Wyrok NSA, sygn. akt I SA 820/83
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1983-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Powołane przepisy: article: par. 17 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 26 poz. 152
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego.
article: art. 46, art. 47
journal: Dz.U. 1974 nr 14 poz. 84
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. Prawo lokalowe.
Teza: Upoważnienie właściwych ministrów do ustalenia wykazów stanowisk zaliczonych do pogotowia produkcyjnego i technicznego /par. 17 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego - Dz.U. nr 26 poz. 152 ze zm./ nie daje im podstaw do przekazania tego uprawnienia dyrektorom podległych przedsiębiorstw, w związku z czym akt prawny dyrektora przedsiębiorstwa, wydany na podstawie delegacji zawartej w zarządzeniu ministra, nie może być uznany w tym zakresie za prawnie skuteczny.

TEZY

Upoważnienie właściwych ministrów do ustalenia wykazów stanowisk zaliczonych do pogotowia produkcyjnego i technicznego /par. 17 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego - Dz.U. nr 26 poz. 152 ze zm./ nie daje im podstaw do przekazania tego uprawnienia dyrektorom podległych przedsiębiorstw, w związku z czym akt prawny dyrektora przedsiębiorstwa, wydany na podstawie delegacji zawartej w zarządzeniu ministra, nie może być uznany w tym zakresie za prawnie skuteczny.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny ze względów formalnych uznał zasadność skargi Stanisława N. na decyzję Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 10 marca 1983 r. w przedmiocie cofnięcia przydziału mieszkania funkcyjnego i na podstawie art. 207 par. 1 i 3 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji dyrektora Stoczni w Sz., a także zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Minister Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego decyzją z dnia 10 marca 1983 r. nr WP.V-1710-3/83 utrzymał w mocy decyzję dyrektora Stoczni w Sz. z dnia 30 lipca 1982 r. nr DA/FM/1042/82, którą to decyzją cofnięto Stanisławowi N. przydział lokalu funkcyjnego nr 36 w domu nr 17 przy ul. S. w Sz. i wskazano jako pomieszczenie zastępcze lokal nr 25 w budynku przy ul. J. N. nr 10 w Sz. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi na rozwiązanie w dniu 10 kwietnia 1978 r. przez Stanisława N. umowy o pracę ze Stocznią, zgodnie z par. 20 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego /Dz.U. nr 26 poz. 152/. Stocznia była obowiązana, z mocy prawa, cofnąć wymienionemu przydział mieszkania funkcyjnego. Przydzielone Stanisławowi N. w 1973 r. mieszkanie służbowe stało się mieszkaniem funkcyjnym w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe 8Dz.U. nr 14 poz. 84/. W związku z tym przysługuje mu jedynie prawo do pomieszczenia zastępczego.

