Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 627/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 7/21 w sprawie ze skargi D.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020, nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny Szczecinie wyrokiem z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 7/21, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) uwzględnił skargę D. S. i uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2020 r. i poprzedzającą ją decyzję tego organu z [...] września 2020 r. w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r.

Przedstawiając stan faktyczny Sąd I instancji podał, że skarżący złożył [...] kwietnia 2020 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r.

Decyzją z [...] września 2020 r. wydaną na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm., dalej: ustawa COVID-19) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 266, ze zm., dalej: u.s.u.s), ZUS odmówił stronie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za maj 2020 r.

W decyzji z [...] listopada 2020 r. wydanej w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19, utrzymano w mocy decyzję własną z 14 września 2020 r.

W uzasadnieniu wskazano, że jednym z warunków zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, było przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do 30 czerwca 2020 r. Organ wskazał, że strona złożyła deklarację za maj w dniu 13 lipca 2020 r. w związku z czym nie przysługiwało jej zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek. ZUS wyjaśnił, że strona jako płatnik składek nie była zwolniona ze składania comiesięcznych raportów imiennych oraz deklaracji rozliczeniowych.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze na ww. decyzję D. S. zarzucił naruszenie zasad prawidłowego postępowania, polegające na niesprawdzeniu i nieuwzględnieniu faktu złożenia przez niego dokumentacji bezpośrednio w Oddziale ZUS w Szczecinie w formie papierowej, z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 31 zq ust. 8 ustawy COVID-19. Skarżący zarzucił nadto, że ZUS nie poczynił żadnych starań celem wyjaśnienia, co się stało z prawidłowo złożonymi w czerwcu 2020 r. (w formie papierowej) dokumentami, gdy winą za ich rzekome niedostarczenie organ obciążył płatnika składek.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z dnia 5 marca 2021 r. udział w sprawie zgłosił Prokurator Prokuratury Regionalnej w Szczecinie – popierając skargę i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając uwzględnienie skargi, WSA w Szczecinie podał, że o uchyleniu obu decyzji ZUS przesądziły stwierdzone uchybienia proceduralne.

W pierwszej kolejności Sąd zauważył, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja wydana w pierwszej instancji w dużej mierze pozbawiona jest uzasadnienia faktycznego i prawnego. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kluczowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.

WSA zarzucił, iż w niniejszej sprawie organ w ramach uzasadnienia prawnego decyzji, opisując obowiązki skarżącego ograniczył się jedynie do przytoczenia przepisów prawa dotyczących procedury składania wniosku.

W rozpoznawanej sprawie, jak Sąd wskazał poza sporem jest, że na Skarżącym ciążył obowiązek złożenia dokumentów rozliczeniowych należnych za maj 2020 r. w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r. oraz że jako przyczynę wydania decyzji odmownej organ wskazał uchybienie terminowi do złożenia ww. dokumentów.

Według organu bowiem, poprawne dokumenty rozliczeniowe ZUS DRA wpłynęły do ZUS dopiero 13 lipca 2020 r. Organ stwierdził zatem, że w sprawie brak było deklaracji, jednak nie wyjaśnił właściwie tej okoliczności w sytuacji podnoszonej przez stronę okoliczności, że wymagane dokumenty zostały złożone, po ich sporządzeniu w dniu 15 czerwca 2020 r. – do "skrzynki" ZUS wystawionej w budynku Oddziału ZUS w Szczecinie.

Sąd I instancji podzielił stanowisko uczestnika postępowania – Prokuratora Prokuratury Regionalnej – iż organ nie wykazał żadnej aktywności procesowej zmierzającej do wyjaśnienia czy w istocie na terenie ZUS Oddział w Szczecinie w okresie objętym zakresem zainteresowania w sprawie, rzeczywiście została udostępniona dla płatników skrzynka w celu składania do niej korespondencji. Nie wyjaśniono jak często korespondencja była z niej wyjmowana, w jaki sposób następnie była ewidencjonowana, a ostatecznie czy w takiej ewidencji odnotowano deklarację rozliczeniową Skarżącego za maj 2020. Wszystkie powyższe ustalenia winny były znaleźć się w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Natomiast w ocenie Sądu, w sytuacji w której ZUS zorganizował składanie korespondencji w swojej siedzibie, w sposób nie zapewniający płatnikom możliwości potwierdzenia faktu i daty jej odbioru, to obecnie wobec zarzutów Skarżącego, do organu należy wykazanie, że sporna deklaracja – w sposób i w dacie wskazanej przez Skarżącego – do ZUS nie wpłynęła.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie, w opisanym powyżej postępowaniu Organu dostrzegł istotne naruszenie norm postępowania, przewidzianych w art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie doszło również do istotnego naruszenia art. 9 k.p.a., którym to ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W ocenie Sądu I instancji, w sprawie doszło także do istotnego naruszenia obowiązku wynikającego z art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Zdaniem Sądu, z akt badanej sprawy nie wynika bowiem, aby przed wydaniem decyzji odmownej w pierwszej instancji Organ umożliwił Stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; nie wyjaśnił również Stronie przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować – i w tym wypadku skutkowało - wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem Skarżącego. W tym stanie sprawy Sąd, stwierdził, że naruszenie norm postępowania zawartych w art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Organ zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie.

Wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. art. 31zo ust. 1 oraz art. 31zq ust. 1-3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ( Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niezasadne stwierdzenie podstaw do uchylenia decyzji Zakładu pomimo braku spełnienia przez stronę skarżącą przesłanki zwolnienia z obowiązku zapłaty składek za maj 2020 r. jaką stanowiło złożenie deklaracji rozliczeniowej w terminie do 30 czerwca 2020 r.

2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8 art. 9, art. 10, art. 77 § 1, art. 79a § 1, art. 80 i art. 107§ 3 k.p.a. - poprzez niezasadne uchylenie zaskarżonej pomimo braku takiego naruszenia przez organ powołanych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. w związku z art. 31 zo ust. 1 oraz art. 31zq ust. 1-3 ustawy COVID-19, w związku z art. 180 § 1 i 2 k.p.a. – poprzez niezasadne uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu przy braku materialnoprawnych podstaw do dokonania zawnioskowanego zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. z uwagi na niezłożenie przez stronę deklaracji rozliczeniowej w terminie do 30 czerwca 2020 r., tj. w terminie określonym wyżej wskazanymi przepisami prawa,

- art. 151 p.p.s.a w związku z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 oraz art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. - poprzez brak oddalenia skargi pomimo jej bezzasadności wynikającej z braku spełnienia przesłanek zwolnienia z uwagi na niezłożenie deklaracji za maj 2020 r. w terminie do 30 czerwca 2020 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Skarżący nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Prokurator Prokuratury Regionalnej w Szczecinie wnosząc o jej oddalenie, jednocześnie zrzekając się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Przed odniesieniem się do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, określone w § 2 powołanego przepisu, co pozwoliło na rozpoznanie sprawy w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których została oparta skarga kasacyjna.

Skarga kasacyjna jest bowiem środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, a jej granice wyznaczone są przez podstawy i wnioski. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (ad meritum) w jego całokształcie.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie gdyż postawione przez skarżący kasacyjnie organ zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.

Jak wynika z treści zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego organ kwestionując zaskarżony wyrok Sądu I instancji podnosi, że doszło do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, art. 8 art. 9, art. 10 oraz art. 79a k.p.a., oraz naruszenia art. 77 § 1, art. 79a § 1, art. 80 i art. 107§ 3 k.p.a. pomimo braku podstaw do stwierdzenia uchybień ww. przepisom k.p.a. Kasator wskazuje też, że podejmowane przez organ czynności procesowe i w efekcie odmowa zwolnienia z opłacania składek znajdowały oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.

Odnośnie zaś naruszenia przepisów ustawy COVID-19, a mianowicie art. 31zo ust. 1 oraz 31zq ust. 1-3 organ zauważa, że zachodzi materialnoprawny brak podstaw do dokonania zwolnienia z opłacania składek z uwagi na niezłożenie przez stronę deklaracji rozliczeniowej za maj w terminie do 30 czerwca 2020 r.

Z zarzutami tymi, w zaistniałych okolicznościach stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów prawa, w szczególności zasad ogólnych postępowania administracyjnego, nie sposób się zgodzić.

Zasadnie, w ocenie NSA, Sąd I instancji wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz decyzją ją poprzedzającą. Zauważyć przede wszystkim należy, że WSA rozstrzygając sprawę miał na uwadze stanowisko organu, który stwierdził, że zobowiązany z tytułu składek w ustawowym terminie, tj. do 30 czerwca 2020 r. nie złożył dokumentów rozliczeniowych i w związku z tym nie nabył prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres (...).

W myśl zaś art. 31zq ust. 1-3 ustawy COVID-19:

- za marzec, kwiecień i maj 2020 r. (...) płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 1);

- Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (ust. 2);

- warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. (...) chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 3).

Zasadnie w okolicznościach stanu faktycznego sprawy Sąd I instancji stwierdził, że wydane w sprawie decyzje w dużej mierze pozbawione są uzasadnienia zarówno faktycznego, jak i prawnego. Prawidłowe, zgodne z obowiązującymi regulacjami uzasadnianie decyzji ma kluczowe znaczenie dla wypełnienia obowiązku przekonywania wynikającego z art. 11 k.p.a., realizowanego na mocy art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać i zrozumieć zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy.

Zauważyć w tym zakresie trzeba, że organ w ramach uzasadnienia prawnego decyzji, opisując obowiązki skarżącego ograniczył się jedynie do przytoczenia przepisów prawa dotyczących procedury składania wniosku. Decyzja nie posiada również prawidłowego uzasadnienia faktycznego, ponieważ organ lakonicznie stwierdził, że przedmiotowa deklaracja nie została złożona przed wyznaczonym w ustawie terminem, tj. 30 czerwca 2020r.

Organ stwierdził zatem, że w sprawie brak było deklaracji, jednak nie wyjaśnił właściwie tej okoliczności. Przede wszystkim nie odniósł się w żaden sposób, nie wykazując aktywności procesowej do zarzutu skarżącego, że dochował wymaganego prawem terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowej za maj 2020 r. albowiem wymagane dokumenty zostały przez niego złożone po ich sporządzeniu w dniu 15 czerwca 2020r. do "skrzynki" ZUS wystawionej w budynku organu.

W takim przypadku organ w pierwszej kolejności obowiązany był odnieść się do argumentów odwołania, w których strona wskazywała, że deklaracja została prawidłowo złożona, a błąd spoczywał po stronie ZUS.

Mając na względzie powyższe, już tylko z przedstawionych powyżej powodów można uznać, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji było w okolicznościach sprawy w pełni usprawiedliwione, poprzez zasadne dostrzeżenie w prowadzonym przez organ postępowaniu istotnych naruszeń norm przewidzianych w art. 7, art. 8 art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

NSA w pełni aprobuje stanowisko Sądu I instancji, że w sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 9 k.p.a., którym to przepisem prawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Obowiązek udzielania informacji stronie obejmuje cały tok postępowania od wszczęcia do jego zakończenia decyzją. Zakres przedmiotowy udzielania informacji stronie obejmuje zarówno informowanie o przepisach prawa materialnego jak i przepisach prawa procesowego (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1686/20, LEX nr 3119215). W toku postępowania organ administracji publicznej z urzędu udziela stronom i innym uczestnikom postępowania informacji, niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Natomiast oczekiwanie organu na odnośne wnioski stron i nieudzielenie takich informacji, wyjaśnień i wskazówek z powodu braku wniosku, narusza przepis art. 9 k.p.a., co należy traktować jako wystarczającą (samodzielną) przesłankę do uchylenia decyzji, nawet gdy jest ona zgodna z prawem materialnym (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 790/18, LEX nr 2677975).

Niewątpliwie zatem w świetle powyższego stwierdzić należy, że na organie spoczywał obowiązek poinformowania strony postępowania o obowiązku złożenia deklaracji w terminie do 30 czerwca 2020 r., gdyż złożenie tej deklaracji jako warunek materialnoprawny stanowiło nieodzowną przesłankę do uzyskania zwolnienia w opłacaniu należności z tytułu składek.

Wskazać dalej należy, że w następstwie złożenia wniosku [...] kwietnia 2020 r. doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym, kierując się zasadą informowania stron wyrażoną w art. 9 k.p.a., organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 k.p.a., organ powinien był - w rozsądnym terminie - udzielić stronie skarżącej należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m in. o okolicznościach prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Od momentu złożenia wniosku przez stronę (data wpływu do organu – [...] kwietnia 2020 r.) do upływu terminu na złożenie wymaganych dokumentów (30 czerwca 2020 r.) minęły prawie trzy miesiące. Mimo upływu tak długiego czasu, organ nie udzielił stronie przed 30 czerwca 2020 r. wyjaśnień, że warunkiem pozytywnego załatwienia jej wniosku jest złożenie brakujących dokumentów rozliczeniowych (deklaracji). Potem zaś wydał decyzję odmowną. Tym samym niewątpliwie doszło w sprawie do naruszenia art. 9 k.p.a. i to w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zasadnie też Sąd I instancji w okolicznościach sprawy, przy uwzględnieniu naruszenia art. 9 k.p.a., powołał jako naruszony art. 79a § 1 k.p.a., stwierdzając, że zgodnie z jego treścią w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W złożonym środku prawnym kasator nie zdołał podważyć prawidłowości dokonania przez WSA oceny o mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniu wskazanego wyżej przepisu art. 79a § 1 k.p.a.

Niezależnie od powyższego w związku z tym, jak twierdzi Zakład na podstawie przeprowadzonych ustaleń, że zobowiązany deklaracje rozliczeniowe ZUS za maj 2020 r. złożył 13 lipca 2020 r., wskazać jeszcze należy na treść art. 15zzr ust. 1 ustawy COVID-19, z którego to przepisu wynika, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem (pkt 1), do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki (pkt 2), przedawnienia (pkt 3), których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie (pkt 4), zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (pkt 5), do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju (pkt 6) - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Natomiast z art. 15zrr ust. 5 ustawy COVID-19 czynności dokonane w celu wykonania uprawnienia lub obowiązku w okresie wstrzymania rozpoczęcia albo zawieszenia biegu terminów, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.

Analiza treści art. 15zzr ust. 1 ustawy COVID, a w szczególności wszystkich przypadków zawieszenia biegu terminów, wskazanych w pkt 1-2 i pkt 4-6, prowadzi do wniosku, że zawieszenia te zostały wprowadzone z myślą o zabezpieczeniu interesów stron, a więc na ich korzyść. Zatem celem tych regulacji jest ochrona podmiotów wchodzących w relacje z organami, w relacje o charakterze publicznoprawnym, w tym relacje materialnoprawne w zakresie terminów z tych stosunków wynikających. Skoro zatem ze względu na epidemię ochrona zdrowia obywateli jest priorytetem i w tym celu wprowadzane są różnego rodzaju ograniczenia i obostrzenia, a celem prawodawcy było ustanowienie regulacji zapewniających skuteczną ochronę, to nie można tych przepisów interpretować w sposób zawężający. Winny one zatem znaleźć zastosowanie w zakresie terminów prawa materialnego, w tym terminów do składania deklaracji rozliczających należności z tytułu składek.

Wobec powyższego nie można zgodzić się z zarzutami skargi kasacyjnej dotyczącymi naruszenia wskazanych w tych zarzutach przepisów, a mianowicie: art. 7, art. 9, art. 10 kpa oraz art. 79a k.p.a., a także art. 31 zo ust. 1 oraz 31 zq ust. 1-3 ustawy COVID-19. Zarzuty te w zaistniałych okolicznościach sprawy należało uznać za nieusprawiedliwione.

Z przedstawionych wyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w granicach skargi kasacyjnej, na podstawie art. 184 p.p.s.a, skargę kasacyjną oddalił.