Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2265/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151i art. 114 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 9 maja 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu 9 maja 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] [...] w W., [...] Bank [...] w W. i [...][...] w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia akt sprawy oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2018 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], dalej "SKO", na podstawie art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks, postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), dalej "k.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku [...] [...],[...] Bank [...] SA i [...][...] w W., dalej "Skarżący", o udostępnienie akt sprawy toczącej się przed SKO o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2010 r. oraz decyzji SKO z [...] listopada 2010 r. (sygn. akt [...]). odmówiło wglądu do akt.

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] Prezydent [...] ustanowił prawo użytkowania wieczystego do gruntu o pow. [...] m2, położonego w [...] w [...] róg ul. [...], działka nr ew. [...] z obrębu [...]. Postępowanie to było prowadzone na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 45, poz. 270), dalej "dekret".

Ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. w części pkt [...] i [...], a w pozostałym zakresie decyzję utrzymało w mocy.

W dniu [...] kwietnia 2018 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynął wniosek Sp. z o.o. Hotele [...] [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz decyzji Kolegium z dnia [...] listopada 2010 r. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt [...].

W dnia [...] października 2018 r. [...] [...], [...] Bank [...]; [...] [...] wystąpiły o udostępnienie akt w/w postępowania do wglądu.

Wskazali, że postępowanie toczące się przed Kolegium dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej dotyczącej działki gruntu nr ew. [...] z obrębu [...], o pow. [...] m2, położonej w rejonie skrzyżowania Al. [...] i ul. [...], nie tylko przed, ale i pod budynkiem hotelu [...]. Nieruchomość ta graniczy z działką gruntu o nr ew. [...], której użytkownikiem wieczystym jest Sp. z o.o. Hotele [...][...] i działką nr ew. [...], będącej własnością [...]. Zdaniem Skarżących ich interes prawny wynika z faktu, że działka nr [...] jest obciążona hipotekami ustanowionymi na rzecz Skarżących. Hipoteki obejmują nie tylko działkę nr ew. [...], ale także budynki i urządzenia posadowione na tej działce, stanowiące własność Spółki Hotele [...] [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Interes prawny musi przy tym istnieć obiektywnie, a nie odzwierciedlać subiektywne odczucia danego podmiotu.

Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, gdy dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.

Podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r. (II GSK 163/06, lex 274855). Interes prawny ma charakter materialnoprawny. Oparty więc jest na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu —możliwość wydania określonego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2001,1 SA 2326/00, lex nr 54528).

Zgodnie zaś z art. 73 § 1 i § 2 kpa w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.

Zgodnie z art. 74 § 2 kpa odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Zdaniem organu Skarżący nie posiadają interesu prawnego w żądaniu wglądu do akt gdyż na ich rzecz jest jedynie obciążona hipoteką działka nr ew. [...]. Dlatego też nie jest możliwe udostępnienie Skarżącym akt sprawy [...].

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiodły Skarżące Spółki.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1. art. 28 K.p.a. w zw. z art. 65 ust. 1 w zw. z art. 91, art. 92 i art. 93 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz U z 2018 t, Nr 1916), dalej jako "u.k.w.h", poprzez nieuwzględnienie interesu prawnego Skarżących wynikającego z przepisów u.k.w.h.;

2. art. 107 § 1 pkt pkt 6 i § 3 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 11 KPA, poprzez faktyczny brak wyjaśnienia sprawy i brak wyjaśnienia Skarżącym zasadności przesłanek, którymi Organ kierował się przy załatwieniu sprawy oraz poprzez brak uzasadnienia prawnego, a ograniczenie się jedynie do zacytowania poglądów orzecznictwa i doktryny, bez faktycznego odniesienia się do niniejszej sprawy;

3. art. 107 § 1 pkt 7 i pkt 9 K.p.a., poprzez niepoinformowanie Skarżących o prawie do zrzeczenia się wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i skutkach zrzeczenia się wniosku o ponowne rozpatrzenie oraz brak pełnego pouczenia i nie wskazanie, iż Skarżącym przysługiwała skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w trybie art. art. 52 § 3 PPSA.

Wnieśli o uwzględnienie skargi jako oczywiście uzasadnionej oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości przez Organ, w przypadku zaś przekazania niniejszej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o jego uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i zwrotu opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, od Organu na rzecz Skarżących.

W uzasadnieniu skargi w aspekcie zarzutu naruszenia art. 28 K.p.a. w zw. z art. 65 ust. 1 w zw. z art. 91, art. 92 i art. 93 u.k.w.h. wskazano, że art. 28 K.p.a. nie wskazuje konkretnie kto jest stroną. Z tych też powodów, przy określaniu tej kategorii prawnej nie ma generalnych i jednolitych zasad, które mogłyby być stosowane zawsze i w każdej sprawie. Dopiero na gruncie konkretnej sprawy administracyjnej organy orzekające, określają komu przysługuje interes prawny (lub obowiązek) w danym postępowaniu. W orzecznictwie jednoznacznie już przyjęto, że interes prawny to interes indywidualny, konkretny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Stwierdzenie Istnienia interesu prawnego wymaga więc ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego .

Interes prawny może wynikać nie tylko z przepisów prawa materialnego administracyjnego, lecz także z prawa cywilnego. Źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a., może być także prawo cywilne, w szczególności prawo rzeczowe. Istotne jest, aby pomiędzy sytuacją prawną danego podmiotu a przedmiotem postępowania istniał związek polegający na tym, że akt stosowania obowiązującej normy prawa materialnego może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Omawiane postępowanie dotyczy decyzji reprywatyzacyjnej działki o nr ew. [...]. Wydzielona specjalnie dla potrzeb reprywatyzacji działka ew. [...] - będąca przedmiotem postępowania - graniczy z działką nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] (dalej "Działka [...]") i działką [...] (dalej "Działka [...]"), stanowiącą własność [...].[...] jest użytkownikiem wieczystym Działki [...] i właścicielem zlokalizowanych na niej budynków hoteli [...] i [...] oraz dzierżawcą działki [...], na której zlokalizowany jest parking hotelu [...].

Zgodnie zaś z aktualnym odpisem z księgi wieczystej KW Nr [...] na Działce [...] ustanowione zostały hipoteki na rzecz Skarżących.

W wyniku przeprowadzonej reprywatyzacji powstała sytuacja, w której budynek hotelu [...] znalazł się również na działce [...], co skutkuje licznymi konfliktami pomiędzy [...] a współwłaścicielami Działki [...], które w efekcie mogą doprowadzić do konieczności przebudowy hotelu [...].

Hipoteka ustanowiona na rzecz Skarżących obejmuje również budynki i urządzenia na użytkowanym gruncie, stanowiące własność [...], w tym oczywiście budynek hotelu [...]. Zdaniem Skarżących, nie ma wątpliwości iż hipoteka ustanowiona na rzecz Skarżących, obejmuje również budynek hotelu [...], który - jak się okazało znalazł się również na działce [...], będącej przedmiotem reprywatyzacji. Jakakolwiek zaś ingerencja w budynek, skutkująca koniecznością przebudowy (likwidacji nawisu czy daszku nad wejściem), będzie miała niewątpliwie wpływ na jego wartość oraz tym samym na ustanowioną hipotekę, której istotą jest możliwość dochodzenia zaspokojenia z obciążonej tym prawem nieruchomości, oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego. Przepisy u.k.w.h., chronią wierzyciela jakim są Skarżący, przed zachowaniami zmniejszającymi wartość nieruchomości, a które w zależności od rozstrzygnięcia Organu, mogą zaistnieć na gruncie niniejszej sprawy (roszczenie o zaniechanie działań właściciela lub osoby trzeciej, które oddziałują na nieruchomość w taki sposób, że może to pociągnąć za sobą zmniejszenie jej wartości w stopniu zagrażającym bezpieczeństwu hipoteki, roszczenie o przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego albo do ustanowienia dostatecznego zabezpieczenia dodatkowego, jeżeli na skutek okoliczności, za które właściciel odpowiada, wartość nieruchomości uległa zmniejszeniu w stopniu naruszającym bezpieczeństwo hipoteki, uprawnienie do niezwłocznego zaspokojenia wierzytelności z nieruchomości obciążonej, jeżeli termin wyznaczony właścicielowi do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego albo do ustanowienia dostatecznego zabezpieczenia dodatkowego minie bezskutecznie czy roszczenie o naprawienie szkody).

Zdaniem Skarżących postępowanie administracyjne będzie miało wpływ na sytuację prawną Skarżących w zakresie prawa materialnego pod kątem ewentualnych roszczeń. Kwestia ta nie została przez organ wyjaśniona. mimo, iż Skarżący wskazali na możliwość zmiany wartości obciążonej nieruchomości.

Naruszenia art. 107 § 1 pkt pkt 6 i § 3 K.p.a. w zw. z art. 7i 11 K.p.a. Skarżący upatrują w braku przedstawienia stanu faktycznego i oceny dowodów a jedynie ograniczenia się do powołania orzecznictwa sądowoadministracyjnego i ograniczenia się do zacytowania orzecznictwa i poglądów doktryny w zakresie stosowania przepisów art. 28, 73 i 74 K.p.a. oraz stwierdzenia, że jako wierzyciel hipoteczny nie posiadają oni interesu prawnego. Organ zupełnie nie przeanalizował wskazań Skarżących w zakresie obciążenia hipoteką również budynku Hotelu [...], który w części znajduje się również na działce nr ew. [...] i wpływu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie na hipotekę i sytuację prawną Skarżących. Nieustosunkowanie się zaś przez Organ do twierdzeń Skarżących uznanych przez nią za istotne dla sposobu załatwienia sprawy stanowi niewątpliwie naruszenie zasady przekonywania

Orzeczenie, które nie zawiera wszystkich składników określonych w art. 107 § 1 K.p.a. jest orzeczeniem wadliwym.

W zakresie naruszenia przez organ art. 107 § 1 pkt 7 i pkt 9 K.p.a. wskazano na obowiązek pouczenia strony o prawie do zrzeczenia się prawa o ponowne rozpatrzenie sprawy i skutkach zrzeczenia się tego prawa oraz w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, pouczenie o dopuszczalności wniesienia tejże skargi oraz wysokości wpisu od skargi, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy. Organ z Zaskarżonym Postanowieniu ograniczył się jedynie do pouczenia o przysługującym prawie do zwrócenie się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej lub postanowienia. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.

Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane na podstawie 74 § 2 K.p.a. o odmowie Skarżącym wglądu do akt sprawy SKO w [...] [...].

Żądanie wynikające z art. 74 § 2 K.p.a. wymagało ustalenia czy wystąpiła z nim strona w rozumieniu art. 28 K.p.a. a jeżeli tak to czy informacje zawarte w aktach sprawy mogą być udostępnione żądającemu podmiotowi i czy informacje te, z uwagi na ich treść, nie stanowią przedmiotu ochrony.

Tego rodzaju żądanie organ miał obowiązek rozpoznania na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego a w przypadku brak interesu prawnego w żądaniu miał obowiązek uznać, że wniosek jest bezprzedmiotowy.

Zdaniem Sądu, w obowiązującym obecnie stanie prawnym kwestia bezprzedmiotowości postępowania w sprawie wpadkowej została poddana regulacji art. 105 § 1 K.p.a. co oznacza, że organ, w przypadku uznania bezprzedmiotowości postępowania, jest zobowiązany do wydania postanowienia orzekającego o umorzeniu postępowania wpadkowego dotyczącego udostępnienia akt. Jak wskazuje się w komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego pod red. B Adamiak i J. Borkowski, Warszawa 2017. str. 422), stwierdzenie przez organ, że wnioskodawca żądający udostępnienia akt sprawy nie posiada interesu prawnego w postępowaniu powinno prowadzić do umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia akt sprawy, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. (por. wyrok NSA z 8 maja 2013 r II OSK 2679/11, wyrok NSA z 16 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2641/17 w Lex 2517565).

Co prawda organ nie wskazał tego przepisu jako podstawy procesowej rozstrzygnięcia to uchybienie to nie ma istotnego znaczenia dla oceny jego legalności. Odmowa wglądu do akt i umorzenie postępowania prowadzą do tego samego skutku. Niemożności wglądu zainteresowanego do akt sprawy. W obydwu wypadkach powodem odmowy jest brak interesu prawnego wnioskującego podmiotu.

W związku z tym nie powołanie w rozstrzygnięciu art. 105 § 1 K.p.a. nie może skutkować koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Po drugie, należy zgodzić się z organem, że wykładnia art. 73 § 1 K.p.a. w sposób jasny określa krąg podmiotów uprawnionych do wglądu w akta sprawy posługując się pojęciem "strony". Pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 28 K.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem stroną jest "każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek".

I tak Skarżące swój interes prawny wywodzą z przysługującej im wierzytelności hipotecznej obciążającej nieruchomość zabudowaną oznaczoną nr ew. [...], która graniczy z działką o nr ew. [...]. Zdaniem Skarżących bezsprzeczny fakt, że budynek na działce o nr ew. [...] "nawisa" nad działkę o nr ew. [...] powoduje, że Skarżące spółki, jako wierzycielki hipoteczne mają interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji reprywatyzacyjnej, której stroną skarżące nie były.

Stronami postępowania zwykłego o ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu dekretowego są: obecny właściciel – Skarb Państwa lub Miasto [...], a także były właściciel nieruchomości, lub jego następcy prawni, co wynika z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Interes prawny musi wynikać z przepisów prawa materialnego, stanowiącego podstawę wydania decyzji w określonym przedmiocie postępowania. Stroną postępowania, jeżeli idzie o prawo do nieruchomości, są również osoby legitymujące się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości i o ile podmioty posiadają takie prawo do gruntu nieruchomości warszawskiej są również stronami postępowania dekretowego (por. wyrok NSA z 15 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2393/11). Tym samym podmiotom takim przysługuje prawo do uczestniczenia w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego. Skarżące nie posiadają tytułu prawnego do nieruchomości oznaczonej nr ew. [...]. Ich tytuł prawny o charakterze obligacyjnym dotyczy nieruchomości obciążonej tj. działki nr ew. [...] i nie stanowi w świetle wyżej przywołanych regulacji źródła interesu prawnego.

Należy zgodzić się ze Skarżącymi, że organ w sposób ogólnikowy odniósł się do kwestii istniejącego obciążenia hipotecznego działki nr ew. [...] i pozostawania części budynku na działce o nr ew. [...], co potwierdza m.in. wyrok Sądu Rejonowego dla [...] w sprawie [...] C [...] i wyrok Sądu Okręgowego w [...] o sygn. [...] Ca [...], którymi prawomocnie nakazano Hotelom [...] usunięcie części budynku w zakresie w jakim znajdują się na nieruchomości o nr ew. [...]. Nie powoduje to jednak uznania, że wierzyciel obciążony ma interes prawny w żądaniu udostępnienia akt postępowania o stwierdzenie nieważności.

Zgodnie z art. 65 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece zabezpieczenie oznaczonej wierzytelności hipoteką oznacza możliwość dochodzenia zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to czyją staje się własnością. Przedmiotem zabezpieczenia może być także użytkowanie wieczyste. Jak wynika z księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr. ew. [...] nr. KW [...] jest ona obciążona hipotecznie na rzecz Skarżących. /użytkownik wieczysty Hotele [...], przy czym wynika z niej, że budynek stanowi odrębny od gruntu przedmiot własności. Skarżący wywodzą, powołując się na przepisy u.k.w.i.h., że istnieje niebezpieczeństwo obniżenia wartości zabezpieczonej nieruchomości w związku z czym stanowi to przesłankę uzasadniając przyznanie skarżącym przymiotu strony.

Wskazać należy, że celem art. 28 k.p.a. jest umożliwienie udziału w postępowaniu administracyjnym wszystkim, których interesu prawnego lub obowiązku dotyczy to postępowanie. Chodzi o to aby mieli oni możliwość obrony swych praw przed ewentualnym naruszeniem przez wydanie decyzji niezgodnej z prawem. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądań zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania.(por. wyrok NSA z 13 lutego 2019 r., II OSK 678/17). W związku z tym należy zastanowić się jaki wpływ na prawa i obowiązki skarżących ma postępowanie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do działki o nr ew. [...] i możliwość stwierdzenia nieważności takiej decyzji.

