Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 670/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 93 poz 898
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym
article: art. 8 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2009 nr 116 poz 975
law: Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15  art. 47 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 2 pkt 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1  art. 107 ust. 6
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca), Sędzia WSA Henryk Ożóg, Tomasz Świetlikowski, , Protokolant Aneta Szmyt, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 lipca 2015 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2008 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu odwołania A. W. (dalej jako: "skarżąca"), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2008.

Decyzja ta wydana została wskutek uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu

z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 542/11, oraz wskutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 117/14, decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] lipca 2011 r.

W uzasadnieniu wyroku WSA we Wrocławiu wskazał, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. Nr 93, poz. 898 ze zm.), a nie przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. nr 116, poz. 975). W konsekwencji powyższego rozważając ponownie kwestię spełnienia przez gospodarstwo skarżącej warunków dla produkcji w rolnictwie ekologicznym należy wziąć pod uwagę okoliczność, że w 2008 r. skarżąca została umieszczona w wykazie producentów,

o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym

z 2004 r. Oznacza to, że skarżąca spełnia wymagania produkcji w rolnictwie ekologicznym. Odmienne ustalenia organów w tym zakresie dokonane na podstawie informacji GIJHAS należy uznać za nieprawidłowe, gdyż przepisy ustawy o rolnictwie ekologicznym z 2004 r. ograniczały ich uprawnienia nadzorcze do upoważnionych jednostek certyfikujących, a nie producentów rolnych (art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy).

W uprawnienia nadzorcze nad produkcją rolną GIJHARS zostało wyposażone dopiero ustawą o rolnictwie ekologicznym z 2009 r. (art. 8 ust. 1 i 3 ustawy), a zatem ustawą, która nie może znaleźć zastosowania w sprawie dotyczącej płatności za 2008 r. Przeprowadzone zaś czynności kontrolne - w tym zakresie - winny być utrwalone w formie protokołu, a nie w formie pisma, informacji czy też notatki urzędowej (art. 28 ust. 1 ustawy o jakości handlowej).

Po drugie, organy winny wziąć pod uwagę fakt, że wykaz producentów rolnych posiada walor dokumentu urzędowego. A zatem poczynienie przez organy odmiennych ustaleń w zakresie okoliczności co do faktu, że skarżąca spełnia wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, wymagać będzie przeprowadzenia przeciwdowodu (art. 76 kpa).

Po trzecie, przechodząc do kwestii sposobu użytkowania przez skarżącą zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności działek, skład orzekający

w omawianym orzeczeniu wskazał, że organy nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Uchybienie to nastąpiło w zakresie przyjęcia przez organy, że w dniach kontroli na działkach zgłoszonych przez skarżącą do płatności rolnośrodowiskowej nie było zadeklarowanych przez nią upraw, lecz był ugór (i jako takie działki te (B, D i G) – zdaniem organów - nie spełniały wymagań określonych w art. 2 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). Ustalenia te nie znajdują jednak oparcia w zgormadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym (brak jakiegokolwiek dowodu dotyczącego stanu zadeklarowanych przez skarżącą działek w dniu kontroli na miejscu przeprowadzonej w grudniu 2007 r, brak decyzji odmawiających przyznania skarżącej płatności na rok 2007 z uwzględnieniem wyroku NSA o sygn. akt II 1688/11). Ocena zaś dowodów, które nie zostały zebrane w sprawie jest niemożliwa.

W konsekwencji powyższego WSA we Wrocławiu nakazał uwzględnienie charakteru prawnego wykazu producentów, jego moc wiążącą oraz potrzebę

i możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tego dokumentu, a także uwzględnienie kompetencji nadzorczych GIJHARS określonych w ustawie

o rolnictwie ekologicznym z 2004 r.

Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu 21 czerwca 2014 r.

W związku z tym wyrokiem Dyrektor OR ARiMR we W. w poczet materiału dowodowego włączył raporty z kontroli gospodarstwa strony z grudnia 2007 r. nr [...]i [...] wraz z dokumentacją zdjęciową.

Następnie w dniu [...] sierpnia 2014 r. wysłano do skarżącej wezwanie do wyjaśnienia czy zastosowany przez nią w roku 2008 materiał nasadzeniowy posiadał wymaganą zgodę Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa (WIORiN), a jeśli tak to do dostarczenia wydanego przez ww. organ rozstrzygnięcia w tej sprawie.

Dnia [...] sierpnia 2014 r. (data stempla pocztowego) strona złożyła pismo,

w którym podniosła, iż skierowane do niej wezwanie ma na celu stworzenie pozorności działań organu, ponadto wynika z niego, że organ zamierza przeprowadzić postępowanie alternatywne do JC, do czego nie jest uprawniony, a ponieważ upłynął okres, w jakim strona była zobowiązana do przechowywania dokumentów dotyczących swojego gospodarstwa, żadnych w wezwaniu wyjaśnień i dokumentów nie złoży.

Rozpoznając ponownie odwołanie strony oraz biorąc pod uwagę wskazania WSA we Wrocławiu oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zdecydował o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej.

Organ w sposób obszerny przedstawił stan faktyczny sprawy oraz powołał przepisy prawne regulujące warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności

z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oraz wspólnotowe akty prawne regulujące przejście z okresu programowania 2004-2006 do okresu programowania 2007-2013.

Następnie Dyrektor OR ARiMR we W. stwierdził, że wykaz producentów rolnych, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, w tym wykaz z 2008 zawierający dane skarżącej jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 k.p.a. Oznacza to, iż stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone, a podważenie jego wiarygodności może nastąpić tylko poprzez przeprowadzenie w tym zakresie przeciwdowodu. Ze względu jednak na znaczny upływ czasu możliwość przeprowadzenia takiego przeciwdowodu, który musiałby zawierać ustalenia odmienne od ustaleń JC w roku 2008 (w zakresie spełnienia przez skarżącą wymogów dla rolnictwa ekologicznego) jest ograniczona. Ponieważ przedmiotem postępowania jest płatność sprzed 6 lat, nie jest uzasadnione także, aby organ wystąpił do WIJHARS o weryfikację gospodarstwa producenta rolnego, które zadeklarował jako ekologiczne w myśl przysługujących mu obecnie kompetencji nadanych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 116, poz. 975). Fakt, iż NSA zakwestionował na podstawie obowiązujących w roku 2008 przepisów kompetencje nadzorcze GIJHARS nad produkcją ekologiczną nie oznacza także, iż organ miał w całości zignorować informacje wynikające z pism, raportów, dokumentów jakie GIJHARS i WIJHARS we W. przekazali organom Agencji w toku niniejszego postępowania. Tym nie mniej jednak zgodnie z oceną prawną dokonaną przez NSA i WSA we Wrocławiu, informacje z GIJHARS nie mogą stanowić podstawy do wywiedzenia wniosku, że skarżąca nie spełnia w roku 2008 wymagań dotyczących produkcji w rolnictwie ekologicznym.

Następnie organ przystąpił do oceny spełnienia przez skarżącą warunków do uzyskania płatności określonych w przepisach rozporządzenia (§ 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013), a co za tym idzie do ustalenia czy strona spełniła wymagania niezbędne do uznania przekształcenia dotychczasowego zobowiązania rolnika na nowe. W tym zakresie podkreślono, że skarżąca w roku 2008 prowadziła produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym i przepisami rozporządzenia Rady (EWG) nr 2092/91 z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. Urz. WE L 198 z 22.07.1991. z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 2, str. 39, z późn. zm.) oraz przepisami wydanymi w trybie tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin. Podniesiono jednocześnie, że nie jest to jedyny warunek przyznania płatności w ramach pakietu 2. Zgodnie bowiem z § 7 pkt 2 lit. b rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 dla uzyskania płatności w ramach tego pakietu wymagane jest aby rolnik prowadził produkcję rolną zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. A ponadto zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 lit. b rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w przypadku ekologicznych upraw sadowniczych, jeżeli wszystkie uprawiane krzewy są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.

Mając powyższe na uwadze organ podniósł, iż z protokołu z czynności sprawdzających nr [...] przekazanego Dyrektorowi OR ARiMR we W. przez WIJHARS nie można wywieść, iż rolnik nie spełnia warunku określonego w § 7 pkt 2 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 tj. nie spełnia wymogów dla rolnictwa ekologicznego.

Jak podkreślił dalej organ, z treści załącznika nr 1 do tego protokołu należy wywieść, że nie spełniony został warunek określony w § 7 pkt 2 lit. b rozporządzenia tj. prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby oraz warunek określony w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. b rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW2007-2013 tj. że wszystkie krzewy są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.

Podczas kontroli inspektorów WIJHARS stwierdzono bowiem, iż na lustrowanych działkach 350/21, 343/20, 343/18 i 205 międzyrzędzia są zachwaszczone, porośnięte roślinnością łąkową, nie wykoszone, a sadzonki z widoczną zieloną częścią krzewu stanowią jedynie od 5 % do 20 % . Podkreślono, iż kontrola ta miała miejsce w dniu [...] czerwca 2008 r. czyli w trakcie trwania okresu wegetacyjnego, co prowadzi do wniosku, że ukorzenione mogły być tylko ww. sadzonki, które się przyjęły. Wprawdzie strona w skardze kasacyjnej z dnia [...].04.2012 r. zakwestionowała formę w jakiej te ustalenia zostały sporządzone oraz tryb sporządzenia przez WIJHARS protokołu, to jednak NSA w wyroku o sygn. akt II GSK 869/12 przychylając się wprawdzie do argumentu, iż protokołowi temu brak wszelkich elementów wymienionych w art. 28 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych (t.j. DZ. U. z 2014, poz 669), stanowisko skarżącej uznał za nietrafne. Dyrektor OR ARiMR we W. wobec istotnych dla sprawy informacji wynikających z załącznika do tego protokołu, nie mógł pominąć tego dowodu przy rozpatrywaniu sprawy. Organ podniósł, że strona uczestniczyła w kontroli działając przez pełnomocnika, zrelacjonowała jej przebieg oraz otrzymała Załącznik nr 1 do protokołu [...] zawierający ustalenia z czynności sprawdzających. Wskazano jednocześnie, iż skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na to, że ustalenia zawarte w tym dokumencie są nieprawdziwe, zakwestionowała jedynie formę w jakiej zostały zawarte.

