Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 336/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 165 a
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ludmiła Jajkiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca), Asesor WSA Dagmara Dominik, Protokolant Marta Klimczak, po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi R. i B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 216 oraz art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania prowadzonego z wniosku R. i B. S. o zawieszenie postępowania prowadzonego z odwołania strony od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Nr [...] określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r.

Ustalił organ odwoławczy, iż decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Nr [...] określającą stronie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w wys. [...]. oraz odsetki za zwłokę od nieregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy w wys. [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Pismem z dnia [...] r. strona wniosła do Izby Skarbowej o zawieszenie postępowania prowadzonego z jej odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. z uwagi na wcześniejsze złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie organu II instancji z dnia [...] r. Nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. o wyłączeniu, na podstawie art. 179 Ordynacji podatkowej, z akt sprawy poszczególnych dokumentów, twierdząc, że rozstrzygnięcie sprawy przez sąd administracyjny ma wpływ na tok dalszego postępowania, bowiem dotyczy zakresu przedmiotowego postępowania dowodowego.

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na zakończenie postępowania odwoławczego – wydanie decyzji z dnia [...] r. Nr [...].

Utrzymując w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. wskazał organ odwoławczy na instytucję zawieszenia postępowania, przesłanki i skutki jej zastosowania uregulowane w Rozdziale 12 Działu IV Ordynacji podatkowej i stwierdził, że instytucja zawieszenia postępowania nie ma w sprawie zastosowania, bowiem postępowanie odwoławcze zostało zakończone ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej uchylającej decyzję organu I instancji, doręczoną stronie w dniu [...] r. Zapis art. 165a Ordynacji podatkowej ma zastosowanie, gdy samo żądanie wszczęcia postępowania jest bezprzedmiotowe. Podkreślił organ, że domniemanie co do ostateczności decyzji powstaje, co do zasady, z chwilą doręczenia decyzji organu podatkowego stronie, co miało w sprawie miejsce w dniu [...] r. W konsekwencji błędne jest twierdzenie strony, iż w chwili składania przez nią wniosku o zawieszenie postępowania, postępowanie odwoławcze było zawisłe w organie II instancji. Wskazał na przepis art. 234a Ordynacji podatkowej i stwierdził, że organ odwoławczy przesyła akta organowi I instancji nie wcześniej niż po upływie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Faktu przechowywania akt przez organ odwoławczy nie można utożsamiać z prowadzeniem przez ten organ postępowania. Podkreślił także, ustosunkowując się do zarzutu zażalenia, że nie budzi wątpliwości, że wniosek o zawieszenie postępowania został skierowany do Dyrektora Izby Skarbowej.

W skardze od powyższego postanowienia strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 oraz art. 203 Ordynacji podatkowej przez ich pominięcie i nie zawieszenie postępowania odwoławczego; art. 165a Ordynacji przez błędną jego wykładnię i zastosowanie oraz art. 165 § 1 i 3 Ordynacji przez ich pominięcie i nieuwzględnienie wniosku o zawieszenie postępowania; art. 15 oraz art. 170 Ordynacji podatkowej przez ich pominięcie i nie przekazanie z urzędu wniosku strony o zawieszenie postępowania organowi I instancji; art. 234a Ordynacji podatkowej przez jego pominięcie i wniosła o uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji celem orzeczenia przez organ o zawieszeniu dotychczasowego postępowania podatkowego. Kwestionując zaskarżone postanowienie podniosła strona, że w sprawie postępowania podatkowego pojawiła się prejudycjalna kwestia mająca wpływ na przebieg dalszego postępowania, która wymaga uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd. Do tego czasu organ winien z urzędu na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji zawiesić postępowanie. Powołała się strona na wyrok NSA z dnia 7.03.2001 r. sygn. IIISA 32/2000 precyzujący pojęcie zagadnienia wstępnego. Wskazała strona na wyrok WSA z dnia 30.03.2005 r. sygn. IIISA/Wa 2217/04 wg którego z chwilą zagadnienia wstępnego organ ma obowiązek zawiesić prowadzone postępowanie, niezależnie od etapu na jakim się ono znajduje. Rozstrzygnięcie przez sąd zagadnienia prawnego dotyczącego dostępu strony do wyłączonych z akt sprawy dokumentów będzie rzutować na dalszy tok postępowania. Podniosła, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie przepis art. 165 Ordynacji podatkowej, a nie przepis art. 165a tej ustawy. W sprawie nie zaszła żadna z przesłanek z art. 165a § 1 Ordynacji. W chwili składania wniosku o zawieszenie postępowania ([...] r.) postępowanie w dalszym ciągu było zawisłe przed organem II instancji, bowiem strona otrzymała decyzję ostateczną w dniu [...] r., a uprawomocniła się ona w dniu [...] r. Dopiero po tym dniu organ II instancji mógł zwrócić akta organowi I instancji, do tego czasu pozostawał właściwym do rozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania. Spełnione zostały przesłanki zawieszenia postępowania, co stwierdza także wyrok z dnia 19 maja 1999 r. sygn. IIISA 5601/98 uznający, że w sprawach zobowiązań podatkowych rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę zawieszenia postępowania. Zdaniem strony skarżącej jej wniosek o zawieszenie postępowania oznacza automatycznie wszczęcie postępowania w tym zakresie, zgodnie z art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej, bez konieczności wydania odrębnego postanowienia. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 18.01.1989 r. sygn. IIISA 903/88 organ podatkowy nie może odmówić wszczęcia postępowania na wniosek strony z powodu oceny, że żądanie strony jest bezzasadne formalnie lub merytorycznie. W sytuacji, gdy organ uznał się niewłaściwym do rozpoznania wniosku powinien, na podstawie art. 170 Ordynacji, przekazać go organowi właściwemu. Fakt złożenia wniosku do organu niewłaściwego nie zwalnia tego organu od przekazania wniosku do organu właściwego. Oceniając cały tok postępowania stwierdziła strona, że organy podatkowe celowo zmierzają do przedłużenia postępowania. Wskazała ponadto strona kolejny wyrok NSA z dnia 26 października 2005 r. sygn. IFSK 178/05, wg którego brak wydania postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania podatkowego na podstawie art. 201 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ pozbawia stronę prawa do złożenia zażalenia, a po wyczerpaniu środków zaskarżenia, prawa do sądu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację z jej uzasadnienia, ustosunkowując się do zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W myśl treści przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżonych orzeczeń z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzje czy postanowienia podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U Nr 153 poz. 1270 ze zm.).

Przedmiotem skargi jest zgodność z prawem postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...], który utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku R. i B. S. o zawieszenie postępowania prowadzonego w wyniku odwołania strony od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Nr [...], określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r., przy czym zarzutem jest w szczególności zastosowanie jako podstawy prawnej odmowy zawieszenia przepisu art. 165a) Ordynacji podatkowej i pominięcie przepisów art. 201 § 1 pkt 2, art. 203 oraz art. 15 i art. 170 Ordynacji podatkowej oraz art. 234a) Ordynacji podatkowej.

Jak wynika z akt sprawy organ podatkowy Dyrektor Izby Skarbowej, który uchylił decyzję organu I instancji określającą stronie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych, odmówił wszczęcia postępowania z wniosku skarżących o zawieszenie tego postępowania w związku z zaistniałym zagadnieniem prejudycjalnym – wyłączeniem z akt sprawy wymiarowej części dokumentów, które, w wyniku skargi skarżących do sądu administracyjnego, podlegało rozpoznaniu przez ten sąd, nie badając kwestii zaistnienia zagadnienia prejudycjalnego.

Na marginesie należy zauważyć, że wyrokiem z dnia 15 lipca 2008 r. sygn. ISA/Wr 1703/07 WSA oddalił skargę R. i B. S. w przedmiocie wyłączenia z akt sprawy części dokumentów.

Przepis art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania".

W sprawie nie występuje pierwsza z podstaw odmowy wszczęcia postępowania - bowiem nie można skarżącym zarzucić braku legitymacji do występowania w niniejszej sprawie jako strona.

Druga podstawa odmowy wszczęcia postępowania jest zakreślona bardzo szeroko – ma ona miejsce gdy występują jakiekolwiek inne przyczyny stojące na drodze do wszczęcia postępowania, którymi mogą być np.: brak w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego, toczące się już w sprawie postępowanie podatkowe, względnie wydanie w sprawie decyzji (ostatecznej lub nieostatecznej).

Ordynacja podatkowa rozróżnia instytucje obligatoryjnego zawieszenia postępowania – podstawy wymienia przepis art. 201 Ordynacji podatkowej i fakultatywne – przesłanki zawarte zostały w art. 204 Ordynacji.

Sytuacja, która stała się przyczyną wystąpienia przez stronę z wnioskiem o zawieszenie postępowania została wymieniona jako podstawa obligatoryjnego zawieszenia postępowania w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Tak więc jej wystąpienie zobowiązuje organ podatkowy do zawieszenia postępowania podatkowego z urzędu.

Fakultatywne zawieszenie postępowania przewidziane zostało w art. 204 Ordynacji podatkowej i dotyczy wniosku podatnika w sprawie udzielenia ulgi w zapłacie zobowiązań podatkowych, co oznacza, że tylko w tej kategorii spraw dopuszczalne jest zawieszenie postępowania na wniosek strony, przy czym na odmowę zawieszenia postępowania nie przysługuje zażalenie.

Jak zatem wynika ze wskazanych przepisów, w świetle regulacji Ordynacji podatkowej, stronie nie przysługuje prawo do domagania się zawieszenia postępowania podatkowego na jej wniosek, w związku z zaistnieniem przesłanki obligatoryjnego zawieszenia przez organ podatkowy postępowania – w sytuacji gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Strona ma prawo w takiej sytuacji jedynie do zasygnalizowania jej zaistnienia i wystąpienia do innego organu państwowego lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, co strona uczyniła.

Bezprzedmiotowość wniosku oraz brak przesłanki z art. 170 Ordynacji podatkowej – "niewłaściwości organu w sprawie", bowiem Dyrektor Izby Skarbowej był organem właściwym w sprawie (rozpatrywał sprawę w wyniku odwołania strony od decyzji organu I instancji), powoduje, iż przepis art. 170 Ordynacji podatkowej, wbrew twierdzeniu strony, nie ma zastosowania.

Zatem prawidłowo organy podatkowe odmówiły stronie skarżącej wszczęcia postępowania z wniosku o zawieszenie postępowania, co skutkuje uznaniem, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.