Na decyzję tę skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Stanisław N., domagając się uchylenia decyzji obu instancji, ponieważ są one niezgodne z art. 63 ustawy - prawo lokalowe. Podnosił w skardze, że przyznane mu w 1973 r. mieszkanie służbowe nie odpowiadało, w chwili wejścia w życie tej ustawy, warunkom określonym dla mieszkań funkcyjnych, skarżący bowiem nie spełniał wymagań art. 46 tej ustawy, to znaczy nie był pracownikiem wchodzącym w skład pogotowia produkcyjnego i technicznego, ani też charakter jego pracy nie wymagał zajmowania mieszkania w danym budynku lub zespołu budynków. A zatem stosownie do treści art. 63 ust. 3 prawa lokalowego mieszkanie jego utraciło charakter mieszkania służbowego, a decyzja dyrektora Stoczni z dnia 25 lipca 1973 r. jest równoznaczna z ostateczną decyzją o przydziale lokalu mieszkalnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, podnosząc nadto, iż w ramowym wykazie stanowisk, stanowiącym załącznik do zarządzenia nr 43 Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia 6 grudnia 1975 r. w sprawie ustalenia wykazu stanowisk zaliczanych do pogotowia produkcyjnego i technicznego oraz stanowisk, których zajmowanie wymaga zamieszkiwania w określonym budynku lub zespole budynków w jednostkach organizacyjnych resortu przemysłu ciężkiego /nie publikowane/, w poz. 16 wymienione jest stanowisko "robotnik brygady awaryjnej zaszeregowany powyżej VI kategorii osobistego zaszeregowania". Stanisław N. zaś od 1 lipca 1974 r. miał VIII grupę zaszeregowania, a tym samym spełniał wymagania przewidziane dla pracowników zaliczonych do pogotowia produkcyjnego. Z tych względów Minister, nie znajdując podstaw do zmiany swej decyzji w trybie art. 200 par. 2 Kpa, wnosił o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stocznia w Sz. przydzieliła w dniu 25 lipca 1973 r. Stanisławowi N. - jako lokal służbowy - mieszkanie nr 36 w domu przy ul. S. nr 17 w Sz. Trudno jest na podstawie materiału dowodowego sprawy ustalić, czy w chwili podejmowania tej decyzji Stanisław N. spełniał warunki do uzyskania przydziału lokalu służbowego. Obowiązywało bowiem wówczas zarządzenie nr 53 Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia 19 grudnia 1972 r. w sprawie ustalenia wykazu stanowisk zaliczonych do pogotowia produkcyjnego i technicznego w jednostkach organizacyjnych przemysłu ciężkiego, uzupełnione pismem tegoż Ministra z dnia 10 stycznia 1973 nr GM.IV-11-2/72, dotyczącym ustalenia stanowisk pracy zaliczonych do pogotowia produkcyjnego i technicznego w tej Stoczni. Czy wzmiankowane pismo spełniało warunki par. 3 ust. 3 uchwały nr 280 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 1971 r. w sprawie zasad przydziału mieszkań /M.P. nr 60 poz. 397/, to znaczy, czy wykaz stanowisk zaliczonych do pogotowia produkcyjnego i technicznego w tej Stoczni został ustalony w porozumieniu z zarządem głównym właściwego związku zawodowego, nie można na podstawie tego pisma ustalić, gdyż w treści swej nie zawiera ono takiej wzmianki. Wątpliwość więc budzi, czy lokal przydzielony Stanisławowi N. jako osobie uprawnionej zgodnie z ustaleniami tego pisma, spełniał warunki mieszkania służbowego.

Fakt ten ma znaczenie dla oceny prawidłowości stanowiska Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego w kwestii, czy lokal ten w opisanej sytuacji mógł stać się lokalem funkcyjnym w momencie wejścia w życie ustawy - prawo lokalowe. zakładając nawet, że lokal ten w momencie przydziału w 1973 r. spełniał warunki lokalu służbowego, nie mógł on jednak stać się lokalem funkcyjnym w rozumieniu art. 63 ust. 1 wymienionej ustawy. Przepis ten stanowi, że dotychczasowe mieszkania służbowe stają się mieszkaniami funkcyjnymi w rozumieniu ustawy, jeżeli odpowiadają warunkom określonym w art. 46 i 47. Według art. 46, który ma podstawowe znaczenie w tej sprawie, mieszkaniami funkcyjnymi są lokale mieszkalne pozostające w dyspozycji jednostek gospodarki uspołecznionej, przydzielane przez te jednostki ich pracownikom:

1/ wchodzącym w skład pogotowia produkcyjnego i technicznego

2/ których charakter pracy wymaga zajmowania mieszkania w danym budynku lub zespole budynków.

Stanowiska zaliczane do pogotowia produkcyjnego i technicznego oraz stanowiska, których zajmowanie wymaga zamieszkiwania w określonym budynku lub zespole budynków, ustalić mieli - zgodnie z postanowieniami par. 17 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów prawa lokalowego /Dz.U. nr 26 poz. 152 ze zm./ - właściwi ministrowie /kierownicy urzędów centralnych, zarządy centralnych związków spółdzielni/ w porozumieniu z ówczesnym Ministrem Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska oraz zarządami głównymi związków zawodowych. Na podstawie tej delegacji Minister Przemysłu Ciężkiego wydał zarządzenie nr 43 z dnia 6 grudnia 1975 r. w sprawie ustalenia wykazu stanowisk zaliczonych do pogotowia produkcyjnego i technicznego oraz stanowisk, których zajmowanie wymaga zamieszkania w określonym budynku lub zespole budynków w jednostkach organizacyjnych resortu ciężkiego. W ramowym wykazie stanowisk zaliczonych do pogotowia produkcyjnego i technicznego, stanowiącym załącznik nr 1 do tego zarządzenia, nie ma stanowiska, któremu odpowiadałoby stanowisko pracy zajmowane przez Stanisława N. Błędne jest przy tym stwierdzenie zawarte w odpowiedzi na skargę, iż spełnia on wymagania pkt 16 załącznika, ze względu na swą grupę uposażenia, to znaczy, że można go uznać za robotnika brygady awaryjnej ze względu na zaszeregowanie powyżej VI kategorii osobistego zaszeregowania. Z treści tego punktu bowiem wyraźnie wynika, iż chodzi tu nie o każdego pracownika fizycznego zaszeregowanego powyżej VI grupy osobistego zaszeregowania, ale o pracowników określonej jednostki organizacyjnej w zakładzie. Przedłożone na rozprawie w dniu 20 października 1983 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przez przedstawiciela Stoczni zarządzenie nr 9 dyrektora Stoczni z dnia 23 kwietnia 1977 r. w sprawie trybu przydziału mieszkań oraz udzielania pomocy finansowej pracownikom stoczni ubiegającym się o mieszkania, zawierające wykaz stanowisk zaliczonych do pogotowia produkcyjnego i technicznego, nie może stanowić podstawy prawnej do uznania, że Stanisława N. można było zaliczyć do pracowników pogotowia produkcyjnego i technicznego. Zarządzenie to wprawdzie zostało podjęte na podstawie delegacji zawartej w par. 2 cytowanego zarządzenia nr 43 Ministra Przemysłu Ciężkiego, ale nie można jego postanowień w tym względzie uznać za prawnie skuteczne, gdyż wobec treści par. 17 ust. 2 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1974 r. Minister nie miał upoważnienia do przekazania dyrektorom podległych sobie przedsiębiorstw uprawnienia do określenia stanowisk pracowników pogotowia produkcyjnego i technicznego w zależności od potrzeb tych jednostek. przepis ten jednoznacznie zobowiązuje określone organy do ustalenia stanowisk zaliczonych do pogotowia produkcyjnego i technicznego i nie daje możliwości cedowania tych uprawnień na inne jednostki. Rozwiązanie przyjęte w zarządzeniu nr 43 Ministra Przemysłu Ciężkiego byłoby możliwe, gdyby powołany wyżej przepis par. 17 ust. 2 obligował ministra jedynie do określenia zasad ustalania stanowisk zaliczonych do pogotowia produkcyjnego i technicznego. W obecnym brzmieniu jednak przepis ten, jak zaznaczono, nie zezwala na ustalenie tych stanowisk przez inne organy, niż w nim wymienione.

Mając powyższe na względzie, należy przyjąć, iż zaskarżone decyzje zostały podjęte w warunkach wskazanych w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa i w związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny - na zasadzie art. 207 par. 1 i 3 Kpa - orzekł, jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zgodne jest z art. 208 Kpa.

Niezależnie od tego zwrócić należy uwagę, iż decyzja organu II instancji zapadła z obrazą art. 55 ust. 2 ustawy - prawo lokalowe. W aktach sprawy brak jest dowodu, iż przed podjęciem decyzji przez organ odwoławczy została przeprowadzona rozprawa administracyjna zgodnie z art. 54 ust. 2 tej ustawy.