących zlecenia wykonania w 2009r. zabiegów wykoszenia traw na spornych działkach.

W dniu 10 maja 2010 roku do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo procesowe, w którym J. i M. K. w sposób szczegółowy odnieśli się do kwestii posiadania zadeklarowanych gruntów, do których wniosek

o przyznanie płatności złożyła również Spółka A. – E.. W piśmie tym zaprezentowali stanowisko, że to oni są posiadaczami zadeklarowanych gruntów i oni użytkowali je rolniczo.

W dniu 26 maja 2010 r. organ I instancji wysłał do strony wezwanie

do złożenia kolejnych zeznań na okoliczność posiadania i użytkowania gruntów działki ewidencyjnej[...] W dniu 15 czerwca 2010 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Spółki A. - E., w którym wskazała na okoliczności bezpodstawnego podejmowania się przez Panów K. użytkowania spornych gruntów, prowadzone postępowania sądowe, gdzie w jednym z nich Sąd stwierdził, że zawarte przez poprzednich właścicieli umowy dzierżawy z J. i M. K. rozwiązane zostały w roku 2007 w sposób prawidłowy.

W dniu 17 czerwca 2010 r. przesłuchany M. K., zeznał, że sporne grunty użytkowane są na podstawie zawartej ustnej umowy dzierżawy, potwierdzonej

w warunkowej umowie sprzedaży z dnia 3 sierpnia 2005 r. Umowa dzierżawy została zawarta do dnia 31 stycznia 2026 r. Zeznał, że w umowie pisemnej brak było informacji o sposobie wypowiedzenia tejże umowy, w dniu 25 stycznia 2007 r. Pani S. – D. jako pełnomocnik Spółki A. - E. nadała przesyłką pocztową dokument, zwany rozwiązaniem umowy, co w dalszym toku sprawy spowodowało złożenie przez skarżącego wniosku o wpis w księdze wieczystej warunkowej umowy.

M. K., dalej wskazał, że w świetle przedstawionych okoliczności sprawy jako producent jest dzierżawcą i nieprzerwanym posiadaczem spornych gruntów na podstawie umowy zawartej pomiędzy stronami konfliktu krzyżowego. Nadto, wskazał, iż w ramach realizowanego programu rolnośrodowiskowego w jego gospodarstwie, prowadzony jest rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wszystkich działań i zabiegów agrotechnicznych wykonywanych na gruntach objętych programem.

M. K. złożył również wniosek o wstrzymanie wydania decyzji w przedmiocie przyznania płatności, w związku z toczącym się postępowaniem sądowym przeciwko Spółce A. - E. o zaniechanie naruszeń posiadania spornych gruntów.

W dniu 18 czerwca 2010 roku przesłuchana D. S. - D., jako reprezentująca Spółkę A. E., wskazała że wniosek o przyznanie płatności

na 2009 r. na grunty działek ewidencyjnych[...] , złożyła dlatego, że to Spółka od 2007 r. wykonywała szereg prac polowych i organizacyjnych dotyczących spornych gruntów, a w 2009 r. wykonała koszenie około [...] ha obszaru, co oznacza, że Spółka jest faktycznym użytkownikiem tych gruntów. W tym dniu, do organu

I instancji złożono postanowienie Sądu Okręgowego w S. z dnia 15 lipca 2009r. o oddaleniu wniosku M. i J. K. o zabezpieczenie powództwa przez wpis do księgi wieczystej ostrzeżeń o toczącym się postępowaniu.

Z uwagi na złożenie w czerwcu 2010 r. przez M. K. pism procesowych i orzeczeń sądu dotyczącego spornych działek, organ I instancji wezwał producenta do uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie spornych nieruchomości. W odpowiedzi M. K. pismem z dnia 17 września 2010 r. wskazał na toczące się aktualnie postępowanie i podtrzymał twierdzenia, że jest posiadaczem gruntów wskazanych we wniosku o przyznanie płatności przez Spółkę A.-E., która jest posiadaczem tych gruntów w złej wierze.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w dniu 30 czerwca 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał na rzecz M. K. decyzję o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno środowiskowych w kwocie [...] zł obejmującej kwotę [...] zł z tytułu pakietu P01 i kwotę [...] zł

z tytułu pakietu trwałe użytki zielone.

W uzasadnieniu decyzji organ szczegółowo odniósł się do zaistniałego konfliktu krzyżowego na działce ewidencyjnej nr [...] z powodu którego został wykluczony z płatności obszar [...] ha, spowodowanego złożeniem wniosku o przyznanie płatności do działek rolnych położonych na ww. działce ewidencyjnej przez dwóch producentów rolnych, tj. M. K. oraz Spółkę A. E.. Organ nadto wskazał,

że w wyniku prowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego ustalono, że faktyczne posiadanie spornych gruntów sprowadzało się do naprzemiennych zabiegów agrotechnicznych wykonywanych na tychże gruntach przez obu wnioskodawców - a w takim stanie rzeczy, organ ten - nie był w stanie ustalić ich posiadacza.

Od decyzji organu I instancji M. K. złożył odwołanie, wnosząc

o zmianę decyzji poprzez przyznanie płatności.

Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR po rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem organu odwoławczego, postępowanie organu I instancji nie naruszało prawa, które skutkować powinno wzruszeniem zaskarżonej decyzji. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy uznał, że fakt posiadania przez M. K. gruntów rolnych położonych na działce ewidencyjnej [...] nie został przez stronę należycie udowodniony, a organ w takiej sytuacji obowiązany był odmówić przyznania płatności do gruntów, dla których posiadanie w sposób nie budzący wątpliwości nie zostało potwierdzone zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Organ odwoławczy przytoczył treść § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem z dnia 20 lipca 2004 r.", który stanowi, że płatność rolnośrodowiskowa udzielana jest producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i który zobowiąże się do przestrzegania określonych wymagań oraz realizacji pakietów zgodnie z planem rolnośrodowiskowym, jak również w świetle definicji pojęcia producent rolny, określonej w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r.

o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 410, poz. 76 ze zm.), zgodnie z którą "producentem rolnym" jest m. in. osoba fizyczna będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Wskazać należy, iż organ przyznając płatności za realizację programu rolnośrodowiskowego nie rozstrzyga o "prawie do gruntu", ale bada czy wnioskodawca faktycznie posiadał wnioskowane grunty rolne.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że ustawodawca określając szczegółowe warunki przyznawania płatności wskazał na posiadanie, jako ustawową przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku. Konstatując fakt braku odniesienia się przez ustawodawcę na gruncie rozporządzenia do pojęcia "posiadania", organ odwołał się do wykładni systemowej zewnętrznej to jest przepisu art. 336 K.c.

Powołał się również na orzecznictwo sądowe, reprezentujące pogląd,

że o posiadaniu i jego postaci decyduje sposób władania rzeczą. Wskazał

na posiadanie samoistne i posiadanie zależne, stwierdzając, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 17.01.2008 r., II GSK 227/07), wskazane rozróżnienie rodzajów posiadania ma istotne znaczenie. Konstrukcja instytucji płatności obszarowych bowiem wynika ze wspólnej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych Dla uzyskania płatności nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować. Dlatego ustawowa przesłanka "faktycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być rozumiana jako przesłanka ustalenia samego tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych.

Organ odwoławczy nadto wskazał, że znaczenie § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r. nie może być pojmowane w oderwaniu od celu wprowadzenia instytucji płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt do porządku prawnego. Wskazał przy tym, że konstrukcja instytucji płatności dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych. Dla uzyskania pomocy nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, nadto należy je rolniczo użytkować. Przesłanka bowiem "faktycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być postrzegana przez pryzmat ustalenia tytułu prawnego podmiotu wnioskującego o płatność, gdyż taki wymóg nie został sformułowany w żadnym przepisie prawa. Oznacza to także, że niedysponowanie przez drugą stronę sporu stosownym tytułem prawnym do faktycznie posiadanej nieruchomości nie może skutkować automatycznym wyłączeniem tegoż rolnika z systemu pomocy.

Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazując na przepisy rozdziału

4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, ze zm.) stwierdził, że organ I instancji rozpatrzył wszystkie dowody w ich wzajemnej łączności, nie zaś każdy dowód z osobna, rozpatrzył cały materiał dowodowy w sprawie oraz podjął wszelkie niezbędne czynności procesowe, zmierzające do udokumentowania stanu posiadania gruntów działki ewidencyjnej[...] , do której o przyznanie płatności wnioskowała również Spółka A. E.. W toku postępowania M. K. miał zagwarantowany czynny udział i możliwość wypowiedzenia się w każdym etapie postępowania, co do przeprowadzonych dowodów, co potwierdzają licznie zgromadzone w teczce aktowej sprawy dokumenty. Analiza tego materiału nie pozwala na niepodważalne stwierdzenie, że posiadaczem spornych gruntów był wyłącznie M. K., co w efekcie oznacza, iż brak jest podstaw do przyznania płatności za realizacje programu rolnośrodowiskowego do gruntów działki[...] Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji zasadnie odmówił M. K. przyznania płatności za realizacje programu rolno-środowiskowego

do spornych gruntów, gdyż ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, wyjaśnień udzielonych przez strony i zeznań świadków, niepodważalnie stwierdzić nie można,

że strona była faktycznym posiadaczem gruntów rolnych działki ewidencyjnej [...] Zarówno strona odwołująca jak i strona przeciwna w sporze konfliktu krzyżowego

o posiadanie gruntów ww. działki ewidencyjnej - jak również wskazani przez wnioskodawców świadkowie utrzymujący, że prace agrotechniczne wykonywali na ich zlecenia – stwierdzili, iż w roku 2009 użytkowali rolniczo sporne grunty. Potwierdzają także fakt naruszania posiadania przez drugą stronę konfliktu. Poprzez te naruszenia żadna ze stron konfliktu krzyżowego nie mogła w sposób swobodny wykonywać czynności składających się na posiadanie gruntów rolnych, tj. swobodnie dokonywać odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierać plony oraz utrzymywać grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami). Organ zwrócił również uwagę, że chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa, którymi mogą być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi polegać tylko na "własnoręcznym" prowadzeniu prac polowych, ale obejmuje również: swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, jakie plony zbierać samodzielnie bądź przy udziale innych osób itp. Biorąc powyższe pod uwagę, prowadzenie działalności rolniczej można definiować jako dokonywanie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści. W niniejszej sprawie, strony konfliktu wielokrotnie wskazywały, że zabiegi agrotechniczne polegające na koszeniu użytków zielonych wykonywane były w różnych okresach (począwszy od ostatnich dni czerwca i w lipcu 2009 roku, kiedy to działające

na zlecenie Spółki A. E. osoby wykonywały koszenie spornych gruntów, kończąc na październiku 2009 r., kiedy to świadek M. H. wykonał koszenie gruntów m in. działki [...] w imieniu M. K. (dowód: zeznania z 7 kwietnia 2010 r. I. K., J. Z. i D. G. wykonujących prace zlecone przez Spółkę. Dodatkowo organ podkreślił, że sam odwołujący zauważył w piśmie procesowym z dnia 06 maja 2010 r., iż "(...) Jakakolwiek jej aktywność(Spółki A.-E.) na naszych terenach nie może zostać potraktowana jako działanie zmierzające do otrzymania dopłat, te bowiem należą się posiadaczom, którzy uprawiają ziemię i nie można być posiadaczem na małą chwilę, potem już nie, a później stać się nim znów na trochę - jak to się zdaje robić D. S. - D. w imieniu Spółki.(...)". Stwierdzeniem tym M. K. potwierdził zasadność ustalenia organów odnośnie przerywanego wzajemnie przez strony konfliktu posiadania gruntów, co – jak wskazał organ odwoławczy - w sposób istotny wpłynęło na podjęte

w sprawie rozstrzygnięcie o braku możliwości ustalenia posiadacza gruntów uprawnionego do otrzymania pomocy finansowej na 2009 rok.

W sytuacji takiej – wywodził dalej organ odwoławczy - na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zawierającego zeznania stron konfliktu krzyżowego oraz świadków, jak i dokumentów przedstawionych w związku z toczącymi się postępowaniami sądowymi pomiędzy producentami, Spółką A.-E., a M. K., niepodważalne ustalenie posiadacza gruntów rolnych działki ewidencyjnej [...] jest niemożliwe. W takiej sytuacji gdzie posiadanie każdej ze stron nie zostało udowodnione, organ nie mógł postąpić w sposób inny, niż odmówić przyznania płatności do zadeklarowanych gruntów. Strona zawiadomiona o zakończeniu postępowania dowodowego, do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności nie podołała ciężarowi dowodu i nie przedstawiła jednoznacznego dowodu na potwierdzenie okoliczności uzasadniających odmienną ocenę zebranego

w sprawie materiału dowodowego. W sytuacji takiej organ I instancji jak i organ

II instancji zobowiązany był do wydania odmownego rozstrzygnięcia.

Powyższą decyzję organu odwoławczego J. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., wnosząc o jej uchylenie w całości, i zarzucając jej:

- naruszenie art. 366 K.c. w związku z art. 345 K.c. polegające na uznaniu przez organ, iż skarżący nie był posiadaczem nieruchomości objętej wnioskiem

o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych;

- naruszenie § 2 ust.1 i § 3 ust.1ww. rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r. przez odmowę przyznania jednolitej płatności obszarowej do powierzchni [...] ha, pomimo braku określonych przesłanek uzasadniających odmowę;

- naruszenie przepisów postępowania, art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego (Dz. U.

z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.), zwanej dalej "ustawą z dnia 26 stycznia 2007r.", które to naruszenie maiło istotny wpływ na wynik sprawy;

- naruszenie przepisów postępowania: art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. polegające

na niepodjęciu przez organ czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w sposób umożliwiający unikniecie wątpliwości co do tego,

kto był posiadaczem gruntów objętych konfliktem krzyżowym, co do których organ

I instancji nie przyznał skarżącemu płatności objętych wnioskiem.

W uzasadnieniu skargi, M. K. wskazał, że w dniu 31 stycznia

2005 r. umowę dzierżawy gruntów, które są przedmiotem konfliktu krzyżowego, gdyż zadeklarowana do płatności przez skarżącego działka ewidencyjna o nr[...], jest również objęta wnioskiem Spółki A. E.. Umowa ta została zawarta na 20 lat – do 2026 roku. Zdaniem skarżącego umowa ta trwa do dnia sporządzenia skargi.

Nadto, skarżący podniósł, że pomiędzy stronami konfliktu krzyżowego trwa spór co do rozwiązania tej umowy. Skarżący wskazał nadto, że na dzień 31 maja 2009 r. pozostawał faktycznym użytkownikiem nieruchomości obejmującej działkę ewidencyjna o nr [..] w szczególności dokonywał niezbędnych zabiegów agrotechnicznych, spełniając tym samym wymóg utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej. Stwierdzone zaś działania Spółki A. E., polegające na incydentalnych ingerencjach w grunty, nadto notoryczne i uporczywe uniemożliwianie dostępu na łąki, stanowiły przejaw naruszenia posiadania skarżącego. Zdaniem strony skarżącej, nie ulega wątpliwości,że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków, nie tylko był posiadaczem spornych gruntów w rozumieniu art. 336 K.c., ale ponadto użytkował

je rolniczo, a tym samym zgodnie z § 2 ust.1 i § 3 ust.1 ww. rozporządzenia z dnia

20 lipca 2007 r. istniały przesłanki do przyznania M. K. płatności także do powierzchni [...] ha.

Dalej w uzasadnieniu skarżący wskazał, że na mocy art. 3 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., w postępowaniu administracyjnym dotyczącym m. in. płatności bezpośrednich oraz wsparcia specjalnego niektóre z zasad postępowania dowodowego zostały wyłączone lub ograniczone, w szczególności w zakresie rozkładu ciężaru dowodu co do zaistnienia określonych faktów postanowiono (art. 3 ust. 3), że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jednakże – jak dalej wskazał skarżący – równocześnie w przepisach cytowanej ustawy (art. 3 ust. 2), ustawodawca nakazuje organom stanie: na straży praworządności, wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz na żądanie stron udzielanie im niezbędnych informacji i zapewnienie czynnego udziału w sprawie. Obowiązki te winny się skonsumować w materiale dowodowym sprawy, który powinien pozwalać na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie,

a w szczególności na wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony. Strona przytoczyła przy tym przepisy art. 7 i 77 K.p.a. wskazując, że organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy,

a dokonane ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stosownie do treści art. 107 § 3 K.p.a. Zdaniem skarżącego organ nie zapoznał się w sposób dostateczny w sprawie z materiałem dowodowym, w szczególności co do okoliczności uzasadniających przyznanie M. K. w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. skarżący złożył do akt niniejszej sprawy odpis wyroku Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w Ł. z dnia 14 listopada 2011 r. wraz z uzasadnieniem, uwzględniający powództwo M. K. i J. K. przeciwko Spółce A. E. w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] oraz księgi wieczystej o nr [...] nakazujący wpisanie w dziale III ww. ksiąg wieczystych, że prawo dzierżawy nieruchomości gruntowej objętej tymi księgami wieczystymi przysługuje odpowiednio J. K. oraz M. K. do dnia 31 stycznia 2026 r., a nadto wskazał, że sprawa o naruszenie posiadania przed Sądem Rejonowym w Ł. jest w toku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. u z n a ł, co następuje:

Po przeprowadzonej sądowej kontroli zaskarżonej decyzji co do zgodności z prawem, Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja organu w zakresie przyznania M. K. płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości wobec uznania, że skarżący nie wykazał bezspornie okoliczności posiadania w roku 2009 zadeklarowanych gruntów (działka ewidencyjna o nr [...] obręb D.) oraz że dokonywał na nich zabiegi agrotechniczne, które to grunty w ocenie organów były również naprzemiennie użytkowane rolniczo przez innego producenta, Spółkę A. E. Spółka, która także – zdaniem organów - nie udowodniła jednoznacznie, że była ich posiadaczem i użytkowała je rolniczo.

Skarżący uznał, że ustalenia organów w tym zakresie są błędne i zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 366 K.c. w związku art. 345 K.c. polegające

na uznaniu przez organ, iż skarżący nie był na dzień 31 maja 2009 r. posiadaczem zadeklarowanej nieruchomości do płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Zarzucił również naruszenie § 2 ust. 1 i § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r. przez odmowę przyznania ww. płatności poprzez odmowę przyznania jednolitej płatności obszarowej do powierzchni [...] ha, pomimo braku określonych przesłanek uzasadniających odmowę

Zakres ustaleń niezbędnych dla oceny, czy zachodzą przesłanki przyznania lub odmowy przyznania uprawnienia wyznaczają przepisy prawa materialnego. W przypadku pomocy finansowej w ramach płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2009 r., przesłanki te zostały określone w § 2 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 lipca 2004 r.

Zgodnie z § 2 ust.1 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 lipca 2004 r., płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do spełnienia wymogów przewidzianych w pkt. 1 - 4 tego przepisu, przy czym w świetle definicji pojęcia "producent rolny" określonej w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm.), zgodnie z którą producentem rolnym jest m. in. osoba fizyczna będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego.

Zgodzić się należy z organem, że przyznając płatności za realizację programu rolnośrodowiskowego nie posiada on kompetencji do rozstrzygania sporów

w przedmiocie ustalenia tytułu prawnego do gruntu, a zatem nie rozstrzyga o "prawie do gruntu" i do kogo należy to prawo, a jedynie bada ściśle określone okoliczności faktyczne, a mianowicie, czy beneficjent faktycznie posiada zadeklarowane grunty oraz, czy rzeczywiście je użytkuje w dobrej kulturze rolnej.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że przesłanką przyznania płatności jest, zgodnie z powołanym wyżej przepisem, posiadanie działki rolnej, do której ma być przyznana płatność. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 12/10 (orzeczenie publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl), że ustawodawca w przypadku płatności obszarowej nie dokonał rozróżnienia na posiadanie samoistne i zależne, co oznacza, że płatność przysługuje niezależnie od wskazanych postaci posiadania. Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi (prawo własności, dzierżawa). Dlatego w ocenie Sądu "posiadanie gruntów" w ujęciu cywilistycznym, do którego skarżący odwołał się w skardze, jest niedostateczne i na gruncie ustawy o płatnościach bezpośrednich należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Tym samym należy stwierdzić, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów ale także

m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07, orzeczenie publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl).

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, zasadnie w zaskarżonej decyzji uznano, że w rozpatrywanej sprawie skarżący – w odniesieniu do zadeklarowanych gruntów – nie udowodnił w sposób nie budzący wątpliwości, faktu posiadania i dokonywania na nich zabiegów agrotechnicznych.

Wbrew zarzutom skargi, w toku postępowania organy ustaliły fakt naprzemiennej uprawy spornych gruntów w roku 2009 r. zarówno przez skarżącego M. K., jak drugą stronę konfliktu krzyżowego, Spółkę A. E.. Okoliczność naprzemiennej uprawy i posiadania spornych gruntów przez obie strony konfliktu krzyżowego została wykazana zgromadzonymi dowodami w sprawie, a w szczególności zeznaniami świadków. Nadto, strona skarżąca sama w skardze, jak również na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. potwierdziła, że spór co do posiadania zadeklarowanego gruntu jest w toku (przed Sądem Rejonowym w Ł.),

co jednoznacznie świadczy o prawidłowych ustaleniach organów.

Odnosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy oraz dokonując analizy wyżej przytoczonych przepisów prawa, Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie

w przedmiotowej sprawie zostało wydane w oparciu o prawidłowo zebrany

i przeanalizowany materiał dowodowy Dokonując oceny ustalonego stanu faktycznego i jego zgodności z obowiązującym prawem, organy I i II instancji wzięły pod uwagę całokształt dowodów i okoliczności podnoszonych w sprawie, podczas prowadzonego postępowania wyjaśniającego, a następnie oceniając zebrany materiał dowodowy zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wydały decyzję, w której odmówiono przyznania płatności do gruntów działki ewidencyjnej [...] z uwagi na ustalenia, że skarżący M. K. w sposób nie budzący wątpliwości organu nie udowodnił, że był ich posiadaczem. Podkreślić należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest szczegółowe i wyczerpujące, nie budzi żadnych zastrzeżeń co do rozpatrzenia całego materiału dowodowego odnośnie istotnych okoliczności mających kluczowe znaczenie w sprawie, a w konsekwencji dokonanie prawidłowej oceny okoliczności mających wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z postanowieniami art. 3 ust.1 ww. ustawy z 26 stycznia 2007 r., z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z ust. 2 art. 3 tejże ustawy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W myśl zaś art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Przytoczony wyżej przepis wprowadza zatem istotne modyfikacje zasad postępowania w stosunku do reguł przewidzianych w przepisach ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Modyfikacje te mają pierwszeństwo przed regułami postępowania przewidzianymi w K.p.a. A zatem, niezasadny jest zarzut naruszenia

art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Kwestia zebrania materiału dowodowego na gruncie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego została bowiem ujęta odmiennie, niż we wskazanych przepisach K.p.a. Otóż jak wskazano powyżej, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W ocenie Sądu, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, organy administracyjne prawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy, w szczególności wyniki kontroli administracyjnej wniosku Spółki A. E., w wyniku której ustalono,

że działki zadeklarowane przez strony konfliktu krzyżowego ([...] ) są użytkowane rolniczo naprzemiennie przez każdą stronę sporu i żadna z nich nie wykazała bezspornie, że jest w faktycznym posiadaniu tych gruntów, co zresztą potwierdza sam skarżący zarówno w skardze jak i na rozprawie, wskazując, iż spór co do posiadania tych gruntów jest w toku, co tym samym jednoznacznie uzasadnia, że zachodzi podstawa do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.

Nadto należy podkreślić, że w sprawach prowadzonych przez organy ARiMR wynikających z ustawy, organy te nie mają nieograniczonego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń.

W przeprowadzonym postępowaniu skarżący nie przedstawił dowodów, które podważałyby ustalenia organów, wręcz przeciwnie, skarżący wykazał, że trwa spór co do okoliczności posiadania zadeklarowanych działek i ich użytkowania w roku 2009, która to okoliczność ma kluczowe znaczenie w merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy. Wbrew zarzutom skargi, Sąd nie dostrzegł naruszenia prawa w tym względzie ze strony organów. Bez wątpienia wnioskujący o płatności ma obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym w roku 2009, za który ma być przyznana płatność. Jednakże, aby udzielić producentowi płatności, producent musi prowadzić działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiązać się do spełnienia wymogów przewidzianych prawem (§ 2 ust.1 pkt.1-4 rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r.). Z przepisu tego wynika, że nie wystarczy być posiadaczem gruntu rolnego, ale nadto należy je faktycznie użytkować rolniczo. Nic innego nie wynika z § 3 rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r., gdyż i tutaj prawodawca kładzie głównie nacisk na faktyczne rolnicze użytkowanie gruntów. W ocenie Sądu skarżący nie dostrzegł, że to on jako ubiegający się o przyznanie płatności powinien wykazać,

że użytkował rolniczo grunty w 2009 r., czego w rozpoznawanej sprawie nie uczynił. Próba wyprowadzenia przeciwdowodu w postaci uprawiania gruntu przez skarżącego przez jakiś czas w roku 2009 r. i na tej podstawie wywodzenie, że stronie należy się płatność, świadczy jednoznacznie, wbrew tezie skarżącego, że tym bardziej nie był cały czas w posiadaniu spornych gruntów, gdyż – jak wynika z zebranego materiału dowodowego – faktycznie pozbawiony był możliwości z ich ciągłego korzystania i użytkowania. Nieużytkował ich rolniczo przez cały 2009r., co jak już wyjaśniono wyżej stanowiło konieczny warunek do przyznania płatności.

W ocenie Sądu, wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone zebraniem niezbędnego materiału dowodowego w sprawie,

i wyczerpującą jego analizą, nie przekraczającą granic swobody określonej w art. 80 K.p.a. Wnioski organu są spójne i logiczne. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ prawa przy odmowie przyznania płatności.

Wobec powyższego, Sąd uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270) skargę oddalił.