Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1006/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Asesor sądowy WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego 1/ uchyla zaskarżone postanowienie, 2/stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3/ zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł ( sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...].04.2004 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z póz. zm.) zwanej dalej "kpa" i art. 64 c § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z pózn. zm.) zwanej dalej "upea" Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu zażalenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w C., na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...].02.2004 r. Nr [...] w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, postanowił utrzymać postanowienie organu I instancji w mocy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 10.05.1999 r. wystawionego na E. D. przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w C. Placówka Terenowa w P. z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie 5.016,60 zł plus odsetki - wszczął postępowanie egzekucyjne. Podczas postępowania dokonano zajęcia przysługujących dłużnikowi wierzytelności pieniężnych. Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. pismem z 5.11.2003 r. złożył wniosek o nakazanie wyjawienia majątku do Sądu Rejonowego. W dniach 20.11.1999 r., 16.05.2003 r. i 28.01.2004 r. poborca skarbowy i Kierownik Referatu Egzekucji dokonali spisania protokołów o stanie majątkowym w miejscu zamieszkania dłużnika. Z przedmiotowych protokołów wynika, że dłużnik jest rolnikiem i wraz z żoną i trójka dzieci zamieszkują w budynku mieszkalnym murowanym, składającym się z czterech izb, wyposażonym w podstawowe urządzenia domowe. Utrzymują się wraz z rodziną z gospodarstwa rolnego. Posiadają podręczny sprzęt rolniczy. Ponadto Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe ,,C.", jako zleceniodawca dłużnika, odmówiło dokonania zajęcia wynagrodzenia w związku z tym, iż dłużnik od października 1999 r. nie pracuje w w/w firmie. [...] Bank Spółdzielczy w L. poinformował, że dłużnik nie posiada środków pieniężnych wolnych od zajęcia. Z. Spółka z o.o. w P. z siedzibą w S. nie uznał zajętej wierzytelności zobowiązanego z powodu utraty możliwości odliczenia podatku VAT. Z uwagi na powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...].02.2004 r. Nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne. W wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych powstały określone koszty egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...] lutego 2004 r. obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 885,73 zł.

Na powyższe postanowienie KRUS złożyła pismem z dnia 03.03.2004 r. zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej W.. W zażaleniu KRUS podnosiła, że dłużnik ma majątek ruchomy i otrzymuje wynagrodzenie, z którego można wyegzekwować należność. Podnoszono również, że Urząd Skarbowy mógł przez pięć lat wyegzekwować koszty postępowania egzekucyjnego. Wskazuje także, że Urząd Skarbowy błędnie podaje kwotę kosztów egzekucyjnych.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. podzielił stanowisko zawarte w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. utrzymując je w mocy. Organ drugiej instancji stwierdził, że opłaty za czynności egzekucyjne wymienione w art. 64 § 1 i § 6 oraz określone w art. 64b wydatki poniesione przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które na podstawie art. 64c § 1 upea obciążają zobowiązanego. Jednak w przypadku, gdy koszty egzekucyjne, nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego zgodnie z § 4 tegoż artykułu pokrywa je wierzyciel.

W rozpatrywanej sprawie w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zostały dokonane określone czynności egzekucyjne takie jak doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, zajęcie wierzytelności z tytułu zwrotu nadpłaty z rozliczenia rocznego, sporządzenie protokołu o stanie majątkowym, zajęcie rachunku bankowego, zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw mleka, skierowanie wniosku o wyjawienie majątku, które spowodowały powstanie kosztów egzekucyjnych.

Ponieważ koszty postępowania egzekucyjnego nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego, kosztami tymi zgodnie z art. 64c § 4 obciążono wierzyciela. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. wiedząc, że wyegzekwowanie należności z tytułów wykonawczych jest niemożliwe, a zatem niemożliwe są też do wyegzekwowania powstałe koszty egzekucyjne Naczelnik Urzędu Skarbowego słusznie obciążył tymi kosztami wierzyciela tj. KRUS.

Zarzuty podnoszone przez KRUS o niezajęciu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego majątku ruchomego są niezasadne, gdyż koszty jego zajęcia przewyższają kwotę jaką można uzyskać z jego sprzedaży. Odnośnie zarzutu o niezajęciu wynagrodzenia za pracę dłużnika organ drugiej instancji podnosi, że dłużnik był zatrudniony jedynie w okresie 12.04.1999 do dnia 30.10.1999 na umowę zlecenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca podtrzymała argumenty wysuwane w odwołaniu od postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i wniosła o jego uchylenie.

Odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał w odpowiedzi na skargę stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd zauważa także, że zgodnie z dyspozycją art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd stwierdził, że przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym zostały spełnione.

Przechodząc do meritum sprawy należy przede wszystkim wskazać, iż zasadą jest, że koszty egzekucyjne związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają zobowiązanego (art. 64c § 1 upea). Jeżeli koszty te nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego to na podstawie art. 64c § 4 koszty te pokrywa wierzyciel. W takiej sytuacji wierzyciel pokrywa wszystkie (pełne) koszty postępowania egzekucyjnego (a nie tylko wydatki związane z przekazaniem mu egzekwowanej należności lub przedmiotu). Ma to miejsce wówczas, gdy koszty postępowania egzekucyjnego nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. Chodzi tu przede wszystkim o te sytuacje, gdy w toku postępowania egzekucyjnego nastąpi takie zubożenie zobowiązanego, że nie będzie możliwości ściągnięcia od niego kosztów egzekucyjnych.

Mając na uwadze zarzuty powołane w skardze przedmiotem rozstrzygnięcia należy uczynić kwestię zasadności obciążenia skarżącej kosztami postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny w okolicznościach faktycznych przytoczonych w zaskarżonym postanowieniu.

Główny zarzut skarżącej sprowadza się do twierdzenia, że brak było podstaw do obciążenia wierzyciel kosztami postępowania egzekucyjnego a także umorzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ zobowiązany posiadał inwentarz żywy podlegający egzekucji oraz otrzymywał wynagrodzenie z tytułu dostaw mleka do Z. w S.. Zdaniem skarżącej, rozliczenie z tytułu podatku od towarów i usług nie mogło być podstawą do odmowy realizacji zajęcia wierzytelności a w efekcie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz obciążenia kosztami postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do tego zarzutu Sąd stwierdza, iż najpierw organ egzekucyjny powinien wykazać, iż koszty te nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu organ egzekucyjny nie dokonał tej czynności.

Zgodnie z art. 33b ust 4 pkt 2, obowiązującej w dniu zawiadomienia Z. Sp. o.o. o zajęciu prawa majątkowego, ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) zryczałtowany zwrot podatku zwiększał u nabywcy produktów rolnych podatek naliczony, pod warunkiem że zapłata należności za produkty rolne, obejmująca również kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku, nastąpiła na rachunek bankowy rolnika, ryczałtowego, przy spełnieniu uwarunkowań określonych w tym przepisie. Wymóg dokonania rozliczeń za pośrednictwem rachunku bankowego na podstawie art. 33b ust. 6 ww. ustawy o VAT nie dotyczył przypadków, gdy należności z tytułu dostaw produktów rolnych zostaną skompensowane z należnościami z tytułu: sprzedaży towarów, w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o VAT (np. nasion, maszyn, urządzeń rolniczych, środków dezynfekcyjnych), świadczenia jednoznacznie sklasyfikowanych usług - w związku z art. 4 pkt 2 ustawy z 8 stycznia 1993 r. (np. usług rolniczych, transportowych). Natomiast katalog kompensat, określony w art. 33b ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, nie obejmował innych należności i potrąceń nie związanych z towarami i usługami sprzedawanymi rolnikowi przez jednostki skupujące, tj. np. kwoty wierzytelności podlegające cesji, kary umowne, sumy egzekucyjne, sumy zabezpieczeń na rzecz osób trzecich itp. Zatem należy stwierdzić, iż Z. Sp. z o.o. straciłby prawo do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony, gdyby dokonał wpłaty za dostawy mleka na konto organu egzekucyjnego. Niemniej jednak, skoro Z. dokonywał przelewu kwot z tytułu dostaw mleka na konto zobowiązanego, to nic nie stało na przeszkodzie dokonanie zajęcia przez organ egzekucyjny środków pieniężnych z rachunku bankowego na podstawie art. 80 - 87 upea. W takiej sytuacji Z. Sp. o.o. nie utraciłby prawa do odliczenia podatku naliczonego, a z kolei organ egzekucyjny mógłby dokonać egzekucji z rachunku bankowego. Przy czym należy zauważyć, iż w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny nie podaje powodów, ze względu na które nie mógł dokonać egzekucji z rachunku bankowego zobowiązanego, skoro były przelewane środki na tenże rachunek z tytułu dostaw za mleko. Zaniechanie egzekucji z rachunku bankowego w przypadku wpłat dokonywanych przez odbiorcę mleka stawia pod znakiem zapytania zasadność obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Przy czym istotną kwestią jest w ocenie Sądu, to że organ egzekucyjny nie podał jakie kwoty wpływały na konto zobowiązanego za dostawy mleka. Taka informacja zapewne pozwoliłaby ocenić celowość obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi a przynajmniej być może przekonałaby skarżącą, co do zasadności obciążenia jej tymi kosztami. Brak tej informacji spowodował u skarżącej wątpliwość, co do prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia i naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez brak uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia.

W przypadku drugiego zarzutu dotyczącego odstąpienia od egzekucji z inwentarza, żywego Sąd stwierdza, że organy egzekucyjne również nie uzasadniły w sposób dostateczny, iż koszty postępowania egzekucyjnego przekroczą kwotę uzyskaną ze sprzedaży tegoż inwentarza. W ocenie Sądu organ egzekucyjny powinien podać kwotowo chociażby przybliżone koszty egzekucyjne oraz spodziewane przychody ze sprzedaży inwentarza. Brak wskazania przybliżonych kosztów egzekucyjnych i spodziewanego przychodu stanowił naruszenie art. 7 kpa, art. 107 § 3 kpa w związku z art. 126 kpa. Naruszenie tych przepisów polegało na nie wykazaniu przez organy egzekucyjne, że koszty egzekucyjne przewyższą kwoty ze sprzedaży inwentarza. Takie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w tej kwestii spowodowało wątpliwość, co do jego prawidłowości.

Ze względu na powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza prawo procesowe, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 w zw. z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji.