Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1062/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Natalia Kańduła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2020 r. przy udziale sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2019 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpoznaniu odwołania R. W. od decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] stycznia 2019 r. (nr [...]) w sprawie:

I. uchylenia decyzji własnej z [...] maja 2016 r. (nr [...]) przyznającej świadczenie wychowawcze na rzecz U. W., A. W. i W. W.;

II. przyznania świadczenia wychowawczego w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] stycznia 2017 r. na rzecz U. W.;

III. przyznania świadczenia wychowawczego w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. na rzecz W. W.;

IV. odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz A. W. w okresie od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r.,

orzekło, że:

1. uchyla ww. decyzję Prezydenta Miasta z [...] stycznia 2019 r. w części dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz U. W.,

2. przyznaje R. W. świadczenie wychowawcze na rzecz U. W. w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] stycznia 2017 r.,

3. odmawia przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz U. W. na okres od [...] lutego 2017 r. do [...] września 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji, SKO podało, że wnioskiem złożonym [...] kwietnia 2016 r. R. W. (dalej też jako "Wnioskodawca" lub "Skarżący") zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres [...] na rzecz kolejnych dzieci, tj. na rzecz: U. W., ur. [...].03.2000 r., A. W., ur. [...].10.2007 r. oraz W. W. ur. [...].10.2008 r. W skład rodziny Wnioskodawca oprócz siebie zaliczył: L. W. (żonę), S. W. (syna) ur. [...].01.1999 r. oraz trzy ww. córki: U. W., A. W. i W. W..

Przywołaną wyżej decyzją z [...] maja 2016 r. Prezydent Miasta P. (dalej też jako "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji") przyznał świadczenie wychowawcze na rzecz: U. W., A. W. i W. W. na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. w wysokości po [...] zł miesięcznie na każdą z córek.

Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. (nr [...]) Prezydent Miasta, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną z [...] maja 2016 r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że córka Wnioskodawcy, A. W. (ujęta we wniosku o świadczenie wychowawcze), uczęszcza do szkoły podstawowej w J. i tam od poniedziałku do piątku przebywa pod opieką babci. O fakcie tym Wnioskodawca nie poinformował organu I instancji, wobec czego zaistniała podstawa do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2019 r. Prezydent Miasta uchylił ww. decyzję własną z [...] maja 2016 r. i przyznał świadczenie wychowawcze na rzecz U. W. na okres od [...].04.2016 r. do [...].01.2017 r. oraz na rzecz W. W. na okres od [...].04.2016 r. do [...].09.2017 r., a odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz A. W. na okres od [...].04.2016 r. do [...].09.2017 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ I instancji wskazał na powziętą [...] września 2018 r. informację, że córka, A. W. (której matką jest L. G.), uczęszcza do szkoły w J. i przebywa w tym mieście od poniedziałku do piątku pod opieką babci. W oświadczeniu z [...] października 2018 r. R. W. wyjaśnił, że pozostaje w związku małżeńskim z L. W. oraz w związku nieformalnym z L. G., z którego pochodzi córka A. . Organ I instancji, mając na uwadze definicję pojęcia "rodzina" wynikającą z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, uznał, że nie może zaliczyć A. W. w skład rodziny Wnioskodawcy. Centrum życiowe córki znajduje się bowiem w J. przy matce. Jednocześnie w związku z faktem, że w dniu [...] stycznia 2017 r. syn S. W. ukończył 18. rok życia, to w myśl przepisów ww. ustawy pierwszym dzieckiem w rodzinie stała się córka U. W.. Z opisanych względów organ I instancji, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję z [...] maja 2016 r. i odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz A. W. oraz przyznał świadczenie na rzecz U. W. na okres od [...].04.2016 r. do [...].01.2017 r. i na rzecz W. W. na okres od [...].04.2016 r. do [...].09.2017r.

W odwołaniu od ww. decyzji Prezydenta Miasta z [...] stycznia 2019 r., R. W. podniósł, że przyznane świadczenia przekazywał matkom swoich dzieci w całości. Poinformował, że "udzielił wywiadu środowiskowego" pracownikowi MOPR w listopadzie 2018 r., odpowiadając na wszystkie pytania. Wyjaśnił wówczas, że córka A. W. uczęszcza do szkoły w J. i czasami przebywa pod opieką babci, gdy jej matka pracuje w P. jako pielęgniarka (system zmianowy). Skarżący jako miejsce stałego pobytu wskazał: P. (żona, troje dzieci, pobyt od poniedziałku do piątku), J. (partnerka, dziecko, od piątku do niedzieli), O. W. (owdowiała matka, sobota, niedziela). Zarzucił, że [...] Centrum Świadczeń ("PCŚ") chce uczynić jego córkę A. "dzieckiem nielegalnym", a jego pozbawić świadczeń na córkę W. .

Zmieniając opisaną wyżej decyzję Prezydent Miasta z [...] stycznia 2019 r. – przywołaną na wstępie decyzją z [...] września 2019 r. – SKO wskazało, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowienia postępowania. Zdaniem SKO organ I instancji prawidłowo ocenił, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okolicznością, na którą wskazał organ I instancji, jest powzięcie w dniu [...] września 2018 r. informacji, że córka A. W. uczęszcza do szkoły podstawowej i zamieszkuje w J.. W związku z tym nie może ona zostać zaliczona do rodziny Wnioskodawcy.

W dalszej części uzasadnienia organ II instancji wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134, ze zm.; dalej w skrócie "u.p.p.w.d."), która została znowelizowana ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. z 2019 r. poz. 924; dalej jako "ustawa zmieniająca"). W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej, w sprawach o świadczenie wychowawcze za okres do [...] czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w dotychczasowym brzmieniu, z wyłączeniem art. 20 ust. 3 i 4 tej ustawy, który stosuje się w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.

SKO wskazało, że do [...] czerwca 2019 r. obowiązywał art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. zawierający definicję legalną "rodziny" (na potrzeby analizowanego tu świadczenia). Z definicji tej wynikało, że rodzinę tworzyli rodzice i zamieszkujące razem z nimi dzieci pozostające na ich utrzymaniu. Jeżeli więc dziecko nie mieszkało z rodzicem, nie było przez niego utrzymywane, to w świetle przywołanej definicji, nie przynależało do jego rodziny. W sytuacji, gdy rodzice byli rozwiedzeni, żyjący w separacji lub w rozłączeniu, dziecko mogło być członkiem rodzin obojga rodziców, pod warunkiem sprawowania opieki naprzemiennej. Dla ustalenia, czy dziecko wchodziło w skład rodziny tego rodzica, który ubiegał się o świadczenie wychowawcze, istotne było dokonanie wykładni sformułowania "zamieszkujące wspólnie", zawartego w definicji z art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. W ocenie SKO sformułowanie to należy rozumieć jako faktyczne miejsce zamieszkania, czyli fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica, który sprawuje faktyczną nad nim opiekę i faktycznie zaspokaja jego potrzeby życiowe.

Na tym tle normatywnym organ II instancji podniósł, że R. W. wnioskiem z [...] kwietnia 2016 r. zwrócił się o świadczenie wychowawcze m.in. na rzecz A. W., której matką jest L. G.. Do rodziny Wnioskodawca, oprócz siebie, zaliczył: córkę A. W., a także żonę L. W. i troje dzieci: S. W., U. W. i W. W.. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że A. W. nie zamieszkuje z Wnioskodawcą. Podczas rozmowy z R. W. pracownik MOPR w P. potwierdził informację, że A. W. mieszka w J. i tam uczęszcza do szkoły podstawowej. Ustalono również, że matka A. W. – L. G. – pracuje w P., do pracy dojeżdża z J.. Pod nieobecność matki, opiekę na A. W. sprawuje babcia.

Zdaniem SKO, w świetle przytoczonej definicji pojęcia "rodzina" uznać należy, że córka A. W. nie wchodzi w skład rodziny R. W.. Dziecko zamieszkuje w J. i tworzy rodzinę ze swoją matką L. G.. Natomiast Wnioskodawca tworzy rodzinę z żoną i trojgiem dzieci pochodzących ze związku małżeńskiego. Nie jest możliwe, aby Wnioskodawca tworzył rodzinę równocześnie z żoną oraz z partnerką. Zaliczenie dziecka do odrębnych rodzin obojga rodziców może nastąpić tylko wówczas, gdy jest ono pod opieką naprzemienną obojga rodziców, zgodnie z orzeczeniem sądu. Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie występuje.

Organ II instancji podkreślił, że Skarżący nie kwestionuje faktu zamieszkiwania córki A. W. w J.. Wskazuje jedynie, że dba o wszystkie swoje dzieci, a środki otrzymane w formie świadczenia wychowawczego przekazywał matkom tych dzieci. Wskazał również, że przebywa w J. z partnerką i córką w piątek, sobotę i niedzielę. W ocenie SKO przebywanie z dzieckiem jedynie w niektóre dni tygodnia nie uprawnia do sformułowania wniosku, że Wnioskodawca zamieszkuje wspólnie z tym dzieckiem oraz że tworzy z nim rodzinę w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d.

Wobec tego, zdaniem SKO, organ I instancji prawidłowo orzekł, że Wnioskodawcy nie przysługuje świadczenie wychowawcze na A. W.. Prawidłowo również ten organ rozstrzygnął, przyznając świadczenie wychowawcze na rzecz U. W. jedynie do [...].01.2017 r. Starszy syn Wnioskodawcy, S. W., z dniem [...] stycznia 2017 r. ukończył 18. rok życia. W tej sytuacji U. W. stała się pierwszym dzieckiem w rodzinie. Przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Wnioskodawca nie zwracał się o świadczenie na pierwsze dziecko, brak więc było podstaw do weryfikacji dochodu rodziny. Pierwotnie organ I instancji przyznał świadczenie na rzecz U. W. na okres od [...].04.2016 r. do [...].09.2017 r. Nie ulega wątpliwości, że okoliczność w postaci ukończenia przez S. W. 18. roku życia nie jest okolicznością mogącą stanowić podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jednakże skoro decyzja z [...] maja 2016 r. podlega wzruszeniu w trybie wznowienia postępowania na skutek okoliczności opisanej wyżej (niemożność zaliczenia córki A. do składu rodziny), to – w ocenie SKO – uzasadnionym jest również orzeczenie w prawidłowy sposób odnośnie do świadczenia na rzecz U. W.. Przyznając świadczenie wychowawcze na rzecz U. W. na okres od [...].04.2016 r. do [...].01.2017 r. Prezydent Miasta nie wypowiedział się co do pozostałych miesięcy okresu świadczeniowego, trwającego przecież do [...].09.2017 r. Skutkowało to niezałatwieniem wniosku w pełnym zakresie. W tym stanie sprawy, SKO, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., postanowiło uchylić decyzję organu I instancji w części i przyznać świadczenie wychowawcze na rzecz U. W. na okres od [...].04.2016 r. do [...].01.2017 r. oraz odmówić przyznania tego świadczenia na rzecz U. W. na okres od [...].02.2017 r. do [...].09.2017 r.

