Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 115/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 35a
journal: Dz.U. 2020 poz 426
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 115/20 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 września 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędziowie: WSA Hanna Knysiak - Sudyka, WSA Maja Zawadzka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 23 września 2020 r. skargi K. P., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 26 listopada 2019 r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania z PFRON, , skargę oddala;, przyznaje adwokat D. G. wykonującej zawód w Kancelarii Adwokaci i Radcowie Prawni "[...]" s.c., [...] K. ul. [...]; - od Skarbu Państwa kwotę, 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych), powiększoną o należny podatek VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu, , ,


UZASADNIENIE

Pismem z 15 marca 2019 r. K. P. (dalej: skarżąca) złożyła do MOPS wniosek o dofinansowanie ze środków PFRON uczestnictwa osób niepełnosprawnych i ich opiekunów w turnusach rehabilitacyjnych. Do wniosku dołączyła orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, z uwagi na schorzenie polegające na zaniku mięśni w kończynach górnych oraz dolnych. Wniosek motywowała stanem zdrowia, ktory nie ulegnie już poprawie, a może się pogorszyć w przypadku braku rehabilitacji, w sytuacji gdy Narodowy Fundusz Zdrowia nie będzie w stanie w stanie zapewnić jej stosownej rehabilitacji (termin oczekiwania na Oddział Rehabilitacji wynosić miał 6 lat, a termin na drenaż wirowy kończyn górnych i dolnych - dwa lata). Pismem z 20 marca 2019 r. wnioskodawczyni została poinformowana, że sprawa zostanie załatwiona do dnia 31 maja 2019 r. po otrzymaniu z Funduszu informacji o wysokości środków oraz po podjęciu przez Radę Miasta uchwały w sprawie określenia rodzajów zadań i wysokości środków PFRON przypadających na 2019 rok na realizację zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych.

Decyzją z [...] 2019 r. MOPS odmownie rozpatrzył ww. wniosek ze względu na wyczerpanie środków finansowych przeznaczonych na dofinansowania turnusów rehabilitacyjnych.

W odwołaniu skarżąca powołała się na zły stanswojego zdrowia oraz niemożność rehabilitacji w wystarczającym wymiarze w Narodowym Funduszu Zzdrowia. Równocześnie złożyła wniosek o dofinansowanie ze środków PFRON uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w przypadku niewykorzystania wszystkich środków na ten cel w danym roku kalendarzowym 2019, z uwagi na to, że jednostki administracyjne otrzymują pod koniec roku niewykorzystane środki, które mogą rozdysponować we własnym zakresie.

Decyzją z 15 lipca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzją z [...] 2019 r. Prezydent Miasta orzekł o odmowie przyznania dofinansowania ze środków PFRON do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym w 2019 r., uzasadniając, że kwota, którą dysponował MOPS nie była wystarczająca w stosunku do istniejących potrzeb osób niepełnosprawnych z terenu Gminy.

Skarżąca złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym domagała się pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku. Kolegium wezwało następnie wnioskodawczynię o sprecyzowanie żądania, w odpowiedzi uzyskując informację, że przedmiotem żądania jest wydanie decyzji ostatecznej w sprawie przyznania turnusu rehabilitacyjnego.

Decyzją z 26 listopada 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w sytuacji gdy środki przeznaczone na dofinansowanie do turnusów rehabilitacyjnych dla osób niepełnosprawnych są niewystarczające w stosunku do liczby osób zainteresowanych tą formą wsparcia oraz uprawnionych do korzystania z tego rodzaju wsparcia, organ je rozdzielający zmuszony jest zastosować dodatkowe kryteria według których będzie te środki rozdzielał. Przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana.

Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca podniosła w skardze, że organ II instancji nie uwzględnił aktualnego stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania decyzji II instancji, co łączyło się z uchybieniem zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256) – zwanej dalej: "k.p.a.". Wraz ze skargą skarżąca złożyła rónież wniosek o prawo pomocy w zakresie całkowitym oraz wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podnosząc że decyzja w sprawie przyznania dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego ze środków PFRON była podejmowana w ramach uznania administracyjnego, którego granic organ I instancji nie przekroczył. Organ odwoławczy podkreślił, że organy administracji publicznej dysponują określonymi środkami na określone zadanie, a gdy liczba osób oczekujących wsparcia przewyższa możliwości finansowe organu, to organ zmuszony jest do stosowania dodatkowych kryteriów według których będzie udzielał wsparcia, co miało miejsce w ww. sprawie. Kolegium podniosło nadto, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo wskazało wysokość przyznanych z PFRON środków na dofinansowanie do turnusów rehabilitacyjnych, liczbę osób, które skorzystały z tej formy pomocy oraz dodatkowe kryteria, które przyjęto przy udzielaniu pomocy, a których skarżąca nie spełniła.

W piśmie uzupełniajacym skargę skarżąca sprecyzowała żądanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o kosztach procesu w oparciu o przepisane normy, w tym przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, koszty te nie zostały bowiem pokryte ani w całości ani w części.

Jednocześnie skarżąca powołała się na przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 426) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych (Dz. U. Nr 230, poz. 1694 z późn. zm.). Wskazała, że spełnia wskazane tam kryteria uczestnictwo osób niepełnosprawnych w warsztatach terapii zajęciowej i turnusach rehabilitacyjnych jako osoba o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Podniosła, że nie korzystała z dofinansowania w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku, a ostatnio korzystała z niego w 2017 r. Wskazała wreszcie, że w rozporządzeniu przewidziano ponadto sytuację, gdy brak było środków na zaspokojenie wszystkich potrzeb w regulowanym zakresie, przewidując możliwość obniżenia wysokości tego dofinansowania, nie więcej jednak niż o 20% określonych kwot, albo przyjęcia zasady przyznawania dofinansowania tej samej dorosłej osobie niepełnosprawnej raz na dwa lata. Skarżąca zarzuciła, że nic nie wiadomo o tym, by organ rozpatrujący wniosek o dofinansowanie podjął choćby próbę rozważenia obniżenia wysokości dofinansowania. Ponadto skarżąca zarzuciła, że przyjęte przez organ w niniejszej sprawie zasady naruszają bezwględnie obowiązujące przepisy ustawy oraz rozporządzenia. Skarżąca zauważyła, że wbrew regulacjom ww. rozporządzenia powołano się na kryteria z niego niewynikające, odwołując się do zasady pierwszeństwa dofinansowania dla osób niepełnosprawnych, które nigdy nie korzystały z dofinansowania do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym lub ostatni raz takie dofinansowanie otrzymały w 2009 r. Nie było regulacji w powołanym akcie prawnym, który stanowił, że uwzględnia się na korzyść wnioskodawcy fakt niekorzystania z dofinansowania w roku poprzednim, a uzyskanie dofinansowania w danym roku nie wyklucza dofinansowania w roku następnym. W ocenie skarżącej organ wbrew obowiązującym przepisom stworzył dowolne kryteria, z użyciem których rozpoznał wnioski, naruszając zasadę uznania administracyjnego.

Nadto skarżąca wskazała, że w zaskarżonej decyzji użyto argumentacji dysponowania ograniczonymi środkami, podczas gdy organ znając liczbę wniosków, kwotę którą obejmują oraz kwotę przeznaczoną na przedmiotową pomoc, powinien również i tę okoliczność uwzględnić ustalając np. kryterium kwotowe udzielonego wsparcia, gdy przepisy ww. rozporządzenia dają jasne wskazówki w tym zakresie (§ 6 ust. 3 rozporządzenia). W ocenie skarżącej, gdy powodem odmowy przyznania dofinansowania było jedynie wyczerpanie środków finansowych, obowiązkiem organu było podanie przyczyn nieskorzystania z możliwości zmniejszenia dofinansowania i tym samym zwiększenia liczby osób uprawnionych do jego otrzymania. Sama informacja o ilości rozstrzygnięć i kwocie dostępnych środków nie wystarczała do tego, by uznać ją za przekonywującą, że organy postąpiły zgodnie z przepisami ww. ustawy i rozporządzenia.

Skarżąca zarzuciła organowi – oprócz naruszenia przepisów ww. rozporządzenia – naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż nie podjęto wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zgromadzono w sposób wyczerpujący, jak i nie rozpatrzono całego materiału dowodowego. Tym samym uzasadnienie decyzji nie spełnia w ocenie skarżącej wymogów wskazanych w art. 107 § 3 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ Sąd zaakceptował logikę i szczegółowość uzasadnienia decyzji organów odmawiających przyznania dofinansowania. Sąd ma przy tym świadomość, że skarżąca jest w poważnym stanie i potrzebuje dofinansowania na swoją rehabilitację. To jednak nie oznacza, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.

Sąd zaznacza, że decyzja wydawana w trybie art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. a jest decyzją podejmowaną w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie może, badając legalność zaskarżonej decyzji, stwierdzić, że organ miał obowiązek przyznać dofinansowanie. Żaden bowiem przepis – ani ustawy, ani rozporządzenia – nie przewiduje takiego obowiązku. Innymi słowy, brak jest w obowiązujących przepisach tego typu warunków, których spełnienie przez niepełnosprawnego uprawniałoby go do domagania się przyznania mu dofinansowania.

Działanie w ramach uznania administracyjnego uprawnia sąd administracyjny do kontroli, czy motywy decyzji w sposób logiczny i zgodny z doświadczeniem życiowym przedstawiają stanowisko organu co do złożonego wniosku. Sąd bada ponadto, czy stan faktyczny będący podstawą rozstrzygnięcia został ustalony prawidłowo.

Jak bowiem wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu wyroku z 19 grudnia 2017 r., II SA/Lu 846/17 uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. O tym, jaka ma być treść wydawanej decyzji decyduje wyobrażenie organu o celowości wydania decyzji konkretnej treści. Decyzja uznaniowa nie podlega jednak kontroli sądowej z punktu widzenia owej celowości, lecz sprowadza się do oceny czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji i polega na sprawdzeniu czy należycie przeprowadzono postępowanie dowodowe oraz ustalono stan faktyczny, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a.

W oparciu o powyższe uwagi Sąd zaznacza, że stan faktyczny istotny dla rozstrzygnięcia nie był sporny. Skarżąca była osobą niepełnosprawną i otrzymała dofinansowanie turnusu rehabilitacyjnego w 2017 r.

Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu wydanej decyzji jaka kwota została przekazana do rozdysponowania ośrodkowi - wynosiła ona 1 850 000 zł, co pozwoliło przyznać dofinansowanie 1 001 niepełnosprawnym osobom. Skoro więc do Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynęło 2 684 wnioski, to oczywistym jest, że nie wszyscy chętni otrzymali dofinansowanie. Co więcej, trudno w takiej sytuacji zarzucać organowi brak rozważenia chociażby częściowego dofinansowania skoro z podanych wyżej liczb wynika, że więcej było chętnych niż wolnych do rozdysponowania środków.

Sąd podkreśla przy tym dobrą praktykę organu, który wskazał jakie kryteria przyjęto i ile osób zgodnie z tymi kryteriami dofinansowano . Wskazane kryteria to:

- dzieci i młodzież w wieku do 16 lat oraz osoby w wieku do 24 lat uczące się i niepracujące bez względu na stopień niepełnosprawności – 230 osób;

- osoby ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, które nigdy nie otrzymały dofinansowania lub otrzymały dofinansowanie nie później niż w 2009 roku – 486 osób;

- osoby ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, które otrzymały dofinansowanie ostatnie dofinansowanie w latach 2010 -2011 – 29 osób;

- osoby ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, które otrzymały dofinansowanie ostatnie dofinansowanie w latach 2012 -2015 – 132 osoby;

- osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, które otrzymały dofinansowanie w 2012 r. – 124 osoby.

Co więcej organ podkreślił, że dofinansowanie zostało przyznane osobom w analogicznej sytuacji, ale jeżeli korzystały dofinansowania nie później niż w 2012 r.

Z akt wynika, że skarżąca otrzymała dofinansowanie w 2017 r. W ocenie Sądu przyjęte kryteria dofinansowania nie są sprzeczne z obowiązującymi przepisami, w szczególności z § 5 ust. 11 i 12 rozporządzenia. Stanowią one, że przy rozpatrywaniu wniosku o dofinansowanie bierze się pod uwagę stopień i rodzaj niepełnosprawności wnioskodawcy oraz wpływ niepełnosprawności na możliwość realizacji przez wnioskodawcę kontaktów społecznych w codziennym funkcjonowaniu, a także uwzględnia się na korzyść wnioskodawcy fakt niekorzystania z dofinansowania w roku poprzednim (§ 5 ust.11). Pierwszeństwo w uzyskaniu dofinansowania mają osoby niepełnosprawne, które posiadają orzeczenia o zaliczeniu do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności albo równoważne, osoby niepełnosprawne w wieku do 16 lat albo w wieku do 24 lat uczące się i niepracujące bez względu na stopień niepełnosprawności (§5 ust. 12).

Skoro, wielkość środków na dofinansowanie niepełnosprawnych jest niewystarczająca to przyjęcie przez organy pomocowe dłuższego horyzontu czasowego pozwalającego przyznać dofinansowanie tym, którzy najdłużej na nie oczekiwali jest zgodne z interesem społecznym w rozumieniu art. 7 k.p.a. Zaspokaja bowiem poczucie sprawiedliwości wśród wnioskujących o taką pomoc.

Gdyby nawet przyjąć optykę skarżącej i obniżyć jednostkowe dofinansowanie dla wszystkich chętnych (z wyłączeniem osób, które otrzymały środki w roku poprzedzającym) to kwoty przyznane mogłyby w praktyce wykluczyć część najuboższych niepełnosprawnych. Nie byliby bowiem w stanie sfinansować pozostałych kosztów turnusu rehabilitacyjnego.

Odnosząc się natomiast do argumentów o konieczności przyznania dofinansowania w związku z pierwotnym uchyleniem decyzji przez Kolegium to Sąd zauważa, że wprawdzie skarżąca jest osobą młodą (urodzoną w 1983 r.), ale przekroczyła już wiek dający jej pierwszeństwo w dofinansowaniu. Z akt wynika, że zrezygnowało do połowy lipca 2019 r. 20 osób, przy czym różnica pomiędzy wnioskami, a przyznanymi dofinansowaniami wynosiła (2 663 minus 1 001) 1 662 wnioski. W konsekwencji, nawet jeśli można by założyć, że na dzień wydania drugiej, zaskarżonej decyzji przez Kolegium (25 listopada 2019 r.) liczba rezygnacji była większa to i tak trudno przyjąć, że miałoby to znaczenie dla rozstrzygnięcia. Słusznie bowiem Kolegium podkreślało, że przyznawanie dofinansowania w takiej sytuacji powinno nastąpić również wg hierarchii przedstawionej w decyzji organu I instancji. Skarżąca nie mieściła się w żadnej z kategorii – wydana decyzja nie naruszała więc prawa i wskazanych w skardze przepisów.

Z tych to powodów Sąd skargę oddalił zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).

Sąd przyznał zasądził wynagrodzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu w kwocie 240 zł netto powiększonej o należny podatek od towarów i usług na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18). Wynagrodzenie zostało obliczone zgodnie z § 21 ust.1 pkt 1 lit. c powołanego rozporządzenia.