Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1218/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 401[1], art. 403 par. 2-3
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Teza: W razie późniejszego wykrycia okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, można żądać wznowienia postępowania sądowego. Chodzi tu o okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które istniały w dacie wyrokowania przez Sąd. Jeżeli natomiast powołane okoliczności faktyczne lub środki dowodowe znane były stronie w dacie wyrokowania, to brak jest podstaw do wznowienia postępowania sądowego.

Także powołany przez strony wyrok sądowy w sprawie podatku dochodowego i wydane na jego podstawie decyzje administracyjne nie mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Dotyczyły bowiem podatku dochodowego od osób fizycznych jednej ze wspólniczek, natomiast przedmiotem rozpoznania Sądu w sprawie był podatek VAT, a zaskarżone decyzje Ministra Finansów zapadły w trybie nadzoru. Również ewentualna odmienna ocena przez sąd w różnych sprawach tych samych okoliczności faktycznych i prawnych nie stanowi przesłanek wznowienia postępowania sądowego. Stąd też nie wchodzi w grę również podstawa wznowieniowa, zgodnie z którą można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku dotyczącego tego samego stosunku prawnego. Wyroki zapadłe w sprawach podatku dochodowego i podatku VAT dotyczą nie tylko różnych stron, ale również różnych stosunków prawnych. W pierwszym przypadku stroną były osoby fizyczne a przedmiotem sprawy podatek dochodowy od osób fizycznych, natomiast w drugim przypadku stroną jest spółka cywilna a przedmiotem sprawy podatek od towarów i usług.

TEZY

W razie późniejszego wykrycia okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, można żądać wznowienia postępowania sądowego. Chodzi tu o okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które istniały w dacie wyrokowania przez Sąd. Jeżeli natomiast powołane okoliczności faktyczne lub środki dowodowe znane były stronie w dacie wyrokowania, to brak jest podstaw do wznowienia postępowania sądowego.

Także powołany przez strony wyrok sądowy w sprawie podatku dochodowego i wydane na jego podstawie decyzje administracyjne nie mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Dotyczyły bowiem podatku dochodowego od osób fizycznych jednej ze wspólniczek, natomiast przedmiotem rozpoznania Sądu w sprawie był podatek VAT, a zaskarżone decyzje Ministra Finansów zapadły w trybie nadzoru. Również ewentualna odmienna ocena przez sąd w różnych sprawach tych samych okoliczności faktycznych i prawnych nie stanowi przesłanek wznowienia postępowania sądowego. Stąd też nie wchodzi w grę również podstawa wznowieniowa, zgodnie z którą można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku dotyczącego tego samego stosunku prawnego. Wyroki zapadłe w sprawach podatku dochodowego i podatku VAT dotyczą nie tylko różnych stron, ale również różnych stosunków prawnych. W pierwszym przypadku stroną były osoby fizyczne a przedmiotem sprawy podatek dochodowy od osób fizycznych, natomiast w drugim przypadku stroną jest spółka cywilna a przedmiotem sprawy podatek od towarów i usług.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy z wniosku o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17.08.2001 r. w sprawie III SA 1218/00 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o podatku od towarów i usług za okres lipiec-grudzień 1993, styczeń-grudzień 1994, styczeń-listopad 1995 - oddala wniosek o wznowienie postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zakład Usług Turystyczno-Przewozowych "E." Spółka cywilna w L. pismem z 21.10.1996 r. odwołała się od decyzji Izby Skarbowej w Cz. z 3.10.1996 r. odmawiających stwierdzenia nieważności trzech decyzji Urzędu Skarbowego w L. z 19.07.1996 r. określających zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres lipiec, sierpień, październik, listopad, grudzień 1993 r., od stycznia do grudnia 1994 r. i od stycznia do listopada 1995 r.

Minister Finansów trzema decyzjami z 30.06.1997 r. uchylił zaskarżone decyzje Izby Skarbowej w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia uznając, iż jej rozstrzygnięcie wymaga uprzednio przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości. Następnie Izba Skarbowa w Cz., po ponownym rozpatrzeniu wniosku strony z 1.08.1996 r. o stwierdzanie nieważności decyzji Urzędu Skarbowego w L. z 19.07.1996 r. trzema decyzjami z 15.10.1997 r. odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Skarbowego.

Pismem z 28.10.1997 r. Spółka "E." odwołała się od ww. decyzji Izby Skarbowej w Cz. Po przeanalizowaniu akt sprawy Minister Finansów na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa wydał trzy decyzje z 12.02.1998 r. utrzymujące w mocy decyzje Izby Skarbowej w Cz.

Na powyższe decyzje Ministra Finansów Spółka "E." wniosła trzy skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skargi te w imieniu Spółki podpisał radca prawny Andrzej K. P. załączając pełnomocnictwo. Zostały one zarejestrowane pod sygnaturami III SA 5188/98, III SA 5189/98, III SA 5190/98 i na rozprawie w dniu 30.03.1999 r. Sąd na podstawie art. 219 Kpc w zw. z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA zarządził połączenie wszystkich trzech spraw w celu łącznego rozpoznania i prowadzenia pod jednym numerem III SA 5188/98.

Postanowieniem z 11 maja 1999 r. Sąd wobec zgodnego wniosku stron na podstawie art. 98 par. 1 Kpa w zw. z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA zawiesił postępowanie sądowe. Z kolei postanowieniem z 9.05.2000 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie a sprawie nadano sygnaturę III SA 1218/00.

Wyrokiem z 17.08.2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi. Wyrok ten wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącej Spółki 19.11.2001 r. Natomiast 14.02.2002 r. "E." - Spółka Jawna - P., S., D. będąca następcą prawnym strony skarżącej, złożyła wniosek o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z 17.08.2001 r. w sprawie III SA 1218/00. Jako podstawę wznowienia Spółka powołała art. 401 pkt 2 Kpc, art. 403 par. 2 i par. 3 Kpc oraz art. 401[1] Kpc. Uzasadniając podstawę z art. 401 pkt 2 Kpc. Spółka podniosła brak należytej reprezentacji, co uniemożliwiło jej przedstawienie na rozprawie w dniu 17.08.2001 r. okoliczności nie znanych stronie w dniu składania skarg. Spółka na rozprawie w dniu 17.08.2001 r. nie była reprezentowana, ponieważ nie wiedziała o jej terminie. Z kolei podstawy wznowieniowe z art. 403 par. 2 i par. 3 Kpc. Spółka uzasadniła wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny dnia 15 czerwca 2000 r. prawomocnego wyroku w sprawie III SA 260/99 uchylającego decyzję Izby Skarbowej w W. utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego W.-U. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego Marii i Michała S. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1992 r. Na podstawie tego wyroku Izba Skarbowa w W. wydała dwie decyzje: z 23.02.2001 r. uchylającą w całości decyzję Urzędu Skarbowego W.-U. i umarzająca postępowanie w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym za 1992 r. dla państwa S.; z 8.03.2001 r. uchylającą w całości decyzję Urzędu Skarbowego W.-U. i umarzającą postępowanie w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym za 1993 r. dla państwa S. Zdaniem skarżącej wymieniony wyrok Sądu z 15.06.2000 r. oraz decyzje Izby Skarbowej w W. w swojej istocie dotyczyły następstw podatkowych tego samego zagadnienia co zaskarżony wyrok, czyli skutków nieuznania za koszt uzyskania przychodów opłat ponoszonych z tytułu zawarcia przez Spółkę cywilną "E." z firmą Sobiesław Z. Ltd. umowy leasingu operacyjnego autobusu. Zaskarżony wyrok z dnia 17 sierpnia 2001 r. w sprawie III SA 1218/00 dotyczył następstw nieuznania wskazanych opłat leasingowych za koszt uzyskania przychodów w podatku VAT, natomiast wyrok z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie III SA 260/99 i decyzje Izby Skarbowej w W. z 23.02.2001 r. i z 8.03.2001 r. dotyczyły następstw w podatku dochodowym od osób fizycznych dla jednej ze wspólniczek Spółki cywilnej "E." tj. dla Marii S. W wyniku wydania tych wyroków i decyzji doszło do sprzeczności polegającej na tym, że chociaż dla Marii S. z punktu widzenia podatku dochodowego od osób fizycznych opłaty leasingowe od autobusu stanowią koszt uzyskania przychodów, to musi ona jako wspólniczka "E." ponosić wydatki z tego tytułu, że z punktu widzenia podatku VAT wymienione opłaty leasingowe nie stanowią kosztów uzyskania przychodu.

Wskazując na podstawę wznowieniową z art. 401[1] Kpc, skarżąca podniosła, że w decyzjach Izby Skarbowej w W. będących przedmiotem rozpoznania Sądu w sprawie III SA 1218/00, zastosowane były sankcje z art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w wysokości 300 procent kwoty zakwestionowanego odliczenia tego podatku. Natomiast Prezes Trybunału Konstytucyjnego w obwieszczeniu z dnia 9 listopada 1998 r. /Dz.U. 1998 nr 139 poz. 905/ stwierdził utratę mocy obowiązującej art. 27 ust. 5, ust. 6, ust. 8 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

Minister Finansów nie zajął stanowiska wobec wniosku Spółki o wznowienie postępowania sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądem Administracyjnym nie reguluje samodzielnie instytucji wznowienia postępowania sądowego. Poprzez zatem art. 59 tejże ustawy należy sięgnąć do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego odnoszących się do wznowienia postępowania sądowego. Niewątpliwie w świetle art. 399 Kpc "E." - Spółka Jawna - P., D., S. była uprawniona do złożenia wniosku o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 sierpnia 2001 r. w sprawie III SA 1218/00, jako następca prawny Zakładu Usług Turystyczno-Przewozowych "E." s.c. P., D., S.

Z treści wniosek wynika, że Spółka przede wszystkim powołała się na podstawę wznowieniową określoną w art. 401 pkt 2 Kpc zarzucając, iż nie była należycie reprezentowana, jak również że wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania. Jednakże z okoliczności sprawy wynika, że wskazano podstawa wznowienia nie jest zasadna. Zgodnie z art. 32 Kpa w zw. z art. 59 ustawy o NSA strona może działać przez pełnomocnika. I w postępowaniu sądowym w sprawie III SA 1218/00 Spółka była reprezentowana przez radcę prawnego, który wniósł wszystkie trzy skargi załączając pełnomocnictwo. W myśl art. 40 par. 2 Kpa w zw. z art. 59 ustawy o NAS jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika pisma doręcza się pełnomocnikowi. Z akt sprawy wynika, że odbyły się trzy rozprawy w dniach 30.03.1999 r., 2.08.2000 r., 17.08.2001 r. i o terminie każdej z nich pełnomocnik Spółki był zawiadomiony. Na pierwszym terminie pełnomocnik skarżącej był obecny, natomiast na kolejne dwie rozprawy nie przyszedł przy czym doręczenie zawiadomienia o terminie rozprawy z 2.08.2000 r. nastąpiło w trybie art. 44 Kpa, natomiast zawiadomienie o rozprawie z 17.08.2001 r. po której zamknięciu wydano wyrok, pełnomocnik Spółki odebrał osobiście 31.07.2001 r. (...). W tej sytuacji gołosłowne są zarzuty Spółki, że nic nie wiedziała o rozprawie w dniu 17.08.2001 r., przy czym we wniosku o wznowienie postępowania skarżąca nie kwestionowała wskazanego wyżej dokumentu stanowiącego potwierdzenie zawiadomienia jej pełnomocnika o rozprawie. W tych okolicznościach nie sposób zatem mówić, iż Spółka nie była należycie reprezentowana bądź też, że wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania.

Wbrew stanowisku skarżącej nie zachodzą również podstawy wznowieniowe określone w art. 403 par. 2 i par. 3. Zgodnie z art. 403 par. 2 Kpc można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Nie ulega przy tym wątpliwości, że chodzi w tym przepisie o okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które istniały w dacie wyrokowania przez Sąd czyli 17.08.2001 r. Tymczasem powołane przez skarżącą: wyrok Sądu z 15.06.2000 r. w sprawie III SA 260/99 oraz wydane w jego wyniku decyzje Izby Skarbowej w W. z 23.02.2001 r. i z 8.03.2001 r. znane były stronie w dacie wyrokowania w sprawie III SA 1218/00 czyli 17.08.2001 r. Nadto nie można przyjąć, ażeby powoływany przez strony wyrok sądowy i wydane na jego podstawie decyzje administracyjne mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Dotyczyły bowiem podatku dochodowego od osób fizycznych jednej ze wspólniczek, natomiast przedmiotem rozpoznania Sądu w sprawie III SA 1218/00 był podatek VAT, a zaskarżone decyzje Ministra Finansów zapadły w trybie nadzoru. Również ewentualna odmienna ocena przez sąd w różnych sprawach tych samych okoliczności faktycznych i prawnych nie stanowi przesłanek wznowienia postępowania sądowego. Stąd też nie wchodzi w grę również podstawa wznowieniowa z art. 403 par. 3 Kpc zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku dotyczącego tego samego stosunku prawnego. Wyroki zapadłe w sprawach III SA 260/99 i III SA 1218/00 dotyczą nie tylko różnych stron, ale również różnych stosunków prawnych. Jak już bowiem wspomniano wyżej w pierwszym przypadku stroną były osoby fizyczne a przedmiotem sprawy podatek dochodowy od osób fizycznych, natomiast w drugim przypadku stroną była spółka cywilna a przedmiotem sprawy podatek od towarów i usług.

Bezzasadne jest również powołana przez stronę podstawa wznowieniowa z art. 401[1] Kpc. Obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego /Dz.U. 1998 nr 139 poz. 905/ o utracie mocy obowiązującej art. 27 ust. 5, ust. 6 i ust. 8 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, nosi datę 9.11.1998 r., a więc nastąpiło na blisko trzy lata przed wydaniem przedmiotowego wyroku.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 412 par. 2 Kpc wniosek o wznowienie postępowania sądowego podlegał oddaleniu.