Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1960/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-10-20 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust 2, ust 3, ust 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: par. 3 ust 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1960/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 października 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Maja Chodacka (spr.), WSA Wiesław Kuśnierz, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016 r., sprawy ze skargi Z. H. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzja z dnia 9 października 2015r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015r., poz. 121 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku skarżącego Z.H. z dnia 12 sierpnia 2015r. o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności utrzymał w mocy decyzję z dnia 17 lipca 2015r. o nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji w dniu 27 czerwca 2013r. skarżący złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek niepodlegających abolicji. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną i zdrowotną.

Do wniosku załączono kopie zeznań podatkowych PIT za 2010, 2011 i 2012 rok, oświadczenie zawierające informacje niezbędne do ustalenia kategorii ratingowej, oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis, wyciąg z książki przychodów i rozchodów za 2010, 2011 i 2012 rok. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż skarżący nie korzysta i nie jest objęty żadną formą pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej. Nadto skarżący dołączył do akt sprawy oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej, oświadczenie o wielkości przedsiębiorcy, zaświadczenie z dnia 09.08.2013r. wystawione przez "N" Przychodnię [...], kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 08.08.2013r. o stanie zdrowia wydanego dla potrzeb Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności oraz kserokopie recept i skierowania do szpitala.

W dniu 19 sierpnia 2013r. wydano postanowienie o zawieszeniu postępowania prowadzonego w sprawie z wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, w związku ze złożonym odwołaniem od decyzji z dnia 6 kwietnia 2011r. oraz z dnia 8 czerwca 2011r. określających wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy do czasu uprawomocnienia się orzeczenia rozstrzygającego wydanego przez Sąd. Toczące się postępowanie odwoławcze zakończyło się postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 2015r. sygn. akt IUK 381/14 o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Na skutek powyższego postanowieniem z dnia 14 lipca 2015 r. podjęto zawieszone postępowanie w przedmiocie umorzenia należności.

Po dokonaniu oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz informacji przedstawionych w złożonym wniosku, wydana została decyzja z dnia 17 lipca 2015r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

W dniu 12 sierpnia 2015r. do organu wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności. Podanie umotywowano kumulacją problemów zdrowotnych, finansowych i bytowych. Do wniosku załączono kserokopie skierowania do szpitala z dnia 11.05.2015r., informacji z dnia 17.10.2014r. dotyczącej udzielenia pomocy medycznej, orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 21.05.2014r. Dołączono także kserokopie orzeczenia z dnia 21.08.2015r. o stopniu niepełnosprawności, orzeczenia z dnia 21.05.2014r. Lekarza Orzecznika ZUS, orzeczenia z dnia 25.10.2013r. o stopniu niepełnosprawności, zeznań podatkowych za 2013 i 2014 rok, oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.

Zakład ponownie rozpoznając sprawę wskazał na treść art. 28, art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz Rozporządzenie Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365) i stwierdził, iż celem dokonania oceny, czy w przedmiotowej sprawie istnieją okoliczności uzasadniające umorzenie należności należy przede wszystkim podnieść, że wobec należności objętych postępowaniem nie było prowadzone przymusowe dochodzenie zobowiązań.

Kontynuując rozważania na temat egzekucji długu wskazano, że organy wymienione w ustawie, jako właściwe do stwierdzenia nieściągalności wymaganego obowiązku, rozstrzygnięcia takiego nie wydały. Nie uczynił tego Naczelnik Urzędu Skarbowego, ani też Komornik Sądowy. Nie sposób zatem stwierdzić, w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnione są przesłanki do ewentualnego umorzenia zadłużenia określone w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie można także uznać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Wierzyciel bowiem jest zobowiązany do podejmowania wszelkich działań mających na celu odzyskanie należności z tytułu nieopłaconych składek przez co należy rozumieć poszukiwanie praw majątkowych mogących służyć zaspokojeniu roszczeń. Przy rozpatrywaniu z kolei sprawy umorzenia należności w trybie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych winien stwierdzić nieściągalność, co należy utożsamiać z nie budzącym wątpliwości ustaleniem, że długu nie uda się odzyskać.

Za zasadniczą przesłankę przemawiającą za odmową umorzenia zobowiązań uznać należy istnienie składnika majątkowego jakim jest świadczenie emerytalne, które bezspornie może być przedmiotem egzekucji.

Nadmienić należy, że ze świadczenia emerytalnego - w przypadku jego zajęcia - dokonywane będą potrącenia na zasadach i w wysokości określonej w granicach prawa, tj. przy pozostawieniu kwoty wolnej od potrąceń. Kwota podlegająca egzekucji z kolei systematycznie zmniejszać będzie pozostające do zapłaty należności.

