Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 41/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 67b § 1  pkt 3, art. 169 § 1 i § 4
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie WSA Ewa Kowalczyk WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Protokolant referent stażysta Katarzyna Jacyniuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz M. G. kwotę [...]zł ([...] złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ odwoławczy", po rozpatrzeniu zażalenia M. G., dalej: "podatnik", "skarżący", utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł., dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ pierwszej instancji", z dnia [...] r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku strony, złożonego w dniu [...] r. w zakresie: umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata [...]-[...], umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług za okres od stycznia [...] r. do grudnia [...] r., rozłożenia na raty płatności zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata [...]-[...] oraz rozłożenia na raty płatności zaległości w podatku od towarów i usług za okres od stycznia [...] r. do grudnia [...] r.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że wnioskiem z dnia [...] r., powołując się na art. 67a § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.), podatnik wystąpił o umorzenie odsetek oraz rozłożenie na raty zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia [...] r. do grudnia [...] r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2011 - 2014. Wnioskował o rozłożenie zaistniałych zaległości podatkowych na 36 rat, płatnych co miesiąc począwszy od [...] r. W uzasadnieniu podatnik wskazywał na trudną sytuację życiową, brak wystarczającej ilości środków finansowych oraz niemożliwość jednorazowej spłaty zobowiązań. W ocenie podatnika w jego przypadku istnieje ważny interes podatnika oraz interes publiczny.

Organ pierwszej instancji ustalił, że podatnik posiada zobowiązania podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług na łączną kwotę należności głównej wynoszącej na dzień złożenia wniosku, tj. [...] r. - [...] zł oraz należne odsetki od nieterminowej zapłaty podatku, obliczone również na dzień złożenia przedmiotowego wniosku, w wysokości [...] zł. Jak ustalił organ zaległości te związane są z prowadzoną przez podatnika pozarolniczą działalnością gospodarczą, w tym z niewywiązywaniem się z obowiązku zapłaty wymagalnych zobowiązań podatkowych.

Zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek nie spełnia wymogów formalnych wynikających z art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej. Wobec tego, pismem z dnia [...] r., na podstawie art. 155 Ordynacji podatkowej, wezwał podatnika do dostarczenia w terminie 7 dni wymienionych w tym piśmie dokumentów (rzetelnie i kompletnie wypełnionych formularzy oświadczenia o stanie majątkowym i zestawienia zaległości wobec kontrahentów oraz wierzytelności od dłużników, wyjaśnienia przyczyn likwidacji działalności gospodarczej, dokumentów potwierdzających trudną sytuację życiową, wyjaśnienia z jakiego źródła byłaby finansowana ratalna spłata zaległości podatkowych) pozwalających ocenić aktualną sytuację finansową wnioskodawcy. W piśmie tym organ pierwszej instancji zastrzegł, że w przypadku nie przedłożenia wskazanych dokumentów wniosek zostanie rozpatrzony jedynie na podstawie informacji posiadanych przez organ podatkowy.

Jednocześnie, w kolejnym piśmie z tego samego dnia, organ pierwszej instancji, na podstawie art. 169 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 37 ust. 1, 5 i 7 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r., o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 362, ze zm.), wezwał wnioskodawcę do złożenia w terminie 7 dni, wyjaśnień co do formy oczekiwanego wsparcia, tj. wskazania czy wnioskuje o pomoc w ramach zasady "de minimis", o pomoc publiczną na cele określone w art. 67b §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, bądź ulgę niebędącą pomocą publiczną, oraz w zależności od wyboru, przedłożenia wymaganych dokumentów. W tym piśmie organ zastrzegł, że niedopełnienie obowiązków wynikających z wezwania będzie skutkowało pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Oba pisma datowane na [...] r. opatrzone zostały takimi samymi znakami spraw (różnią się jedynie oznaczeniem dopisanym odręcznie), wysłane zostały do podatnika w jednej przesyłce.

Podatnik w odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] r., z powołaniem się na znak sprawy niezawierający dopisku odręcznego, przy piśmie z dnia [...] r., przedłożył wniosek o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych na odpowiednim formularzu (wykreślając część E, tzn. nie składając oświadczenia, że jest przedsiębiorcą, wypełniając jednocześnie część E 1 i wskazując, że nie otrzymał pomocy publicznej w okresie dwóch lat poprzednich, złożył oświadczenie o stanie majątkowym osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej oraz wykaz długów i wierzytelności podatnika. Wyjaśnił także, iż prowadzona przez niego działalność gospodarcza została zamknięta z uwagi na trudności oraz wysoki stopień skomplikowania prowadzenia działalności w branży transportowej, a także z tego powodu, że wysokość osiąganych dochodów nie była wystarczająca. W związku z tym wniósł o rozłożenie zaległości podatkowych na raty oraz umorzenie naliczonych odsetek i kosztów egzekucyjnych. Powtórnie wskazał, że zaległość podatkową, bez dodatkowych obciążeń zobowiązuje się spłacić do końca [...] r. w 36 ratach miesięcznych, począwszy od [...] r. i ta ratalna spłata zaległości byłaby finansowana dzięki pomocy rodziny.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] r. pozostawił bez rozpatrzenia wniosek podatnika z dnia [...] r. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wbrew twierdzeniu wnioskodawcy, stale figuruje on w ewidencji osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, zatem udzielenie ulgi płatniczej przedsiębiorcy wymaga przeprowadzenia postępowania pod względem dopuszczalności takiej pomocy w świetle uregulowań prawa wspólnotowego, przy czym to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wskazania formy wnioskowanej pomocy (katalog ulg został określony w art. 67b §1 Ordynacji podatkowej). Zaznaczył też, że podmiot ubiegający się o pomoc de minimis zobowiązany jest na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 362 ze zm.) do przedstawienia wraz z wnioskiem o udzielenie takiej pomocy:

1) wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat lub oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie;

2) informacji niezbędnych do udzielenia pomocy de minimis, dotyczących w szczególności wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wielkości i przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis.

Dalej wskazał, że w przypadku, gdy przedsiębiorca ubiegający się o pomoc inną niż pomoc de minimis lub pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy informacji dotyczących wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz informacji o otrzymanej pomocy publicznej, zawierających w szczególności wskazanie dnia i podstawy prawnej jej udzielenia, formy i przeznaczenia, albo oświadczenia o nieotrzymaniu pomocy, co wynika z art. 37 ust. 5 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej). Zgodnie z art. 37 ust. 7 tejże ustawy, do czasu przekazania przez podmiot ubiegający się o pomoc wyżej wyszczególnionych zaświadczeń, oświadczeń lub informacji, nie może być udzielona pomoc temu podmiotowi. Do złożenia takich wyjaśnień, w terminie siedmiu dni wnioskodawca był wzywany. Zdaniem organu pierwszej instancji z uwagi na bezskuteczny upływ terminu wniosek strony należało pozostawić bez rozpatrzenia.

W zażaleniu na to postanowienie podatnik wniósł o rozpatrzenie wniosku o przyznanie ulgi twierdząc, że [...] r. została nadana do organu przesyłka stanowiąca odpowiedź na wezwanie, zatem wyznaczony termin do uzupełnienia wniosku został zachowany.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji przytoczył w pierwszej kolejności treść art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej, który określa co powinno zawierać podanie oraz art. 169 § 1 tej ustawy stanowiącego, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Odnosząc się do tych przepisów organ odwoławczy wskazał, że jakkolwiek wniosek podatnika z dnia [...] r., uzupełniony pismem z dnia [...] r., spełniał zasadnicze wymagania formalne art. 168 § 2 i 3, to jednak nie zostały spełnione "inne wymogi", określone szczegółowo w wezwaniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Mimo bowiem prawidłowego wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku, tj. określenia jakiego rodzaju pomocy dotyczy przedmiotowy wniosek i ewentualnego przedłożenia stosownej dokumentacji, mimo pouczenia o skutku niezastosowania się do jego treści, wnioskodawca nie uzupełnił braków formalnych wynikających z przepisów szczególnych.

Organ odwoławczy podał, że wnioskodawca widnieje w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą pod firmą: M. P. G. "[...]", z siedzibą w J., która to działalność od dnia [...] r., jest zawieszona. Jest ponadto wspólnikiem podmiotu G. P. Spółka z o.o., KRS [...], z siedzibą w J., w której pełni funkcję Prezesa Zarządu, oraz jest Prezesem Zarządu "[...]" Spółki z o.o., [...], również z siedzibą w J..

