Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 287/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Przybielski Protokolant: Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. S. i A. S. na decyzję Wojewody z dnia 8 marca 2006 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta Ch. decyzją z dnia 3 stycznia 2006r. Nr [...], wydaną a podstawie art. 129 ust. 1 i 5, art. 132 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku A. i M. S., ustalił odszkodowanie na rzecz M. S. w ¼ części oraz A. S. i M. S. w ¾ częściach za uprawę truskawek znajdującą się na nieruchomości oznaczonej poprzednio nr [...], dla której prowadzona była w Sądzie Rejonowym w Ch. Księga wieczysta Kw Nr [...], przejętej pod drogi miejskie w ramach skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego w Ch. przy ulicy [...]. Wysokość odszkodowania zgodnie z opinią rzeczoznawcy do spraw rolnictwa, sadownictwa i warzywnictwa ustalił na kwotę 787,10 zł, w wysokości 262,37 zł dla M. S. i w wysokości 524,73 zł dla A. S. i M. S. Zgodnie z decyzją Gmina Miejska Ch. wypłaci ustalone odszkodowanie w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stała się ostateczna.

Jak ustalono, Urząd Miejski w Ch. pismem z dnia 7 grudnia 2004r. przesłał na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami podanie A. S. w sprawie uregulowania odszkodowania za uprawę truskawek znajdującą się na nieruchomościach przejętych pod drogi miejskie w ramach skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego w Ch. przy ulicy [...]. Zgodnie z art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami wysokość odszkodowania ustala się według stanu w dniu podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalania i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Uchwałą z dnia 15 listopada 1993r. nr [...] Rady Miejskiej w Ch. zatwierdzono projekt scalenia i podziału nieruchomości na działki budowlane objęte skoncentrowanym budownictwem jednorodzinnym. Za nieruchomości objęte scaleniem i podziałem wnioskodawcy otrzymali nieruchomości zamienne i dopłatę za uprawę malin. W dniu 20 października 1994r. Urząd Miejski w Ch. zlecił biegłemu do spraw wycen J. K. wykonanie szacunku składników (nasadzeń truskawek) na działce nr [...] przejętej pod drogi miejskie w ramach skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego w Ch. przy ulicy [...]. Zgodnie z opinią, na przedmiotowym terenie znajdowały się 2-letnie sadzonki truskawek odmiany: Senga Sengana, Dukat i Redguntlet. Wartość plantacji truskawek została ustalona na kwotę: 16.093.000,- zł (przed denominacją złotego). Wymieniona kwota nie została wypłacona i odebrana przez A. i M. S. W dniu 3 stycznia 1995r. Urząd Miejski w Ch. poinformował A. S., iż realizacja budowy drogi miejskiej na przedmiotowym terenie nastąpi w terminie późniejszym i plantacja truskawek może istnieć nadal, a zatem nie zachodzi konieczność jej likwidacji. W tym samym piśmie zezwolono A. S. przedmiotowy teren nadal używać rolniczo. A. S. w piśmie z dnia 11 stycznia 2000r. stwierdził, iż z chwilą przejęcia gruntu z nasadzeniami przestał być ich właścicielem i nikt go wówczas nie upoważnił do korzystania z tych nasadzeń. Starosta Ch. prowadząc sprawę zlecił wykonanie opinii biegłemu rzeczoznawcy do spraw rolnictwa, sadownictwa i warzywnictwa W.M. Z opinii tej wynika, iż przedmiotową plantację truskawek można było prowadzić przez okres 4 lat. Po drugim roku owocowania przerwano produkcję na tej plantacji. Wysokość utraconych korzyści została ustalona na kwotę: 787,10zł. Badając księgę wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Ch. dla przedmiotowej nieruchomości organ I instancji ustalił, iż jako właściciel wpisana była M. S. do ¼ części oraz A. S. i jego żona M. S. do ¾ części. Wysokość odszkodowania zgodnie z opinią wymienionego wyżej rzeczoznawcy ustalono na kwotę 787,10 zł, tj. w wysokości 262,37 zł dla M. S. i w wysokości 524,73 zł dla A. S. i M. S. M. S. złożyła oświadczenie, iż również wnosi o ustalenie odszkodowania w tej sprawie.

