Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 333/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 par. 1-2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.),, sędzia WSA Jacek Pruszyński, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 czerwca 2017 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjna polegającą na zajęciu protokołem ruchomości w postaci urządzenia do gier oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej

w B. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] oddalające skargę H. Sp. z o.o. w W. na czynność egzekucyjną, tj. zajęcie protokołem z [...] listopada 2016 r. nr [...] ruchomości w postaci urządzenia do gier D.

Z akt wynika, że Dyrektor Izby Celnej w W. przekazał Dyrektorowi Izby Celnej w B. odpisy tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w T. z [...] czerwca 2015 r. nr [...] w celu zastosowania egzekucji z ruchomości. Ww. tytuły wykonawcze wystawiono w celu wyegzekwowania kar pieniężnych, każda z kar wynosi 12.000 zł wraz z odsetkami za zwłokę.

Dyrektor Izby Celnej w B. działając jako organ rekwizycyjny na poczet ww. należności, protokołem z dnia [...] listopada 2016 r. zajął ruchomość

w postaci automatu do gier D.

Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. pełnomocnik Spółki wniósł w terminie ustawowym skargę na ww. czynność egzekucyjną. Zarzucił naruszenie: (-) art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwanej dalej: u.p.e.a.), poprzez wskazanie w protokole zajęcia ruchomości dwóch wierzycieli, tj. Dyrektora Izby Celnej w T. oraz Dyrektora Izby Celnej w S.; (-) art. 67 § 1 u.p.e.a w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, poprzez dokonywanie zmian w protokole zajęcia ruchomości pomimo tego, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do dokonywania modyfikacji powszechnie obowiązujących wzorów ustalonych przez Ministra Finansów w w/w rozporządzeniu. W ocenie Pełnomocnika "modyfikacja" polegała na wpisaniu w ww. protokole zajęcia ruchomości dwóch wierzycieli, tj. Dyrektora Izby Celnej w T. oraz Dyrektora Izby Celnej w S.; (-) art. 51 § 2 u.p.e.a. poprzez zajęcie automatu do gier w obecności świadków, którzy jako pracownicy organu rekwizycyjnego w celu zachowania względów obiektywizmu, nie powinni występować w roli świadka czynności dokonywanych w imieniu organu, który również reprezentują.

Pełnomocnik Spółki wspomniał również, że zajęty automat jest wyłącznie

w posiadaniu zależnym Spółki, na podstawie umowy handlowej. W związku z tym prowadzenie postępowania w stosunku do przedmiotowych ruchomości jest niedopuszczalne.

Z uwagi na powyższe Spółka wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Dyrektor Izby Celnej w B. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. oddalił skargę na zajęcie ww. ruchomości.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. można badać jedynie te czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego. Wykluczona jest zatem możliwość sprawdzania legalności w tym trybie tych działań, czynności

i aktów, które podejmowane są w postępowaniu egzekucyjnym przez wierzyciela.

W niniejszej sprawie zajęcia automatu do gier dokonano [...] listopada 2016 r., zgodnie z art. 97 § 1 i art. 98 i u.p.e.a., poprzez wpisanie ww. ruchomości do "Protokołu zajęcia ruchomości" i podpisania go przez poborcę skarbowego. W myśl art. 98 § 1 (zdanie drugie) u.p.e.a. protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie. Z ww. protokołu wynika, że podpisał go poborca oraz dwaj obecni przy czynności świadkowie. W protokole wskazano wartość szacunkową zajętych ruchomości. Zajętą ruchomość pozostawiono pod dozorem pracownika Urzędu Celnego w Ł. Fakt przyjęcia ruchomości pod dozór został potwierdzony własnoręcznym podpisem. Na zajętych ruchomościach umieszczono nalepki egzekucyjne. Odpis ww. protokołu doręczono Spółce za pośrednictwem poczty.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej protokół zajęcia ruchomości spełnia wymagania przewidziane w art. 67 § 4, art. 67 § 2 pkt 1,4-6 i 9 oraz art. 53 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Organ za bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a. z uwagi na niewskazanie wierzyciela w protokole zajęcia. Z protokołu zajęcia ruchomości wynika, że tytuły wykonawcze wystawił Dyrektor Izby Celnej w T, natomiast Dyrektor Izby Celnej w S. jest aktualnym wierzycielem należności wynikających z ww. tytułów wykonawczych. Zatem wymieniono "pierwotnego" wierzyciela oraz aktualnego wierzyciela którym stał się Dyrektor Izby Celnej w S. z dniem 1 października 2015 r. z uwagi na wejście w życie m.in. § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania. Ponadto w ocenie organu odwoławczego nie stanowi "modyfikacji" wzoru protokołu zajęcia ruchomości określonego w załączniku nr 11 do rozporządzenia Ministra Finansów z 17 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U z 2015 r., poz. 2310) zawarcie obydwu informacji dotyczących wierzycieli w ww. protokole. Nie można uznać za naruszenie przepisów sytuację, w której zamieszcza się więcej informacji niż wynika to z przepisów prawa.

Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że kwestia wystawienia tytułu wykonawczego przez organ do tego nieuprawniony, co zdaniem strony skutkuje niedopuszczalnością egzekucji, nie może być rozpatrywana w trybie art. 54 u.p.e.a, gdyż przysługują w tym zakresie odrębne środki zaskarżenia, m.in. zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 u.p.e.a).

Za niezasadny organ uznał również zarzut naruszenia art. 51 § 2 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej nie dostrzegł w ustanowieniu świadków przeprowadzonej czynności egzekucyjnej w osobie pracowników Urzędu Celnego w Ł. naruszenia zasady obiektywizmu i bezstronności. Jego zdaniem pracownicy urzędu celnego należycie spełnili obowiązki bezstronnych świadków. Powołani świadkowie nie reprezentowali bowiem interesów wierzyciela, jak i organu egzekucyjnego.

Odnośnie informacji, że zajęte automaty nie stanowią własności Spółki organ stwierdził, że kwestia ta nie może być rozpatrywana w trybie skargi na czynności egzekucyjne. Wniosek w zakresie wyłączenia spod egzekucji ww. automatu winien być wniesiony przez podmiot, który rości sobie prawo do ww. rzeczy.

W skardze złożonej do Sądu pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji. Autor skargi zarzucił naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 7 i 77 Kpa w zw. z art. 97 § 2 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy organ egzekucyjny (rekwizycyjny) winien w pierwszej kolejności wyjaśnić istotną

w sprawie okoliczność jaką jest ustalenie, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje stanowią własność zobowiązanego. Zajęta

w sprawie ruchomość nie stanowi własności zobowiązanej, gdyż znajduje się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych;

2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa oraz art. 67 § 2 pkt 4 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy

w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zaniechał określenia

w protokole wierzyciela, ograniczając się jedynie do wskazania tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej w T.

i podając jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w S., w sytuacji gdy Dyrektor Izby Celnej w Sz. zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. la pkt 13 u.p.e.a. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktów administracyjnych powoływanych we wskazanym tytule wykonawczym, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej;

3) art. 6 i 8 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. przejawiające się w obciążaniu zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana;

4) art. 51 § 2 u.p.e.a. poprzez powołanie dwóch świadków, którzy jako pracownicy Urzędu Celnego w Ł. w celu zachowania względów obiektywizmu, nie powinni występować w roli świadków czynności dokonywanych w imieniu organu rekwizycyjnego (Dyrektor Izby Celnej

w B.) pozostającego w tej samej strukturze organizacyjnej, co Urząd Celny w Ł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną organu rekwizycyjnego w postaci zajęcia ruchomości.

Z akt sprawy wynika, że w toku prowadzonej wobec skarżącej Spółki egzekucji dokonano zajęcia ruchomości w postaci automatu do gier wraz z kluczami. Z przeprowadzonej czynności sporządzono protokół zajęcia ruchomości, który został podpisany przez poborcę skarbowego oraz osoby uczestniczące przy tej czynności. W protokole wskazano wartość szacunkową zajętych ruchomości. Zajęte ruchomości pozostawiono pod dozorem pracownika Urzędu Celnego. Odpis protokołu zajęcia ruchomości doręczono Spółce.

Na powyższą czynność egzekucyjną - zajęcia ruchomości w postaci automatów do gier skarżąca Spółka wniosła skargę.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora

oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

W postępowaniu tym bada się zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że skarga może dotyczyć tylko okoliczności, które nie są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia, co jest również zgodne z przyjętą linią orzecznictwa, gdzie wskazuje się, że w skardze można podnieść okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08 oraz z dnia 18 lipca 2007 r., V SA/Wa 379/07, dostępne w CBOSA). W związku z powyższym, przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych.

Art. 97 § 1 u.p.e.a. stanowi, iż do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. Zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione (art. 97 § 2 u.p.e.a.). Zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę. Treść jaką powinien zawierać protokół określa art. 67 § 4 i art. 67 § 2 u.p.e.a. Powinien on zawierać, m.in. oznaczenie wierzyciela. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie (art. 98 § 1 u.p.e.a.). Zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony (art. 98 § 2 u.p.e.a.).

Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów, które dawałoby podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Odnosząc się do pierwszego i trzeciego z postawionych zarzutów Sąd zauważa, że kwestię roszczeń osób trzecich do przedmiotu zajętego w toku egzekucji reguluje art. 38 u.p.e.a Stanowi on, że kto nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Przewidziany w art. 38 u.p.e.a. tryb wnioskowy jest właściwy dla realizacji uprawnień osób trzecich, których prawa zostały naruszone w toku egzekucji. Umożliwia on organowi wypowiedzenie się w formie zaskarżalnego postanowienia, co do zasadności wniosku o wyłączenie i wypowiedzenie się komu przysługuje prawo do zajętej rzeczy lub prawa. Uregulowanie tej kwestii cytowanym przepisem jest pełne i wyklucza – zdaniem Sądu – możliwość rozstrzygnięcia tej kwestii przy pomocy skargi o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Identyczne stanowisko zajął także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 maja 2016 r. w sprawie III WSA/ Wa 738/15.

Co prawda zarzut błędnego oznaczenia wierzyciela w tytule wykonawczym jest zasadny, jednak powyższe nie powoduje zobowiązania do uchylenia przez Sąd zaskarżonego postanowienia, bowiem nie doszło do naruszenia prawa procesowego w sposób istotnie mogący wpłynąć na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Godzi się w tym miejscu przywołać Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyznaczenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz.U. z 2015 r. poz. 1494 z późn. zm.). § 3 stanowi, że w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. przed 1 października 2015 r.), dla których przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S. Rozporządzenie to posiada ustawową delegację wskazana w art. 9 ust. 2 a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2015 r, poz.,990 z późn. zmianami). Ponieważ zapisy rozporządzenia nie zostały zakwestionowane w trybie skargi konstytucyjnej i derogowane z obrotu, stanowią one funkcjonujące prawo. Należy podkreślić, za prawidłowym stanowiskiem organu, że informacje zawarte w protokole zajęcia ruchomości pozwalają na "identyfikację" wierzyciela i dochodzonego przez niego obowiązku. Wskazano w nim bowiem numery tytułów wykonawczych, kwotę należności głównej oraz to, że tytuły wykonawcze wymienione w ww. protokole zostały wystawione przez Dyrektora Izby Celnej we W. Tym samym nie można uznać, że naruszono art. 6 i 8 Kpa, poprzez "obciążenie zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela".

W ocenie Sądu nie doszło również do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 67 § 1 u.p.e.a. w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015 r. sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych stwierdzić należy, że protokół zajęcia ruchomości sporządzony był na wzorze określonym w załączniku nr 11 do rozporządzenia Ministra Finansów z 16.05.2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U z 2014 r" poz. 655). Podkreślić jednakże należy, że wzór protokołu zajęcia ruchomości wynikający z rozporządzenia z 16.05.2014 r. jak i z rozporządzenia Ministra Finansów z 17.12.2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U z 2015 r" poz. 2310) różni się między sobą jedynie pouczeniem co do trybu zaskarżenia zajęcia egzekucyjnego. Rozporządzenie Ministra Finansów z 17.12.2015 r. wydano bowiem w celu uwzględnienia zmian prawnych jakie zaistniały z 01.01.2016 r. w zakresie rozpatrywania skarg na czynności egzekucyjne. Zgodnie z brzmieniem art. 54 u.p.e.a., obowiązującym od 01.01.2016 r. organem I instancji uprawnionym do rozpatrzenia skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. jest organ egzekucyjny, a nie organ nadzoru. W protokole zawarte było pouczenie, zgodnie z którym na zajęcie egzekucyjne przysługuje skarga, którą wnosi się do organu nadzoru za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Niewłaściwe pouczenie nie miało jednak negatywnego wpływu na prawa Spółki, gdyż, jak już wcześniej wspomniano, złożyła ona skargę w terminie ustawowym, która została rozpatrzona przez właściwy organ I, jak i II instancji.

Za całkowicie chybiony Sąd uznał zarzut czwarty skargi, a mianowicie zarzut naruszenia art. 51§ 2 u.p.e.a. z uwagi na to , że świadkami czynności egzekucyjnej byli pracownicy Urzędu Celnego w Ł. Bezsporne w sprawie jest, iż wierzycielem pozostaje Dyrektor Izby Celnej w S., organem egzekucyjnym jest Dyrektor Izby Celnej w W., a organem rekwizycyjnym Dyrektor Izby Celnej w B. Nie może być zatem mowy o reprezentowaniu przez pracowników Urzędu Celnego w Ł. interesów wierzyciela lub organu egzekucyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.