Odwołując się z kolei do treści art. 67a §1 pkt 2 i art. 67b §1 Ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że w sytuacji gdy o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych ubiega się podmiot prowadzący działalność gospodarczą w pierwszej kolejności należy ustalić, czy ewentualnie udzielona ulga będzie stanowiła pomoc publiczną. Od kwalifikacji rodzaju pomocy, która może być przyznana (tzn. czy ma charakter pomocy publicznej, czy takiego charakteru nie ma) zależny jest tryb i warunki jej przyznania. Pojęcie pomocy publicznej w Ordynacji podatkowej nie zostało zdefiniowane. Jednakże możliwość udzielenia pomocy w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną została w przepisach tej ustawy powiązana z przepisami prawa wspólnotowego, tj. aktualnie Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis. W przypadku pomocy publicznej niezbędne jest kumulatywne spełnienie określonych przesłanek: pomoc udzielona jest przedsiębiorcy, pomoc pochodzi od państwa, pomoc jest selektywna, tj. wybiórczo sprzyja tylko niektórym przedsiębiorcom, pomoc dostarcza korzyści ekonomicznej, czyli jest świadczeniem którego przedsiębiorca nie mógłby uzyskać w normalnych warunkach rynkowych, wpływa na zakłócenie konkurencji, wpływa na wewnątrzunijną wymianę handlową. Dopiero potem organ ocenia, czy pomoc ta jest dopuszczalna w świetle wspólnotowych i krajowych przepisów regulujących dopuszczalność udzielenia pomocy publicznej, i bada, czy przedsiębiorca spełnia warunki do zastosowania wskazanej ulgi.

Skoro w rozpatrywanej sprawie wnioskodawca jest przedsiębiorcą, a pomoc pochodzi od państwa, uznać trzeba, że jest spełniona też przesłanka korzyści ekonomicznej oraz selektywności, a udzielenie ulgi w żądanej postaci może zakłócić konkurencję na rynku w tym sensie, że poprawi sytuację ekonomiczną przedsiębiorstwa w porównaniu do innych podmiotów gospodarczych, które takiej pomocy od państwa nie otrzymują. Ewentualnie udzielona pomoc będzie zatem stanowić pomoc publiczną.

Na koniec organ odwoławczy wyjaśnił, że wola podatnika co do wyboru trybu rozpatrywania wniosku o udzielenie ulgi nie jest decydująca, gdyż to na organie spoczywa obowiązek oceny i wyboru właściwego trybu, spośród wymienionych w art. 67b Ordynacji podatkowej. Okoliczność, że podatnik prowadzący działalność gospodarczą do wniosku o udzielenie ulgi dołącza dokument, który świadczy o tym, że nie ubiega się o pomoc de minimis (jak w rozpoznawanej sprawie) nie świadczy jednocześnie, że ewentualnie udzielona ulga nie będzie stanowiłaby pomocy publicznej w postaci pomocy de minimis. To czy wnioskowana ulga stanowiłaby pomoc publiczną bądź nie, jest bowiem okolicznością obiektywną, którą ustala samodzielnie organ podatkowy nie będąc związany wnioskiem czy opinią podatnika w tym zakresie. Okoliczność ta powinna być ustalona przez organ podatkowy w sposób niewątpliwy na podstawie okoliczności faktycznych sprawy, wynikających z prawidłowo zebranego i wyczerpująco rozpatrzonego materiału dowodowego. Gdyby bowiem okazało się, że wnioskowana ulga nie stanowi pomocy publicznej, to - biorąc pod uwagę, że wniosek byłby rozpoznawany na podstawie art. 67b §1 pkt 1 w zw. z art. 67a Ordynacji podatkowej - badane przesłanki do udzielenia ulgi zawężają się do tych, które określone są w art. 67a §1 Ordynacji podatkowej (tj. ważnego interesu podatnika i interesu publicznego). Ustalenie, iż wnioskowana pomoc stanowiłaby pomoc publiczną (w tym pomoc de minimis) w rozumieniu art. 107 ww. Traktatu, skutkowałoby zastosowaniem przepisów ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, dlatego dopiero stwierdzenie, że ewentualna ulga, przyznawana przez organ administracji publicznej (podatkowej), przynosząc określone korzyści przedsiębiorcy i uprzywilejowując tego przedsiębiorcę lub produkcję tylko niektórych towarów, wywrze równocześnie, zakłócając lub grożąc zakłóceniem konkurencji, wpływ na wymianę handlową wewnątrz Unii Europejskiej, obliguje podmiot ubiegający się o pomoc do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy stosownych informacji, określonych w art. 37 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. W przypadku ustalenia, że udzielenie podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych będzie stanowiło pomoc publiczną, brak informacji określonych w art. 37 ww. ustawy będzie przeszkodą do nadania biegu sprawie.

Wzór formularza informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis, stanowiący niezbędny element wniosku podmiotu ubiegającego się o tą pomoc, określony został w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz.U. Nr 53, poz. 312 ze zm.), które stanowi wykonanie delegacji ustawowej zawartej w art. 37 ust. 2a ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 362 ze zm.). W złożonym do Urzędu Skarbowego formularzu podatnik zawarł wprawdzie informację, że nie prowadzi on działalności gospodarczej, jednak, zdaniem organu, fakt zawieszenia działalności gospodarczej nie oznacza, że nie jest on przedsiębiorcą. Podejmując rozstrzygnięcie organ wziął pod uwagę okoliczności takie jak: forma oraz wysokość wnioskowanej pomocy a także fakt, że obecnie podatnik aktywnie nie prowadzi działalności gospodarczej z uwagi na jej zawieszenie (zgodnie z wydrukiem CE1DG - od dnia [...] r.) i uznał, że brak wszystkich dokumentów, do których przedłożenia podatnik został zobligowany, uniemożliwił przeprowadzenie dogłębnej oceny oraz zajęcia stanowiska czy możliwe jest udzielenie wnioskodawcy ulgi w spłacie wymienionych na wstępie zobowiązań podatkowych.

W ocenie organu odwoławczego brak wszystkich prawnie wymaganych przy pomocy de minimis dokumentów czy informacji, stanowi podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia w trybie art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej, zasadnie zatem zastosowano wobec wnioskującego podatnika sankcję z art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej, tzn. pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie podatnik wniósł o uchylenie postanowienia i rozpatrzenie wniosku o przyznanie ulgi, podnosząc, że wbrew twierdzeniom organu - dopełnił obowiązku wynikającego z wezwania z dnia [...] r., otrzymanego w dniu [...] r., to jest uzupełnił wniosek, zachowując siedmiodniowy termin na dokonanie tej czynności. Mając na uwadze prowadzone postępowania egzekucyjne dotyczące zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych podatnik wniósł również o umorzenie naliczonych odsetek oraz kosztów egzekucyjnych, związanych z tytułami wykonawczymi. W uzasadnieniu skargi podatnik odwoływał się do trudnej sytuacji życiowej oraz braku środków finansowych na jednorazową spłatę zaległości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że uprawnienia sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), dalej: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Sąd uchyla postanowienie w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). W razie zaś nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddala skargę, odpowiednio w całości albo w części. Jednocześnie sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Z tych względów poza zakresem rozważań Sąd pozostawia wniosek skarżącego o umorzenie naliczonych odsetek oraz kosztów egzekucyjnych, związanych z tytułami wykonawczymi. Zakres działania sądu administracyjnego rozstrzygania w tym zakresie nie obejmuje.

Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdzić należy, że w sprawie doszło do naruszenia art. 169 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez błędne przyjęcie, iż wniosek skarżącego z dnia [...] r., uzupełniony pismem z dnia [...] r. (z dołączonymi do niego dokumentami), dotknięty był brakami formalnymi, których skarżący nie usunął w zakreślonym terminie, co uzasadniałoby pozostawienie tego wniosku bez rozpatrzenia. Zauważyć bowiem trzeba, iż z akt administracyjnych wynika, że po otrzymaniu wniosku podatnika Naczelnik Urzędu Skarbowego, w dniu [...] r., wystosował do skarżącego dwa wezwania: jedno, opatrzone ręcznym dopiskiem: "[...] [...]", wystosowane na podstawie art. 155 Ordynacji podatkowej, stanowiło wezwanie do dostarczenia wypełnionych formularzy w zakresie stanu majątkowego, zaległości wobec kontrahentów, złożenia stosownych dokumentów potwierdzających trudną sytuację życiową oraz wyjaśnienia przyczyn likwidacji działalności gospodarczej, a także źródeł finansowania ewentualnej spłaty ratalnej zaległości podatkowej. W treści tego wezwania organ poinformował, że jego niewykonanie w terminie 7. dni skutkować będzie rozpatrzeniem wniosku na podstawie dotychczas posiadanych przez organ informacji.

Wezwaniem z tej samej daty (opatrzonej ręcznym dopiskiem: [...] [...]) Naczelnik Urzędu Skarbowego, w tym przypadku w oparciu o art. 169 § Ordynacji podatkowej, wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku m.in. przez wskazanie rodzaju ulgi (wraz ze stosownymi dokumentami), o którą się stara - czy jest to pomoc publiczna na cele określone w art. 67b § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, pomoc de minimis, czy też wnioskowana ulga nie stanowi pomocy publicznej. W przypadku oznaczenia pomocy de minimis wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia stosownych dokumentów. Organ pouczył przy tym wnioskodawcę o skutkach niewykonania tego wezwania w postaci pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia (art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej).

Z wezwaniem oznaczonym jako [...] koresponduje treść art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, przy czym ulgi te mogą przybierać następujące formy: 1) ulgi, które nie stanowią pomocy publicznej; 2) ulgi, które stanowią pomoc de minimis – w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis; 3) ulgi, które stanowią pomoc publiczną. Natomiast jak wskazuje treść art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek. W sytuacji, w której o zastosowanie ulgi w zapłacie ubiega się przedsiębiorca, organ powinien w pierwszej kolejności ustalić, o jakiego rodzaju ulgę podatnik się ubiega (art.67b § 1 pkt 1-3 ww. ustawy) i w zależności od tego ewentualnie wezwać stronę do przedłożenia stosownych dokumentów.

Z przytoczonych przepisów wynika, jak trafnie przyjął organ podatkowy, że otrzymawszy wniosek przedsiębiorcy o udzielenie ulgi powinien on w pierwszej kolejności ustalić, o jakiego rodzaju ulgę podatnik się ubiega i w zależności od tego ewentualnie wezwać stronę do przedłożenia stosownych dokumentów. Dopiero, gdy przedsiębiorca przedłoży niezbędne dokumenty, z których będzie wynikało, że spełnia warunki do ubiegania się o pomoc określoną w art. 67b § 1 pkt 1-3 o.p. organ winien rozważyć rodzaj udzielonej pomocy. Rację ma też organ podatkowy przyjmując, że rodzaj pomocy publicznej, o jaki ubiega się podatnik, powinien bezspornie wynikać ze złożonego przez niego wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. We wniosku tym podatnik zobowiązany jest wskazać, czy udzielenie ulgi ma nastąpić w ramach pomocy de minimis czy też jednego z rodzajów pomocy wymienionych w art. 67b § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa. W przypadku braku tego typu informacji, organ podatkowy nie może domniemywać o jaki rodzaj pomocy podatnik się ubiega. Z tego względu konieczne jest dołączenie do wniosku różnych dodatkowych informacji i zaświadczeń w zależności od rodzaju wnioskowanej pomocy. Jeżeli więc nie wynika to z wniosku, organ podatkowy na podstawie art. 169 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa wzywa podatnika do uzupełnienia braków, z pouczeniem, że niedokonanie tego przez podatnika spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia.

Zauważyć trzeba, że skarżący w treści wniosku z dnia [...] r., nie wskazał o jaki konkretnie rodzaj ulgi się ubiega. Z tego względu został wezwany do złożenia stosownych wyjaśnień w zakresie rodzaju ulgi oraz stosownie pouczony o skutkach niewykonania wezwania. Wezwanie doręczono skutecznie skarżącemu w dniu [...] r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przytwierdzonego do k. 27. Z kolei w dniu [...] r. skarżący nadał do organu pismo, datowane na [...] r., będące odpowiedzią na wystosowane do niego wezwania. W piśmie podał przyczynę zaprzestania działalności gospodarczej (zgodnie zresztą z zapytaniem organu) oraz źródło finansowania ewentualnych rat. Do pisma skarżący dołączył formularz wniosku o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, w którym pozostawił niewypełnioną rubrykę, dotycząca przedsiębiorców, nie zaznaczając konsekwentnie żadnej z wymienionych tam form pomocy przedsiębiorcy. Wraz z pismem złożył też formularz oświadczenia o stanie majątkowym, odznaczając w nim między innymi, iż jest osobą nieprowadzącą działalności gospodarczej (k. 31 akt podatkowych).

Trzeba jednak również zauważyć, że realizując wezwanie organu pierwszej instancji z dnia [...] r., skarżący przy piśmie z dnia [...] r. przedłożył organowi wniosek o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych na odpowiednim formularzu, oświadczenie o stanie majątkowym osoby fizycznych nieprowadzącej działalności gospodarczej oraz wykaz długów i wierzytelności, informując jednocześnie, że ratalna spłata zaległości sfinansowana byłby przy pomocy rodziny, a zamkniecie działalności gospodarczej przez skarżącego wynika z trudności, wysokiego stopnia skomplikowania i niewystarczającej wysokości dochodów. Tak sformułowana odpowiedź, w ocenie Sądu, czyniła zadość wezwaniu organu podatkowego z dnia [...] r., oznaczonemu odręcznym dopiskiem [...] [...] i udzielona została w terminie 7 dni od otrzymania przez skarżącego wskazanego wezwania, przy czym w treści analizowanego wezwania nie zastrzeżono rygoru pozostawienia wniosku bez rozpoznania, a zastrzeżono, że w przypadku nieprzedłożenia odpowiednich dokumentów wniosek zostanie rozpatrzony na podstawie informacji posiadanych przez organ podatkowy.

Wobec powyższego, nie można zgodzić się z argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że podatnik – nie zaznaczając żadnego z rodzaju pomocy dotyczącej przedsiębiorców, czyli nie precyzując o jaki rodzaj pomocy się ubiega – uniemożliwił organowi merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Trzeba bowiem podkreślić, że podatnik w zakreślonym terminie udzielił odpowiedzi na wezwanie, oznaczone odręcznym dopiskiem [...] [...], zgodnie z jego treścią. Nie można zatem skutecznie twierdzić o niewykonaniu wskazanego wezwania i zaistnieniu podstawy do wydania postanowienia na podstawie art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej, ze względu na niewypełnienie wezwania organu do usunięcia oznaczonych braków, zwłaszcza, że nie zawierało ono pouczenia, iż niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, mając także w polu widzenia obowiązki organu administracji publicznej wynikające z treści zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, statuowanej w art. 122 § 1 Ordynacji podatkowej (do podatnika skierowano w dniu [...] r. dwa różne wezwania w różnym zakresie i z odmiennymi skutkami niewypełnienia), należało wniosek rozpatrzeć merytorycznie, udzielając ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych bądź odmawiając tej ulgi. Przy czym Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu dotyczące warunków udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych przedsiębiorcy oraz przyjmujące, że zawieszenie działalności gospodarczej nie powoduje, iż podatnik traci status podatnika prowadzącego działalność gospodarczą.

Ponownie orzekając organ uwzględni przedstawioną wyżej argumentację Sądu.

Ubocznie zauważyć można, że artykuł 200 § 1 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania w sytuacji, gdy organ podatkowy zmierza do wydania postanowienia na podstawie 169 § 4 Ordynacji podatkowej. Istota instytucji zawartej w art. 200 § 1 tej ustawy polega bowiem na możliwości wypowiedzenia się w przedmiocie materiału dowodowego, który – co do zasady – jest gromadzony przed wydaniem rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, które musi być oparte na materiale dowodowym zgromadzonym zgodnie z treścią art. 122 Ordynacji podatkowej. Wydanie postanowienia o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia nie wymaga zaś prowadzenia postępowania dowodowego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. O zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania (uiszczonego wpisu od skargi) na rzecz strony skarżącej Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.