Następnie biorąc pod uwagę ustalenia inspektorów WIJHARS organ II instancji wskazał, iż strona nie zgłosiła Kierownikowi BP ARiMR we W. wystąpienia w jej gospodarstwie jakichkolwiek zdarzeń o charakterze siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na udatność upraw. Informacje o tym, że latem 2008 r. była susza i plantacja maliny uschła została przez skarżącą złożona na piśmie [...] marca kolejnego roku, a zatem z naruszeniem zobowiązania jakie wynika z podpisanych przez nią klauzuli znajdujących się na ostatniej stronie wniosku tj. do niezwłocznego informowania ARiMR na piśmie o każdym fakcie mającym wpływ na przyznanie płatności, o każdej zmianie wykorzystania gruntów czy ich powierzchni.

Dalej Dyrektor OR ARiMR we W. poddał ocenie raporty z kontroli wykonanej w gospodarstwie strony dniach [...]-06.12.2007 r.,[...].12.2007 r.

i [...].07.2007 r., odnoszące się do płatności do gruntów rolnych na rok 2007. Wskazał, że w protokole nr [...] zostały wykazane następujące nieprawidłowości:

1. Na działce rolnej [...]położonej na działce ewidencyjnej nr [...] (woj. D., powiat p., gmina R., obręb B.) wykazano, że zadeklarowana przez producenta powierzchnia działki użytkowana rolniczo [...] ha jest większa niż powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu ([...]ha)( kod nieprawidłowości[...]). Rodzaj uprawy deklarowany przez producenta (łąka trwała) nie jest zgodny ze stanem faktycznym. Inspektorzy przeprowadzający kontrolę na omawianej działce rolnej stwierdzili niekoszony ugór. Zastosowano kod nieprawidłowości ([...]) wskazujący, iż działka nie jest utrzymana w dobrej kulturze rolnej (DKR). Na działce wykonano 21 fotografii.

2. Na działce rolnej [...]położonej na działce ewidencyjnej nr [...] (woj. D., powiat p., gmina R., obręb B.) producent zadeklarował łąkę trwałą na powierzchni [...] ha. Powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu wyniosła [...] ha. Inspektorzy terenowi przeprowadzający kontrolę na danej działce rolnej nie potwierdzili faktu istnienia łąki trwałej lecz niekoszony ugór. Zastosowano kod nieprawidłowości ([...]) wskazujący, iż działka w części nie jest utrzymana w dobrej kulturze rolnej. Stwierdzono, iż jedynie [...] ha spełnia wymagania DKR kwalifikując część działki jako pastwisko. Na działce wykonano 21 fotografii.

3. Na działce rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...] (woj. D., powiat p., gmina R., obręb K.) wykazano, że zadeklarowana przez producenta powierzchnia działki użytkowana rolniczo [...] ha jest większa niż powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu ([...] ha). W związku

z przedeklarowaniem powierzchni zastosowano kod nieprawidłowości DR 13+. Rodzaj uprawy deklarowany przez producenta (łąka trwała) nie jest zgodny ze stanem faktycznym. Inspektorzy przeprowadzający kontrolę na omawianej działce rolnej stwierdzili niekoszony ugór. Zastosowano kod nieprawidłowości ([...]) wskazujący, iż działka nie jest utrzymana w dobrej kulturze rolnej. Na działce wykonano 12 fotografii.

Organ wyjaśnił, że do zbadania kryterium kwalifikowalności działek zadeklarowanych w wariantach 3.1 i 2.3 jako trwałe użytki zielone na podstawie § 9 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 z późn. zm., dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe) należy posłużyć się definicją trwałego użytku zielonego z art. 2 pkt 2 rozporządzenia nr 796/2004 obowiązującego do dnia 31 grudnia 2009 r.

Według organu, podczas kontroli na miejscu w gospodarstwie strony w grudniu 2007 r. stwierdzono na działkach[...], [...] i [...] brak uprawy traw lub innych upraw zielnych (TUZ), a jedynie ugór. Po przytoczeniu definicji ugoru Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że określenie "trwały użytek zielony" stosowane jest do gruntów zajętych pod uprawę traw. Ugorowanie gruntu polega natomiast na wyłączeniu gruntu z użytkowania rolniczego. Ugór nie jest więc uprawą według definicji TUZ. Okres 5 lat liczony jest natomiast jako 5 pełnych okresów wegetacyjnych, licząc wstecz od roku poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.

Organ II instancji stwierdził, że skoro ustalenia kontroli na miejscu w roku poprzedzającym złożenie wniosku na rok 2008 stwierdziły określony sposób użytkowania poszczególnych działek rolnych, co znalazło odzwierciedlenie

w ostatecznej decyzji wydanej w sprawie przyznania skarżącej płatności w ramach przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt za 2007 r. oraz prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2012 r. o sygn. akt III SA/Wr 168/12, to należy uznać, że w ramach tych gruntów strona nie spełniła warunków do przyznania tej płatności w ramach pakietu "Rolnictwo ekologiczne" - wariant 2.3. i pakietu "Ekstensywna gospodarka na łąkach

i pastwiskach".

Podkreślono, że dokonane ustalenia co do braku spełnienia warunku zadeklarowania w wariantach 3.1 i 2.3 łąk spełniających definicję TUZ oraz plantacji sadowniczej, która zgodnie z wymogami powinna podlegać pielęgnacji, a wszystkie znajdujące się na niej krzewy maja być ukorzenione i mają spełniać wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych, wpływają bezpośrednio na kwestie spełnienia przez rolnika warunków do przekształcenia zobowiązania realizowanego w ramach PROW 2004-2006 na 2007-2013.

Organ przypomniał, iż skarżąca w ramach zobowiązania podjętego w roku 2004 w ramach PROW 2004-2006 realizowała pakiet S02 "Rolnictwo ekologiczne". Zgodnie z § 30 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r., płatność w ramach "nowego" programu może być przyznana jeżeli rolnik zadeklarował co najmniej taką samą liczbę pakietów jakiej dotyczyło pierwotnie podjęte przez niego zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Jednakże wobec ustaleń co do braku spełnienia wyżej opisanych warunków oraz zgodnie z brzmieniem ww. art. 11 rozporządzenia Komisji WE Nr 1320/2006 i § 30 ust. 1 in fine rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, nie można uznać, iż skarżąca jest uprawniona do przekształcenia swojego dotychczas realizowanego zobowiązania, a co za tym idzie uzyskania płatności regulowanych ustawą dotychczas realizowanego zobowiązania, a co za tym idzie uzyskania płatności uregulowanych ustawą o PROW na lata 2007-2013

i rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013.

Organ podniósł, że gdyby nawet przyjąć, iż do płatności kwalifikuje się niekontrolowana podczas inspekcji WIJHARS we W. działka nr [...] położona w województwie l. o powierzchni [...] ha to nie można wobec tak zmniejszonej powierzchni w porównaniu dla wcześniej realizowanego programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2004-2006 uznać, aby istniejące zobowiązanie zostało znacząco wzmocnione. Prowadzenia działalności rolniczej w sposób opisany w protokole nr [...] oraz fakt braku spełnienia warunków do uzyskania płatności na ponad 97 % powierzchni gospodarstwa nie może prowadzić do uznania, że działalność ta będzie miała w stosunku do poprzednio realizowanego zobowiązania jakąś funkcję wzmacniającą w kontekście ochrony środowiska naturalnego lub dobrostanu zwierząt. Z tego powodu brak jest także podstaw do przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu obu zadeklarowanych pakietów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o:

1) stwierdzenie nieważności decyzji, względnie o jej uchylenie;

2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów procesu;

3) orzeczenie, że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.:

§ 30 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez zastosowanie mimo, iż skarżąca zgodnie z ostateczną decyzją organu nie realizowała w roku 2007 zobowiązania rolnośrodowiskowego, zatem nie miały do niej zasady odnoszące się do przejścia z PROW 2004-2006 na PROW 2007-2014

art. 11 rozporządzenia nr 1320/2006 z dnia 05.09.2006 r. poprzez jego zastosowanie mimo, iż skarżąca zgodnie z ostateczną decyzją organu nie zrealizowała w roku 2007 zobowiązania rolnośrodowiskowego, zatem nie miały do niej zasady odnoszące się do przejścia z PROW 2004-2006 na PROW 2007 - 2014.

Załącznika nr 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2008 w zakresie odnoszącym się do wariantu 2.9. poprzez niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że brak zabiegów uprawowych pielęgnacyjnych na plantacjach upoważniał do odmowy przyznania płatności za rok 2008

Art. 2 pkt 2 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przez oczywiście błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że wyłączenie trwałego użytku zielonego z użytkowania rolniczego celem poprawy żyzności gleby na 1 rok - ugorowanie - oznacza płodozmian w rozumieniu wskazanego przepisu, jak również zastosowanie przepisu w niepełnym brzmieniu. Tymczasem zgodnie z nim, wyłączenie ugorowanego gruntu z definicji TUZ dopuszczalne jest jedynie w przypadku, gdy jest objęty systemami ugorowania zgodnie z art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 1251/1999, gruntu objętego systemami ugorowania zgodnie z art. 54 ust. 2 i art. 107 - rozporządzenia (WE) nr 782/2003, obszarów ugorowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1378/92 oraz obszarów ugorowanych zgodnie z art. 22-24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999. Działki deklarowane jako TUZ przez skarżącą nie były objęte systemami ugorowania opisanymi we wskazanym przepisie, zatem sam fakt ugorowania gruntu nie był wystarczający do wyłączeniu go z definicji TUZ.

Ponadto, zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania:

Art. 153 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) poprzez oczywiste nie respektowanie ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11.10.2013 r. sygn. akt II GSK 868/12 i następującym po nim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9.04.2014 r. sygn. akt III SA/Wr 118/14

Art. 8 kpa i art. 21 ust 2 pkt 1 i 2 z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. 2007 r. Nr 64 poz. 427 ze zm.) dalej: ustawa o wspieraniu obszarów wiejskich, poprzez dokonanie dowolnych ustaleń faktycznych w sprawie i ocenę dowodów w sposób oczywiście sprzeczny z ich treścią oraz logiką i doświadczeniem życiowym oraz stosowanie prawa materialnego w sposób rażąco je naruszający.

Art. 75 § 1 kpa poprzez dopuszczenie niezgodnego z prawem dowodu, to jest notatki służbowej pracowników WIJHARS podczas gdy nie posiadali oni uprawnień do dokonywania wskazanych w niej ustaleń.

