Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 517/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Budowlane prawo
Odpady
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 5 i pkt 6
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196
law: Obwieszczenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.
Teza: 1. W ocenie Sądu stanowisko, iż uciążliwość zgromadzonych odpadów wynika już z faktu konieczności ich deponowania, a więc zajmowania przestrzeni, zmian krajobrazowych, zmian właściwości itp. jest niezgodne z podaną definicją uciążliwości dla środowiska. Muszą być to stany utrudniające życie albo dokuczliwe dla otaczającego środowiska. Zważywszy, iż działka należy do osoby fizycznej, która wyraziła zgodę na nawiezienie gruzu i ziemi - to nie można mówić o zajmowaniu przestrzeni, zmianie krajobrazu czy zmianie właściwości gruntu jako uciążliwości dla środowiska.

2. Zasypanie dołu czy też wyrobiska lub zagłębienia terenu nie jest budową obiektu budowlanego w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ i wobec tego nie wymaga pozwolenia na budowę. Zatem nie wymaga też decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

TEZY

1. W ocenie Sądu stanowisko, iż uciążliwość zgromadzonych odpadów wynika już z faktu konieczności ich deponowania, a więc zajmowania przestrzeni, zmian krajobrazowych, zmian właściwości itp. jest niezgodne z podaną definicją uciążliwości dla środowiska. Muszą być to stany utrudniające życie albo dokuczliwe dla otaczającego środowiska. Zważywszy, iż działka należy do osoby fizycznej, która wyraziła zgodę na nawiezienie gruzu i ziemi - to nie można mówić o zajmowaniu przestrzeni, zmianie krajobrazu czy zmianie właściwości gruntu jako uciążliwości dla środowiska.

2. Zasypanie dołu czy też wyrobiska lub zagłębienia terenu nie jest budową obiektu budowlanego w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ i wobec tego nie wymaga pozwolenia na budowę. Zatem nie wymaga też decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Technik Ochrony Środowiska i Gospodarki Odpadami "T.-F." S.C. we W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 13 lutego 1997 r. (...) w przedmiocie kary dobowej za składowanie odpadów - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; (...).


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z 6.06.1995 r., na podstawie art. 110 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /t.j. Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196/ oraz par. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1987 r. w sprawie wysokości, zasad i trybu nakładania kar porządkowych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska /t.j. Dz.U. 1991 nr 89 poz. 404/ oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzania w nim zmian /Dz.U. nr 125 poz. 558 ze zm./, wymierzył Przedsiębiorstwu "T." s.c. w W. dobową karę pieniężną w kwocie 406,79 zł za składowanie 2.141 t odpadów IV kategorii uciążliwości na działkach nr 92/1 i 92/2 we wsi S. poczynając od 1.06.1995 r.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska powyższą decyzję utrzymał w mocy decyzją z 13.02.1997 r.

Przedsiębiorstwo "T." s.c. w W. złożyło skargę, zarzucając decyzjom obu instancji naruszenie prawa materialnego poprzez przyjęcie, że strona skarżąca naruszyła przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz naruszenie art. 35 Kpa poprzez rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy po upływie 19 miesięcy od wniesienia odwołania.

Strona skarżąca podniosła, iż zasypując wyrobisko gruzem i ziemią działała na zlecenie właścicielki nieruchomości Janiny G. Działka ta była przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną. Właścicielka otrzymała pozwolenie na budowę domu w dniu 30.12.1993 r. i niwelacja terenu była czynnością niezbędną do rozpoczęcia budowy. Te okoliczności, zdaniem strony skarżącej, świadczą o tym, iż nie miała ona zamiaru urządzania składowiska odpadów, a zatem nie było potrzeby uzyskiwania decyzji w trybie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.

Ponadto skarżąca Spółka podniosła, iż do zasypania wyrobiska użyto gruzu i ziemi ze śladowymi ilościami odpadów komunalnych, a więc to działanie należało uznać za gospodarcze wykorzystanie odpadów.

Brak więc było podstaw do zastosowania art. 110 cyt. ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.

Naruszenie art. 35 Kpa spowodowało niekorzystne skutki dla skarżącej. Wydanie decyzji ostatecznej w ustawowym terminie pozwoliłoby skarżącej przystąpić do usuwania odpadów, co zmniejszyłoby wysokość kary.

W konkluzji strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Organ podniósł, iż przedmiotowy gruz zmieszany z odpadami komunalnymi jest odpadem w rozumieniu art. 3 pkt 5 cyt. ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Spełnia też kryteria "uciążliwości dla środowiska" określone w art. 3 pkt 6 tejże ustawy.

