Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 760/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83  ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Ewa Marcinkowska (sprawozdawca), Protokolant spec. Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2012 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1) oddala skargę; 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. P. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS) decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r., o odmowie przyznania J. B. świadczenia w drodze wyjątku.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 10 sierpnia 2011 r. J. B. wystąpił do Prezesa ZUS o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. We wniosku podniósł, że prawomocnym wyrokiem z dnia [...] stycznia 2011 r. Sąd Apelacyjny Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił jego apelację od wyroku Sądu Okręgowego w N. Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2010 r., którym oddalone zostało jego odwołanie od decyzji ZUS Oddział w N. z [...] grudnia 2009 r. odmawiającej mu przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym z uwagi na niespełnienie wymagań określonych w art. 57 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Wnioskodawca stwierdził, iż nie ma prawnych podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. Spełnia jednak wszelkie przesłanki z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych niezbędne do otrzymania renty w trybie szczególnym będącej świadczeniem przyznawanym w drodze wyjątku z uwagi na stale pogarszający się stan jego zdrowia, a także warunki życia, poprzez brak niezbędnych środków na sfinansowanie kosztownego leczenia, rehabilitacji, a przy tym na zapewnienie minimalnych warunków egzystencji. Wnioskodawca podniósł, że stan jego zdrowia znacznie się pogarsza. W dniu [...] lipca 2008 r. lekarz orzecznik ZUS uznał, iż jest on całkowicie niezdolny do pracy od października 2003 r., a także trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji od listopada 2005 r. Spełnia tym samym ustawową przesłankę tj. wymóg całkowitej niezdolności do pracy. Ponadto, do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy wykazał okresy składkowe i nieskładkowe, co wynika z dokumentacji zgromadzonej w aktach ZUS, brak w nich również przerw przekraczających 6 miesięcy. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności uznał go natomiast orzeczeniem z dnia [...] października 2007 r. za osobę na stałe niezdolną do pracy w stopniu znacznym. W ocenie wnioskodawcy, całkowita niezdolność do pracy jest szczególną okolicznością, jako że jest to stan udaremniający i wykluczający jego aktywność zawodową. Podniósł ponadto, że w trakcie leczenia i badań wykryto u niego niedocukrzenie - hipoglikemię, której przyczyną jest guz trzustki, nowotwór. Jego stan kardiologiczny oraz neurologiczny ulega również znacznemu pogorszeniu. Terapia farmakologiczna jest natomiast niezwykle kosztowna. Jego sytuacja życiowa jest zatem obiektywnie bardzo trudna, a środki finansowe, jakimi dysponuje są niewystarczające na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Utrzymuje się jedynie z zasiłku stałego w wysokości 324,00 zł, jaki został mu przyznany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, a także z zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł. Środki, które otrzymuje nie pozwalają na zapewnienie minimalnych warunków egzystencji, a co dopiero na zakup kosztownych leków zalecanych przez prowadzących lekarzy, kardiologów oraz diabetologów.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.), odmówił przyznania J. B. świadczenia w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych organ stwierdził, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia.

Organ wskazał, iż z dokumentacji rentowej wynika, że orzeczeniem z [...] lipca 2008 r. lekarz orzecznik ZUS ustalił, że J. B. jest trwale częściowo niezdolny do pracy od [...] lipca 2001 r., trwale całkowicie niezdolny do pracy od [...] października 2003 r. oraz trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji od [...] listopada 2005 r. Wnioskodawca udokumentował łącznie 13 lat i 2 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Natomiast w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy (od [...] lipca 1991 r. do [...] lipca 2001 r.), zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych, wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym, udokumentował tylko 11 miesięcy tych okresów. Ponadto w okresach: od [...].11.1979 r. do [...].10.1980 r.; od [...].08.1990 r. do [...].07.1991 r.; od [...].11.1991 r. do [...].08.1996 r.; od [...].07.2000 r. do [...].10.2003 r. wnioskodawca nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

W ocenie organu w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w kontynuowaniu zatrudnienia i nabyciu uprawnień do świadczenia na zasadach ogólnych, ponieważ w wykazanych przerwach w ubezpieczeniu nie została wobec wnioskodawcy orzeczona całkowita niezdolność do pracy i nie istniały przeszkody do kontynuowania ubezpieczenia. W związku z powyższym, brak jest podstaw do przyznania wnioskodawcy renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Jednocześnie organ zaznaczył, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium, przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.

W złożonym do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. B. podniósł, iż nie ponosi winy za to, że ZUS nie zaliczył mu okresu prowadzenia działalności gospodarczej w latach 1991-1995. Według niego w tym okresie składki na ZUS były odprowadzane prawidłowo. Kontrola przeprowadzona przez pracowników ZUS w 1994 lub 1995 r. nie wykazała żadnych uchybień w tym zakresie. Nikt go natomiast nie informował o tym jakie skutki będą wiązały się z umorzeniem przez ZUS nieopłaconych składek.

Skarżący podkreślił, że chciał pracować. W 1999 r. nabył zakład [...], który dostosował do wymogów [...], jednak nie rozpoczął w nim nigdy produkcji, gdyż nie pozwolił mu na to stan zdrowia. Skoro nie osiągał żadnych dochodów z tej działalności, to nie miał też z czego opłacać składek na ubezpieczenie społeczne.

Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r., o odmowie przyznania J. B. świadczenia w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał wcześniejszą argumentację. Podkreślił ponadto, że przepis art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych może mieć zastosowanie tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy mimo dołożenia wszelkiej staranności zaistniały niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody w uzyskaniu świadczenia na zasadach ogólnych. Przy orzekaniu w przedmiocie świadczeń w drodze wyjątku kluczowe są zatem powody niespełnienia przez wnioskodawcę wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty jest zaś powszechnie pogląd, iż za szczególną okoliczność, na potrzeby stosowania ww. przepisu, uważa się tylko zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków.

Organ wskazał, iż po ponownej wnikliwej i wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego nadal nie stwierdzono istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Analiza przebiegu ubezpieczenia J. B. prowadzi do wniosku, że niespełnienie warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem w okresach przerw w ubezpieczeniu nie była ustalona wobec niego przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia lub inne okoliczności, które uniemożliwiały wnioskodawcy kontynuowanie zatrudnienia, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Wobec powyższego nie można uznać, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności, które były powodem niespełnienia warunków do świadczenia przyznawanego na zasadach ogólnych.

Organ zaznaczył, że wprawdzie przedstawiona sytuacja materialna jest niewątpliwie bardzo trudna, jednakże nie stanowi ona wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenia na podstawie przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie są bowiem świadczeniami socjalnymi, przyznawanymi jedynie według potrzeb wnioskodawców.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, J. B. oświadczył, iż domaga się ponownego przeliczenia jego lat pracy oraz wliczenia okresu prowadzenia działalności gospodarczej od [...] sierpnia 1991 r. do [...] grudnia 1996 r. Skarżący stwierdził, iż za ten okres odprowadzał składki na ubezpieczenie społeczne, nikt go nie informował o jakichkolwiek zaległościach z tego tytułu, nie może natomiast ponosić odpowiedzialności za to, że ZUS mu "coś" bez jego zgody umorzył. Podkreślił ponadto, że mimo złego stanu zdrowia zakupił zakład [...], gdyż chciał dalej pracować i opłacać składki, jednak zdrowie mu na to nie pozwoliło. Nie był zatem w stanie odprowadzać składek od działalności gospodarczej, która nie była prowadzona i nie przynosiła żadnych dochodów.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze organ wyjaśnił, że to skarżący jest w pełni odpowiedzialny za wszystkie okresy nieopłacania składek w charakterze przedsiębiorcy. Rezygnacja z opłacania składek, mimo pełnej wiedzy o istnieniu takiego obowiązku, nie jest zaś okolicznością, która wystąpiłaby niezależnie od skarżącego i na którą nie miałby on wpływu. Nigdy też skarżący nie deklarował chęci opłacenia swych zaległości ubezpieczeniowych. Gdyby natomiast nie doszło do umorzenia zaległych składek to i tak nie byłoby to tożsame z uwzględnieniem okresu zaległego jako składkowego, a jedyna różnica w sytuacji skarżącego polegałaby na tym, że miałby znaczne zadłużenie w stosunku do ZUS, nie posiadając jednak nadal prawa do renty. Organ zaznaczył jednocześnie, że sądy, do których skarżący odwoływał się od kolejnych, niekorzystnych dla niego decyzji organu rentowego, nie znalazły żadnych podstaw do zaliczenia skarżącemu jakichkolwiek dalszych okresów ubezpieczenia. Nie ma natomiast możliwości, by na potrzeby świadczenia w drodze wyjątku ustalić skarżącemu dłuższy staż ubezpieczeniowy, niż to ustalono w postępowaniu o świadczenie w trybie zwykłym, w szczególności nie ma możliwości zaliczenia "w drodze wyjątku" okresów prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, za które nie opłacono składek na ubezpieczenie społeczne. Okresy działania na rynku, czy też wykonywania jakichś zajęć nie są bowiem tożsame z okresami składkowymi czy nieskładkowymi i fakt, że skarżący podejmował aktywność zawodową ignorując obowiązek ubezpieczenia się z tego tytułu, nie rodzi po stronie organu obowiązku zaliczenia mu tych okresów, a skarżącemu nie daje prawa do renty.

Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] września 2012 r. zwrócił się do Sądu o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy sygn. akt II SA/Wa 1541/06, która toczyła się przed WSA w Warszawie podnosząc, że w aktach tych mogą być zawarte istotne dokumenty potwierdzające dwukrotnie dłuższy okres ubezpieczeniowy skarżącego, niż ustalił to organ.

Do pisma tego pełnomocnik załączył dokumenty na okoliczność stanu zdrowia skarżącego oraz jego stażu ubezpieczeniowego.

Na rozprawie w dniu 24 października 2012 r. Sąd dopuścił dowód z akt sprawy II SA/Wa 1541/06.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

Przesłanką do uzyskania świadczenia w trybie art. 83 powołanej ustawy nie może być więc sama trudna sytuacja materialna wnioskodawcy. Przyznanie tego świadczenia jest możliwe tylko w przypadku, gdy można wykazać, że ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w tym trybie jest zasadne.

Z brzmienia art. 83 ust. 1 wynika, że jest to przepis na podstawie którego właściwy w sprawie organ wydaje decyzję, kierując się uznaniem administracyjnym. Określenie, że muszą zaistnieć szczególnie uzasadnione okoliczności, usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek, należy do oceny organu, który okoliczności danej sprawy musi poddać wnikliwej analizie, indywidualizując każdy rozpatrywany przypadek. To jednak podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie powinien wskazać wszelkie okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w przypadku skarżącego nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do renty w trybie zwykłym.

Skarżący orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2008 r. został uznany za trwale częściowo niezdolnego do pracy od 18 lipca 2001 r., za trwale całkowicie niezdolnego do pracy od 15 października 2003 r. oraz za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji od 16 listopada 2005 r.

Przerwy w podleganiu przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu oraz ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym wystąpiły natomiast w okresach: od [...].11.1979 r. do [...].10.1980 r.; od [...].08.1990 r. do [...].07.1991 r.; od [...].11.1991 r. do [...].08.1996 r.; od [...].07.2000 r. do [...].10.2003 r. Z akt sprawy nie wynika aby w powyższych okresach skarżący nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia lub na skutek innych przeszkód, które mogłyby zostać uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Należy w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 3 ww. ustawy orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Zatem same zapewnienia skarżącego, że stan zdrowia nie pozwalał mu na wykonywanie zatrudnienia jeszcze przed datą stwierdzonej przez lekarza orzecznika ZUS częściowej niezdolności do pracy są dla organu rentowego niewystarczające.

Organ nie miał też podstaw do tego, by zaliczyć do stażu ubezpieczeniowego okresy, w których skarżący prowadził wprawdzie działalność gospodarczą podlegająca ubezpieczeniu społecznemu, ale nie opłacał składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

W skardze skarżący domagał się zaliczenia do stażu ubezpieczeniowego okresu prowadzenia działalności gospodarczej od [...] sierpnia 1991 r. do [...] grudnia 1996 r.

Z akt sprawy wynika, że okresy prowadzenia działalności gospodarczej od [...] sierpnia 1991 r. do [...] października 1991 r. oraz od [...] sierpnia 1996 r. do [...] lutego 1997 r. zostały zaliczone skarżącemu do stażu ubezpieczeniowego, natomiast okresu prowadzenia działalności gospodarczej od [...] listopada 1991 r. do [...] grudnia 1994 r. nie uwzględniono do okresu ubezpieczeniowego, gdyż za ten okres składki nie zostały opłacone, a należność z tego tytułu została umorzona (vide: pismo Inspektoratu ZUS w K. z dnia [...] września 2006 r.). Jak wynika natomiast z zestawienia sporządzonego przez samego skarżącego w piśmie [...] września 2006 r. odnośnie lat jego pracy oraz przerw w zatrudnieniu, w okresie od [...] stycznia 1995 r. do [...] sierpnia 1996 r. nie prowadził on działalności gospodarczej, lecz pracował w tym czasie w gospodarstwie swojego ojca położonym w U. Ten okres nie został zatem uwzględniony do okresu ubezpieczeniowego.

Skarżący, poza gołosłownymi twierdzeniami, że prowadząc firmę "D." opłacał należne składki nie przedstawił żadnych dowodów, które podważałyby prawidłowość ustaleń organu odnośnie jego stażu ubezpieczeniowego.

Na dzień ustalenia całkowitej niezdolności do pracy skarżący, mając 49 lat, miał udokumentowane okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące 13 lat i 2 dni. W 10-leciu przypadającym przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – skarżący udowodnił jedynie 8 miesięcy okresów składkowych, a w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania częściowej niezdolności do pracy (od [...] lipca 1991 r. do [...] lipca 2001 r.), udowodnił 11 miesięcy okresów składkowych. Skarżący na przestrzeni dziesięciu lat poprzedzających powstanie u niego zarówno częściowej, jak i całkowitej niezdolności do pracy nie ma zatem udowodnionego nawet jednego pełnego roku ubezpieczeniowego.

Akcentowana przez skarżącego okoliczność, iż nie wiedział o istniejących po jego stronie zaległościach w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz nie wyrażał zgody na umorzenie zaległych składek, nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą brak "wypracowania" uprawnień do świadczenia ustawowego. Trudno dać wiarę twierdzeniom skarżącego, że prowadząc działalność gospodarczą nie wiedział, iż ma zaległości w opłacaniu składek. Osoba, która nie uiszcza należnych składek ubezpieczeniowych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej musi natomiast liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w sferze ubezpieczeń społecznych.

Jest okolicznością niesporną, że stan zdrowia nie pozwala obecnie skarżącemu na podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Skarżący znajduje się też niewątpliwie w trudnej sytuacji materialnej. Skarżący nie wykazał jednak, aby niespełnienie przez niego wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym nastąpiło wskutek szczególnych okoliczności. Nie zostały tym samym spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych do przyznania świadczenia z ubezpieczenia społecznego w trybie tego przepisu.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] stycznia 2012 r. odpowiadają prawu.

Sąd chce jednocześnie zwrócić uwagę, że skarżący w przeszłości ubiegał się już o przyznanie świadczenia w trybie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Decyzja odmowna Prezesa ZUS została wówczas także poddana kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1582/08 oddalił skargę, a następnie skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 678/09.

Sądy obu instancji na bazie bardzo podobnych ustaleń faktycznych (przy udowodnionych krótszych o trzy miesiące okresach składkowych i nieskładkowych) uznały, iż nie zostały wykazane szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie J. B. świadczenia w drodze wyjątku.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił wówczas w swoim wyroku, że "o wyjątkowości podnoszonych przez stronę okoliczności nie może zwłaszcza przesądzać subiektywne przekonanie strony, lecz muszą to być takie okoliczności, które ze względów obiektywnych mogą być traktowane jako szczególne. Z pewnością do tych okoliczności nie można zaliczyć trudności w znalezieniu pracy czy subiektywnych odczuć co do stanu zdrowia. Wskazywanie przez stronę, iż jego kłopoty zdrowotne zaczęły się zdecydowanie wcześniej, niż ustalona data powstania całkowitej niezdolności do pracy, a także, że już nawet częściowa niezdolność utrudniała mu poszukiwanie zatrudnienia, nie stanowią okoliczności szczególnej. Nie stanowi to także podstawy do przyjęcia innej daty powstania całkowitej niezdolności do pracy, niż wskazana w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2008 r."

Powyższe uwagi zachowały swoją aktualność w świetle ustaleń faktycznych, poczynionych przez Sąd w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 ww. ustawy.