Decyzją z dnia 25 kwietnia 2005r. Starosta Ch. ustalił odszkodowanie na rzecz wnioskodawców. Od tej decyzji A. S. wniósł odwołanie do Wojewody, który zaskarżoną decyzję uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji zwrócił się do biegłego o przeanalizowanie swej opinii pod kątem art. 135 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. W piśmie z dnia 26 września 2005r., przesłanym wnioskodawcom, biegły złożył wyjaśnienia co do sposobu ustalenia wartości nasadzeń i w całości podtrzymał swoją wcześniejszą opinię. W odpowiedzi wnioskodawcy oświadczyli, w piśmie z dnia 25 października 2005r., iż podtrzymują swoje roszczenia.

W celu umożliwienia stronom bezpośredniego zadawania biegłemu pytań oraz wyjaśnienia przez niego wątpliwości, Starosta Ch. przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem biegłego wydającego opinie w tej sprawie. Na rozprawę administracyjną, która odbyła się w dniu 16 listopada 2005r. o godz. 900 w budynku Starostwa Powiatowego stawił się biegły W. M. i ponownie podtrzymał wydaną w sprawie opinię z dnia 8 lutego 2005 r. oraz wyjaśnienia do opinii z dnia 26 września 2005r. Strony postępowania nie stawiły się na rozprawę administracyjną, prawidłowo ojej terminie zawiadomione. W piśmie z dnia 15 listopada 2005r. A. S. poinformował, iż w zakreślonym terminie nie będzie mógł uczestniczyć w rozprawie administracyjnej i powołując się na art. 90 Kpa złożył pisemne wyjaśnienienia. W dniu 5 grudnia 2005r. Starosta Ch. zawiadomił strony o zgromadzeniu materiału w sprawie, z którym można było się zapoznać w terminie 7 dni, od dnia otrzymania tegoż zawiadomienia.

Według organu I instancji, w chwili przystąpienia do scalania i podziału nieruchomości, na działce oznaczonej wówczas nr [...] znajdowała się plantacja 2-letnich sadzonek truskawek. Za działki gruntu wydzielone pod nowe drogi oraz za drzewa i krzewy gmina wypłaca odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego. Jeśli do takiego uzgodnienie nie dojdzie Starosta wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu po uzyskaniu opinii biegłego rzeczoznawcy. Powołany w sprawie rzeczoznawca wydał opinię w sprawie, złożył również do niej dodatkowe wyjaśnienia, a na rozprawie administracyjnej podtrzymał ją w całości. Wnioskodawcy nie złożyli żadnych wniosków ani uwag do opinii rzeczoznawcy ani do jego wyjaśnień.

Od powyższej decyzji A. S. złożył odwołanie do Wojewody, zarzucając naruszenie przez organ l instancji art. 130 ust. 1, art. 132 ust. 3 i art. 135 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.

Zaskarżoną decyzją z dnia 8 marca 2006r. Nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty Ch.

W uzasadnieniu organ stwierdził, iż decyzja organu I instancji wydana została zgodnie z zasadami i trybem przewidzianym w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 233 powołanej ustawy sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Wskazał organ odwoławczy, iż zgodnie z art. 135 ust. 6 tej ustawy przy określaniu kultur wieloletnich szacuje się koszty założenia plantacji i jej pielęgnacji do czasu pierwszych zbiorów oraz wartość utraconych pożytków w okresie od dnia wywłaszczenia do dnia zakończenia pełnego plonowania. Sumę kosztów i wartość utraconych pożytków zmniejsza się o sumę rocznych odpisów amortyzacyjnych, wynikającą z okresu wykorzystania plantacji od pierwszego rok plonowania do dnia wywłaszczenia. W przedmiotowej sprawie, w związku z faktem, iż ustalenie wysokości odszkodowania następuje na podstawie opinii rzeczoznawcy, organ I instancji wystąpił o sporządzenie takiej opinii do Pana W. M., rzeczoznawcy do spraw rolnictwa, sadownictwa i warzywnictwa. W opinii z dnia 8 lutego 2005r. biegły wycenił wartość odszkodowania na kwotę 787,10 zł. Wobec powstałych wątpliwości. czy rzeczoznawca, dokonując wyceny, uwzględnił treść art. 135 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, pismem z dnia 26 września 2005r. W. M. wyjaśnił, iż opinia została ,,wykonana zgodnie z wszystkimi zasadami, które obowiązują przy określaniu strat związanych z niemożliwością dalszej uprawy, aż do zakończenia zbioru w poszczególnych latach." Organ odwoławczy stwierdził, iż opinia biegłego jest dla organu tylko materiałem, który powinien mu pomóc w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej, ale musi on rozstrzygnąć te kwestię we własnym imieniu. Organ nie może ograniczyć się w uzasadnieniu decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego, lecz obowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego. Opinia wydana przez rzeczoznawcę majątkowego określająca wysokość odszkodowania nie ma charakteru wiążącego, a podlega ocenie właściwego organu administracyjnego. Na poparcie swojej argumentacji powołał Wojewoda orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – wyrok z dnia 8 listopada 2001r. sygn. akt l SA 833/00 oraz wyrok z dnia 5 marca 2002r. sygn. akt l SA 1978/00.

