Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1698/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 8a, 13b ust. 1, 13c pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 132
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M.P. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej MSWiA/organ) decyzją

z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku Pana M.P.(dalej skarżący), z dnia [...] maja 2017 r. o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2018 r. poz. 132, ze zm.; dalej ustawa zaopatrzeniowa), odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

We wniosku szczegółowo opisał przebieg służby, wskazując, że do służby został powołany w dniu [...] listopada 1988 r. w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w P. w Wydziale III Służby Bezpieczeństwa w Sekcji A. Jego zadaniem było uzyskiwanie informacji o przedsięwzięciach podejmowanych przez innych funkcjonariuszy wydziału i sporządzanie odpowiednich statystyk. Poinformował, że na wiosnę 1989 r. został przydzielony do sekcji operacyjnej, w której pracował do lipca 1990 r. Następnie, został skierowany na kurs oficerski do Wyższej Szkoły Oficerskiej w L., a po ukończeniu szkolenia przez 2 miesiące pracował w Wydziale P. na stanowisku kontroli technicznej. Zaznaczył, że w 1990 r. został pozytywnie zweryfikowany przez komisję kwalifikacyjną i od dnia [...] sierpnia 1990 r. podjął służbę w Delegaturze Urzędu Państwa w P. w Wydziale K. Nadmienił, że przez cały okres pracy po 1990 r. służył w wydziałach operacyjnych, był uczestnikiem szeregu szkoleń zawodowych, był opiekunem wielu nowo przyjętych funkcjonariuszy, był członkiem nieetatowych grup realizacyjnych powołanych do wykonywania szczególnie trudnych i niebezpiecznych zatrzymań. Stwierdził, że nie był karany dyscyplinarnie, natomiast za rzetelnie i ponadprzeciętnie wykonywaną służbę był nagradzany odznaczeniami państwowymi i resortowymi, a także pochwałami w rozkazie personalnym

i wielokrotnie wyróżniany nagrodami pieniężnymi. Dodatkowo wnioskujący podkreślił, że jego opinie służbowe były "dobre" lub "bardzo dobre". Ponadto wskazał, że na emeryturę odszedł w dniu [...] lutego 2012 r., natomiast jego służbę od dnia [...] stycznia 1991 r. do dnia [...] grudnia 2011 r. uznano za służbę pełnioną w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu.

MSWiA zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ wskazał, że skarżący został zwolniony ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Delegatura w P. w dniu [...] lutego 2012 r. oraz ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość określono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury.

Podniósł, iż z pisma z dnia [...] maja 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. Informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej w okresie od dnia [...] listopada 1988 r. do dnia [...] czerwca 1990 r., czyli przez 1 rok, 6 miesięcy i 27 dni.

W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 23 lata, 3 miesiące i 11 dni, tj. od dnia [...] listopada 1988 r. do dnia [...] lutego 2012 r.

Z kopii akt osobowych o sygn. IPN Po [...] , przekazanych za pismem

z dnia [...] grudnia 2017 r. znak [...] oraz za pismem z dnia

[...] lutego 2020 r. (znak: [...] przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Skarżący był awansowany zarówno w stopniu służbowym, jak i na stanowisku służbowym. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec ww. karach dyscyplinarnych. Jednocześnie poinformowano, że wśród materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w piśmie z dnia [...] grudnia

2017 r., (znak: K – [...]) oraz w piśmie z dnia [...] września 2018 r.

([...]) przekazał informacje dotyczące przebiegu służby skarżącego uznając, że z opisanego przebiegu służby funkcjonariusza, ustalonego na podstawie akt osobowych, nie wynika, aby uchylał się on od wykonywania zadań służbowych

i obowiązków, bądź wykonywał je w sposób niewłaściwy. Na podstawie dokumentacji przesłanej przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego stwierdzono, że

w trakcie służby w ww. formacji skarżący miał podwyższany dodatek służbowy, awansowano go w stopniu służbowym, wyróżniano nagrodą pieniężną, a także był pozytywnie opiniowany. W aktach sprawy wskazano również, że wymienionego odznaczono Brązowym Krzyżem Zasługi oraz Medalem Srebrnym "Za Długoletnią Służbę". Ponadto, w zgromadzonych materiałach dotyczących służby skarżącego znajdują się zaświadczenia: z dnia [...] lutego 2012 r. stwierdzające, że w okresie:

od dnia [...] stycznia 1991 r. do dnia [...] grudnia 2011 r., tj. przez 21 lat ww. pełnił służbę w warunkach, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r., Nr 86, poz. 734, zpóźn. zm.), co uzasadniało podwyższenie emerytury funkcjonariusza o 0,5% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu

i zdrowiu, co odpowiada art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy zaopatrzeniowej. Powyższe znalazło także potwierdzenie w dokumentacji Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA (tabela zawierająca wysługę).

Organ wskazał, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r.

oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r" w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

W ocenie organu przy interpretacji przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ wskazał, że przesłanki opisane w przepisie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej są przesłankami o charakterze nieostrym i z tego powodu powinny być każdorazowo oceniane indywidualnie.

Badając przesłankę krótkotrwałości, wskazał, że krótkotrwałość musi być rozpatrywana w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo uznał, że winien ocenić powyższą przesłankę

w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby.

Analizując kolejną przesłankę wskazał, że rzetelność wykonywania zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia

i życia stanowi również przesłankę, która winna być każdorazowo oceniana indywidualnie.

Minister wskazał, że całkowity czas służby skarżącego wynosi 23 lata,

3 miesiące i 11 dni a służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa trwała przez okres 1 roku, 6 miesięcy i 27 dni. Zdaniem organu nie można tutaj mówić

o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz totalitarnego państwa.

W ocenie MSWiA, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Jego zdaniem ponad roczny czas wykonywania zadań i obowiązków nie może być uznany za tymczasowy. Strona mogła w sposób kompleksowy zapoznać się ze specyfiką stawianych przed nią zadań oraz charakterem służby.

Mając powyższe na uwadze, stwierdził, że skarżący nie spełnia przesłanki

z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy zaopatrzeniowej, wskazał, iż nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącego

w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., przy jednoczesnym podkreśleniu, iż brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba ta pełniona była

z narażeniem zdrowia i życia.

W ocenie organu, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a wskazane w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. W ocenie Ministra przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" zachodzi wówczas, gdy strona legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Jak wynika z powyższego, uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób,

w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami - w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia i życia, bowiem tylko wówczas można uznać, że

w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".

W uzasadnieniu decyzji rozwinięto powyższe zarzuty.

W tym stanie rzeczy organ, orzekł jak w sentencji decyzji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez jego błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy, polegającą na przyjęciu, że:

a) okres służby na rzecz "totalitarnego państwa" wynoszący 1 rok, 6 miesięcy

i 27 dni wobec całkowitego okresu służby - 23 lat, 3 miesięcy i 11 dni nie stanowi przesłanki "krótkotrwałości" pełnienia służby w rozumieniu przepisu art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy,

b) pojęcie "krótkotrwałości" w przesłance określonej w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz pojęcie "rzetelność", o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 tej ustawy, należy interpretować w oparciu o wykładnię językową, tj. słownikowe znaczenie tych pojęć, podczas gdy powinny być one interpretowane indywidualnie,

w kontekście każdej ze spraw rozpatrywanych przez organ, mając na względzie niepowtarzalność, różnorodność i specyfikę różnych stanów faktycznych,

c) niezastosowanie ww. przepisu pomimo zaistnienia wszelkich przesłanek do jego zastosowania w sprawie,

d) powiązania przez organ krótkotrwałości służby z jednoczesnym brakiem wykonywania obowiązków przed 31 lipca 1990 roku, a także z koniecznością podejmowania przez skarżącego działań polegających na usunięciu go z etatu [...], co jest całkowicie sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie:

- przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8a ust. 1 pkt 1

i 2 ustawy, poprzez nieprzeprowadzenie przez organ w sposób wszechstronny

i wnikliwy postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji,

tj. w szczególności dokonanie oceny spełnienia przez niego kryterium, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, jedynie przez pryzmat faktu pełnienia służby przed dniem 31 lipca 1990 roku w sytuacji gdy służba ta pełniona była przez krótkotrwały okres a po 12 września 1989 r. skarżący pełnił służbę z narażeniem zdrowia i życia oraz w sposób rzetelny co zostało przez organ stwierdzone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;

- przepisów art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, poprzez sporządzenie przez organ uzasadnienia decyzji nieodpowiadającej wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a., tj. bez jednoznacznego wskazania, czy skarżący spełnił przesłankę, o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, a także bez wyjaśnienia dlaczego organ stwierdził, że pełnienie służby przez 1,5 roku nie stanowi służby krótkotrwałej w stosunku do ponad 23-letniego okresu służby;

- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie przez organ w treści uzasadnienia, iż "wnikliwa analiza materiału dowodowego pozwala na domniemanie, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym", podczas gdy na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego taka okoliczność nie została udowodniona, a wręcz przeciwnie z uwagi na pozytywną weryfikację, jaką przeszedł skarżący, taki fakt nie istnieje;

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu przez organ, że skarżący "identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego", podczas gdy skarżący nie podejmował działań na rzecz państwa totalitarnego a stwierdzenie organu w tym zakresie nie jest poparte żadnymi dowodami.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania, w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wyłączającej stosowanie wobec skarżącego art. 15c, art. 22a lub art. 24a ww. ustawy i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] czerwca 2020 r.

nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby

w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej P.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że wydana w niniejszej sprawie decyzja jest decyzją uznaniową.

Podkreślić należy, że uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu administracji publicznej, czy rozstrzyganie na podstawie przesłanek niemających obiektywnego uzasadnienia. Orzekający w sprawie organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Sąd kontrolując decyzję uznaniową, jest natomiast obowiązany zbadać, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1488/08 (pub.www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast wybór rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną. Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia

i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W zaskarżonej decyzji Minister zawarł argumenty na uzasadnienie odmowy wyłączenia stosowania w stosunku do skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej i doszedł do wniosku, że nie spełnia on przesłanki, o której mowa

w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, gdyż służba na rzecz totalitarnego państwa, której okres wynosił 1 roku, 6 miesięcy i 27 dni, nie jest krótkotrwała, niespełniona jest więc przesłanka z art. 8a ust.1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Rozważania w tej sprawie należy poprzedzić stwierdzeniem, że Naczelny Sąd Administracyjny m.in.

w wyrokach: z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19, z dnia z 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19 i z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2514/19 stwierdził, że przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, która angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i którego prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są: krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powyższego wyroku I OSK 1895/19, "największe trudności interpretacyjne budzi wykładnia kryterium "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." ze względu na bardzo wysoki stopień nieostrości pojęcia "krótkotrwałości", czyniący je w istocie pojęciem nieczytelnym. Należy przyjąć, że o ile przymiotnik "krótki" w podstawowym znaczeniu oznacza "mający małą długość (w stosunku do typowej) zwykłej długości czegoś" to bliskoznaczny przymiotnik "krótkotrwały" rozumiany jako "trwający krótko, szybko przemijający" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 1, s. 431) akcentuje pewną trwałość w krótkim czasie, gdzie "krótkość" powinna być oceniana na tle "zwykłej długości czegoś". Skoro postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej dotyczy indywidualnej sprawy administracyjnej, to konieczność uwzględniania indywidualnej sytuacji określonego funkcjonariusza sprawia, że punktem odniesienia dla ustalenia "krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r." powinien być cały okres służby pełnionej przez osobę, której dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy i na tym tle należy oceniać, czy okres służby tej osoby przed 31 lipca 1990 r. w stosunku do całego okresu służby tej osoby spełnia kryterium "krótkotrwałości". Jako pewna wskazówka interpretacyjna może w tym zakresie służyć treść art. 13c pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Skoro, zgodnie z tą regulacją, służby, która rozpoczęła się po raz pierwszy nie wcześniej niż 12 września 1989 r. ustawodawca w ogóle nie uznaje za służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b, to można przyjąć, że służba niespełniająca wymogu "rozpoczęcia się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r.", będąc jednak służbą w okresie "totalitarnego państwa" obejmującą okres od dnia [...] listopada 1988 r. do faktycznie dnia [...] sierpnia 1990 r. , tj. 1 roku, 6 miesięcy i 27 dni będzie służbą krótkotrwałą.

W niniejszej sprawie w ocenie Sądu służba na rzecz totalitarnego państwa trwająca 1 rok, 6 miesięcy i 27 dni wobec całkowitego okresu służby skarżącego trwającego 23 lata, 3 miesiące i 11 dni, zarówno w ujęciu bezwzględnym tego okresu jak i w ujęciu proporcjonalnym do całkowitego okresu służby, winna być uznana za krótkotrwałą.

Należy również podnieść, że organ nie kwestionował rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Ustawodawca nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia

i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków". Ponadto "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ przez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. W konsekwencji brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego., a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Wnikliwa analiza materiału dowodowego nie pozwala na domniemanie, że skarżący utożsamiał się z ustrojem totalitarnym.

Praca skarżącego w Wydziale III Służby Bezpieczeństwa w Sekcji A. nie świadczy o tym, że jego działalność miała na celu umacnianie pozycji państwa totalitarnego, ale powinna być zbadana.

Na zakończenie należy odnotować, że w dniu [...] września 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów, po rozpoznaniu w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zagadnienia prawnego w sprawie o sygn. akt III UZP [...], podjął uchwałę o następującej treści: Kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka. Poczynione uwagi prowadzą do wniosku, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał błędnej wykładni przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji,

a w konsekwencji nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy i w ten sposób naruszył art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Organ będzie zobowiązany dokonać wnikliwej oceny całkowitego okresu służby, który wynosi 23 lata, 3 miesiące i 11 dni a służba pełniona na rzecz totalitarnego państwa trwała przez okres 1 roku, 6 miesięcy i 27 dni. W tym stanie rzeczy konieczna jest ocena charakteru służby oraz warunków jej pełnienia, ponadto organ rozważy czy w świetle zaprezentowanej przez Sąd wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem, pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony. Uzasadnienie decyzji powinno być wyczerpujące, tak aby strona nie miała wątpliwości, dlaczego Minister rozstrzygnął w taki, a nie winny sposób.

Poczynione uwagi prowadzą do wniosku, że Minister Spraw Wewnętrznych

i Administracji dokonał błędnej wykładni przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy i w ten sposób naruszył art. 8a

ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a..

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.