Zdaniem organu, na przedmiotowej działce nie miało miejsca gospodarcze wykorzystanie odpadów z uwagi na brak pozwolenia na zmianę przeznaczenia terenu wąwozu przez zasypanie odpadami, co wynika jednoznacznie z pism Wójta Gminy.

Ponadto organ stwierdził, iż art. 110 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska nie uzależnia nałożenia kary od szkodliwego oddziaływania odpadów na środowisko. Sam fakt gromadzenia odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym jest podstawą do wymierzenia kary pieniężnej.

W zakresie zarzutu naruszenia terminu z art. 35 Kpa organ stwierdził, iż strona skarżąca mogła wykorzystać swoje uprawnienia procesowy przewidziane w art. 37 par. 1 Kpa, tzn. złożyć zażalenie, a w przypadku jego bezskuteczności, złożyć skargę do NSA na podstawie art. 17 ustawy o NSA.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /t.j. Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ przez pojęcie "odpady" rozumie się zużyte przedmioty oraz substancje stałe, a także nie będące ściekami substancje ciekłe, powstające w związku z bytowaniem człowieka lub działalności gospodarczej, nieprzydatne w miejscu lub czasie, w którym powstały i uciążliwe dla środowiska.

Przez uciążliwość dla środowiska - rozumie się zjawisko fizyczne lub stany utrudniające życie albo dokuczliwe dla otaczającego środowiska, a zwłaszcza hałas, wibracje, zanieczyszczenie odpadami - art. 3 pkt 6 cyt. ustawy.

W niniejszej sprawie organ naczelny w odpowiedzi na skargę stwierdził, iż uciążliwość zgromadzonych odpadów wynika już z faktu konieczności ich deponowania, a więc zajmowania przestrzeni, zmian krajobrazowych, zmian właściwości gruntu itp.

W ocenie Sądu takie stanowisko jest niezgodne z podaną definicją uciążliwości dla środowiska. Muszą być to stany utrudniające życie albo dokuczliwe dla otaczającego środowiska. Zważywszy, iż działka należy do osoby fizycznej, która wyraziła zgodę na nawiezienie gruzu i ziemi - to nie można mówić o zajmowaniu przestrzeni, zmianie krajobrazu czy zmianie właściwości gruntu jako uciążliwości dla środowiska.

Danuta G. - siostra Janiny G. - potwierdziła fakt wyrażenia zgody na nawiezienie gruzu i ziemi. Stwierdziła wyraźnie, iż zamieszkuje na działce sąsiedniej i w celu uniknięcia podtapiania postanowiła zasypać dół ciągnący się przez całą działkę.

W odpowiedzi na skargę organ wyraził pogląd, iż na niwelację wyrobiska na działce budowlanej musi wyrazić zgodę właściwy organ administracji. Powołuje się na stanowisko Wójta Gminy, iż nie wyraża zgody na zasypanie wyrobiska i nie zostało wydane pozwolenie na takie działanie.

Jednak ani Wójt Gminy, ani organy orzekające w niniejszej sprawie nie wskazały podstawy prawnej obowiązku uzyskania zezwolenia na zasypanie "dołu", "wyrobiska", "zagłębienia terenowego" na działce budowlanej przez właściciela tej działki.

W zaskarżonej decyzji wskazano art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym /Dz.U. nr 89 poz. 415/. Jednak art. 39 ust. 2 tej ustawy wyraźnie stwierdza, iż ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu wymaga budowa, dla której przepisy Prawa budowlanego przewidują obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę.

Zasypanie dołu czy też wyrobiska lub zagłębienia terenu nie jest budową obiektu budowlanego w rozumieniu Prawa budowlanego i wobec tego nie wymaga pozwolenia na budowę. Zatem nie wymaga też decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Również kwestia uciążliwości dla otoczenia w związku z zawartością odpadów komunalnych nie została w jednoznaczny sposób wyjaśniona. W zaskarżonej decyzji przyjęto, iż gromadzono na działce gruz, ziemię i odpady komunalne. Strona skarżąca konsekwentnie twierdziła, iż odpady komunalne były w ilościach śladowych. Nie zostało w sprawie ustalone, jaką część stanowiły odpady komunalne i czy spowodowały uciążliwość dla środowiska. Te uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast naruszenie art. 35 Kpa jest niewątpliwe. Jednak strona skarżąca dysponowała uprawnieniami procesowymi, ale nie w postaci zażalenia na podstawie art. 37 par. 1 Kpa, gdyż organ II instancji jest organem naczelnym, lecz skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu, na podstawie art. 17 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Uwzględniając te okoliczności Sąd, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 oraz 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, orzekł jak w sentencji.