Art. 110 kpa poprzez nie dostrzeżenie, że organ podstawowy nie respektował własnych decyzji wydanych w postępowaniach odnoszących się do płatności za rok 2004, 2005, 2006 i 2007.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ odmówił stronie płatności podczas gdy wszystkie wymogi do jej uzyskania zostały spełnione. Skarżąca wskazała, iż organ swoje ustalenia oparł o raport z kontroli na miejscu, który nie odnosił się do upraw z roku 2008, na co wskazał także NSA w wyroku z dnia 11.10.2013 r. sygn. akt II GSK 869/12. Zdaniem strony w 2008 nie dokonywała przejścia z PROW2004- 2006 na 2007-2014, a wniosek na rok 2008 był wnioskiem pierwszorocznym na zasadach ogólnych. Dalej strona kwestionuje ustalenia organu co do niespełnienie przez zadeklarowane przez nią łąki definicji trwałego użytku zielonego (TUZ) podnosząc, iż grunty te nie były włączone do płodozmianu , a w latach 2004-2006 organ przyznawał do nich płatności, co było jednoznaczne ze stwierdzeniem, iż stanowiły one TUZ. Strona podnosi, iż w roku 2007 nie doszło do zmiany uprawy, ale zaniechania jej użytkowania, tym samym brak jest dowodu, że w roku 2008 nie było tam uprawy traw lub innych roślin zielnych.

Strona skarżąca zarzuciła organowi także dowolność w ustaleniach faktycznych, co do nie zastosowania kwalifikowanego materiału nasadzeniowego oraz niewykonywania zabiegów uprawowo- pielęgnacyjnych, bowiem w aktach brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających ten fakt. Poza powyższym naruszenia te nie uprawniają organu do całkowitego odmówienia płatności w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR we W. podtrzymał swoją argumentację i stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał, że rozpatrując odwołanie organ II instancji uwzględnił zarówno przepisy prawa materialnego, jak i norm prawa procesowego. Organ wydał decyzję w oparciu

o zgromadzone dowody w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przeprowadzona ocena zgodności z prawem podjętego w sprawie rozstrzygnięcia wykazała bowiem, że nie narusza ono przepisów prawa materialnego ani też przepisów prawa procesowego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], którą Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2008.

Wobec faktu, że w kontrolowanej sprawie zapadło orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dnia 16 kwietnia 2014 r. (sygn. akt III SA/Wr 117/14), który związany był wykładnią prawa dokonaną przez NSA, dodać należy, że stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), ocena prawna

i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą

w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez Sąd tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r. III RN 130/97 - OSNAP i US 1999, nr 1, poz. 2 oraz OSP 1999, z. 5, poz. 101, z glosą B. Adamiak ). Ocena prawa traci moc tylko w przypadku zmiany stanu prawnego, zmiany istotnych okoliczności faktycznych, wzruszenia orzeczenia w przewidzianym trybie oraz z uwagi na późniejsze podjęcie przez skład poszerzony NSA uchwały zawierającej ocenę prawną odmienną od uprzednio wyrażonej (uchwała NSA z dnia 30 czerwca 2008 r. I FPS 1/08 - ONSA i WSA 2008, nr 5, poz. 75). Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J.P. Tarno - Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, s. 325). Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania danej normy prawnej, jak i wyjaśnienie, dlaczego jej zastosowanie zostało uznane za nieprawidłowe.

W związku z powyższym, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji - wydanej po uchyleniu uprzedniej decyzji wyrokiem WSA z dnia 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Wr 117/14 - Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę zobligowany był do dokonania kontroli, czy organ odwoławczy uwzględnił ocenę prawną oraz wytyczne zawarte w powyższym orzeczeniu.

Przypomnieć należy, że Sąd w powołanym wyroku wskazał, że w sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. Nr 93, poz. 898 ze zm.), a nie przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. nr 116, poz. 975). W konsekwencji powyższego rozważając ponownie kwestię spełnienia przez gospodarstwo skarżącego warunków dla produkcji w rolnictwie ekologicznym należy wziąć pod uwagę okoliczność, że w 2008 r. skarżąca została umieszczona w wykazie producentów, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym

z 2004 r. Oznacza to, że skarżąca spełnia wymagania produkcji w rolnictwie ekologicznym. Odmienne ustalenia organów w tym zakresie dokonane na podstawie informacji GIJHAS należy uznać za nieprawidłowe, gdyż przepisy ustawy o rolnictwie ekologicznym z 2004 r. ograniczały ich uprawnienia nadzorcze do upoważnionych jednostek certyfikujących, a nie producentów rolnych (art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy).

W uprawnienia nadzorcze nad produkcją rolną GIJHARS zostało wyposażone dopiero ustawą o rolnictwie ekologicznym z 2009 r. (art. 8 ust. 1 i 3 ustawy), a zatem ustawą, która nie może znaleźć zastosowania w sprawie dotyczącej płatności za 2008 r. Przeprowadzone zaś czynności kontrolne - w tym zakresie - winny być utrwalone w formie protokołu, a nie w formie pisma, informacji czy też notatki urzędowej (art. 28 ust. 1 ustawy o jakości handlowej).

Po drugie, organy winny wziąć pod uwagę fakt, że wykaz producentów rolnych, posiada walor dokumentu urzędowego. A zatem poczynienie przez organy odmiennych ustaleń w zakresie okoliczności co do faktu, że skarżący spełnia wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, wymagać będzie przeprowadzenia przeciwdowodu (art. 76 kpa).

Po trzecie skład orzekający w omawianym orzeczeniu wskazał, iż organy nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy. Uchybienie to nastąpiło w zakresie przyjęcia przez organy, że w dniach kontroli na działkach zgłoszonych przez skarżącą do płatności rolnośrodowiskowej nie było zadeklarowanych przez nią upraw, lecz był ugór (i jako takie działki te ([...],

[...] i[...]) – zdaniem organów - nie spełniały wymagań określonych w art. 2 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). Ustalenia te nie znajdują jednak oparcia w zgormadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym (brak jakiegokolwiek dowodu dotyczącego stanu zadeklarowanych przez skarżącą działek w dniu kontroli na miejscu przeprowadzonej w grudniu 2007 r, brak decyzji od odmawiających przyznania skarżącej płatności na rok 2007 z uwzględnieniem wyroku NSA o sygn. akt II 1688/11). Ocena zaś dowodów, które nie zostały zebrane w sprawie jest niemożliwa.

W konsekwencji powyższego WSA we Wrocławiu nakazał uwzględnienie charakteru prawnego wykazu producentów, jego moc wiążącą oraz potrzebę

i możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tego dokumentu, a także uwzględnienie kompetencji nadzorczych GIJHARS określonych w ustawie

o rolnictwie ekologicznym z 2004 r.

Organ administracji, zgodnie z przytoczonymi wskazaniami co do dalszego postępowania, w pierwszej kolejności rozważył charakter prawny wykazu producentów rolnych, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym, w tym wykaz z 2008 roku zawierające dane skarżącej. Organ uznał, że wspomniany wykaz ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 k.p.a. Oznacza to, iż stanowi dowód co zostało w nim stwierdzone, a podważenie jego wiarygodności może nastąpić tylko poprzez przeprowadzenie w tym zakresie przeciwdowodu. Ze względu jednak na znaczny upływ czasu możliwość przeprowadzenia takiego przeciwdowodu, który musiałby zawierać ustalenia odmienne od ustaleń jednostki certyfikującej w roku 2008 (w zakresie spełnienia przez skarżącego wymogów dla rolnictwa ekologicznego) jest ograniczona. Ponieważ przedmiotem postępowania jest płatność sprzed 6 lat, organ uznał także za nieuzasadnione wystąpienie do WIJHARS o weryfikację gospodarstwa producenta rolnego, które zadeklarował jako ekologiczne w myśl przysługujących mu obecnie kompetencji nadanych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r.

o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 116, poz. 975).

Jednocześnie Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że uprawnienia nadzorcze GIJHARS określone w ustawie o rolnictwie ekologicznym z 2004 r. nie obejmowały sprawdzania spełnienia przez producentów rolnych wymagań dotyczących produkcji w rolnictwie ekologicznym. Wskazano także, że organy Agencji nie mogły nie wziąć pod uwagę przy ustaleniu stanu faktycznego informacji wynikających z pism, raportów i dokumentów przekazanych przez WIJHARS i GIJHARS, tym niemniej jednak zgodnie z oceną prawną dokonaną przez NSA i WSA we Wrocławiu, informacje te nie mogły stanowić podstawy do wywiedzenia wniosku, że strona nie spełnia w roku 2008 wymagań dotyczących produkcji w rolnictwie ekologicznym.

Zatem wobec faktycznego braku możliwości przeprowadzenia przeciwdowodu wobec treści tego wykazu organ prawidłowo przyjął, iż skarżąca w roku 2008 prowadziła produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym

i przepisami rozporządzenia Rady (EWG) nr 2092/91 z dnia 24 czerwca 1991 r.

w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. Urz. UE z 1991 r. L 198.1 ze zm.) oraz przepisami wydanymi w trybie tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że nie jest to jedyny warunek przyznania płatności w ramach pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne. Poza powyższym zgodnie z § 7 pkt 2 lit. b rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 dla uzyskania płatności w ramach tego pakietu wymagane jest aby rolnik prowadził produkcję rolną zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. A ponadto zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 lit. b rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w przypadku ekologicznych upraw sadowniczych, jeżeli wszystkie uprawiane krzewy są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.

Z treści znajdującego się w aktach administracyjnych załącznika nr 1 do protokołu z czynności sprawdzających nr [...] przekazanego Dyrektorowi OR ARiMR we W. przez WIJHARS wynika, że powołane warunki nie zostały przez skarżącą spełnione.

Podczas kontroli inspektorów WIJHARS stwierdzono bowiem, że na lustrowanych działkach [...] , [...],[...] i [...] międzyrzędzia są zachwaszczone, porośnięte roślinnością łąkową, nie wykoszone, a sadzonki z widoczną zieloną częścią krzewu stanowią jedynie od 5 % do 20 % . Kontrola ta miała miejsce w dniu [...] czerwca 2008 r. czyli w trakcie trwania okresu wegetacyjnego, co prowadzi do wniosku, że ukorzenione mogły być tylko ww. sadzonki, które się przyjęły.

Podkreślić jednocześnie należy, że strona uczestniczyła w przedmiotowej kontroli działając przez pełnomocnika, zrelacjonowała jej przebieg oraz otrzymała Załącznik nr 1 do protokołu zawierający ustalenia z czynności sprawdzających. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na to, że ustalenia zawarte w tym dokumencie są nieprawdziwe, zakwestionowała jedynie formę w jakiej zostały zawarte. Ponadto strona nie zgłosiła Kierownikowi BP ARiMR we W. wystąpienia w jej gospodarstwie jakichkolwiek zdarzeń o charakterze siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na udatność upraw.

Zgodnie bowiem z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW Dz. Urz. U EL 368 z 23-12-2006 r. ze zm.), w przypadku wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, rolnik powinien złożyć do biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenie o zaistniałych okolicznościach, opatrzone czytelnym podpisem i datą złożenia, w terminie 10 dni od daty ustania tych okoliczności oraz dołączyć dowód potwierdzający wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności.

Dodatkowo podnieść należy, że skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności, podpisała zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie mającym wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności oraz o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności gdy zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych i wielkości powierzchni upraw.

Natomiast informacje o tym, że latem 2008 r. była susza i plantacja maliny uschła została przez skarżącą złożona na piśmie 9 marca kolejnego roku, a zatem

z naruszeniem powołanych zobowiązań.

Następnie Sąd wskazuje, że organ włączył w poczet materiału dowodowego raporty z kontroli gospodarstwa strony z grudnia 2007 r. nr [...]

i [...] wraz z dokumentacją zdjęciową. Jednocześnie Dyrektor OR ARiMR dokonał ich oceny w kontekście spełnienia przez skarżącą warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Protokoły z kontroli dały organom podstawę do stwierdzenia nieprawidłowości

co do powierzchni zadeklarowanych i faktycznie użytkowanych rolniczo gruntów oraz co do rodzaju zadeklarowanych i faktycznie prowadzonych upraw – rośliny uprawianej w plonie głównym na poszczególnych działkach.

W obrębie działki oznaczonej literą [...](położnej na działce ewidencyjnej nr[...], woj. D., powiat p., gmina R., obręb B.) kontrola na miejscu wykazała, że zadeklarowana przez producenta powierzchnia działki użytkowana rolniczo [...]ha jest większa niż powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu ([...]ha) (co odzwierciedla kod nieprawidłowości DR13+).

Ponadto deklarowany przez producenta rodzaj uprawy, tj. łąka trwała, okazał się niezgodny ze stanem ustalonym podczas kontroli na miejscu, ponieważ inspektorzy stwierdzili na tej działce niekoszony ugór, a nie łąkę trwałą. Zastosowano kod nieprawidłowości (DR 14) wskazujący, że działka nie jest utrzymana w dobrej kulturze rolnej (DKR).

W obrębie działki oznaczonej literą [...] (położonej na działce ewidencyjnej nr [...], woj. D., powiat p., gmina R., obręb B.) producent zadeklarował łąkę trwałą na powierzchni [...] ha. Powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu ([...] ha) okazała się natomiast większa od powierzchni deklarowanej przez producenta wnioskodawcę (w związku z czym zastosowano kod pokontrolny DR13+).

Jeżeli zaś chodzi o deklarowaną przez producenta łąkę trwałą, to inspektorzy terenowi nie potwierdzili deklaracji producenta co do istnienia łąki trwałej na tej działce, stwierdzając na jej obszarze niekoszony ugór.

W obrębie działki oznaczonej literą [...] (położonej na działce ewidencyjnej nr[...] , woj. D., powiat p., gmina R., obręb K.) wykazano, że zadeklarowana przez producenta powierzchnia działki użytkowana rolniczo [...] ha jest większa niż powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu ([...]ha). W związku z przedeklarowaniem powierzchni zastosowano kod nieprawidłowości DR13+.

Jeśli zaś chodzi o rodzaj uprawy deklarowany przez producenta, tj. łąka trwała, materiał z kontroli nie wykazał cech charakterystycznych dla takiego gruntu, pozwolił natomiast ustalić, że działka ta stanowi niekoszony ugór.

W tej sytuacji dla zbadania kryterium kwalifikowalności działek zadeklarowanych w wariantach 3.1 i 2.3 jako trwałe użytki zielone na podstawie § 9 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 należy przytoczyć definicję trwałego użytku zielonego, która zawarta jest w obowiązującym do 31 grudnia 2009 r. art. 2 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu nr 1782/2003, (Dz. U. UE. L.04.141.18). Jest to mianowicie grunt zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), niewłączony do płodozmianu w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem gruntu objętego systemami odłogowania zgodnie z art. 107 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 zostało zastąpione z dniem 1 stycznia 2010 r. rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z dnia 2 grudnia 2009 r., str. 1), które zawiera podobną definicję.

Ugór natomiast jest polem wyłączonym z rolniczego użytkowania na okres 1-2 lat, na którym wykonywana jest odpowiednia pielęgnacja mechaniczna (ugór czarny), chemiczna (ugór herbicydowy) lub pole niepielęgnowane zarastające samoistnie chwastami segetalnymi i samosiewami zbóż (ugór zielony). Celem ugorowania jest poprawienie żyzności gleby. Niekiedy ugór stosuje się również jako metodę zwalczania chwastów na bardzo zachwaszczonych polach. Określenie "trwały użytek zielony" stosowany jest do gruntów zajętych pod uprawę traw, natomiast ugorowanie gruntu polega na wyłączeniu gruntu z użytkowania rolniczego, a więc nie można tu mówić o uprawie w rozumieniu określonym we wspomnianej definicji TUZ. Zabiegi wykonywane na ugorze mają jedynie zapobiec rozprzestrzenianiu się chwastów lub poprawić żyzność gleby, natomiast rodzaj użytkowania określony mianem TUZ jest ukierunkowany na konkretną uprawę traw lub innych roślin zielnych powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysianych) lub samosiewnych. Okres pięciu lat liczony jest jako pięć pełnych okresów wegetacyjnych, licząc wstecz od roku poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.

Skoro zatem ustalenia kontroli na miejscu w roku poprzedzającym złożenie wniosku na rok 2008 stwierdziły określony sposób użytkowania wskazanych działek rolnych, co znalazło odzwierciedlenie w ostatecznej decyzji wydanej w sprawie przyznania skarżącej płatności w ramach przedsięwzięć rolnośrodowiskowych

i poprawy dobrostanu zwierząt za 2007 r. oraz prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2012 r. o sygn. akt III SA/Wr 168/12, to słusznie organ uznał, że w ramach tych gruntów strona nie spełniła warunków do przyznania tej płatności w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W tym miejscu podnieść należy, iż § 30 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 wyraźnie wskazuje, iż rolnik aby skorzystać z tzw. przejścia z programu realizowanego w ramach PROW 2004-2006 na program z PROW 2007-2013 musi spełniać warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Dokonane zaś w rozpoznawanej sprawie ustalenia organu co do braku spełnienia warunku zadeklarowania w wariantach 3.1 i 2.3 łąk spełniających definicję TUZ oraz plantacji sadowniczej, która zgodnie z wymogami powinna podlegać pielęgnacji, a wszystkie znajdujące się na niej krzewy mają być ukorzenione i mają spełniać wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych, wpływają bezpośrednio na kwestie spełnienia przez rolnika warunków do przekształcenia zobowiązania realizowanego w ramach PROW 2004-2006 na 2007-2013.

Wobec braku spełnienia wyżej opisanych warunków oraz zgodnie

z brzmieniem art. 11 rozporządzenia Komisji WE Nr 1320/2006 i § 30 ust. 1 in fine rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, organy prawidłowo przyjęły, że skarżąca nie jest uprawniona do przekształcenia swojego dotychczas realizowanego zobowiązania

i uzyskania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2008 w ramach PROW na lata 2007-2013.

Jak słusznie wywiódł Dyrektor OR ARiMR we W. w zaskarżonej decyzji zgromadzona w sprawie dokumentacja nie daje podstaw do uznania, że skarżąca

w roku 2008 nie spełniła wymagań w zakresie rolnictwa ekologicznego zgodnie

z przepisami o rolnictwie ekologicznym i przepisami rozporządzenia Rady (EWG) nr 2092/91 z dnia 24 czerwca 1991 r., jednakże prawa do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2008 pozbawiają stronę ustalenia jakie zostały zawarte w załączniku do protokołu pokontrolnego z inspekcji wykonanej w gospodarstwie rolnika przez pracowników WIJHARS we Wrocławiu. Ustalenia te prowadzą do wniosku, że rolnik nie spełnił pozostałych wymogów określonych przepisami rozporządzenia rolnośrodowiskowego, ponieważ samo zamieszczenie rolnika na wykazie przez JC nie jest jedyną przesłanką do uzyskania płatności rolnośrodowiskowych w pakiecie 2. Ponadto łąki zgłoszone do wariantów 3.1 i 2.3 nie były użytkowane przez 5 lat wstecz jako uprawa traw lub innych roślin zielnych samosiewnych lub zasianych, ponieważ w roku 2007 inspektorzy terenowi ARiMR stwierdzili na tych działkach niekoszone ugory.

W świetle powyższego należy więc stwierdzić, że orzekające w niniejszej sprawie organy nie dopuściły się zarzucanych w skardze uchybień. Organ dokonał jednoznacznych ustaleń faktycznych, odpowiedniej oceny zgromadzonych dowodów oraz w sposób logiczny umotywował swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniu decyzji. Do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowane zostały przepisy prawa materialnego.

W opisanych okolicznościach w ocenie Sądu nie doszło także do naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Wymaga wskazania, że przepisy tej ustawy nieco inaczej aniżeli zasady procedury administracyjnej określone w Kodeksie postępowania administracyjnego statuują pozycję strony w postępowaniu o przyznanie pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich. Art. 21 ust. 1 tej ustawy stanowi, iż do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W przepisie art. 21 ust. 2 pkt 2 tej ustawy wskazuje się zaś, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Regulacja ta przesądza zatem, że ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 kpa, i w konsekwencji od zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 kpa nakładającej na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego "zebrania" i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy. W art. 21 ust. 2 pkt 2 obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego). Na organie nie ciąży więc obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania pomocy. W postępowaniu w sprawie przedmiotowej płatności to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z danego faktu wywodzi skutki prawne (patrz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11, publ. Lex nr 1148355; oraz z dnia 25 października 2011 r. sygn. akt II GSK 1075/10, publ. Lex nr 1070205).

Reasumując, stwierdzić należy, że Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. zastosował się do wskazań

i ocen prawnych wyrażonych w wyrokach NSA i WSA o sygn. akt II GSK 869/12 i III SA/Wr 117/14, a podjęte rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Z tych względów – stosownie do dyspozycji art. 151 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało orzec jak w sentencji wyroku.