Podkreślono, iż całkowita nieściągalność, o której mowa w opisanym wyżej przepisie, musi mieć charakter trwały, nieprzemijający, to jest taki, gdy z okoliczności sprawy niezbicie wynika, iż nie ma żadnych szans na poprawę sytuacji finansowej dłużnika.

Dodatkowo stwierdzono, iż w sprawie nie udokumentowano poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych, a co za tym idzie podjęcie rozstrzygnięcia o umorzeniu, z uwagi na wskazane wyżej okoliczności, nie jest możliwe. Nie zostały w tym zakresie przedłożone żadne dokumenty, ani w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, ani obecnie, sprawa pozostaje więc poza jakimkolwiek sporem.

Badając kolejną z przesłanek wymienionych w przepisie wykonawczym, zasadnym jest wskazanie, że w toku prowadzonego postępowania uzyskano informację, dotyczącą schorzeń skarżącego. Jak z materiałów postępowania wynika, w maju 2014r. orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS skarżący został uznany za trwale i całkowicie niezdolnego do pracy, natomiast w sierpniu 2015r. zaliczono skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe.

W związku z tym Zakład wskazał, że możliwości zarobkowania przez skarżącego są ograniczone, jednakże nie sposób nie uwzględnić okoliczności, że skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne z ubezpieczeń społecznych. Z kolei związek pomiędzy brakiem możliwości uzyskiwania dochodu na skutek choroby, bądź konieczności sprawowania opieki nad osobą chorą, a brakiem możliwości uzyskiwania dochodu musi zaistnieć, by możliwym było podjęcie ewentualnego rozstrzygnięcia o umorzeniu.

Odnosząc się do następnej okoliczności mogącej być podstawą umorzenia należności tj. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i członków jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie okoliczność ta również, w ocenie podejmującego decyzję podmiotu, nie występuje.

Jak wynika z materiałów postępowania, skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.446,05 zł miesięcznie. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe.

Według oświadczenia wydatki z tytułu miesięcznych opłat opiewają na kwotę 400 zł, natomiast wydatki ponoszone na leki i leczenie wynoszą około 450 zł miesięcznie. Wskazać jednocześnie należy, iż nie zostały przedłożone w tym zakresie żadne dokumenty potwierdzające ich ponoszenie.

Opisana sytuacja materialna nie może być uznana za wystarczającą, do podjęcia pozytywnej decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Dokonywana systematyczna i w częściach spłata zadłużenia (na przykład na skutek comiesięcznych potrąceń ze świadczenia emerytalnego), nie spowoduje ziszczenia się ryzyka niezaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Co należy po raz kolejny podkreślić, decyzje o umorzeniu oparte mogą być jedynie na nie budzących jakichkolwiek wątpliwości dokumentach, które potwierdzają występowanie ściśle określonych przesłanek.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący stwierdził, iż zaskarżona decyzja została obarczona bardzo poważnymi wadami, zarówno w zakresie prawa materialnego, jak i postępowania administracyjnego. Stwierdzono, iż organ przeprowadził niekompletne postępowanie dowodowe, a ze zgromadzonego materiału dowodowego wyciągnął nieprawidłowe i nielogiczne wnioski. Skarżący powołał się na swój stan zdrowia, potwierdzony orzeczeniami o niepełnosprawności, z których wynika, iż został uznany za trwale niezdolnego do pracy. Skarżący z uwagi na stan zdrowia zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i nie posiada majątku, z którego możliwa byłaby egzekucja. Stan zadłużenia uniemożliwia realną jego spłatę bez istnienia niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanego. W przypadku skarżącego występuje kumulacja problemów zdrowotnych, finansowych i bytowych. Dodatkowo w zakresie istnienia nieściągalności zobowiązania Zakład wskazuje na hipotetyczna sytuację, jaką jest możliwość prowadzenia egzekucji (która aktualnie nie jest prowadzona).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. nr 163, poz. 1016).

Artykuł 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014, poz. 1647 ze zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.

W rozpoznawanej sprawie jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015r., poz. 121 ze zm.). Zgodnie z treścią z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu w pkt od 1 do 6 i zachodzi w przypadku, gdy:

dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt l ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,

nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jednocześnie zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Dlatego też powołane wyżej przepisy dotyczące instytucji umorzenia zastosowanie mają także do odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (w tym również odsetek od tych należności) jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek (odsetek) został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych (w tym także odsetek od tych należności) jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07, LEX nr 471116). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie.

Z treści przywołanego przepisu art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jednoznacznie wynika, że aby organ mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych daje potencjalną możliwość umorzenia należności.

Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy Sąd stwierdza, że słuszne jest stanowisko organu, że w przypadku skarżącego nie zachodzi stan całkowitej nieściągalności.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że płatnik odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Ponadto obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Na gruncie niniejszej sprawy organ rentowy wykazał, że skarżący uzyskuje systematyczne dochody, a to świadczenie emerytalne w kwocie 1446,05 zł. Skarżący tej okoliczności nie kwestionuje. Tym samym wierzyciel ma obiektywną możliwość prowadzenia egzekucji na skutek zajęcia świadczenia emerytalnego. Zakład w uzasadnieniu decyzji tę okoliczność podniósł i uzasadnił. Wbrew stanowisku skarżącego egzekucja nie musi być faktycznie prowadzona, by organ oceniając okoliczności sprawy uznał, iż nie istnieje stan całkowitej nieściągalności. Bezspornie należności emerytalne podlegają egzekucji na zasadach przewidzianych stosownymi przepisami.

W kontekście istnienia całkowitej nieściągalności organ rentowy wszechstronnie rozważył i ocenił wszystkie aspekty faktyczne i prawne niniejszej sprawy, a także wziął pod uwagę okoliczności podnoszone przez skarżącego. To doprowadziło do słusznej konkluzji, że w przypadku skarżącego nie zachodzi stan całkowitej nieściągalności.

W art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustanawia wyjątek od powyższej reguły i przewiduje możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wyjątek ten jest ustawowo ograniczony do jednej tylko grupy zobowiązanych i jednej kategorii zadłużenia tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Chodzi o składki na ubezpieczenie społeczne małych przedsiębiorców, którzy sami płacą składki za swoje ubezpieczenie i są jednocześnie płatnikami i ubezpieczonymi. To właśnie te należności tej grupy dłużników mogą być umarzane mimo braku całkowitej nieściągalności, z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej, czyli z uwagi na konieczność ochrony małych i słabych ekonomicznie podmiotów gospodarczych.

Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Wskazanymi w tym akcie przesłankami umożliwiającymi umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny (w tej części przepis podlega wykładni ścisłej, tj. ani rozszerzającej ani zawężającej, zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extendandae). Wypełniając upoważnienie ustawowe, Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wskazał przykładowe stany faktyczne, w których może nastąpić umorzenia zaległości. Zgodnie z tym rozporządzeniem, możliwość umorzenia należności istnieje np.: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności oraz w razie 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Sąd zwraca uwagę, że wyliczenie to nie stanowi zamkniętego katalogu przypadków uzasadniających umorzenie zaległości z innej przyczyny niż całkowita nieściągalność, a jedynie przykładowe wskazanie różnych kategorii stanów faktycznych, które z całą pewnością mieszczą się w tej przesłance.

Przenosząc powyższe spostrzeżenia na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie możliwość umorzenia zadłużenia skarżącego rozpatrywana była przez organ także na podstawie przepisów przywołanego wyżej rozporządzenia. Sąd podziela stanowisko ZUS, iż umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na znikome źródło dochodów, stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązywanie się przez płatnika z zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Stanowisko to organ odniósł do sytuacji skarżącego. Wskazano na dochody skarżącego uzyskiwane z emerytury, wydatki na utrzymanie i leki, po odliczeniu tych wydatków z emerytury pozostaje skarżącemu 596,05 złotych (1446,05 emerytury minus 400 zł - koszty utrzymania, minus 450 zł – wydatki na leczenie). Takie koszty wskazał sam skarżący. Skarżący musi dostrzec, iż w sprawie mamy do czynienia z umorzeniem należności publicznych, które ponosi każdy obywatel Polski na zasadzie równości i powszechności. W związku z tym subiektywne poczucie skarżącego, iż spełnia kryteria warunkujące umorzenie należności nie stanowi wystarczającej okoliczności uzasadniającej umorzenie. Nie zmienia tej okoliczności wiek skarżącego, jego choroba i okoliczność, że nie może podjąć już pracy zarobkowej. Regularne dochody skarżącego (emerytura), brak nadzwyczajnych okoliczności (wypadek, klęska żywiołowa), brak sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny pozwala na spłatę należności, bez drastycznego pogorszenia sytuacji życiowej.

W orzecznictwie podnosi się, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (tak: wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., II GSK 99/10, LEX nr 952872).

Z pola widzenia nie może umknąć podnoszony przez organ fakt, że umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległości, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Ponadto, jak podnosi się w orzecznictwie ustawodawca zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wprowadza daleko idące ograniczenia. Nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego (tak: wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 125/10, LEX nr 952796).

Mając powyższe na względzie należy uznać, że organ rentowy ustalił stan faktyczny sprawy oraz dokonał jego oceny w poszanowaniu wszelkich zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, a także właściwie zastosował przepisy prawa materialnego, dlatego Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem.

Z uwagi na to orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.