Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SO/Go 11/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prokurator
Treść wyniku: Wymierzono grzywnę
Powołane przepisy: article: art. 54 § 2, art. 55
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy z wniosku W.K. w przedmiocie wymierzenia Prokuratorowi Rejonowemu grzywny w trybie art. 55 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. postanawia: 1. wymierzyć Prokuratorowi Rejonowemu grzywnę w wysokości 100 (sto) złotych za nieprzekazanie w terminie sądowi skargi z dnia 14 grudnia 2009r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, 2. zasądzić od Prokuratora Rejonowego na rzecz wnioskodawcy W.K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 19 lutego 2010 r., do Prokuratury Rejonowej wpłynęło pismo W.K. z dnia [...] lutego 2010r. nazwane "pozwem" przeciwko tejże Prokuraturze. Pismo to skierowane zostało do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. za pośrednictwem Prokuratury Rejonowej. Zawierało żądanie ustalenia prawidłowości wypisu z rejestru gruntów dotyczącego członków spółdzielni i charakteru prawnego pełnomocnictwa udzielonego przez jednego z jej członków innej osobie.

Wskazane pismo zostało zwrócone przez Prokuraturę W.K. wraz z pismem z dnia [...] lutego 2010 r. stwierdzającym, że " prokuratura przekazuje dalej jedynie MYLNIE skierowane pisma".

W odpowiedzi na to pismo W.K. złożył w dniu 11 marca 2010 r. w Prokuraturze Rejonowej kolejne pismo zarzucając organowi złamanie prawa w wyniku nieprzekazania "pozwu" Sądowi. Do pozwu dołączył też pismo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 18 grudnia 2009 r. informujące go o prawidłowym trybie składania skarg (tj. za pośrednictwem organu ) oraz ponownie wskazane pismo z dnia [...] lutego 2010 r.

Skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pismo z dnia [...] lutego 2010 r. nie zostało przez Prokuraturę Rejonową przekazane do Sądu.

W dniu 24 sierpnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęło pismo W.K. z dnia [...] lipca 2010 r. zatytułowane "skarga- zażalenie"

Zważywszy na jego treść potraktowane zostało ono jako wniosek o ukaranie grzywną w trybie przepisu art. 55 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organów - Prokuratura Rejonowego oraz Prokuratora Rejonowego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 sierpnia 2010 r. ( sygn. akt II SO/Go 10/10 ) rozdzielono wskazany wniosek i w ten sposób, że pod sygnaturą II SO/Go 10/10 zarejestrowana została sprawa z wniosku W.K. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Rejonowemu. Jednocześnie ze sprawy tej wyłączono sprawę wniosku o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Rejonowemu. Sprawę, rejestrując ją pod nowym numerem II SO/Go 11/10.

W treści wniosku (tj. pisma z dnia [...] lipca 2010 r. ) o ukaranie Prokuratora Rejonowego grzywną W.K. wskazywał, iż pomimo złożenia za pośrednictwem Prokuratora Rejonowego pozwu z dnia [...] lutego 2010 r. do dnia jego wniesienia sprawa nie została załatwiona i "czeka na przedawnienie".

W udzielonej, pismem z dnia [...] września 2010 r., odpowiedzi na wniosek Prokurator Rejonowy wniósł o oddalenie skargi dotyczącej jego bezczynności. Wyjaśnił, iż pismo skarżącego nazwane "pozwem" w istocie pozostaje w związku ze sprawą l DS.2053/03 dotyczącą podrobienia aktu notarialnego, tj. czynu z art. 270 § 1 kk, w której postępowanie zostało umorzone w dniu 28 sierpnia 2003 r, a postanowienie w tym przedmiocie uprawomocniło się po utrzymaniu go w mocy przez Sąd Rejonowy. W takiej sytuacji pismo wnioskodawcy zatytułowane "pozew" i zaadresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w którym zwrócił się on o ustalenie poprawności wypisu z rejestru gruntów właścicieli oraz o ustalenie charakteru prawnego pełnomocnictwa udzielonego przez jednego z członków spółdzielni innej osobie, potraktowane zostało jako polemiczna ocena zasadności umorzenia dochodzenia. Organ podniósł, iż nie było prowadzone w tym zakresie żadne postępowanie administracyjne, a rozważania prokuratora poczynione zostały na użytek prawno - karnej oceny stanu faktycznego, zaś ocena w tym zakresie podlegała kontroli sądu karnego. Wywodził, iż pismo W.K. z dnia [...] lutego 2010 r. nie zawiera elementów pozwalających na zakwalifikowanie go jako skargi w rozumieniu art. 54 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dotyczy materii, która nie mieści się w kognicji sądownictwa administracyjnego. Wskazywał, iż interpretując to pismo według jego treści nie zaś formy, nie sposób uznać go za skargę. Jedynym zaś elementem "administracyjnym" jest adresat pisma. W zaistniałych okolicznościach potraktowane ono zostało, także ze względu na późniejsze oświadczenia wnioskodawcy, jako kolejny wniosek o podjęcie umorzonego postępowania.

Wraz z odpowiedzią na skargę Prokurator Rejonowy nadesłał dniu 21 września 2010 r. akta sprawy 1 Ds.2053/03 zawierające pismo skarżącego z dnia [...] lutego 2010 r. nazwane pozwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.

W sprawie swoje stanowisko wyraził również Prokurator Okręgowy. W pismach z dnia [...] września 2010 r. wniósł o odrzucenie wniosku, powołując się na przepis art. 45 i art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Prokuratora Okręgowego, wniosek W.K. jest niedopuszczalny, bowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wywodził, iż Sąd administracyjny nie ma kompetencji do kontroli działalności prokuratury, która nie jest organem administracji publicznej, lecz jest organem państwowym, organem ochrony prawnej, a jej zadaniem jest strzeżenie praworządności oraz czuwanie nad ściganiem przestępstw. W szczególności sąd administracyjny nie jest uprawniony do kontroli bezczynności czy działań podejmowanych przez prokuratorów w postępowaniach karnych opartych na przepisach Kodeksu postępowania karnego. Prokuratura działa w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania karnego, ustawy o prokuraturze z dnia 20 czerwca 1985 r. oraz regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury z dnia 24 marca 2010 r. Wskazał, iż zgodnie § 396 regulaminu pisma o charakterze procesowym dotyczące zakresu działania prokuratora w postępowaniu karnym w konkretnej sprawie załatwia się w trybie przewidzianym w odpowiednich przepisach tego postępowania (czyli przepisach kpk); pism tych nie należy traktować jako skarg. Stronie niezadowolonej z merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie karnej przysługują środki zaskarżenia, które podlegają kontroli sądu powszechnego. Także ustawa z dnia 17 czerwca 2004r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. nr 179 póz. 1843 ze zm.) wskazują na kognicję sądu powszechnego. Prokurator Okręgowy podkreślił, iż prokurator nie prowadzi postępowania administracyjnego. Wskazał, iż w sytuacji, gdy strona złoży skargę za pośrednictwem prokuratury do sądu administracyjnego, taka droga sądowa jest niedopuszczalna, w związku z czym przepis art. 54 § 2 ppsa w zw. z art. 55 § 1 ppsa, nie miałby zastosowania. Organ ten zgodził się wprawdzie, że to sąd administracyjny, a nie organ jest uprawniony do oceny skargi pod względem formalnym, także w zakresie ewentualnej dopuszczalności. Jednakże - zdaniem Prokuratora Okręgowego - w sytuacji, gdy pismo strony dotyczy postępowania karnego i podejmowanych w tym postępowaniu

czynności, to w zależności od charakteru tego pisma i etapu postępowania karnego, na którym je złożono, będzie ono podlegało ostatecznie ocenie sądu powszechnego, gdy strona złoży środek zaskarżenia. Kontrola działalności lub bezczynności prokuratora podlega stosownym przepisom i jest dokonywana przez właściwe organy, w tym przez sąd powszechny, w związku z czym orzekanie w takim przypadku przez sąd administracyjny byłoby naruszeniem normy zawartej w art. 184 Konstytucji. W konsekwencji powyższego Prokurator Okręgowy podkreślił, iż ukaranie grzywną Prokuratora Rejonowego za bezczynność, zgodnie z wnioskiem W.K., nie mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych i nie może być rozpatrywane przez ten sąd.

Na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. skarżący podtrzymał wniosek . Wywodził, iż zależy mu na rozpoznaniu sprawy wniesionej pozwem i wnosił o wymierzenie organowi symbolicznej grzywny za nieprzekazanie skargi i akt sprawy oraz zwrot poniesionych kosztów. Prokurator reprezentujący Prokuratora Rejonowego wnosił o odrzucenie wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Wniosek o ukaranie grzywną okazał się uzasadniony.

Na wstępie podnieść należy, iż stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z dnia .30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. - powoływanej jako: ppsa ) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 54 § 2 ppsa, organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Powołany przepis statuuje obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. By rozpocząć taką kontrolę, sąd musi bowiem posiadać materiały konieczne do jej przeprowadzenia i świadomość, że skarżący wszczął postępowanie ( vide: W. Sawczyn, glosa do postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 19 listopada 2007r., sygn. akt II SO/Gd 5/07, OSP 2009, zeszyt 7-8, s. 547). W związku z wprowadzeniem pośredniego trybu wnoszenia skargi do wojewódzkich sądów administracyjnych, ustawodawca przewidział w procedurze sądowoadministracyjnej instytucję mającą na celu zdyscyplinowanie

organów administracji publicznej uchylających się od obowiązku przekazania skargi. W takim przypadku, na mocy art. 55 § 1 ppsa, sąd - na wniosek skarżącego - może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa. Oznacza to, że przesłanką wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu, bez względu na jego przyczyny ( vide: postanowienie NSA z dnia 22 września 2010 r. w sprawie l OZ 703/10 ). W każdej bowiem sytuacji organ powinien wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 ppsa. Natomiast orzekając o rozmiarze wymierzanej grzywny sąd administracyjny ma obowiązek wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym m. in. przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku. W postanowieniu z dnia 31 sierpnia 2010 r. w sprawie l OZ 634/10 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż przyczyny nieprzekazania skargi mogą mieć wpływ na wymiar grzywny. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w omówionym zakresie jest ugruntowane ( vide także: l OZ 495/10, l OZ 192/10, l OZ 343/10, l GZ 105/10, II GZ 90/10 ).

Szczególnego podkreślenia wymaga, iż przepis art. 55 § 1 ppsa nie uprawnia organu, za pośrednictwem którego skargę wniesiono ( art. 54 § 1 ppsa ), a jednocześnie którego działanie czy bezczynność zaskarżono, do podejmowania czynności sprawdzających dopuszczalność wniesionej skargi, jak też legitymacji skarżącego do jej wniesienia czy spełniania przez skargę warunków formalnych ..Nie uprawnia go do tego również przepis art. 54 § 3 ppsa, dotyczący instytucji autokontroli, której celem jest umożliwienie organom administracji publicznej weryfikacji własnego działania ( lub braku działania) przed poddaniem ich rozstrzygnięć kontroli sądu administracyjnego w zakresie zgodności z prawem. W świetle powołanych przepisów prawa nie powinno budzić wątpliwości iż to sąd administracyjny a nie organ administracji dokonuje oceny dopuszczalności skargi. W postępowaniu wywołanym wnioskiem o nałożenie grzywny organ nie może skutecznie bronić się argumentem o niedopuszczalności skargi strony. Organ za pośrednictwem którego została wniesiona skarga, zawsze zobowiązany jest przekazać ją do sądu administracyjnego. Powinien to uczynić w terminie przewidzianym w art. 54 § 2 ppsa, niezależnie od tego czy w jego ocenie skarga jest dopuszczalna oraz czy jej przedmiot podlega kognicji sądu administracyjnego. Nawet uzasadnione przekonanie organu, że skarga jest niedopuszczalna, gdyż nie należy do właściwości sądów administracyjnych, nie zwalnia organu od tego

obowiązku. Powinnością organu jest przekazanie sądowi administracyjnemu pisma, które podmiot je wnoszący subiektywnie uważa za skargę i kieruje do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu. Natomiast swe stanowisko w zakresie niedopuszczalności skargi ze względu na brak kognicji sądu administracyjnego organ może wyrazić w przekazywanej wraz ze skargą odpowiedzi na nią.

W rozpatrywanej sprawie pozostaje bezspornym, że W.K. w dniu [...] lutego 2010 r. złożył w Prokuraturze Rejonowej pismo zatytułowane "pozew" skierowane do "Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. za pośrednictwem Prokuratury Rejonowej ". Faktem pozostaje i to, że Prokurator Rejonowy w pierwszej kolejności zwrócił skarżącemu wskazane pismo, informując, że nie jest właściwym w tym zakresie, zaś prokuratura przekazuje dalej jedynie pisma błędnie zaadresowane. Prokurator Rejonowy nie przekazał "pozwu" także po jego ponownym nadesłaniu przez wnioskodawcę przy piśmie z dnia [...] marca 2010 r. Ostatecznie pismo to trafiło do Sądu wraz z aktami sprawy dopiero 21 września 2010 r. i w wyniku czynności sądowych zmierzających do uzyskania odpowiedzi na wniosek i akt sprawy. Takie działanie organu nie znajduje uzasadnienia, wobec jednoznacznego oznaczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jako adresata pisma z dnia [...] lutego 2010 r. W związku z tym szczególnego podkreślenia wymaga, iż stosownie do treści art. 58 ppsa, to sąd administracyjny ocenia dopuszczalność pisma ( skargi ) skierowanej ( wniesionej ) do niego. Bez znaczenia dla oceny postępowania Prokuratora Rejonowego w kontekście obowiązków organu wynikających z przepisu art. 54 § 2 ppsa pozostaje specyfika i charakter zadań realizowanych przez prokuraturę. Za uzasadniony uznać w związku z tym należy pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wyrażony w analogicznym jak niniejszy stanie faktycznym sprawy dotyczącym nieprzekazania skargi przez prokuratora ( vide: postanowienie z 19 listopada 2007 r. w sprawie II SA/Gd 5/07 ), iż "obowiązek przekazania skargi wniesionej za pośrednictwem organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, o którym mowa w art. 54 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest niezależny od tego czy sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania tej skargi. Obowiązek ten jest niezależny też od tego, czy - obiektywnie rzecz ujmując - organ, za pośrednictwem którego wniesiono skargę, jest organem administracji publicznej. W art. 54 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi chodzi o organ w subiektywnym

znaczeniu, czyli o podmiot, o którym skarżący twierdzi, że jest organem administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność poddana jest kognicji sądów administracyjnych". Pogląd ten podzielony został przez Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznający zażalenie w powołanej sprawie. W motywach rozstrzygnięcia oddalającego zażalenie, odnosząc się do zarzutów skarżącego prokuratora, iż w sprawach orzeczeń procesowych związanych z wszczęciem lub odmową wszczęcia postępowań karnych właściwe są wyłącznie - sąd karny i prokurator, oraz iż postępowania takie toczą się w myśl przepisów Kodeksu postępowania karnego, NSA wywiódł, iż wniosek o ukaranie grzywną uruchamia procedurę, która ma ustalić i rozstrzygnąć czy organ administracji publicznej naruszył obowiązek z art. 54 § 2 ppsa, a co za tym idzie odnieść się do potrzeby ewentualnego ukarania organu grzywną w określonej wysokości. NSA podzielił pogląd sądu l instancji, iż organ za pośrednictwem którego została wniesiona skarga, zawsze zobowiązany jest przekazać ją do sądu administracyjnego. Powinien to przy tym uczynić w terminie przewidzianym w art. 54 § 2 ppsa, niezależnie od tego czy skargę tę uznaje za dopuszczalną, w tym czy w jego ocenie przedmiotem zaskarżenia jest podlegający kognicji sądu administracyjnego akt, czynność lub bezczynność organu. Argumentował, iż w świetle powołanego przepisu chodzi o organ w subiektywnym znaczeniu skarżącego, czyli podmiot którego działalność skarżący zaskarża do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Podkreślił, iż-o dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego rozstrzyga wyłącznie ten sąd, a nie organ, za pośrednictwem którego omawiany środek zaskarżenia jest wnoszony. Nawet uzasadnione przekonanie, że skarga jest niedopuszczalna, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, nie zwalnia strony przeciwnej od obowiązku przekazania tej skargi wraz z odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego. To nie organ lecz sąd, ocenia przekazaną mu skargę pod względem formalnym, a także w zakresie jej ewentualnej dopuszczalności. Przesłanką wymierzenia organowi grzywny, zgodnie z art. 55 § 1 w związku z art. 54 § 2 ppsa pozostaje bowiem sam fakt nieprzekazania do sądu skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Natomiast o dopuszczalności samej skargi, między innymi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, sąd administracyjny będzie mógł rozstrzygnąć dopiero po jej przekazaniu wraz z odpowiedzią organu, którego działalność jest przedmiotem zaskarżenia, ewentualnie na żądanie skarżącego na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w

skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Podobne stanowisko w zakresie braku uprawnienia organu, za pośrednictwem którego wniesiono skargę do rozstrzygania w przedmiocie kognicji sądu administracyjnego zaprezentowane zostało przez NSA w postanowieniu z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie II GZ 105 /10; w postanowieniu z dnia 21 marca 2008 r. w sprawie l OSK 240/08; jak też w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2010 r. w sprawie l OZ 495/10. Podobnie wypowiedział się też WSA w Kielcach w uzasadnieniu postanowienia z dnia 8 września 2008 r. w sprawie II SO/Ke 13/08. Natomiast stanowisko w zakresie istnienia po stronie organu ustawowego obowiązku przekazania skargi sądowi zajęte zostało przez WSA w Warszawie w postanowieniu z dnia 5 września 2007 roku w sprawie II SO/Wa 5/07 i z dnia 26 listopada 2009 r. w sprawie VII SA/Wa 39/09.

Warto również podkreślić, iż zaakceptowanie stanowiska Prokuratora Okręgowego, że Sąd administracyjny nie ma kompetencji do ukarania prokuratora grzywną za bezczynność w przekazaniu skargi Sądowi prowadziłoby do naruszenia przepisów art. 45 ust. 1 oraz w art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, póz. 483 ze zm.), określających prawo do sądu, które to prawo należy do jednych z podstawowych praw jednostki i stanowi jedną z fundamentalnych gwarancji praworządności.

Zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji: "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd", a w art. 77 ust. 2 postanowiono, że "Ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw".

Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił w swym orzecznictwie, że na treść prawa do sądu składają się trzy uprawnienia, a mianowicie: a) prawo dostępu do sądu (prawo uruchomienia procedury), b) prawo do korzystania z rzetelnej procedury sądowej (zgodnej z wymogami sprawiedliwości i jawności) oraz c) prawo do wyroku sądowego (prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia) (A. Zieliński, Prawo do sądu i organizacja władzy sądowniczej [w:] Księga XX-lecia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2006, por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 7 września 2004 r., sygn. P 4/04, OTK ZU nr 8/A/2004, póz. 8, z 9 czerwca 1998 r., sygn. K. 28/97, OTK ZU Nr 4/1998, póz. 50, z 16 marca 1999 r., sygn. SK 19/98, OTKZU 1999, Nr 3/1999, póz. 36).

Zakres przedmiotowy prawa do sądu obejmuje spory dotyczące stosunków cywilnoprawnych i administracyjnoprawnych oraz rozstrzyganie o zasadności zarzutów karnych. Szczególnie istotny na tle niniejszej sprawy jest art. 77 ust. 2 Konstytucji wyznaczający zakres dopuszczalnych ograniczeń prawa do sądu. Przepis ten zakazuje ustawodawcy zamykania drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności i praw. Z normy wyrażonej w tym przepisie wynika, że stosując wykładnię przepisów ustawy zgodną z konstytucją, należy je interpretować w taki sposób, aby nikomu nie zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Jeżeli zatem w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 54 § 2 określono obowiązek przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, to niedopuszczalne jest czynienie wykładni umożliwiających organowi jakąkolwiek inną ingerencję w sprawę zawisłą przed sądem administracyjnym, pozbawiającą stronę prawa do rozstrzygnięcia sporu przez sąd i uzyskania żądanego rozstrzygnięcia.

Wniesienie skargi do sądu administracyjnego przez uprawniony podmiot powoduje wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego. Z tą chwilą między skarżącym a organem, którego działanie lub bezczynność zostały zaskarżone, rozpoczyna się spór o legalność, stanowiący przedmiot rozstrzygnięcia sądu administracyjnego. Od tego momentu gospodarzem sporu wywołanego wniesieniem skargi jest sąd administracyjny, co oznacza, że - co do zasady - uprawnionym do orzeczenia w przedmiocie tego sporu jest sąd przed którym zawisła sprawa.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należało uznać, iż zaistniały ustawowe przesłanki do ukarania Prokuratora Rejonowego grzywną, o której mowa w art. 55 § 1 ppsa. Skarżący W.K. skargę złożył za pośrednictwem organu - Prokuratora do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. w dniu 19 lutego 2010 r. Termin do przekazania skargi wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na nią minął organowi z upływem 30 dni od wskazanej daty. W sprawie pozostawało poza sporem, iż w obowiązującym terminie skarga do Sądu przekazana nie została. Skarga ta (w postaci pisma z dnia [...] lutego 2010 r.) wpłynęła dopiero 21 września 2010 r. jako dokument włączony do akt karnych 1 Ds.2053/03. Nie została też wniesiona odrębna odpowiedź na skargę ( pismo z dnia [...] lutego 2010 r.) choć taki przymiot przyznać można wywodom ( złożonych w niniejszym postępowaniu ) pism

procesowych Prokuratorów w zakresie obejmującym ich stanowiska o niedopuszczalności skargi ze względu na brak kognicji sądu administracyjnego.

Mając na uwadze okoliczność, iż skarga W.K. wraz z aktami sprawy ( w tym przypadku aktami karnymi 1 DS.2053/03 ) i mogącymi być uznane za skargę wywodami zawartymi w powołanych pismach Prokuratorów wpłynęły do Sądu przed dniem orzekania w przedmiocie wymierzenia grzywny, zaakcentowania wymaga, iż nawet wykonanie przez organ w pełnym zakresie obowiązków wynikających dla niego z przepisu art. 54 § 2 ppsa ( przekazanie skargi, akt administracyjnych i odpowiedzi na nią ) nie czyni bezprzedmiotowym, wszczętego wnioskiem o ukaranie grzywną, postępowania sądowoadministracyjnego i nie skutkuje umorzeniem postępowania. Podzielić w tym zakresie należy pogląd wyrażony w przepisie uchwale 7 sędziów NSA z dnia 3 listopada 2009 roku w sprawie II GPS 3/09, iż przepis artykułu 161 § 1 pkt 3 nie ma zastosowania w przypadku, gdy po wniesieniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 powołanej ustawy organ przekazał skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę ( vide: www. orzeczenia, nsa. gov.pl ). W uzasadnieniu powołanej uchwały stwierdzono, że skoro z art. 54 § 2 ppsa wynika obowiązek dochowania określonego terminu, to uchybienie tej powinności mieści się w "niezastosowaniu się do obowiązków", będącym przesłanką wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 ppsa. W rezultacie przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 ppsa obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności i istnieje on nadal w przypadku dokonania przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, ale z uchybieniem trzydziestodniowego terminu. Grzywna z art. 55 § 1 ppsa nie pełni bowiem wyłącznie funkcji dyscyplinującej ( vide : postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2006 roku w sprawie akt II OSK 1024/06) polegającej na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na nią oraz akt sprawy. Aktualizuje się ona zatem wtedy, gdy organ nie dopełnił tej czynności. Przekroczenie terminu wiąże się natomiast z funkcją represyjną, niezależnie od tego czy organ przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta przed posiedzeniem sądu, czy też nie. W obu przypadkach spotyka go represja za niedopełnienie tej czynności w przepisanym terminie. Różnica sprowadza się do tego, że w pierwszym przypadku funkcja represyjna występuje obok funkcji dyscyplinującej, zaś w drugim już nie. Dlatego sąd, który wymierza grzywnę, mimo dopełnienia przez organ obowiązków z

10

art. 54 § 2 ppsa przed posiedzeniem sądu, ale z uchybieniem terminu, wymierza ją wyłącznie za uchybienie terminu. W tym względzie funkcja represyjna art. 55 § 1 pppsa znajduje również uzasadnienie w potrzebie ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Choć przywołana regulacja konstytucyjna odnosi się do sądu, a nie do organu administracji publicznej, to jednak działanie sądu jest w tym wypadku uzależnione od dokonania przez organ czynności wymienionych w art. 54 § 2 ppsa. Z tej przyczyny organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwianie albo utrudnianie realizacji tego prawa . Dodać należy, iż prócz obu wskazanych funkcji wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 ppsa pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy bowiem także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy.

Zważywszy jednak na fakt, iż orzeczenie sądu w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, Sąd zobligowany był do rozważenia wszystkich okoliczności sprawy w szczególności zaś czy grzywna spełni swoje funkcje, jak duże było przekroczenie terminy i jakie były przyczyny nieprzekazania skargi w terminie. Zgodne z przepisem art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa grzywnę wymierza się w wysokości do dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Rozważając zatem wynikającą z art. 55 § 1 ppsa możliwość, a nie obowiązek nałożenia grzywny Sąd uznał za celowe wymierzenie jej w wysokości 100 zł. Należało bowiem wziąć pod uwagę, iż skarga ostatecznie została do sądu przekazana, a przyczyną nieprzekazania skargi nie był zamiar niedopuszczenia do jej rozpoznania, ale wadliwe przekonanie Prokuratora Rejonowego, iż przysługuje mu uprawnienie do oceny czy podlega ona kognicji sądu administracyjnego. W ocenie Sądu zatem, w okolicznościach sprawy, nałożenie grzywny we wskazanej wysokości było celowe dla realizacji funkcji represyjnej i prewencyjnej.

Uwzględnienie skargi uzasadniało zasądzenie na rzecz wnioskodawcy W.K. zwrotu poniesionych kosztów postępowania ( wpis w kwocie 100 zł) stosownie do jego wniosku w tym przedmiocie ( art. 200 ppsa ). Jednakże wskazania wymaga, iż prawo do uzyskania zwrotu poniesionych kosztów zgodnie z przepisem 205 § 1 ppsa obejmuje jedynie koszty sądowe i koszty dojazdu na rozprawę oraz równowartość utraconego zarobku. Nie obejmuje innych kosztów, w

11

tym kosztów przelewu bankowego ( 2,5 zł) poniesionych w związku z uiszczeniem wpisu sądowego.

12