Skargę na opisaną decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł R. W., który wskazał m.in., że w pierwszym wniosku w 2016 r. o świadczenie 500+ wyszczególnił całą swoją rodzinę: żonę, partnerkę, czwórkę dzieci. PCŚ kazało mu wykreślić partnerkę i świadczenie przyznało na każde uprawnione dziecko, w tym A. , która nosi jego nazwisko. Zdaniem Skarżącego nie zaszły zatem w październiku 2018 r. żadne nowe fakty, o których by PCŚ nie wiedział wcześniej w kwietniu 2016 r., kiedy wydawał swoją słuszną pierwotną decyzję – co podnoszą teraz niesłusznie po latach PCŚ i SKO. Skarżący podkreślił, że mieszka, przebywa i ma kontakt ze wszystkimi swoimi dziećmi, bo jest odpowiedzialny za ich życie i wychowanie. Zaznaczył, że nie wskazuje żadnego miejsca stałego pobytu, gdyż od [...] lat przebywa w trzech miejscach: w P. zwykle od poniedziałku do piątku (żona, troje dzieci, praca zawodowa, gospodarstwo domowe), w J. od piątku do niedzieli (partnerka, dziecko, gospodarstwo domowe), a w O. W. w sobotę, niedzielę (owdowiała blisko [...] lat temu matka, gospodarstwo domowe). Zdaniem Skarżącego odmowa traktowania A. jako jego dziecka, jego związku z partnerką jako rodziny, a ich wspólnego przebywania jako tworzenia domu rodzinnego, jest bardzo krzywdzące i bolesne. Skarżący wskazał, iż budowaniu tego złożonego związku rodzinnego poświęca życie i siły.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu [...] marca 2020 r. Skarżący podtrzymał wnioski i wywody skargi. Ponadto podkreślił, że w prawie polskim brak jest jednolitego pojęcia "rodziny". Jego zdaniem w niniejszej sprawie pojęcie to powinno być rozumiane szeroko, zgodnie z konstytucyjnym znaczeniem. Zaznaczył, że pieniądze ze świadczenia "500+" przekazywał regularnie na rzecz córki, A. W., na dowód czego złożył oświadczenie L. G. (jego partnerki i matki A. ) z [...] marca 2020 r. Podkreślił, że jego partnerce nie jest łatwo, bo w przeważającej mierze z wychowaniem córki musi sobie radzić sama, ale na ile może, Skarżący jej w tym pomaga. Zdaniem Skarżącego poświęcanie jednemu z dzieci czasu w piątek, sobotę i niedzielę, to jest sprawiedliwa proporcja. Skarżący podkreślił silne więzi uczuciowe, jakie łączą go z córką, A. W., co licznymi dowodami córka daje mu odczuć (własnoręcznie wykonywane laurki, prezenty, itp.) W ocenie Skarżącego negatywne dla niego decyzje organów będą skutkować decyzją nakazująca zwrot kwoty świadczeń, która za wszystkie lata i na wszystkie dzieci wyniesie łącznie [...] złotych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując w powyższy sposób kontroli zaskarżonej decyzji SKO, Sąd doszedł do przekonania, że skarga R. W. zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek zasadniczo z innych przyczyn niż w niej wskazano, gdyż wyłącznie z powodów formalnych.

W niniejszym postępowaniu kontroli Sądu podlegała decyzja SKO w P. z [...] września 2019 r. (nr [...]) uchylająca decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] stycznia 2019 r. (nr [...]) w części dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz U. W. (pkt 1 decyzji SKO) i w tym zakresie orzekająca co do istoty sprawy (pkt 2 i 3 decyzji SKO).

Jednakże w tym miejscu należy zauważyć, że ww. decyzja Prezydenta Miasta zawierała cztery rozstrzygnięcia, zamieszczone w odrębnych punktach. W pkt I decyzji organ I instancji orzekł bowiem o uchyleniu decyzji własnej z [...] maja 2016 r. przyznającej świadczenia wychowawcze na rzecz U. W., A. W. i W. W.; w pkt II – o przyznaniu świadczenia wychowawczego w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od [...].04.2016 r. do [...].01.2017 r. na rzecz U. W.; w pkt III – o przyznaniu świadczenia wychowawczego w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od [...].04.2016 r. do [...].09.2017 r. na rzecz W. W.; a w pkt IV – o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz A. W. w okresie od [...].04.2016 r. do [...].09.2017 r.

Ponadto należy mieć na uwadze, że analiza treści odwołania nie wskazuje, aby Skarżący kwestionował decyzję Prezydenta Miasta z [...] stycznia 2019 r. wyłącznie w części odnoszącej się do jej pkt II, tj. przyznania świadczenia na rzecz U. W. za część okresu świadczeniowego. Przeciwnie, w uzasadnieniu odwołania Skarżący wyraźnie kontestował zasadność "uchylania poprzednich decyzji PCŚ" (tu: decyzji Prezydenta Miasta z [...].05.2016 r.). Podobnie zakres zaskarżenia oceniło SKO, skoro w części wstępnej swej decyzji wskazało, że rozpoznało odwołanie R. W. "od decyzji Prezydenta Miasta" (a nie od jej określonej części). Już z tych względów należało uznać, że przedmiotem odwołania zostały objęte wszystkie punkty decyzji Prezydenta Miasta. Tym bardziej, że jako rozstrzygnięcia zawarte w decyzji kończącej postępowanie wznowieniowe, pozostają one ze sobą w ścisłym związku, o czym przesądza unormowanie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Stosownie do art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Przepisy art. 138 k.p.a. zawierają zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego, określając w sposób wyczerpujący zakres możliwych rozstrzygnięć tego organu. W związku z tym organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w tych przepisach.

Tymczasem analiza zaskarżonej decyzji pokazuje, że SKO orzekło jedynie co do części decyzji Prezydenta Miasta, a mianowicie co do jej punktu II. Natomiast nie zawarło w sentencji swe decyzji żadnego rozstrzygnięcia odnośnie do pkt I, III i IV decyzji organu I instancji, mimo że – jak to już wyżej wskazano – również one zostały zaskarżone odwołaniem. Przykładowo, SKO nie stwierdziło, że w pozostałym zakresie decyzję Prezydenta Miasta utrzymuje w mocy.

W ocenie Sądu brak tego elementu rozstrzygnięcia uzasadnia wniosek, że organ II instancji nie orzekł o całości sprawy, lecz jedynie o jej części. Rozstrzygnięcia organu administracji nie można bowiem domniemywać. W związku z tym orzeczenie o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji w części wymaga, aby organ odwoławczy wypowiedział się jednocześnie o pozostałym zakresie decyzji organu pierwszej instancji (por. wyroki NSA: z [...].10.2000 r., III SA [...], LEX nr 47084; z [...].03.2011 r., I GSK [...]; z [...].04.2011 r., II OSK [...]; z [...].04.2013 r., II OSK [...]; z [...].07.2014 r., I OSK [...]; z [...].09.2015 r., II OSK [...]; z [...].11.2015 r., I OSK [...] – CBOSA; por. też wyroki NSA: z [...].04.2006 r., I OSK [...]; z [...].11.2014 r., II OSK [...] – wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"). W sytuacji, gdy organ odwoławczy nie ustosunkował się do całości rozstrzygnięcia przyjętego w decyzji organu I instancji, uchylając decyzję w części i w tym zakresie orzekając co do istoty, nie utrzymując w mocy decyzji w pozostałym zakresie, to w tych granicach zachodzi brak ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Przepisy art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. nie mogą być bowiem interpretowane jako odrębne normy prawne i nie można przyjąć domniemania utrzymania w mocy w pozostałej części zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W. 2019, art. 138 Nb 9).

Z powyższego wynika, że w kontrolowanej sprawie organ II instancji, uchylając decyzję organu I instancji w części (co do jej pkt II), zobligowany był do wypowiedzenia się w osnowie decyzji także co do pozostałych części decyzji organu I instancji (tj. odnośnie do jej pkt I, III i IV). Zaniechanie podjęcia rozstrzygnięcia w tym zakresie nie może być usprawiedliwione w szczególności tym, że organ odwoławczy odniósł się – i to jedynie pośrednio – do kwestii uchylenia decyzji Prezydenta Miasta z [...] maja 2016 r. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poprzez wskazanie, że w niniejszej sprawie słusznie organ I instancji ocenił, iż wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania. Należy podkreślić, że nie jest dopuszczalne orzeczenie o części sprawy w osnowie decyzji, a o pozostałej części w jej uzasadnieniu. Jak to już wyżej wskazano, rozstrzygnięcia organu nie można domniemywać, także z treści uzasadnienia, lecz winno być ono wyraźnie podane w sentencji decyzji.

Wobec powyższego należy uznać, że zaskarżona decyzja SKO została wydana z istotnym naruszeniem przepisów art. 138 k.p.a.

Z tych to, formalnych przyczyn zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu przez Sąd. Dlatego, mogąc w takiej sytuacji jedynie ubocznie odnieść się do meritum sprawy, Sąd zauważa, że:

- organy obu instancji prawidłowo uznały, iż w sprawie wystąpiła przesłanka wznowieniowa, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Z samego bowiem faktu ujęcia przez Skarżącego w pierwszym ze złożonych wniosków dotyczących "świadczenia 500+" (z 2016 r.) w wykazie członków jego rodziny także partnerki, L. G., nie wynikało żadną miarą, że jego córka A. W. nie zamieszkuje z nim wspólnie, w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., lecz że pozostaje pod opieką matki i babci w J.. Nie wynikało to również z innych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. A to właśnie ta okoliczność – wspólnego (nie)zamieszkiwania Wnioskodawcy z córką A. – miała istotne znaczenie w tej sprawie i, jak wynika z jej akt administracyjnych, nie była znana organowi I instancji przy wydawaniu pierwotnej decyzji przyznającej wnioskowane świadczenia;

- ma rację Skarżący, gdy zauważa, że w polskim systemie prawa nie ma jednej (jednolitej) definicji pojęcia "rodziny". Jednakże w sprawach dotyczących rozpatrywanego tu "świadczenia 500+", istotne znaczenie ma definicja tego pojęcia zawarta w "dedykowanym" temu świadczeniu przepisie art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. (który obowiązywał w odniesieniu do świadczeń przyznawanych za okresy do [...] czerwca 2019 r.). W myśl tego przepisu, ilekroć w u.p.p.w.d. mowa o rodzinie – oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Na gruncie cytowanej definicji "rodziny" kluczowego znaczenia nie mają więzi emocjonalne utrzymywane pomiędzy rodzicem a dzieckiem, lecz sam fakt "wspólnego zamieszkiwania". Użyte w cytowanym art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. sformułowanie "zamieszkujące wspólnie" należy bowiem rozumieć jako faktyczne miejsce zamieszkania, czyli fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica, który sprawuje faktyczną nad nim opiekę i faktycznie zaspokaja jego potrzeby życiowe (zob. wyrok WSA z [...].01.2020 r., IV SA/Po [...], CBOSA);

- sytuacja rodzinna Skarżącego rzeczywiście jest złożona. W ocenie Sądu, Skarżący w istocie współtworzy dwie komórki rodzinne, których jest wspólnym ogniwem: jedną, sformalizowaną, z żoną i trójką dzieci (S. , U. i W.), a drugą, nieformalną, z partnerką i córką A. . Taka sytuacja wymyka się konstrukcjom prawnym przyjętym przez ustawodawcę w u.p.p.w.d. Jak bowiem trafnie zauważyło SKO, jednoczesne zaliczenie dziecka do dwóch odrębnych rodzin obojga rodziców może nastąpić tylko wówczas, gdy jest ono pod opieką naprzemienną obojga rodziców zgodnie z orzeczeniem sądu. Innymi słowy, zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej rodziny, a tylko wyjątkowo można zaliczyć dziecko jednocześnie do członków rodzin obojga rodziców – w przypadku, gdy zgodnie z orzeczeniem sądu dziecko jest pod opieką naprzemienną rodziców rozwiedzionych (por. wyrok NSA z [...].01.2018 r., I OSK [...], CBOSA). Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie bezspornie nie występuje. Nawet gdyby jednak hipotetycznie założyć, że przepisy o opiece naprzemiennej mogą znaleźć zastosowanie do sytuacji rodzinnej Wnioskodawcy – oczywiście nie wprost, lecz tylko "odpowiednio" – to wówczas i tak jego powinnością byłoby wykazanie, że zasadniczo zachodzi równość pomiędzy rodzicami w zakresie sprawowania pieczy nad dzieckiem – czego dotychczas Skarżący nie uczynił. Przeciwnie, na rozprawie przyznał, że to jego partnerka "w przeważającej mierze z wychowaniem córki musi sobie radzić sama", zaś Skarżący pomaga jej w tym "na ile może";

- postępowanie wyjaśniające w kontrolowanej sprawie i zgromadzony tą drogą materiał dowodowy nie wykazują, w ocenie Sądu, istotnych braków. Z dokumentacji zebranej dotychczas przez organ, w tym z oświadczeń i wyjaśnień Skarżącego, wynika, że Skarżący nie zamieszkuje wspólnie z A. W. – w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. – gdyż córka pozostaje pod stałą opieką matki i babci w J., podczas gdy Skarżący swoje centrum życiowe, przynajmniej w dni robocze, zasadniczo koncentruje w P.. Jedynie czas weekend’owy (piątek, sobota, niedziela) dzieli pomiędzy pobyt w J., z partnerką i córką A. , oraz w O. W. – u matki. Tym niemniej, jeżeli w ocenie Skarżącego postępowanie dowodowe wymagałoby jednak uzupełnienia, np. przez przesłuchanie matki dziecka (partnerki), to Skarżący jest uprawniony do zgłoszenia stosownego wniosku dowodowego (wniosków dowodowych) w toku ponownego rozpoznawania sprawy przez SKO.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Ponownie rozpoznając sprawę, SKO uwzględni powyższe wskazania i oceny prawne Sądu, i wyda decyzję orzekającą o całości sprawy, jak tego wymaga art. 138 k.p.a.