Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 165/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2005-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
journal: Dz.U. 1997 nr 104 poz 662
law: Porozumienie w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej,podpisane w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r.
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 623
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek,, Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Asystent sędziego Joanna Hołda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2005 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2005 Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Nr [...] Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2002 r. 1. Uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...]. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz Z.K. [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3. Określa, że decyzje, o których mowa w punkcie 1 nie mogą być wykonane w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawnie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U . z 2005 r., Nr 8, poz. 60.), art. 13 § 1 i § 3 pkt 4, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz ust. 3 i ust. 5 części A do Postanowień wstępnych do Taryfy celnej (Dz. U. Nr 146, poz. 1639 ze zm.) art. 13, art. 16, art. 21, art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowski i z drugiej strony (załącznik do Dz. U. z 1997 r., Nr 104, poz. 662, ze zm.) w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r., Przepisy wprowadzając4e ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...].11.2004r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...], uchylającej decyzję Nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r., dotyczącą dokumentu SAD Nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. w części zastosowanej stawki celnej, kwoty cła oraz wykazanej kwoty podatku akcyzowego i podatku od towaru i usług, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu [...] lutego 2002 r. w Oddziale Celnym I Z. K., zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu według dokumentu SAD nr [...] samochód osobowy marki Ford Mondeo, sprowadzony z Holandii, taryfikowany do kodu PCN 8703 23 909. Ze względu na fakt, iż pochodzenie towaru zostało udokumentowane deklaracją o jego unijnym preferencyjnym pochodzeniu sporządzoną na fakturze z dnia [...] lutego 2002 r., do obliczenia kwoty cła zastosowano obniżoną stawkę celną w wysokości 0%.

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2002r. Dyrektor Urzędu Celnego uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru i dopuścił pojazd do obrotu na polskim obszarze celnym.

W związku z wątpliwościami co do autentyczności powyższej deklaracji oraz złożonego pod nią podpisu eksportera, deklaracja ta została przesłana do weryfikacji przez władze celne kraju eksportera. Holenderskie władze celne pismem z dnia [...] czerwca 2004 r. poinformowały, że dane podane na rachunku dotyczące sprzedającego są fałszywe, pojazd jednak wyprodukowano w UE i odpowiada on warunkom dotyczącym pochodzenia wymienionym w Protokole.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego, po wznowieniu postępowania decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r., uchylił swoją decyzję w części dotyczącej stawki celnej, kwoty cła oraz wykazanej kwoty podatku akcyzowego i podatku od towaru i usług, następnie określił kwotę długu celnego oraz kwotę tych podatków.

W odwołaniu od rozstrzygnięcia organu I – instancji Z. K. zarzucił decyzji, między innymi, naruszenie art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że użyte w przepisie art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne sformułowanie "stosuje się przepisy dotychczasowe" oznacza, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004 r. stosowane będą przepisy obowiązujące przed akcesja, zarówno przepisy materialne, jak i proceduralne. Wobec tego zarzut naruszenie art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne jest całkowicie nietrafny.

Ponadto Dyrektor Izby Celnej zauważył, że zgodnie z art. 64 § 1 Kodeksu celnego zgłoszenie celne w formie pisemnej powinno zostać dokonane przez zgłaszającego na właściwym formularzu zgodnym ze wzorem przewidzianym do objęcia towaru określoną procedurą celną. Zgłoszenie to powinno być podpisane i zawierać wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której jest zgłaszany.

Organy celne nie tylko są uprawnione, ale również zobowiązane do podejmowania działań zmierzających do prawidłowego zastosowania przepisów prawa celnego. Zgodnie z art. 6 Kodeksu celnego działania te mogą być podejmowane w każdym miejscu znajdującym się na polskim obszarze celnym lub jeżeli umowy międzynarodowe tak stanowią – poza polskim obszarem celnym, również już po dopuszczeniu towarów do obrotu na polskim obszarze celnym. Uprawnienia kontrolne i weryfikacyjne organów celnych jednoznacznie wynikają z art. 83 § 1 i § 2 Kodeksu celnego, zgodnie z którym organ celny po zwolnieniu towarów może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia celnego w celu upewnienia się o prawidłowości danych w nim zawartych, w szczególności może kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem. Przepis § 3 powołanego artykułu przewiduje, że w wypadku gdy z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane.

Organ odwoławczy podniósł, iż przepis art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego stanowi, że weryfikacja jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tego dokumentu, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że organ celny ma możliwość weryfikowania dowodu pochodzenia niezależnie od zaistnienia jakichkolwiek przesłanek uzasadniających weryfikację, przy czym w przypadku powzięcia uzasadnionych wątpliwości odnośnie autentyczności dokumentu, czy też statusu pochodzenia towarów nim objętych, jest on zobowiązany do jej przeprowadzenia.

Dyrektor Izby Celnej zauważył, że wszczęta przez organy celne weryfikacja dowodu pochodzenia w postaci deklaracji eksportera wynika także z przepisu art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, który wprowadza możliwość weryfikacji dowodów pochodzenia przez władze celne kraju importera. Holenderskie władze celne poinformowały, pismem z dnia [...] czerwca 2004r. nr [...], o wynikach weryfikacji rachunku, stwierdzając, że dane dotyczące sprzedawcy są fałszywe

W ocenie Dyrektora Izby Celnej uzyskany wynik weryfikacji czynił zadość przesłankom określonym w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Organ odwoławczy stwierdził także, że art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego stanowi, iż Taryfa celna obejmuje między innymi obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. Obniżone stawki są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania. Natomiast przepis ust. 5 części pierwszej A postanowień wstępnych do Taryfy celnej stanowi, że obniżone stawki celne wynikające z umów zawartych przez RP z niektórymi krajami lub grupami krajów (umowy o strefach wolnego handlu), z zastrzeżeniem ust. 6, stosuje się do niektórych towarów pochodzących z między innymi państw członkowskich Unii Europejskiej.

Umową międzynarodową regulującą obrót towarowy Polski z państwami Unii Europejskiej jest Układ Europejski, obowiązujący na mocy Oświadczenia Rządowego z dnia 23 grudnia 1993 r. sprawie wejścia w życie Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolita Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony, sporządzony w Brukseli w dniu 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 39 ze zm.).

Przepis art. 13 ust. 1 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego stanowi, iż preferencyjne traktowanie przewidziane w Umowie dotyczy tylko produktów, spełniających wymogi tego Protokołu, które są transportowane bezpośrednio między Wspólnotami i Polską, zaś zgodnie z art. 16 ust. 1 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski, a produkty pochodzące z Polski korzystają w imporcie do Wspólnoty, z postanowień Umowy, pod warunkiem przedłożenia:

a) świadectwa przewozowego EUR.1..., lub

b) w przypadkach określonych w art. 21(1) deklaracji, której tekst jest zamieszczony w załączniku IV, złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji (zwanej "deklaracją na fakturze").

W świetle powyższego istnieją trzy przesłanki, których spełnienie jest niezbędne do zastosowania wobec przedmiotu importu preferencji celnych, a mianowicie:

1) określenie obniżonych stawek celnych w Taryfie celnej dla towarów pochodzących z krajów członkowskich Unii Europejskiej;

2) bezpośredni przywóz towarów z obszaru UE do Polski;

3) udokumentowanie pochodzenia przedmiotu importu świadectwem przewozowym EUR.1 lub "deklaracją na fakturze".

Dalej organ odwoławczy zauważył, że przepis art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego stanowi, że weryfikacja dokumentów o pochodzeniu przedmiotu importu jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tego dokumentu, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że organ celny ma możliwość weryfikowania dowodu pochodzenia niezależnie od zaistnienia jakichkolwiek przesłanek uzasadniających weryfikację, przy czym w przypadku powzięcia uzasadnionych wątpliwości odnośnie autentyczności dokumentu, czy też statusu pochodzenia towarów nim objętych, jest on zobowiązany do jej przeprowadzenia.

Zgodnie z art. 32 ust. 5 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego wyniki weryfikacji muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty.

W ocenie organu odwoławczego, przedmiotowa deklaracja na fakturze spełnia wszystkie wymogi formalne określone w Protokole nr 4 Układu Europejskiego, jednakże moc dowodowa przedmiotowego dowodu została prawidłowo obalona w kontekście ustaleń weryfikacyjnych. Wprawdzie holenderskie władze celne potwierdzają, iż przedmiotowy samochód spełnia reguły pochodzenia określone w Protokole nr 4 UE, nie mniej jednak wyniki weryfikacji wskazują na nieprawdziwość danych podanych w kontrolowanym dokumencie. Zatem nie został spełniony warunek określony w ust. 5 części pierwszej A postanowień wstępnych Taryfy celnej tj. udokumentowania pochodzenia dowodem pochodzenia określonym w Protokole nr 4 Układu Europejskiego.

Na powyższa decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Z. K.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie tej decyzji i umorzenie postępowania.

Skarga zarzuca:

1. naruszenie przepisu art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, poprzez jego zastosowanie do wznowienia postępowania i wydania decyzji uchylającej ostateczną decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. dotyczącą dokumentu SAD w części dotyczącej zastosowania stawki celnej, kwoty cła oraz wykazanej kwoty podatku akcyzowego i podatku VAT w sytuacji, kiedy ww przepis ma zastosowanie do przepisów prawa materialnego a nie procesowego, co powoduje że powinny być zastosowane przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego, obowiązującego w Polsce od dnia 1 maja 2004 r., a więc w momencie wszczęcia niniejszego postępowania i wydawania zaskarżonej decyzji, nie zaś przepisy ustawy Kodeks celny oraz Ordynacja podatkowa,

2. naruszenie przepisu art. 207 i 210 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez wszczęcie sprawy z urzędu i wydanie decyzji pomimo upływu dwóch lat i siedmiu miesięcy od daty zgłoszenia dokumentu SAD i mimo braku podstaw prawnych do wydania decyzji,

3. naruszenie przepisu art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez brak prawidłowego i wystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego, co polegało, m. in. na:

- niewystarczającym wskazaniu odstawy prawnej i niewyjaśnieni, co organ celny rozumie pod pojęciem "prawidłowości formalnej" i "prawidłowości materialnej" dokumentu potwierdzającego preferencyjne pochodzenie pojazdu, pomimo uznania tych pojęć za " przedmiot postępowania w sprawie wznowionej z urzędu",

- nie wyeliminowaniu z podstawy prawnej przepisu art. 13, art. 65 § 4 pkt 2 lit. "b" i "c", art. 83, art. 85 § 1, art. 209, art. 222 § 1 i § 4, art. 231 § 1 pkt 1, art. 242 § 2, art. 262 ustawy Kodeks celny, która to podstawa i wymienione przepisy została powołana w podstawie prawnej decyzji Urzędu Celnego, utrzymanej w mocy przez zaskarżoną decyzję, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie ustawa ta nie ma zastosowania,

- nie wykazaniu, jakie przepisy prawne upoważniają organ celny do wymagania od importera łącznego spełniania trzech warunków, do skorzystania z preferencyjnej stawki celnej,

- nie usunięciu sprzeczności logicznej w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, tj. jednoczesnym wymaganiu od importera spełnienia łącznie tych trzech warunków i własnym stwierdzeniu, że "o możliwości zastosowania do importowanego towaru stawek celnych obniżonych przesądza jego rzeczywiste pochodzenie", które w sprawie zostało udowodnione, przy tym na powoływaniu się przez organ II Instancji, że wyniki weryfikacji "muszą być takie, żeby umożliwiły ustalenie, czy deklaracja eksportera na fakturze odnosi się do omawianych produktów i czy produkty te mogą w rzeczywistości kwalifikować się do zastosowania działań preferencyjnych", z czego wynika, że postępowanie jest już bezprzedmiotowe w obliczu udowodnienia przez skarżącego pochodzenia importowanego pojazdu.

4. naruszenie przepisów art. 13, art. 16, art. 21, art. 31 i art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, poprzez ich błędną wykładnię, co polegało na przyjęciu stanowiska, że skoro "dane odnośnie sprzedającego okazały się nieprawdziwe, zatem deklaracja o pochodzeniu została wystawiona nieprawnie. Przedmiotowy towar nie może korzystać z preferencji przewidzianych postanowieniami Protokoły Nr 4 Układu Europejskiego", stanowisko to należy uznać za błędne i sprzeczne z treścią i istotą tego Protokołu, który jest jedynie pomocniczym aktem prawnym, służącym przede wszystkim ustaleniu pochodzenia towarów, zaś istotą przysługiwania importerowi w Polsce preferencyjnej stawki celnej 0% jest zakup i eksport do Polski towaru pochodzącego z krajów Wspólnoty, co w niniejszej sprawie ma miejsce z uwagi na udowodniony zakup przez skarżącą samochodu osobowego w Holandii, przy czym pojazd pochodzi z Wielkiej Brytanii,

5. naruszenie przepisu art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej, z związku z art. 224 § 3 pkt 1 i w związku z art. 262 Kodeksu celnego, poprzez nieprawidłowe rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Urzędu Celnego i oparcie się wyłącznie na przepisie art. 271 Kodeksu celnego, z pominięciem art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 224 § 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej i w związku z art. 262 Kodeksu celnego,

6. naruszenie przepisu art. 2, art. 17 i art. 217 Konstytucji, przez naruszenie zasady zaufania obywateli do Państwa i prawa przez Państwo stanowionego oraz zasady działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa i naruszenia zasady ustawowej danin publicznych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. l § l i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeśli przepisy ustawy szczególnej nie stanowią inaczej.

W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że organy obu instancji rozstrzygały sprawę w nadzwyczajnym trybie wzruszania decyzji ostatecznych, określonym przepisami art. 240 i nast. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60.), który to tryb jest wyjątkiem od podstawowej zasady prawa podatkowego – zasady trwałości decyzji podatkowej. Celem tego postępowania jest stwierdzenie, czy postępowanie zwykłe nie było dotknięte którąś z kwalifikowanych, ściśle określonych wad, natomiast nie może ono służyć jako środek do kolejnego merytorycznego rozpoznania sprawy, zakończonej decyzją ostateczną.

Przesłanki wznowienia postępowania zostały ściśle określone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią przepisu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał tą decyzję. Podzielić należy pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 grudnia 2002r. (III SA 282/01; opub. w Biul.Skarb. 2004/1/22), iż na podstawie przepisu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wznowić postępowanie można wtedy, gdy okoliczności lub dowody istniały już w momencie wydania decyzji ostatecznej. Zgodnie zaś z utrwalonym kierunkiem orzecznictwa, nie wznawia się postępowania w wyniku wystąpienia nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, które powstały po wydaniu decyzji ostatecznej.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wynik weryfikacji rachunku, przeprowadzonej przez holenderskie władze celne, miał wypełniać przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, bowiem pozwolił on na ustalenie nowej okoliczności jaką jest fakt ujawnienia nieprawidłowych danych dotyczących eksportera pojazdu. Umknęło jednak uwadze organu odwoławczego, że postępowanie zostało wznowione nie na skutek ujawnienia się okoliczności faktycznych istniejących w dniu [...] lutego 2002r., a więc w dacie wydania decyzji ostatecznej, lecz na skutek uzyskania dokumentu urzędowego, wystawionego przez holenderskie władze celne, a będącego wynikiem weryfikacji dowodu pochodzenia, przeprowadzonej w trybie określonym w art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowski z drugiej strony (załącznik do DZ. U. z 1997 r., Nr 104, poz. 662, ze zm.). Dokument ten został sporządzony w dniu 28 czerwca 2004r. – ponad dwa lata po wydania decyzji ostatecznej, co oznacza, że nie jest on nowym dowody, który istniał w dniu wydania decyzji i który nie był znany organowi, który wydał decyzję (art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej).

Nie można także stwierdzić, że organ administracji ustalił nową okoliczność istniejącą w dniu wydania decyzji, nieznaną wówczas temu organowi, w zakresie nieprawidłowych danych dotyczących eksportera pojazdu. Dane te, nawet jeśli są nieprawidłowe, nie są elementem stanu faktycznego sprawy, gdyż ich umieszczenie na rachunku jest tylko wyrazem oświadczenia złożonego przez osobę sporządzającą rachunek. Prawidłowość tych danych ma wpływ tylko na ocenę dowodu z dokumentu prywatnego, jakim jest wspomniany rachunek. W niniejszej bowiem sprawie do elementów stanu faktycznego zaliczyć można te okoliczności, które dotyczą samego towaru, a w szczególności tego, czy jest on produktem pochodzącym ze Wspólnoty – w rozumieniu art. 2 i nast. Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, nie zaś okoliczności dotyczące oceny dowodów przedstawionych przez stronę w celu udowodnienia wspólnotowego pochodzenia towaru.

Jeśli więc organy administracji zdyskwalifikowały w postępowaniu wznowieniowym moc dowodową rachunku i innych dokumentów przedstawionych przez skarżącą w procedurze dopuszczenia towaru do obrotu, które to dowody podlegały ocenie przez organ administracji przy wydawaniu decyzji ostatecznej, to jest oczywiste, że ta odmienna ocena dowodów nie mogła uzasadniać żądania wznowienia postępowania.

Gdyby nawet uznać, że przepis art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej dawał podstawę do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, wobec ujawnienia się nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, to rzeczą organu administracji było wykazanie istnienia waloru istotności dla sprawy tych nowych okoliczności faktycznych lub dowodów. Organ administracji winien więc wykazać, że wyniki weryfikacji dowodu pochodzenia umożliwiły wyraźne ustalenie, iż dokumenty pochodzenia nie były autentyczne i sprawdzanego towaru nie można było uznać za pochodzący ze Wspólnoty, jak też, że nie spełnione zostały inne wymogi cyt. wyżej Protokołu nr 4 Układu Europejskiego – art. 32 ust. 1 i 6. Wymagań tych zaskarżona decyzja nie spełnia, zwłaszcza, że jest w sprawie całkowicie bezsporne wspólnotowe pochodzenie samochodu sprowadzonego przez skarżącą, co nie jest prawnie obojętną okolicznością.

Za istotne naruszenie prawa należy uznać prowadzenie postępowania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), która to ustawa – w świetle przepisów art. 25 i 39 ustawy z dnia 19 marca 2004 r., Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) – utraciła moc z dniem 1 maja 2004 r. Jakkolwiek zgodnie z przepisem art. 26 cyt. ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne, przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, to w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym, ów przepis przejściowy dotyczy wyłącznie przepisów prawa materialnego zawartych w Kodeksie celnym i wydanych na jego podstawie rozporządzeniach. Wadliwy jest więc pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że użyte w przepisie art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne sformułowanie "stosuje się przepisy dotychczasowe" oznacza, iż do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004r., poza przepisami materialnymi, stosowane będą także przepisy proceduralne, obowiązujące przed akcesją.

Pamiętać należy, że dokonywanie zmian przepisów prawa procesowego opiera się na założeniu, w świetle którego z chwilą wejścia w życie nowe przepisy znajdują zastosowanie nawet w odniesieniu do już toczących się postępowań. Prymat nowych przepisów polega na tym, że "chwytają one w locie" postępowania wszczęte przed ich wejściem w życie, stosowanie zaś w tych postępowaniach prawa dotychczasowego ma charakter wyjątkowy. Tym bardziej więc, stosowanie nowych przepisów o postępowaniu jest obligatoryjne w przypadku wszczynania jakichkolwiek postępowań po dacie wejścia w życie tych przepisów, co dotyczy także nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych, w tym postępowania wznowieniowego, uregulowanego w przepisach art. 240 i nast. Ordynacji podatkowej.

Takie właśnie unormowanie kwestii stosowania nowych i dotychczasowych przepisów procesowych wynika jednoznacznie z przepisów art. 26 i 36 cyt. ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne. Ustawodawca w art. 36 tej ustawy przyjął, że w przypadku postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie cyt. ustawy czynności podjęte w toku postępowań pozostają w mocy, o ile ich zakres przedmiotowy jest wymagany do wydania stosownego rozstrzygnięcia według przepisów obowiązujących od dnia uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Skoro więc ustawodawca przewidział, jako wyjątek, pozostawienie w mocy niektórych tylko czynności procesowych podjętych w toku postępowań w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2004r., nr 68, poz. 622 ze zm.), to jest oczywiste, że po wejściu w życie tej ustawy wszystkie postępowania – zarówno toczące się, jak i mające być wszczęte – podlegają regulacji nowych przepisów procesowych. Oznacza to, że do postępowania wznowieniowego w sprawie skarżącej nie mogły mieć zastosowania przepisy cyt. ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny, o ile nie były to przepisy materialnoprawne.

Wyrażona wyżej ocena znajduje potwierdzenie w procesie rekonstrukcji normy prawnej opartej na wykładni językowej, uzupełnioną wykładnią funkcjonalną. Jest przecież oczywiste, że racjonalny ustawodawca jedynie w nadzwyczajnych wypadkach decyduje się na zastosowania instytucji dalszego stosowania ustawy procesowej starej, o ile przy tym wynika to wprost z brzmienia ustawy nowej – w celu realizacji racjonalnego zamysłu ustawodawcy.

W analizowanym stanie prawnym ustawodawca nie zastosował zasady dalszego stosowania starej ustawy procesowej, a wolę ustawodawcy stosowania ustawy nowej odzwierciedla pośrednio rządowe uzasadnienie projektu cyt. ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne., uchwalonej w kształcie określonym w przedłożeniu rządowym. Rząd RP w tej inicjatywie ustawodawczej stwierdził, że z dniem 1 maja 2004 r. Polska stanie się członkiem Unii Europejskiej, z czym wiąże się obowiązek bezpośredniego stosowania aktów prawa wspólnotowego, w tym w szczególności – w zakresie prawa celnego – Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Zatem z dniem akcesji obecnie obowiązująca ustawa – Kodeks celny przestanie obowiązywać, a zastosowanie mieć będą wskazane wyżej przepisy wspólnotowego prawa celnego i ustawa – Prawo celne (zob. druk sejmowy nr 2556, Sejmu RP IV-tej kadencji).

Jak już wspomniano, tak określona intertemporalna, procesowa reguła kolizyjna jest powszechnie akceptowana zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, przy czym także Europejski Trybunał Sprawiedliwości potwierdził ją wielokrotnie (zob. np.: wyrok w sprawie z 1981r. – Salumi and Others; 212-217/80, ECR 2735).

W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Celnego, wydane zostały zarówno z naruszeniem prawa materialnego jak i przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.

Wskazane wyżej uchybienia uzasadniają uchylenie opisanych wyżej decyzji (w odniesieniu do decyzji organu pierwszej instancji – art. 135, cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Z tych też względów oraz na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1a i 1c, art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz, 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.