W ocenie organu odwoławczego, organ l instancji słusznie uznał wycenę sporządzoną przez W. M. za prawidłową, dokonaną zgodnie z obowiązującymi przepisami. Nie zasługuje w ocenie organu II instancji na uwzględnienie zarzut stron, iż organ l instancji, prowadząc postępowanie, naruszył art. 130 ust. 1 i 135 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz naruszył rażąco przepisy postępowania poprzez pominięcie opinii P. B., ani nie zasługuje na uwzględnienie wniosek strony o przeprowadzenie dowodu z wyceny P. B. z dnia 9 grudnia 1994r. i z dnia 21 października 2004r., dotyczącej waloryzacji kwoty odszkodowania ustalonego w 1994 r. Organ II instancji podkreślił, iż nie jest możliwe dopuszczenie jako dowodu w sprawie opinii szacunkowej wartości składników roślinnych (truskawek) sporządzonej przez J. K. oraz wyceny dokonanej przez P. B. Opinia szacunkowa J. K. została sporządzona na dzień 14 listopada 1994r., na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz Instrukcji wyceny roślin sadowniczych i ozdobnych opracowanej na podstawie IS i K S., KR PZD, "Metoda kosztowo-dochodowa wartości odszkodowań za utracone rośliny sadownicze i ozdobne w POD" Warszawa 1987r. P. B. z Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w S. sporządził dnia 9 grudnia 1994r. wycenę w oparciu o "Kosztowo dochodową metodę wyceny wartości odszkodowań za utracone rośliny sadownicze", opracowaną na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Pismem z dnia 21 października 2004r. dokonał jedynie aktualizacji kwoty odszkodowania ustalonej wcześniej na podstawie powołanej ustawy. Ponieważ ustalenie wysokości odszkodowania następuje na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami i wymieniona ustawa określa zasady obowiązujące przy dokonywaniu wyceny, nie jest dopuszczalne przyjęcie jako dowodu w sprawie opinii sporządzonych na podstawie już nieobowiązującego aktu prawnego. Według art. 130 ust. 1 tej ustawy wysokość odszkodowania ustala się według stanu w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartość w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu, a więc nie jest możliwe oparcie się na opiniach sporządzonych w 1994r. w stosunku do decyzji wydanej w 2006r. Wobec podnoszonego przez stronę skarżącą zarzutu naruszenia przez organ l instancji art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, iż wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty, organ II instancji stwierdził, iż czym innym jest waloryzacja odszkodowania, a czym innym opóźnienie w jego zapłacie. Waloryzacja oznacza urealnienie już ustalonego, a niewypłaconego odszkodowania przy zastosowaniu odpowiednich wskaźników (art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Natomiast skutki zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania określa art. 481 § 1 k.c. Wynika z niego, iż odsetki należą się wierzycielowi w każdym wypadku opóźnienia i stanowią dla dłużnika sankcję za sam fakt niespełnienia świadczenia w terminie. Tym samym podnoszony przez A. S. zarzut, iż kwota odszkodowania powinna ulec waloryzacji, nie zasługuje na uwzględnienie.

Na powyższą decyzję M. i A. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W skardze wskazali, iż działka [...] posiada 2350 m2, tym samym organy błędnie przyjęły, iż jest to 665 m2. Na przedmiotowej działce oprócz nasadzenia truskawek znajdowały się ponadto matecznik podkładów wegetatywnych jabłoni, oraz krzewy porzeczek, których obecność na działce została potwierdzona pismem Urzędu Miasta z dnia 13 listopada 1997r. Wycena truskawek miała miejsce w dniu 14 listopada 1994r. na zlecenia Urzędu Miasta i została sporządzona przez J. K., który przy jej sporządzaniu popełnił błąd. Skarżący zwrócili się do Instytutu Sadownictwa w S., który wskazał pomyłkę i dokonał korekty – stąd powstała różnica w wycenie w wartości. Organy administracji nie zadbały o jednak o jego naprawę, mimo nie zakwestionowania opinii Instytutu. Skarżący wskazali, iż organy administracji nie dokonały wypłaty żadnej z kwot zawartych w sporządzonych wycenach. Podali również, iż nie jest prawdą, że odmówili przyjęcia odszkodowania. Zdaniem M. i A. S. z uzasadnienia decyzji organu II instancji z dnia 14 lipca 2005r. wynika, iż postępowanie przeprowadzone w I instancji było postępowaniem wadliwym. Skarżący podnieśli ponadto, iż zgodnie z art. 90 Kpa strona postępowania może złożyć przed rozprawą wyjaśnienia na piśmie i z tego też powodu skarżący nie stawili się na rozprawie w dniu 16 listopada 2005r. Natomiast na drugiej rozprawie w postępowaniu przed Wojewodą skarżący nie stawili się z powodu nie wyznaczenia terminu rozprawy przez organ II instancji. Wskazali, iż w piśmie z dnia 22 stycznia 2006r. nie znajduje się odmowa dotycząca udziału w rozprawie administracyjnej lecz jego treść nawiązuje do meritum sprawy. W ocenie strony skarżącej, to nie oni dokonali błędnej wyceny i to nie oni powinni się wypowiadać na temat wcześniejszych wycen jak i błędnej wyceny dokonanej przez W. M.. W opinii skarżących prawidłową wyceną jest ta dokonana na zlecenie Urzędu Miasta Ch. z dnia 14 listopada 1994r. a skorygowana przez Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa w S.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Przewidziana prawem kontrola dotyczy badania legalności z punktu widzenia prawa obowiązującego w chwili wydania decyzji.

Skarga M. S. i A. S. nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z treścią art. 130 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku, gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1, według stanu odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości.

Z prawidłowo dokonanych przez organy administracji i niespornych ustaleń wynika, iż uchwałą z dnia 15 listopada 1993r. nr [...] Rady Miejskiej w Ch. zatwierdzono projekt scalenia i podziału nieruchomości na działki budowlane objęte skoncentrowanym budownictwem jednorodzinnym. Za nieruchomości objęte scaleniem i podziałem skarżący otrzymali nieruchomości zamienne i dopłatę za uprawę malin (vide: k. 28-30 akta administracyjne Urzędu Miasta w Ch.). W dniu 20 października 1994r. Urząd Miejski w Ch. zlecił rzeczoznawcy J. K. wykonanie szacunku składników (nasadzeń truskawek) na działce nr [...] przejętej pod drogi miejskie w ramach skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego w Ch. przy ulicy [...]. Opinia została sporządzona na podstawie art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991r., Nr 30, poz. 127, z późn. zm.) oraz według instrukcji wyceny roślin sadowniczych i ozdobnych opracowanej na podstawie IS i KS S., KR PZD, "Metoda kosztowo-dochodowa wartości odszkodowań za utracone rośliny sadownicze i ozdobne", Warszawa 1987r. Zgodnie z treścią wymienionej opinii na działce nr [...], na powierzchni 665 m2, znajdowały się 2-letnie sadzonki truskawek odmiany: Senga Sengana, Dukat i Redguntlet. Wartość plantacji truskawek została ustalona na kwotę: 16.093.000,- zł (przed denominacją złotego). Niespornie powyższa kwota nie została wypłacona małżonkom S.. Natomiast pismem z dnia 3 stycznia 1995r. Urząd Miejski w Ch. poinformował A. S., iż realizacja budowy drogi miejskiej na przedmiotowym terenie nastąpi w terminie późniejszym, a plantacja truskawek może istnieć nadal, gdyż nie zachodzi konieczność jej likwidacji. W tym samym piśmie zezwolono A. S. na użytkowanie rolnicze przedmiotowego terenu (vide: zlecenie k. 37, opinia k. 35, pismo k. 45 akt administracyjnych Urzędu Miasta w Ch.). Skarżący A. S. przy piśmie z dnia 16 grudnia 1994r. złożył opinię – "Wycenę wartości odszkodowania z tytułu wywłaszczenia 2 – letniej plantacji truskawek znajdującej się na działce nr [...]..." sporządzoną przez P. B. z Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa, Zakładu Mechanizacji, Pracowni Ekonomiki w S. Wycena została dokonana, według jej treści, na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz opracowanej w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa w S. w 1994r. "Kosztowo dochodowej metody wyceny wartości odszkodowań za utracone rośliny sadownicze". Autor wyliczył wartość odszkodowania na kwotę 28.030.000 zł (przed denominacją). Strona skarżąca konsekwentnie w postępowaniu toczącym się przed Burmistrzem Gminy w Ch. domagała się wypłaty odszkodowania według wyżej opisanej wyceny. Trwająca dziesięć lat wymiana korespondencji między Urzędem Gminy w Ch. a A. S., nie doprowadziła do zakończenia postępowania administracyjnego, w wyżej opisanym przedmiocie, ostateczną decyzją administracyjną. Podanie złożone przez A. S. w dniu 10 listopada 2004r. do Urzędu gminy w Ch., w którym skarżący domagał się ostatecznego uregulowania "odszkodowania za uprawę wieloletnią truskawek przez wydanie decyzji w tej sprawie", żądając przyznania i wypłaty odszkodowania w kwocie 10.868,40 zł, wyliczonej przez P. B. w dołączonej do pisma opinii z dnia 24 października 2004r., przesłane zostało zgodnie z właściwością do Starosty Ch. (vide: pisma w aktach administracyjnych I instancji). Wniosek o "uregulowanie odszkodowania za plantację truskawek znajdującą się na działce oznaczonej nr [...] przejętej pod drogi miejskie w ramach skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego w Ch. przy ul [...]" złożony został do Starosty Ch. również przez M. S. (vide: wniosek w aktach administracyjnych I instancji).

