Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1315/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 pkt 21 i 65a, art. 35 ust. 3 pkt 7, art. 195, art. 197, art. 268 ust. 1 pkt 3, art. 272 ust. 5
journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 7, art. 7a, art. 80, art. 81
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: par. 8 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2502
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2022 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w G. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód – wód opadowych lub roztopowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] - wydaną na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 272 ust. 5, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 624); dalej: "Prawo wodne" oraz art. 104 k.p.a. - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w G. określił Przedsiębiorstwu [...] G. sp. z o.o. z siedzibą w S. za III kwartał 2018 r. opłatę zmienną w wysokości [...] PLN za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych.

W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, że 5 października 2021 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w G., na podstawie przepisu art. 272 ust. 17 Prawa wodnego, ustaliło w formie informacji kwartalnej stronie za okres III kwartału 2018 r. opłatę zmienną w wysokości [...] PLN za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych, którą należało uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w terminie 14 dni od dnia doręczenia informacji. Informacja została doręczona stronie 12 października 2021 r.

W dniu 21 października 2021 r. strona złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością opłaty za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ustaloną w powołanej informacji podnosząc, że wprowadza wody opadowe i roztopowe dwoma wylotami do ziemi, tj. rowu melioracyjnego.

Organ nie uznał reklamacji stwierdzając, iż Starosta Powiatowy w G. udzielił na rzecz strony pozwolenia wodnoprawnego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. na szczególne korzystanie z wód obejmujące wprowadzanie oczyszczonych ścieków opadowych i roztopowych z terenu bazy strony położonej w G. przy ul. [...] do ziemi - do rowu melioracyjnego poprzez istniejące wyloty kanalizacyjne oznaczone jako W-I i W-II, bezpośrednio rowem melioracyjnym, którym poprzez wlot brzegowy W-I, wykonany z rury kamionkowej średnicy 150 m, ścieki opadowe i roztopowe odprowadzane są do kanału S. w km 0+415 oraz poprzez wylot brzegowy W-II o szerokości 0,50 m i długości 1,25 km ścieki opadowe i roztopowe odprowadzane są do kanału S. w km 0+275. Kanał S. , który wpada do rzeki R. w km 41+800 należy do urządzeń melioracji wodnych podstawowych i pełni funkcje odbiornika wód spływających z urządzeń melioracyjnych oraz ścieków opadowych z terenów miasta.

Według organu, celowo dodano w pozwoleniu wodnoprawnym stwierdzenie, że rów uchodzi do kanału S., co dowodzi, że rów melioracyjny jedynie pośredniczy w odprowadzaniu wód. Gdyby było inaczej (tj. woda odprowadzana byłaby jedynie do rowu w ziemi), nazwa kanału, do którego uchodzi rów nie byłaby przywoływana w pozwoleniu. Wskazanie więc w pozwoleniu nazwy kanału jest zabiegiem celowym, oznaczającym, że ostatecznym odbiornikiem wód opadowych jest kanał, który wpada do rzeki R.. Nie bez znaczenia jest również zobowiązanie strony, jako użytkownika kanalizacji deszczowej w pkt 3 pozwolenia wodnoprawnego, do utrzymania w sprawności technicznej instalacji kanalizacji deszczowej wraz z wylotami tej kanalizacji oraz udziału w kosztach utrzymania rowów melioracyjnych do ich ujścia do kanału S. wraz z utrzymaniem samego kanału S. na odcinku 415 m. Zasadnicze znaczenie ma - w ocenie organu - również fakt, że pozwolenie wodnoprawne zezwala stronie na odprowadzenie wód opadowych z określonego terenu za pośrednictwem określonych urządzeń umożliwiających odprowadzenie tych wód do wód, w tym wypadku kanałem do rzeki.

Dalej, organ wyjaśnił, że w sprawie zaistniała przesłanka obligująca organ do wydania decyzji określającej wysokość opłaty zmiennej za III kwartał 2018 r. za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych w wysokości [...] PLN, albowiem reklamacja strony nie została uznana przez organ. Określenia wysokości opłaty zmiennej dokonano na podstawie art. 272 ust. 5 Prawa wodnego oraz § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502). Zgodnie z art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, wysokość opłaty zmiennej za odprowadzenie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3, i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności. Z § 8 pkt 1 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne wynika, że jednostkowe stawki opłaty za usługi wodne w formie opłaty zmiennej za odprowadzenie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast wynoszą bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych - 0,75 zł za 1 m3 na 1 rok. Opłata za odprowadzenie do wód - wód opadowych lub roztopowych została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty (0,75 zł za 1 m3), ilości odprowadzanych wód (5802,50 m3) i czasu (kwartał).

Powyższą decyzję strona zaskarżyła skargą do sądu, w której zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 268 ust. 1 pkt 3 ppkt a w zw. z 272 ust. 5 i art. 35 ust 3 pkt 7 Prawa wodnego poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie:

a) że odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z terenu bazy skarżącej następuje za pośrednictwem otwartego systemu kanalizacji deszczowej do powierzchniowych wód płynących ujętych w kanale S., podczas gdy odprowadzenie wód następuje do urządzeń wodnych do rowów melioracyjnych (do ziemi), zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, którego funkcją jest nie tylko odprowadzenie wód deszczowych, przy jednoczesnym braku urządzeń tworzących system otwartej kanalizacji deszczowej;

b) że bezprzedmiotowe jest rozróżnienie przez ustawodawcę wprowadzania wód opadowych do urządzeń wodnych lub do ziemi czy też do wód bezpośrednio, podczas gdy obowiązek poniesienia opłaty za usługi wodne, na podstawie art. 268 ust. 1 pkt 3 ppkt a Prawa wodnego, dotyczy jedynie wprowadzania wód opadowych do wód; a nie do urządzeń wodnych czy też do ziemi, pomimo tego że operat wodnoprawny wyraźnie wskazuje że wprowadzanie następuję do ziemi;

II. naruszenie art. 268 ust. 1 pkt 3 ppkt a w zw. art. 22 pkt 4 Prawa wodnego poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że rów melioracyjny wraz z kanałem S. stanowią system otwartej kanalizacji deszczowej, podczas gdy wody znajdujące się w tym kanale, to wody powierzchniowe płynące, tym samym nie mamy do czynienia z systemem urządzeń wodnych, które wraz z innymi urządzeniami tworzą system otwartej kanalizacji deszczowej, a jedynie urządzeniem wodnym, do którego wprowadzane są wody opadowe i roztopowe;

III. naruszenie art. 197 Prawa wodnego poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że kanał S. jest urządzeniem melioracji podstawowych, podczas gdy - zgodnie z przywołanym przepisem w aktualnym brzmieniu - nie rozróżnia się rodzajów urządzeń melioracyjnych, jak również dyspozycja tego przepisu wyraźnie wskazuje, że kanał nie może być urządzeniem melioracyjnym w rozumieniu tego przepisu, a tym samy błędnego określenie charakteru urządzenia wodnego o nazwie kanał S.

IV. naruszenie przepisów postępowania - art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, bez przeprowadzenia jakiekolwiek postępowania dowodowego w tym zakresie, arbitralnego stwierdzenia, że kanał S. jako urządzenie wodne służy jednie do odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych, podczas gdy mogą być tam wprowadzane również ścieki lub może być wykorzystywana w celu nawadniania sąsiadujących z nim nieruchomości (gruntów rolnych), a ponadto nie ustalił faktu, że kanał jest w całości zajętym przez powierzchniowe wody płynące;

