Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1272/02
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 10
journal: Dz.U. 2000 nr 86 poz. 959
law: Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych.
article: art. 102 ust. 1
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz. 147
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece.
Teza: Spółka ustanowiła na prawie użytkowania wieczystego działki gruntu oraz na budynku stanowiącym odrębną nieruchomość - hipotekę kaucyjną do kwoty 36 mln USD na rzecz PZU na Życie S.A. tytułem zabezpieczenia spłaty udzielonej pożyczki do dnia 24 marca 2004 r., oprocentowanej według zmiennej stopy oprocentowania, powiększonej o marżę. Strony transakcji określiły kwotę zabezpieczonej wierzytelności.

Art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece /Dz.U. nr 19 poz. 147 ze zm./ mówiący, że hipoteką kaucyjną mogą być zabezpieczone wierzytelności o nie ustalonej wysokości, należy rozumieć w ten sposób, że sama wierzytelność musi być konkretna, ale jej wysokość może być nie ustalona.

TEZY

Spółka ustanowiła na prawie użytkowania wieczystego działki gruntu oraz na budynku stanowiącym odrębną nieruchomość - hipotekę kaucyjną do kwoty 36 mln USD na rzecz PZU na Życie S.A. tytułem zabezpieczenia spłaty udzielonej pożyczki do dnia 24 marca 2004 r., oprocentowanej według zmiennej stopy oprocentowania, powiększonej o marżę. Strony transakcji określiły kwotę zabezpieczonej wierzytelności.

Art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece /Dz.U. nr 19 poz. 147 ze zm./ mówiący, że hipoteką kaucyjną mogą być zabezpieczone wierzytelności o nie ustalonej wysokości, należy rozumieć w ten sposób, że sama wierzytelność musi być konkretna, ale jej wysokość może być nie ustalona.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi "M. - P." Spółki z o.o. w K. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 12 kwietnia 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 12 kwietnia 2002 r. (...) Izba Skarbowa w W. na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 6 ust. 1 pkt 10 i art. 7 ust. 1 pkt 7 lit. "e" ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych /Dz.U. nr 86 poz. 959/ utrzymała w mocy decyzję Drugiego Urzędu Skarbowego W.-Ś. z dnia 20 grudnia 2001 r. odmawiającą "M.-P." spółce z o.o. w K. stwierdzenia nadpłaty i zwrotu kwoty 100.404,20 zł podatku od czynności cywilnoprawnej ustanowienia hipoteki pobranego przez notariusza przy sporządzeniu aktu notarialnego.

W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa stwierdziła, iż odwołująca się Spółka z chwilą ustanowienia hipoteki kaucyjnej dla zabezpieczenia spłaty udzielonej pożyczki oraz spłaty oprocentowania tej pożyczki ustalonego według zmiennej stopy oprocentowania wyliczonej na podstawie jednorocznej stawki LIBOR w dolarach amerykańskich powiększoną o marżę wynoszącą 1,7 punktu oprocentowania rocznie miała obowiązek uiszczenia podatku w wysokości 0,1 procent od kwoty zabezpieczonej wierzytelności. Dla pobrania opłaty od umowy pożyczki kwoty 24.000.000 USD zawartej w dniu 24 marca 1999 r. strony określiły wartość na kwotę 100.423.200 zł.

Izba Skarbowa stwierdziła, iż ustanawiając stawki od hipoteki normodawca nie uzależnił ich od rodzaju hipoteki /zwykła, kaucyjna/, a jedynie uzależnił je od rodzaju wierzytelności, dla zabezpieczenia której hipoteka została ustanowiona.

Podniosła, że w myśl art. 102 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, hipoteka kaucyjna może w szczególności zabezpieczać wierzytelność istniejącą lub mogącą powstać z określonego stosunku prawnego albo roszczenia związanego z wierzytelnością hipoteczną, lecz nie objętą z mocy prawa hipoteką zwykłą.

Warunkiem ustanowienia hipoteki kaucyjnej jest oznaczenie maksymalnej sumy pieniężnej mającej obciążyć nieruchomość. W rozpatrywanej sprawie taka suma została oznaczona, gdyż ustanowiono hipotekę kaucyjną do kwoty maksymalnej 36.000.000 USD.

Powyższą hipotekę zabezpieczono wierzytelność istniejącą, obejmującą kwotę udzielonej pożyczki, jak też kwotę nieustalonej wierzytelności obejmującą oprocentowanie tej pożyczki. Skoro przy ustanowieniu hipoteki istniała wierzytelność, to istniała też podstawa do potrącenia podatku.

W skardze Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu błędnej wykładni art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych w zw. z art. 72 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że zabezpieczona hipoteką kaucyjna wierzytelność jest wierzytelnością o ustalonej wysokości i tym samym zastosowanie stawki procentowej. Twierdzi, że konkretna wysokość wierzytelności, którą zabezpieczono hipoteką, nie została ustalona, jest ona uzależniona od wysokości zmiennej stopy oprocentowania LIBOR /londyńskiej stawki depozytów bankowych/. Podniosła, że również wahania kursów walut uniemożliwia określenie jej wysokości, gdyż wierzytelność jest spłacana poprzez przeliczenie dolarów amerykańskich na złote.

Zarzuca również decyzji obrazę art. 102 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Zdaniem Spółki hipoteka kaucyjna nie może zabezpieczać wierzytelności, której wysokość jest określona, gdyż taka wierzytelność może być przedmiotem hipoteki zwykłej. Twierdzi, że hipoteka kaucyjna zabezpiecza wierzytelność o wysokości nie ustalonej, co przesądza o zastosowaniu opłaty w kwocie 19 zł. Podniósł również, iż Sąd wpisując hipotekę kaucyjną do księgi wieczystej potwierdził, że wysokość wierzytelności jest nie ustalona.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych /Dz.U. nr 86 poz. 959/ podstawą opodatkowania przy ustanowieniu hipoteki stanowi kwota zabezpieczonej wierzytelności. Na zabezpieczenie wierzytelności istniejącej stawka podatku wynosi 0,1 procent od kwoty zabezpieczonej wierzytelności.

Z treści oświadczenia o ustanowienie hipoteki kaucyjnej z dnia 2 października 2001 r. /akt notarialny/ wynika jednoznacznie, iż skarżąca Spółka ustanowiła na prawie użytkowania wieczystego działki gruntu oraz na budynku stanowiącym odrębną nieruchomość - hipotekę kaucyjną do kwoty 36 mln USD na rzecz PZU na Życie S.A. tytułem zabezpieczenia spłaty udzielonej pożyczki do dnia 24 marca 2004 r., oprocentowanej według zmiennej stopy oprocentowania, powiększonej o marżę /par. 3 oświadczenia./.

Powyższy zapis świadczy w sposób nie budzący wątpliwości, iż strony transakcji określiły kwotę zabezpieczonej wierzytelności.

Powołany przez skarżącego art. 102 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, że hipoteką kaucyjną mogą być zabezpieczone wierzytelności o nie ustalonej wysokości należy rozumieć w ten sposób, że sama wierzytelność musi być konkretna, ale jej wysokość może być nie ustalona.

Wierzytelność zabezpieczona hipoteką kaucyjną do kwoty 36 mln USA jest wierzytelnością istniejącą, co potwierdza akt notarialny z dnia 2 października 2001 r.

Wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.