Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 305/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 30 ust. 9
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Sędziowie : SWSA Jakub Makuch ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi E. M-P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 grudnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia w części nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 22 grudnia 2021 r., znak SKO.NP/4115/510/2021, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735) oraz art. 30 ust. 1 i art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570) i § 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2021 r. odwołania E. M. od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż działającego z upoważnienia Burmistrza Ż z dnia 4 listopada 2021 r. nr [...] w sprawie umorzenia w części nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 1.500,00 zł – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

E. M. w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego w związku z rezygnacją z zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką podjęła zatrudnienie, co spowodowało ustanie podstawowej przesłanki uprawniającej do pobierania przedmiotowego świadczenia. Pismem z dnia 26 lipca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w T poinformował organ o zbiegu okresu ubezpieczenia społecznego z tytułu zatrudnienia oraz z tytułu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji orzeczono o uchyleniu decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Decyzją z dnia 15 października 2012 r. na wniosek strony rozłożono na raty nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne uznając, iż zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny, by zastosować właśnie taką ulgę dla rodziny w spłacie nienależnie pobranego świadczenia. Pomimo zastosowania ulgi w postaci rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń E. M. nie dokonała spłaty należności, co skutkowało przekazaniem w sierpniu 2014 r. tytułu wykonawczego do urzędu skarbowego celem egzekucji. W dniu 25 listopada 2020 r. do Urzędu Miejskiego w Ż wpłynął wniosek E. M. o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego wraz z odsetkami określonego w decyzji nr: OPS.8252.10.2011 z dnia 13 września 2012 r.

Burmistrz Ż, po rozpoznaniu sprawy po raz kolejny na skutek kasacyjnych rozstrzygnięć organu odwoławczego, decyzją z dnia 4 listopada 2021 r., znak OPS.8252.10.2011, umorzył w części nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjne w kwocie 1.500,00 zł. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji powołał się na następujące ustalenia faktyczne: 1) zaległość E. M. w związku z nienależnie pobranym świadczeniem pielęgnacyjnym, która pozostała jeszcze do wyegzekwowania wynosi 5 562,00 zł + odsetki. Urząd Skarbowy wykazał, iż wyegzekwował w latach 2015 - 2021 kwotę 1664,00 zł która została przekazana na koszty egzekucji, koszty upomnienia, odsetki oraz należność główną; 2) E. M. pobiera świadczenie rehabilitacyjne w miesięcznej kwocie ok. 1.554,71 zł, a także na postawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T z dnia 30-09-2021 r. znak [...] przyznano rentę rodzinną od 05-08-2021 r. to jest od dnia śmierci męża w kwocie miesięcznej 1 066,30 zł; 3) E. M. posiada orzeczenie z dnia 11-03-2021 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, w którym wskazanie dotyczące zatrudnienia określono jako wymaga, w warunkach pracy chronionej, natomiast z przedłożonego zaświadczenia o stanie zdrowia wynika iż pozostaje w leczeniu; 4) E. M. wskazała wydatki w wysokości 150,00 zł zawiązane z opłatą mieszkaniową, udokumentowała miesięcznie wydatki na koszty leczenia w kwocie ok. 150,00 zł (natomiast w oświadczeniu zadeklarowała kwotę 300,00 zł) oraz oświadczyła wydatki związane ze spłatą rat kredytów na kwotę 1 200,00 zł miesięcznie; 5) E. M. w oświadczeniu z dnia 23-02-2021 r. wskazała, iż spłaca kredyt w Banku [...] S.A. w wysokości 756,00 zł miesięcznie oraz w wysokości 541,00 zł miesięcznie w Banku [...] S.A. Natomiast z oświadczenia z dnia 18-06-2021 r. wynika, iż zaciągnięty kredyt w [...] Banku (na ok. 90 000,00 zł) został przeznaczony na spłacenie części zadłużenia, a resztę przekazała dla synów na zakup przez nich samochodów, a kredyt w Banku [...] (na ok 15 000,00 zł) został przeznaczony na kursy dla syna oraz na częściowe pokrycie kosztów najmu mieszkania. Ponadto z przedłożonego potwierdzenia otrzymania wniosku i zawieszenia wykonania umowy wynika, iż zawieszenie wykonania umowy pożyczki/kredytu zawartej w dniu 9 grudnia 2019 r. miało miejsce w okresie od lutego do maja 2021 r.

Oceniając ustalony stan faktyczny organ I instancji stwierdził, że złożony wniosek uzasadnia zastosowanie ulgi w postaci częściowego umorzenia nienależnie pobranych świadczeń, gdyż sytuacja wnioskodawczyni może ulec zmianie, tym bardziej, że największe obciążenie budżetu E. M. stanowią raty kredytów, które jak sama oświadczyła w znacznej części przeznaczone zostały na potrzeby synów, na których ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki.

Na skutek odwołania E. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 22 grudnia 2021 r., którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Ż. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył art. 30 ust. 1 i ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także wskazał na jego wykładnię sądową. Dalej organ odwoławczy zauważył, że przedmiotowa sprawa była już przezeń dwukrotnie rozpoznawana. Decyzja organu I instancji jest już trzecią decyzją w tej sprawie. Ustalając aktualną sytuację rodzinną, dochodowo - majątkową oraz zdrowotną E. M. w dniu 29 października 2021 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że wnioskodawczyni zamieszkuje w mieszkaniu wspólnie z synem, lecz prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Mieszkanie jest własnością syna M. Obecnie źródłem utrzymania wnioskodawczyni jest renta rodzinna oraz świadczenie rehabilitacyjne, które w miesiącu listopadzie b.r. pobierze ostatni raz. W trakcie wywiadu wnioskodawczyni poinformowała, iż będzie w dalszym ciągu składać wnioski o jego przedłużenie. Budżet wnioskodawczyni ulega znacznemu obniżeniu z powodu spłaty dwóch kredytów gotówkowych w łącznej kwocie 1.200 zł. W trakcie wywiadu wnioskodawczyni poinformowała, iż ponosi koszty leczenia, zakupu środków opatrunkowych. Miesięczne obciążenia wnioskodawczyni wynoszą 1.650 zł. Łączny dochód na dzień sporządzenia wywiadu wynosił 2.621,01 zł. Do akt sprawy dołączono: decyzję ZUS o przyznaniu E. M. renty rodzinnej, oświadczenie o stanie majątkowym strony, z którego wynika, że nie posiada żadnego majątku, orzeczenie o ustaleniu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz faktury za zakupione leki. Ponadto E. M. oświadczyła, że w ciągu 12 m-cy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej uzyskała dochód należny za okres "wyrównanie renty rodzinnej". Oświadczyła także, że jej sytuacja jest trudna, gdyż spłaca dwa kredyty gotówkowe w łącznej wysokości 1.200 zł po zmarłym mężu. Jest osobą schorowaną, miesięcznie wydaje na leczenie 300 zł. Synowi do utrzymania dokłada się w wysokości 150 zł. Obecny dochód wynosi 2.566,00 zł. Świadczenie rehabilitacyjne ma przyznane do miesiąca listopada. Strona przedłożyła zaświadczenie lekarskie stwierdzające obustronny zespół cieśni kanału nadgarstka oraz skierowanie do poradni neurochirurgicznej. Z kolei z dołączonej przez pełnomocnika w trakcie postępowania odwoławczego dokumentacji wynika, że strona od 10 listopada 2021 r. do 11 listopada 2021 r. przebywała w szpitalu w związku z rozpoznaniem COVID-19 oraz od 11 listopada 2021 r. do 25 listopada 2021 r. w związku z infekcją COVID-19. Ponadto przedstawiono kartę wizyty prywatnej odbytej w dniu 30 listopada 2021 r. w Poradni Pulmonologicznej. Zaległość E. M. w związku z nienależnie pobranymi świadczeniami pozostająca do wyegzekwowania to kwota 5.562,00 zł + odsetki. Urząd Skarbowy wyegzekwował w latach 2015-2021 kwotę 1.664,00 zł, która została przekazana na koszty egzekucji, koszty upomnienia, odsetki oraz należność główną.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawodawca w sprawie zastosowania ulg określonych w art. 30 ust. 9 u.ś.r. pozostawił organom swobodę w suwerennym uwzględnieniu wniosku strony, a tym samym interpretacji pojęcia "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny". Przywołana norma prawna nie pozostawia wątpliwości, iż decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 9 u.p.p.w.d. zapada w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyte przez ustawodawcę sformułowanie "organ może". Oznacza to sytuację, w której właściwy organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, z jednej strony może bowiem umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń wychowawczych, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, z drugiej zaś może odmówić zastosowania tego rodzaju ulgi. Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jakiejkolwiek dowolności. Wręcz przeciwnie, działanie organu doznaje ograniczenia już w samej normie prawnej, wprowadzającej uznanie poprzez wyznaczenie ram w konkretnej kategorii spraw, a także postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej postanowieniami art. 77 § 1 k.p.a., jak również zasadami i celami określonymi w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wspomniane tzw. uznanie administracyjne oznacza, że organ ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia zależnie od okoliczności sprawy, oczywistym przy tym jest, że rozstrzygnięcie to powinno zapaść po wnikliwym wyjaśnieniu sprawy i rozważeniu wszystkich okoliczności, a decyzja powinna być wyczerpująco uzasadniona. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki postępowania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe, niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on wszechstronnie zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że najdalej idącą postacią ulgi jest umorzenie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Przesłanką jego zastosowania jest każdorazowo ustalenie sytuacji dochodowej i rodzinnej osoby, która nienależnie pobrała świadczenie i ocena tej sytuacji. Realizując zagwarantowane przez ustawodawcę prawo do ubiegania się o jedno z rozwiązań przewidzianych w komentowanym przepisie, organy administracji zobligowane są zindywidualizować i odnieść te możliwości prawne do sytuacji życiowej podmiotu ubiegającego się o zastosowanie ulgi. Sama trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia nienależnie pobranych świadczeń, musi odbiegać od sytuacji innych świadczeniobiorców, tj. powinna mieć charakter szczególny na tle osób uprawnionych do korzystania z pomocy publicznej. Z kolei argumentem przemawiającym za odmową umorzenia należności nie może być wyłącznie ustalenie, że "trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia". Konieczne jest wnikliwe zbadanie sytuacji życiowej i nie tylko ustalenie, czy aktualnie strona ma możliwość spłaty nienależnie pobranych świadczeń, ale również, czy w przyszłości istnieją perspektywy spłaty należności.

Organ odwoławczy zauważył, że sytuacja rodzinna, dochodowa i zdrowotna E. M. jest znana organowi I instancji, który uznał ją za trudną. Jednakże zdaniem organu pomocowego, śmierć męża i związana z tym zmiana sytuacji dochodowej, a także zmiana miejsca zamieszkania nie dają podstaw do zastosowania ulgi w postaci umorzenia (w całości) nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie uznano, iż ustalone okoliczności powodują, że złożony wniosek zasługuje na zastosowanie ulgi w postaci częściowego umorzenia nienależnie pobranych świadczeń, gdyż sytuacja wnioskodawczyni może ulec zmianie, tym bardziej, iż największe obciążenie budżetu E. M. stanowią raty kredytów, które jak sama oświadczyła w znacznej części przeznaczone zostały na potrzeby synów, na których ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki. A zatem organ uznał, iż w sprawie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności, ale tylko do zastosowania ulgi w postaci częściowego umorzenia kwot nienależenie pobranych świadczeń.

W ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do kwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji. Trudna sytuacja majątkowa E. M., a w rezultacie zaległość w spłacie przez stronę zobowiązań powstała nie wskutek zdarzeń od niej niezależnych, ale w wyniku nieodpowiedzialnego i nieracjonalnego gospodarowania finansami przez rodzinę, w tym także bezpośrednio przez E. M. Skarżąca mając od 2012 roku świadomość ciążących na niej zobowiązaniach z tytułu nienależnie pobranych świadczeń wraz z mężem pobrała kredyty w łącznej kwocie ok. 105.000,00 zł, z czego część została przekazana dla synów na zakup samochodów, aby mogli dojeżdżać do pracy, a także dla syna na kursy doszkalające, który otwierał działalność jako ajent sieci sklepów [...] oraz część kosztów najmu mieszkania. Skoro skarżąca doprowadziła do sytuacji, w której zobowiązana jest do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, to nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której konieczność spłaty rat dobrowolnie zaciągniętego kredytu miałaby mieć wpływ na skuteczność wyegzekwowania należności przysługujących budżetowi państwa. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji słusznie wskazuje, że sytuacja wnioskodawczyni może ulec zmianie. Po pierwsze, E. M. może podjąć działania, które poprawią jej sytuację materialną, zaprzestając łożenia na utrzymanie dorosłego syna w kwocie 150 zł miesięcznie. Po drugie, zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego może domagać się od dorosłych dzieci spełnienia obowiązku alimentacyjnego, a tym samym poprawić swoją sytuację ekonomiczną. Wreszcie może zwrócić się o odroczenie terminu płatności należności, bądź ich rozłożenie na raty. Umorzenie w całości należności z nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych jest formą najdalej idącej ulgi w spłacie należności, dlatego stanowi instytucję o charakterze wyjątkowym i powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa dłużnika nie pozwala na wywiązywanie się w najmniejszym nawet stopniu z ciążącego na nim obowiązku. W rozpoznawanej zaś sprawie sytuacja taka nie zachodzi.

Pismem z dnia 24 stycznia 2022 r. E. M. wniosła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji: I. naruszenie prawa materialnego – art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy decyzji odmawiającej umorzenia nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego ponad kwotę 1 500 zł, podczas gdy biorąc pod uwagę okoliczności ustalone w niniejszym postępowaniu zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji i jej rodziny, II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że istnieją uzasadnione podstawy do jej uchylenia w części odmawiającej umorzenia nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego ponad kwotę 1 500 zł; 2) art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów polegającej na błędnym przyjęciu, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji skarżącej, co w konsekwencji spowodowało odmowę umorzenia nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy niskie dochody skarżącej oraz jej zła i nadal pogarszająca się sytuacja majątkowa spowodowana w szczególności złym stanem zdrowia, śmiercią męża, nagłym wzrostem kosztów życia uniemożliwia jej uiszczenie pobranego świadczenia w żadnej części; 3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w treści uzasadnienia decyzji faktów i okoliczności, na podstawie których organ przyjął, że sytuacja materialna skarżącej uzasadnia umorzenie świadczenia jedynie do kwoty 1 500 zł. Skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części co do nieumorzenia skarżącej nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego ponad kwotę 1 500 zł i orzeczenie co do istoty sprawy tj. umorzenie w całości nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych przez skarżącą wraz z odsetkami – ewentualnie – o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca wniosła też o zasądzenie na jej rzecz kosztów sądowoadministracyjnych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutów skargi, uznając je za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 30 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.) osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Z kolei art.30 ust. 9 powołanej ustawy stanowi, że organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Organ odwoławczy prawidłowo zidentyfikował tę podstawę decyzji i dokonał prawidłowej wykładni przepisów wchodzących w jej skład, akcentując wyjątkowy charakter ewentualnego umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a także uznaniowy charakter rozstrzygnięcia. Tenże uznaniowy charakter rozstrzygnięcia ma też zasadnicze znaczenie w toku sądowej, a zatem legalnościowej, kontroli decyzji. Wybór konsekwencji prawnych stwierdzonego stanu faktycznego należy tu zasadniczo do organu administracji, bowiem z woli ustawodawcy to on jest beneficjentem uznania. Sąd władny jest zweryfikować pod kątem zgodności z prawem aspekty proceduralne czynności jurysdykcyjnych (w tym prawidłowość ustalenia stanu faktycznego), a gdy idzie o treść rozstrzygnięcia – rozważyć, czy nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, z uwzględnieniem zasad ogólnych, w szczególności zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a.

W ocenie Sądu, stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony w sposób prawidłowy i wyczerpujący; stan ten generalnie jawi się jako bezsporny. Najistotniejsze okoliczności wyeksponował organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji przez wskazanie, że skarżąca zamieszkuje w mieszkaniu wspólnie z synem, lecz prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe; mieszkanie jest własnością syna M. Źródłem utrzymania skarżącej jest renta rodzinna oraz świadczenie rehabilitacyjne. Skarżąca spłaca dwa kredyty gotówkowe w łącznej kwocie 1.200 zł; ponosi koszty leczenia, zakupu środków opatrunkowych. Miesięczne obciążenia wnioskodawczyni wynoszą 1.650 zł. Łączny dochód na dzień sporządzenia wywiadu wynosił 2.621,01 zł. Skarżąca posiada orzeczenie o ustaleniu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności; jest osobą schorowaną, miesięcznie wydaje na leczenie 300 zł. Skarżąca dokładała się do utrzymania dorosłego syna w wysokości 150 zł. Skarżąca przedłożyła też zaświadczenie lekarskie stwierdzające obustronny zespół cieśni kanału nadgarstka oraz skierowanie do poradni neurochirurgicznej. Na etapie postępowania odwoławczego skarżąca przedłożyła dokumentację, z której wynika, że od 10 listopada 2021 r. do 11 listopada 2021 r. przebywała w szpitalu w związku z rozpoznaniem COVID-19 oraz od 11 listopada 2021 r. do 25 listopada 2021 r. w związku z infekcją COVID-19; ponadto przedstawiono kartę wizyty prywatnej odbytej w dniu 30 listopada 2021 r. w Poradni Pulmonologicznej. Organ ustaliły też, że zaległość skarżącej w związku z nienależnie pobranymi świadczeniami pozostająca do wyegzekwowania to kwota 5.562,00 zł + odsetki. Urząd Skarbowy wyegzekwował w latach 2015-2021 kwotę 1.664,00 zł, która została przekazana na koszty egzekucji, koszty upomnienia, odsetki oraz należność główną.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy trafnie zwrócił uwagę na to, że trudna sytuacja skarżącej nie powstała z przyczyn od niej niezależnych. Obciążenie budżetu skarżącej wynika przede wszystkim z konieczności spłacania kredytów, które skarżąca pobrała wraz z mężem w łącznej kwocie 105.000,00 zł i które w dużej mierze zostały przeznaczone na potrzeby synów, w tym na zakup samochodów. Zasadnie w tym kontekście organ odwoławczy podnosi, że obecnie skarżąca może sią domagać od dorosłych dzieci spełnienia obowiązku alimentacyjnego wobec niej. Trzeba też zauważyć, że skarżąca dodatkowo łożyła na utrzymanie dorosłego syna kwotę 150 zł (w skardze skarżąca deklaruje, iż obecnie przestała to czynić).

Zarzuty skargi w ocenie Sądu są bezzasadne i nie zasługują na uwzględnienie – organ prawidłowo ustalił stan faktyczny (nie zostały naruszone przepisy art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.), prawidłowo zinterpretował odnośne przepisy (przede wszystkim art. 30 ust. 9 ustawy oświadczeniach rodzinnych) i dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego po hipotezę normy prawnej. W szczególności zaś nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Powoływane w skardze okoliczności dotyczące stanu zdrowia oraz sytuacji dochodowej i majątkowej skarżącej były brane przez organ pod uwagę.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w treści uzasadnienia decyzji faktów i okoliczności, na podstawie których organ przyjął, że sytuacja materialna skarżącej uzasadnia umorzenie świadczenia jedynie do kwoty 1 500 zł – wskazać należy, iż naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. można by upatrywać wyłącznie w tym, że organ nie wyjaśnił do końca przesłanek, dla których umorzenie nienależnie pobranego świadczenia w części jednak nastąpiło. Na tle okoliczności sprawy przesłanki takiego rozstrzygnięcia nie są oczywiste. Ewentualne wątpliwości w tej mierze – zważywszy na zakaz reformationis in peius (art. 134 § 2 p.p.s.a.) – nie mogłyby jednak stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.