V. naruszenie przepisów postępowania - art. 80 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, w sposób przeczący zasadom logicznego rozumowania,

a) że rów melioracyjny wraz z kanałem S., do którego odprowadzane są wody opadowe lub roztopowe, należy uznać za system otwartej kanalizacji deszczowej, podczas gdy są to urządzenia wodne, przy czym tylko do pierwszego z nich następuje wprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z bazy, tym samym nie jest to wprowadzanie do wód w rozumieniu Prawa wodnego;

b) że wprowadzanie do wód miałoby następować dopiero za pośrednictwem urządzenia wodnego - kanału S., podczas gdy wody znajdujące się w tym kanale, to powierzchniowe wody płynące, tym samym kanał ten nie stanowi urządzenia wodnego umożliwiającego dalsze wprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych, nie tworzy wiec systemu otwartej kanalizacji deszczowej, a tworzyłby taki system, gdyby okresowo lub stale odprowadzał wody z okolicznych nieruchomości w następstwie wykonanego systemu odwodnienia gruntów lub systemu melioracji wodnych, i wtedy za pośrednictwem tego kanału nastąpiłoby wprowadzanie wód opadowych i roztopowych do rzeki R. ;

VI. naruszenie przepisów postępowania - art. 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie niekorzystnej dla skarżącej wykładni art. 268 ust. 1 pkt 3 ppkt a Prawa wodnego, że rozróżnienie wprowadzania wód opadowych lub roztopowych do wód, do ziemi albo do urządzeń wodnych jest bezprzedmiotowe, pomimo że Prawo wodne nakazuje obciążyć opłatą za usługi wodne jedynie wprowadzanie do wód, ale jednocześnie nie rozróżnia kwestii wprowadzania "bezpośredniego" czy "pośredniego";

VII. naruszenie przepisu art. 81 a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie niekorzystnych dla skarżącej ustaleń faktycznych dotyczący miejsca i wprowadzania wód opadowych lub roztopowych, pomimo treści pozwolenia wodnoprawnego i operatu sporządzonego na jego potrzeby, który szeroko opisuje obieg wody na terenie zlewni.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że gdyby przyjąć stanowisko organu za prawidłowe, to wszystkie podmioty wprowadzające wody opadowe lub roztopowe, pośrednio również do wód, powinny ponosić opłaty z tytułu usług wodnych, o których mowa w art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a Prawa wodnego. Jednak przepis ten zawiera w dyspozycji rozróżnienie dwóch stanów faktycznych, o których mowa w decyzji, czyli wprowadzanie "bezpośrednie" i "pośrednie", a na podstawie pozwolenia wodnoprawnego oraz operatu nie sposób przyjąć, że następuje wprowadzanie do wód. Wprowadzanie następuje do ziemi, a następnie dokładnie jest opisany sposób cyrkulacji wody pochodzącej z opadów lub roztopów.

Kolejną kwestią, z która nie zgodziła się skarżąca, jest ustalenie organu, że rów melioracyjny wraz z kanałem S. tworzą system otwartej kanalizacji deszczowej, a tym samym wprowadzanie wód następuje z wykorzystaniem tych dwóch urządzeń. W jej ocenie, organ całkowicie pominął kwestię, że w kanale S. znajdują się stale powierzchniowe wody płynące i, jeśli przyjmować choćby częściowo za trafne stanowisko organu, to wprowadzenie do wód - wód opadowych lub roztopowych następuje już w tym kanale, a nie dopiero w korycie cieku naturalnego, którym jest rzeka R.. Skoro tak, to nie mamy do czynienia z otwartym system kanalizacji deszczowej, a z jednym urządzeniem - rowem melioracyjnym, do którego wprowadzane są wody opadowe lub roztopowe, gdzie faktyczne wprowadzanie następuje do ziemi. Mając także na uwadze definicję językową pojęcia "system", zawartą w Słowniku Języka Polskiego PWN, skarżąca wskazała, że pod tym pojęciem należy rozumieć: 1) układ elementów mający określoną strukturę i stanowiący logicznie uporządkowaną całość; 2) zespół wielu urządzeń, dróg, przewodów itp., funkcjonujących jako całość. W tej sprawie nie mamy jednak sytuacji, w której występuje system wielu urządzeń, w tym urządzeń wodnych, ale z jednym urządzeniem, do którego następuje odprowadzenie wód opadowych i roztopowych, tym samy nie może być mowy o zastosowaniu dyspozycji art. 268 ust. 1 pkt 3 ppkt a Prawa wodnego.

Skarżąca nie zgodziła się także z argumentacją, jaką przedstawiono w prawomocnym wyroku tut. sądu z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 1049/18, w którym uznano, że rów i kanał melioracyjny należy uznać za otwarty system kanalizacji deszczowej, o którym mowa w art. 272 ust. 5 Prawa wodnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podniósł, że - zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 3a Prawa wodnego - opłaty za usługi wodne uiszcza się za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Istotą tego przepisu jest odprowadzanie kanalizacją deszczową wód opadowych do wód, co - zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym - ma miejsce w sprawie i następuje przy pomocy wylotów kanalizacyjnych W-l oraz W-ll, które stanowią część systemu kanalizacji deszczowej skarżącej. Natomiast, zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 197 Prawa wodnego przez błędne określenie charakteru urządzenia wodnego o nazwie "kanał S." nie zmienia jego podstawowych funkcji określonych w art. 16 pkt 65a Prawa wodnego, w którym to przepisie rowy oraz kanały uznawane są za urządzenia wodne służące m.in. do kształtowania zasobów wodnych. W tym przypadku połączenie ze sobą rowów i kanałów w sieć, oprócz funkcji melioracyjnej, pełni funkcję otwartej kanalizacji, którą odprowadzane są wody opadowe do rzeki R..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Wyjaśnić na wstępie należy, że sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095). Zgodnie z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (rozprawa odmiejscowiona). Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodnicząca Wydziału I zarządzeniem z dnia 5 lutego 2022 r. skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, gdyż nie wszystkie strony postępowania wyraziły zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny zasadności naliczenia skarżącej opłaty zmiennej - na podstawie posiadanego przez skarżącą pozwolenia wodnoprawnego Starosty Powiatowego w G. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], którym ten zezwolił skarżącej na szczególne korzystanie z wód obejmujące wprowadzanie oczyszczonych ścieków opadowych i roztopowych z terenu bazy położonej w G. przy ul. [...] do ziemi - do rowu melioracyjnego.

W ocenie skarżącej, z brzmienia art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a Prawa wodnego wynika, że przepis ten zawiera w dyspozycji rozróżnienie dwóch stanów faktycznych, czyli wprowadzanie wód "bezpośrednie" i "pośrednie", a na podstawie pozwolenia wodnoprawnego nie można przyjąć, że wprowadzanie wód opadowych i roztopowych następuje do wód, lecz do ziemi, a nadto w kanale S. znajdują się stale powierzchniowe wody płynące, to wprowadzenie wód opadowych lub roztopowych do wód następuje już w tym kanale, a nie dopiero w korycie cieku naturalnego, którym jest rzeka R., dlatego w sprawie nie mamy do czynienia z otwartym system kanalizacji deszczowej, a z jednym urządzeniem - rowem melioracyjnym, do którego wprowadzane są wody opadowe lub roztopowe, gdzie faktyczne wprowadzanie następuje do ziemi.

Natomiast, w ocenie organu, odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z bazy skarżącej odbywa się poprzez istniejące wyloty kanalizacyjne bezpośrednio rowem melioracyjnym, do kanału S. i dalej do rzeki R., które to urządzenia należą do urządzeń melioracji wodnych podstawowych i pełnią funkcję odbiornika wód spływających z urządzeń melioracyjnych oraz ścieków opadowych z terenów miasta, zatem odprowadzanie wód następuje do wód, a nie do ziemi, dlatego skarżąca zobowiązana została do ponoszenia opłaty zmiennej.

Mając na uwadze taki przedmiot sporu, należy na wstępie przywołać uregulowania prawne znajdujące zastosowanie w sprawie.

Zgodnie z art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3, i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności.

Przepis ten określa sposób ustalenia wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast. Wynika z niego, iż warunkiem jego zastosowania i ustalenia opłaty jest sytuacja, gdy wody opadowe i roztopowe odprowadzane są do wód (rzek, jezior itp., zbiorników) za pomocą służącego do tego celu otwartego lub zamkniętego systemu kanalizacji deszczowej.

Wskazać także należy, że Prawo wodne nie definiuje terminów "otwarty/zamknięty system kanalizacji deszczowej, służący do odprowadzania opadów atmosferycznych", którym posługuje się ustawodawca art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, a który stanowił materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji należy posłużyć się rozumieniem tego terminu wynikającym ze słownikowego znaczenia użytych w nim pojęć czy terminów. Kierując się jego słownikowym znaczeniem wskazać należy, że przez system rozumie się "zespół wielu urządzeń, dróg, przewodów itp., funkcjonujących jako całość", natomiast określenie kanalizacja oznacza "zespół urządzeń sanitarnych przeznaczonych do odprowadzania ścieków oraz wód opadowych"; "zespół urządzeń do oczyszczania ścieków" (internetowy Słownik Języka Polskiego PWN). Tym samym, jako "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej", którym posługuje się Prawo wodne, należy rozumieć zespół urządzeń służących do odprowadzania z danego obszaru wód opadowych i roztopowych, którymi mogą być zarówno urządzenia kanalizacji deszczowej, jak i ogólnospławnej. Otwarte systemy kanalizacji deszczowej, to urządzenia takie jak np. korytka odwadniające, rynsztoki, rynny, rowy, systemy odwodnień i profili dróg, chodników oraz innych powierzchni utwardzonych. Natomiast, zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, to: rurociągi oraz zamknięte kanały ściekowe wraz ze studzienkami.

Zgodnie także z art. 16 pkt 65a Prawa wodnego, rowy oraz kanały uznawane są za urządzenia wodne służące m.in. do kształtowania zasobów wodnych. Wprawdzie rowy melioracyjne wykonywane są w celach melioracyjnych, tj. regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnych gleby i ułatwienia jej uprawy (art. 195 Prawa wodnego), to w pojęciu tym mieści się również odprowadzanie wód opadowych, które powodują nadwyżki wód w stosunku do możliwości absorpcyjnych danego gruntu (terenu). Rów melioracyjny spełnia zresztą swą funkcję w ścisłym związku z opadami atmosferycznymi. Przemawia to za uznaniem go za element otwartego systemu kanalizacji deszczowej.

Natomiast z definicji terminu "kanały", zamieszczonej w art. 16 pkt 21 Prawa wodnego, wynika, że kanały są to sztuczne koryta prowadzące wody w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna co najmniej 1,5 m przy ich ujściu lub ujęciu.

Ponadto, w art. 35 ust. 3 pkt 7 Prawa wodnego ustanowiono, że usługa wodna obejmuje także odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast.

Z powyższej regulacji wynika, że obowiązek ponoszenia opłaty dotyczy ściśle określonych sposobów odprowadzania wód opadowych lub roztopowych. Wynika z tego, że ustawodawca wyraźnie ograniczył zakres obowiązku wnoszenia opłat za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych wcześniej już ujętych w określone urządzenia wodne: system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, bądź systemy kanalizacji zbiorczej, ale tylko do wód, a nie do ziemi. Warunkiem uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji jest potwierdzenie, że funkcjonując realizują przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w poglądach wyrażanych w piśmiennictwie administracyjnym (M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, Opłaty za usługi w nowym prawie wodnym, Warszawa 2018, s. 41) oraz w orzecznictwie sądowym (por. wyroki NSA z dnia 25 lutego 2020 r. sygn. akt II OSK 3658/18; z dnia 22 września 2021 r. sygn. akt III OSK 577/21).

W sytuacji zatem, gdy pozwolenie wodnoprawne obejmuje wykorzystanie rowu melioracyjnego lub kanału do odprowadzania zrzutów wód opadowych lub roztopowych do odbiornika, którym są wody powierzchniowe (w tym wypadku do rzeki R. ) przedmiotowy rów melioracyjny oraz kanał uznać należy za otwarty system kanalizacji deszczowej, o której mowa w art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, skoro umożliwia on odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do rzeki, a zatem w świetle pozwolenia wodnoprawnego jest elementem tego systemu (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 1049/18)

W rezultacie, należy stwierdzić, że z art. 268 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego wynika, iż obowiązek poniesienia opłat za usługi wodne wiąże się z odprowadzaniem do wód - wód opadowych lub roztopowych uprzednio ujętych w oznaczone rodzaje urządzeń wodnych, tzn. w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, w tym rowy (melioracyjne) i kanały.

