Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1516/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat,, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.), Protokolant ref. Paweł Jastrzębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2020 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do wpłaty całości należności z tytułu opłaty za usunięcie drzew oraz stwierdzenie wygaśnięcia części decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] z siedzibą w [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] nr [...]z dnia [...] listopada 2019 r. w:

1. zobowiązującą spółkę [...] Sp. z o.o. Spółka Komandytowa z siedzibą w [...] (dalej: Spółka) do wpłaty całości należności z tytułu opłaty, określonej w pkt 3 decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r., w wysokości 10 107,53 zł, za usunięcie dwóch drzew gatunku robinia akacjowa, z terenu nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] (dz. ew. nr [...], z obrębu [...]), pod warunkiem wykonania nasadzeń zastępczych czterech sztuk drzew;

2. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...]z dnia [...] listopada 2016 r., zezwalającej na usunięcie dwóch drzew gatunku robinia akacjowa, z terenu nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], w części określonej w pkt 6 sentencji ww. decyzji, tzn. dotyczącej odroczenia terminu uiszczenia opłaty ustalonej w pkt 3 na okres 3 lat od dnia upływu terminu wykonania nasadzenia zastępczego, określonego w pkt 4 decyzji. Wygaszeniu podlega odroczenie całości opłaty w wysokości 10 107,53 zł.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy:

w dniu [...] listopada 2016 r. Marszałek Województwa [...] zezwolił Spółce, na usunięcie dwóch drzew gatunku robinia akacjowa, z terenu nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], będącej własnością [...]. Zgodnie z pkt. 4 sentencji ww. decyzji, zezwolenie na usunięcie przedmiotowych drzew uzależnione zostało od wykonania nasadzeń zastępczych czterech sztuk drzew w terminie do 30 maja 2011 r. Ponadto, zobowiązano Wnioskodawcę do przedłożenia informacji o terminie wykonania ww. nasadzeń zastępczych oraz przedłożenia inwentaryzacji powykonawczej do dnia 30 czerwca 2017 r. W związku z tym, że za usunięcie drzew została naliczona opłata oraz uzależniono wydanie zezwolenia od wykonania nasadzeń zastępczych, zgodnie z art. 84 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody termin uiszczenia opłaty został odroczony na okres 3 lat od dnia upływu terminu na wykonanie nasadzeń zastępczych.

Organ wyjaśnił, że usunięte na podstawie decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] listopada 2016 r., drzewa rosły na działce będącej własnością miasta na prawach powiatu - Miasta [...], zatem właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy jest Marszałek Województwa [...] (art. 90 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie przyrody).

Pismem z dnia 9 maja 2019 r. na podstawie pkt 5 ww. decyzji Marszałek wezwał Spółkę, do złożenia inwentaryzacji powykonawczej oraz informacji o zrealizowaniu nasadzeń zastępczych drzew. Na ww. wezwanie Spółka nie udzieliła żadnej odpowiedzi.

W dniu 2 września 2019 r. przeprowadzono komisyjne oględziny przy udziale pracowników Urzędu Marszałkowskiego nieruchomości, na której winny być zrealizowane nasadzenia zastępcze drzew. Podczas oględzin sporządzono protokół, w którym nie stwierdzono wykonania nasadzeń zastępczych drzew. W związku z ustalonym stanem faktycznym, podjęto z urzędu postępowanie w sprawie przeliczenia naliczonej i odroczonej za usunięcie drzew opłaty, w sposób proporcjonalny do liczby drzew, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem.

Po dokonaniu analizy zebranego materiału organ wydał decyzję z [...] listopada 2019 r. wskazaną na wstępie uznając, że nasadzenia zastępcze, do których wykonania Strona była zobowiązana, nie zostały zrealizowane zgodnie z decyzją Marszałka z dnia [...] listopada 2016 r. w związku z czym należność z tytułu naliczonej opłaty w wysokości 10 107,53 zł, ustalona tą decyzją, podlega pobraniu w całości.

