Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 591/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 77;
journal: Dz.U. 2020 poz 110
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: § 1 ust. 2;
journal: Dz.U. 2002 nr 18 poz 177
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] stycznia 2021 r. sprawy ze skargi [...] na akt Starosty z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżony akt; II. uznaje obwiązek Starosty dokonania zwrotu na rzecz [...] kwoty [...]zł ([...]) za wydanie karty pojazdu nr [...] dla samochodu osobowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]; III. zasądza od Starosty na rzecz [...] kwotę [...]zł ([...]) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. [...] (dalej jako strona, skarżący) wystąpił do Starosty (dalej jako organ) o zwrot kwoty [...]zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu nr [...] dla samochodu osobowego marki [...] nr [...] o nr rej. [...]

W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. (Dz. U. Nr 15, poz. 119) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu ponad faktyczne koszty jej wytworzenia stanowiło daninę publiczną, co naruszało art. 217 Konstytucji RP. Skarżący argumentował, że skoro uiścił na rzecz Starostwa Powiatowego w [...] opłatę za wydanie karty pojazdu powyżej faktycznego kosztu jej wytworzenia, to została ona pobrana bez podstawy prawnej. W konsekwencji wniosek o stwierdzenie jego uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu jest uzasadniony.

W odpowiedzi na ten wniosek organ pismem z dnia [...] lipca 2020 r. (nr [...]) wyjaśnił, że nie ma podstaw do zwrotu żądanej części opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu osobowego marki [...] o nr rej. [...] W uzasadnieniu tego stanowiska organ stwierdził, że w okresie od 21 sierpnia 2003 r. do 14 kwietnia 2006 r. opłaty za wydanie karty pojazdu były naliczane i pobierane w wysokości 500 zł na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) – dalej jako rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. Wskazał, że nie jest rolą organu rejestrującego pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rozstrzyganie, czy obowiązujące przepisy, które regulują zasady postępowania organów w tych sprawach, są zgodne z traktatami unijnymi. Dalej organ argumentował, że dochodzenie zwrotu opłaty za wydanie kary pojazdu jako zwrotu nienależnego świadczenia podlega 10-letniemu terminowi przedawnienia, bowiem co do zasady, roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia przedawniają się w tym terminie. W związku z powyższym organ nie znalazł podstawy do zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu. Organ wyjaśnił, że nie mógł również wydać decyzji odmawiającej zwrotu, ponieważ nie miał podstaw do takiego działania z uwagi na przedawnienie. Organ wskazał, że roszczenie przedawniło się [...] marca 2012 r.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na wskazany wyżej akt z [...] lipca 2020 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu oraz uznanie obowiązku organu do dokonania na rzecz skarżącego zwrotu części opłaty w wysokości 925 zł i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Pełnomocnik zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020, poz. 256 ze zm. - dalej k.p.a.);

2) naruszenie prawa materialnego, poprzez zastosowanie w sprawie przepisu § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 18, poz. 177) – dalej jako rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r., w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej;

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wywodził, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wynikał z treści § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2002 r., uchylonego następnie rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., do którego zgodności z Konstytucją odnosi się wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04. W ocenie pełnomocnika jednak norma prawna wyrażona w § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w swej hipotezie określa stan i obowiązek tożsamy z tym, który wynika z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. Dlatego też przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., do którego odnosił się ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego, jak również przepis § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r., był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Podwyższenie bowiem opłaty za wydanie karty pojazdu ponad faktyczne koszty jej wytworzenia stanowiło nową daninę publiczną co naruszało art. 217 Konstytucji RP, zgodnie z którym daniny mogą być nakładane tylko na podstawie ustawy, a nie aktów podustawowych. Tym samym organy administracji samorządowej pobierając opłatę za wydanie karty pojazdu w zawyżonej kwocie czyniły to bez stosownej podstawy prawnej, co w konsekwencji rodzi po stronie podmiotu, który pobrał opłatę w wysokości nienależnej, obowiązek zwrotu nadpłaty. Pełnomocnik wywodził również, że organy administracji publicznej związane są bezpośrednio Konstytucją i mają obowiązek odmówić stosowania przepisów prawa, które stoją w sprzeczności z ustawą zasadniczą. Pełnomocnik wniósł o dokonanie przez Sąd oceny przepisu § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 pod kątem jego zgodności z art. 77 ust.4 pkt 2 i ust.5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej;

Zdaniem skarżącego, żądanie zwrotu nadpłaty za wydaną kartę pojazdu nie jest wnioskiem o zwrot nadpłaty w rozumieniu działu III Ordynacji podatkowej (obecnie Dz.U. z 2020, poz. 1325 ze zm.- dalej jako O.p.), a co za tym idzie nie może mieć zastosowania przepis art. 79 § 2 tej ustawy dotyczący terminu wygasania uprawnienia podatnika do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie (w uzasadnieniu o jej odrzucenie) podnosząc zarzut przedawnienia. Organ powołał się na art. 60 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 869, dalej jako u.f.p.), zgodnie z którym do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 ustawy (niepodatkowych należności budżetu o charakterze publicznym), nieuregulowanych w ustawie o finansach publicznych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa. Stosownie zaś do treści art. 79 § 2 O.p. prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po terminie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Według Starosty mając na uwadze art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie do zapłaty za kartę pojazdu przedawniło się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Tym samym w niniejszej sprawie prawo do nadpłaty wygasło.

Pismem z dnia [...] października 2020 r. pełnomocnik skarżącego zmodyfikował skargę, wskazując, że skarga na akt z dnia [...] lipca 2020 r. dotyczy stwierdzenia uprawnienia do zwrotu nienależnie zapłaconej przez skarżącego i pobranej przez ten organ części opłaty w kwocie [...]zł za wydanie karty pojazdu, z uwagi na fakt iż skarżący był współwłaścicielem pojazdu i dokonał opłaty za kartę pojazdu w [...] części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem odmowa zwrotu skarżącemu części opłaty za wydanie karty pojazdu nastąpiła z naruszeniem prawa.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest akt Starosty z dnia [...] lipca 2020 r., mocą którego organ odmówił skarżącemu zwrotu kwoty [...]zł, stanowiącej część opłaty w łącznej kwocie [...]zł uiszczonej na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2020 r. za wydanie karty pojazdu: nr [...] dla samochodu osobowego marki [...] o nr rej. [...]

Na wstępie trzeba zauważyć, że w treści zaskarżonego aktu, jak również w treści odpowiedzi na skargę organ nie kwestionował powołanej we wniosku [...] okoliczności uiszczenia przez skarżącego ani w całości ani w części opłaty za wydanie ww. karty pojazdu. Przeciwnie, w treści zaskarżonego aktu organ powoływał się na upływ [...] marca 2012 r. - 10 letniego okresu przedawnienia, rozpoczynającego się z dniem uiszczenia opłaty za kartę pojazdu. Wskazano także, że pojazd [...] o nr rej. [...] był zarejestrowany na współwłasność. Skarżący na etapie postępowania sądowego doprecyzował, iż uiścił ˝ części wymaganej opłaty za kartę pojazdu (500 zł), a kwestia współwłasności niewątpliwe wynika z akt i nie jest okolicznością sporną.

W odpowiedzi na skargę natomiast organ wskazywał jedynie na upływ 5 letniego okresu przedawnienia wynikającego z przepisów Ordynacji podatkowej.

Z uwagi na przedmiot zaskarżenia w pierwszej kolejności rozważenia wymaga charakter opłaty za kartę pojazdu oraz dopuszczalność zaskarżenia do sądu administracyjnego aktów wydanych w związku z odmową zwrotu nadpłaty z tego tytułu, jak również forma, w jakiej powinien się wypowiedzieć organ administracji.

W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (publ. ONSAiWSA 2008/2/21) wyrażony został pogląd, że skierowane do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej jako p.p.s.a.).

Wątpliwości co do aktualności tezy wyrażonej we wskazanej uchwale powstały po wejściu w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Źródłem wątpliwości w kontekście spornej opłaty stała się treść przepisów art. 60 pkt 7 i art. 67 u.f.p. Pierwszy z tych przepisów w katalogu środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym wymienia dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Do tej kategorii należy zaliczyć także opłaty za wydanie kart pojazdów pobierane przez starostów na pokrycie kosztów druku i dystrybucji zamówionych i wydawanych właścicielom pojazdów kart. Z kolei zgodnie z art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 ustawy, nieuregulowanych w ustawie o finansach publicznych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej "Zobowiązania podatkowe", regulującego między innymi zagadnienia nadpłaty (rozdział 9). Odesłanie do przepisów k.p.a. oraz odpowiednio stosowanych przepisów dotyczących nadpłaty podatku oznacza, że w przypadku złożenia wniosku o zwrot nadpłaconej opłaty, stanowiącej niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym w rozumieniu art. 60 ustawy o finansach publicznych, właściwy organ powinien załatwić sprawę przez wydanie decyzji administracyjnej.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nowe regulacje znajdują jednak zastosowanie tylko w odniesieniu do opłat pobranych od dnia 1 stycznia 2010 r., a więc po wejściu w życie ustawy o finansach publicznych. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych zwierają normę intertemporalną, która nie dotyczy stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy spraw "w toku", a nie już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidział decyzyjnego trybu załatwienia. Kwestie zwrotu kwoty nadpłaconej z tytułu opłaty za kartę pojazdu przed dniem 1 stycznia 2010 r. powinny być zatem rozstrzygane przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych tzn. w drodze aktu lub czynności, a ww. teza NSA nie straciła na aktualności (por. też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2883/16, z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 1282/12, orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie sporna opłata została pobrana w 2002 r., co w konsekwencji przedstawionego wyżej stanowiska skutkuje zastosowaniem dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie w drodze decyzji administracyjnej opartej o art. 61 ustawy o finansach publicznych (zob. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 925/13, CBOSA).

Powyższe stanowisko zaaprobował również Sąd Najwyższy stwierdzając, że od 1 stycznia 2010 r. opłata za wydanie karty pojazdu, o której jest mowa w ustawie z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, stanowi - w rozumieniu art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych - środki publiczne będące niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym. Nie ma to zastosowania do opłat nienależnie pobranych przed tym dniem i podlegających zwrotowi. Nie będą to nadpłaty w myśl przepisów Ordynacji podatkowej (art. 72), gdyż takimi się stały dopiero po dniu 1 stycznia 2010 r., lecz świadczenia pieniężne pobrane bez podstawy prawnej (por. uchwała SN z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt III CZP 24/12, publ. OSNC 2013/1/5).

Konsekwencją prezentowanego stanowiska jest stwierdzenie, że w sprawach o zwrot części opłaty za kartę pojazdu uiszczonej przed 1 stycznia 2010 r. nie stosuje się instytucji przedawnienia, w tym również na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Upływ czasu mógłby być brany pod uwagę przez sąd administracyjny, a wcześniej przez organ administracji publicznej, tylko w przypadku istnienia administracyjnoprawnych regulacji wprowadzających materialne terminy realizacji roszczeń (terminy przedawnienia), jak np. w przypadku zwrotu nadpłaty podatku. W przypadku zaś spornego roszczenia o zwrot nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu takich regulacji brak, stąd stosowanie zasad prawa podatkowego jest tu niemożliwe, skoro przepisy Ordynacji podatkowej mogą znaleźć zastosowanie tylko do opłat pobranych od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. W świetle powyższych rozważań, podnoszony przez organ w niniejszej sprawie zarzut przedawnienia należało uznać za niezasadny.

W kontekście argumentacji organu odwołującej się do terminu przedawnienia roszczeń o zwrot opłaty wynikającego z przepisów prawa cywilnego należy zwrócić uwagę, że orzecznictwo dopuszcza alternatywną drogę dochodzenia tego rodzaju roszczeń: przed sądami powszechnymi (uchwała SN z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/07, OSNC 2008, nr 7-8, poz. 72) oraz przed sądami administracyjnymi (uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07). Sąd administracyjny dokonuje oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu z zakresu administracji publicznej, polegającego na odmowie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu. Z punktu widzenia tej oceny, całkowicie nieistotne pozostają kwestie cywilnoprawnych regulacji dotyczących przedawnienia roszczeń. Zagadnienie to może mieć znaczenie w przypadku skorzystania z drogi dochodzenia roszczenia – przed sądem powszechnym, ale nie wpływa na ocenę legalności aktu administracyjnego.

Jak już wskazano upływ czasu mógłby być brany pod uwagę przez sąd administracyjny tylko w przypadku istnienia administracyjnoprawnych regulacji wprowadzających materialne terminy realizacji roszczeń (terminy przedawnienia). W przypadku zaś spornego roszczenia o zwrot nadpłaconej kwoty opłaty za wydanie karty pojazdu takich regulacji brak.

W ramach merytorycznej oceny zasadności żądania skarżącego dotyczącego zwrotu nadpłaconej części opłaty za kartę pojazdu wskazać należy, że materialnoprawną podstawę pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu stanowił przepis art. 77 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Natomiast wysokość opłaty w dacie jej pobrania określał § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do powołanego przepisu rozporządzenia, za wydanie karty pojazdu dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego do ruchu czasowo albo warunkowo w państwie pochodzenia organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 1000 zł.

Niespornym jest, że opłata ta została dokonana w 2002 r., rejestracja miała miejsce [...] marca 2002 r., co wynika z ustaleń organu jak i przedłożonych akt administracyjnych. Tym samym nieadekwatna pozostaje argumentacja organu zaprezentowana w zaskarżonym akcie co do czasookresu zastosowania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. zostało uchylone rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., co do którego zgodności z Konstytucją odnosi się wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04.

Trybunał Konstytucyjny ww. wyrokiem orzekł o niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Równocześnie Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r.

W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał wyjaśnił, że niezgodność § 1 ust.1 ww. rozporządzenia z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie to ustaliło opłatę niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, dodatkowo uwzględniając koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Z tego względu też § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. został uznany za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, nakazującym wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustawy i wykluczającym przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie, jako akt wykonawczy do ustawy, może być wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego (nie opartego tylko na domniemaniu lub wykładni celowościowej) i szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał uznał również, że § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, ponieważ ustanowiona w nim opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym, a ta materia zastrzeżona jest do regulacji ustawowej.

W związku z powyższym wyrokiem, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zakwestionowany przepis traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r., Minister Transportu i Budownictwa w dniu 28 marca 2006 r. wydał nowe rozporządzenie w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, w którym określił wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 75 zł (Dz.U. Nr 59, poz. 421). Nowe rozporządzenie weszło w życie w dniu 15 kwietnia 2006 r. (przed datą utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu) i z tym dniem utraciło moc poprzednie rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r. (zakwestionowane przez Trybunał). Z kolei od 1 stycznia 2017 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 marca 2016 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu oraz jej wtórnik (Dz.U. z 2016 r., poz. 457).

Wprawdzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie odnosił się bezpośrednio do oceny konstytucyjności rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r., jednak w ocenie Sądu rozważania Trybunału Konstytucyjnego należy w całej rozciągłości odnieść również do tego rozporządzenia, gdyż jedyne różnice pomiędzy rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., a rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. dotyczą wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. Zmianie nie uległa natomiast podstawa prawna do wydania rozporządzenia, ani jej zakres. Te same argumenty, którymi Trybunał Konstytucyjny podważył prawidłowość ustalenia opłaty w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. na kwotę 500 zł, odnoszą się również do kwot pobieranych na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. (500 zł lub 1000 zł). Wysokość opłaty nie odzwierciedla faktycznych kosztów "usługi publicznej" w postaci wydania karty pojazdu, stanowi więc w istocie formę daniny publicznej, wykraczającej poza zakres upoważniania ustawowego i niezgodnej z zasadą ustawowej formy nakładania podatków i danin publicznych (art. 217 Konstytucji). Potwierdza to treść zarówno rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jak i rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 marca 2016 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu oraz jej wtórnik, w których opłatę ustalono na kwotę 75 zł, jak również przepis § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r., w którym opłatę w takiej samej kwocie 75 zł przewidziano za wydanie wtórnika karty pojazdu.

W ocenie Sądu okoliczność, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. nie było dotychczas przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, nie stanowi przeszkody do dokonania przez sąd samodzielnej oceny zgodności rozporządzenia z ustawą (Prawo o ruchu drogowym) oraz Konstytucją RP. Według niekwestionowanej i ugruntowanej już linii orzeczniczej (wyrażonej m.in. w wyrokach tutejszego Sądu w sprawie o sygnaturze akt: III SA/Lu 830/15, III SA/Lu 363/20, którą Sąd w obecnym składzie w pełni podziela) sąd, ma możliwość dokonania samodzielnych ocen i w konsekwencji odmowy zastosowania przepisu rozporządzenia, który w jego ocenie jest niezgodny z ustawą lub Konstytucją (por. uchwała NSA z dnia 22 maja 2000 r., sygn. akt OPS 3/00, ONSA z 2000 r., nr 4, poz. 136; wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, ONSAiWSA z 2006 r., nr 2, poz. 39; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 773/09,CBOSA). Zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji RP oraz ustawom. Przepis art. 8 Konstytucji stanowi, że jej przepisy stosuje się bezpośrednio. Natomiast, w myśl art. 184 Konstytucji, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie. To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i z ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (zob. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt l OSK 418/08, LEX nr 518241). Tym samym również określenie przez Trybunał innego, niż wynikającego z podstawowej reguły walidacyjnej, momentu utraty mocy obowiązującej przepisu wykonawczego (a także brak oceny Trybunału Konstytucyjnego) nie wiąże sądu administracyjnego (patrz: J. Trzciński, glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 10/07, ZNSA 2008/1; także J. Trzciński, R. Hauser: Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 70 i 85; wyroki NSA: z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 290/09, LEX nr 505239; z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 179/09, LEX nr 507638, z dnia 5 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 71/09, LEX nr 507812; z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1745/07, LEX nr 357511, z dnia 29 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1070/10, LEX nr 1080864).

Dokonując w badanej sprawie oceny § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. Sąd stwierdza, że jest on niezgodny zarówno z ustawą (art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 4 Prawa o ruchu drogowym) jak i z Konstytucją RP (art. 92 ust. 1 i art. 217), wykracza bowiem poza zakres upoważnienia ustawowego i wprowadza w istocie formę daniny publicznej w sposób sprzeczny z nakazem ustawowego nakładania podatków i danin publicznych.

Dodać przy tym należy, że spory dotyczące zwrotu nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, pobranej na podstawie, jak w sprawie niniejszej, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. były już wielokrotnie rozpoznawane i rozstrzygane przez sądy administracyjne (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 287/19 i powołane tam orzecznictwo NSA, CBOSA).

Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że naruszenie prawa przez organ administracji publicznej polegało w niniejszej sprawie na odmowie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu nr [...] dla samochodu osobowego marki [...] o nr rej. [...] w oparciu o przepisy rozporządzenia, które są niezgodne z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, obowiązujące w dacie pobrania opłaty. Stwierdzenie naruszenia prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy sprawia, że skargę należało uwzględnić. W konsekwencji zaskarżony akt należało uchylić, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.

Przy czym należy zauważyć, że pomimo, iż w aktach sprawy brak jest dowodu uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu istotnym jest, o czym już była mowa, że organ tej okoliczności na żadnym etapie postępowania (administracyjnego i sądowego) nie kwestionował. Niespornym też jest, że samochód zarejestrowany był na współwłasność [...] i [...] Pełnomocnik skarżącego doprecyzowując żądanie skargi wyjaśnił, że skarżący uiścił na rzecz organu ˝ kwoty [...]zł, tj. kwotę [...]zł tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu ww. pojazdu. Dlatego też, w jego ocenie, zasadny jest zwrot kwoty [...]zł stanowiącej połowę pierwotnego żądania ([...] zł).

Sąd zauważa, że w stosunkach między organem i skarżącymi istotne jest kto opłatę za wydanie karty pojazdu uiścił organowi, bowiem tylko ten, kto wniósł opłatę może żądać jej zwrotu. Tym samym, w okolicznościach niniejszej sprawy brak podstaw do kwestionowania zarówno samego faktu uiszczenia opłaty, jak i legitymacji [...] do wystąpienia do organu o zwrot kwoty [...]zł stanowiącej połowę pierwotnego żądania.

Sąd w wyroku może uznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. Jak wywiedziono wyżej, sprawa odmowy zwrotu opłaty jako dotycząca obowiązku publicznoprawnego ma swoje źródło w przepisach regulujących obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu, tj. w art. 77 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym oraz w § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. Skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ma prawo żądać, aby sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu (art. 146 § 1 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie Sąd uznając obowiązek organu zwrotu skarżącemu części opłaty za wydanie karty pojazdu i ustalając wysokość części podlegającej zwrotowi w kwocie [...] zł, kierował się treścią wyżej wymienionego wyroku TK z dnia 17 stycznia 2006 r. Uiszczona przez skarżącego ˝ kwoty za wydanie karty ww. pojazdu była zawyżona, gdyż opłata powinna uwzględniać wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją, o których mowa w art. 77 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Powyższe uzasadnia obowiązek organu, który pobrał opłatę, zwrotu skarżącemu stosownej różnicy.

Pomocnym w zakresie ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi jest § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 marca 2016 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu oraz jej wtórnik (Dz.U. z 2016 r., poz. 457), zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu wynosi [...] zł. Zatem różnica pomiędzy kwotą [...]zł a kwotą [...]zł wynosi [...] zł, zaś skarżący żądał zwrotu połowy tej kwoty tj. [...] zł.

Dodatkowym argumentem przemawiającym za taką interpretacją jest określenie w § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. i § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. wysokości opłaty przewidzianej za wydanie wtórnika karty pojazdu także na kwotę 75 zł (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2009 r., l OSK 773/09 oraz z 15 lutego 2010 r., l OSK 842/09, CBOSA). Kwota w tej samej wysokości wyznaczona została też za wydanie wtórnika karty pojazdu w § 1 ust. 2 ww. rozporządzenia z 2016 r.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 146 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. I i II wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zwrot kosztów składa się kwota [...]zł, uiszczona przez skarżącego tytułem wpisu od skargi, kwota [...]zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota [...]zł z tytułu wynagrodzenia dla pełnomocnika będącego adwokatem. Wynagrodzenie pełnomocnika zostało ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez skarżącego w skardze, zaś organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.