Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 837/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4a
journal: Dz.U. 2009 nr 93 poz 768
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędziowie WSA Teresa Randak, Bożena Suleja (spr.), Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi J. F.- B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) oraz przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r., nr 93, poz. 768.), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...], nr [...], ustalającej J. F.- B wysokość zobowiązania w podatku od spadków i darowizn w wysokości [...] zł. z tytułu nabycia spadku po zmarłej S.F.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania.

Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...], sygn. akt [...],

J. F.- B nabyła w całości spadek po zmarłej w dniu 13 sierpnia 2008 r. matce – S.F.. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 6 stycznia 2009 r.

W dniu 6 lipca 2009 r. spadkobierczyni złożyła w Drugim Urzędzie Skarbowym w B. (tj. urzędzie właściwym według swojego miejsca zamieszkania) zeznanie podatkowe na formularzu SD-3, jako przedmiot spadku wskazując w nim spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w B. przy ul. [...], o pow. 47,40 m² i wartości 132.720 zł., a także las w W. o powierzchni 1.150 m² i wartości 3.600 zł.

Zeznanie to zostało w dniu 3 sierpnia 2009 r. przekazane, zgodnie z właściwością miejscową wynikającą z § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz. U nr 165 poz. 1371 z późn. zm.), Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w B.

Organ ten ustalił, iż podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł., a po uwzględnieniu kwoty wolnej od opodatkowania z mocy art. 9 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn tj. [...] zł., do opodatkowania pozostała nadwyżka w wysokości [...] zł.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], nr ew. [...], Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. ustalił stronie należny podatek od powyższej kwoty w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż przedmiotowe nabycie podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, gdyż nie zostały zachowane wszystkie warunki skorzystania ze zwolnienia określonego w art. 4a ustawy o podatku od spadkowi darowizn, przede wszystkim, nabycie nie zostało zgłoszone właściwemu organowi w ustawowym terminie. Ponadto wskazano, iż złożone w dniu 6 lipca 2009 r. zeznanie nie zostało przez spadkobierczynię podpisane, a dodatkowo zgłoszenia (prawidłowo wypełnionego, na właściwym druku – SD-Z2) dokonała dopiero w dniu 3 listopada 2009 r.

Pismem z dnia 4 stycznia 2010 r. podatniczka odwołała się od tej decyzji, zarzucając jej błędną ocenę, że nie dochowała wszystkich warunków koniecznych dla zastosowania zwolnienia określonego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Wskazała także, iż "dopełniła wszelkiej staranności aby wykonać ciążący na niej obowiązek", zaś zaistniała sytuacja jest efektem nieprofesjonalnych działań pracowników Urzędu (wydanie niewłaściwego formularza, brak informacji o konieczności przedłożenia zgłoszenia innemu organowi, udzielanie mylnych informacji o braku błędów w złożonych przez nią dokumentach).

Rozpoznając sprawę Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził na wstępie, iż zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków darowizn, nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się w kraju lub praw majątkowych wykonywanych w kraju, tytułem m.in. dziedziczenia podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Powołana ustawa przewiduje szereg zwolnień od podatku m.in. w art. 4a, dotyczącym kwestii zwolnienia od podatku nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych przez osoby najbliższe (tj. małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę), przy spełnieniu warunków określonych w pkt 1 i pkt 2 tego artykułu. W przypadku nabycia tytułem dziedziczenia, warunkiem zastosowania powyższego zwolnienia jest jedynie zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Podkreślono przy tym, iż sześciomiesięczny termin do zgłoszenia nabycia – jako termin prawa materialnego- nie podlega przywróceniu na podstawie art. 162 Ordynacji podatkowej, niezależnie od przyczyn uchybienia. Instytucja ta ma bowiem zastosowanie wyłącznie do terminów proceduralnych.

Następnie organ wskazał, iż pojęcie "właściwy naczelnik urzędu skarbowego" należy przy tym determinować na podstawie właściwości zarówno rzeczowej jak i miejscowej, określonej na podstawie § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie właściwości organów podatkowych, zgodnie z którym właściwość miejscową organów podatkowych w sprawach podatku od spadków i darowizn ustala się w sprawach dziedziczenia, zapisu, dalszego zapisu, polecenia testamentowego, zachowku w następujący sposób:

-jeżeli przedmiotem nabycia jest nieruchomość, użytkowanie wieczyste, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego lub użytkowego, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, prawo do wkładu mieszkaniowego w spółdzielni mieszkaniowej, nieodpłatne użytkowanie nieruchomości lub służebność, a nieruchomości są położone w terytorialnym zasięgu działania jednego naczelnika urzędu skarbowego – według miejsca położenia nieruchomości;

-jeżeli przedmiotem nabycia jest nieruchomość lub prawa majątkowe wymienione powyżej i jednocześnie inne prawa majątkowe lub rzeczy ruchome, a nieruchomości są położone w terytorialnym zasięgu działania jednego naczelnika urzędu skarbowego – według miejsca położenia nieruchomości,

-natomiast w pozostałych przypadkach – według ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a w przypadku braku takiego miejsca według ostatniego miejsca jego pobytu.

W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu, nieruchomość oraz lokal mieszkalny, z którym związane jest spółdzielcze własnościowe prawo nabyte w drodze spadku, położone były w terytorialnym zasięgu działania naczelników dwóch urzędów skarbowych tj. Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. (lokal mieszkalny) oraz Drugiego Urzędu Skarbowego w B. (las w W.). Właściwość miejscową wyznacza zatem, zgodnie z powołanym rozporządzeniem, ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy, a zmarła S.F. ostatnio mieszkała w terytorialnym zasięgu działania Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. Niespełnienie ustawowych warunków, w tym przypadku niezgłoszenie nabycia rzeczy lub praw majątkowych tytułem spadku po zmarłej S.F. Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. w terminie do dnia 6 lipca 2010 r., zgodnie z art. 4a ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn skutkuje - w opinii Dyrektora Izby Skarbowej w K. - opodatkowaniem tego nabycia na zasadach ogólnych, określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Dalej zaznaczono, iż dokonując interpretacji art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, bezwzględnie należy stosować wykładnię językową. Jej istota wyraża się w zdeterminowaniu jej granicami możliwego sensu słów tekstu prawnego, w których może operować podmiot stosujący prawo. Dodatkowo istotne jest, iż zwolnienia i ulgi podatkowe są odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej, polegającej na powszechności i równości opodatkowania, wobec czego prymat wykładni językowej ma szczególne znaczenie. Przepisy dotyczące ulg i zwolnień muszą być interpretowane ściśle z wyłączeniem interpretacji rozszerzającej. Na poparcie tej tezy organ przywołał wyroki sądów administracyjnych (wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 marca 2010r. sygn. akt. I SA/Kr 1573/09 czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt. III SA/Wa 4206/06).

Następnie podano, iż skoro z treści art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn jednoznacznie wynika powinność zgłoszenia nabycia właściwemu organowi w określonym terminie, to żadne inne działanie podatnika (choćby mieściło się w granicach ogólnie pojętej staranności i należytej dbałości o własne interesy) nie może być uznane za spełnienie warunków uprawniających do zastosowania zwolnienia. Podatnik zamierzający skorzystać z omawianego zwolnienia jest zatem zobowiązany postąpić dokładnie według dyspozycji powołanego przepisu. Jednocześnie niedopuszczalne jest przerzucenie ryzyka związanego z brakiem wyczerpującej znajomości przepisów na organy podatkowe. Natomiast brak takiego zgłoszenia w ustawowym terminie powoduje całkowitą i trwałą utratę prawa do skorzystania ze zwolnienia określonego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Konkludując, organ odwoławczy stwierdził, iż skoro orzeczenie stwierdzające nabycie przez J.F.- B. spadku po zmarłej matce uprawomocniło się z dniem 6 stycznia 2009 r. (czyli termin do dopełnienia warunku zgłoszenia nabycia właściwemu organowi podatkowemu rozpoczął swój bieg w dniu 7 stycznia 2009 r. i upłynął w dniu 6 lipca 2009 r.) to oczywistym jest niezgłoszenie nabycia spadku w zakreślonym terminie. Podkreślił także, iż powyższa okoliczność stanowi wyłączną przesłankę wydanego rozstrzygnięcia, gdyż pozostałe braki formalne (brak podpisu, zastosowanie niewłaściwego formularza podatkowego) mogły zostać usunięte w toku postępowania (czynności sprawdzających).

Na tak wydaną decyzję podatniczka wniosła w dniu 24 czerwca 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której zarzuciła organowi naruszenie przepisów regulujących właściwość miejscową, jak również naruszenie art. 26 ust. 1, art. 36 ust. 1 i art. 38 ustawy o ochronie danych osobowych, a ponadto "przyjęcie błędnych przesłanek" wynikających z "nieznajomości sprawy" i "pomylenia spraw lub pomieszania materiałów z różnych spraw", na co miałyby wskazywać, zaistniałe dwie oczywiste omyłki pisarskie. Zdaniem skarżącej, organy podatkowe naruszyły także art. 65 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz z nieuzasadnionych przyczyn nie uwzględniły złożenia przez nią czynnego żalu. Zauważyła ponadto, że Dyrektor Izby Skarbowej "zastosował wykładnię prawną dla obrotu paliwami".

