Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 537/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: *Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1, par. 4 ust. 1 pkt 5, par. 5
journal: Dz.U. 2001 nr 152 poz 1732
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego.
article: art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Henryk Ożóg (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 października 2012 r. sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji; III. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Komendant Wojewódzki Policji we W. decyzją z dnia [...] 2012 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 6a ust. 2 pkt 1, art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tj. Dz. U z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.); dalej ustawy o Policji w związku z § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 pkt 5, § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. nr 152, poz. 1732 ze zm.); dalej rozporządzenia w sprawie uposażenia zasadniczego i wysługi lat i § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 czerwca 2002 r. w sprawie okresów wliczanych do okresu służby, od którego zależy nabycie uprawnień do nagrody jubileuszowej oraz trybu jej obliczania i wypłacania policjantom (Dz. U. nr 100, poz. 913 ze zm.); dalej rozporządzenia w sprawie nagrody jubileuszowej oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. nr 54, poz. 310); dalej ustawy o wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym, po rozpoznaniu odwołania Z. S. (dalej: skarżący), od decyzji Komendanta Powiatowego Policji w P. z dnia [...] 2012 r., nr [...] odmawiającej zaliczenia do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego i uprawnień do nagrody jubileuszowej okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika w okresie od 11 maja 1981 r. do 31 grudnia 1982 r.; zaliczającej do wspomnianej wysługi lat okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 1 stycznia 1983 r. do 30 kwietnia 1985 r.; zmieniającej na dzień przyjęcia do służby w Policji, tj. na dzień 16 września 1988 r. łączną wysługę lat uwzględnianą przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego i uprawnień do nagrody jubileuszowej: 5 lat. 8 miesięcy i 2 dni; zmieniającą na dzień nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, tj. na dzień 29 października 2007 r. wysługę lat uwzględnianą przy ustalaniu uposażenia zasadniczego i uprawnień do nagrody jubileuszowej na: 24 lata, 9 miesięcy i 15 dni; zmieniającą procentowy wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień 29 października 2007 r. na: 22% - – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji ostatecznej wskazano, że skarżący wnioskiem z dnia 29 października 2010 r. zwrócił się do Komendanta Powiatowego o zaliczenie do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 11 maja 1981 r. do 1 sierpnia 1985 r., dostarczając jednocześnie zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały, zaświadczenie o posiadanym przez rodziców gospodarstwie rolnym, protokoły przesłuchania świadków.

Komendant Powiatowy rozkazem personalnym z dnia [...] 2010 r., nr [...] zmienił skarżącemu, na dzień przyjęcia do służby w Policji, tj. na dzień 16 września 1998 r., wysługę lat uwzględnianą przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego na 3 lata, 4 miesiące i 2 dni. Jednocześnie określił łączną wysługę lat uwzględnianą przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego i uprawnień do nagrody jubileuszowej na dzień 27 października 2007 r. na 22 lata, 5 miesięcy i 15 dni oraz ustalił wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień 19 października 2007 r. w wysokości 21 %. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że skarżącemu zaliczono okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 1 maja 1985 r. do 1 sierpnia 1985 r. wynoszący 3 miesiące i 1 dzień.

Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym podniósł, że spełnia wszystkie przesłanki określone w definicji domownika, zawartej w art. 1 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym.

Po rozpoznaniu tego odwołania Komendant Wojewódzki decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję Komendanta Powiatowego z dnia [...] 2010 r.

Decyzje te zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 214/11, w którym stwierdzono, że organy obu instancji nie wyjaśniły w dostateczny sposób stanu faktycznego sprawy poprzez ustalenie czy skarżący ze względu na odległość szkoły mógł stale pracować w gospodarstwie prowadzonym przez jego rodziców. Nie ustalono też ile czasu skarżący poświęcał na dojazd do szkoły i powrót do domu. Organy te nie wyjaśniły również czy skarżący w okresie wakacji letnich pracował w gospodarstwie rolnym czy też wyjeżdżał i w jakim czasie.

Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 31 grudnia 2011 r.

Uwzględniając uwagi Sądu Komendant Powiatowy, uzupełnił materiał dowodowy w sprawie i uznał go za wystarczający do jej rozpoznania i, powołaną wyżej, decyzją z dnia [...] 2012 r. odmówił skarżącemu zaliczenia do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego i uprawnień do nagrody jubileuszowej, okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika w okresie od 11 maja 1981 r. do 31 grudnia 1982 r. i zaliczył do tej wysługi lat okres pracy w tym gospodarstwie od 1 stycznia 1983 r. do 30 kwietnia 1985 r. Jednocześnie zmienił łączną wysługę lat, uwzględnianą przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego i uprawnień do nagrody jubileuszowej, na dzień przyjęcia do służby w Policji, tj. na dzień 16 września 1988 r. oraz na dzień 29 października 2007 r. zmieniając także procentowy wzrost uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień 29 października 2007 r. na: 22% .

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie w którym podniósł, że narusza ona prawo, ponieważ dzierżawiąc pole będące własnością jego rodziców spełnił przesłankę prowadzenia gospodarstwa rolnego, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym. Prowadzenie tego gospodarstwa nie wymaga powiązania z jego własnością. Można prowadzić gospodarstwo rolne będąc jego właścicielem, posiadaczem zależnym lub samoistnym. Z orzecznictwa sądów wynika, że na równi z objęciem gospodarstwa rolnego traktuje się objęcie jego części dającej się uznawać za samodzielne gospodarstwo rolne.

Po rozpoznaniu tego odwołania, Komendant Wojewódzki stwierdził, że zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o Policji wysokość uposażenia policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od wysługi lat, zaś w myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie uposażenia zasadniczego i wysługi lat uposażenie zasadnicze policjanta wzrasta z tytułu wysługi lat o 2% po 2 latach służby i o 1 % za każdy następny rok służby, aż do wysokości 20 % po 20 latach służby, oraz o 0,5 % za każdy następny rok służby powyżej 20 lat- łącznie do wysokości 25 % po 30 latach służby. Natomiast w myśl § 4 ust. 1 pkt 5 tego rozporządzenia do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

Za inne okresy, o których mowa, w przytoczonym wyżej, przepisie § 4 ust. 1 pkt 5 tego rozporządzenia, uważa się okresy wymienione w art. 1 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym stanowiącym, że ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagrodzenia przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także: 1) okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie prowadzonym przez małżonka, 2) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem, 3) przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowody pozwolił organowi I instancji na potwierdzenie faktu, iż w okresie od 1 stycznia 1983 r. do 30 kwietnia 1985 r. skarżący pracował w gospodarstwie rolnym swoich rodziców.

Kwestią sporną pozostaje natomiast niezaliczony do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego i uprawnień do nagrody jubileuszowej, okres pracy w tym gospodarstwie od 11 maja 1981 do 31 grudnia 1982 r.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2, powołanej wyżej, ustawy o wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym, do stażu pracy wlicza się pracownikowi przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem.

Komendant Wojewódzki stwierdził, że decyzja z dnia [...] 2012 r. została wydana zgodnie z przepisami powyższej ustawy. W decyzji tej nie zakwestionowano poglądu wyrażonego w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1994 r., sygn. akt I PRN 115/94, w myśl którego pojęcie "objęcia" gospodarstwa rolnego oznacza także objęcie części tego gospodarstwa mogącej według kryteriów formalnych stanowić gospodarstwo rolne, ani też poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2001 r., sygn. akt II SA 613/00, na który powołał się skarżący, zgodnie z którym można prowadzić gospodarstwo rolne będąc jego właścicielem, posiadaczem samoistnym lub posiadaczem zależnym.

Komendant Powiatowy słusznie przyjął, że zebrany w sprawie materiał dowody nie pozwala na przyjęcie, że doszło do objęcia przez skarżącego gospodarstwa rolnego rodziców. Ze znajdującego się w aktach postępowania oświadczenia rodziców wynika, że w okresie od 1988 r. do 1993 r. skarżący dzierżawił nieodpłatnie, na podstawie ustnej umowy, pole o powierzchni 1,5 ha w zamian za opiekę nad nimi i pomoc w ich gospodarstwie. W świetle tego oświadczenia nie sposób przyjąć, że zamiarem rodziców skarżącego było przekazanie mu gospodarstwa rolnego celem dalszego prowadzenia. Gospodarstwo to zostało bowiem przekazane przez rodziców bratu skarżącego.

Powyższe twierdzenie znajduje uzasadnienie w stanowisku Sądu Najwyższego wyrażonym we wspomnianym wyroku z dnia 16 grudnia 1994 r., sygn. akt I PRN 115/94, zgodnie z którym konstrukcja powołanego wyżej przepisu art. 1 ust.1 pkt 2 ustawy wskazuje na zamiar ustawodawcy, którym jest z jednej strony preferowanie sytuacji w której następuje przejście gospodarstwa rolnego z pokolenia na pokolenie, a z drugiej strony uprzywilejowanie w zakresie prawa pracy, tych którzy zdecydowali się kontynuować prowadzenie gospodarstw przodków.

Słuszne jest zatem stanowisko Komendanta Powiatowego, że nie wystąpiły przesłanki do zaliczenia skarżącemu do wysługi lat okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 11 maja 1981 r. do 31 grudnia 1982 r.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zarzucił naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w okresie od dnia 11 maja 1981 r. do dnia 31 grudnia 1982 r. nie spełniał przesłanek, o których mowa w tym przepisie oraz naruszenie prawa procesowego, czyli art. 7, art. 77 i art. 80 kpa poprzez przyjęcie, że nie objął gospodarstwa rolnego rodziców i wydanie decyzji sprzecznej z materiałem dowodowym.

W jej uzasadnieniu podniósł, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że nie objął gospodarstwa rolnego rodziców. Dokonana przez Komendanta Wojewódzkiego wykładnia art. 1 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy jest sprzeczna z utrwaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych.

Z treści wspomnianego wyżej przepisu wynika, że warunkiem zaliczenia do pracowniczego stażu pracy okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym przypadających przed dniem 1 stycznia 1983 r. jest spełnienie łącznie trzech przesłanek: 1) praca po ukończeniu 16 roku życia, 2) w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, 3) poprzedzająca objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia.

W toku postępowania organy ustaliły, że w okresie od 1988 r. do 1993 r dzierżawił od rodziców nieodpłatnie, na podstawie ustnej umowy, pole o powierzchni 1,5 ha w zamian za opiekę. W świetle tych ustaleń organy przyjęły, że nie można przyjąć aby zamiarem rodziców było przekazanie mu gospodarstwa rolnego.

Stanowisko to nie znajduje uzasadnienia w przytoczonych przepisach prawa, jest arbitralne i sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Żadne z kryteriów przyjętych przez ustawodawcę nie uzależnia zaliczania okresów pracy w gospodarstwie rolnym od subiektywnych stanów świadomości właścicieli tych gospodarstw i ich zamiarów co do przyszłych stosunków właścicielskich.

Fakt przekazania ostatecznie gospodarstwa rolnego jego bratu nie wpływa na jego uprawnienia.

Powszechnie akceptowane stanowisko doktryny poparte licznym orzecznictwem akcentuje, że pod pojęciem "objęcie gospodarstwa" należy rozumieć rozpoczęcie samodzielnego lub ze współmałżonkiem prowadzenie gospodarstwa rolnego rodziców (por. T. Śmiśniewicz- Podgórska, Praca w indywidualnym gospodarstwie rolnym, s. 3, vide: teza 7 - A. Rzetecka-Gil, Komentarz do art. 1, Lex Gamma 21/2012), przy czym zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1994 r., sygn. akt I PRN 115/94, OSNAP 1195, nr 16, poz. 205, Lex nr 12008 - na równi z objęciem gospodarstwa rolnego traktuje się objecie jego części, dającej się uznawać za samodzielne gospodarstwo rolne.

Stwierdził więc, że w świetle powyższego objął gospodarstwo rolne rodziców.

Ustawodawca nie precyzuje i nie wskazuje jakiegokolwiek terminu, czy precyzyjniej – okresu utrzymywania stanu objęcia (prowadzenia gospodarstwa rolnego). Objęte gospodarstwo może zostać następnie zbyte już po objęciu i prowadzeniu go – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1999 r., sygn. akt I PKN 250/09 ( OSNAP nr 1, poz. 10, LEX nr 38513).

Zatem fakt przekazania gospodarstwa rolnego bratu, już po okresie objęcia i prowadzenia części tego gospodarstwa, wbrew stanowisku organu jest irrelewantne.

Uznając, że w okresie od 1998 r. do 1993 r. samodzielnie prowadził (objął) gospodarstwo rolne swoich rodziców, a pozostałe przesłanki zostały także spełnione pozytywnie, przyjąć należy, że podjęte w sprawie decyzje są niezgodne z prawem i powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki wniósł o jej oddalenie.

W jej uzasadnieniu wskazano, że wytyczne zawarte we wspomnianym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 214/11 oraz zebrany ponownie przez Komendanta Powiatowego materiał dowody pozwala na zaliczenie skarżącemu do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 1 stycznia 1983 r. do 30 kwietnia 1985 r., natomiast brak jest przesłanek aby zaliczyć skarżącemu do tej wysługi okres pracy w tym gospodarstwie od dnia 11 maja 1981 r. do 31 grudnia 1982 r.

Sąd Najwyższy w powołanym już wyżej wyroku z dnia 16 grudnia 1994 r. wskazał, że wyrażeniom użytym w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym należy przypisywać taki sens, że pojęcie "objęcia" gospodarstwa oznacza także objęcie części gospodarstwa rolnego mogącej według kryteriów formalnych stanowić gospodarstwo rolne, zaś zwrot "okresy pracy poprzedzające objęcie gospodarstwa" mieści w sobie dopuszczalność przerwy między pracą w gospodarstwie rolnym rodziców lub teściów a objęciem i rozpoczęciem jego prowadzenia przez osobę zainteresowaną. Przedmiotem objęcia i prowadzenia musi być natomiast gospodarstwo rolne należące do rodziców lub teściów.

Natomiast w wyroku z dnia 5 lutego 1998 r., sygn. akt I PKN 511/97 Sąd Najwyższy stwierdził, że gospodarstwem rolnym w rozumieniu ustawy są grunty rolne z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (art. 55(3) kc).

Abstrahując od rozważań na temat cywilnoprawnego charakteru pojęcia "objęcia" nie można uznać, – wbrew twierdzeniom skarżącego – że okres od dnia 11 maja 1981 r. do 31 grudnia 1982 r. poprzedził "objęcie" gospodarstwa rolnego, bowiem grunt, który dzierżawił skarżący od swoich rodziców, nie spełniał kryteriów formalnych gospodarstwa rolnego – był częścią gospodarstwa rolnego, ale jako wyodrębniony jego fragment, nie mógł być uznany za samodzielne gospodarstwo rolne.

Słuszne jest zatem stanowisko, że w świetle zebranego materiału dowodowego brak jest podstaw do przyjęcia, że wystąpiły przesłanki do zaliczenia do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 11 maja 1981 r. do dnia 31 grudnia 1982 r.

W odpowiedzi na pismo Sądu z dnia 10 sierpnia 2012 r., pełnomocnik organu pismem z dnia 27 sierpnia 2012 r., wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, jednakże nie z przyczyn w niej podniesionych, a wobec stwierdzenia przez Sąd z urzędu wad prawnych, które eliminują z obrotu prawnego powyższe decyzje.

Z przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m. in. skargi na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).

W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołany został przepis art. 101 ust. 1 ustawy o Policji stanowiący, że wysokość uposażenia zasadniczego policjanta uzależniona jest od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego i posiadanej wysługi lat oraz przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie uposażenia zasadniczego i wysługi lat, w myśl którego uposażenie zasadnicze policjanta wzrasta z tytułu wysługi lat o 2% po 2 latach służby i o 1 % za każdy następny rok służby, aż do wysokości 20 % po 20 latach służby, oraz o 0,5 % za każdy następny rok służby powyżej 20 lat- łącznie do wysokości 25 % po 30 latach służby, a także przepis § 4 ust. 1 pkt 5 tego rozporządzenia, zgodnie z którym do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

W podstawie prawnej tej decyzji został powołany również przepis art. 1 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym stanowiący, że ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagrodzenia przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także: 1) okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez małżonka, 2) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem, 3) przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

W podstawie tej powołano także § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie nagrody jubileuszowej, zgodnie z którym do okresu służby, od którego zależy nabycie przez policjanta prawa do nagrody jubileuszowej, wlicza się okresy służby i pracy oraz inne okresy uwzględniane policjantom przy ustaleniu wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat.

W rozpoznawanej sprawie jednakże rozstrzygnięcie kwestii zaliczenia (odmowy zaliczenia) okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy policjanta, a tym samym kwestii ustalenia wysługi lat policjanta, nie powinno mieć formy decyzji administracyjnej.

Ustalenie, że dane rozstrzygnięcie (zaliczenie lub odmowa zaliczenia) następuje w formie decyzji administracyjnej wymaga uprzedniego wykazania, na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, iż mamy do czynienia ze sprawą administracyjną w rozumieniu przepisów kpa.

W świetle ustawy o Policji kwestia, czy konkretna sprawa będzie rozpoznawana w ramach postępowania administracyjnego, czy też w innym trybie, należy do materii tej ustawy. W przepisach tej ustawy brak jest normy, która pozwalałaby przyjąć, że o zaliczeniu (odmowie zaliczenia) okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy policjanta, a tym samym o ustaleniu okresu wysługi lat policjanta, rozstrzyga się decyzją administracyjną.

Ustawa o Policji wyraźnie wskazuje przepisy prawa stanowiące podstawę prawną do wydania decyzji administracyjnych. Jednakże w rozdziale 9 tej ustawy "Uposażenie i inne świadczenia pieniężne policjantów" brak jest przepisu stanowiącego, że zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy wymaga wydania decyzji administracyjnej. Natomiast z treści przepisu art. 32 tej ustawy wynika, że właściwe organy Policji, określone w tym przepisie, wydają decyzje administracyjne w sprawach dotyczących mianowania policjanta na stanowisko służbowe, przenoszenia oraz zwalniania z tych stanowisk. Upoważnienie do załatwiania konkretnych spraw, związanych ze stosunkiem służbowym policjanta, w formie decyzji administracyjnych, znajduje się również w pozostałych przepisach tej ustawy np. w rozdziale 8 "Mieszkania funkcjonariuszy policji" regulującym uprawnienia mieszkaniowe policjantów, z których wynika m. in., że np. przydział lokalu mieszkalnego (art. 88 i art. 94 ust. 1), opróżnienie lokalu mieszkalnego (art. 95 ust. 2, 3, 3 a i 4.), nabycie prawa do równoważnika pieniężnego za remont lokalu (art. 91 ust. 1) czy równoważnika za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej (art. 92 ust. 1) następuje w formie decyzji administracyjnej. Ponadto z rozdziału 10 tej ustawy "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów", tj. z treści przepisu art. 135 k ust. 1 i ust. 2 wynika, że orzeczenia podejmowane w postępowaniu dyscyplinarnym mają charakter decyzji administracyjnych.

Kwestie dotyczące zasad ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego policjantów zostały uregulowane, we wspomnianym już wyżej, rozporządzeniu w sprawie uposażenia zasadniczego i wysługi lat, które zostało wydane na podstawie przepisów art. 101 ust. 2, art. 102 i art. 104 ust. 6 ustawy o Policji. Z treści art. 101 ust. 2 i art. 102 tej ustawy wynika, że rozporządzenie to określa szczegółowe zasady ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego policjantów, sposób jej dokumentowania oraz tryb postępowania w tych sprawach oraz warunki podwyższania uposażenia zasadniczego policjantów, a także sposób ustalania jego wzrostu z tytułu wysługi lat.

Przepis § 4 ust. 1 pkt 5 tego rozporządzenia stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

W myśl § 5 ust. 4 tego aktu termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat oraz procentową jego wysokość określa się w decyzji ustalającej lub zmieniającej wysługę lat w trybie określonym w ust. 2 i 3, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu. Z treści ust. 2 wynika zaś, że wysługę lat oraz poszczególne jej okresy składkowe ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, chyba że z przepisów odrębnych wynika inny termin zaliczenia danego okresu. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio w przypadku zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem policjantowi dotychczas nie udokumentowanych okresów, o których mowa w ust 1 (ust. 3 tego przepisu). Dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2-5, policjant obowiązany jest złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr (ust. 1 tego przepisu).

Przepis § 5 ust. 4 omawianego rozporządzenia przewidujący formę decyzji administracyjnej ustalającej lub zmieniającej wysługę lat policjanta wykroczył poza ramy ustawowego upoważnienia, gdyż organ wydający akt wykonawczy do ustawy o Policji zamiast określić szczegółowe zasady ustalania wysługi lat i tryb postępowania w tych sprawach, wprowadził ogólną zasadę, że ustalenie tej wysługi lub jej zmiana będzie odrębną sprawą administracyjną.

Podobne stanowisko zostało wyrażone w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 24 września 2001 r., sygn. akt OPS 8/01, ONSA 2002/1/9, w której stwierdzono, że przepis § 10 rozporządzenia wykonawczego Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U nr 62, poz. 729 ze zm.) przewidujący formę decyzji administracyjnej do zaliczenia do wysługi lat okresów pracy, o których mowa § 9 ust. 1, wykroczył poza ramy ustawowego upoważnienia, zawartego w art. 12 ust. 2 ustawy, które obejmowało określenie szczegółowych warunków i trybu postępowania przy zaliczeniu do wysługi lat okresów służby lub pracy wykonywanej przed powołaniem żołnierza do czynnej służby wojskowej.

Także w świetle przepisów ustawy o wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji administracyjnej w tym zakresie. Art. 3 tej ustawy reguluje procedurę potwierdzania tych okresów: na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy obowiązany jest stwierdzić okres jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli natomiast organ ten nie dysponuje dokumentami umożliwiającymi wydanie zaświadczenia, zawiadamia zainteresowaną osobę na piśmie i w tym wypadku okresy te mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo.

Również z treści przepisów rozporządzenia w sprawie nagrody jubileuszowej nie wynika, aby wliczanie do okresu służby, od którego zależy nabycie przez policjanta prawa do nagrody jubileuszowej - okresów służby i pracy oraz innych okresów uwzględnianych policjantom przy ustaleniu wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, następowało w drodze decyzji administracyjnej. Przepisy tego rozporządzenia stanowią bowiem, że policjant jest obowiązany udokumentować prawo do nagrody jubileuszowej, jeżeli w jego aktach osobowych brak jest odpowiedniej dokumentacji (§ 1 ust. 2). Do dokumentowania okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące przy ustalaniu wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego policjantów (§ 1 ust. 3).

Kwestia ustalenia wysługi lat policjanta z tytułu nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego i uprawnień do nagrody jubileuszowej nie jest samodzielną sprawą administracyjną podlegającą załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Jest to element postępowania wyjaśniającego i dowodowego w sprawie o przyznanie określonego świadczenia pieniężnego, tj. prawa do uposażenia zasadniczego lub nagrody jubileuszowej.

Tym samym zaliczenie (odmowa zaliczenia) okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do stażu pracy policjanta nie stanowi odrębnej sprawy administracyjnej, lecz jest elementem postępowania w sprawie o przyznanie określonego świadczenia pieniężnego.

Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny, w powołanej już wyżej uchwale, 7 sędziów z dnia 24 września 2001 r., sygn. akt OPS 8/01, w której stwierdzono, że rozstrzyganie o tym, czy okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym podlega zaliczeniu do stażu służby żołnierza zawodowego, od którego zależy wysokość nagrody jubileuszowej oraz do wysługi lat, od której uzależniona jest wysokość uposażenia według stopnia wojskowego, nie jest przedmiotem odrębnej sprawy administracyjnej załatwianej w formie decyzji administracyjnej. Gdyby przyjąć, że poszczególne elementy sprawy administracyjnej o ustalenie wysokości określonego świadczenia pieniężnego są odrębnymi sprawami administracyjnymi, to rozstrzygnięcie sprawy podstawowej następowałoby praktycznie w terminach bardzo odległych od terminów określonych w kpa.

W niniejszej sprawie podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy o Policji prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe, a stosownie do art. 34 ust. 1 mianowanie lub powołanie na stanowisko służbowe jest uzależnione m. in. od stażu służby w Policji.

Istotne jest również, iż w myśl art. 99 ust. 2 tej ustawy z tytułu służby policjant otrzymuje jedno uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie. Uposażenie policjanta składa się zaś z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia (art. 100).

Stosownie do art. 101 ust. 1 tej ustawy wysokość uposażenia zasadniczego policjanta uzależniona jest od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz posiadanej wysługi lat.

W świetle powyższego policjant otrzymuje tylko jedno uposażenie, na które składa się uposażenie zasadnicze i dodatki do tego uposażenia, które zostały wymienione w art. 104 ustawy o Policji i tak pojęte uposażenie (wynagrodzenie) stanowi jedną całość. Ustalenie wysługi lat (okresu tej wysługi i jej procentowej wysokości) jest zaś przesłanką, od której zależy, w myśl art. 101 ust. 1 ustawy o Policji, wysokość uposażenia zasadniczego policjanta. Dodatek z tytułu wysługi lat nie stanowi bowiem odrębnego wynagrodzenia.

To potwierdza stanowisko, że ustalenie wysługi lat policjanta jest elementem postępowania o przyznanie prawa do uposażenia lub ewentualnie innych świadczeń, w tym nagrody jubileuszowej, o której mowa w art. 111 ustawy o Policji, których nabycie uzależnione jest od posiadanej wysługi lat.

Sąd jednocześnie stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie, powołanym wyżej, wyrokiem z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 214/11 uchylono decyzję Komendanta Wojewódzkiego z dnia [...] 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z uwagi na to, że organy te nie wyjaśniły w dostateczny sposób stanu faktycznego sprawy, a w szczególności czy skarżący mógł stale pracować w gospodarstwie rolnym rodziców. W wyroku tym jednakże nie poddano ocenie prawnej w ogóle kwestii czy tego rodzaju sprawa jest załatwiana w formie decyzji administracyjnej. Oceny tej nie można natomiast domniemywać i z faktu, że Sąd wcześniej rozpoznający tę sprawę, nie odniósł się do kwestii dopuszczalności załatwienia tego rodzaju sprawy w formie decyzji administracyjnej, wyprowadzać wniosek, iż wówczas uznał, że taka forma załatwienia sprawy jest prawidłowa.

Ocena prawna zaś i wskazania co dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia (art. 153 p.p.s.a.). To uprawniało Sąd w niniejszym składzie do dokonania oceny prawnej w powyższym zakresie.

Z tych względów zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja organu I instancji wydane zostały bez podstawy prawnej.

Sąd zatem, w myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy.

Stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż nie ma ona przymiotu wykonalności.

Sąd, na podstawie art. 200 w związku z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 240 zł.