Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 616/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od decyzji
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 64a, art. 64b, art. 64e, art. 151a par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 362 ust. 2, art. 363 ust. 1, art. 363 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 799
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 grudnia 2018 r. sprawy ze sprzeciwu D. G. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko oddala sprzeciw


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpoznaniu odwołania P. Z., uchyliło decyzję Burmistrza R. (zwanego dalej "Burmistrzem") z dnia [...] lutego 2018 r., [...], którą zobowiązano D. G. oraz P. Z., właścicieli nieruchomości zabudowanej stanowiącej działkę [...] w miejscowości J. [...], do: (1) przywrócenia środowiska do stanu właściwego poprzez wybudowanie zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe lub przydomowej oczyszczalni ścieków, a także do zlikwidowania dotychczas użytkowanego zbiornika na nieczystości (do 30 czerwca 2018 r.), a ponadto (2) do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko poprzez zwiększenie częstotliwości wywozu odpadów płynnych z istniejącego zbiornika. Jednocześnie Kolegium w swej decyzji przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach.

W reakcji na telefoniczną interwencję P. Z. z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie użytkowania na nieruchomości w miejscowości J. [...] nielegalnie wybudowanego i nieszczelnego zbiornika na ścieki (zob. k. 1 akt administracyjnych) Burmistrz przeprowadził w dniu 15 września 2017 r. kontrolę tej instalacji, ustalając że na działce wzniesiony został murowany zbiornik na nieczystości płynne, który nie posiada dna, a przez to jest nieszczelny (k. 3-9 akt administracyjnych).

Pismem z dnia 1 października 2017 r. P. Z. wystąpił o nakazanie na podstawie art. 363 ustawy Prawo ochrony środowiska (to jest ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 799 ze zm. – uw. Sądu, dalej P.o.ś.") D. G. wykonania czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko, jakie niesie istniejące na nieruchomości szambo, a ponadto przywrócenia środowiska do stanu naturalnego. Wniósł w szczególności o zakazanie użytkowania zbiornika, przeprowadzenie analizy skażenia gleby, do której odprowadzane są ścieki, ustalenie ich ilości oraz nałożenie obowiązku wybrania skażonej gleby i zastąpienia jej nową. P. Z. wyjaśnił, że od 2016 r. wraz z D. G. jest współwłaścicielem działki [...], na której wybudowano skontrolowany zbiornik. Legalność budowli jest aktualnie badana przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O.. Poinformował ponadto, że przed Sądem Rejonowym w O. toczy się postępowanie w przedmiocie zniesienia współwłasności działki. P. Z. zawnioskował o uznanie go za stronę postępowania w przedmiocie ograniczenia negatywnego oddziaływania tej budowli na środowisko.

Pismem z dnia 19 października 2017 r. Burmistrz powiadomił strony o wszczęciu na podstawie art. 9u w zw. z art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (wówczas tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1289 ze zm., obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 1454 e zm., dalej "u.u.cz.") oraz art. 393 P.o.ś. postępowania w sprawie ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko spowodowanego nieszczelnością zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe na terenie posesji [...] (k. 19 akt administracyjnych).

Przy piśmie z dnia 2 listopada 2017 r. (k. 14-24 akt administracyjnych) D. G. przedstawiła dokumentację poświadczającą zamiar realizacji zaleceń kontroli z 15 września 2017 r., w tym wybudowania na nieruchomości nowego zbiornika bezodpływowego.

Pismem z dnia 9 listopada 2017 r. (k. 37-38 akt administracyjnych) D. G. wystąpiła o prolongatę terminu wykonania nałożonych obowiązków ze względu na konieczność uzyskania niezbędnych zgód potrzebnych do wybudowania zbiornika bezodpływowego oraz wydania przez Sąd Rejonowy w O. zezwolenia na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu nieruchomością wspólną.

P. Z. natomiast pismem z dnia 13 grudnia 2017 r. (k. 43 akt administracyjnych) skierował do organu ponaglenie w sprawie jego wniosku o podjęcie działań w celu likwidacji źródła zanieczyszczeń na działce [...]. Organ przekazał to pismo według właściwości do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O..

Dnia 22 stycznia 2018 r. odbyła się rozprawa administracyjna (k. 52 akt administracyjnych), której celem miało być uproszczenie i przyspieszenie postępowania, a także uzgodnienie między stronami toku dalszych czynności w sprawie. Podczas jej przebiegu D. G. podtrzymała zamiar budowy nowego zbiornika bezodpływowego, na który jednak – w projektowanym kształcenie – P. Z. nie wyraził zgody. Oświadczył on, iż domaga się bezzwłocznego wydania decyzji nakazującej zaprzestanie przez D. G. zanieczyszczania środowiska przez funkcjonujące szambo. Wskazał, iż na zajmowanej przez nią części działki powinny zostać umieszczone przenośne urządzenia sanitarne typu TOI TOI, a dotychczasowy zbiornik powinien być zamknięty (k. 48-52 akt administracyjnych).

W dniu 7 lutego 2018 r. D. G. przesłała w formie elektronicznej kopię postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] lutego 2018 r., I Ns [...], w którym zezwolono jej na samodzielne wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków na działce pozostającej we współwłasności (k. 58 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., [...] [...] Burmistrz, działając na podstawie art. 363 i 362 ust. 2 P.o.ś. w zw. z art. 9u i art. 5 ust. 6 u.u.cz., nałożył na D. G. i P. Z. obowiązki opisane na wstępie niniejszego uzasadnienia (k. 70-72 akt administracyjnych). W motywach decyzji organ opisał przebieg postępowania, przytoczył treść istotnych przepisów prawa i podsumował, że rozstrzygnięcie wydano z uwagi na "konieczność ograniczenia negatywnego wpływu [zbiornika] na środowisko jak i jego poprawę".

Odwołanie złożył P. Z. (k. 73 akt administracyjnych) zaznaczając, że: nie wskazano dokładnej lokalizacji zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, które miałyby być wybudowane, nie nałożono obowiązku wykorzystania do budowy wyspecjalizowanej firmy, nie nałożono obowiązku przeprowadzenia badań dotyczących zasięgu skażenia środowiska, nie wskazano terminu zasypania dołu po dotychczasowym zbiorniku oraz terminu utylizacji skażonej ziemi. Dodatkowo odwołujący się wskazał, iż decyzja nieprawidłowo nałożyła obowiązki na obu współwłaścicieli działki pomimo, iż on sam nie jest odpowiedzialny za naruszenie stanu środowiska.

P. Z. dodatkowo zauważył, iż w toku prowadzonego postępowania Burmistrz nie dowiódł co było podstawą uznania, iż wystąpił niekorzystny bilans zużycia wody w stosunku do odprowadzonych ścieków, nie poinformowano go o terminie oględzin nieruchomości, niesłusznie odstąpiono od ukarania sprawcy skażenia środowiska mandatem karnym oraz nie skierowano do Sądu wniosku o jego ukaranie, nie rozpatrzono składanych przez odwołującego się wniosków dowodowych oraz nie wykorzystano materiałów zebranych w postępowaniu prowadzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O..

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej "K.p.a."), uchyliło zaskarżoną decyzję Burmistrza, a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia.

Na wstępie uzasadnienia rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść art. 362 i 363 P.o.ś. [omyłkowo w decyzji wskazano na "art. 262" P.o.ś. – uw. Sądu] uwypuklając, że zawarte w nich uregulowania materialnoprawne powinny być stosowane łącznie z przepisami procedury administracyjnej zawartymi w K.p.a., w szczególności art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Organ powinien dążyć do precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, przy udziale zgromadzonych w jak najszerszym zakresie materiałów dowodowych, a wyniki ustaleń opisać w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.

Przenosząc powyższe na okoliczności sprawy Kolegium wyjaśniło, że Burmistrz nałożył na współwłaścicieli działki [...] obowiązek ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko połączony z obowiązkiem przywrócenia środowiska do stanu właściwego. Choć P. Z. zaskarżył jedynie obowiązek przywrócenia środowiska do odpowiedniego stanu, to jednak z treści odwołania wywnioskować można, iż nie zgadza się, aby obowiązki z decyzji nałożone zostały na obu współwłaścicieli działki. Jego zdaniem, za naruszenie odpowiedzialna jest jedynie D. G.. Kolegium podkreśliło, że w takiej sytuacji [proceduralnej] postanowiło rozpatrzyć odwołanie odnosząc je do całej treści decyzji Burmistrza.

Odnosząc się do kwestii funkcjonowania zbiornika, do którego odnosi się sprawa, Kolegium podkreśliło, że nie ma on dna, a nieczystości przesączają się przez glebę i negatywnie ingerują w środowisko. Zdaniem organu odwoławczego Burmistrz, działając tu na podstawie art. 362 i 363 P.o.ś., powinien nakazać zamknięcie istniejącego zbiornika i nałożyć obowiązek zaprzestania korzystania z tej instalacji. Według Kolegium odwołujący słusznie wskazał, iż D. G. powinna być zobowiązana do niezwłocznego uruchomienia nowego, fachowo wykonanego zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, a do tego czasu zobligowana być powinna do korzystania z przenośnych systemów sanitarnych typu TOI TOI.

Kolegium zauważyło też dalej, że nałożenie na D. G. obowiązku w decyzji w ściśle oznaczonym terminie (do dnia 30 czerwca 2018 r.), w kontekście braku porozumienia właścicieli działki co do prawa wybudowania nowej instalacji oraz zaskarżenia decyzji z dnia [...] lutego 2018 r., może być niewykonalne. Organ odwoławczy uznał, że w nowej decyzji należy tak sprecyzować termin realizacji obowiązku, by uwzględniał on ostateczność rozstrzygnięcia.

Zdaniem Kolegium jako wadliwe należy ocenić nałożenie obowiązków na obu współwłaścicieli działki [...]. Co prawda nieruchomość ta należy do nich w udziałach, ale P. Z. nie był inicjatorem zbudowania na działce instalacji. Co więcej, to P. Z. właśnie jako pierwszy podjął działania, by nielegalnie wzniesiony na działce zbiornik zlikwidować i w tym celu zgłosił fakt jego funkcjonowania zarówno do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. jak i do Burmistrza. W ocenie organu odwoławczego nie można zatem odpowiedzialności administracyjnej związanej z funkcjonowaniem na działce nielegalnej, szkodliwej dla środowiska instalacji, łączyć z osobą, której przysługuje tytuł własności do gruntu. W toku postępowania D. G. przyznała, że to ona wykorzystuje zbiornik na nieczystości i podziela zalecenie organu z dnia 15 września 2017 r. (aby na nieruchomości wybudować nowy zbiornik bezodpływowy lub przydomową oczyszczalnię ścieków).

Zdaniem Kolegium sankcje ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko jak i przywrócenia środowiska do stanu właściwego powinno się nakładać jedynie na ten podmiot, który swoim działaniem ingeruje w środowisko. W rozpatrywanym przypadku jednoznacznie dowiedziono, że za naruszenie środowiska odpowiedzialna jest D. G., która temu nie zaprzeczyła. P. Z. podjął natomiast działania interwencyjne, by zabezpieczyć swą działkę przed dalszym zanieczyszczeniem, co nie może być podstawą do obciążania go odpowiedzialnością.

W konkluzji organ odwoławczy wskazał, że w nowym postępowaniu należy przede wszystkim ponownie rozważyć nałożenie na osobę odpowiedzialną obowiązku ograniczenia (likwidacji) negatywnego oddziaływania wadliwie funkcjonującego zbiornika na nieczystości ciekłe. Wskazać trzeba wyraźnie, jakie dokładnie czynności powinny zostać podjęte: czy zasadne jest zmniejszenie zakresu funkcjonowania istniejącego zbiornika czy też jego zupełne zamknięcie. Kolegium podzieliło przy tym pogląd odwołującego, iż na D. G. powinien zostać nałożony bezwzględny zakaz użytkowania budowli i związanej z nią instalacji oraz wybrania i zutylizowania skażonej gleby z zagłębienia, w którym zbiornik na nieczystości funkcjonował. Także fakt ewentualnego zatrucia tej gleby powinien zostać dowiedziony.

Kolegium dodało też, że drugim ważnym elementem nowej decyzji powinno być przywrócenie środowiska do stanu właściwego. Organ musi postanowić o obowiązku wybudowania na nieruchomości takiej instalacji, która z jednej strony zapewni bezpieczne eliminowanie ścieków z gospodarstwa D. G., a z drugiej nie spowoduje, iż współwłaściciel nieruchomości zakwestionuje parametry, lokalizację czy technologię wzniesienia tej budowli na wspólnym gruncie.

Sprzeciw od decyzji złożyła D.-G. P.. Wnosząc o uchylenie rozstrzygnięcia zarzuciła naruszenie art. 10 K.p.a. poprzez zaniechanie powiadomienia jej jako strony postępowania przez Kolegium o możliwości zajęcia stanowiska w sprawie w wyznaczonym terminie poprzedzającym wydanie decyzji, co uniemożliwiło jej czynny udział w postępowaniu odwoławczym, które w konsekwencji opierało się na wyłącznie stanowisku i zarzutach uczestnika postępowania P. Z., bez należytego zapewnienia jej jako stronie prawa ustosunkowania się do treści odwołania. To skutkowało wydaniem decyzji jednostronnej, wyrażającej negatywne oceny wyłącznie wobec skarżącej, bez jakiejkolwiek weryfikacji postawy uczestnika P. Z. w procesie naprawczym – po stwierdzonych przez organ negatywnych oddziaływaniach na środowisko wynikających z braku szczelnego zbiornika na nieczystości ciekłe na nieruchomości w [...]. Zdaniem D. G.-P. doszło także do naruszenia art. 7 i 8 K.p.a. poprzez brak bezstronnego rozpoznania sprawy, uwzględnienie wyłącznie stanowiska uczestnika P. Z. z całkowitym pominięciem jej stanowiska. W szczególności nie rozważono jej słusznego interesu jako obywatela w myśl art. 7 K.p.a. i sformułowano jednoznacznie negatywną ocenę jej postawy, a pozytywną w odniesieniu do P. Z.. D. G.-P. podkreśliła, że to ona podejmuje starania o zrealizowanie nałożonego przez organ obowiązku w procesie naprawczym, spotykając się ze sprzeciwem ze strony P. Z., który nie wyrażając zgody na wykonanie przez nią i na jej koszt przydomowej oczyszczalni ścieków, a następnie - zaskarżając postanowienie sądu (zastępujące oświadczenie woli współwłaściciela) blokuje podejmowanie dalszych kroków naprawczych. D. G.-P. zarzuciła też, że nie wzięto pod uwagę interesu jej i rodziny, z którą zamieszkuje na nieruchomości w [...]. Jest to tymczasem jej jedyne możliwe miejsce zamieszkania. Wyraziła też obawy, że funkcjonowanie urządzeń typu TOI TOI (wedle sugestii Kolegium) może trwać długo z uwagi na przedłużanie się procesu naprawczego powodowane sprzeciwem P. Z.. Zdaniem skarżącej nakazanie jej i dzieciom korzystania w urządzeń typu TOI TOI w miejscu zamieszkania stanowi nadmierną niedogodność – tym bardziej nieuzasadnioną i nieproporcjonalną, że zgodnie z zaleceniami organu pierwszej instancji istniejące szambo jest opróżniane dwa razy w miesiącu.

W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium wyjaśniło, że nie podziela podniesionych zarzutów i uważa, iż zaskarżona decyzja, wobec jej wadliwości, musiała zostać uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W takiej sytuacji sprzeciw powinien być oddalony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, albowiem Kolegium w okolicznościach sprawy zobligowane było uchylić decyzję organu pierwszej instancji, a sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia.

Przed przystąpieniem do wyjaśnienia motywów wyroku Sąd uznał za konieczne przedstawienie kilku zdań wyjaśnienia dotyczących charakteru sprawy.

Sąd zapoznając się z aktami dostrzegł, że rzeczywiście w uzasadnieniu decyzji Kolegium znalazło się wiele uwag dotyczących obowiązków, które ewentualnie mogą być nałożone na D. G. na dalszym etapie sprawy. Z tej przyczyny jako zrozumiałe uznać należy poczucie zaniepokojenia po stronie składającej sprzeciw, która zdaje się być zaskoczona rozstrzygnięciem, jak i uważa, że jej interes został w sprawie zlekceważony. Do kwestii tej, a zwłaszcza znaczenia argumentacji Kolegium z perspektywy sytuacji prawnej skarżącej Sąd odniesie się jeszcze w końcowej części uzasadnienia.

W tym miejscu należy natomiast podkreślić, że postępowanie w niniejszej sprawie zainicjowane zostało "sprzeciwem od decyzji", a nie "skargą", co determinuje zakres kontroli legalności kwestionowanej decyzji.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Kolegium na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchyliło w całości decyzję Burmistrza z dnia 27 lutego 2018 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Z kolei zgodnie z art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.") od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Art. 64e P.p.s.a. stanowi wreszcie, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.

Powyższe oznacza, że Sąd w niniejszej sprawie nie mógł nie tylko uwzględnić, ale nawet rozpoznawać zarzutów sprzeciwu od decyzji D. G. innych aniżeli dotyczące art. 138 § 2 K.p.a. Z tym względów zostały one w sprawie pominięte.

Art. 64b § 1 P.p.s.a. stanowi, że do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że znajduje zastosowanie art. 134 § 1 P.p.s.a., w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze tą ostatnią regulację Sąd z urzędu rozważył, czy w odniesieniu do decyzji Kolegium z dnia 10 kwietnia 2018 r. nie doszło do naruszenia art. 138 § 2 K.p.a.

Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy".

Badając akta sprawy administracyjnej Sąd odnotował fakt – uwypuklony zresztą przez Kolegium – że Burmistrz w swej decyzji z dnia [...] lutego 2018 r., poza opisaniem przebiegu sprawy i przytoczeniem podstawy prawnej, nie przedstawił żadnej argumentacji na poparcie rozstrzygnięcia. Stwierdził jedynie, że decyzja została wydana z uwagi na, cyt. org.: "konieczność ograniczenia negatywnego wpływu na środowisko [zbiornika na działce [...] – uw. Sądu] i jego poprawę"

Dalej trzeba zwrócić uwagę, że odwołanie od decyzji składał P. Z., który przynajmniej w płaszczyźnie proceduralnej (zgodnie z przedstawionymi na wstępie regułami rozpatrywania sprzeciwu od decyzji Sąd nie ocenia zasadności argumentów merytorycznych żadnej ze stron postępowania administracyjnego) miał prawo wyrazić swoje stanowisko dotyczące stanu faktycznego i jego konsekwencji prawnych oraz domagać się od organu stosownej reakcji. Zaznaczyć trzeba, że P. Z. był jedynym odwołującym i domagał się on weryfikacji decyzji Burmistrza w aspekcie podmiotowym (kwestionując nałożenie obowiązków na obu współwłaścicieli) oraz przedmiotowym – domagał się nałożenia szerszych, aniżeli określone, obowiązków, które jego zdaniem wiążą się z procesem usuwania skutków funkcjonowania spornego zbiornika.

Zgodnie z art. 363 ust. 1 P.o.ś. wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać osobie fizycznej, której działanie negatywnie oddziałuje na środowisko, wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia oraz do przywrócenia środowiska do stanu właściwego. W odniesieniu do tej regulacji stosuje się odpowiednio między innymi art. 362 ust. 2 P.o.ś. (na podstawie odesłania z art. 363 ust. 2 P.o.ś.). Przepis ten stanowi, że w wydanej decyzji organ ochrony środowiska może określić: 1) zakres ograniczenia oddziaływania na środowisko lub stan, do jakiego ma zostać przywrócone środowisko; 1a) czynności zmierzające do ograniczenia oddziaływania na środowisko lub przywrócenia środowiska do stanu właściwego; 2) termin wykonania obowiązku.

Przedstawione wyżej regulacje wskazują, że obowiązkiem organu orzekającego w sprawie nakazania osobie fizycznej ograniczenia działań obejmujących negatywne oddziałuje na środowisko, jest wypowiedzenie się, z powołaniem na okoliczności sprawy, co do przesłanek rozstrzygnięcia. Chodzi przy tym nie tylko o powody nałożenia obowiązków, ale także wyjaśnienie przyczyn nakazania osobie takich, a nie innych czynności. Jest to szczególnie istotne, gdy w sprawie przynajmniej jedna ze stron (w tym przypadku P. Z. składający odwołanie) domaga się dalej idącej ingerencji organu, aniżeli zawarta w kwestionowanym rozstrzygnięciu.

W ocenie Sądu Kolegium trafnie zdecydowało się orzec kasacyjnie na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., gdyż w decyzji Burmistrza zabrakło w ogóle wyjaśnień dotyczących zakresu czynności, do jakich zobowiązano właścicieli nieruchomości, a ze stanowiskiem organu tej właśnie kwestii polemizował jedyny odwołujący się P. Z.. Postępowania administracyjne należało więc w tym zakresie istotnie uzupełnić.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w sprzeciwie D. G. Sąd zaznacza, że wbrew jej obawom jej prawa do ochrony w postępowaniu administracyjnym nie doznają uszczerbku na skutek decyzji Kolegium z dnia 10 kwietnia 2018 r. Wybór rozstrzygnięcia kasacyjnego przez organ odwoławczy – choć nie wyrażono tego wprost w uzasadnieniu decyzji – jest dla D. G. korzystny w płaszczyźnie proceduralnej. Sąd podkreśla, że o ile w treści decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. znalazło się wiele uwag, które mogą budzić niezadowolenie skarżącej, to jednak należy pamiętać, że skutkiem prawnym rozstrzygnięcia jest przede wszystkim "przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia". Oznacza to, że D. G. nadal dysponować będzie pełnym prawem do wskazywania na wszelkie istotne dla niej okoliczności faktyczne, jak i będzie mogła wywodzić argumenty prawne (miedzy innymi te, które podniesione zostały w sprzeciwie skierowanym do Sądu). Sąd podkreśla, że argumentacja uzasadnienia decyzji kasacyjnej Kolegium, pomimo, że w płaszczyźnie językowej sformułowana stanowczo, w kategoriach prawnych ma charakter hipotezy. Jej skutkiem jest ponowne rozpatrzenie sprawy i to Burmistrz, który jeszcze raz oceni materiał dowodowy, w tym ewentualnej uwagi i dowody przedłożone przez D. G., podejmie w sprawie stosowną decyzję.

Sąd podkreśla, że uwagi Kolegium, jak chociażby dotyczące konieczności zastosowania systemu TOI TOI, wyrażają stanowisko organu odwoławczego, jednakże nie oznacza to, że kwestia ta została definitywnie przesądzona. Jak podkreślono, o obowiązkach związanych z funkcjonowaniem nieszczelnego zbiornika na nieczystości na działce [...] ponownie orzeknie organ pierwszej instancji, a każdy aspekt sprawy będzie wymagał rozważania okoliczności sprawy, w tym uwzględnienia zarzutów stron.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a. oddalił sprzeciw.