Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 842/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 76, art. 78
journal: Dz.U. 2016 poz 645
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia 20 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 6 czerwca 2016 r. nr [...]


UZASADNIENIE

P. T. zarejestrował się w PUP [...] w dniu 1 marca 2016 r. Na mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 2 marca 2016 r. nabył prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 1 marca 2016 r. do dnia 27 sierpnia 2016 r. w wysokości 120 % kwoty określonej w art. 72 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. 2016, poz. 645 ze zm.) tj. 120 % z kwoty 823, 60 zł miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania zasiłku i 120 % z kwoty 646, 79 zł w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku.

W dniu 12 kwietnia 2016 r. PUP dokonał na rzecz P. T. wypłaty zasiłku dla bezrobotnych za miesiąc marzec 2016 r. w kwocie 851,63 zł. (od kwoty brutto 997, 40 zł – według karty wypłat świadczeń znajdującej się w aktach administracyjnych).

W dniu 6 maja do PUP wpłynęła decyzja ZUS z dnia 21 kwietnia 2016 r. o przyznaniu P. T. na okres od dnia 22 lutego 2016 r. do dnia 30 kwietnia 2017 r. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W decyzji ZUS wskazano, że należność za okres od 22 lutego 2016 r. do 31 marca 2016 r. zostanie przekazana na rachunek bankowy po odliczeniu zaliczki na podatek odprowadzanej do urzędu skarbowego i składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W konsekwencji PUP działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] decyzją z dnia 10 maja 2016 r. orzekł o utracie przez P. T. statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 marca 2016 r., o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 1 marca 2016 r. oraz o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

W dniu 31 maja 2016 r. P. T. zwrócił na konto PUP kwotę 851,63 zł tj. kwotę wypłaconego za marzec zasiłku dla bezrobotnych.

Decyzją z dnia 6 czerwca 2016 r. PUP, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] wydał decyzję orzekającą o zwrocie w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w kwocie 145, 77 zł.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się zasiłek wypłacony za okres, za który dana osoba nabyła rentę z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli organ rentowy nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78. Natomiast zgodnie z art. 76 ust. 1 cyt. ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie, obowiązana jest do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczą na podatek dochodowy oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. P. T. nie dokonał jednak zwrotu całości przyznanej mu kwoty zasiłki w wysokości 997,40 zł, a jedynie kwoty 851,63 zł, pomimo pouczenia o obowiązku zwrotu zasiłku za okres, za który nabył prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, o czym świadczy własnoręczny podpis złożony na oświadczeniu z dnia 1 marca 2016 r.

W odwołaniu od decyzji P. T. wskazał, że rejestrując się w PUP nie posiadał jeszcze renty, a jedynie złożył wniosek o jej przyznanie. Informacje o przyznaniu świadczenia rentowego otrzymał w maju 2016 r. i niezwłocznie poinformował o tym PUP i dokonał zwrotu pobranego zasiłku. W ocenie odwołującego się nie ma on zaległości wobec PUP, ponieważ cała wypłacona mu kwota zasiłku została przez niego zwrócona.

Decyzją z dnia 20 lipca 2016 r. Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 pkt 3 cyt. ustawy orzekł o zwrocie przez P. T. nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia 1 marca 2016 r. do dnia 31 marca 2016 r. w kwocie 997 zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji na rzecz PUP z zaliczeniem na poczet tego zwrotu już dokonanej przez stronę wpłaty 851, 63 zł.

Wojewoda wskazał, że zarówno przyznanie zasiłku dla bezrobotnych, jak i przyznanie renty na rzecz P. T. nastąpiło zgodnie z przepisami prawa. Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jednoznacznie precyzują również że w przypadku przyznania renty za okres za który osoba uzyskała już zasiłek dla bezrobotnych, zasiłek ten jest uznawany za świadczenie nienależnie pobrane, nienależnie od tego z jakich przyczyn doszło do wypłaty tego świadczenia i niezależnie od przyczyn z powodu których organ rentowy nie dokonał w oparciu o art. 78 cyt. ustawy pomniejszenia przyznanej renty o kwotę zasiłku dla bezrobotnych. Zgodnie z art. 78 ust. 1 cyt. ustawy w przypadku przyznania bezrobotnemu renty z tytułu niezdolności do pracy za okres za który pobierali zasiłek, pobrane z tego tytułu kwoty w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne, zalicza się na poczet przyznanego przez organ rentowy świadczenia. Zaś z ust. 3 tego przepisu wynika, że organ rentowy przekazuje kwotę zaliczoną na poczet przyznanego świadczenia, o której mowa w ust. 1 na rachunek bankowy PUP, który wypłacił zasiłek dla bezrobotnych.

Skoro zatem organ rentowy nie dokonał potrącenia w trybie art. 78 cyt. ustawy, przyznany P. T. zasiłek dla bezrobotnych za marzec 2016 r. w kwocie brutto jest w świetle art. 76 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy nienależnie pobranym świadczeniem pieniężnym, co daje podstawę do wydania decyzji nakazującej zwrot tego świadczenia w kwocie brutto, co wynika z art. 76 ust. 1 cyt. ustawy.

Organ podkreślił, że strona nabyła prawo do zasiłku w ściśle określonej wysokości i ta właśnie kwota liczona brutto, stanowi całość przyznanego świadczenia, odprowadzenie od tej kwoty innych należności jak zaliczki na podatek i składki zdrowotne było obowiązkiem organu jako płatnika, ale obowiązek ten wykonywany był za osobę bezrobotną, to na niej ciąży bowiem obowiązek podatkowy i obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.

Wojewoda wskazał, że uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy, ponieważ zwrot przez P. T. na konto organu kwoty 851, 63 zł nie zwalniał organu zatrudnienia od orzeczenia decyzja obowiązku zwrotu przez stronę całości tego świadczenia w kwocie brutto 997, 40 zł. Dla zaksięgowania tej wpłaty w PUP musi istnieć tytuł prawny, który daje wydanie decyzji w tym przedmiocie odnośnie całej kwoty zwrotu tego świadczenia. W związku z powyższym dla strony pozostaje do zwrotu różnica wynikająca z kwoty brutto 997, 40 zł, a pobranym zasiłkiem w wysokości brutto, która wynosi 145, 77 zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. T. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody oraz decyzji organu I instancji wskazując, że naruszają one art. 139 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych.

Skarżący stoi na stanowisku, że przyznając rentę i wypłacając ją skarżącemu ZUS miał obowiązek rozliczenia nadpłaconego podatku dochodowego i składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016 poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli sądowej w przedmiotowej sprawie podlega decyzja Wojewody [...], w której organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, uchylił w całości decyzji Prezydenta Miasta [...] i orzekł merytorycznie co do istoty sprawy, tj. o obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranego świadczenia.

W obu rozstrzygnięciach jako podstawę orzeczenia obowiązku zwrotu świadczenia wskazano art. 76 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

W sprawie ustalono, że na mocy decyzji z 2 marca 2016 r. P. T. przyznano zasiłek dla bezrobotnych na okres od dnia 1 marca 2016 r. do dnia 27 sierpnia 2016 r. Następnie zaś - decyzją z dnia 21 kwietnia 2016 r.- rentę z tytułu niezdolności do pracy na okres od dnia 22 lutego 2016 r. do dnia 30 kwietnia 2017 r. Zasiłek dla bezrobotnych za miesiąc marzec 2016 r. został skarżącemu wypłacony w dniu 12 kwietnia 2016 r., a zatem przed wydaniem decyzji o przyznaniu renty.

Istota zaistniałego pomiędzy skarżącym, a organami sporu, dotyczy tego, czy P. T. powinien zwrócić urzędowi pracy tylko tą część zasiłku dla bezrobotnych, która została mu faktycznie wypłacona, czy też - jak chcą organy - zwrócić także tę cześć świadczenia, którą urząd pracy przekazał na rzecz ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego i zaliczki na podatek dochodowy.

Skarżący nie kwestionuje, że oba otrzymane przez niego za miesiąc marzec 2016 r. świadczenia wzajemnie się wykluczają. Osoba, która jest niezdolna do świadczenia pracy, nie może bowiem równocześnie posiadać statusu osoby bezrobotnej i z obu tych tytułów pobierać świadczeń.

Z tego powodu skarżący w dniu 31 maja 2016 r. zwrócił na rzecz PUP kwotę zasiłku dla bezrobotnych w wysokości, jaka została mu wcześniej wypłacona tj. w kwocie 851,63 zł. Zwrot ten miał charakter dobrowolny. Skarżący stoi na stanowisku, że poprzez jego dokonanie, w całości wywiązał się z obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, wynikającego z art. 76 ust. 1 cyt. ustawy. Tym samym organy nie były uprawnione do wydania decyzji nakazujących zwrot nienależnie pobranego świadczenia, skoro zostało już ono zwrócone.

Przedstawiona poniżej wykładnia przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy potwierdza, że stanowisko strony skarżącej jest prawidłowe.

W ocenie Sądu organy były uprawnione do orzeczenia wobec skarżącego zwrotu tylko tej części zasiłku dla bezrobotnych, która została skarżącemu faktycznie wypłacona. Skoro jednak skarżący, przed wydaniem decyzji w tej sprawie, dobrowolnie zwrócił na konto urzędu pracy tą właśnie cześć świadczenia, brak było jakichkolwiek podstaw do wszczęcia wobec skarżącego postępowania nakazującego zwrot nienależnie pobranych świadczeń, ani w zakresie dotyczącym zaliczki na podatek i składki na ubezpieczenie (rozstrzygniecie organu I instancji), ani tym bardziej o obowiązku zwrotu zasiłku dla bezrobotnych w kwocie brutto (rozstrzygniecie organu II instancji), co organ odwoławczy uzasadnił nota bene potrzebą uporządkowania rozliczeń księgowych przez urząd pracy.

Zgodnie z art. 78 ust. 1 cyt. ustawy, gdy osobie bezrobotnej zostanie przyznana renta z tytułu niezdolności do pracy, pobrane z tego tytułu kwoty w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne zalicza się na poczet przyznanego przez organ rentowy świadczenia. Organ rentowy stosownie do art. 78 ust. 3 cyt. ustawy ma w tej sytuacji obowiązek przekazania kwoty zaliczonej na poczet przyznanego świadczenia, o której mowa w ust. 1 na rachunek bankowy Funduszu Pracy powiatowego urzędu pracy, który wypłacił zasiłek dla bezrobotnych. Co istotne obowiązku tego w żaden sposób nie znosi i nie unieważnia treść art. 76 ust. 3 cyt. ustawy, który zawiera w sobie definicję nienależnie pobranego świadczenia i tylko w takim znaczeniu może być odczytywany. Interpretacja art. 76 ust. 3 cyt. ustawy dokonana przez organy wykracza poza rezultaty wynikające z prawidłowej wykładni gramatycznej, jak i systemowej komentowanego przepisu.

Jak wynika z akt sprawy, ZUS nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, o którym mowa w art. 78 ust.1 i 3 cyt. ustawy. W decyzji o przyznaniu renty w pkt III "Naliczone wyrównania, potrącenia i odliczenia" wskazano, że ZUS przekaże rentę za okres obejmujący miesiąc marzec 2016 na rachunek skarżącego, po odliczeniu zaliczki na podatek odprowadzonej do urzędu skarbowego w kwocie 357 zł i zaliczki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 353, 66 zł. Jednocześnie ZUS nie zaliczył na poczet przyznanej renty zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne (w kwocie łącznej 145, 77 zł), które zostały uprzednio odjęte od wypłaconego skarżącemu zasiłku dla bezrobotnych. Organ rentowy, pomimo bezwzględnego w tym zakresie obowiązku, nie przekazał tej kwoty na rachunek bankowy urzędu pracy.

Okoliczność ta została jednoznacznie potwierdzona przez orzekające w sprawie organy, ponieważ to właśnie z niej błędnie wywiodły one podstawę do obciążenia skarżącego zwrotem świadczenia, w tej części, która nigdy nie została mu wypłacona.

Wbrew stanowisku organów, obowiązujące przepisy nie dają, w takiej sytuacji prawa do domagania się od skarżącego zwrotu świadczenia w części dotyczącej składek na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczek na podatek dochodowy. Świadczenia te nie spełniają bowiem definicji świadczenia nienależnie pobranego z art. 76 cyt. ustawy, a tylko wobec takich świadczeń może zostać wydana decyzja nakazująca zwrot.

Zgodnie z art. 76 ust. 1 cyt. ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest obowiązana do jego zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne (art. 76 ust. 1 cyt. ustawy). Na gruncie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się zaś m.in. zasiłek, stypendium lub inne świadczenie finansowe z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78 cyt. ustawy.

Z powyższego wynika, że obowiązek zwrotu może być orzeczony jedynie co do świadczenia nienależnie pobranego, którym jest świadczenie które zostało wypłacone danej osobie. Wypłacenie oznacza bezpośrednie i rzeczywiste przekazanie świadczenia. Za wypłacone świadczenie nie można zatem przyjmować kwot, które faktycznie nie zostały przekazane beneficjentowi, ale przekazane innym podmiotom w związku z ciążącym na beneficjencie obowiązku podatkowym i opłacanym ubezpieczeniem zdrowotnym. Odliczenie przez urząd pracy od zasiłku kwoty zaliczki na podatek oraz kwoty składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowiło realizację obowiązków ciążących na tym organie jako ich płatniku. Fakt, że organ przekazał ww. kwoty w imieniu i na rzecz skarżącego, nie powoduje jednak, aby można było uznać, nawet w znaczeniu potocznym, że kwoty te zostały wypłacone skarżącemu. Całościowe odczytanie przepisu wynikającego z art. 76 cyt. ustawy pozwala zatem na nałożenie na beneficjenta obowiązku zwrotu zasiłku dla bezrobotnych w kwocie brutto, tylko wtedy gdyby, uwzględniając możliwość niewywiązania się organu z obowiązków płatnika, taka właśnie kwota została mu bezpośrednio wypłacona.

Wykładnia przepisów ustawy dokonana przez organy sankcjonuje natomiast niedopuszczalną sytuacje, kiedy na skutek niewywiązania się przez ZUS z ciążących na nim z mocy prawa obowiązków, beneficjent zostaje dwukrotnie obciążony koniecznością uiszczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczki na podatek dochodowy za ten sam okres rozliczeniowy. Skoro organy uznają za trudne skuteczne dochodzenie przez urząd pracy zwrotu nadpłaconej zaliczki na podatek oraz nadpłaconej zaliczki na ubezpieczenie, dla przeciętnego obywatela zadanie to jest jeszcze trudniejsze i łatwo może prowadzić do sytuacji pokrzywdzenia i bezpodstawnego pozostawania przez ZUS w stanie bezczynności oraz nieuprawnionym posiadaniu pieniędzy należnych beneficjentowi. Właśnie z tych względów tj. by tego rodzaje sytuacje z góry wyeliminować, ustawodawca powierzył obowiązek rozliczeń nadpłaconych (na skutek przyznania za ten sam okres zasiłków dla bezrobotnych i rent z tytułu niezdolności do pracy) zaliczek na podatek dochodowy oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne profesjonalnemu i wyspecjalizowanemu w tym zakresie podmiotowi, którym jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Reasumując, oba orzekające w przedmiotowej sprawie organy dokonały błędnej wykładni art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, co powoduje konieczność uchylenia nie tylko zaskarżonej, ale i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzuty skarżącego w zakresie w jakim wskazuje, że był obowiązany do zwrotu na rzecz Urzędu Pracy tylko tej części świadczenia, które zostało mu faktycznie wypłacone są bowiem w ocenie Sądu w pełni uzasadnione.

Niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów, Sąd stwierdza, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję w istotny sposób naruszył także art. 139 Kpa. Powyższe naruszenie stanowi samoistną podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 139 Kpa organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

W rozumieniu potocznym każda decyzja organu odwoławczego nieuwzględniająca żądania strony jest decyzją niekorzystną z punktu widzenia strony odwołującej się. Zakres zakazu wynikającego z art. 139 Kpa ma jednak węższy charakter i wyraża się w niedopuszczalności pogarszania przez organ odwoławczy zaistniałej wobec strony sytuacji prawnej, określonej decyzją organu pierwszej instancji. Strona odwołująca się powinna bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje, co najwyżej, utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją. W żadnym zaś wypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia. Pogorszenie sytuacji prawnej, o którym mowa w komentowanym przepisie musi mieć charakter obiektywny. Rozstrzygnięciem na niekorzyść strony jest więc - tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie - rozstrzygnięcie organu odwoławczego, nakładające na stronę obowiązek w większym wymiarze niż decyzja organu pierwszej instancji. W uzasadnieniach decyzji I i II instancji oba organy zgodnie, (choć jak wskazano wyżej -błędnie) przyjęły, że świadczeniem nienależnie pobranym jest całość przyznanego skarżącemu zasiłku dla bezrobotnych tj. zarówno w tej części, która została mu fizycznie wypłacona, jak i w tej, która została odprowadzona na podatek dochodowy oraz składki ubezpieczeniowe. Ponieważ skarżący wcześniej zwrócił na rzecz PUP tę część zasiłku dla bezrobotnych, którą fizycznie została mu wypłacona, organ I instancji uznał za zasadne orzec w decyzji o obowiązku zwrotu tej części świadczenia, które nie zostało bezpośrednio przekazane skarżącemu. Organ odwoławczy orzekł natomiast o obowiązku zwrotu przez skarżącego kwoty brutto tj. 997,40 zł. Organ odwoławczy nie zakwestionował co prawda faktu, że skarżący zwrócił wcześniej część świadczenia, uznał jednak, że dla zaksięgowania całości tej wpłaty na koncie urzędu pracy musi istnieć tytuł prawny, który daje wydanie decyzji odnośnie całej kwoty świadczenia. Okoliczność, że organ odwoławczy wskazał, że na poczet zwrotu zaliczona zostanie dokonana przez stronę wpłata nie zmienia faktu, że w sentencji zaskarżonej decyzji orzekł "o zwrocie [...] nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia 1 marca 2016 r. do dnia 31 marca 2016 r. w kwocie 997, 40 zł", a uchylił decyzję organu I instancji, w której w sentencji orzeczono "o zwrocie [...] nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w kwocie 145, 77 zł".

Zestawienie przytoczonych wyżej sentencji decyzji świadczy o naruszeniu przez Wojewodę wynikającego z art. 139 Kpa zakazu reformationis in peius tj. zakazu orzekania na niekorzyść strony. Na skutek wydania decyzji odwoławczej doszło bowiem do obiektywnego pogorszenia sytuacji prawnej P. T.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie wynikają z powyższych rozważań. Ponieważ skarżący zwrócił tę część świadczenia, którą zgodnie z art. 76 można było uznać za świadczenie nienależnie pobrane – a więc część, która została mu rzeczywiście wypłacona, postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Domaganie się przez PUP zwrotu odprowadzonych składek na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy jest w tej sytuacji możliwe jedynie od ZUS. Sposób, w jaki organy dokonają między sobą rozliczeń nie stanowi kwestii podlegającej rozstrzygnięciu w przedmiotowym postępowaniu. Sposób ten niewątpliwie jednak nie powinien w żadnym stopniu obciążać skarżącego, skoro ZUS ma instrument pozwalający na takie rozliczenie, ale z niego nie skorzystał, naruszając w ten sposób art. 78 cyt. ustawy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma, tak jak każdy inny podmiot prawa, obowiązek działania na jego podstawach i w granicach. Naruszanie prawa przez organy państwowe na szkodę obywateli nie może być ignorowane przez Sąd. Podkreślenia wymaga, że treść art. 78 cyt. ustawy została tak skonstruowana, aby ułatwić obywatelom rozwiązanie skomplikowanej prawnie sytuacji, gdy bez własnej winy otrzymują wzajemnie się wykluczające świadczenia z dwóch różnych tytułów. W wymiarze ogólnym, treści wynikające z niniejszego uzasadniania mają zatem również za cel wskazać organom administracji, że poprzez orzekanie o zwrocie świadczeń, które faktycznie zostały zatrzymane przez ZUS, ugruntowuje się praktyka braku konsekwencji po stronie tej instytucji, pomimo niewywiązywania się przez nią z nałożonych na nią prawem obowiązków, których przeciętny obywatel, z powodu braku potrzebnej ku temu wiedzy prawniczej i księgowej, nie jest w stanie zrealizować i, jak wskazano wyżej, nie jest do tego prawnie zobowiązany.