W uzasadnieniu odnosząc się do pkt 2 decyzji organ wskazał, powołując się na art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., że pozostawienie w obrocie prawnym decyzji bezprzedmiotowej, określającej odroczenie terminu uiszczenia opłaty, pozostaje w kolizji z interesem społecznym. Wobec tego należało stwierdzić wygaśnięcie decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] listopada 2016r., zezwalającej na usunięcie dwóch drzew gatunku robinia akacjowa, z terenu nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], w części określonej w pkt 6 sentencji ww. decyzji, tj. w zakresie odroczenia terminu uiszczenia opłaty na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w związku ze zobowiązaniem do wpłaty całej opłaty, ww. decyzja, w tym zakresie stała się bezprzedmiotowa.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła [...] Sp. z o.o. sp.k. (dawniej: [...] Sp. z o.o. sp.k.) z siedzibą w [...] reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżając decyzję Marszałka w całości i zarzucając: naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 28 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie jako adresata decyzji [...], właściciela gruntu oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: niedostateczne, niedokładne i w konsekwencji błędne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności pominięcie faktu, że Spółka wykonała nasadzenia zastępcze z decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] listopada 2016 r.

Skarżąca Spółka wniosła na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie przekazanie do ponownego rozpoznania Organowi I instancji.

Spółka wniosła także o dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do odwołania oraz przesłuchania w charakterze świadków G. B. oraz K. O., na okoliczność wykonania przez Spółkę nasadzeń z decyzji Marszałka z dnia [...] listopada 2016 r.

Spółka w uzasadnieniu dodatkowo wyjaśniła, że spółka [...], na przedmiotowej działce zleciła przeprowadzenie prac związanych z zagospodarowaniem terenu. Prace te wykonywała firma K. O. Wśród wykonanych wówczas nasadzeń były między innymi drzewa typu brzoza, w ilości min. 4 szt., a więc wymaganego przez Organ. Dokumentuje to fotografia z dnia [...] października 2017 r. Obecnie tych nasadzeń nie ma. Występują za to nasadzenia typu "jarząb", co dokumentuje fotografia z dnia [...] października 2019 r. Brzozy zostały zastąpione drzewami typu "jarząb", najprawdopodobniej przez Zakład Gospodarowania Nieruchomościami [...] - administratora terenu. Zatem Spółka zwróciła uwagę, że nie można tracić z pola widzenia, że przedmiotowy teren nie należy do Odwołującej się, tak więc właściciel być może usunął wykonane nasadzenia. Spółka nie może jednak ponosić za to odpowiedzialności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po przedstawieniu stanu faktycznego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...] wskazało, że do decyzji zezwalających na usunięcie drzew zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody. Dokonując analizy akt sprawy oraz zaskarżonej decyzji Kolegium uznało, że organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie pod kątem obowiązującego w tym zakresie prawa i wydał na tej podstawie prawidłową decyzję.

W dalszej części uzasadnienia organ odniósł się do prowadzenia postępowania w sprawie J. M. w przedmiocie zezwolenia na usunięcia drzew trybie art. 155 k.p.a. w uzasadnieniu Organ wskazał, że zezwolenie na usunięcia drzew zostało uzależnione od zasadzenia dwóch drzew wiśnia piłkowana "Kanzan".

Spółka [...] sp. z o.o. (dawniej [...] sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...]) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję Kolegium. W skardze powołała zarzuty i argumentację tak jak w odwołaniu. Dodatkowo wskazała na naruszenie przepisów postępowania, poprzez brak przeprowadzenia wnioskowanych przez Stronę dowodów w postępowaniu odwoławczym oraz poprzez uzasadnienie skarżonej decyzji w sposób zupełnie oderwany od stanu faktycznego sprawy, prawdopodobnie poprzez przeklejenie fragmentu uzasadnienia z innego orzeczenia, co całkowicie uniemożliwia ocenę ustaleń Organu odwoławczego.

Wobec powyższych uchybień Spółka wniosła na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Organu I Instancji w całości i umorzenie postępowania;

- zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu Skarżąca wyjaśniła, że Spółka [...] sp. z o.o. sp. k. została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego na skutek połączenia Spółek w trybie art. 492 § 1 pkt 1 Kodeksu spółek handlowych. Spółka przejmującą i posiadającą legitymację w niniejszym postępowaniu jest [...] Spółka z ograniczona odpowiedzialnością.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Kolegium odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśniło, że po dokonaniu ponownej analizy własnej decyzji i akt sprawy uznało, że należy sprostować zaskarżoną decyzję w części dotyczącej fragmentu uzasadnienia, co zostało dokonane w postanowieniu nr [...]z dnia [...] czerwca 2020r. W pozostałej części brak jest podstaw do zmiany stanowiska Kolegium zaprezentowanego w skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2019 r., poz. 2167). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy co wynika z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325 – dalej: p.p.s.a). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należy wskazać, że art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Podkreślić również należy, że ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a. - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji.

Tylko postępowanie przeprowadzone w opisany wyżej sposób stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.). W myśl zasady ustalonej w art. 8 k.p.a., organy administracji zobowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 k.p.a., doniosłą rolę pełni z kolei uzasadnienie decyzji, które nie może być sformułowane ogólnikowo i w przypadku postępowania odwoławczego powinno służyć przekonaniu strony odwołującej do tego, że rozważono wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia należy więc przedstawić - w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący - tok rozumowania organu, obrazujący proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, aby możliwe było dokonanie weryfikacji zajętego przez organ stanowiska. W przeciwnym razie weryfikacja ta jest niemożliwa.

Kontrola sądowa w przedmiotowej sprawie polega zatem na zweryfikowaniu tego czy organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, które następnie dały podstawę do wydania decyzji w trybie art. 84 ust. 7 i 8 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r., poz. 1614 ze zm.) i czy dokonany wybór umotywowały w uzasadnieniach swych rozstrzygnięć zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu organ odwoławczy nie sprostał obowiązkowi przewidzianemu w przytoczonym art. 107 § 1 k.p.a., według którego istotny element decyzji administracyjnej stanowi powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Natomiast § 3 tej regulacji konkretyzuje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Tymczasem uzasadnienie decyzji organu odwoławczego w znacznej mierze odnosi się do innej sprawy i innego postępowania dotyczącego innego podmiotu. Przyznał to zresztą sam organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wskazując, że postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. sprostował zaskarżoną decyzję w części dotyczącej 5 i 6 strony uzasadnienia.

Te ustalenia wskazują, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada podjętemu rozstrzygnięciu.

Dodać też należy, że można odstąpić od uzasadnienia decyzji, ale tylko w sytuacjach wskazanych kodeksie postępowania administracyjnego tj. np. gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania (art. 107 § 4 k.p.a.) albo organ może odstąpić od uzasadnienia decyzji również w przypadkach, w których z dotychczasowych przepisów ustawowych wynikała możliwość zaniechania lub ograniczenia uzasadnienia ze względu na interes bezpieczeństwa Państwa lub porządek publiczny (art. 107 § 5 k.p.a.). Z takimi sytuacjami jednak nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, co do wniosków dowodowych i zarzutów wskazanych w odwołaniu, jak i w ogóle brak przedstawienia merytorycznych motywów, którymi organ odwoławczy kierował się rozpoznając sprawę, należy uznać za istotne uchybienie procesowe, mające wpływ na wynik sprawy, jak i takie które uniemożliwia merytoryczną kontrolę przez Sąd.

Poza tym niedopuszczalne jest żeby w obrocie prawnym funkcjonowało rozstrzygnięcie, którego uzasadnienie odnosi się częściowo do innego stanu faktycznego i odrębnej sprawy. Taka decyzja jest nieczytelna, niespójna i w praktyce uniemożliwia jej rzetelną weryfikację. Nie pozwala tym samym na prześledzenie i zweryfikowanie toku rozumowania organu odwoławczego w sprawie. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem organu zaprezentowanym w odpowiedzi na skargę, że pomimo wskazanych błędów, kwestionowane rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Tym samym również odniesienie się do merytorycznych zarzutów strony skarżącej będzie ewentualnie możliwe dopiero po wydaniu rozstrzygnięcia, które nie będzie obarczone wadami procesowymi.

Rozpoznając sprawę ponownie organ zastosuje się do wykładni przepisów przedstawionych w wyroku i wskazówek co do dalszego postępowania.

Wobec wskazanych uchybień Sąd w pkt 1 - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, tj. 200 zł tytułem zwrotu uiszczonej opłaty od skargi oraz 480 zł tytułem zwrotu wynagrodzenia pełnomocnika strony będącego adwokatem, ustalonego w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).