Odnosząc się do rzeczywistego przedmiotu niniejszego postępowania, skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko podkreślając, iż przyjmujący od niej dokumenty pracownik Drugiego Urzędu Skarbowego w B., skontrolował pismo i nie zakwestionował zasadności jego złożenia, nie skierował jej również do właściwego Urzędu Skarbowego, co utwierdziło podatniczkę w przekonaniu, iż dokonała prawidłowej czynności. Nie została również poinformowana o przekazaniu dokumentów do właściwego Urzędu Skarbowego, a zgodnie z ustawą Kodeks postępowania administracyjnego - art. 65 § 1 - przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia. Skarżąca podniosła też, iż w czasie toczącego się postępowania, przed wydaniem decyzji przez organ podatkowy, złożyła czynny żal, wyjaśniając zaistniałe okoliczności. Fakt ten został pominięty w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji, które w żaden sposób nie poinformowały skarżącej o podstawie prawnej nieuwzględnienia czynnego żalu. Reasumując stwierdziła, iż dopełniła powinności powiadamiając urząd skarbowy w obowiązującym terminie, określając prawidłowo wartość spadku, wykazując czynny żal i współpracując z Urzędem Skarbowym. Nie dopuściła się przewinienia zarówno co do faktu nabycia spadku jaki i w zakresie jego wartości. Ukarana została natomiast niewspółmiernie, za ewentualną pomyłkę odnośnie właściwości miejscowej Urzędu Skarbowego. Reasumując wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko. Wskazał dodatkowo, iż podniesione przez skarżącą zaistniałe oczywiste omyłki pisarskie nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, podobnie jak złożenie przez podatniczkę czynnego żalu. Instytucja ta została uregulowana w art. 16 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, zgodnie z którym nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu. Została ona wprowadzona jako możliwość uniknięcia kary (wymienionej w art. 22 KKS) za popełnione przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. W ocenie organu odwoławczego nie ma zatem zastosowania w niniejszym przypadku.

Nadto podano, iż w treści zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej odwoływał się wielokrotnie do bogatego orzecznictwa sądów administracyjnych w przedmiecie zastosowania ulg i zwolnień w prawie podatkowym. Pomimo różnorodności spraw w jakich powołane wyroki zapadły, zagadnienie prawne podlegające interpretacji na potrzeby rozpatrywanej sprawy jest tożsame: zastosowanie ulg i zwolnień jako wynikające z woli ustawodawcy odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, wyrażonej expressis verbis w poszczególnych ustawach podatkowych, w tym przypadku w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Dlatego też fakt, iż jeden z powołanych wyroków w ogólnym zarysie dotyczył opłaty paliwowej pozostaje bez znaczenia, skoro przytoczony w treści decyzji fragment odnosił się w niebudzący wątpliwości sposób do stosowania ulg i zwolnień właśnie - co jest przedmiotem niniejszej sprawy.

Odnosząc się z kolei do zarzutu w postaci naruszenia art. 65 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ w odpowiedzi na skargę wskazał, iż ustawa ta nie ma w ogóle zastosowania w sprawach podatkowych. Należy więc, w cenie organu, domniemywać, że zarzut w istocie dotyczy naruszenia art. 170 § 2 Ordynacji podatkowej - co jednakże nie miało miejsca. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem terminu określonego przepisami prawa uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Z jego treści wynika zatem wyraźnie, iż odnosi się on wyłącznie do podań, przez kŧóre należy rozmieć zgodnie z art. 168 § 1 Ordynacji podatkowej- żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski. Tymczasem zgłoszenie, o którym mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, nie może zostać uznane za żadne z powyższych, a zatem - w opinii Dyrektora Izby Skarbowej- art. 170 § 2 Ordynacji podatkowej nie ma w niniejszej sprawie zastosowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji- art. 145 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- zwaną dalej p.p.s.a.

Ponadto Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną– art. 134 § 1 p.p.s.a.

Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn w niej jednoznacznie niewskazanych.

Ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Istotą sporu pozostaje zatem kwestia dochowania przez skarżącą terminu do złożenia zgłoszenia, o którym mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn i w konsekwencji zachowania prawa do zwolnienia podatkowego bądź też jego utraty.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu Sąd uznał, iż decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. jest nieprawidłowa.

Na wstępie niniejszych rozważań, wypada zacytować treść art. 1 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 93 poz. 768), zgodnie z którym podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem między innymi dziedziczenia.

W myśl art. 4a ust. 1 tejże ustawy, zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4.

Z powyższych uregulowań wynika jednoznacznie, iż w przypadku nabycia rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia, jedynym warunkiem zastosowania przedmiotowego zwolnienia jest zgłoszenie nabycia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w przewidzianym terminie.

Ogólne zasady ustalania rzeczowej i miejscowej właściwości organów podatkowych regulują przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa w rozdziale II działu II (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm. zwanej dalej także O.p.). Odrębności od tych reguł znajdują się rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz. U nr 165 poz. 1371 z późn. zm.) Właściwość miejscowa w sprawach podatku od spadków i darowizn określona została w § 7 cyt. rozporządzenia, według szczegółowych i złożonych zasad.

Zgodnie z zasadą wyrażoną art. 15 Ordynacji podatkowej organy podatkowe przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Chodzi przede wszystkim o to, że organ podatkowy może łatwiej niż podatnik lub płatnik bądź osoba trzecia, ponosząca odpowiedzialność podatkową, ustalić w konkretnym wypadku właściwość rzeczową i miejscową organu podatkowego. Obowiązek przestrzegania właściwości z urzędu równocześnie oznacza dla organu, że w przypadku nieprawidłowego wyboru organu podatkowego przez w/w osoby obowiązany jest on do przekazania sprawy organowi podatkowemu, który w świetle jego oceny jest organem właściwym rzeczowo lub miejscowo. Jednocześnie powinien zawiadomić o przekazaniu sprawy podmiot, który ją nieprawidłowo skierował. W tym wypadku podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem terminu określonego przepisami prawa uważa się za wniesione z zachowaniem terminu w oparciu o art. 170 § 2 O.p. (Komentarz do art.15 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa [w:] C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III).

W myśl wspomnianego art. 170 O.p., jeżeli organ podatkowy, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, powinien niezwłocznie przekazać je organowi właściwemu, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie (§ 1). Decydujące znaczenia ma jednak treść § 2 powołanego przepisu, zgodnie z kŧórym podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem terminu określonego przepisami prawa, uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.

Komentowane artykuły są wyrazem odformalizowania postępowania podatkowego. Ustawodawca chroni stronę przed nieznajomością reguł dotyczących właściwości. Przy skomplikowanej strukturze organów i zmieniających się nieustannie kompetencjach w wielu sprawach obywatelowi trudno byłoby ustalić organ podatkowy właściwy w sprawie. Stąd też wynika obowiązek przestrzegania przez organy podatkowe swojej właściwości z urzędu. Organ, do którego wniesiono podanie a który jest niewłaściwy w sprawie, ma obowiązek ustalić organ właściwy i przekazać mu niezwłocznie podanie.

Winno się również wyjaśnić, iż zakres pojęcia "podania" określony został w art. 168 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten wylicza w sposób enumeratywny różne postaci podania, a mianowicie: żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski. Nie jest to katalog zamknięty. Z uwagi na konieczność szerokiego rozumienia tych terminów, należy ująć w nich w zasadzie wszelkie czynności procesowe oraz pozaprocesowe wszystkich uczestników postępowania podatkowego, z którymi występują oni wobec organu podatkowego. Przepis ten stosuje się zatem zarówno do podań inicjujących postępowanie podatkowe, w tym także w trybach nadzwyczajnych jak i nie inicjujących postępowania (Komentarz do art.168 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.05.8.60), [w:] C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). Przedmiotowe twierdzenie znajduje poparcie w orzecznictwie sądowym, w którym wskazuje się, że odformalizowanie postępowania na korzyść strony co do formy i treści żądania wszczęcia postępowania ma prowadzić do tego, aby srawa mogła być rozpoznania zgodnie intencją i interesem strony (wyrok NSA z 20 lipca 1981 r., SA1461/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 71). Podkreśla się również w orzecznictwie, że organ podatkowy powinien wyjaśnić w sposób niebudzący wątpliwości, czego podatnik w istocie się domaga w swoim piśmie.

Należy wyraźnie zaakcentować, że przepisy ustawy w zakresie unormowania instytucji "podań" regulują zasadniczo formę komunikowania się podmiotów administrowanych z organami podatkowymi. Z tego względu mają szersze znaczenie i zastosowanie. Trzeba również zwrócić uwagę na utrwalony już w doktrynie pogląd, iż zgłoszenie nie jest deklaracją w rozumieniu art. 3 pkt 5 Ordynacji podatkowej (vide: B. Brzeziński, Deklaracja podatkowa – istota i charakter prawny, Prawo i Podatki 2006, nr 1 i nr 3 oraz H. Dzwonkowski, Charakter prawny deklaracji podatkowej, Prawo i Podatki 2006, nr 3, Stefan Babiarz, Zwolnienie podmiotowe z art. 4a oraz projekty zmian ustawy o podatku od spadków i darowizn. Przegląd podatkowy 2008, nr 10).

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że postanowienie Sądu Rejonowego w B. stwierdzające nabycie przez skarżącą spadku po zmarłej matce S.F., uprawomocniło się z dniem 6 stycznia 2009 r., co oznacza, iż termin do dopełnienia warunku zgłoszenia nabycia właściwemu organowi podatkowemu rozpoczął swój bieg w dniu 7 stycznia 2009 r. i upływał w dniu 6 lipca 2009 r. W tym też dniu tj. 6 lipca 2009 r. skarżąca złożyła w Drugim Urzędzie Skarbowym w B. formularz SD-3, jako przedmiot spadku wskazując spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w B. przy ulicy [...] o powierzchni 47,40 m2 i wartości 132.720,00 zł., a także las w W. o powierzchni 1.150 m2 i wartości 3.600,00 zł. Złożony formularz został w dniu 3 sierpnia 2009 r. przekazany zgodnie z właściwością wynikającą z § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych, Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w B.

Właściwość miejscowa tego organu ustalona według ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, zdaniem Sądu, nie budzi żadnych wątpliwości.

W świetle powołanych uregulowań nie można zgodzić się z twierdzeniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. zawartym w zaskarżonej decyzji, jakoby w przedmiotowej sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 170 § 2 Ordynacji podatkowej. Nie znajduje żadnego uzasadnienia argumentacja organu, iż nie zostały zachowane wszystkie warunki skorzystania ze zwolnienia określonego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, poprzez niezgłoszenie nabycia właściwemu organowi w ustawowym terminie. Faktem jest, że dokonując notyfikacji (zgłoszenia) opisanego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn skarżąca pomyliła właściwy urząd skarbowy. Organ podatkowy jednakże winien zgodnie z treścią wyżej cytowanego art. 15 Ordynacji podatkowej w związku z art. 170 tejże ustawy, formularz (stanowiący zgłoszenie, o którym mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn) przekazany właściwemu urzędowi skarbowemu według właściwości, uznać za wniesiony z zachowaniem terminu.

W niniejszej sprawie konstatacja oparta na literalnym brzmieniu przepisu ustawy podatkowej, iż nie zostały zachowane wszystkie warunki skorzystania ze zwolnienia z art. 4a cyt. ustawy z uwagi na niezgłoszenie nabycia właściwemu organowi podatkowemu w ustawowym terminie, jest nieuprawniona. Organ pominął bowiem w tym zakresie zasady kierujące postępowaniem podatkowym a wynikające z przepisów Ordynacji podatkowej. Trzeba podkreślić, że była to jedyna podstawa do uznania, że strona skarżąca utraciła prawo do ulgi podatkowej Zgodzić się przy tym należy z tezą organu, że braki formalne zgłoszenia takie jak brak podpisu, czy też zastosowanie niewłaściwego formularza podatkowego (winien zostać zastosowany formularz SD-Z2) mogły zostać usunięte w toku postępowania (czynności sprawdzających).

Kończąc powyższe rozważania odnieść się wypada to zarzutu skarżącej, iż pracownicy II Urzędu Skarbowego udzielili jej błędnych informacji. Warto w tym miejscu przywołać wyrok NSA z dnia 27 lutego 2002 r.(sygn. akt III SA 2055/00; niepubl.), w którym Sąd ten stwierdził, iż ",należy oczekiwać – i wymagać – od organu podatkowego, by udzielał stronie nieorientującej się w zawiłościach procedury stosownych informacji".

Uznając zatem, iż organy podatkowe naruszyły powołane wyżej przepisy prawa procesowego tj. art. 15 i 170 § 2 Ordynacji podatkowej i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, zasadnym stało się uchylenie zaskarżonego orzeczenia.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, wobec naruszenia przepisów prawa procesowego, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami, orzekł jak w sentencji wyroku.

W punkcie drugim wyroku Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, do czego był zobowiązany treścią art. 152 tej ustawy.

Ponadto, Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej koszty postępowania sądowego, stosownie do art. 200 powołanej wyżej ustawy.