Ogólnie rzecz ujmując ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego nie spowoduje w zakresie przysługujących Skarżącym uprawnień wynikających z ustanowienia hipoteki zmiany ich sytuacji prawnej. Wyeliminowanie z obrotu prawnego tej decyzji nie wpłynie na ich sytuację prawną gdyż dotyczy działki co do której nie przysługuje im tytuł prawnorzeczowy. Obciążenie hipoteczne nadal pozostanie na działce nr ew. [...] a budynek posadowiony na tej działce nie zmieni swego położenia ani gabarytów. Podkreślić należy, że istota hipoteki została wyrażona w samej jej definicji zawartej w art. 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Zgodnie z jego brzmieniem w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości. Tym samym wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotyczącej nieruchomości sąsiedniej nie będzie miało wpływu na uprawnienia wierzyciela hipotecznego nawet gdy część obciążonego budynku "nawisa" nad działkę obciążoną hipotecznie, tym bardziej, że budynek stanowi odrębny od gruntu przedmiot własności.

Roszczenia na które powołują się Skarżące: o zaniechanie, przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego, do niezwłocznego zaspokojenia wierzytelności z nieruchomości obciążonej są roszczeniami dochodzonymi w postępowaniu cywilnych przed sądem powszechnym natomiast nie ma na ich byt żadnego wpływu decyzja dekretowa ani decyzja o stwierdzeniu jej nieważności. Hipotetyczne zmniejszenie wartości nieruchomości nie może w związku z tym stanowić podstawy dla interesu prawnego Skarżących. Hipoteczne zabezpieczenie nieruchomości ma natomiast wpływ na postępowanie związane z oddaniem gruntu w użytkowanie wieczyste albo wygaśnięcie tego prawa ale w odniesieniu do działki obciążonej. Dopiero wygaśnięcie użytkowania wieczystego z mocy art. 241 kodeksu cywilnego spowoduje bowiem wygaśnięcie hipoteki (por. wyrok NSA I OSK 235/16 w CBOSA).

Dopiero wykazanie, że na skutek treści danej decyzji dany podmiot może uzyskać określone korzyści lub być obarczonym obowiązkami określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem stanowi o przyznaniu takiej osobie fizycznej lub prawnej statusu strony (J Borkowski i B Adamiak w komentarzu do K.p.a. Wydawnictwo C.K. Beck Warszawa 1996 str. 201, wyrok z dnia 13 lutego 2019, II OSK 678/17). W niniejszej sprawie nie zachodzi więc realna i rzeczywista relacja pomiędzy przedmiotem postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego dla działki nr ew. [...] a sytuacją prawną wierzyciela hipotecznego, uzasadniona treścią normy prawa materialnego.

W związku z powyższym, zdaniem Sądu, organ odmawiając stronie przyznania przymiotu strony i wglądu do akt nie naruszył wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego.

Wskazywane w skardze zarzut naruszenia art. 91, 92 i 93 u.k.w.i.h nie kreują interesu prawnego Skarżących w postępowaniu administracyjnym. Dochodzenie tego rodzaju roszczeń następuje bowiem w postępowaniu przed sądem powszechnym. Stwierdzenie nieważności decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste pozostaje bez wpływu na możliwość ich dochodzenia.

Oceniając zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 107 § 1 pkt 6, § 3 , art. 7 i 11 K.p.a. należy podzielić wywody skargi, że organ w sposób dość ogólnikowy odniósł się do kwestii podnoszonych przez Skarżących w aspekcie przysługujących im wierzytelności hipotecznych.

Jednakże, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2012, poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a." uwzględnienie skargi wymaga nie tylko naruszenia przepisów prawa procesowego ale ustalenia, że mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy. Inaczej mówiąc, wykazania, że gdyby nie te naruszenia to mogłoby zapaść inne rozstrzygnięcie.

Odnosząc to do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że lakoniczność uzasadnienia nie daje podstaw do uznania niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.

Co prawda organ nie pouczył strony w sposób prawidłowy o środkach zaskarżenia - co stanowi o naruszeniu art. 107 § 1 pkt 7 i 9 K.p.a., to jednak wobec prawidłowego zaskarżenia postanowienia uchybienie to nie miało wypływu na prawa strony skarżącej.

Z tych względów i na podstawie art. 151 i 119 pkt 3 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku.