Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 2110/00
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2001-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: Dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja administracyjna w postaci dowodu rejestracyjnego, kwalifikująca samochód w momencie jego nabycia przez podatnika jako ciężarowo-osobowy o dopuszczalnej ładowności powyżej 500 kg, dopóty organy podatkowe nie mogą w stosunku do tego podatnika wywodzić skutków prawnych powołując się na przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, ograniczający możliwość odliczenia podatku naliczonego w razie nabycia samochodów osobowych oraz innych o dopuszczalnej ładowności poniżej 500 kg.

TEZY

Dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja administracyjna w postaci dowodu rejestracyjnego, kwalifikująca samochód w momencie jego nabycia przez podatnika jako ciężarowo-osobowy o dopuszczalnej ładowności powyżej 500 kg, dopóty organy podatkowe nie mogą w stosunku do tego podatnika wywodzić skutków prawnych powołując się na przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, ograniczający możliwość odliczenia podatku naliczonego w razie nabycia samochodów osobowych oraz innych o dopuszczalnej ładowności poniżej 500 kg.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2001 r. sprawy ze skargi Sławomira P. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 10 lipca 2000 r.(...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 1997 r. - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w O. z dnia 23 grudnia 1999 r. (...), (...).


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi Sławomira P. jest decyzja Izby Skarbowej w O. z dnia 10 lipca 2000 r. (...), którą utrzymano w mocy decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. z dnia 23 grudnia 1999 r. (...) w przedmiocie określenia skarżącemu podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 1997 r. w kwocie 13.140,00 zł.

W decyzji tej Izba Skarbowa stwierdziła, że zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika samochodów osobowych oraz innych samochodów o dopuszczalnej ładowności do 500 kg z wyjątkiem przypadków, gdy odprzedaż stanowi przedmiot działalności gospodarczej podatnika. Pierwszy Urząd Skarbowy w O. zakwestionował skarżącemu prawo do obniżenia podatku należnego o naliczony za grudzień 1997 r. z tytułu zakupu samochodu Renault Megane Scenic RT 20 uznając, iż powyższy pojazd mimo, że został zarejestrowany jako osobowo-ciężarowy nie posiada cech wyróżniających go spośród innych samochodów osobowych tej marki i tego typu, które świadczyłyby o jego ciężarowym przeznaczeniu. Pierwszy Urząd Skarbowy w O. w przedmiotowej sprawie dla wyjaśnienia kwestii ustalenia charakteru przedmiotowego samochodu powołał z urzędu biegłego ze Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego do sporządzenia opinii w sprawie. O fakcie tym oraz o dacie dokonania oględzin powiadomiono pełnomocnika /postanowienie z dnia 12.10.1999 r., /../ doręczone 14.10.1999 r./ w związku z czym nieuzasadnione są zarzuty pełnomocnika jakoby organ I instancji nie zawiadomił reprezentującego stronę i nie zapewnił mu czynnego udziału w sprawie /oględziny/ czym naruszyłby przepis art. 123 ustawy Ordynacja podatkowa. W opinii biegłego inż. Zdzisława Ż. z dnia 18.10.1999 r., (...) ze Stowarzyszenia Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego podpisanej przez wymienionego oraz przez Prezesa Rady Oddziału mgr inż. Lecha S., jednoznacznie wynika, że samochód marki Renault Megane Scenic RT 20 o numerze rejestracyjnym (...) jest samochodem osobowym. Aczkolwiek w fakturze dokumentującej zakup jak i w dowodzie rejestracyjnym dokonano zapisu, iż sporny pojazd jest samochodem osobowo- ciężarowym, jednakże w wyniku przeprowadzonych oględzin i opinii rzeczoznawcy powołanego przez Urząd Skarbowy stwierdzono, że samochód ten jest samochodem osobowym, a zamontowanie kratki za drugim rzędem siedzeń bez jakichkolwiek zmian konstrukcji pojazdu, nie miało wpływu na zmianę rodzaju pojazdu. Nie zwiększyła się również ładowność pojazdu. Zgodnie z pismem Instytutu Transportu Samochodowego z dnia 13.07.1999 r. samochody ciężarowe powinny posiadać możliwie dużą przestrzeń ładunkową oraz wykazywać istotny udział ładunku w całkowitej ładowności samochodu, co w przedmiotowej sprawie nie zostało zachowane. Zdaniem Izby Skarbowej sporny pojazd nie jest samochodem ciężarowym, gdyż przy jego ogólnej ładowności 625 kg na kierowcę i pasażerów przypada /75 kg + 4 x 68 kg/ 347 kg, a na ładunek pozostaje tylko 278 kg, zatem nie jest on przeznaczony zasadniczo do przewozu ładunków. Organ odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia art. 194 Ordynacji podatkowej bowiem w sprawie Urząd Skarbowy oparł się na opinii biegłego i dowodach zebranych w sprawie, z których jednoznacznie wynika, iż przedmiotowy pojazd jest samochodem osobowym, na co wskazuje wyciąg ze świadectwa homologacji "R.-P." Sp. z o.o. ul. S. 2, w W. w którym stwierdzono, iż pojazd marki Renault Megane Scenic o numerze podwozia /nadwozia/ (...) i numerze silnika (...) jest samochodem osobowym oraz opinia rzeczoznawcy Z. Ż.

W związku z powyższym Izba Skarbowa stwierdziła, że Pierwszy Urząd Skarbowy zasadnie i zgodnie z prawem wydał zaskarżoną decyzję.

W skardze na tą decyzję pełnomocnik skarżącego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa w szczególności ustawy Ordynacja podatkowa, a także ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, poprzez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie w sprawie:

1. art. 194 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;

2. art. 120 w związku art. 187 oraz art. 123 tej ustawy;

3. art. 25 ust 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym;

4. przekroczenie właściwości rzeczowej ustalonej ustawą z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędzie Ministra Finansów oraz urzędach i izbach skarbowych /Dz.U. 1996 nr 106 poz. 408/.

W uzasadnieniu skargi podano, że zasadniczym w sprawie jest, że strona nabyła pojazd określony w dowodzie rejestracyjnym, którego nieważność nie została zakwestionowana w stosownym postępowaniu, jako samochód ciężarowe - osobowy o ładowności 625 kilogramów. Rejestracja pojazdu nastąpiła przez organy upoważnione zgodnie z ustawą z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. 1992 nr 11 poz. 41 ze zm./ oraz rozporządzeniem ministra transportu i gospodarki morskiej z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów. /Dz.U. 1993 nr 21 poz. 91 ze zm./ Izba Skarbowa jak i Urząd Skarbowy w O. naruszyli zasadę praworządności nie uznając wiążących decyzji organów państwowych.

Wskazano, że już w piśmie z dnia 12 lipca 1996 r. Minister Finansów udzielił Dyrektorom Izb Skarbowych i Urzędów Kontroli Skarbowej wyjaśnień dotyczących zasad postępowania w przypadku stwierdzenia w toku kontroli faktu zarejestrowania jako samochodu ciężarowego - samochodu osobowego poddanego przeróbkom nie posiadającego świadectwa homologacji. Wyjaśnienie uwzględnia zasadę zaufania do organów państwowych, wskazuje bowiem jako właściwy tryb określony w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, przy czym dopiero po stwierdzeniu przez organ właściwy nieważności wydanego dowodu rejestracyjnego, dopuszczalne jest podjęcie postępowania podatkowego mającego na celu wyegzekwowanie zaniżonych należności podatkowych.

Decydujący dla uzyskania prawa obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w aspekcie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ jest rodzaj samochodu będący przedmiotem sprzedaży udokumentowanej fakturą VAT, na podstawie, której - w trybie art. 19 tej ustawy - podatnik nabywa prawo obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z tej faktury, w sprawie bezspornym jest, że samochód w chwili zakupu był zliczony jako samochód ciężarowe -osobowy, dlatego też strona miała pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego, a przeprowadzone postępowanie dowodowe zmierzające do obejścia przepisów jest w sprawie bezprzedmiotowe.

Odnośnie braku zapewnienia czynnego udziału stronie w postępowaniu podatkowym pełnomocnik stwierdził, że prawdą jest, że zostało mu doręczone postanowienie o przeprowadzeniu oględzin jednak bez żadnej informacji o dacie, godzinie i miejscu ich przeprowadzenia, zawiadamiało jedynie, że zostaną dokonane powyższe czynności do dnia określonego w postanowieniu. Stąd też strona nie miała możliwości do skorzystania ze swoich praw.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy uzależnione zostało od stwierdzenia, czy organy podatkowe prawidłowo uznały, że sporny pojazd jest samochodem osobowym w rozumieniu art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, zwanej dalej ustawą o VAT. Zdaniem Sądu ustalenie to poczynione zostało z naruszeniem przepisów prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 października 1998 r. /I SA/Wr 445/98/ orzekł, że klasyfikacja samochodu w dowodzie rejestracyjnym ma decydujące znaczenie jako dowód w sprawie podatkowej, w której ocena pewnych uprawnień lub ograniczeń uzależniona jest od tej klasyfikacji. Należy przy tym nadmienić, że rejestracja pojazdu na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym ma charakter decyzji administracyjnej /por. uchwała pięciu sędziów NSA z dnia 15 listopada 1999 r., OPK 25/99/. Zarejestrowanie zatem danego pojazdu jako samochodu ciężarowe - osobowego jest wiążące dla organu, który wystawił dowód rejestracyjny mający charakter decyzji administracyjnej oraz strony i innych uczestników obrotu prawnego - w tym i organów podatkowych /art. 110 Kodeksu postępowania administracyjnego/. Zgromadzony zatem w niniejszej sprawie materiał dowodowy, który zdaniem organów podatkowych wskazywał, że sporny pojazd nie jest samochodem ciężarowe - osobowym o dopuszczalnej ładowności powyżej 500 kg, lecz osobowym, powinien w pierwszym rzędzie posłużyć organowi podatkowemu do wszczęcia stosownej procedury zmierzającej do zmiany wadliwej zdaniem organów decyzji administracyjnej w postaci dowodu rejestracyjnego pojazdu /np. w trybie stwierdzenia nieważności/, a następnie po dokonaniu takiej zmiany otworzyłaby się dopiero możliwość dokonywania stosownych ustaleń w zakresie podatku od towarów i usług.

Do chwili gdy w obrocie prawnym pozostaje decyzja administracyjna w postaci dowodu rejestracyjnego kwalifikująca sporny samochód w momencie jego nabycia przez podatnika jako ciężarowe - osobowy o dopuszczalnej ładowności powyżej 500 kg, organy podatkowe nie mogą w stosunku do tegoż podatnika wywodzić skutków prawnych z powołaniem się na przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, ograniczający możliwość odliczenia podatku naliczonego w przypadku nabycia samochodów osobowych oraz innych o dopuszczalnej ładowności poniżej 500 kg.

Jedynie zatem zmiana decyzji administracyjnej jaką jest dowód rejestracyjny samochodu, w której wyniku okazałoby się, że sporny samochód nie jest samochodem ciężarowe - osobowym o ładowności powyżej 500 kg a samochodem osobowym lub innym o ładowności poniżej 500 kg - pozwalałoby organom podatkowym na zastosowanie w stosunku do strony skarżącej dyspozycji art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT.

W świetle powyższego z uwagi na stwierdzenie, że zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, przy wydaniu której naruszono przepis prawa materialnego /art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT/, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.