Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2122/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 41 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1440
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 64 ust. 2 i ust. 1, art. 140ab ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 128
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska Protokolant p.o. ref. staż. Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi D.L. i S. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz D.L. i S. L. solidarnie kwotę 450 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

D. L. i S. L. (dalej też jako "skarżący", "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], który utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2017 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) - dalej jako "kpa", art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 12 maja 2017 r. poz. 935), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1. 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1. 3 pkt 1, 4. art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o mchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 128 - zwanej dalej "prd", art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1440 - zwanej dalej "udp", § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.).

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

W wyniku kontroli drogowej [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...] nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15000 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.

Od ww. decyzji strona złożyła odwołanie. W odwołaniu skarżący decyzji organu I instancji zarzucają naruszenie art. 140aa ust. 4 w zw. z art. 140ab ust. 1 prd, poprzez niewyjaśnienie w jakich okolicznościach, na jakim etapie oraz z jakiej przyczyny doszło do przekroczenia dopuszczalnych norm. przeprowadzenie nieprawidłowej, sprzecznej z zasadami procedury ważenia za pomocą wag SAW 10C/II, wydanie decyzji z naruszeniem art. 7, 77 Kpa, poprzez zaniechanie ustalenia okoliczności i osób odpowiedzialnych za stwierdzone naruszenia. Zdaniem strony według instrukcji wag maksymalne obciążenie SAW 10C/II to 10000 kg, gdy w niniejszym przypadku posłużyły one do wyznaczenia nacisków osi przekraczających tą wartość. Poza tym wagi SAW służą jedynie do pomiaru nacisków osi, przewożony towar był specyficzny tj. były to skóry bydlęce wet-blue, a za rozmieszczenie towaru nie był odpowiedzialny kierowca. Mając na uwadze art. 43 ustawy Prawo przewozowe, to nadawca, odbiorca lub inny podmiot wykonujący czynności ładunkowe był obowiązany wykonać je w sposób zapewniający przewóz przesyłki towarowej zgodnie z przepisami ruchu drogowego. Kierowca nie uczestniczył w załadunku towaru. Zdaniem strony, organ I instancji pomimo ciążącego na nim obowiązku wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy nie wyjaśnił w jakich okolicznościach i na jakim etapie oraz z jakiej przyczyny doszło do przekroczenia masy załadunku na osi pojazdu. Poza tym, podczas kontroli nie przeprowadzono ważenia w układzie dwóch połączonych wag. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Podając obowiązujący stan prawny ponownie ustalił stan faktyczny. Wskazał, że [...] marca 2017 r. w miejscowości B. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli dwuosiowy samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Samochodem ciężarowym kierowa! S. L., który jako wspólnik spółki cywilnej D. s.c. wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem skór bydlęcych (ładunek podzielny). Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] dnia [...] marca 2017 r.

Zdaniem organu, wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 i został określony rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 21 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2017 r. poz. 878).

Droga krajowa nr [...] w miejscowości B. nie została wymieniona w załącznikach do ww. rozporządzenia, w związku z czym dopuszczalny nacisk pojedynczej osi pojazdu wynosi do 11,5 t.

W dniu kontroli obowiązywał wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 t. określony rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2015 r. poz. 802).

Droga krajowa nr [...] na odcinkach W. /DROGA [...] - AL. [...] G./ - W. /DROGA [...] - WĘZEŁ [...], K. /WĘZEŁ [...] – J. /początek drogi ekspresowej/, J. /koniec drogi ekspresowej/ - K. /DROGA [...] - WĘZEŁ .. [...]"/, L. /WĘZEŁ "[...]"/ - R. /DROGA [...]/ została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10t.

Podstawą do wyznaczenia wielkości dopuszczalnego nacisku osi na drodze, gdzie zatrzymano pojazd do kontroli, była dla organu dopuszczalna wartość obowiązująca w dniu kontroli. Powołał się orzecznictwo zgodnie z którym zdarzenie, które miało miejsce w czasie obowiązywania określonego stanu prawnego musi być oceniane wedle niego. W myśl ogólnej zasady niedziałania prawa wstecz ocena zachowania skarżących musi odbywać się w oparciu o przepisy obowiązujące vi' okresie objętym kontrolą. Skutki zdarzenia prawnego, które zaistniało jako zdarzenie zamknięte i zakończone pod rządami dawnego prawa, muszą być oceniane zgodnie z prawem obowiązującym w dacie jego zaistnienia.

Dlatego zdaniem organu odwoławczego w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do prd, jest wydawane na przejazd pojazdu:

o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I VI,

o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

W niniejszej sprawie kara pieniężna wynosi: 15000 złotych, ponieważ stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 3 karę pieniężną, o której mowa w art. 140 aa ust. 1, ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii VII:

500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi. rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

Dlatego, zdaniem organu, kara pieniężna w niniejszej sprawie wynosi: 15000 złotych.

Strona wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zaskarżyła decyzję w całości zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 140aa ust. 4 w zw. z art. 140ab ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym i załącznikiem nr 1 ustawy w zw. z art. i 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie, w jakich okolicznościach, na jakim etapie i z jakiej przyczyny doszło do przekroczenia masy załadunku na osi pojazdu. Strona zarzuciła decyzji również przeprowadzenie nieprawidłowej procedur ważenia poprzez niepołączenie dwóch wag za pomocą przewodu oraz nieprzygotowanie stanowiska pomiarowego; naruszenie art. 7, i 77 k.p.a. poprzez stosowanie procedur niezgodnych z prawem i zaniechanie przeprowadzenia należytego postępowania dowodowego. Strona wnosi o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, a także obciążenie kosztami postępowania Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Strona wyjaśnia, że poruszała się po drodze krajowej nr [...], która była remontowana, co mogło spowodować przemieszczanie się przewożonego ładunku.

Organ, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, ale z innych przyczyn niż w niej podniesione, bowiem Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 j.t. ze zm.) - zwaną dalej p.p.s.a.).

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Istotnym jest, że ocena dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Chodzi o decyzje wydana po wyczerpaniu toku instancji, bowiem w przypadku złożenia odwołania, co miało miejsce w sprawie niniejszej, organ II instancji dokonuje ponownego rozpatrzenia sprawy, a nie kontroli legalności decyzji organu I instancji, pod względem stanu faktycznego, ale stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania.

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyń określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Z ustaleń dokonanych przez organ odwoławczy wynika, że w dniu kontroli [...] marca 2017 r. w miejscowości B. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli dwuosiowy samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...], którym kierowa! S. L.. Jest on wspólnikiem spółki cywilnej D. s.c. i wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem podzielnym (przewóz skór bydlęcych). Przebieg kontroli odzwierciedla protokół nr [...] dnia [...] marca 201 7 r. W dacie kontroli obowiązywał wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 t. określony rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2015 r. poz. 802). W konsekwencji, w dacie kontroli droga krajowa nr [...] na odcinkach W. /DROGA [...] - AL. [...]/ - W. /DROGA [...] - WĘZEŁ [...], K. /WĘZEŁ [...] – J. /początek drogi ekspresowej/, J. /koniec drogi ekspresowej/ - K. /DROGA [...] - WĘZEŁ [...]/, L. /WĘZEŁ "[...]"/ - R. /DROGA [...]/ została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 101.

Natomiast ustalone dwukrotne wyniki ważenia nacisk osi pojedynczej: 12,3 t i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, czy 18,3 t dmc (przekroczenie o 1,3 t), nie zostały skutecznie podważone przez skarżących. Zostały zweryfikowane w wyniku dwukrotnego ważenia pojazdu wagami legalizowanymi SAW/seria II. Z pktu 2.5 instrukcji ich obsługi wynika, że za pomocą jednej pary wag możliwe jest dokonywanie pomiarów samochodu o 2 osiach.

Do wyników ważenia i procedury skarżący nie miał jakichkolwiek zastrzeżeń, podpisując protokół kontroli.

Organ odwoławczy niewadliwie ocenił, że w dacie kontroli i pomiarów, należącego do skarżących samochodu ciężarowego, stwierdzono nacisk na pojedynczą oś napędową 12,3 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę), co stanowiło przekroczenie o 2,3 t dopuszczalnego nacisku 10 ton. Jednocześnie stanowiło to przekroczenie dopuszczalnej wartości o 23% i ten wynik zdeterminował wysokość kary. Rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego wyniosła 19,3 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę), co również stanowiło przekroczenie o 1,3 t, a jednocześnie o 7,22 % dopuszczalnej wartości). Poza sporem jest, że skarżący nie posiada! zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Konieczne tego odniesienie tego stanu faktycznego do obowiązujących norm prawa materialnego i ich zastosowanie przez organ I i II instancji, bowiem to prawo materialne określa przesłanki i zakres odpowiedzialności administracyjnej wobec wykonującego transport drogowy przewoźnika i ostatecznie rozstrzygnięcie, jakie okoliczności stanu faktycznego i prawnego mają w sprawie znaczenie dla przyjęcia wysokości kary.

Zasadą wynikającą z art. 64 ust. 2 prd jest zakaz przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

Ustawowa definicja pojazdu nienormatywnego określona została w art. 2 ust. 35a prd. Stanowi on, że pojazd nienormatywny jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem tub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Ustawodawca przewidział możliwość poruszania się po drogach pojazdu nienormatywnego w określonych warunkach pkt 1 i 2 art. 64 ust. 1 prd, Wskazał bowiem, że jest dozwolony w przypadku: uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy (pkt 1) i przestrzegania w:arunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1 (pkt 2).

Konsekwencja naruszenia zakazu poruszania się pojazdem nienormatywnym została przewidziana w ustawie w art. 140aa prd poprzez nałożenie kary pieniężnej na naruszającego prawo w tym zakresie. Za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do treści ust. 3 pkt 1 ww. artykułu karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd, którym w niniejszej sprawie są skarżący jako wspólnicy spółki cywilnej.

Co jednak istotne w okolicznościach niniejszej sprawy, wysokość kary pieniężnej za naruszenie nienormatywności pojazdu została uzależniona od wielkości przekroczenia dozwolonych norm, w ujęciu wartości procentowych.

I tak, stosownie do art. 140ab ust. 1 prd karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości:

1) 1500 zł - za brak zezwolenia kategorii I i II;

2) 5000 zł - za brak zezwolenia kategorii III-VI;

3) za brak zezwolenia kategorii VII:

a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach;

Należy zatem zauważyć, że skoro wskazana wyżej rozbieżność w zakresie wysokości nałożonej kary jest tak znaczna, to zastosowanie właściwych – w dacie orzekania decyzja ostateczną norm prawa materialnego, z których wynika podstawa do zastosowania ww. procentowych wartości przekroczenia dopuszczalnych norm - ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i czyli wysokość nałożonej kary.

Ustawowa zasada, wynikająca z art. 41 ust. 1 udp stanowi, że po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 tejże ustawy.

Art. 41 ust. 2 udp przewiduje delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw transportu, do ustalenia, w drodze aktu podustawowego, jakim jest rozporządzenie, wykazu:

dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t,

dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8

mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego.

Należy wskazać, że organ odwoławczy ustalił prawidłowo, że na podstawie powyższej delegacji ustawowej, wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, na których obowiązuje nacisk osi do 8 t i 10 i został określony rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 21 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2017 r. poz. 878), które weszło w życie 20 maja 2017r. Objęty tym rozporządzeniem wykaz dróg nie zawiera odcinka drogi krajowej nr [...] w miejscowości B., na którym został zatrzymany skarżący, a zatem dopuszczony się na nim ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Należy podkreślić, że na mocy § 4 ww. rozporządzenia utraciło moc rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. 2015, poz. 802), na podstawie którego została ustalona wysokość kary pieniężnej.

Jednakże nowe rozporządzenie, które zmieniło stan prawny od 20 maja 2017r., czyli już po wydaniu decyzji I instancji, nie zostało przez organ odwoławczy uwzględnione, a w konsekwencji nie został zastosowany art. 41 ust. 1 udp mimo, że w dacie orzekania przez organ II instancji ([...] lipca 2017r.) droga krajowa nr [...] w miejscowości B. nie była już wymieniona w załącznikach do ww. rozporządzenia jako dopuszczająca nacisk osi pojedynczej do 10 t.

W ocenie Sądu, skoro art. 41 ust. 1 udp w zw. z art. 140ab ust. 1 pkt 3 prd nie został prawidłowo zastosowany, z uwzględnieniem uchylonego z dniem 20 maja 2017r. rozporządzenia, oznacza to naruszenie przez organ odwoławczy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Wynika to z ogólnej zasady prawa intertemporalnego stanowiącej, że w razie wątpliwości, czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa. Zasadę taką tłumaczy się domniemaniem, że ustawa nowa powinna być lepszym odbiciem aktualnych stosunków normatywnych, bardziej dostosowanym do aktualnego stanu prawnego. Z całą pewnością jest ona wyrazem woli ustawodawcy, która została powzięta później aniżeli wola ustawodawcy, której wyrazem był wcześniejszy akt normatywny.

Konstytucyjność zasady bezpośredniego działania nowego prawa była już przedmiotem orzekania Trybunału Konstytucyjnego w kontekście zakazu retroaktywności prawa, m.in. na tle kar pieniężnych za naruszenie obowiązku informacyjnego przez spółkę akcyjną. (np. wyrok z dnia 10 grudnia 2007 r., sygn. akt P 43/07), legalizacji samowoli budowlanych (wyrok z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt P 27/05). W orzeczeniach tych Trybunał Konstytucyjny zwracał uwagę, że ustawodawca ma dużą swobodę wyboru sposobu rozwiązania kwestii intertemporalnych, jednak przy zachowaniu reguł, wynikających z zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa (wyrok z dnia 9 czerwca 2003 r., sygn. akt SK 12/03)

W wyroku z dnia 31 stycznia 2005 r., sygn. akt P 9/04 TK stwierdził, że zasada natychmiastowego (bezpośredniego) działania nowych przepisów do sytuacji istniejących w momencie ich wejścia w życie jest uznawana za podstawową regułę międzyczasową zarówno we współczesnej doktrynie, w prawie państw członkowskich, jak i w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (W uzasadnieniu wyroku powołano się na literaturę: S. L. Kalęda, Przejęcie prawa wspólnotowego przez nowe państwo członkowskie. Zagadnienia przejściowe oraz międzyczasowe, Warszawa 2003, s. 116-117).

Co więcej, zasadzie działania natychmiastowego TSUE nadał charakter ogólnej zasady intertemporalnej. (Zob. orzeczenie ETS w sprawie 270/84, Licata v. Economic and Social Committe, [1986] ECR 2305, par. 31). Nowe przepisy mają wtedy natychmiastowe zastosowanie do przyszłych skutków sytuacji, które powstały na podstawie dawnych przepisów.

Także w wyroku trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt SK 44/03 wskazał on, że w przypadku braku regulacji intertemporalnej w ustawie zmieniającej kwestia międzyczasowa jest rozstrzygnięta na korzyść zasady bezpośredniego stosowania ustawy zmieniającej.

Podobnie w wyroku z dnia 11 stycznia 2001 r., sygn. akt SK 60/03 TK stwierdził, że nie sformułowano ogólnych zasad dotyczących rozstrzygnięć intertemporalnych w prawie procesowym, jednakże w przeważającej liczbie przypadków ustawodawca polski nakazuje stosować do czynności procesowych, od chwili wejścia w życie, bezpośrednio "prawo nowe", z pozostawieniem w mocy czynności dokonanych przed jego wejściem w życie zgodnie z "prawem starym". Ustawodawca niejednokrotnie nakazuje stosować "prawo stare" do postępowań będących w toku, aż do zakończenia określonego stadium procesowego. W razie wątpliwości przyjmuje się, że należy stosować "prawo nowe".

W postanowieniu NSA z dnia 17 maja 2011 r., sygn. akt I FSK 607/10, powołując się na wyrok TK z dnia 10 maja 2004 r., sygn. akt SK 39/03 wskazano, że w przypadku, gdy ustawodawca nie wypowiada się w kwestii intertemporalnej, zasadniczo przyjmuje się, iż zakres stosowania ustawy jest wyznaczony, gdy idzie o datę początkową – datą jej wejścia w życie. To oznacza, że ustawę nową należy stosować także co do stosunków zaistniałych wcześniej (zasada bezpośredniego działania ustawy nowej, od daty jej wejścia w życie). Wobec braku wyraźnej regulacji intertemporalnej kwestia międzyczasowa i tak będzie rozstrzygnięta, tyle że na korzyść zasady bezpośredniego stosowania ustawy nowej, od momentu wejścia jej w życie do stosunków nowo powstających i tych, które trwając w momencie wejścia w życie ustawy – nawiązały się wcześniej. W oparciu o powyższe Sąd uznał, że uchylony art. 221 P.p.s.a., który przewidywał podwyższone wymogi opłacania pism sądowych wniesionych przez adwokatów (radców prawnych) i surowe konsekwencje niespełnienia tych wymogów, niewątpliwie nie był przepisem korzystnym dla stron, wobec których był stosowany, a zatem brak jest względów przemawiających za dalszym stosowaniem w omawianym zakresie przepisów ustawy w kształcie sprzed nowelizacji, możliwość zastosowania art. 221 P.p.s.a. powinna być oceniana na tle przepisów obowiązujących w dacie prawomocnego rozstrzygania o zasadności odrzucenia skargi (a więc w dacie rozpoznawania przez NSA skargi kasacyjnej w tym zakresie), w myśl zasady bezpośredniego stosowania ustawy nowej. (także postanowienia NSA z dnia: 24 września 2010 r., sygn. akt I FSK 1203/10, 21 września 2010 r., sygn. akt I FZ 335/10 i I FZ 275/10, 23 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 1275/10, 16 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 621/10, 13 lipca 2010 r., sygn. akt I FSK 703/10, 17 maja 2011 r., sygn. akt I FSK 608/10, 13 lipca 2011 r., sygn. akt I FZ 75/11).

Tak więc, nie tylko na gruncie prawa materialnego, ale i na gruncie prawa procesowego, o tyle można posiłkować się zasadą bezpośredniego działania ustawy nowej, o ile za tym przemawia ważny interes publiczny. Każda bowiem zmiana prawa – oznacza zmianę reguł gry między rządzącymi i rządzonymi. Zmiana ta, jeżeli ma być uznana za legitymowaną powinna uwzględniać konstytucyjne zasady operowania prawem intertemporalnym, a zatem obowiązek poszanowania uzasadnionych oczekiwań ukształtowanych przez dawne prawo oraz "ważenia" interesów sprzecznych, a więc jednostki i interesu publicznego, jeżeli pozostają one w konflikcie.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy zastosowanie prawa nowego do wymiaru kary jest zgodne z regulacją obowiązująca w dacie rozpatrywania odwołania jak i w interesie strony, co jednoznacznie umożliwiało organowi II instancji odejście od zasady działania dawnego prawa. Ponadto, z przytoczonych tez Trybunału Konstytucyjnego i ich uzasadnień wynika, że brak stanowiska ustawodawcy co do reguły intertemporalnej można uznać za przejaw jego woli bezpośredniego działania nowego prawa. A zatem w razie wątpliwości, czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo powinna mieć ustawa nowa, ponieważ powinna ona być lepszym odbiciem aktualnych stosunków normatywnych, bardziej dostosowanym do aktualnego stanu prawnego.

W wyroku z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 860/11 NSA uznał, że wobec braku stosownych przepisów międzyczasowych w ustawie z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 218, poz. 1391) do oceny prawnej zdarzenia polegającego na wykonywaniu transportu drogowego w dniu 21 października 2008 r., dla oceny prawidłowości decyzji organów administracji obu instancji obojętna była okoliczność zmiany treści przepisu art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, będąca wynikiem wejścia w życie przepisu art. 3 pkt 1a ww. ustawy. Zasada bezpośredniego działania nowych przepisów wobec zasady dalszego działania przepisów dotychczasowych współistnieją w obszarze prawa intertemporalnego, a wybór pomiędzy nimi powinien być dokonywany przy uwzględnieniu wszelkich istotnych okoliczności, w tym skutków wyboru, mając przy tym na uwadze wolę prawodawcy, o ile można ją zrekonstruować w granicach dopuszczalnej interpretacji przepisów prawa. ( Zob. uchwała NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06,

Innymi słowy, skutkiem braku normy intertemporalnej jest konieczność stosowania zasady bezpośredniego działania ustawy i ww. rozporządzenia obowiązującego od 20 maja 2017r.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie należało uwzględnić całokształt wszelkich istotnych okoliczności, w ramach których są także skutki wyboru, gdzie wola prawodawcy jest zgodna z interesem strony, bowiem ponownie ustalona kara za naruszenie, w okolicznościach wyników ważenia jest względniejsza dla strony.

Przemawia za tym także dobro jednostki, podporządkowanej bezpośrednio władzy publicznej. Tym bardziej, że norma ustawowa art. 41 ust. 1 udp, regulując dopuszczalny nacisk osi pojedynczej na 11,5 tony wynika ze zastosowania Dyrektywy Rady 96/53/WE ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium maksymalnie dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym i ma charakter nadrzędny w stosunku do rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2015 r. poz. 802), które ponadto utraciło moc w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego.

Oznacza to, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy – na mocy art. 153 p.p.s.a. zastosuje art. 140ab ust. 1 pkt 3 prd w zw. z art. 41 ust. 1 udp w zw. z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 21 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2017 r. poz. 878), które weszło w życie 20 maja 2017r. Objęty tym rozporządzeniem wykaz dróg nie zawiera odcinka drogi krajowej nr [...] w miejscowości B., na którym został zatrzymany skarżący, a zatem dopuszczony jest na nim ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Następnie organ odwoławczy, na mocy art. 80 k.p.a., dokona ponownie oceny w zakresie wysokości kary pieniężnej, poprzez uwzględnienie wyliczenia procentowych wartości przekroczenia nacisków, bowiem niewątpliwie ono nastąpiło. Ocena skutków tego naruszenia, jako prawidłowo ustalona wysokość kary pieniężnej, winna uwzględniać zakres przekroczenia dopuszczalnej wielkości nacisku osi pojedynczej pojazdu w trakcie ważenia, które w istocie przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% ale nie więcej niż 20%. Stwierdzone w dacie kontroli naruszenie w postaci 12, 3 ton (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) – w dacie orzekania przez organ odwoławczy – stanowiłoby przekroczenie o 0,8 t, zatem wartość procentowa przekroczenia dopuszczalnej normy wyniosłaby 10,6 % , a nie 23 %.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit c oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.