Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 412/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zo
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Protokolant: specjalista Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r., nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez D. Sp. z o.o. w S. (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład, ZUS) z dnia 21 lipca 2020 r., nr 470000/71/289008/2020/RDZ/4, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.) - dalej: k.p.a. oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.) – dalej: jako – ustawa COVID-19, utrzymująca w mocy decyzję Zakładu z dnia 16 czerwca 2020 r., odmawiającą skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z 27 maja 2020 r. skarżący zwrócił się o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu ww. składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

ZUS powołaną wyżej decyzją z 16 czerwca 2020 r. odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu ww. składek, argumentując, że w świetle definicji zawartej w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014) w dniu 31 grudnia 2019 r. przedsiębiorstwo skarżącego na dzień 31 grudnia 2019 r. znajdowało się w trudnej sytuacji, co - zgodnie z treścią Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 91 i z 20.03.2020) wyłączało możliwość objęcia go wnioskowana ulgą. Skarżący bowiem we wniosku w części III pkt 2.A zaznaczył odpowiedź "TAK" – tj. ze wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zakładowego.

Wnioskodawca pismem z 18 czerwca 2020 r. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że we wniosku jedynie przez pomyłkę zaznaczył rubrykę "TAK" na str. 3 formularza elektronicznego w pkt II: Dodatkowe informacje dotyczące podmiotu, w pkt 2: Informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej podmiotu, któremu ma być udzielona pomoc publiczna, ppkt A – powinno być zaznaczone "NIE".

Zaskarżoną decyzją z 21 lipca 2020 r. Zakład utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 16 czerwca 2020 r. odmawiającą skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z przepisem art. 15zzh ustawy COVID-19 zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną, mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, o której mowa w Sekcji 3.1 Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19. Komunikat Komisji wskazuje, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. w dniu 31 grudnia 2019 r.

Dalej organ wskazał, że ZUS uznaje, iż przedsiębiorca znajduje się w trudnej sytuacji, jeżeli kwota zadłużenia z tytułu składek na 31 grudnia 2019 r. jest równa lub wyższa od sumy przypisów składek za 2019 r. W takim wypadku przedsiębiorca może być zwolniony z opłacania należności za okres od marca do maja 2020 r., jeżeli do 31 grudnia 2019 r. zawarł umowę o rozłożenie należności z tytułu składek na raty i umowę tę realizuje. Z dokonanych ustaleń wynika natomiast, że na dzień 31 grudnia 2019 r. konto skarżącego wykazywało zadłużenie przekraczające wysokość należnych składek za 2019 r. Zadłużenie to było objęte układem ratalnym, jednakże z uwagi na brak realizacji umowa uległa rozwiązaniu. W związku z powyższym wnioskodawcy nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania należności składkowych za okres od marca do maja 2020 r.

W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca wniosła o jej uchylenie podnosząc, że jej sytuacja ekonomiczna znacząco pogorszyła się na skutek pandemii, jednak pomimo trudnej sytuacji spółka nie zwolniła pracowników i dąży do utrzymania miejsc pracy. Decyzja odmowie zwolnienia z opłacania wnioskowanych należności składkowych może realnie zagrozić utrzymaniu stanowisk pracy (9 etatów) w przedsiębiorstwie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisku, że ujawniony na koncie płatnika na dzień 31 grudnia 2019 r. zadłużenie, przewyższające wartość składek należnych za 2019 r., przy jednoczesnym braku realizacji i rozwiązaniu umowy ratalnej (obejmującej to zadłużenie), wyklucza skarżącego z możliwości skorzystania z wnioskowanego zwolnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) - dalej jako: p.p.s.a., zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem niemającym tu zastosowania).

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że skarga okazała się zasadna. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie wymaga podkreślenia, że w procedurze rozpatrywania wniosków o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na podstawie powołanej wyżej ustawy COVID-19 organ jest zobowiązany działać na podstawie i z uwzględnieniem przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – "k.p.a.") Oznacza to, że w pełni zastosowanie w sprawie winny znaleźć przepisy naczelnych zasad procesowych, w tym art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 15 a także przepisy kształtujące obowiązki organu w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tym art. 77 i art. 80 k.p.a., a także stanowiące o wymogach stawianych uzasadnieniu decyzji - art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu organ wydał zaskarżona decyzję z naruszeniem przepisów procesowych, w sposób który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Wskazać należy, że stosownie do art. 31zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 01 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek. Skarżący niewątpliwie spełniał ten warunek.

Wsparcie będące pomocą publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce uregulowane zostało w art. 15zzzh ustawy COVID-19. Stosownie do art. 15zzzh ust. 1 pkt 1 tej ustawy (w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji) wsparcie, o którym mowa w art. 15m, art. 15p, art. 15q, art. 15za ust. 2, art. 15zzb-15zze, art. 15zze, art. 31zo oraz art. 31zy, zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji – Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (Dz. Urz. UE C 91 I z 20.03.2020) -dalej: Komunikat Komisji, stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Komunikat Komisji wskazuje z kolei, że pomoc może zostać przyznana przedsiębiorstwu, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji - w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014) - w dniu 31 grudnia 2019 r. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 2 pkt 18) ww. rozporządzenia Komisji nr 651/2014: "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:

a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE 45 , a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;

b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE;

c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;

d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzuję i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu;

e) W przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.

Przywołanym powyżej przepisom odpowiada treść wniosku RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec - maj 2020r. (wersja na dzień złożenia wniosku) Zauważyć bowiem należy, iż ubiegający się o pomoc musi podać informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej podmiotu, któremu ma być udzielona pomoc (wg stanu na dzień 31.12.2019 r.) zgodnie z Komunikatem Komisji Europejskiej:

A. Czy w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo-akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego? TAK NIE NIE DOTYCZY

B. Czy w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej wysokość niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki? TAK NIE NIE DOTYCZY

C. Czy podmiot spełniał kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym ? TAK NIE

Skarżący we wniosku w części III pkt 2 lit. A zaznaczył "TAK" - tj. że na dzień 31 grudnia 2019 r. wysokość jego niepokrytych strat przewyższała 50% wysokości kapitału zarejestrowanego. Ta okoliczność przesądziła o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanego zwolnienia decyzją ZUS z 16 czerwca 2020 r.

Oświadczenie to zostało następnie zakwestionowane przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazano, że było ono wynikiem omyłki polegającej na zaznaczenie błędnie niewłaściwej rubryki ( "TAK" zamiast "NIE").

Do powyższej kwestii w ogóle nie odniósł się organ w decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zamiast tego wskazał on na zupełnie inną okoliczność, świadczącą jego zdaniem o konieczności zaliczenia skarżącego do kręgu przedsiębiorców będących w trudnej sytuacji na dzień 31 grudnia 2019 r., a w konsekwencji – spełnieniu przesłanki wyłączającej go z możliwości skorzystania ze zwolnienia: fakt , że na dzień 31 grudnia 2019 r. skarżący posiadał zaległość z tytułu nieopłaconych składek, która przewyższała sumę przypisów składek za cały rok 2019, przy czym z przedsiębiorcą rozwiązano umowę o rozłożeniu tych zaległości na raty z uwagi na brak jej realizacji.

W tym kontekście wskazać trzeba w pierwszej kolejności na to, że skoro przywołane w tej decyzji (wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy) okoliczności dotyczące wysokości zaległości oraz przypisów składek na ubezpieczenia społeczne na koncie składkowym skarżącego na dzień 31 grudnia 2019 r. oraz odnoszące się do zawartego układu ratalnego nie tylko nie były podstawą rozstrzygnięcia, ale nie zostały w ogóle objęte zakresem badania i analizy w postępowaniu zakończonym decyzją z 16 czerwca 2020 r., a w konsekwencji uzasadnienie tej decyzji zupełnie się do nich nie odnosiło, to nie można mówić o przedmiotowej tożsamości postępowania w obu instancjach. Tymczasem wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyraża się w dwukrotnym merytorycznym rozstrzygnięciu tej samej sprawy przez dwa różne organy. Do istoty tej zasady należy nakaz dwukrotnego rozważenia materiału dowodowego najpierw przez organ pierwszej instancji, a następnie przez organ odwoławczy, przy tym organ odwoławczy jest uprawniony wyłącznie do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. W postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie występuje co prawda odrębność i hierarchiczna relacja po stronie organów rozpoznających dwukrotnie sprawę administracyjną, jednak tak jak w postępowaniu odwoławczym, organ administracji zobowiązany jest do ponownego, wyczerpującego rozpatrzenia tej samej sprawy - tj. sprawy tożsamej podmiotowo i przedmiotowo, w jej całokształcie. W szczególności zobowiązany jest do ustosunkowania się do zarzutów i argumentów zawartych w ww. środku zaskarżenia (WSA w Warszawie z 30 grudnia 2019 r., sygn. akt. II SA/Wa 1352/19). Niedopełnienie przez organ tych obowiązków stanowi naruszenie art. 127 § 3 w związku z art. 15 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tożsamość przedmiotowa sprawy jest zaś zachowana, gdy organ odwoławczy orzeka w takim samym zakresie jak uczynił to organ pierwszoinstancyjny. Granice rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w II instancji wyznacza zatem rozstrzygnięcie decyzji organu I instancji. W judykaturze zwraca się przy tym uwagę, że postępowanie odwoławcze nie może zastępować postępowania przed organem pierwszej instancji i prowadzić do dokonywania ustalenia nowych istotnych okoliczności, które nie podlegały ocenie przez organ pierwszej instancji, jeśli mają one wpływ na treść rozstrzygnięcia. Nie może wchodzić w rolę postępowania administracyjnego ogólnego załatwiającego sprawę, gdyż narusza to prawo strony do dwukrotnego jej rozpoznania (por wyrok WSA w Gdańsku z 7 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Gde 392/21).

Oparcie przez ZUS swojego stanowiska w decyzji z 21 lipca 2020 r. na zupełnie innych okolicznościach faktycznych, niże te, które w ogóle rozważał, a następnie przyjął ten organ za podstawę rozstrzygnięcia w decyzji z 16 czerwca 2020 r. stanowiło zatem w przekonaniu Sądu , naruszenie zasady dwuinstancyjności i w efekcie pozbawiło stronę – która wybrała tryb administracyjny weryfikacji decyzji przed skierowaniem skargi do sadu - prawa do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania jej sprawy przez organ.

Niezależnie od powyższego należy podnieść, że okoliczności, przyjęte w zaskarżonej decyzji ZUS z 21 lipca 2020 r. za podstawę odmowy przyznania zwolnienia (relacja wysokości zaległości składkowych do wysokości przypisu na koncie skarżącego na 31 grudnia 2019 r. oraz rozwiązanie umowy ratalnej) , nie zostały odniesione do żadnego wskazanego w tej decyzji materiału dowodowego. Jak natomiast podkreślono na wstępie, organ zobowiązany jest także w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy COVID-19 respektować i realizować zasady wynikające z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Pierwsze dwa powołane przepisy nakazują organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Art. 80 k.p.a. nakazuje organowi ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zamiast tego organ posługuje się ogólnikowym sformułowaniem "z dokonanych ustaleń wynika" nie wskazując ani na źródła tych ustaleń ani na dokumenty na podstawie których możliwe byłoby ich zweryfikowanie. W aktach administracyjnych znajduje się jedynie niepodpisany dokument zatytułowany "Lista nieprawidłowości", w którym znajduje się zapis: "Wypełniono TAK w blokach 4.2.A lub w 4.2.B lub 4.2.C Blokujący" oraz " Zadłużenie na koniec roku przewyższa przypis za cały rok 2019 Blokujący". Nie tylko jednak numeracja wskazanych "bloków" nie odpowiada tej we wniosku skarżącego, ale wspomniany dokument jest opisany jako dotyczący pisma o identyfikatorze [...], podczas gdy taki numer nie znajduje się na wniosku skarżącego. W dolnej części wniosku wniosek ten otrzymał oznaczenie "pismo-[...]". Nie została również wskazana kwota zaległości oraz kwota składek, które obowiązany był skarżący zapłacić. W aktach brak również jakichkolwiek opartych o dowody danych dotyczących zawartego przez stronę rzekomo układu ratalnego, pomimo że organ powołuje się również na te okoliczności jako istotne w sprawie – brak wskazania choćby daty zawarcia i rozwiązania umowy oraz tego jakie należności zostały nią objęte. W świetle powyższego twierdzenia organu o istnieniu nadwyżki zaległości nad przypisami składek na koncie skarżącego na koniec 2019 r. oraz braku realizacji układu ratalnego nie poddają się w ogóle kontroli Sądu. Tymczasem w świetle art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji "na podstawie akt sprawy", co oznacza, że podstawę orzekania stanowi materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania (por. wyrok NSA z 18 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1162/07, publ.j.w.) oraz że, co do zasady, zakazane jest uwzględnianie okoliczności nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 grudnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 2099/05, publ.j.w.).

Po drugie, Zakład nie wskazuje również w swojej decyzji z 21 lipca 2020 r., jaki konkretny przepis prawa nie pozwala stwierdzić, że w związku z powołanymi okolicznościami warunki zwolnienia zostały przez skarżącego spełnione. Powołując się na Komunikat Komisji organ był tymczasem zobowiązany odnieść stwierdzone okoliczności faktyczne do definicji obowiązującej na gruncie art. 2 pkt 18 rozporządzenia 651/2014 i uwzględniając ją wykazać, że przedsiębiorstwo skarżącego spełniało na dzień 31 grudnia 2019 r., jedną z przewidzianych tam przesłanek, pozwalających uznać je jako znajdujące się na ten dzień w trudnej sytuacji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika natomiast w istocie, czy w ogóle zastosowano powyższe regulacje, bowiem organ odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z uwagi na to że (bliżej nieokreślone w tej decyzji) zaległości z tytułu składek przewyższały sumę przypisów składek na koniec 2019 r. Organ pominął zatem definicję z art. 2 pkt 18 rozporządzenia 651/2014 w ogóle nie odnosząc do niej wskazanej sytuacji strony, a przyjmując na potrzeby rozpoznania niniejszej sprawy własne rozumienie pojęcia "przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji". Niezbędny w tym zakresie, choćby zwięzły wywód prawny, został zastąpiony stwierdzeniem "Zakład Ubezpieczeń społecznych uznaje, ze przedsiębiorca znajduje się w trudnej sytuacji jeżeli kwota zadłużenia z tytułu składek na 31 grudnia 2019 r. jest równa lub wyższa od sumy przypisów składek za 2019 r." Brak wyjaśnienia wyjaśnia powodów tego "uznania" i skonfrontowania go z treścią powołanej w decyzji (i przytoczonej powyżej) normy prawnej, zmusza do wniosku, że oceny tej dokonano całkowicie arbitralnie. Podkreślenia wymaga przy tym, że w świetle motywu 14 rozporządzenia 651/2014, aby zagwarantować pewność prawa, należy ustanowić jasne kryteria, które nie wymagają przeprowadzenia oceny wszystkich szczegółowych aspektów sytuacji przedsiębiorstwa.

W art. 107 ust. 3 określone zostały obowiązki ciążące na organie w zakresie uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest bardzo istotnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok SN z dnia 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94). W orzecznictwie podkreśla się, że w szczególności decyzje odmowne lub częściowo odmowne dla wnioskodawcy, powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (wyrok NSA z 25 stycznia 2011 r., II GSK 96/10). Brak zatem wykazania, że ustalono istotne okoliczności faktyczne w odniesieniu do konkretnych przepisów prawa, stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu (wyroki: WSA w Kielcach z 28 lutego 2013 r., II SA/Ke 56/13 i WSA we Wrocławiu z 15 marca 2012 r., III SA/Wr 693/11).

Organ zatem, przyjmując że skarżący na dzień 31 grudnia 2019 r. był przedsiębiorcą znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia 651/2014 obowiązany jest wobec tego podać w uzasadnieniu, jakie okoliczności faktyczne o tym przesądzają oraz wskazać dowody potwierdzające te okoliczności. Następnie odnieść to do konkretnych przepisów prawa i poczynić wywód, który pozwoli poznać klarowne stanowisko organu wraz z jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie czyni zadość temu wymogowi, a po lekturze obu decyzji skarżący faktycznie nie miał szansy się dowiedzieć z jakiego konkretnie przepisu prawa i gdzie opublikowanego, organ wywodzi twierdzenie o tym, że zachodzą w jego przypadku podstawy do uznania, że 31 grudnia 2019 r. znajdował się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. W rezultacie motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia są nieczytelne. Naruszeniem prawa jest, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego niejasnym i lakonicznym uzasadnieniem. Nie jest przy tym rolą sądu administracyjnego wyręczanie organu w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. To na organie spoczywa bowiem obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji.

W konsekwencji w ocenie Sądu organ naruszył prze[pisy prawa procesowego także w ten sposób, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządzone zostało z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a.

Z uwagi na stwierdzone naruszenia przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, Sad na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS z 15 czerwca 2020 r.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższe rozważania i przeprowadzi postępowanie, w którym zbierze rzetelnie i wskaże w decyzji materiał dowodowy, jaki przyjmuje za podstawę rozstrzygnięcia, umożliwiając kontrolę Sadu w tym zakresie. Organ ponadto odniesie ustalone okoliczności faktyczne do treści stosowanej normy prawnej, respektując jednocześnie zasadę dwuinstancyjności postępowania. W tym zakresie Zakład , jeżeli dojdzie do przekonania, że strona jest podmiotem nie spełniającym przesłanek do zwolnienia z jak pomiot znajdujący się w trudnej sytuacji w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. to m obowiązek wskazać, która konkretnie z przesłanek przywołanych z art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji Europejskiej występuje w przypadku skarżącego. Organ powinien także odnieść się do zarzutów okoliczności powoływanych przez stronę i wyjaśniając swoje stanowisko w uzasadnieniu decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a.

O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżący był z mocy prawa zwolniony od obowiązku ich ponoszenia.