Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 351/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 30 ust. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2017 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. uznał, że zasiłek pielęgnacyjny wypłacony S.P. za okres od 1 października 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. oraz za okres od 1 września 2006 r. do 31 października 2011 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. W uzasadnieniu organ wskazał, że S.P. od 1 października 1999 r. jest uprawniony do dodatku pielęgnacyjnego, a zatem w tym samym okresie pobierał dwa świadczenia; dodatek pielęgnacyjny i zasiłek pielęgnacyjny.

Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K., po rozpatrzeniu odwołania S.P. decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] r. przyznano skarżącemu świadczenie w formie zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 października 2005 r. w kwocie 144 zł miesięcznie, zaś decyzją z dnia [...] r. zmieniono powyższą decyzję w zakresie wysokości przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego z kwoty 144 zł. na kwotę 153 zł od dnia 1 września 2006 r. - bezterminowo. W dniu 5 grudnia 2011 r. organ I instancji uzyskał z ZUS-u w C. informację, że S.P. pobiera emeryturę i od 1 października 1999 r. jest uprawniony do dodatku pielęgnacyjnego z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji. W związku z tym organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie, a następnie uchylił wyżej wymienione decyzje i odmówił S.P. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 października 2005 r. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, ze zachodzą przesłanki określone w art. 30 ust. 2 pkt. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż zasiłek pielęgnacyjny został przyznany na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i skarżącemu odmówiono prawa do tego świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpatrzeniu skargi S.P., wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 938/15 uchylił wyżej opisaną decyzję Kolegium z dnia [...] r.

W pisemnych motywach wyroku Sąd stwierdził, że powyższa decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu wskazany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, został dodany przez art. 1 pkt 16 lit. a) ustawy z dnia 17 października 2008 r. (Dz.U. z 2008 r. Nr 223, poz. 1456) zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych z dniem 2 stycznia 2009 r. Przepisy ustawy zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych, nie zawierają regulacji dotyczących możliwości stosowania z mocą wsteczną, znowelizowanych przez nią przepisów. Według art. 4 tej ustawy – weszła ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (tj. z dniem 2 stycznia 2009 r.), z zastrzeżeniem wskazanych w tym przepisie wyjątków. W związku z tym, art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych – dodany przez art. 1 pkt 16 lit. a) wyżej cytowanej ustawy zmieniającej – zaczął obowiązywać z dniem 2 stycznia 2009 r. i nie została przewidziana możliwość stosowania tego przepisu z mocą wsteczną.

Wobec tego, do ocen prawnych dotyczących okresów poprzedzających datę 2 stycznia 2009 r., przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie może mieć zastosowania. Tymczasem organ zastosował powyższy przepis, do zakwalifikowania jako nienależnie pobrane świadczenie – zasiłku pielęgnacyjnego za cały okres od 1 października 2005 r. do 31 października 2011 r., a więc z mocą wsteczną. Powyższe uchybienie w ocenie Sądu stanowiło istotne naruszenie prawa materialnego.

Po przekazaniu akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, celem ustalenia, czy w przypadku strony występują inne przesłanki świadczeń nienależnie pobranych z art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w odniesieniu do zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego stronie na podstawie decyzji z dnia [...] r. za okres od 1 października 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. oraz na podstawie decyzji z dnia [...] r. za okres od 1 września 2006 r. do 31 października 2011 r.

Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 4 oraz art. 30 ust. 1, 2b, 5, 6, 7 i 9 w zw. z art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ustalił S.P. wysokość świadczeń nienależnie pobranych w postaci zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 października 2011 r. w kwocie 5202 zł oraz zobowiązał do zwrotu należności głównej w tej kwocie.

W uzasadnieniu organ przedstawił uregulowania prawne zawarte w art. 30 ust. 1 do 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym w ust. 2 pkt 1-5 określającym przesłanki uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Następnie podał, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] zmienioną decyzją z [...] r. nr [...] został przyznany S.P. zasiłek pielęgnacyjny od 1 października 2005 r. bezterminowo. W związku z pismem z ZUS z 1 grudnia 2011 r. z którego wynikało, że ww. jest uprawniony do dodatku pielęgnacyjnego od 1 października 1999 r. w trybie wznowienia postępowania została wydana decyzja nr [...] z dnia [...] r. uchylająca wymienione wyżej decyzje i odmawiająca S.P. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzja ta doręczona w dniu 12 maja 2015 r. stała się ostateczna w dniu 27 maja 2015 r.

Dalej organ podał, że we wniosku dotyczącym ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z dnia 5 października 2005 r. w cz. II zawarto oświadczenie, w treści którego znajduje się informacja potwierdzana przez osobę wnioskującą iż osoba której wniosek dotyczy nie pobiera zasiłku pielęgnacyjnego w innej instytucji. Obowiązek zapoznania się z treścią oświadczenia spoczywa na wnioskodawcy i potwierdzeniem faktu zapoznania się z treścią oświadczenia jest podpis osoby wnioskującej. S.P. pod wskazanym oświadczeniem złożył własnoręczny podpis potwierdzając m. in. niepobieranie dodatku pielęgnacyjnego z innego organu.

Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 4 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych za świadczenia nienależnie pobrane uważa się świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Wyjaśnił, że powyższy przepis dodany ustawą z dnia 17 października 2008 r. nowelizującą ustawę o świadczeniach rodzinnych zaczął obowiązywać od 2 stycznia 2009 r. Jednocześnie ustawa z 17 października 2008 r. nie zawiera regulacji dotyczących stosowania z mocą wsteczną znowelizowanych przez nią przepisów. Tym samym, jak stwierdził organ, przesłanka określona w art. 30 ust.2 pkt 4 ma zastosowanie do zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego stronie od stycznia 2009 r. do października 2011 r., a zatem zasiłek wypłacony za wskazany okres w wysokości 5202,00 zł należy uznać za świadczenie nienależnie pobrane. Konsekwencją ustalenia wysokości świadczeń nienależnie pobranych jest ich zwrot. Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 2b od należności ustalonej na tej podstawie nie są pobierane odsetki ustawowe za opóźnienie. Ponadto organ wskazał, że kwestia ustalenia świadczeń nienależnie pobranych od 1 grudnia 2006 r. do 31 grudnia 2008r. została rozpatrzona odrębną decyzją administracyjną.

S.P. w odwołaniu od powyższej decyzji wniósł o jej uchylenie i orzeczenie, że nie jest zobowiązany do zwrotu kwoty 5202 zł. Podniósł, że zwracając się w 2005 r. do organu o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego nie miał świadomości, że zasiłek ten mu nie przysługuje. Twierdził, że obowiązek znajomości prawa w tym kontekście spoczywa na organie administracji publicznej i to organ powinien żądać dokumentów, na podstawie których mógłby zweryfikować, czy był uprawniony do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego czy nie. Ponadto podkreślił, że organ nie wykazał faktu prawidłowego pouczenia go o braku prawa do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego w związku z uprawnieniem do dodatku pielęgnacyjnego. Pouczenie, na które organ się powołał, a stanowiące ostatnią stronę wniosku z dnia 5 października 2005 r. nie zostało przeze niego podpisane. Jako świadczeniobiorca nie miał też możliwości zapoznania się z nim nawet w momencie składania wniosku, a dokument ten pozostawał przez lata jedynie w aktach administracyjnych organu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium przedstawiło stan faktyczny i prawny sprawy. Wskazało, że strona od 1 stycznia 1999 r. była uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji, a zatem już w dacie wydania decyzji, przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, tj. w dniu [...]r. nie spełniała przesłanek ustawowych do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego.

W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, respektując wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 938/15, że zachodzą przesłanki nienależnie pobranych świadczeń w odniesieniu do zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego stronie w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 października 2011 r. określone w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż świadczenie rodzinne zostało przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. W ocenie organu odwoławczego brak świadomości niezgodnego z prawem pobierania zasiłku pielęgnacyjnego, na jaką powołuje się strona w odwołaniu nie podlega badaniu w świetle przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach S.P. reprezentowany przez pełnomocnika zaskarżył powyższą decyzję oraz zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędne zastosowanie wskutek uznania, że decyzja uchylona w wyniku wznowienia postępowania i odmawiająca skarżącemu prawa do świadczeń została wydana w sposób prawidłowy, podczas gdy podstawy jej wydania powinny zostać zweryfikowane w świetle zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu z dnia 23 stycznia 2017 r. przez organ I instancji oraz zostać merytorycznie zweryfikowane przez organ prowadzący postępowanie odwoławcze, czego organ ten nie uczynił, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu I Instancji;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie podczas, gdy na gruncie stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej sprawy zachodziły przesłanki do wydania rozstrzygnięcia z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a ewentualnie z art. 138 § 2 k.p.a.

b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszystkich niezbędnych czynności koniecznych dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny polegające w szczególności na niedokonaniu oceny zasadności zarzutów stawianych w odwołaniu od decyzji organu I Instancji i ich pominięcia, podczas gdy postępowanie zostało wszczęte z urzędu i również na organie II Instancji ciążył ciężar dowodu w przedmiotowej sprawie;

c) art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i pozostawienie bez weryfikacji w zakresie dyspozycji normy przywołanego przepisu działań organu I Instancji wydającego różne i sprzeczne decyzje w ramach postępowania administracyjnego dotyczącego skarżącego w tożsamej sprawie oraz wprowadzające go w błąd wynikający z zaufania do działań organów administracji publicznej;

d) art. 107 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, ponieważ uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera należytego uzasadnienia faktycznego i wskazuje jedynie na cząstkowe uzasadnienie podstawy prawnej wydania decyzji, co uniemożliwia podjęcie należytej obrony naruszonych praw odwołującego co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu I Instancji.

Skarżący podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zdaniem strony skarżącej organ odwoławczy nie dokonał oceny merytorycznej decyzji organu I instancji ograniczając się jedynie do skontrolowania formalnego czy wydając ponownie decyzję po orzeczeniu w sprawie IV SA/Gl 938/15 organ dobrze zastosował przepisy intertemporalne dotyczące czasowych granic stosowania przepisu art. 30 ust. 2 pkt. 4 ustawy. Praktycznie całkowicie pominięto dokonanie oceny i weryfikacji zarzutów podniesionych w odwołaniu o niezłożeniu podpisu na wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oraz braku prawidłowego pouczenia. Podniesiono, że zarzuty zawarte w odwołaniu powinny podlegać badaniu także na podstawie normy art. 145 § 1 ust. 4 i 5 k.p.a., z tego względu, że organ wydający decyzję w I instancji w przedmiotowej sprawie był organem właściwym do ewentualnego wznowienia postępowania administracyjnego zgodnie z art. 150 k.p.a. i zarzuty takie, nawet wskazane w odwołaniu, powinien zbadać już na etapie postępowania międzyinstancyjnego i przewidzianej w k.p.a. możliwości weryfikacji wydanej decyzji.

Następnie podniesiono, że decyzja o przyznaniu świadczenia została wydana w 2005, w związku z czym ukształtowano prawo i stan faktyczny w stanie prawnym niezawierającym regulacji art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy. Rozumienie przepisu przywołane w wyroku WSA, że "nie została przewidziana możliwość stosowania przepisu art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych z mocą wsteczną", należy przyporządkować do wszystkich stanów faktycznych ukształtowanych przed datą 2 stycznia 2009 r. Zdaniem skarżącego prawidłowa wykładnia stosowania art 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach powinna iść w tym kierunku, że świadczeniami nienależnymi są te świadczenia, które zostały przyznane na podstawie decyzji (decyzji merytorycznych wydanych już w stanie prawnym po 1 stycznia 2009 r.), których następnie stwierdzono nieważność, albo które zostały uchylone w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia. Natomiast przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy nie znajduje zastosowania do wypłacanych świadczeń na podstawie decyzji wydanych przed 1 stycznia 2009 r.

W ocenie skarżącego z chwilą zmiany stanu prawnego, celem zabezpieczenia interesu finansów publicznych to organy winny były ewentualnie wznawiać postępowania i niezwłocznie zaprzestać wypłacania środków na podstawie uchylanych decyzji. Ponadto decyzje przyznające świadczenia, wznawiającą postępowanie i ustalającą wysokość świadczeń nienależnie pobranych wydał ten sam organ, który wszczynał postępowania z urzędu. W takim kontekście, w odróżnieniu od postępowań wszczynanych na wniosek strony, ciężar dowodu zgodnie z dyspozycjami art. 7, 77 i 80 K.p.a. spoczywa bezwzględnie na organie prowadzącym postępowanie, czemu organy nie sprostały.

Ponadto organ I instancji dokonał naruszenia przepisów postępowania w sposób nieuprawniony rozdzielając postępowanie na dwa okresy tj. za okres od dni 1 października 2005 r. do dnia 1 stycznia 2009 r. oraz do dnia 2 stycznia 2009 r. do dnia 31 października 2011 r. Pierwotne zaś wszczęcie postępowania i sprawa administracyjna dotyczyła łącznie całego okresu od 1 października 2005 r. do 31 października 2011 r. Podkreślono, że na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, które razem budują tożsamość sprawy administracyjnej. Tożsamość sprawy zachodzi wówczas, gdy występują w niej identyczne podmioty i posiada ona ten sam przedmiot, objęty tym samym stanem prawnym, w niezmienionym stanie faktycznym. Niedopuszczalne jest więc po wszczęciu pierwotnym postępowania wskazującego na konieczność wydania decyzji w stosunku do jednej osoby konkretnej decyzji dotyczących jej praw i obowiązków w pewnym wskazanym okresie, zmiana opisu faktycznego prowadzonej sprawy. Organ musi utrzymać tożsamość podmiotową, ale i przedmiotową sprawy, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Stan faktyczny został ukształtowany na podstawie jednej decyzji przyznającej i jednej decyzji uchylającej. Wybór okresu badanego przez organ nastąpił przez sam organ na etapie wszczęcia postępowania, jako okres od 1 października 2005 r. do dnia 31 października 2011 r. i w żaden sposób nie został zmieniony w toku postępowania. Tym samym postępowanie w sprawie tak SKO jak i organu I instancji jest pozbawione podstaw prawnych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej wniósł i wywiódł jak w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, w skrócie P.p.s.a.). Jednocześnie po myśli art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podkreślenia jednocześnie wymaga, że z mocy art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Zważywszy na przywołane uregulowania Sąd uznał, że przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie ustalenia i zwrotu przez S.P. nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 października 2011 r. Decyzja ta została wydana w związku z wyrokiem tut. Sądu z 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 938/15 uchylającym decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. ustalającą, że zasiłek pielęgnacyjny wypłacony S.P. za okres od 1 października 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. w wysokości 1584 zł oraz za okres od 1 września 2006 r. do 31 października 2011 r. w wysokości 9486 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia także jako: "ustawa".

W tym miejscu należy wskazać, że w dniu 18 września 2015 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych wprowadzona ustawą z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1302), która w zasadniczy sposób zmodyfikowała dotychczasowy tryb postępowania. W poprzednim bowiem brzmieniu ustawa w art. 30 stanowiła o "decyzji ustalającej" (ust. 3) i "decyzji o zwrocie" (ust. 5). W związku z tym na gruncie art. 30 tej ustawy, co było zgodne z linią orzeczniczą sądów administracyjnych, wyodrębnione były dwa postępowania i dwie decyzje, tj. w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń i w przedmiocie zwrotu takich świadczeń. Zatem możliwość orzekania w sprawie zwrotu świadczenia ustalonego jako świadczenie nienależnie pobrane, powstała dopiero z chwilą ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie ustalenia, że świadczenie jest nienależnie pobrane. Byt decyzji wydanych w sprawie zwrotu takiego świadczenia był więc uzależniony od pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji ustalającej, że świadczenie zostało pobrane nienależnie. Jednakowoż wyżej powołaną ustawą nowelizującą, która weszła w życie 18 września 2015 r. wykluczono to wyodrębnienie tworząc nowy rodzaj decyzji – o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń. Jest to decyzja integralna, rozstrzygająca jedną sprawę dotyczącą ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że ustawa nowelizująca nie zawiera w tym względzie przepisów przejściowych, a zatem obowiązuje reguła intertemporalna natychmiastowego skutku działania nowej regulacji. W konsekwencji postępowanie w przedmiocie wyłącznie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń utraciło swoją podstawę materialnoprawną, co jest równoznaczne z brakiem możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracyjny wyłącznie w zakresie dotyczącym ustalenia świadczeń nienależnie pobranych. W związku z tym zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca prawidłowo uwzględniły powyższą zmianę.

Kwestia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, do jakich zalicza się zasiłek pielęgnacyjny, została uregulowana w art. 30 ustawy. Zgodnie z art. 30 ust. 1 osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.

W świetle ustępu 2 tego artykułu (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji) za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:

1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23 a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego;

5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.

Decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat (ust. 5).

W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, że Prezydent Miasta C. ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją z [...] r. [...] zmienioną decyzją z [...] r. nr [...] przyznającą skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny w okresie od dnia 1 października 2005 r. w kwocie 144 zł miesięcznie, a następnie od dnia 1 września 2006 r. w kwocie 153 zł miesięcznie, uchylił wymienione wyżej decyzje oraz odmówił od 1 października 2005 r. bezterminowo prawo do tego świadczenia.

Powyższa sytuacja wyczerpuje przesłankę określoną w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych skutkującą uznaniem świadczenia za nienależnie pobrane. Za takie bowiem przepis ten uznaje świadczenie przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

W opinii Sądu, treść przepisu art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest absolutnie jednoznaczna, bowiem przewiduje oczywisty skutek w razie wystąpienia opisanej w nim przesłanki, a decyzja zapadła w okolicznościach w nim opisanych ma charakter związany. Innymi słowy przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że każde świadczenie wypłacone w warunkach w nim opisanych należy traktować jako świadczenie pobrane nienależnie.

Wspomniana regulacja jest odmienną od pozostałych regulacji zamieszczonych w art. 30 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 cyt. ustawy toteż w jej przypadku nie można brać pod uwagę świadomości strony co do spełnienia przesłanek ustawowych, ewentualnego wprowadzenia w błąd, świadomości podania nieprawdy, ani oceniać skutków braku pouczenia o prawie do określonego świadczenia. W związku z tym zarzuty skargi dotyczące pominięcia tych kwestii przez organ są bezzasadne.

Należy natomiast powtórzyć, za wyrokiem tut. Sądu z dnia 20 kwietnia 2016 r., że przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych zaczął obowiązywać z dniem 2 stycznia 2009 r. i nie została przewidziana możliwość stosowania tego przepisu z mocą wsteczną. Oczywistym skutkiem tego jest to, że skarżący nienależnie pobrał zasiłek pielęgnacyjny w okresie od stycznia 2009 r. do października 2011r. Przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może mieć bowiem zastosowania do ocen prawnych dotyczących okresów poprzedzających datę 2 stycznia 2009 r., na co zwrócił uwagę Sąd we wspomnianym wyżej wyroku z dnia 20 kwietnia 2016 r.

Konsekwencją powyższego wywodu jest również to, że w niniejszej sprawie w okresie do stycznia 2009 r. kwestia nienależnie pobranych świadczeń mogła być rozważana na podstawie obowiązujących wówczas przesłanek określonych w art. 30 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kwestia ta została rozstrzygnięta odrębną decyzją, co organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji wydanej w niniejszej sprawie. Natomiast, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, wydanie odrębnych decyzji obejmujących wskazane okresy nie narusza przepisów prawa. Zgodnie bowiem z art. 104 k.p.a. organ może wydać decyzję częściową. Może mieć to miejsce wówczas, gdy sprawa jest podzielna, a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, nie można skutecznie zarzucić organom administracji obu instancji naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji orzekające w sprawie, zgodnie z wymogami wynikającymi z powyższych przepisów i obligującym je wyrokiem tut. Sądu, ustaliły wszystkie istotne okoliczności w sprawie i dokonały prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czemu dały wyraz w uzasadnieniu decyzji. Sąd również nie dopatrzył się naruszenia zasad rządzących postępowaniem administracyjnym.

Końcowo można tylko poinformować skarżącego, że po uprawomocnieniu się zaskarżonej decyzji, może on złożyć wniosek o umorzenie kwoty nienależnie pobranego zasiłku. Przepis ten stanowi bowiem, iż organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. O ile zatem strona skarżąca byłaby zainteresowana udzieleniem jej takiej formy pomocy, to winna złożyć stosowny wniosek w tym przedmiocie do organu właściwego, to jest Prezydenta Miasta C. Wniosek taki podlega rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.