Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1034/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Monika Sawa Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (Kolegium), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] (Prezydent) z [...] lutego 2021 r. nr [...] o uchyleniu decyzji Prezydenta z [...] listopada 2018 r. nr [...] o skierowaniu I.P. (Skarżąca) do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych.

Decyzja Kolegium wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego.

Decyzją Prezydenta z [...] listopada 2018 r. skierowano Skarżącą do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. W treści decyzji wskazano, że na podstawie wywiadu środowiskowego, zaświadczenia lekarskiego, opinii dotyczącej sprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do domu opieki społecznej uznano, że Skarżąca wymaga całodobowej opieki z powodu wieku i stanu zdrowia. Jednocześnie wskazano, że nie istnieje możliwość zapewnienia Skarżącej niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania.

W dniu [...] grudnia 2020 r. Prezydent wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenie ww. decyzji.

W następstwie powyższego Prezydent decyzją z [...] lutego 2021 r. uchylił swoją decyzję z [...] listopada 2018 r. o skierowaniu Skarżącej do domu opieki społecznej. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżącą w dacie wydawania decyzji z [...] listopada 2018 r. poruszała się na wózku inwalidzkim oraz wymagała pomocy w czynnościach higienicznych i pielęgnacyjnych i zgodnie z opinią lekarza z [...] maja 2018 r. wymagała skierowania do domu opieki społecznej i całodobowej opieki. Prezydent wskazał również, że na podstawie dokumentacji otrzymanej z domu opieki społecznej, na podstawie której wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia decyzji o skierowaniu Skarżącej do domu opieki ustalił, że z uwagi na stan zdrowia Skarżąca nie wymaga już całodobowej opieki. Ustalono, iż jej stan zdrowia uległ znacznej poprawie, obecnie porusza się ona samodzielnie korzystając z laski. Nie wymaga pomocy w ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków, korzystania z toalety, mycia, podawania i dawkowania leków oraz przy wyjazdach na wizyty lekarskie. Nie korzysta z usług oferowanych przez dom opieki społecznej poza noclegiem, posiłkami i rehabilitacją. Organ wskazał również, że z akt spawy wynika, że Skarżąca nie przestrzega regulaminu placówki, a to przez nadużywanie przez nią alkoholu. Organ zaznaczył również, że Skarżąca od [...] maja 2019 r. do [...] września 2019 r. była pozbawiona wolności i przebywała w areszcie śledczym, w którym samodzielnie zaspokajała wszystkie swoje potrzeby. Pomimo pewnych schorzeń organ ustalił, że Skarżąca jest osobą samodzielną i sprawną zarówno fizycznie jak i psychofizycznie. Potwierdzeniem powyższego jest zaświadczenie lekarskie z [...] listopada 2020 r. o stanie zdrowia Skarżącej, które znajduje się w aktach administracyjnych sprawy.

Reasumując organ uznał, że w świetle przedstawionego materiału dowodowego sprawy właściwe jest na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2018 r., poz. 1509 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ustawa" w związku z art. 54 ust. 1 ustawy - uchylenie decyzji o skierowaniu Skarżącej do domu opieki społecznej. Jednocześnie organ wskazał, że z uwagi na realną możliwość powrotu Skarżącej do środowiska organ uznał, że wystarczającym wsparciem dla niej jest pomoc ośrodka pomocy społecznej, do którego może ona wystąpić w zakresie zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Skarżąca, opisując swój stan zdrowia, pobyt w areszcie oraz na przyczyny spożywania alkoholu. Jednocześnie wniosła o pozostawienie jej w domu opieki społecznej do czasu załatwienia sprawy w przedmiocie przydziału lokalu socjalnego, gdyż stanie się osobą bezdomną.

Kolegium, rozpatrując powyższe odwołanie, decyzją z [...] marca 2021 r., utrzymało w całości decyzję organu I instancji, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w dacie wydawania decyzji o skierowaniu Skarżącej do domu opieki społecznej przesłanki z art. 54 ust. 1 ustawy były spełnione. Jednakże aktualnie Skarżąca nie spełnia już przesłanki braku możliwości samodzielnego funkcjonowania w życiu oraz braku możliwości zapewnienia niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Przywołując treści art. 77 § 1 i 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020, poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", Kolegium wskazało, że w sprawie bezspornie materiał dowodowy został zebrany prawidłowo i wyczerpująco. Niesporne są te ustalenia organu I instancji, które wskazują, że Skarżąca zamieszkuje w domu pomocy społecznej, cierpi na pewne schorzenia, jednakże pozostaje samodzielna w obsłudze. Kolegium podzieliło argumentację dokonaną przez organ I instancji w kontekście oceny zebranych dowodów, która doprowadziła do stwierdzenia, że Skarżąca jest w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Takie wnioski w przedmiotowej sprawie są w ocenie Kolegium trafne, mając na względzie znajdujące się w aktach zaświadczenie lekarza z [...] listopada 2020 r. o stanie zdrowia Skarżącej oraz przeprowadzony bardzo szczegółowo wywiad środowiskowy. Kolegium wskazało, że z zaświadczenia lekarza z [...] listopada 2020 r., a dotyczącego stanu zdrowia Skarżącej wynika, że "pacjentka z poprawą stanu ogólnego. Obecnie nie korzysta już z wózka inwalidzkiego, porusza się samodzielnie przy pomocy laski. Według opinii opiekunów nadużywa alkoholu. Obecnie nie wymaga opieki osób trzecich". Końcowo Kolegium zaznaczyło, że orzeczenie o umieszczeniu w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz po wnikliwym zbadaniu jej sytuacji rodzinnej. W niniejszej sprawie wobec zmiany sytuacji osobistej Skarżącej, w ocenie Kolegium, wypełnione zostały przesłanki do zastosowania przez organ art. 106 ust. 5 ustawy i uchyleniu ostatecznej decyzji o skierowaniu do domu opieki społecznej z [...] listopada 2018 r.

Na decyzję Kolegium Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1, art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych i istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną oceną zebranego materiału dowodowego polegającą na tym, że Kolegium popełniło zasadniczy błąd w ocenie stanu zdrowia Skarżącej. Ocena ta wynika tylko z pobieżnej obserwacji Skarżącej przez pracowników domu opieki społecznej, która to nie jest bardziej samodzielna niż część mieszkańców tegoż DPS-u, którzy również samodzielnie funkcjonują. Skarżąca wbrew opinii domu opieki społecznej nie jest w stanie całkowicie samodzielnie funkcjonować (zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Niemożliwym jest również korzystanie z usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania ponieważ Skarżącą nie posiada takowego;

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 79 § 1 i § 2 K.p.a., i art. 81 K.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie wzięcia czynnego udziału w postępowaniu w szczególności uczestnictwa podczas przeprowadzanego w sprawie dowodu oraz niemożliwości wypowiedzenia się co do tak zebranych przez organ dowodów przed wydaniem przez organ rozstrzygnięcia w sprawie mimo, że nie występowała w sprawie okoliczność mogąca usprawiedliwić przez organ art. 10 § 2 K.p.a. tj. odstąpienia od czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania;

3) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez jego zastosowanie przez organ II Instancji I utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy istniały podstawy do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. tj. uchylenia decyzji w całości i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdyż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Wobec powyższego Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, a także analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Przedmiotem kontroli stała się decyzja Kolegium z [...] marca 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta z [...] lutego 2021 r. o uchyleniu swojej decyzji z [...] listopada 2018 r. o skierowaniu Skarżącej do domu pomocy społecznej dla osób przewlekłe somatycznie chorych.

Decyzja Prezydenta z [...] lutego 2022 r. została z kolei wydana przez organ I instancji w oparciu o art. 106 ust. 5 ustawy z 12 marca 2004 o pomocy społecznej i uchylała decyzję tego samego organu z [...] listopada 2018 r. o skierowaniu Skarżącej do domu pomocy dla osób przewlekłe somatycznie chorych.

Stosownie do treści art. 106 ust. 5 ustawy decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

W przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w ww. przepisie, np. w razie zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej, w tym zdrowotnej, osoby skierowanej do domu opieki społecznej rolą organów jest dokonanie nadzwyczaj wnikliwego i szczegółowego zbadania, czy okoliczności te uzasadniają uchylenie decyzji kierującej, zaś decyzje o tym rozstrzygające winny przekonywująco wykazywać, które zdarzenia przesądzają o tym, że utrzymanie przysługującego Skarżącej świadczenia rozminie się z funkcją przypisaną temu świadczeniu przez ustawodawcę.

Zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie słusznie uznały, że w niniejszej sprawie wystąpiła jedna ze wskazanych powyżej okoliczności, co skutkowało możliwością uchylenia decyzji administracyjnej o skierowaniu Skarżącej do domu opieki społecznej. Organy orzekające w sprawie ustaliły bowiem, że stan zdrowia Skarżącej uległ znacznej poprawie, obecnie porusza się ona samodzielnie korzystając z laski. Nie wymaga pomocy w ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków, korzystania z toalety, mycia, podawania i dawkowania leków oraz przy wyjazdach na wizyty lekarskie. Nie korzysta z usług oferowanych przez dom opieki społecznej poza noclegiem, posiłkami i rehabilitacją. Organy ustaliły także, czego nie neguje Skarżąca, że nie przestrzega ona regulaminu placówki i nadużywa alkoholu. Ponadto organy orzekające w sprawie ustaliły, że Skarżąca od [...] maja 2019 r. do [...] września 2019 r. była pozbawiona wolności i przebywała w areszcie śledczym, w którym samodzielnie zaspokajała wszystkie swoje potrzeby. Skarżąca posiada owszem pewne schorzenia ale jest osobą samodzielną, sprawną zarówno fizycznie jak i psychofizycznie. Powyższe zostało potwierdzone zaświadczeniem lekarskim z [...] listopada 2020 r. Nie można w związku z powyższym zgodzić się z twierdzeniami Skarżącej jakoby organy orzekające w sprawie w sposób pobieżny oceniły jej stan zdrowia, gdyż został on ustalony między innymi na podstawie ww. zaświadczenia. W ocenie Sądu, organy orzekające zasadnie uznały, że w niniejszej sprawie Skarżąca nie spełnia już przesłanki braku możliwości samodzielnego funkcjonowania w życiu oraz braku możliwości zapewnienia niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Takie wnioski w przedmiotowej sprawie są w ocenie Sądu trafne i zostały potwierdzone znajdującym się w aktach sprawy zaświadczeniem lekarza z [...] listopada 2020 r., w którym stwierdzono, że "pacjentka z poprawą stanu ogólnego. Obecnie nie korzysta już w wózka inwalidzkiego, porusza się samodzielnie przy pomocy laski. Według opinii opiekunów nadużywa alkoholu. Obecnie nie wymaga opieki osób trzecich". Potwierdzeniem powyższego jest również przeprowadzony w sprawie wywiad środowiskowy oraz okoliczności faktyczne sprawy takie jak przebywanie Skarżącej w areszcie śledczym. W ocenie Sądu, materiał dowodowy sprawy został przez organy orzekające w sprawie zebrany prawidłowo i wyczerpująco. Powyższe znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji. Tym samym za niezasadny należy uznać zarzuty skargi o naruszeniu art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1, art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych i istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną oceną zebranego materiału dowodowego.

Za niezasadne uznać należy również naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 10 § 1 K.p.a. w związku z art. 79 § 1 i § 2 K.p.a., i art. 81 K.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie wzięcia czynnego udziału w postępowaniu. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że Skarżąca pismem z [...] grudnia 2022 r. została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia decyzji z [...] listopada 2018 r. W piśmie tym pouczono również Skarżącą o treści art. 10 oraz 73 § 1 K.p.a. Odbiór powyższego pisma Skarżąca pokwitowała osobiście [...] grudnia 2020 r.

Reasumując w ocenie Sądu, w sprawie zaistniała zmiana sytuacji osobistej Skarżącej obligująca organy orzekające w sprawie do zastosowania art. 106 ust. 5 ustawy, co skutkowało uchyleniem ostateczną decyzję z [...] listopada 2018 r. o skierowaniu Skarżącej do domu opieki społecznej. Tym bardziej, że sama Skarżąca w skardze wskazała, że z ostrożności stara się o przydział lokalu socjalnego, co pozwoliłoby jej uzyskać miejsce stałego zamieszkania i korzystanie z usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania.

Końcowo zaznaczyć należy, że w przypadku zmiany sytuacji zdrowotnej Skarżącej i spełnieniu przez nią przesłanek z art. 54 ust. 1 ustawy, istnieje możliwość wydania przez organy decyzji o skierowaniu jej do domu opieki społecznej. Jednakże w świetle cytowanego wyżej przepisu powstanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej warunkowane jest ustaleniem, że dana osoba wymaga całodobowej opieki (z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności) i nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, a potrzeba opieki nie może być zapewniona w formie usług opiekuńczych. Z treści powyższego przepisu nie wynika natomiast możliwość przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej osobie, która - jak w przypadku Skarżącej – posiada pewne schorzenia ale jest osobą samodzielną, a jedynie grozi jej bezdomność. Z treści tego przepisu wynika bowiem to, iż wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie musi być tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie nie tylko samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku, ale uniemożliwia tej osobie prawidłowe funkcjonowanie pomimo innych możliwości pomocy, a więc w przypadku ustalenia, że rozmiar i zakres usług opiekuńczych byłby niewystarczający.

Na marginesie sprawy Sąd wskazuje, że z nadesłanego do akt sądowych sprawy orzeczenia o czasowym stopniu niepełnosprawności z [...] lutego 2022 r. wynika, że Skarżąca obecnie zaliczona jest do stopnia niepełnosprawności lekkiego. Z zaświadczenia tego wynika ponadto, że Skarżąca zdolna jest do wykonywania pracy na otwartym rynku pracy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.