Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 514/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 21
journal: Dz.U. 2017 poz 128
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: art. 2 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 5 ust. 1, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 135a
journal: Dz.U. 2017 poz 978
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie NSA Jacek Surmacz WSA Paweł Zaborniak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi B.B. jest decyzja Samorządowego Kolegium w [...] (dalej: SKO) z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] Starosta [...] skierował B.B. na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Decyzja ta została następnie uchylona decyzją SKO w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w sprawie cofnięcia B.B. prawa jazdy, stąd też należało uchylić decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne, bowiem sprawdzanie stanu zdrowia odwołującego może okazać się całkowicie bezprzedmiotowe, z uwagi na zastosowany przez Sąd środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej: k.p.a.) oraz art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) i art. 135a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 978 z późn. zm.) ponownie skierował B.B., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii: B, na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 28 września 2017 r. do Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...] Wydział Karny z dnia [...] czerwca 2017 r. sygn. akt [...] uznający B.B. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego (k.k.) za kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości w dniu 2 kwietnia 2013 r. w miejscowości [...]. Ze względu na powyższe organ zobowiązany był powołanymi wyżej przepisami do wydania przedmiotowej decyzji.

W odwołaniu B.B. zarzucił naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) w zw. z art. 135a ustawy o kierujących pojazdami, poprzez skierowanie na badania psychologiczne strony, w sytuacji kiedy utracił status kierowcy, a ponadto skierowanie na badania jest przedwczesne, ze względu na orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów przez okres 10 lat (gdzie do końca zakazu pozostało 5 lat i 4 miesiące).

Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) w zw. z art. 135a ustawy o kierujących pojazdami, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ wskazał, że powołanym wyżej wyrokiem Sąd Rejonowy w [...] orzekł wobec odwołującego się środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 10 lat w związku z kierowaniem pojazdu w stanie nietrzeźwości, co zdaniem organu przesądza o spełnieniu przesłanki określonej w art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy, do skierowania odwołującego się na badania psychologiczne w zakresie posiadanych kategorii. Jednocześnie wskazał, że powołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, nie dając przy tym organom uprawnień do uznaniowego traktowania i rozstrzygania w tym zakresie. Powyższe oznacza, że obligatoryjnemu badaniu psychologicznemu w zakresie psychologii transportu podlega osoba kierująca pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie B.B. i wniósł o uchylenie powyższej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Ponownie zarzucił organowi naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) w zw. z art. 135a ustawy o kierujących pojazdami. W uzasadnieniu skargi podniósł, że z uwagi na orzeczony przez sąd środek karny nie może prowadzić pojazdów, w związku z czym nie sposób uznać go za kierowcę, a wydane rozstrzygnięcie jest przedwczesne i na obecnym etapie całkowicie bezprzedmiotowe.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek trudno nie zgodzić się z oceną, że nie sposób tu mówić o racjonalności działań podjętych przez administrację. Jednakże podstawą zakwestionowania przez sąd administracyjny decyzji może być jedynie niezgodność z prawem, o której mowa w art. 145 § 1 P.p.s.a.

W niekwestionowanym stanie faktycznym sprawy prawomocnym wyrokiem z dnia [...] czerwca 2017 r. , sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 10 lat jako łączny środek karny za popełnienie przestępstw określonych w art. 177 § 1 i § 2 w zw. z art. 178 § 1 kodeksu karnego oraz art. 178a § 1 k.k.

Odpis tego prawomocnego wyroku wpłynął do Starostwa Powiatowego w [...] w dniu 28 września 2017 r., przekazany stosownie do art. 182 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu karnego wykonawczego. Stosownie do § 2 tego przepisu organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu.

Jak ustalił Sąd w oparciu o odczytaną na rozprawie informację nadesłaną przez Prezesa SKO w [...] w piśmie z dnia 27 sierpnia 2018 r. nie została wydana ponowna decyzja ostateczna w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.

Kwestia ta była istotna, bowiem stosownie do art. 2 pkt 1 u.k.p. ilekroć w ustawie jest mowa o kierowcy (...) – należy przez to rozumieć kierowcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 128 z późn. zm.), zwanej dalej "P.r.d.". Według art. 2 pkt 21 P.r.d. kierowca to osoba uprawniona do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem. Analiza zaś przepisów u.k.p. nie pozostawia wątpliwości, że uprawnienia do kierowania w/w pojazdami to instytucja odrębna od środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mimo, że w określonych sytuacjach powiązana z tym środkiem. Wskazuje na powyższe także wcześniej przytoczona treść art. 182 § 2 k.k.w. Bez znaczenia w tych okolicznościach pozostaje również fakt, że – jak twierdzi skarżący w znajdującym się w aktach administracyjnych oświadczeniu – utracił on dokument prawa jazdy. Stosownie bowiem do art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 5 ust. 1 u.k.p. prawo jazdy jest dokumentem jedynie stwierdzającym posiadane uprawnienia. System prawa wyraźnie zaś rozróżnia same uprawnienia od dokumentu stwierdzającego ich posiadanie (oprócz w/w przepisów zob. także m.in. art. 94 i art. 95 Kodeksu wykroczeń).

Podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a oraz art. 135a u.k.p. Zgodnie z tym pierwszym przepisem starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Z kolei przepis art. 135a u.k.p. nakazywał staroście wydanie decyzji, o której mowa m.in. w art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. na podstawie odpisu wyroku przesłanego w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy.

W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że z przesłanego przez Sąd Rejonowy w [...] odpisu wyroku wynika, iż skarżący prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości. Jak zasadnie podkreślały organy w swych orzeczeniach, decyzja w takim wypadku ma charakter związany. Wydanie decyzji jest więc obligatoryjne po spełnieniu przewidzianych w ustawie przesłanek. Oczywiście można się zastanawiać zarówno nad racjonalnością jak i ekonomiką procesową, czy wreszcie celowością wydawania takiej decyzji w sytuacji, gdy tak znaczny okres czasu pozostawał skarżącemu do końca obowiązywania sądowego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów silnikowych. Ustawodawca nie określił jednak terminu, w jakim taka decyzja powinna zostać wydana, w tym także terminu "przedawnienia" jej wydania. Nie określił również dodatkowych wymagań niejako pozwalających na ocenę celowości jej wydania w pewnych stanach faktycznych. Oznacza to, że organ ma obowiązek ją wydać w terminach wynikających z art. 35 K.p.a. – oczywiście w razie ziszczenia się stanu faktycznego określonego w przepisach. Jednym z elementów tego stanu jest, aby osoba, wobec której wydaje się decyzję posiadała status kierowcy. Jak wynika z pisma Prezesa SKO z dnia 27 sierpnia 2018 r. odczytanego na rozprawie, skarżącemu nie cofnięto uprawnień do kierowania pojazdami. Wbrew zarzutom posiada więc status kierowcy w rozumieniu u.k.p.

W razie niewypełnienia obowiązku określonego w decyzji zrealizuje się kolejna – oprócz orzeczonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów – podstawa cofnięcia uprawnień. Dopóki jednak nie cofnięto skarżącemu uprawnień to wbrew zarzutom skargi, nie utracił statusu kierowcy.

Z wyżej podanych przyczyn brak podstaw do stwierdzenia naruszeń zarzucanych w skardze. Inaczej sytuacja wyglądałaby – co wydaje się logiczne - gdyby w pierwszej kolejności orzeczono o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. W kontrolowanej sprawie, po uchyleniu przez SKO decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] decyzji Starosty z dnia [...] października 2017 r. o cofnięciu skarżącemu uprawnień nie zapadła jednak ostateczna decyzja w tym przedmiocie. Zostały wydane natomiast inne decyzje związane z ustalonym przez Sąd Rejonowy w prawomocnym wyroku prowadzeniem przez skarżącego pojazdu w stanie nietrzeźwości. W świetle jednak spełnienia ustawowych przesłanek do wydania kontrolowanej decyzji brak podstaw do zakwestionowania jej legalności.

Sąd nie stwierdził także żadnych innych podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji bądź stwierdzenia jej nieważności. Dlatego skargę jako bezzasadną Sąd oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.