Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 31/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art 7, art 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 141/12 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 października 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 992/11, oddalił skargę [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

I

Decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej: ZUS) - działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1,2 ust 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm. – dalej: u.s.u.s.) - odmówił [...] (dalej: skarżący lub wnioskodawca) umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami.

Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Rozważając przesłanki umorzenia ww. należności wskazane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ stwierdził, że wobec wnioskodawcy nie zachodzi całkowita nieściągalność. W tym kontekście ZUS podniósł, że zaległości wobec ZUS powstały w okresie, kiedy skarżący prowadził działalność gospodarczą, tj. w okresie od [...] listopada 2002 r. do [...] listopada 2004 r. Obecnie skarżący posiada status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku w wysokości [...] zł. W latach 2009 – 2010 osiągnął dochody w wysokości [...] zł oraz [...] zł. Pozostaje w separacji z małżonką, z którą zamieszkuje w lokalu spółdzielczym. Żona pokrywa koszty utrzymania i leczenia skarżącego, który płaci alimenty na rzecz syna. Skarżący posiada zadłużenie z tytułu polisy (w związku z kradzieżą samochodu) w kwocie [...] zł. Nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Został zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z Funduszu Chorobowego za okres od kwietnia 2004 r. do sierpnia 2004 r. (łącznie w kwocie [...] zł), które zostało spłacone wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w kwocie [...]zł w ramach postępowania egzekucyjnego. Obecnie wobec skarżącego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Zdaniem ZUS, w rozpoznawanej sprawie w stosunku do skarżącego nie został stwierdzony fakt całkowitej nieściągalności, nie zachodzi żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Sytuacja finansowa skarżącego nie wykazuje znamion ubóstwa zagrażającego egzystencji i nie przesądza o braku możliwości spłaty należności wobec ZUS w dłuższym okresie czasu, choćby w ramach układu ratalnego.

Organ podkreślił, że skarżący wskazując na swoje problemy zdrowotne nie okazał żadnego dokumentu świadczącego o niemożności podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia ze względu na zły stan zdrowia (np. orzeczenie lekarza orzecznika). Nie przedstawił dokumentacji lekarskiej potwierdzającej zły stan zdrowia, ograniczający zdolności zarobkowe skarżącego. Skarżący jest zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy i pozostaje w gotowości do podjęcia pracy. Zatem istnieją realne szanse, że w związku z podjęciem zatrudnienia, sytuacja finansowa skarżącego może ulec poprawie na tyle, że zdoła on uregulować należności wobec ZUS. Dodatkowo organ podniósł, że zaległości składkowe nie są jedynym zadłużeniem skarżącego. Ewentualne ich umorzenie nie zmieni w sposób istotny jego sytuacji finansowej. Zauważył, że skarżący jest w wieku przedemerytalnym. W związku z tym w najbliższym czasie będzie on osiągał dochody z tytułu emerytury. Wskazał przy tym, spłata zadłużenia będzie miała wpływ na wysokość tego świadczenia. Nadto prowadząc działalność gospodarczą przyjął na siebie ryzyko jej prowadzenia, w tym odpowiedzialność za sposób jej prowadzenia i finanse.

W związku z powyższym, zdaniem organu nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 28 ust. ust 3 pkt 1-6 oraz art. 28 ust 3a u.s.u.s.

Pismem z dnia [...] października 2012 r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił skargę stawiając decyzji ZUS zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia przez organ I instancji w pełnym zakresie postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej strony, a tym samym jego możliwości płatniczych. Powyższe doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 – dalej: rozporządzenie z 2003 r.) poprzez uznanie, że uregulowanie przez skarżącego zaległości w płatności składek nie pociągnie zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. ZUS nie przeprowadził dowodu na okoliczność wysokości zarobków uzyskiwanych przez żonę skarżącego. Pominął okoliczność, że na utrzymaniu skarżącego pozostają uczące się dzieci, a zasiłek dla bezrobotnych jest świadczeniem okresowym (skarżący utracił prawo do zasiłku od dnia 15 kwietnia 2012 r.). Ponadto, ZUS nie przeprowadził dowodu dotyczącego wysokości dochodów skarżącego w 2011 r. Wbrew ustaleniom organu, skarżący nie jest współwłaścicielem samochodu [...] , zgodnie z umową sprzedaży z dnia [...] października 2011 r.

Wyrokiem z dnia 3 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Według Sądu I instancji organ dostatecznie wykazał, że w sprawie nie wystąpił żaden z przypadków całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 28 ust. 2-3a u.s.u.s. Organ w sposób wystarczający dokonał ustaleń faktycznych koniecznych do rozpoznania sprawy. Dokonał przy tym stosownej analizy sytuacji majątkowej skarżącego i jego zdolności płatniczych przez pryzmat przepisów art. 28 ust. 2 – 4 u.s.u.s. Trafnie przyjął, że skarżący nie wykazał wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających konieczność umorzenia należności składkowych. ZUS wskazał, że skarżący może spłacić należności składkowe w systemie ratalnym.

Zdaniem Sądu I instancji nie sposób uznać, że rozstrzygnięcie organu jest dowolne. Pomimo bezspornych trudności finansowych, rodzinnych i zdrowotnych skarżącego, ZUS nie ma obowiązku umorzenia zaległości składkowych. Obowiązujące przepisy stwarzają jedynie taką możliwość, z której ten organ może, ale nie musi skorzystać. Tym bardziej, że skarżący nie wykazał, iż zły stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Figuruje w rejestrze Powiatowego Urzędu Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku, czyli pozostaje w gotowości do podjęcia zatrudnienia. Nie sposób uznać za dowolne stanowisko ZUS, że sytuacja skarżącego może ulec poprawie. Tym bardziej, że skarżący, jak wynika z akt sprawy, wskazywał na zamiar rozpoczęcia działalności gospodarczej.

Sąd uznał, że wady uzasadnienia zaskarżonej decyzji dotyczące lakonicznego stwierdzenia, że nie można mówić o bezskuteczności egzekucji, gdy wobec skarżącego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, nie mają istotnego wpływu na wynik sprawy. ZUS wskazał bowiem, że skarżący jest właścicielem jednego i współwłaścicielem dwóch pojazdów, czyli brak było podstaw do wniosku, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, tym bardziej, ze skarżący wskazywał na zamiar rozpoczęcia działalności gospodarczej. Skarżący w dniu [...] października 2011 r. wprawdzie sprzedał synowi pojazd marki [...] rok produkcji 1992 za [...] zł, jednak stosownej umowy nie przedstawił w trakcie postępowania administracyjnego, a dopiero w załączeniu do pisma procesowego z dnia [...] października 2012 r. Skoro skarżący dotychczas nie korzystał z pomocy społecznej, to pozostaje w gotowości do podjęcia pracy (zamierza rozpocząć działalność gospodarczą), a zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że wkrótce zmuszony zostanie do korzystania z pomocy społecznej.

Sąd I instancji podkreślił, że sytuacja majątkowa skarżącego jest trudna, to brak było podstaw do uzupełniania materiału dowodowego w tym zakresie. Wpływu na wynik sprawy nie mogły mieć okoliczności, których skarżący nie ujawnił w trakcie postępowania administracyjnego, a także nowe okoliczności, które wystąpiły po wydaniu zaskarżonej decyzji. Skoro skarżący zarówno w trakcie postępowania administracyjnego, jak i w treści skargi, wskazywał na gotowość rozpoczęcia działalności gospodarczej, to wniosek ZUS o możliwej poprawie sytuacji majątkowej skarżącego nie jest dowolny. Tym bardziej, że ZUS wskazał na możliwość uzyskania przez skarżącego świadczenia emerytalnego.

II

[...] wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wniósł tez o przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych - opłaty od skargi kasacyjnej.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 11, art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że organ administracji publicznej podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także przyjęcie, że organ ten zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącego, podczas gdy decyzja organu administracji nie spełnia wskazanych założeń i została wydana bez przeprowadzenia w pełnym zakresie postępowania dowodowego w celu ustalenia sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego oraz wskazania dochodów, które umożliwiałyby spłatę zaległości bez narażania skarżącego i jego rodziny na zbyt ciężkie skutki;

II. Naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1989 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 ust. 1 rozporządzenia ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.

rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 – dalej: rozporządzenie z 2003 r.) poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego wynikałoby, iż skarżący nie może uregulować zaległości względem organu bez wywołania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny.

Argumentację na poparcie zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

W sytuacji gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji jest prawidłowy można przejść do kontroli jego subsumpcji pod zastosowany przepis prawa materialnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są zasadne zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 11, 77 § 1 k.p.a. przez przyjęcie przez Sąd I instancji, że organ administracji publicznej podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także przyjęcie, że organ ten zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy

Podkreślenia wymaga, że ustanowiona w art. 7 k.p.a. i doprecyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W tym celu obliguje organy do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pod kątem okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, wynikających z norm prawa materialnego. Przyjąć jednak należy, że w postępowaniu toczącym się wskutek złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, to przede wszystkim na stronie zgłaszającej powyższy wniosek spoczywa ciężar wykazania, że zachodzą przesłanki uzasadniające zgłoszone żądanie na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3 a w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia z 2003 r. (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2132/11). Ponadto to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r. sygn. II GSK 149/11).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo ocenił przeprowadzone postępowanie administracyjne pod kątem przestrzegania powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i słusznie przyjął, że organ administracyjny w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i na podstawie analizy tego materiału dokonał wszechstronnej oceny ustalonych okoliczności, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie - jak wynika to z akt administracyjnych - ZUS dopuścił wszystkie dowody na okoliczność jego sytuacji finansowej i zdrowotnej. Dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie niewadliwych ustaleń faktycznych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie oznacza, iż dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone.

Uznanie za nieusprawiedliwione tej podstawy kasacyjnej, która odnosiła się do naruszenia przepisów postępowania oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny przy ocenie ustosunkowania się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do stosowania prawa materialnego przez organy podatkowe orzeka na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku.

Przechodząc do naruszenia przepisów prawa materialnego sformułowanych w punkcie II petitum skargi kasacyjnej, należy je uznać za niezasadne.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy zasadnie odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a zatem czy Sąd I instancji prawidłowo ocenił zastosowanie przez organ przepisów dotyczących tej problematyki.

Kwestie związane z umorzeniem należności z tytułu składek normuje art. 28 u.s.u.s. oraz rozporządzenie z 2003 r. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie do art. 28 ust. 3 całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (pkt 3); naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję (pkt 5). Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Treść art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. wskazuje, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W przypadku stwierdzenia braku przesłanek w sprawie do umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, konieczne jest uzasadnienie takiego stanowiska, z powołaniem się na konkretne dowody lub fakty.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w wyroku Sądu I instancji zarzucanych w skardze kasacyjnej naruszeń przepisów art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W szczególności w skardze kasacyjnej nie podważono istotnego dla dopuszczalności umorzenia składek, w trybie art. 28 cytowanej ustawy, ustalenia dokonanego przez ZUS i zaakceptowanego przez Sąd I instancji, a dotyczącego braku przesłanki całkowitej nieściągalności składek w świetle przepisów art. 28 ust. 2, 3 i 3a u.s.u.s.

Mianowicie z ustaleń poczynionych przez ZUS wynika, że zaległości wobec ZUS powstały w okresie, kiedy skarżący prowadził działalność gospodarczą. Obecnie skarżący posiada status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku. W latach 2009 – 2010 osiągnął dochody w wysokości [...] zł oraz [...] zł. Pozostaje w separacji z małżonką, z którą zamieszkuje w lokalu spółdzielczym. Żona pokrywa koszty utrzymania i leczenia skarżącego, który płaci alimenty na rzecz syna. Dodatkowo skarżący posiada zadłużenie w kwocie [...] zł. Nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Radomiu. Skarżący został zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z Funduszu Chorobowego za okres od [...] r. do [...] r. (łącznie w kwocie [...] zł), które zostało spłacone wraz z odsetkami i kosztami upomnienia w kwocie [...] zł w ramach postępowania egzekucyjnego. Obecnie wobec skarżącego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Ponadto, skarżący jest właścicielem jednego i współwłaścicielem dwóch samochodów osobowych.

Skarżący nie wykazał, że zły stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia. Figuruje w rejestrze Powiatowego Urzędu Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku, czyli pozostaje w gotowości do podjęcia zatrudnienia. Nie sposób uznać za dowolne stanowisko ZUS, że sytuacja skarżącego może ulec poprawie. Tym bardziej, że skarżący wskazywał na zamiar rozpoczęcia działalności gospodarczej. Tym samym organ miał podstawy do stwierdzenia, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające konieczność umorzenia w całości należności składkowych skarżącego.

Tym samym okoliczności powyższe są przeszkodą dla wydania decyzji w przedmiocie umorzenia składek, stosownie do przepisu art. 28 powołanej ustawy. Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s., jak to wyżej wskazano, wymaga bowiem, aby zaistniała całkowita nieściągalność składek, co w sprawie nie ma miejsca.

Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie nie zachodziły przesłanki umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia z 2003 r. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Sąd I instancji zasadnie przyjął, że również w tym zakresie organ nie przekroczył granic swobodnego uznania. Dokonał bowiem analizy sytuacji życiowej i majątkowej skarżącego i jego rodziny, prawidłowo wyważając interes społeczny i interes strony, co znalazło odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. W tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, według którego sytuacja rodziny skarżącego jest trudna, stąd nie jest możliwa jednorazowa spłata zadłużenia, bez uszczerbku dla sytuacji bytowej skarżącego i jego rodziny. Jednakże możliwa jest spłata zadłużenia w dłuższym okresie czasu, chociażby w układzie ratalnym.

Reasumując należy podkreślić, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych, które jednak w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą. Wskazać również należy, że umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Toteż, dbając o stan finansów funduszów emerytalno - rentowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych musi każdorazowo ważyć zasadność podejmowanego rozstrzygnięcia. Zaś w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie uznał, że ustalone w sprawie możliwości płatnicze skarżącego pozwalają na systematyczne regulowanie należności.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.).