Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 15/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 77
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: art. 178
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Asystent sędziego Jerzy Parchomiuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi M. S. na czynność Starosty z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. stwierdza, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 (czterysta dwadzieścia pięć) złotych, wydaną dla samochodu marki V. nr rej. [...]; 3. zasądza od Starosty na rzecz M. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 25 listopada 2009 r. M. S. wniósł o zwrot nadpłaty za wydanie karty pojazdu za pojazd marki Volkswagen Vento, zarejestrowany pod numerem rejestracyjnym [...]. Wnioskodawca powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. (sygn. akt: U 6/04), stwierdzający niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908, z późn. zm.) oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na wniosek pismem z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...], wystosowanym z upoważnienia Starosty Ś., odmówiono zaspokojenia roszczeń wnioskodawcy. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ stwierdził, iż starosta jest jedynie organem rejestrującym, który rejestruje pojazdy według enumeratywnie określonych przepisami prawa zasad. Nie jest rolą organu rejestrującego rozstrzyganie, czy obowiązujące w Polsce przepisy, które regulują zasady postępowania organów są zgodne z traktatami unijnymi. W dalszej kolejności organ podniósł, iż przedmiotowa opłata nie została ustalona w drodze decyzji administracyjnej, lecz czynności administracyjno-technicznej. Organ zwrócił także uwagę, że w wyroku, na który powoływał się wnioskodawca TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r. Oznacza to, że działaniom organów, podjętych na podstawie tego przepisu, w okresie, kiedy jeszcze formalnie obowiązywał nie można zarzucić bezprawności. Ponadto w ocenie organu wnioskodawca przekroczył termin wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W jego ocenie wezwanie powinno nastąpić w terminie 14 dni od dnia, w którym wnioskodawca dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęcia innej czynności, co w przedmiotowym przypadku powinno być liczone od dnia, w którym zapadł wyrok TK.

Pismem z dnia 3 grudnia 2009 r. M. S. wystąpił do Starosty Ś. z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, podtrzymując argumenty zawarte we wniosku z 25 listopada 2009 r.

W odpowiedzi na wezwanie Starosta Ś. pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. poinformował, że nadal nie znajduje podstaw do uwzględnienia roszczeń i podtrzymuje swoją argumentację zawartą w piśmie z [...] listopada 2009 r.

Pismem z dnia 18 grudnia 2009 r. M. S. wniósł skargę na czynność Starosty Ś., dotyczącą odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, wnosząc o zobowiązanie organu do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranej opłaty. W uzasadnieniu skarżący podtrzymał swoje wcześniejsze argumenty oparte na niezgodności przepisu, na podstawie którego została pobrana opłata z ustawą i Konstytucją. Podniósł także dodatkowy argument niezgodności przepisu z postanowieniami Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejska, co zostało potwierdzone orzeczeniem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-134/07.

W odpowiedzi na skargę Starosta Ś. wniósł o jej odrzucenie, względnie oddalenie. Organ podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, zgodnie z którym wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało w przedmiotowej sprawie złożone ze znacznym opóźnieniem, gdyż 14- dniowy termin na dokonanie tej czynności powinien być liczony od daty wyroku TK. Ponadto pobranie opłaty w wysokości 500 złotych było zgodne z obowiązującymi w dacie wydawania karty pojazdu przepisami, zatem nie ma podstaw do zwrotu jej części, zgodnie z żądaniem skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie w związku z wnioskiem organu o odrzucenie skargi należy odnieść się do kwestii jej dopuszczalności. Wniosek o odrzucenie organ opiera na treści art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa.

Zasadnie organ stwierdził, iż kwestia opłaty za kartę pojazdu nie jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008r. (sygn. akt I OPS 3/07), skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Oznacza to, że rzeczywiście w sprawie będzie miał zastosowanie art. 52 § 3 p.p.s.a., a zatem wobec braku przysługujących środków zaskarżenia w postaci odwołania, zażalenia lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesienie skargi do sądu administracyjnego musi poprzedzać wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa. Całkowicie chybione jest jednak stanowisko organu, że 14-dniowy termin, o którym mowa w tym przepisie w niniejszej sprawie powinien być liczony od daty wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego wadliwość podstawy normatywnej pobierania opłaty za wydanie karty pojazdu.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie nie jest samo pobranie opłaty za kartę pojazdu, co nastąpiło przy rejestracji w roku 2005, lecz odmowa zwrotu nadpłaconej jej części. To jest istota żądania skarżącego. Odpowiedzią na to żądanie zwrotu nadpłaty była czynność w postaci odmowy zwrotu, dokonana pismem z dnia [...] listopada 2009 r. Od tej daty należy liczyć termin do wystąpienia z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy pismo informujące o odmowie zwrotu zostało doręczone skarżącemu w dniu 2 grudnia 2009 r., zaś skarżący wystąpił z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa już następnego dnia, zatem bez żadnych wątpliwości termin z art. 52 § 3 p.p.s.a. został zachowany.

W świetle powyższych ustaleń skarga jest dopuszczalna, co umożliwia przejście do jej merytorycznej oceny.

Należy przypomnieć, że podstawą prawną do określenia wysokości opłaty za kartę pojazdu stanowią przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia. W myśl art. 77 ust. 1 tej ustawy, producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ust. 2 pkt 2 cytotwanego przepisu ustawodawca zamieścił delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu, zastrzegając, że w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (ust. 5).

W wykonaniu powyższej delegacji Minister Infrastruktury wydał wspomniane wyżej rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Przewidywało ono w § 1 ust. 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł.

Rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 15 kwietnia 2006 r. rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421), które w § 1 określa, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pobiera się opłatę w wysokości 75 zł.

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. (sygn. akt U 6/04; OTK ZU z 2006 r., Nr 1A, poz. 3) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny:

a) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym,

b) z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP.

Odnosząc się do kwestii wysokości opłaty TK w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia uznał, że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 prawa o ruchu drogowym polega na tym, że poprzez zawyżenie wysokości opłaty wykracza ona poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie bowiem niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje.

Tym samym § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Tymczasem rozporządzenie może być wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc nie opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. TK uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest zatem niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym.

Skoro więc przedmiotowa opłata pobrana została na podstawie § 1 rozporządzenia, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z Konstytucją jak i ustawą, to mimo, że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona do 1 maja 2006 r., był on niekonstytucyjny od początku jego obowiązywania. W świetle ugruntowanego stanowiska judykatury sąd na podstawie art. 178 Konstytucji, może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy i w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności aktu podustawowego może odmówić jego stosowania (por. uchwały NSA z dnia 22.05.2000 r., sygn. OPS 3/00, publ. ONSA 2000/4/136; z dnia 15.12.2000 r., sygn. OPK 20-22/00, publ. ONSA 2001/3/104; wyrok NSA z dnia 16.01.2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, niepublikowany).

Dlatego też konsekwencją stwierdzenia przez Sąd niekonstytucyjności przepisu jest ustalenie, że czynność polegająca na odmowie zwrotu kwoty 425 zł. wydana została bez podstawy prawnej.

Należy także podnieść, że uzasadniona jest także argumentacja skargi o naruszeniu art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Przepis art. 90 akapit 1 TWE nie pozwala bowiem na wprowadzenie opłaty takiej, jaką nałożono w przepisach powyżej cytowanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w kwocie 500 zł.

Przywołać w tym miejscu należy postanowienie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. wydanego w trybie prejudycjalnym w sprawie C 134/07 Piotr Kowala v. Gmina Miasta Jaworzna, w którym stwierdzono, że art. 90 akapit 1 TWE sprzeciwia się opłacie takiej, jaką ustalono w § 1 powyższego rozporządzenia.

Argumenty powyższe przemawiały jednoznacznie za stwierdzeniem, iż skarżącemu przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu wydaną dla jego samochodu osobowego marki Volkswagen Vento o numerze rejestracyjnym [...] w kwocie 425 zł.

Organ niezasadnie odmówił skarżącemu zwrotu nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu.

Zgodnie z art. 146 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Ponadto w sprawach tych sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie przedstawione wyżej argumenty wskazują jednoznacznie na istnienie po stronie skarżącego uprawnienia do zwrotu nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu. W konsekwencji zachodzi nie tylko potrzeba stwierdzenia bezskuteczności czynności Starosty Ś. polegającej na odmowie zwrotu tej nadpłaty, ale jednocześnie są podstawy do uznawania bezpośrednio w wyroku sądu uprawnienia skarżącego, wynikającego wprost z przepisów prawa.

Z powyższych względów, na podstawie przepisu art. 146 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. Skarżący nie wykazał, aby poniósł inne koszty postępowania poza uiszczonym wpisem w kwocie 200 zł, stąd zwrot kosztów od organu powinien objąć tą kwotę.