Analiza wskazanego pozwolenia wodnoprawnego, z zapisem, że końcowo wody opadowe i roztopowe odprowadzane są do rzeki R., wskazuje iż wody te odprowadzane są do wód, a nie do ziemi i nie zmienia tej oceny okoliczność, że rów (lub kanał )może być większość czasu w całości zajęty przez powierzchniowe wody płynące bądź też być suchy, a część wód opadowych i roztopowych może wsiąkać do ziemi. Zasadnicze znaczenie ma okoliczność, iż wskazane pozwolenie wodnoprawne zezwala skarżącej na odprowadzenie wód opadowych i roztopowych z określonego terenu, za pośrednictwem określonych urządzeń umożliwiających odprowadzanie tych wód do wód, w sprawie do rzeki R..

Ponadto, wskazać należy, że ww. pozwolenie wodnoprawne zostało wydane skarżącej [...] sierpnia 2016 r., a więc pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy Prawo wodne (z dnia 18 lipca 2001 r.), zatem określenie w nim, że oczyszczone "ścieki" opadowe i roztopowe z bazy skarżącej będą odprowadzane do ziemi (rowów melioracyjnych), w sposób "pośredni" i "bezpośredni", nie oznacza, że nie powinno ono być analizowane i odczytywane zgodnie z obecnie funkcjonująca regulację prawną. Obecnie wody opadowe i roztopowe nie są "ściekami" (art. 35 ust. 3 pkt 7, a nie pkt 5 Prawa wodnego), zaś art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a Prawa wodnego nie zawiera w dyspozycji rozróżnienia dwóch stanów faktycznych, o których mowa w pozwoleniu, czyli wprowadzania "bezpośredniego" i "pośredniego". Wskazano w pozwoleniu wodnoprawnym, że wprowadzanie tych wód ("ścieków") następuje bezpośrednio do ziemi (rowów melioracyjnych), a następnie dokładnie jest opisany sposób cyrkulacji wody opadowej i roztopowej, by końcowo, czyli "pośrednio", wskazać ich ujście do rzeki R..

W sytuacji zatem, gdy pozwolenie wodnoprawne obejmuje wykorzystanie rowu melioracyjnego lub kanału do odprowadzania zrzutów wód opadowych do odbiornika, którym są wody powierzchniowe (do rzeki R. ), rów melioracyjny oraz kanał uznać należy za otwarty system kanalizacji deszczowej, o której mowa wart. 272 ust. 5 Prawa wodnego, skoro umożliwia on odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do rzeki, a zatem w świetle pozwolenia wodnoprawnego jest elementem tego systemu.

W ocenie sądu, organ prawidłowo określił skarżącej wysokości opłaty zmiennej, na podstawie art. 268 ust. 1 pkt 3 i art. 272 ust. 5 Prawa wodnego oraz § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502), przyjmując jako podstawę iloczyn jednostkowej stawki opłaty (0,75 zł za 1 m3 na 1 rok), ilość odprowadzonych wód wyrażonej w m3 (5802,50 m3), i czas, wyrażony w latach (w sprawie III kwartał 2018 r.).

W tym stanie rzeczy uznać należało, iż organ prawidłowo zinterpretował i zastosował w sprawie przepisy art. 268 ust. 1 pkt 3 i art. 272 ust. 5 Prawa wodnego.

Bez wpływu na wynik sprawy miało też wadliwe określenie przez organ w zaskarżonej decyzji, że kanał S. jest urządzeniem melioracji podstawowych, podczas gdy - zgodnie z art. 197 Prawa wodnego, w aktualnym brzmieniu - ustawodawca nie rozróżnia rodzajów urządzeń melioracyjnych.

Nie zasługiwały także na uwzględnienie zarzuty naruszenia prawa procesowego, gdyż postępowanie spełniało wymogi art. 7, art. 7a, art. 77, art. 80 i art. 81 k.p.a.

Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.