Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1008/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119 par.1, art. 121 par.2,3
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 5 ust.1 pkt2 i ust.2
journal: Dz.U. 2008 nr 234 poz 1570
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
article: art. 18 par. 1, art. 123, 126,144,156 par. 1 pkt 5, art.77 par. 1,art. 10 par. 1, art. 81, art. 40 par. 1, art. 6
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, powołując się na art. 119 § 1 i art. 121 § 2 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) nałożył na K.W. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie [...] zł, z tytułu niewykonania obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1570 ze zm.) oraz § 2 pkt 6, 7 i 10 rozporządzenia Ministra Zdrowa z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1086), dotyczącego stawienia się przez K.W. wraz z dzieckiem [...], ur. [...] r. w punkcie szczepień NZOZ [...], w celu poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym dawką przypominającą przeciw odrze, śwince i różyczce. Jednocześnie organ wezwał zobowiązaną do wykonania powyżej określonych obowiązków w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia.

K.W. złożyła na ww. postanowienie zażalenie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, zarzucając mu:

- naruszenie art. 77 § 1 K.p.a., polegające na nie zbadaniu spełnienia warunku określonego w art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, tj. czy zostało wykonane lekarskie badanie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego;

- naruszenie art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, który stanowi, że pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielnie określonych świadczeń zdrowotnych lub ochrony takiej zgody;

- naruszenie art. 6 K.p.a. polegające na nie wykazaniu podstawy prawnej do wydania postanowienia;

- niewykonalność obowiązku stanowiącego podstawę nieważności postanowienia w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a., bowiem przywołane przez organ przepisy nie precyzują sposobu realizacji tego obowiązku w sposób jednoznaczny.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionego zażalenia Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1, art. 123 i art. 144 K.p.a. oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (j.t. Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.) oraz art. 18 i art. 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowieniem z dnia [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ podał, m.in., że sposób egzekwowania przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej obowiązku szczepień, jako obowiązku o charakterze niepieniężnym, został określony w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Następnie, powołując się na art. 2 § 1 pkt 10 i art. 5 § 1 pkt 2 tej ustawy, stwierdził, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielem w rozumieniu art. 1a ww. ustawy. Ponadto, zgodnie z art. 20 § 2 i art. 22 § 4 ww. ustawy w zw. z art. 2 i art. 5 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, państwowy powiatowy inspektor sanitarny właściwy dla miejsca zamieszkania rodziców lub opiekunów dzieci, którzy w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi są odpowiedzialni za wykonania obowiązku szczepień dzieci, jest organem właściwym do egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień ochronnych jako organ powołany do ochrony zdrowia publicznego.

Odnosząc się do wątpliwości dot. niebezpieczeństwa szczepień wyrażonych w piśmie z dnia [...] r. organ wyjaśnił, że nad bezpieczeństwem i jakością wprowadzanych w Polsce szczepionek czuwa Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. W skali światowej niezależną ocenę bezpieczeństwa szczepień, od podstaw naukowych, poprzez epidemiologię, prowadzi Światowy Komitet Doradczy ds. Bezpieczeństwa Szczepień, który został powołany przez Światową Organizację Zdrowia w 1999 r. Stanowisko

tej organizacji jest systematycznie publikowane na łamach Weekly Epidemiological Rekord oraz na strona www.who.int/vaccine_safety/en.

Ustosunkowując się do zgłaszanych przez K.W. uwag, że w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono przedział wiekowy poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciw błonicy między 7 tygodniem,

a 19 rokiem życia organ wyjaśnił, że taka rozpiętość czasowa związana może być m.in. z coroczną zmianą terminów obowiązkowych szczepień ochronnych ujętych w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, a także czasowymi przeciwwskazaniami do szczepień, które uniemożliwiają poddanie się szczepieniom w konkretnym czasie. Ponadto, według tego rozporządzenia, to lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne decyduje o możliwości przeprowadzania danego szczepienia oraz o ewentualnych czasowych przeciwwskazaniach do wykonania obowiązkowych szczepień. W przypadku podstaw do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia lekarz prowadzący może skierować osobę podlegającą szczepieniu na specjalistyczną konsultację lekarską.

Odnośnie obaw dotyczących stosowania tiomersalu, organ wskazał, że w Polsce szczepionkami zawierającymi tiomersal są szczepionki: DTP, Td, TD oraz część szczepionek p/WZW typu B. Dostępne są również szczepionki zalecane p/błonicy, tężcowi oraz krztuścowi, nie posiadające w swoim składzie substancji pomocniczej tiomersalu. Grupa Doradców Strategicznych WHO zaleca tiomersal jako składnik szczepionek poprawiających ich bezpieczeństwo.

Organ II instancji zauważył, że w tytule wykonawczym obowiązek określono jako ,,poddanie dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw odrze, śwince i różyczce", a w postanowieniu o nałożeniu grzywny jako "poddanie dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym dawką przypominającą przeciw odrze, śwince i różyczce". Odmienna treści obowiązku, zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarny, stanowiła uchybienie mało znaczące i nie mające wpływu na istotę przedmiotowego obowiązku, bowiem zarówno pierwsza dawka szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce jak i dawka przypominająca tej szczepionki, są szczepieniami obowiązkowymi.

K.W. zaskarżyła opisane wyżej postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając mu:

1) naruszenie art. 10 § 1 oraz art. 81 K.p.a., polegające na nie zapewnieniu czynnego udziału stronom postępowania m.in., poprzez wadliwe dokonywanie doręczeń, sprzeczne z art. 40 § 1 K.p.a., bowiem upomnienie oraz postanowienie były doręczone z pominięciem ojca. Pominięcie ojca dziecka w postępowaniu administracyjnym dotyczącym jego dziecka jest istotnym naruszeniem prawa strony do udziału w postępowaniu;

2) dotknięcie postanowienia wadą nieważności w postaci niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. W ocenie skarżącej, ani ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ani rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień, nie precyzują sposobu realizacji tego obowiązku w sposób jednoznaczny. Z ww. przepisów nie wynika ani konkretny rodzaj szczepionki (nazwa preparatu, nazwa producenta), ani konkretny termin szczepienia. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w §1 określa jedynie przedział wiekowy w jakim należy wykonać szczepienie, nie precyzując ściśle określonego terminu. Wynika z tego, że obowiązek może być spełniony zarówno w pierwszym jak i w ostatnim dniu wskazanego okresu. W związku z powyższym skarżone postanowienie przymusza do wykonania obowiązku, który nie jest jednoznacznie określony, a co za tym idzie jest niewykonalny. Powołany zaś w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Program Szczepień Ochronnych, publikowany w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego, nie jest źródłem obowiązującego prawa w Polsce, gdyż nie mieści się w katalogu określonym w art. 87 Konstytucji RP;

3) naruszenie art. 77 § 1 K.p.a., polegające na nie zbadaniu istotnego dowodu w sprawie, tj. faktu wykonania kwalifikacyjnego badania lekarskiego określonego w art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Organ nie zbadał, czy kwalifikacyjne badanie lekarskie zostało wykonane, a tym samym czy obowiązek wykonania szczepień ochronnych jest wykonalny.

4) naruszenie art. 6 K.p.a., bowiem organ nie wykazał podstawy prawnej do wydania skarżonego postanowienia. Art. 20 § 2 u.p.e.a. stanowi, że tylko w przypadkach określonych szczególnymi przepisami Państwowy Inspektor Sanitarny (mieszczący się w pojęciu innego organu powołanego do ochrony zdrowia) może występować jako organ egzekucyjny w zakresie egzekucji administracyjnej. Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, będąc przepisem szczególnym, nie określa przypadku wspomnianego w art. 20 § 2 u.p.e.a., tj. możliwości zastosowania jakiegokolwiek środka przymusu administracyjnego przez Państwowego Inspektora Sanitarnego w przypadku niedopełnienia obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym w stosunku do osoby zdrowej. Zastosowanie przymusu administracyjnego jest możliwe tylko w przypadku podejrzenia lub rozpoznania zakażenia lub choroby zakaźnej, co określają odpowiednio art. 33 ust. 1 oraz art. 36 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;

5) naruszenie art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, który stanowi, że pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody. Nałożenie grzywny pozbawia pacjenta prawa odmowy, gdyż jedynym sposobem uniknięcia zapłaty grzywny jest poddanie dziecka szczepieniu.

Odpowiadając na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Organ dodał, że K.W. składając oświadczenie świadomej odmowy szczepienia ochronnego, nie poddała dziecka badaniu kwalifikacyjnemu, a także nie przedłożyła zaświadczenia lekarskiego o odroczeniu obowiązkowych szczepień ochronnych. W związku z powyższym nie było możliwości stwierdzania, czy istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepień ochronnych. Ponadto, organ wyjaśnił, że upomnienie oraz postanowienie wzywające do wykonania obowiązku były adresowane tylko do matki dziecka, bowiem organy nie miały obowiązku badania, kto, poza K.W., jest przedstawicielem ustawowym/opiekunem faktycznym małoletniego J.W., albowiem w Karcie Uodpornienia Dziecka J.W., K.W. jest jedyną osobą wykazaną jako przedstawiciel ustawowy/opiekun faktyczny małoletniego. Dokument ten nie był przez skarżącą kwestionowany i nie żądała także jego uzupełnienia.

W piśmie procesowym z dnia [...] r., zgłaszając swój udział w postępowaniu w charakterze pełnomocnika, adwokat A.Z. podtrzymała skargę wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, ewentualnie o ich uchylenie. Jednocześnie, powołując się na art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) wniosła o dopuszczenie do udziału w sprawie C.W., ojca J.W., w charakterze uczestnika postępowania.

W piśmie procesowym pełnomocnik skarżącej i C.W. stwierdziła, że nie sposób zgodzić się z organem, iż nie miał obowiązku badania kto, oprócz skarżącej, jest przedstawicielem ustawowym małoletniego J.W. Organ, jak sam podnosi, opierał się wyłącznie na dokumentacji przesłanej przez NZOZ [...], która nie była gromadzona w związku z jakimkolwiek toczącym się postępowaniem administracyjnym, wszczętym przeciwko rodzicom małoletniego. Z tego też powodu NZOZ nie miał potrzeby ustalania, czy obojgu rodzicom, a jeśli tak to w jakim zakresie, przysługuje władza rodzicielska. Tym bardziej więc skarżąca nie tylko nie musiała, ale i nie miała podstaw do zgłaszania jakichkolwiek zastrzeżeń w tym zakresie. Zdaniem skarżącej, nie ma natomiast wątpliwości, że w postępowaniu wszczętym na skutek postanowienia o nałożeniu grzywny, stronami byli zarówno skarżąca jak i ojciec małoletniego J.W. – C.W. Następnie pełnomocnik stwierdziła, że wynik niniejszego postępowania bez wątpienia dotyczy interesu prawnego C.W. i tym samym wniosek o dopuszczenie go w charakterze uczestnika jest w pełni uzasadniony.

W dalszej części pisma pełnomocnik skarżącej podtrzymała zarzut naruszenia art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta i zwróciła uwagę, że skarżąca jak i ojciec małoletniego, nie byli nigdy pytani o to, czy wyrażają zgodę

na szczepienie. Organ nie przedstawił w niniejszym postępowaniu żadnego dokumentu, z którego wynikałby argument przeciwny. Pełnomocnik ponowiła zarzut, iż wydając postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia organ nie działał na podstawie żadnego z przepisów szczególnych, przewidujących taką możliwość, nie miał więc w rozumieniu art. 20 § 2 u.p.e.a. statusu organu egzekucyjnego, a co za tym idzie naruszył art. 6 K.p.a., bowiem nie działał na podstawie przepisów prawa.

Pełnomocnik skarżącej podniosła, że ustawa nakładająca obowiązek szczepień w żaden sposób go nie precyzuje. Tym samym z ustawy można dowiedzieć się wyłącznie tego, że adresatem obowiązku szczepienia jest osoba przebywająca na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej dłużej niż trzy miesiące. Ustawa nie reguluje jakich chorób dotyczy obowiązek, w jakim czasie powinny być wykonane szczepienia, nie przewiduje też sankcji za niewypełnienie obowiązku. Regulacja taka, a raczej jej brak, narusza art. 2 Konstytucji RP oraz wyrażoną w nim zasadą bezpieczeństwa prawnego i pewności prawa. Załącznik do Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, nazwany Programem Szczepień Ochronnych, jest jedynym aktem precyzującym obowiązek szczepienia, ponieważ w sposób szczegółowy określa kto, w jakim czasie i przeciwko jakiej chorobie powinien być zaszczepiony. Komunikat zastępuje tym samym materię ustawową. Nie można mówić o technicznym charakterze zapisów Komunikatu, ponieważ realizację zapisów znajdujących się w załączniku do Komunikatu organ ocenia pod kątem ewentualnego wykonania obowiązku i to one de facto są podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wyłącznie techniczny charakter można byłoby przypisać Komunikatowi, gdyby ograniczał się do określenia szczepień zalecanych, ale nie obowiązkowych. Zdaniem skarżącej, organ, na podstawie przepisów samej ustawy, nie miał podstaw do wszczęcia wobec niej egzekucji. Tym samym nie działał zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 6 K.p.a., co stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 K.p.a., stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia.

Na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. strony podtrzymały stanowiska prezentowane w sprawie, zaś Sąd, na podstawie art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił dopuścić do udziału w sprawie C.W. w charakterze uczestnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje.

Przedmiotem skargi stało się postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, wydane w ramach postępowania egzekucyjnego. Jednak wobec charakteru zarzutów skargi, ale również argumentacji prezentowanej przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, na wstępie celowe jest poczynienie kilku uwag o charakterze ogólnym, wyjaśniającym istotę sprawy poddanej kontroli Sądu w związku z wniesioną skargą.

Przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t: Dz. U. z 2012 r., poz. 1015), określanej dalej jako "u.p.e.a.", oprócz sformułowania zasad ogólnych prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wyszczególnienia możliwych do stosowania środków egzekucyjnych, określają również środki służące ochronie praw podmiotów wobec działań organów egzekucyjnych. Ustawa ta przewiduje np. prawo wniesienia zarzutów i wniesienia skargi na czynności egzekucyjne (art. 33, art. 54 cyt. ustawy) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia (art. 122 § 3 u.p.e.a.). Należy zwrócić uwagę, że z uwagi na różnorodność środków zaskarżenia, odmienne mogą być zarówno przyczyny jak i podstawy ich formułowania.

Według art. 33 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Z art. 122 § 2 u.p.e.a. wynika, że zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. Zatem zobowiązany ma prawo do równoległego zgłoszenia zarzutów oraz wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Przy czym w zażaleniu, o którym mowa w art. 122 § 3 in fine u.p.e.a., możliwe jest zakwestionowanie prawidłowości skorzystania przez organ egzekucyjny ze środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, w tym np. wadliwości formalnej postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, czy też prawidłowości określonej w nim wysokości grzywny. W orzecznictwie podkreśla się, że w zażaleniu na postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia nie jest dopuszczalne powoływanie okoliczności wskazanych w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1441/10; wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 750/11, dostępne na stronach www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W drodze zażalenia na postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia nie można w szczególności kwestionować zasadności obowiązku, do którego wykonania grzywna ma przymusić.

Tymczasem główna część zarzutów skargi dotyczy zasadności i podstaw prawnych prowadzenia egzekucji. Skarżąca zanegowała istotę obowiązkowych szczepień jak i dopuszczalność stosowania przez państwo przymusu w razie ich niezrealizowania. Zarzuty skargi dotyczą takich kwestii jak:

- istnienie podstawy prawnej do nałożenia na skarżącą obowiązku poddania dziecka szczepieniu obowiązkowemu,

- prawidłowości sformułowania i skonkretyzowania przez prawodawcę istnienia takiego obowiązku,

- nieistnienia obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom,

- niewykonalności obowiązku, poprzez nie określenie w przepisach konkretnego wieku w jakim dziecko ma być poddane szczepieniu,

- nie wyjaśnienie przez organy, czy zostało przeprowadzone kontrolne badanie lekarskie, poprzedzające przeprowadzenie szczepienia obowiązkowego,

- naruszenie art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Sąd stwierdził, że wymienione wyżej zarzuty mogły stanowić podstawę formułowania zarzutów zgłaszanych w trybie art. 33 u.p.e.a. oraz w skardze do sądu administracyjnego na rozpoznające je ostatecznie postanowienie. Tylko wówczas zarzuty te stałyby się przedmiotem merytorycznych rozważań sądu. Z akt sprawy wynika, że skarżąca, oprócz zażalenia na postanowienie w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, zgłosiła równocześnie zarzuty w oparciu o art. 33 u.p.e.a. (dowód: pisma z 2 sierpnia 2012 r. - karty 19-21 i 23-26 akt administracyjnych). Podniesienie jednak ich w złożonej do Sądu skardze na postanowienie dotyczące nałożenia grzywny w celu przymuszenia było chybione. Nie zmienia tego stanu rzeczy to, że w zaskarżonym postanowieniu, a następnie w odpowiedzi na skargę, organ odniósł się do ww. zagadnień merytorycznie, zbędnie wykraczając poza materię sprawy, którą było nałożenie na skarżącą grzywny w celu przymuszenia.

Oceniają legalność wydania zaskarżonego postanowienia Sąd, wychodząc także poza zarzuty i żądania skargi (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), doszedł do następujących wniosków.

Stosownie do postanowień art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (j.t. Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.),

do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2, należy ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie.

Wydając postanowienie w przedmiocie nałożenia na skarżącą grzywny w celu przymuszenia organ miał ku temu podstawę prawną, wynikającą z art. 119 § 1 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem egzekucji był obowiązek wykonania czynności o charakterze niepieniężnym. Jako podstawę takowego obowiązku organ wskazał na art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1570 ze zm.). Spełnienie obowiązku wynikającego z ww. przepisu miało polegać na stawieniu się przez K.W. wraz z dzieckiem J.W. w punkcie szczepień NZOZ [...], w celu poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Nie było przy tym celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 119 § 1 u.p.e.a.).

Grzywna została nałożona na K.W., matkę dziecka, które powinno zostać poddane obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Nałożenie tej grzywny na skarżącą było działaniem uprawnionym. Sąd nie uwzględnił za skutecznego zarzutu naruszenia art. 10 i art. 81 K.p.a., mającego polegać na niezapewnieniu czynnego udziału w sprawie ojcu dziecka. Osobą w stosunku do której wszczęto postępowanie egzekucyjne i w konsekwencji zastosowano środek egzekucyjny w postaci nałożenia grzywny w celu przymuszenia była wyłącznie matka dziecka. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem, że doręczenia pism i postanowień w tymże postępowaniu wyłącznie skarżącej, z pominięciem C.W., dokonano w sposób nieprawidłowy. Skoro stroną postępowania - zobowiązaną do wykonania obowiązku wskazaną w tytule wykonawczym była tylko skarżąca, to tylko ona mogła być adresatem postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Błędne określenie osoby zobowiązanej jest przesłanką zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 33 pkt 4 u.p.e.a.). Przy tym ewentualne wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym przez C.W. – ojca dziecka, na którym również ciążą obowiązki wynikające z wykonywania władzy rodzicielskiej, prowadziłoby do uwolnienia skarżącej z obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Art. 122 § 1 u.p.e.a. stanowi, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; 2) postanowienie o nałożeniu grzywny. Według art. 122 § 2 u.p.e.a., postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać:

1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych;

2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze.

W ocenie Sądu, wynikające z przytoczonego art. 122 u.p.e.a. warunki formalne zostały spełnione, bowiem skarżącej doręczono odpis tytułu wykonawczego nr [...] r. wraz z postanowieniem, które zawiera wymagane tym przepisem elementy.

W myśl art. 121 § 2 u.p.e.a., (z zastrzeżeniem § 5 odwołującego się do grzywny dotyczącej obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części), każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł. Zdaniem Sądu, wysokość nałożonej grzywny w wys. [...] zł, określona została w dolnym jej przedziale oraz w granicach uznania administracyjnego, co zresztą nie było przez skarżącą w sprawie kwestionowane.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę, jako niezasadną, oddalił.