Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 76/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust 3 i ust 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 76/17 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędzia: WSA Urszula Zięba, Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2017 r., sprawy ze skargi S.G., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 23 listopada 2016 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, , , - skargę oddala -,


UZASADNIENIE

W dniu 25.04.2016 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wpłynął wniosek S. G. o umorzenie odsetek za zwłokę od składek. Decyzją z dnia 23.06.2016 r. Zakład odmówił umorzenia tych należności. W dniu 13.07.2016 r. wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony przez pełnomocnika S. G.

Organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na podjęcie decyzji w sprawie umorzenia należności i zgromadził stosowne dokumenty obrazujące sytuację majątkową i zdrowotną zobowiązanego .

Jak ustalono podczas prowadzonego postępowania, na koncie S. G. istnieje zadłużenie wynikłe ze zgłoszenia działalności gospodarczej. Na dzień złożenia pierwszego wniosku wynosiło :

-na ubezpieczenia społeczne - składki za okres od [...] r. do [...] w kwocie 50 608,83 zł., odsetki w kwocie 40 081,00 zł, koszty upomnienia w kwocie 127,60 zł.,

-na ubezpieczenie zdrowotne - składki za okres od [...] do [...] w kwocie 20 169,97 zł., odsetki w kwocie 15 410,00 zł, koszty upomnienia w kwocie 127,60 zł,

-na Fundusz Pracy - składki za okres od [...]. do [...] i od [...], do III [...] w kwocie 3 146,50 zł., odsetki w kwocie 2 529,00 zł, koszty upomnienia w kwocie 69,60 zł.

Organ ustalił , że działalność gospodarcza S. G. została wyrejestrowana 01.01.2013 r. Zobowiązany jest osobą zaliczoną do grona osób posiadających pierwszą grupę inwalidzką, a inwalidztwo ustalono orzeczeniem z dnia 04.12.1991 r. Z tego tytułu otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości 739,58 zł brutto, a 458,13 zł netto, oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł. Zamieszkuje wraz z matką, która sprawuje nad nim opiekę. Jej źródłem dochodu jest świadczenie emerytalne w wysokości ok. 1 490,00 zł. Koszty związane z utrzymaniem zobowiązany określił początkowo na kwotę ok. 740 zł. Obecnie pełnomocnik doprecyzował je i podaje, że na wydatki składają się koszty zakupu żywności ok. 700 zł, koszty zakupów leków ok 150 zł, koszty zakupu paliwa ok 200 zł oraz koszty eksploatacyjne w kwocie od 700 do 1 300 zł. Zobowiązany spłaca zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek w ramach układu ratalnego z ratą wynoszącą w pierwszym okresie około 200 zł plus opłata prolongacyjna. Innych zobowiązań nie posiada.

W ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego G. O. P. S. w P. pismem z dnia 11.03.2016 r. poinformował, że nie korzystał z pomocy Ośrodka oraz nie pobierał dodatku mieszkaniowego. Pobiera zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Zasiłek przyznano bezterminowo.

Pismem z dnia 15.03.2016 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego poinformował, że zobowiązany nie zalega z podatkami. Ze złożonych zeznań podatkowych wynika, że w ostatnich latach uzyskiwał zarówno dochody z tytułu pobieranego świadczenia rentowego jak i przychody z prowadzonej działalności gospodarczej. W roku 2011 wynosiły one 20 163,44 zł, w roku 2012 wynosiły one 15 500,24 zł, za rok 2013 wynosiły one 8 347,04, a za rok 2014 8 489,74 zł. Na dzień sporządzania odpowiedzi brak było informacji dochodach za 2015 r.

W dniu 07.03.2016 r. potwierdzono w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych, że zobowiązany jest współwłaścicielem w [...] częściach nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...].

Ponadto zgodnie z ustaleniami z dnia 07.03.2016 r. w Centralnej Ewidencji Pojazdów Kierowców jest współwłaścicielem samochodu ciężarowego marki P., rok produkcji 1996, nr rej. [...], i samochodu ciężarowego marki H., rok produkcji 1999, nr rej. [...].

W postępowaniu przed organem pierwszej instancji sytuacja zobowiązanego została przeanalizowana i oceniona w oparciu o przesłanki, warunkujące umorzenie należności, wynikające z następujących podstaw prawnych:

-art. 28 ust. 2 i ust. 3 powołanej w sentencji ustawy o s.u.s;

-art. 28 ust. 3a ww. ustawy;

Jak zauważył organ pierwszej instancji umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe wyłącznie po spełnieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 powołanej na wstępie ustawy o s.u.s. Warunkiem umorzenia jest całkowita nieściągalność.

Jak ustalono w trakcie postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji, postępowanie egzekucyjne jest prowadzone przez Dyrektora Oddziału ZUS. W ciągu ostatnich 12 miesięcy wyegzekwowano kwotę 924,89 zł, co czyni postępowanie częściowo skutecznym. Ponieważ 08.04.2016 r. zwarta została umowa na spłatę zadłużenia w ratach, postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu, a świadczenie zwolniono spod egzekucji. Istnieje ponadto majątek nieruchomy i ruchomy mogący stanowić dodatkowe źródło egzekucji w przypadku zerwania układu ratalnego. W związku z powyższym, jak już zauważył organ pierwszej instancji, nie można definitywnie stwierdzić braku majątku podlegającego egzekucji, bowiem takiego stwierdzenia może dokonać organ, który postępowanie egzekucyjne prowadzi, a istnieją składniki majątkowe z których możliwe jest prowadzenie postępowania. Pozostałe przesłanki wymienione w powołanym wyżej przepisie nie dotyczą sytuacji prawnej, faktycznej i materialnej, w jakiej obecnie zobowiązany się znajduje. Wobec powyższego należy stwierdzić, że nie ma podstaw do podjęcia - w ramach uznania administracyjnego - rozważań możliwości umorzenia zadłużenia w trybie art. 28 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy o s.u.s.

Następnie powołano przepisy art. 28 ust. 3 a ustawy o s.u.s. odsyłające do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej rozporządzeniem, którego § 3 stanowi, że ZUS może podjąć decyzję o umorzeniu należności z tytułu składek jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

-gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

-poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

-przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przy czym stwierdzenie użyte w ww. przepisie Jeżeli zobowiązany wykaże" nakłada na stronę ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną.

Rozpatrując wniosek nie stwierdzono żadnej z wyżej opisanych przesłanek, ponieważ: Ad 1) Na podstawie poczynionych ustaleń nie można przyjąć, że wykazał zobowiązany, iż spłata zadłużenia pozbawi go i rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jak wskazano wcześniej, łączny dochód osób pozostających we wspólnym gospodarstwie (zobowiązanego i matki) to ok 2 100,00 zł. Natomiast wydatki wynoszą od 1 950,00 zł do 2 550,00 zł. Tym samym przyjęto, że okresowo wydatki przewyższają dochody.

Ponieważ pełnomocnik nie sprecyzował wysokości pożyczek branych od rodziny, przyjęto, że są to kwoty niezbędne na pokrycie wydatków w miesiącach, gdy przekraczają one dochody. Pod uwagę wzięto również okoliczność, że w miesiącach gdy wydatki są niższe, pozostają środki które można przeznaczyć na oszczędności, spłatę pożyczek, czy też należności składkowych, które spłaca w ramach układu ratalnego. Dlatego uznano, że uzyskiwane dochody są wystarczające na zaspakajanie niezbędnych potrzeb życiowych.

Ad 2) Zobowiązany nie wykazał , że poniósł jakieś straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie przedstawił bowiem żadnych dokumentów na potwierdzenie zaistnienia ww. zdarzeń, ponadto nie prowadzi już działalności gospodarczej.

Ad 3) Aktualny stan zobowiązanego zdrowia powoduje, że jest on osobą zaliczoną do grona osób z orzeczoną całkowitą niezdolnością do pracy i samodzielnej egzystencji. Nie pozbawia to jednak możliwości spłaty zadłużenia, gdyż uzyskuje świadczenie rentowe i zasiłek pielęgnacyjny. Środki te pozwalają na spłatę zadłużenia w formie rat.

Z decyzją ta nie zgodził się skarżący składają wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podniósł , że jest osobą niepełnosprawną od urodzenia i nie ma możliwości samodzielnego funkcjonowania . Ponadto nigdy nie podjął i nie prowadził działalności gospodarczej ze względu na ułomności zdrowotne . Umowę spółki cywilnej podpisał natomiast nieświadomie i była to w istocie umowa pożyczki która udzielił swojej siostrze E. C.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie rozpoznając sprawę utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie .

Ustosunkowując się do podnoszonych argumentów w pierwszej kolejności odniesiono się do zarzutu nieprowadzenia działalności gospodarczej. Z ustaleń dokonanych przez organ wynika, że w dniu 12.11.2014 r. do Pierwszego Urzędu Skarbowego w Tarnowie skierowano wniosek o udostępnienie danych dotyczących Pana. Pismem z dnia 19.11.2014 r. Urząd Skarbowy poinformował, że zobowiązany figuruje w danych Urzędu jako wspólnik spółki cywilnej od 24.09.1999 r. do 31.12.2012 r. Składał ponadto zeznania podatkowe za lata 2995-2012, w których wykazał przychód z prowadzonej działalności gospodarczej. W dniach 08.12.2014 r. i 19.12.2014 r. pracownik ZUS kontaktował się telefonicznie ze wspólnikiem spółki Panią E. C., będącą pełnomocnikiem zobowiązanego w obecnym postępowaniu, w sprawie złożenia dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych. W dniu 30.12.2014 r. złożono na sali obsługi klienta w siedzibie O/ZUS w T. dokumenty zgłoszeniowe za okres od 01.10.2003 r. do 31.12.2012 r. oraz część dokumentów rozliczeniowych. W dniu 02.01.2015 r. zostały złożone pozostałe dokumenty rozliczeniowe. Tym samym brak było przesłanek aby przyjąć, że zobowiązany działalności nie prowadził. Wątpliwości organu pierwszej instancji co do możliwości osobistego prowadzenia działalności przy przedstawionych problemach zdrowotnych obecnie zostały rozwiane, gdyż z ustaleń wynika, że w jej prowadzeniu pomagała E. C. Która prawdopodobnie działalność tę prowadziła. Próby wyjaśnienia tej kwestii z zobowiązanym nie powiodły się, gdyż pomimo dwóch wezwań z dnia 09.09.2016 r. i 12.10.2016 r. odpowiedzi na pytanie, kto faktycznie wykonywał działalność, nie uzyskano.

Natomiast zarzut wyłączenia przez organ rozpatrujący sprawę wydatków na opłaty eksploatacyjne nie znajduje potwierdzenia w treści pism kierowanych do Pana. Również w decyzji opłaty te zostały uwzględnione.

Podsumowując organ uznał , że zobowiązany nie wykazał aby spełnione zostały przesłanki umożliwiające umorzenie należności i dlatego orzeczono jak w sentencji.

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 77 kpa oraz art. 80 kpa i 107 § 3 kpa , a to przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności:

a)pominięcie występowania u Skarżącego przewlekłej choroby wynikłej z przebycia dziecięcego porażenia mózgowego skutkującego całkowitym paraliżem ciała, niesprawnością kończyn dolnych i górnych, trudnościami w mowie, niesamodzielnością, co zostało stwierdzone orzeczeniem o niepełnosprawności - pierwsza grupa inwalidzka, stale niezdolny do pracy, a inwalidztwo ustalone zostało orzeczeniem z dnia 4 .12.1991 r.

b) ustalenie, iż na podstawie posiadanych przez Skarżonego dochodów tj. 611,13 zł netto miesięcznie, Skarżący może opłacać zalegle składki wraz z odsetkami i nie zostałby w ten sposób pozbawiony zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych,

c)ustalenie, iż dochody osiągane przez matkę skarżącego tj. świadczenie emerytalne w wysokości 1490 zł netto jest zarówno świadczeniem osiąganym przez Skarżącego, w sytuacji gdy matka skarżącego nie będąc stroną niniejszego postępowania, nie była zobowiązana do wykazania przed organem ponoszonych przez siebie wydatków, co w konsekwencji spowodowało błędne ustalenie przez organ, iż wydatki Skarżącego są tożsame z wydatkami jego matki, a dochody matki są dochodami Skarżącego, co z kolei nie pokrywa się stanem faktycznym.

d)ustalenie, iż pełnomocnik skarżącego nie skorzystał z prawa zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, w sytuacji gdy pełnomocnik Skarżącego złożył pismo w dniu 7 listopada 2016 r. wyjaśniające trudną sytuację życiową i bytową Skarżącego, informujące o niepełnosprawności i osiąganych dochodach, które to pismo zostało całkowicie pominięte, a okoliczności z niego wynikające nie zostały uwzględnione przy ustalaniu stanu faktycznego prawy ,

e) pominięcie okoliczności wynikających z faktu złożonego przez Pełnomocnika Skarżącego pisma o nieprowadzeniu przez Skarżącego działalności gospodarczej i ustaleniu, iż stosunek prawny łączący Skarżącego ze względu na jego niepełnosprawność z Pełnomocnikiem był umową pożyczki.

- w konsekwencji spowodowało błędne przyjęcie przez organ, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Ponadto zarzucono:

2. naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 ust 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw § 3 ost. 1 pkt 1-3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy w okolicznościach niniejszej sprawy wszelkie przesłanki dla zastosowania tego przepisu zostały spełnione.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział w Tarnowie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji . Ponadto zwrócono uwagę , że strona stara się o umorzenie należności składkowych na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolnicza działalność . W dniu 26 lutego 2015 r. została wydana decyzja administracyjna o warunkach umorzenia i strona podjęła się i dokonuje spłaty zadłużenia w ramach zawartego układu ratalnego .

W dniu 16.05.2017 r. pełnomocnik Skarżącego przyznany z urzędu uzupełnił zarzuty , akcentując przede wszystkim trudną sytuację majątkową Skarżącego i fakt , że Skarżący nigdy nie prowadził działalności gospodarczej co potwierdziła E. C. W ocenie pełnomocnika okoliczność zawarcia umowy nr [...] z 8 kwietnia 2016 r. w przedmiocie rozłożenia na raty zaległych należności nie przesądza o istnieniu tego obowiązku. Jednocześnie zarzucono , że pominięto pisma pełnomocnika akcentującego trudną sytuację Skarżącego .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. nr 163, poz. 1016).

Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. nr 270 z późn. zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.

W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 121 z późn. zm.), jak również § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Zgodnie zatem z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu w pkt od 1 do 6.

Z kolei odnoszący się do takich sytuacji przepis § 3 ust. 1 wskazywanego rozporządzenia wykonawczego stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Ustawodawca postanowił zatem, że umorzeniu w oparciu o wskazaną wyżej podstawę prawną podlegają jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących płatnikami składek.

Przy czym podnieść należy, że w art. 24 ust. 2 ustawy ubezpieczeniowej wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Dlatego też powołane wyżej przepisy dotyczące instytucji umorzenia zastosowanie mają także do odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne. Na uwadze należy mieć też treść art. 32 tejże ustawy, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (w tym również odsetek od tych należności) jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek (odsetek) został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych (w tym także odsetek od tych należności) jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07, LEX nr 471116). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.

Analizując zastosowanie ww. przepisów w kontrolowanym postępowaniu należy zauważyć, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził kontrolowane postępowanie administracyjne z poszanowaniem przepisów prawa procesowego i materialnego.

Przede wszystkim należy wskazać, że organ prawidłowo ustalił, że sytuacja Skarżącego nie wskazuje na całkowitą nieściągalność dochodzonego zadłużenia.

Również nie znajduje uzasadnienia podstawowy zarzut Skarżącego , podważający istnienie zaległości z uwagi na fakt braku możliwości prowadzenia działalności gospodarczej . Organ rentowy wykazał bowiem , że na podstawie dokonanych ustaleń Skarżący figurował jako wspólnik spółki cywilnej od 24.09.1999 r. do 31.12. 2012 r. i z tego tytułu składał zeznania podatkowe wykazując przychód z prowadzonej działalności gospodarczej .

Na uwagę zasługuje fakt , że pełnomocnik Skarżącego E. C. podpisała z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych umowę w dniu 8 kwietnia 2016r. o rozłożenie na raty składek powstałych w wyniku prowadzenia działalności gospodarczej . Istnienia tej zaległości , jej źródło, w trakcie tego postępowania nie było negowane . Okoliczność , że Skarżący ze względu na stan zdrowia nie był w stanie prowadzić takiej działalności nie ma znaczenia , jeżeli działalność taka była prowadzona w formie spółki cywilnej , do której Skarżący przystąpił jako wspólnik wnosząc określony wkład. W świetle dokonanych ustaleń brak jest podstaw do przyjęcia , że Skarżący podpisał umowę spółki cywilnej nieświadomie i przekazał siostrze środki finansowe będąc w błędnym przekonaniu , że jest to pożyczka . Teza ta nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym jak i zachowaniu Skarżącego . Natomiast zgromadzone dokumenty , jak również aktywność zobowiązanego jak i jego pełnomocnika wskazują , że fakt prowadzenia działalności gospodarczej na wcześniejszych etapach postępowania nie był negowany.

Jednocześnie należy podnieść , że na etapie umorzenia zaległości nie można podnosić zarzutów związanych z istnieniem tychże zaległości, gdyż jest to odrębna sprawa niepodlegająca kognicji sadów administracyjnych . Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, decyzja w sprawie ustalenia istnienia należności jest wydawana w odrębnym postępowaniu i podlega stosownej kontroli sądu powszechnego. Tak więc sądy administracyjne nie mają podstaw do orzekania o istnieniu obowiązku składkowego. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu składek niedopuszczalne jest kwestionowanie obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu, ani też wysokości składek (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 października 2006 r., sygn.akt III SA/Wa 1829/06 niepubl.; wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 października 2008 r., sygn.akt V SA/Wa 1235/08, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Również nie można zgodzić się z zarzutem , iż przy podejmowaniu decyzji nie uwzględniono przewlekłej choroby skarżącego . Kwestia ta była przedmiotem analizy , organu który uwzględnił te okoliczność rozważając zarówno sytuację majątkową zobowiązanego , jego możliwości zarobkowe, jak również możliwość prowadzenia działalności gospodarczej . Kwestia ta była podnoszona zarówno we wniosku jak i dodatkowych pismach pełnomocnika Skarżącego. Fakt , że organ odrębnie nie odniósł się do tych pism nie oznacza , że kwestie w nich poruszane nie były przedmiotem analizy.

Organ przyjmując dochód Skarżącego oraz jego matki odniósł się przede wszystkim do możliwości uregulowania spornych zaległości w formie rat.

Nie można zgodzić się ze Skarżącym , iż w sposób nieuprawniony poddano analizie dochody matki Skarżącego , która nie jest stroną postepowania Zważyć jednak należy , że analizując sytuację majątkową Skarżącego szczególnie w świetle przesłanek rozporządzenia Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej , gdzie prawodawca odnosi się do sytuacji zobowiązanego i jego rodziny , należy odnieść się do dochodów i majątku osób prowadzących z zobowiązanym wspólne gospodarstwo domowe czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe. Skoro bowiem zobowiązany pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami, to wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują jego status majątkowy, czasami wręcz przesądzając o tym, czy może on ponieść koszty postępowania, czy też nie.

Nie można podzielić stanowiska Skarżącego , iż nie zapewniono stronie czynnego udziału w prowadzonym postepowaniu oraz możliwości zapoznania z się ze zgromadzonym materiałem dowodowym . Pismem z dnia 26 października 2016 r. strona została powiadomiona o zakończeniu postepowania oraz możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy . Fakt złożenia dodatkowego pisma przez stronę po tym terminie nie obligował organu do ponownego umożliwienia zaznajomienia strony z materiałem dowodowym skoro materiał ten pochodził właśnie od strony.

Oceniając z kolei ustalenia organu w zakresie wystąpienia w sprawie przesłanek wynikających z art. 28 ust. 3a u.s.u.s należy wskazać w pierwszej kolejności, że Sąd podziela wnioski organu, iż Skarżący nie wykazał, by ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie był w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Należy bowiem zauważyć, że zarówno Skarżący jak i jego matka mają stałe źródło utrzymania , ponadto Skarżący posiada majątek w postaci nieruchomości oraz współwłasności dwóch samochodów ciężarowych. Z uwagi na stałe dochody gospodarstwa domowego nie sposób również uznać, by opłacenie należności z tytułu składek pozbawiło zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie ma natomiast sporu co do tego, że w sprawie nie mamy do czynienia z okolicznością poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Sąd nie ma zatem wątpliwości, że sytuacja finansowa, zdrowotna i rodzinna Skarżącego nie wyczerpała przesłanek umorzenia zaległych należności..

Rozważając natomiast możliwość umorzenia zaległości należy również na interes publiczny, a zwłaszcza na konieczność egzekucji obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez przedsiębiorców, którzy realizują tym samym swoje zobowiązanie publicznoprawne.

Ponadto organ słusznie zauważył, że Skarżący osiągał znaczne przychody w latach poprzednich. Jego sytuacja obecnie faktycznie jest trudna, niemniej jednak w podobnej sytuacji znajduje się wiele rodzin, które nie mają nawet stałych miesięcznych dochodów. Skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja była szczególna w porównaniu z innymi osobami. Również ZUS nie dostrzegł wyjątkowości w sytuacji Skarżącego. Przyznał jednocześnie, że sytuacja jest trudna. Gdyby przyjąć argumentację Skarżącego, że każdej osobie znajdującej się w trudnym położeniu finansowym należy umarzać zaległości, wówczas rozstrzygnięcia takie byłyby regułą, zaś odmowa umorzenia stanowiłaby wyjątek. Tymczasem to właśnie umorzenie zaległości zostało potraktowane jako wyjątek od reguły.

W ocenie Sądu Organ należycie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie i podał wyczerpująco przyczyny, które jego zdaniem przemawiają za odmową umorzenia zaległości. Sąd administracyjny jedynie kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zapadłych rozstrzygnięć. Nie może przy tym zastąpić takiego organu w rozstrzygnięciu sprawy, czy też nakazać mu w przypadku decyzji opartych na uznaniu administracyjnym, aby wydał decyzję określonej treści. W przypadku takich decyzji Sąd jedynie bada, czy rozstrzygnięcie nie było dowolne. Jeżeli natomiast organ należycie uzasadni swoją decyzję i nie można stwierdzić błędów w przeprowadzonym postępowaniu, Sąd nie może jej uchylić. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu nie nosiło cech dowolności, lecz zostało należycie uzasadnione.

Z pola widzenia nie może umknąć fakt, że umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległości, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Ponadto, jak podnosi się w orzecznictwie ustawodawca zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wprowadza daleko idące ograniczenia. Nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego (tak: wyrok NSA z 26 stycznia 2011r., sygn. akt: II GSK 125/10).

Mając powyższe na względzie należy uznać, że organ rentowy ustalił stan faktyczny sprawy oraz dokonał jego oceny w poszanowaniu wszelkich zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, a także właściwie zastosował przepisy prawa materialnego, dlatego Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem.

Z uwagi na to orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.