W myśl art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543, z późn. zm.) sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Cytowany wyżej przepis wprowadził zasadę natychmiastowego działania nowej ustawy do spraw będących w toku a wszczętych pod rządami starej ustawy. Za prawidłowe więc należy uznać, że zaskarżona decyzja uwzględniała, stosownie do przytoczonego wyżej przepisu, stan prawny obowiązujący w dacie rozstrzygnięcia.

Stosownie do art. 135 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami przy określaniu wartości plantacji kultur wieloletnich szacuje się koszty założenia plantacji i jej pielęgnacji do czasu pierwszych zbiorów oraz wartość utraconych pożytków w okresie od dnia wywłaszczenia do dnia zakończenia pełnego plonowania. Sumę kosztów i wartość utraconych pożytków zmniejsza się o sumę rocznych odpisów amortyzacyjnych, wynikającą z okresu wykorzystania plantacji od pierwszego roku plonowania do dnia wywłaszczenia.

Skoro ustalenie wysokości odszkodowania następuje na podstawie opinii rzeczoznawcy, jak stanowi cytowany wyżej art. 130 ust. 2, organ I instancji prawidłowo, stosownie do treści przytoczonego wyżej wniosku stron, zlecił sporządzenie opinii dotyczącej ustalenia odszkodowania za plantację truskawek znajdującej się na działce przejętej pod drogę, rzeczoznawcy do spraw rolnictwa, sadownictwa i warzywnictwa.

Operat w niniejszej sprawie wykonany został w dniu 8 lutego 2005r., przez W. M. W operacie rzeczoznawca wycenił wartość odszkodowania na kwotę 787,10 zł. Przy jej sporządzaniu uwzględnił cytowany powyżej art. 135 ust. 6 omawianej ustawy, co wynika zresztą z samej treści opinii. Dodatkowo rzeczoznawca potwierdził ten fakt w piśmie z dnia 26 września 2005r.

W tym miejscu wskazać należy, iż opinia wydana przez rzeczoznawcę majątkowego o wysokości odszkodowania nie ma charakteru wiążącego, podlega ocenie właściwego organu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2001r., sygn. akt I SA 833/00 Lex Nr 81735). Tym samym organy prawidłowo przyjęły, iż opinia biegłego jest tylko materiałem, który powinien pomóc w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej, która musi jednak być rozstrzygnięta przez organ we własnym imieniu. Zważyć należy, iż organ nie może ograniczyć się w uzasadnieniu decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego, lecz obowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego. Organ administracji w żadnym razie nie może oczekiwać dostarczenia konkurencyjnej opinii, sporządzonej poza postępowaniem administracyjnym, lecz sam powinien przeprowadzić, albo dowód z opinii innego biegłego, albo rozprawę administracyjną z udziałem dotychczasowego biegłego, gdyż opinia nie jest niepodważalna i strona ma prawo domagać się od biegłego odpowiedzi na swe zarzuty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2002r. sygn. akt l SA 1978/00, Lex Nr 81669). W rozpoznawanej sprawie rozprawa administracyjna została wyznaczona przez Starostę i przeprowadzona w dniu 16 listopada 2005r., pod nieobecność strony skarżącej, prawidłowo o rozprawie powiadomionej. Rzeczoznawca M. podtrzymał na rozprawie wnioski swej opinii oraz jej uzupełnienia, natomiast wyjaśniające pismo skarżącego z dnia 15 listopada 2005r. nie odnosiło się do treści opinii tego rzeczoznawcy, bowiem jak twierdzi autor pisma "sprawa odszkodowania (...) została określona przez biegłego na zlecenie Burmistrza Miasta Ch. a następnie skorygowana przez Instytut w S. i przez żadną ze stron nie podważona (...)".

Wobec powyższego, organy miały podstawy do uznania, iż wycena dokonana przez W. M. była sporządzona w sposób prawidłowy i zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności art. 135 ust. 6. Strona skarżaca nie wnosiła do niej istotnych zastrzeżeń, odmawiając, jak twierdzi "polemiki", z rzeczoznawcą M.. Te uwagi skarżącego, które zostały sformułowane w skardze, a po części wcześniej w piśmie z dnia 22 stycznia 2006r. skierowanym do organu odwoławczego, nie są zasadne, gdyż dotyczą nieuwzględnienia 10–letniego okresu, brak "protokołu wyceny współczynnika bonitacji plantacji", a zatem kwestionują sposób wyceny określony w przytoczonych wyżej przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. Treść licznych pism składanych przez skarżącego A. S. w postępowaniu administracyjnym wskazuje jednoznacznie, że domaga się on odszkodowania za sadzonki truskawek i według wyceny dokonanej i zaktualizowanej (poprzez waloryzację według wskaźników GUS oraz alternatywnie poprzez kapitalizowanie ustawowych odsetek i doliczenie ich do uprzednio wyliczonej kwoty odszkodowania) przez P. B., mylnie przy tym i bezpodstawnie przypisując wartość tego operatu, wykonanego na zlecenie strony, jako opinii Instytutu.

Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżących, iż doszło do naruszenia art. 130 ust. 1 i art. 135 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz naruszenia przepisów postępowania poprzez pominięcie wyceny sporządzonej przez P. B. w dniu 9 grudnia 1994r., zaktualizowanej w sposób opisany wyżej w dniu 21 października 2004r. Trafna jest ocena organu odwoławczego co do braku podstaw dopuszczenia jako dowodu w sprawie administracyjnej opinii szacunkowej wartości składników roślinnych (truskawek) sporządzonej przez J. K. oraz wyceny dokonanej przez P. B. Obie opinie wykonane były w roku 1994r., na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. P.B., autor opinii z dnia 9 grudnia 1994r., w opinii z dnia 21 października 2004r. dokonał jedynie aktualizacji kwoty odszkodowania ustalonej wcześniej, na podstawie ustawy, która utraciła moc. W związku z faktem, że ustalenie wysokości odszkodowania w rozpoznawanej sprawie nastąpić może jedynie na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, stosownie do treści przytoczonego wyżej art. 233, tym samym tylko ta ustawa określa zasady obowiązujące przy dokonywaniu wyceny. Zgodnie z treścią cytowanego już art. 130 ust. 1 ustawy wysokość odszkodowania ustala się według stanu w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartość w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Zasada ta została uwzględniona w opinii W. M., który ustalił stan plantacji truskawek i wartości utracone "od dnia wywłaszczenia", przyjmując dwuletni wiek sadzonek truskawek i prowadzenie uprawy nienaganne pod względem agrotechnicznym, w cenach na dzień ustalenia odszkodowania (vide: opinia z 8.02.2005r., pismo uzupełniające opinię z dnia 26 września 2005r., w aktach administracyjnych I instancji).

Z powyższych względów nie jest możliwe oparcie się na operatach sporządzonych w 1994r., w stosunku do decyzji wydanej w 2006r. Nie zajmując się kwestią metodologii wycen zastosowanych przez dwóch poprzednich rzeczoznawców, bo ocena taka nie ma znaczenia prawnego w sprawie, zwrócić należy uwagę, że przedmiotowe operaty uwzględniały ceny z dat ich sporządzenia (z 1994r.).

Nietrafny jest również zarzut naruszenia przez organ l instancji art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten stanowi, iż wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania.

Prawidłowa jest w tym względzie ocena organu odwoławczego w zakresie tej kwestii, stanowiącej także zarzut odwołania, zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem wyrażonym między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2002r., sygn. akt I S.A. 2378/00, że waloryzacja i skutki zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania to dwa odrębne zagadnienia. Waloryzacja, stosownie do art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami oznacza urealnienie już ustalonego, a niewypłaconego odszkodowania przy zastosowaniu odpowiednich wskaźników. Dotyczy ona okresu między datą, kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna, a datą wypłaty odszkodowania. Natomiast skutki zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania, czyli niewywiązania się w terminie przez dłużnika z obowiązku wobec wierzyciela, regulują przepisy Kodeksu cywilnego. Skutki opóźnienia w zapłacie odszkodowania określa art. 481 § 1 Kc, zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie była następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Przepisy ustawy gospodarce nieruchomościami przewidują zarówno waloryzację odszkodowania na dzień jego zapłaty (art. 132 ust. 3) jak i odsetki za opóźnienie w jego zapłacie (art. 132 ust. 2). Natomiast rozstrzygnięcie o wysokości waloryzowanego odszkodowania jak i odsetek za opóźnienie w jego zapłacie musiałoby być poprzedzone ustaleniem, w jakiej dacie powinna nastąpić zapłata odszkodowania a w jakiej dacie rzeczywiście nastąpiła. W rozpoznawanej sprawie okoliczność taka nie ma miejsca, ponieważ ustalenie wysokości odszkodowania nastąpiło dopiero w zaskarżonej ostatecznej decyzji Wojewody z dnia 8 marca 2006r. Nie było tym samym podstaw do dokonywania oceny operatów, które utraciły aktualność w związku z utratą mocy obowiązującej przepisów, na podstawie których zostały sporządzone (ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości) ani też konfrontowanie sposobu i metod wyceny dokonanej przez autorów tych operatów z autorem opinii z dnia 8 lutego 2005r.

Nietrafne są również zarzuty skargi odnoszące się do wielkości działki nr [...]. Powierzchnia wymienionej działki nie była kwestionowana, pozostaje natomiast poza sporem, że truskawki uprawiane były przez skarżącego na powierzchni 665 m 2. Ta ostatnia wielkość przyjęta była kolejno natomiast każdym operacie, począwszy od operatu J. K., jak również wyceny P. B. Ta zaś wycena, jest podstawą konsekwentnych żądań skarżącego A. S. w niniejszym postępowaniu.

Trafne natomiast są te zarzuty skargi, które odnoszą się do wieloletniej bezczynności organów w postępowaniu toczącym się od 1994r., wszczętym jeszcze przed Burmistrzem Miasta Ch. Uchybienia tego organu, polegające na niewydaniu stosownej decyzji w przedmiocie odszkodowania w terminach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego, aczkolwiek naganne, nie mogą być jednak przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie. Należy zwrócić uwagę, że stronie służyła skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji, po wyczerpaniu środków przewidzianych w tym postępowaniu (art. 37 Kpa). Natomiast wskazana wadliwość działania organów administracji może uzasadniać roszczenie odszkodowawcze, w postępowaniu przed sądem powszechnym i według zasad określonych w kodeksie cywilnym. W tym miejscu należy wyjaśnić skarżącemu, iż jeszcze przed nowelizacją przepisu art. 417 kodeksu cywilnego, która została wprowadzona ustawą z dnia 17 czerwca 2004r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692) i przewiduje możliwość dochodzenia roszczeń odszkodowawczych przed sądem powszechnym w przypadku naruszającego prawo milczenia organu administracji publicznej (niewydania decyzji), w orzecznictwie wyrażano pogląd, iż zwłoka w załatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 § 2 Kpa może stanowić podstawę odpowiedzialności za szkodę na podstawie art. 417 kc (vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1990r., III CZP 33/90, OSNCP z 1991r., Nr 1, poz. 3). Oczywiście, należy jednak zastrzec, iż sam fakt naruszenia przez organ administracji przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw nie jest okolicznością przesądzającą o zasadności takiego roszczenia, gdyż przepisy kodeksu cywilnego przewidują jeszcze inne przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej.

Mając powyższe na uwadze i uznając skargę za niezasadną, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.