Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3105/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy: article: art. 8
journal: Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
law: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.
article: art. 3
journal: Dz.U. 1991 nr 120 poz 526
law: Konwencja o prawach dziecka, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej U. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 330/17 w sprawie ze skargi U. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 8 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 330/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi U. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2016 r. [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu, oddalił skargę.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

U. M. wraz z rodziną, tj. żoną – L. Z. i czwórką małoletnich dzieci: I., A., K. i M. M. po raz pierwszy wjechał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: RP) w dniu 28 kwietnia 2008 r. przez drogowe przejście graniczne w [...]. Po przekroczeniu granicy cudzoziemiec, za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] złożył do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu), wniosek o udzielenie mu ochrony międzynarodowej (ówczesna nazwa wniosku o nadanie statusu uchodźcy). Przedmiotowym wnioskiem została objęta żona cudzoziemca oraz czwórka ich małoletnich dzieci. W dniu 16 maja 2008 r. wpłynął z Austrii do Szefa Urzędu wniosek w sprawie określenia państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o azyl. W dniu 19 maja 2008 r. Szef Urzędu przejął odpowiedzialność za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej (ówczesna nazwa wniosku: o nadanie statusu uchodźcy).

W decyzji z [...] czerwca 2008 r. znak [...] Szef Urzędu umorzył postępowanie o nadanie statusu uchodźcy. Następnie cudzoziemiec wraz z rodziną w okresie od 2010 r. do 2014 r. przebywał w kraju pochodzenia. W dniach 4 września 2014 r., 5 września 2014 r. i 6 września 2014 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] odmówił skarżącemu, jego żonie oraz piątce ich małoletnich dzieci wjazdu na terytorium RP. Natomiast w dniu 7 września 2014 r. skarżący złożył za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] wniosek do Szefa Urzędu o udzielenie mu ochrony międzynarodowej (ówczesna nazwa wniosku: o nadanie statusu uchodźcy). Przedmiotowym wnioskiem została objęta żona cudzoziemca L. Z. oraz piątka jego małoletnich dzieci. W dniu [...] stycznia 2015 r. Szef Urzędu wydał decyzję znak [...] o umorzeniu przedmiotowego postępowania, na podstawie art. 42 ust. 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż wnioskodawca opuścił bez usprawiedliwionej przyczyny ośrodek dla cudzoziemców ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy w Polsce. Po przekazaniu ww. przez stronę austriacką do Polski, na wniosek skarżącego, w dniu 18 lutego 2015 r. organ uchylił ww. decyzję o umorzeniu i podjął postępowanie na nowo. W decyzji z [...] listopada 2015 r. znak [...] Szef Urzędu odmówił nadania skarżącemu statusu uchodźcy oraz odmówił udzielenia mu ochrony uzupełniającej. Decyzją tą została objęta również żona cudzoziemca i piątka jego małoletnich dzieci. Powyższe rozstrzygnięcie w dniu [...] marca 2016 r. utrzymała w mocy Rada do Spraw Uchodźców w decyzji znak [...]. Od powyższej decyzji Rady do Spraw Uchodźców cudzoziemiec złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Po wydaniu ww. decyzji z [...] marca 2016 r. skarżący w dniu 20 kwietnia 2016 r. złożył za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] do Szefa Urzędu kolejny wniosek o udzielenie mu ochrony międzynarodowej. Wnioskiem tym tak jak poprzednio została objęta jego żona i piątka jego małoletnich dzieci. W decyzji z [...] września 2016 r. znak [...] Szef Urzędu orzekł o stwierdzeniu niedopuszczalności wniosku.

W dniu 9 maja 2016 r. funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w [...] przeprowadzili kontrolę legalności pobytu skarżącego w wyniku, której stwierdzono, że cudzoziemcowi została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej i nie opuścił on terytorium RP w terminie i przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, wyczerpując tym samym przesłankę z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ww. ustawy. W trakcie powyższej kontroli cudzoziemiec okazał kontrolującym Tymczasowe Zaświadczenie Tożsamości Cudzoziemca serii i nr [...] wydane przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] w dniu [...] kwietnia 2016 r., z terminem ważności do dnia 18 lipca 2016 r. Na podstawie powyższych okoliczności, w dniu 9 maja 2016 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu.

W decyzji z [...] sierpnia 2016 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a i pkt 10, art. 310 pkt 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 315 ust. 2 pkt 1 oraz art. 319 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach orzekł o zobowiązaniu skarżącego do powrotu oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 12 miesięcy od dnia wydania decyzji. Jako przesłankę zobowiązania do powrotu organ I instancji powołał okoliczności z art. 302 ust. 1 pkt 10 i 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach wskazując, że cudzoziemiec w okresie ubiegania się o ochronę międzynarodową przekroczył granicę wbrew przepisom prawa i opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, udając się do Austrii oraz w terminie 30 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji Rady do Spraw Uchodźców sygn. akt [...] z [...] marca 2016 r. utrzymującej w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2015r. znak [...] (tj. od dnia 5 kwietnia 2016 r.) nie wykonał ciążących na nim obowiązków wynikających z art. 299 ust. 6 pkt 2 ww. ustawy, tj. do dnia 5 maja 2016 r. nie opuścił terytorium RP. Organ I instancji stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 303 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, w szczególności przesłanki udzielenia stronie zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany.

W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów:

- art. 348 ustawy o cudzoziemcach, poprzez błędne uznanie, iż powrót do kraju pochodzenia nie będzie stanowić zagrożenia dla życia i bezpieczeństwa osobistego cudzoziemca, jak również nie będzie on w kraju pochodzenia poddawany nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu, gdyż nie ma poważnych przesłanek wystąpienia rzeczywistego ryzyka zagrożeń występujących w kraju, które zostały wskazane w ww. przepisie;

- art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., poprzez stwierdzenie, że w przypadku cudzoziemca nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych wobec nierozważenia, że z uwagi na negatywne, traumatyczne doświadczenia z kraju pochodzenia sam powrót do kraju pochodzenia, wobec przeżyć, wspomnień, które są związane z tym krajem, stanowi naruszenie ww. przepisów Konwencji;

- art. 7, 77, 80 i 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ I instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, do czego organ był zobligowany nie tylko na wniosek strony, ale również z urzędu co ma przełożenie na uzasadnienie zaskarżonej decyzji, sporządzone z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. i w konsekwencji poczynienie stwierdzenia, zgodnie z którym cudzoziemiec może powrócić do kraju pochodzenia oraz, że w jego przypadku nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych.

W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik strony wniósł o uchylenie w całości decyzji Komendanta z [...] sierpnia 2016 r. i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez udzielenie skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, w decyzji z [...] listopada 2016 r. Szef Urzędu utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji. Uzasadniając organ odwoławczy przedstawił ustalenia dotyczące stanu faktycznego oraz przytoczył brzmienie art. 302 ust. 1 pkt 16, art. 303 ust. 1, art. 318 ust. 1-2, art. 319 pkt 1, art. 348, art. 349 ust. 1-2 i art. 351 ustawy o cudzoziemcach. Organ odwoławczy zauważył, iż w dniu 13.11.2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1607), która nie zawiera przepisów przejściowych, a zatem jej przepisy stosuje się bezpośrednio od dnia wejścia w życie. Wyjaśnił, że [...] marca 2016 r. zakończyło się pierwsze postępowanie o udzielenie skarżącemu, jego żonie – L. Z. i ich małoletnim dzieciom ochrony międzynarodowej, poprzez wydanie w tym dniu przez Radę do Spraw Uchodźców ostatecznej decyzji (znak [...]) utrzymującej w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2015 r. znak [...] orzekającą o odmowie nadania cudzoziemcom statusu uchodźcy oraz odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Powyższa ostateczna decyzja Rady została doręczona stronie 5 kwietnia 2016 r. Tak więc na mocy art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach skarżący był zobowiązany do opuszczenia terytorium RP w terminie 30 dni od dnia doręczenia mu ww. decyzji, tj. w terminie do dnia 5 maja 2016 r.

Skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył skarżący, wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Autor skargi zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego tj.:

1) art. 348 pkt 1 lit. a i b ustawy o cudzoziemcach poprzez błędne uznanie, że powrót do kraju pochodzenia nie będzie stanowić zagrożenia dla życia i bezpieczeństwa osobistego skarżącego i jego rodziny, jak również, że nie będzie on w kraju pochodzenia poddawany nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu, gdyż nie ma poważnych przesłanek wystąpienia rzeczywistego ryzyka zagrożeń występujących w kraju, które zostały wskazane w ww. przepisie;

2) art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach poprzez dokonanie przez organ stwierdzenia, że nie zachodzi w przypadku małoletnich dzieci skarżącego przesłanka, o której mowa w ww. przepisach, tj. że zobowiązanie do powrotu w niniejszym przypadku nie będzie naruszać praw dzieci skarżącego, określonych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy przez Szefa Urzędu decyzji o zobowiązaniu do powrotu wydanej przez organ I instancji;

3) art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. poprzez stwierdzenie, że w przypadku skarżącego nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, wobec nierozważania, że z uwagi na negatywne, traumatyczne doświadczenia z kraju pochodzenia, sam powrót do kraju pochodzenia, wobec przeżyć, wspomnień, które są związane z tym krajem, stanowi naruszenie ww. przepisów Konwencji;

4) art. 107 § 3 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez:

- nie odniesienie się przez organ II instancji do podnoszonych w odwołaniu od decyzji Szefa Urzędu zarzutów i argumentów, w tym informacji o kraju pochodzenia Skarżącego oraz nowych okoliczności zaistniałych w kraju pochodzenia tj. Republice Czeczenii,

- brak uzasadnienia dlaczego organ II instancji uznał, że prawidłowym jest orzeczenie zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 12 miesięcy od dnia wydania decyzji, nie zaś np. na okres 6 miesięcy;

- sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji bez wyjaśnienia skarżącemu jako stronie postępowania o zobowiązanie do powrotu zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy;

- brak należytego uzasadnienia przez organ II instancji na jakiej podstawie dokonał następujących stwierdzeń:

-"po dokonaniu analizy zgromadzonego materiału dowodowego tut. Organ podziela opinię organu I instancji, iż dzieci cudzoziemca w swojej świadomości i tożsamości bliżej związane są z krajem pochodzenia, jego językiem i kulturą niż z Polską i lokalną społecznością (tak: uzasadnienie decyzji str. 15), - pojawia się pytanie jakiego konkretnie materiału dowodowego?";

- "Odnosząc się zaś do dołączonych przez pełnomocnika strony opinii psychologicznych z dnia 08.04.2016 r. oraz z dnia 21.10.2016 r. sporządzonych przez Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. Gen. [...] w Ł., panią I. K. i psychologa dr J. Z. dotyczących małoletnich dzieci cudzoziemki: A., K. i M. M. należy wskazać, iż zawierają one opis sytuacji w odczuciu dzieci i nie mogą one stanowić podstawy do zalegalizowania cudzoziemce i jej małoletnim dzieciom pobytu w Polsce w postaci udzielenia im zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Ponadto w ocenie tut. organu treść ww. opinii nie jest jednoznaczna i wykracza poza kompetencje psychologiczne" (tak: uzasadnienie decyzji str. 15);

- odnosząc się do wniosku pełnomocnika strony o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka w sprawie, pana T. C. należy uznać to za bezcelowe, gdyż nie wniosłoby nowych, istotnych informacji w sprawie, a jedynie wpłynęłoby na przedłużenie niniejszego postępowania" (tak : uzasadnienie decyzji str. 15),

- wydanie zaskarżonej decyzji, w której został rozstrzygnięty wpływ zobowiązania do powrotu rodziny skarżącego bez odniesienia się do opinii psychologa szkolnego, który z dziećmi przebywa na co dzień i wskazał w opiniach jaki jest obecny stan psychiczny małoletnich dzieci spowodowany obawami przed powrotem do kraju pochodzenia, jak również bez przeprowadzenia przez organ rozmowy z małoletnimi dziećmi, w związku z czym niezrozumiałym jest na jakiej podstawie organ uznał, że w przypadku zobowiązania do powrotu małoletnim dzieciom skarżącej, ich rozwojowi psychofizycznemu nie zagraża niebezpieczeństwo;

5) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 w zw. z art. 84 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez:

- dokonanie stwierdzenia, zgodnie z którym "Odnosząc się zaś do dołączonych przez pełnomocnika strony opinii psychologicznych z dnia 08.04.2016 r. oraz z dnia 21.10.2016 r. sporządzonych przez Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] im. Gen. [...] w Ł., panią I. K. i psychologa dr J. Z. dotyczących małoletnich dzieci cudzoziemki: A., K. i M. M. należy wskazać, iż zawierają one opis sytuacji w odczuciu dzieci i nie mogą one stanowić podstawy do zalegalizowania cudzoziemce i jej małoletnim dzieciom pobytu w Polsce w postaci udzielenia im zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Ponadto w ocenie tut. Organu treść ww. opinii nie jest jednoznaczna i wykracza poza kompetencje psychologiczne" (tak: uzasadnienie decyzji str. 15) co jest konsekwencją dowolnej, wybiórczej oceny ze strony Organu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z pominięciem, że zgodnie z opiniami stan emocjonalny córek mocodawcy uległ w ostatnim czasie znacznemu pogorszeniu co ma związek z niestabilną sytuacją bytową związaną z ryzykiem powrotu do kraju pochodzenia, nasiliły się zaburzenia lękowe. Dzieci pozostają pod opieką psychologa. Dyrektor szkoły wraz z psychologiem wnioskowali, mając na uwadze bardzo trudną przeszłość dzieci, o umożliwienie rodzinie M. pozostania w Polsce przez wzgląd na dobro dzieci;

- dokonanie dowolnego stwierdzenia przez organ, że na podstawie złożonych do akt opinii psychologa szkolnego nie można zalegalizować pobytu rodziny skarżącego wskazując wyłącznie jako próbę podważenia wiarygodności złożonych dokumentów, że opinie zawierają opis sytuacji w odczuciu dzieci oraz że treść ww. opinii nie jest jednoznaczna i wykracza poza kompetencje psychologiczne bez próby uzasadnienia dlaczego w jego ocenie odwoływanie się do sytuacji w odczuciu dzieci jest nieprawidłowe, w jakim zakresie treść opinii nie jest jednoznaczna i w końcu poprzez co psycholog sporządzający ww. opinie wykracza poza kompetencje psychologiczne - Organ nie odwołuje się w tym zakresie do wiedzy specjalnej z zakresu psychologii;

- nieprzeprowadzenie przez Organ dowodu z opinii biegłego psychologa pomimo tego, że w niniejszej sprawie koniecznym była wiedza specjalna z zakresu psychologii, aby w sposób prawidłowy ocenić jak silna więź połączyła małoletnie dzieci mocodawcy z Polską oraz jaki w chwili obecnej jest ich stan psychofizyczny oraz celem oceny jakie zagrożenia niesie dla dzieci opuszczenie Polski i powrót na terytorium Federacji Rosyjskiej;

- niewysłuchanie przez organ małoletnich dzieci skarżącego w toku przedmiotowego postępowania, wydanie zaskarżonej decyzji przez organ, którego pracownicy nie mieli w ogóle styczności z małoletnimi dziećmi skarżącego na podstawie twierdzenia, że "dzieci cudzoziemca w swojej świadomości i tożsamości bliżej związane są z krajem pochodzenia, jego językiem i kulturą niż z Polską i lokalną społecznością" (tak: uzasadnienie decyzji str. 15);

- pominięcie przez organ przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, że dzieci skarżącego cały czas pozostają pod opieką psychologa, niedokonanie oceny co stanie się w przypadku przerwania kontynuowania terapii psychologicznej;

- niedokonanie przez organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji analizy sytuacji małoletnich dzieci skarżącego - ich toku kształcenia (edukacji), ustalenia stopnia integracji ze społeczeństwem polskim, rzeczywistego związku z krajem pochodzenia, w tym umiejętności porozumiewania się w języku czeczeńskim, jakiemu traktowaniu będą poddane dzieci w przypadku powrotu do kraju pochodzenia - kluczową rolę powinna odegrać dokładna analiza sytuacji w kraju pochodzenia, warunków socjalno- pobytowych oraz kontekstu politycznego - w przypadku gdy w kraju pochodzenia władzę utrzymuje określony reżim dopuszczający się szeregu naruszeń podstawowych praw swoich obywateli - należy uwzględnić taką sytuację i w najwyższym stopniu zabezpieczyć słuszny interes takich dzieci, będących osobami należącymi do tzw. grupy wrażliwej, czego organ w niniejszym postępowaniu nie uczynił, co było konsekwencją ustalenia stanu faktycznego w sposób nieprawidłowy poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, co ma przełożenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sporządzonym z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. co miało przełożenie na poczynienie stwierdzenia, że nie ma w przypadku skarżącego i jego rodziny podstaw do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych;

6) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 75 w zw. z art. 78 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie wniosku dowodowego z zeznań świadka T. C. jakkolwiek przedmiotem dowodu były okoliczności mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie, brak należytego uzasadnienia przez organ odmowy przeprowadzenia ww. wniosku dowodowego;

7) art. 15 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ograniczenie się przez Szefa Urzędu tylko do bardzo pobieżnej kontroli decyzji organu I instancji, bez samodzielnego ponownego rozpoznania sprawy, jak również bez rozpatrzenia podnoszonych przez skarżącego zarzutów i argumentacji w odwołaniu od decyzji Komendanta, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Szczegółowo odniósł się do zarzutów skargi oraz w pkt 3 odpowiedzi na skargę złożył wniosek o połączenie niniejszego postępowania z postępowaniem w sprawie ze skargi L. Z. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców znak [...] z [...] listopada 2016 r. Szef Urzędu wyjaśnił jednocześnie, że ww. wniosek ma oparcie w treści art. 111 § 2 p.p.s.a. Ścisły związek obu spraw jest oczywisty, a materiał zgromadzony w obu postępowaniach wzajemnie się uzupełnia. Zdaniem Szefa Urzędu w tym stanie rzeczy łączne rozpoznanie obu skarg jest konieczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) w uzasadnieniu wyroku z 8 czerwca 2017 r., sygn. IV SA/Wa 330/17 wskazał, że nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby uchylenie przedmiotowej decyzji Szefa Urzędu.

Sąd I instancji na wstępie swoich rozważań zauważył, że zaskarżona decyzja obejmuje wyłącznie skarżącego – U. M.. Odrębnym postępowaniem, zakończonym wydaniem w dniu [...] listopada 2016 r. decyzji znak [...], Szef Urzędu orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Komendanta z [...] czerwca 2016 r. zobowiązującej do powrotu żonę skarżącego – L. Z. i piątkę ich małoletnich dzieci.

Według Sądu I instancji, na gruncie niniejszej sprawy nie jest kwestią sporną zajście przesłanki pozytywnej z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach obligującej organy do wydania wobec skarżącego decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Sąd zauważa, iż wobec wydania w stosunku do skarżącego decyzji o odmowie nadania mu statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej, na mocy art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach skarżący obowiązany był opuścić terytorium RP w terminie 30 dni od dnia, w którym ww. decyzja została skarżącemu doręczona. Z akt sprawy wynika, że decyzja ta została doręczona cudzoziemcowi w dniu 5 kwietnia 2016 r. Tym samym obowiązany był opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do dnia 5 maja 2016 r. Taki stan rzeczy niewątpliwie odpowiada hipotezie normy określonej w art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Jednocześnie Sądowi z urzędu jest wiadome, iż prawomocnym wyrokiem z 20 października 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1476/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę U. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy.

W ocenie Sądu I instancji, zasadnym było również uznanie organów orzekających, że materiał dowodowy wskazuje, że w kontrolowanej sprawie nie zachodzą okoliczności określone w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, wyłączające wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Skarżący nie legitymuje się m. in. wizami, czy innymi tytułami pobytowymi uwzględnionymi w art. 303 ust. 1 pkt 1-3 i 5-7 ustawy o cudzoziemcach, jak i nie udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany.

Odnosząc się do zarzutów skargi tj. naruszenia art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, Sąd I instancji zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w przypadku skarżącego nie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 303 ustawy o cudzoziemcach, których wystąpienie wyklucza wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu. W szczególności w sprawie nie zachodził art. 303 ust. 1 pkt 2, który stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1, decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia.

Sąd I instancji wyjaśnił, że związany charakter przepisów o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu obligował organy orzekające do wydania decyzji określonej treści, nakazującej cudzoziemcowi opuszczenie terytorium RP. Odstąpienie od jej wydania mogło nastąpić tylko w przypadku zaistnienia w sprawie okoliczności przemawiających za udzieleniem zainteresowanemu jednej z form ochrony przewidzianych przepisami prawa, tj. zgody na pobyt ze względów humanitarnych (art. 348 pkt 1-3 ustawy o cudzoziemcach) albo zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP (art. 351 pkt 1-3 ustawy o cudzoziemcach), co według Sądu I instancji nie miało miejsca w kontrolowanej sprawie.

Zdaniem Sądu I instancji, wydanie wobec skarżącego zaskarżonej decyzji o zobowiązaniu do powrotu nie prowadzi do jego rozdzielenia z rodziną, a zatem nie stanowi istotnej ingerencji w możliwość prowadzenia życia rodzinnego w rozumieniu art. 8 Konwencji rzymskiej. Należy zauważyć bowiem, że zarówno skarżący jak i jego żona i dzieci znaleźli się w analogicznej sytuacji. Starania o udzielenie ochrony międzynarodowej dla wyżej wymienionych zostały zakończone negatywnie, a zatem cała rodzina po zakończeniu postępowania powinna liczyć się z koniecznością opuszczenia terytorium Polski. Życie rodzinne nie zostanie więc w tym wypadku zerwane, a jedynie przeniesione do kraju, którego zobowiązane do powrotu osoby są obywatelami. Nie zachodzą przy tym zasadnicze przeszkody w przeniesieniu życia rodzinnego do kraju pochodzenia.

W skardze kasacyjnej U. M. (dalej: skarżący kasacyjnie) reprezentowany przez r. pr. S. P. "zaskarżając ww. decyzję w całości", na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 176 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

I. Przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji:

- niepoddanie gruntownej analizie wszystkich aspektów niniejszej sprawy, w których są wątpliwości, i w których ustalenia organu są odmienne od wniosków i twierdzeń skarżącego, bądź zostały pominięte przez organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji, nieprzeanalizowanie przez Sąd wszystkich zarzutów zamieszczonych w skardze, nieskonfrontowanie ich z ustaleniami organu i materiałem dowodowym sprawy, jak również niedokonanie oceny zasadności zarzutów skarżącego,

- dokonanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przez Sąd I instancji stwierdzenia, zgodnie z którym "w kontrolowanej sprawie nie zachodziła również żadna z przesłanek wynikających z art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach" (tak: uzasadnienie wyroku str. 18) wyłącznie w oparciu o lakoniczne stwierdzenia dotyczące historii podróży skarżącego i jego rodziny, bez żadnego odniesienia się w tym zakresie do zarzutów i argumentacji skarżącego sformułowanych w skardze, w tym dotyczących postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ, odnoszącego się do ustalenia czy powrót do kraju pochodzenia nie będzie pociągał za sobą naruszenia praw dzieci skarżącego, określonych w "Konwencji o Prawach Dziecka", w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu, jak również z pominięciem, że sytuacja faktyczna i prawna skarżącego, jego małżonki L. Z. i małoletnich dzieci jako rodziny jest tożsama, a zatem rozstrzygnięcie powinno zostać wydane z uwzględnieniem zasady jedności rodziny, aby nie doprowadzić do zróżnicowania sytuacji skarżącego i pozostałych członków jego rodziny, co stało się przyczyną oddalenia przez Sąd l instancji złożonej skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.,

2. art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez:

- niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że naruszeniem mającym istotny wpływ na wynik sprawy, było nieodniesienie się przez organ II instancji do podnoszonych w odwołaniu od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców przez skarżącego zarzutów i argumentów, jak również powołanych przez skarżącego informacji o kraju pochodzenia oraz nowych okoliczności zaistniałych w kraju pochodzenia tj. Republice Czeczenii, które mają bezpośredni związek ze sprawą skarżącego,

- niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że naruszeniem mającym istotny wpływ na wynik sprawy, był brak należytego uzasadnienia przez organ Il instancji na jakiej podstawie dokonał stwierdzenia: "odnosząc się do wniosku pełnomocnika strony o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka w sprawie, pana T. C. należy uznać to za bezcelowe, gdyż nie wniosłoby nowych, istotnych informacji w sprawie, a jedynie wpłynęłoby na przedłużenie niniejszego postępowania" (tak: uzasadnienie decyzji sir. 15),

- niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że naruszeniem mającym istotny wpływ na wynik sprawy, było sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji bez wyjaśnienia skarżącemu jako stronie postępowania o zobowiązanie do powrotu zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy,

- niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że naruszeniami mającymi istotny wpływ na wynik sprawy, były działania organu w zakresie postępowania dowodowego (szczegółowo wskazane w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych str. 11-13 skargi), mającego na celu ustalenie czy zobowiązanie do powrotu nie będzie naruszać praw dzieci skarżącego, określonych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu, co stało się przyczyną oddalenia przez Sąd i instancji złożonej skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.,

3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że naruszeniem mającym istotny wpływ na wynik sprawy, było niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców dowodu z zeznań świadka T. C., jakkolwiek przedmiotem dowodu były okoliczności mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie, jak również brak należytego uzasadnienia przez organ odmowy przeprowadzenia ww. wniosku dowodowego, co stało się przyczyną oddalenia przez Sąd I instancji złożonej skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.,

4. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uczynił zadość spoczywającym na nim obowiązkom jako organie II instancji, podczas gdy ww. ograniczył się tylko do bardzo pobieżnej kontroli decyzji Organu I instancji, bez samodzielnego ponownego rozpoznania sprawy, jak również bez rozpatrzenia podnoszonych przez skarżącego zarzutów i argumentacji w odwołaniu od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...], co stało się przyczyną oddalenia przez Sąd I instancji złożonej skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

II. Przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.:

1. art. 348 pkt 1 lit. a i b ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1990 ze zm., dalej: ustawa o cudzoziemcach) poprzez błędne uznanie, że powrót do kraju pochodzenia nie będzie stanowić zagrożenia dla życia i bezpieczeństwa osobistego skarżącego i jego rodziny, jak również, że nie będzie on w kraju pochodzenia poddawany nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu, gdyż nie ma poważnych przesłanek wystąpienia rzeczywistego ryzyka zagrożeń występujących w kraju, które zostały wskazane w ww. przepisie,

2. art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach poprzez błędne uznanie, że powrót do kraju pochodzenia nie będzie stanowił dla skarżącego i jego rodziny zagrożenia życia rodzinnego i prywatnego, jak również, że nie zachodzi w przypadku małoletnich dzieci skarżącego przesłanka, o której mowa w ww. przepisach, tj. że zobowiązanie do powrotu w niniejszym przypadku nie będzie naruszać praw dzieci skarżącego, określonych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu, które to stwierdzenie zostało poczynione przez Sąd I instancji wyłącznie w oparciu o lakoniczne twierdzenia, dotyczące historii podróży Skarżącego i jego rodziny, bez uwzględnienia aktualnego stanu faktycznego, w tym powstania silnej więzi emocjonalnej, w szczególności u małoletnich dzieci Skarżącego, które w Polsce odzyskały poczucie bezpieczeństwa i spokoju i utożsamiają się z Polską,

3. art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. poprzez stwierdzenie, że w przypadku skarżącego i jego rodziny nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, wobec nierozważania, że z uwagi na negatywne, traumatyczne doświadczenia z kraju pochodzenia, sam powrót do kraju pochodzenia, wobec przeżyć, wspomnień, które są związane z tym krajem, stanowi naruszenie ww. przepisów Konwencji.

W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 330/17, i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, "zasądzenie na rzecz Skarżącej" kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę, sformułował wniosek o połączenie niniejszej sprawy ze sprawą zawisłą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie IV Wydział, sygn. akt IV SA/Wa 331/17, ze skargi małżonki skarżącego i ich małoletnich dzieci na wydaną w dniu [...] listopada 2016 r. decyzję, znak [...], w przedmiocie zobowiązania do powrotu. Wniosek ten nie został rozpoznany przez Sąd I instancji. Wskutek rozpoznania skargi złożonej przez L. Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie IV Wydział w dniu 14 czerwca 2017 r. wydał wyrok, sygn. IV SA/Wa 331/17, którym w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję. Według skarżącego kasacyjnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a, poprzez niepoddanie gruntownej analizie wszystkich aspektów niniejszej sprawy, w których są wątpliwości, i w których ustalenia organu są odmienne od wniosków i twierdzeń skarżącego, bądź zostały pominięte przez organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji, nieprzeanalizowanie przez Sąd wszystkich zarzutów zamieszczonych w skardze, nieskonfrontowanie ich z ustaleniami organu i materiałem dowodowym sprawy, jak również niedokonanie oceny zasadności zarzutów skarżącego w aspekcie wpływu na legalność kontrolowanego aktu. W ocenie skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji popiera w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisko Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, ale nie odnosi się do wszystkich zarzutów skarżącego powołanych w skardze, w szczególności dotyczących uchybień ze strony organu II instancji w zakresie postępowania dowodowego, w ogóle nie rozważając ich i nie odnosząc się do nich w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Do zarzutów, do których Sąd I instancji nie odniósł się, należą zarzuty, których rozpoznanie ma wpływ na poczynienie stwierdzenia w zakresie naruszenia art. 348 pkt 1 lit. a i b ustawy o cudzoziemcach. Skarżący kasacyjnie wskazał, że w piśmie z 27 października 2016 r. zostały zgłoszone wnioski dowodowe: z zeznań świadka T. C., zam. [...] na okoliczność przyczyn opuszczenia kraju pochodzenia przez skarżącego, okoliczności w jakich skarżący wraz z rodziną opuścił kraj pochodzenia, ryzyka doznania poważnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia przez skarżącego i jego rodzinę, Skarżący wskazał, że ww. świadek pracował razem z nim jako taksówkarz w kraju pochodzenia w czasie gdy zaczęły się problemy Skarżącego w kraju pochodzenia, które zmusiły go do opuszczenia kraju pochodzenia, w związku z czym posiada bezpośrednią wiedzę dotyczącą przyczyn opuszczenia przez skarżącego kraju pochodzenia, informacji psychologicznej dotyczącej małoletnich: A. M., K. M., M. M. na okoliczność ryzyka doznania poważnej krzywdy przez małoletnie dzieci skarżącego w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, informacji o kraju pochodzenia powołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w tym opracowań Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia na okoliczność sytuacji w kraju pochodzenia, uzasadnionej obawy przed prześladowaniem oraz narażenia na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie w przypadku powrotu do kraju pochodzenia odwołującego się i jego rodziny. Ponadto, w związku z naruszeniem przez organ I instancji art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 78 k.p.a. ponownie skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z: wezwania na przesłuchanie kierowanego do U. M., pisma organizacji zajmującej się ochroną praw człowieka w Czeczenii. Skarżący kasacyjnie wskazał, że w ostatnim czasie funkcjonariusze struktur siłowych pobili dotkliwie jego kuzyna – S. M., wskazując jako przyczynę pokrewieństwo z ww. oraz próbowali dowiedzieć się gdzie Skarżący w chwili obecnej przebywa wraz z rodziną. Kuzyn U. M. w obawie o własne zdrowie i życie opuścił terytorium Republiki Czeczenii. Według skarżącego kasacyjnie, organ II instancji nie uzasadnił nawet należycie odmowy przeprowadzenia dowodu, który - wbrew jego twierdzeniu został powołany na okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Skarżący wskazał, że powołany świadek był naocznym świadkiem. Organ nie odniósł się również do informacji o kraju pochodzenia, powoływanych przez skarżącego, jak również do zarzutów w zakresie wezwania na przesłuchanie kierowanego do U. M. oraz pisma organizacji zajmującej się ochroną praw człowieka w Czeczenii i nie przeprowadził dowodów z tych dokumentów. W skardze kasacyjnej przypomniano, że w skardze podnoszono, że bezpośrednią przyczyną opuszczenia kraju pochodzenia przez skarżącego i jego rodzinę była okoliczność, że skarżący wraz z jego rodziną stali się ofiarami zemsty ze strony naczelnika policji za czyn, którego dopuścił się U. M.. Zeznania w tym zakresie są jego zdaniem zgodne z zeznaniami L. Z. złożonymi w trakcie przesłuchania. W skardze kasacyjnej wskazano, że w przypadku powrotu na terytorium Federacji Rosyjskiej skarżący oraz L. Z. obawiają się, że ich oraz ich małoletnie dzieci może spotkać poważna krzywda, co uzasadniają podejmowane już do chwili obecnej działania, które są kierowane przez męża kobiety, z którą skarżący utrzymywał relacje pozamałżeńskie. W szczególności obawiają się o córki, że wobec czynu, którego dopuścił się skarżący, ofiarą odwetu stanie się nie tylko on, ale i córki. Takie działania są bowiem praktykowane w kraju pochodzenia w ramach zemsty za cudzołóstwo. W trakcie najść mieszkania i poszukiwania skarżącego pojawiały się groźby o treści, żeby pamiętał, że ma cztery córki i może im stać się krzywda. Według skarżącego kasacyjnie, działania funkcjonariuszy państwowych skierowane przeciwko niemu i jego rodzinie mają charakter zindywidualizowany, nie uzasadnia ich wyłącznie sytuacja ogólna panująca w kraju, a chęć zemsty. Ich podłożem jest czyn, którego skarżący dopuścił się utrzymując relacje pozamałżeńskie z zamężną kobietą. W tak ustalonej sytuacji panującej w kraju pochodzenia należy umiejscowić indywidualną sytuację skarżącego i jego rodziny, w tym małoletnich dzieci. Wnioski, które można wyprowadzić są takie, że powyższe informacje potwierdzają że obawy skarżącego przed doznaniem poważnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia są w pełni uzasadnione. Skarżący zgłosił wnioski dowodowe celem potwierdzenia zasadności swoich obaw.

W skardze kasacyjnej przypomniano, że w skardze wskazywano również na daleko idący proces integracji dzieci skarżącego, które Polskę traktują jak swój dom. Rodzina skarżącego w Polsce przebywa od ponad 2 lat, w tym czasie wykształciła się silna więź emocjonalna u jego dzieci, biorąc pod uwagę, że dopiero tutaj odnalazły spokój, chętnie chodzą do szkoły, bardzo dobrze funkcjonują w społeczeństwie, mają przyjaciół. U dzieci skarżącego stres wywołuje powrót do Czeczenii z uwagi na to, że dzieci nie były akceptowane w szkole w Czeczenii z uwagi na m. in. na europejski ubiór i mają złe wspomnienia z tym związane. Ogółem myśl o kraju pochodzenia pociąga za sobą jedynie negatywne doświadczenia i z tego powodu wizja powrotu do Czeczenii powoduje pogorszenie ich stanu psychicznego co wynika z dokumentacji złożonej do akt sprawy. Dzieci wyczuwają zagrożenie, niepewność sytuacji poprzez obserwację zachowań rodziców.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Ponadto w przypadku podniesienia w skardze kasacyjnej jednocześnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego należy w pierwszej kolejności rozpatrzyć te pierwsze, ponieważ determinują one ocenę prawidłowego zastosowania lub właściwej wykładni przepisów prawa materialnego powołanych w tej sprawie. W skardze kasacyjnej powołano dwie podstawy kasacyjnej unormowane w art. 174 p.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli oraz wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku i niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, na jakiej podstawie Sąd I instancji uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wyczerpujący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie odniósł się do wniosku Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców przedstawionego w pkt 3 odpowiedzi na skargę dotyczącego połączenia niniejszego postępowania z postępowaniem w sprawie ze skargi L. Z. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców znak: [...] z [...] listopada 2016 r. oraz zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu wskazanego w piśmie z 7 października 2016 r. z zeznań świadka T. C. na okoliczność przyczyn opuszczenia kraju pochodzenia przez U. M.. Wskazać należy, że w wyniku rozpoznania skargi złożonej przez L. Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 14 czerwca 2017 r. wydał wyrok, sygn. IV SA/Wa 331/17, którym w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję. Wyrok ten jest prawomocny. Sąd I instancji oddalając skargę U. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 201 r. znak [...] nie dostrzegł naruszenia przez organ II instancji art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. zmienionej następnie Protokołami nr 3,5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61poz. 284) oraz art. 3 Konwencji o Prawach Dziecka przyjętej przez Zgromadzenia Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 ze zm.). W sprawach dotyczących cudzoziemców, których dzieci są małoletni organy powinny podejmować rozstrzygnięcia z uwzględnieniem zasady zapewnienia jedności rodziny. Szczególnie istotne znaczenie ma poszanowanie praw rodzinnych z uwzględnieniem prawa jedności rodziny i dostępu do nauki małoletnich. Wyrazem praw dziecka do wychowania w rodzinie jest uznanie, istnienia obowiązków rodziców względem dziecka, oraz stwarzanie warunki do urzeczywistnienia prawa dziecka do wychowania w rodzinie. W piśmiennictwie dostrzeżono swoistą sytuację dziecka wynikającą z niedojrzałości fizycznej i duchowej, a także z faktu, że ze względu na swój wiek może ono korzystać ze swych praw za pośrednictwem osób dorosłych. Prawa dziecka należy rozpatrywać w określonym kontekście sytuacyjnym, co powoduje, że prawom dziecka można przypisać charakter swoisty względem praw człowieka (zob. T. Smyczyński, Ochrona praw dziecka, [w:] Prawa człowieka. Model prawny, Wrocław, Warszawa, Kraków 1991, s. 112).

Ponadto w dniu 21 października do Szefa Urzędu wpłynęło pismo pełnomocnika strony, w którym podniósł on, że przyczyną opuszczenia przez U. M. i jego rodzinę kraju pochodzenia były okoliczności dotyczące U. M.. Pełnomocnik wskazał, że cudzoziemiec był uczestnikiem I wojny rosyjsko-czeczeńskiej jak również pozostaje w kręgu zainteresowania władz państwowych dodatkowo z uwagi na chęć zemsty ze strony naczelnika policji. Pełnomocnik cudzoziemca podkreślił, że w przypadku powrotu na terytorium Federacji Rosyjskiej, U.M. obawia się, że jego rodzinę może spotkać poważna krzywda, co uzasadniają podejmowane przez funkcjonariuszy państwowych działania. Pełnomocnik zarzucił organowi I instancji, że nie odniósł się do zeznań złożonych przez jego żonę, L. Z. w postępowaniu o zobowiązanie do powrotu, a w szczególności dotyczących jej obaw wyrządzenia poważnej krzywdy jej córkom. Ponadto pełnomocnik poparł stanowisko dotyczące naruszenia praw dzieci w przypadku zobowiązania do powrotu całej rodziny U. M. oraz wszelkie wnioski dowodowe zgłoszone w postępowaniu dotyczącym L. Z. i małoletnich dzieci. Pełnomocnik podtrzymał także swój wcześniejszy wniosek (zgłoszony w piśmie z 7 października 2016 r.) o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka T. C..

Organ odwoławczy nie przesłuchał wskazanego świadka w postępowaniu wyjaśniającym. Podniesione w pismach z 7 października 2016 r. oraz z 21 października 2016 r. stanowiących uzupełnienie treści odwołania od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] sierpnia 2016 r., znak [...] okoliczności były istotne dla oceny przesłanek materialnych mających znaczenie dla rozpoznania sprawy. Rola Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, w odróżnieniu od roli sądu, nie ogranicza się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i kompetencjami organu II instancji (art.138 k.p.a.), obowiązany jest on ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę a nie ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji. Sąd I instancji, w razie stwierdzenia, że materiał dowodowy wymaga uzupełnienia miał obowiązek uwzględnić skargę.

Należy podkreślić, że prawidłowo prowadzone postępowanie dowodowe wymaga, by organy administracyjne wypełniały obowiązek wyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego. Obowiązek ten oznacza, że organ nie tylko z własnej inicjatywy powinien gromadzić dowody konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy ale także, by przeprowadził dowody wskazane przez stronę, jeżeli mają znaczenie dla sprawy. Organ II instancji nie odniósł się do wniosku dowodowego zawartego w piśmie z 7 października 2016 r. Podkreślić należy, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy jakie zostały podniesione przez cudzoziemca. Z tych względów, należało podzielić stanowisko skarżącego kasacyjnie, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Wbrew odmiennemu stanowisku Sądu I instancji, w sprawie nie zebrano w sposób należyty materiału dowodowego, ani nie ustalono prawidłowo stanu faktycznego. Zdaniem NSA zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna podlega zatem uwzględnieniu, jako oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Z przytoczonych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę, którą uwzględnił z przyczyn przedstawionych w uzasadnieniu w ten sposób, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2016 r., znak: [...]. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ uwzględni ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku.