Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 992/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 45,  art. 75  ust. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 1977 nr 32 poz 140
law: Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: WSA Marta Kołtun – Kulik WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi E. M. i J. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r.

nr [...] po rozpatrzeniu wniosku E. M. i J. G.

o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia

[...] lutego 2015 r. nr [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2015 r.

nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w G. z dnia [...] grudnia 1978 r., nr [...], orzekającej

o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego bez budynków

o pow. [...] ha, oznaczonego numerami ewidencyjnymi działek [...],[...],[...],[...], położonego we wsi G., stanowiącego własność M. i R. małż. G.

Następnie E. M. i J. G. (następcy prawni M. i R. małż. G.) wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją

z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...].

Legitymację stron do działania w niniejszym postępowaniu ustalono na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] kwietnia 2013 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po M. i R.

małż G.

Rozpoznając ponownie sprawę organ podniósł, że:

Podstawę prawną decyzji Naczelnika Gminy w G. z dnia [...] grudnia 1978 r.,

nr [...], orzekającej o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego bez budynków o pow. [...]ha, oznaczonego numerami ewidencyjnymi dziełek [...],[...],[...],[...], położonego we wsi G., będącym własnością M. i R. małż. G., stanowił art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32,

poz. 140), na mocy którego w razie braku następców lub gdy następca nie spełnia warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne, na wniosek rolnika, przejmuje Państwo. Jednocześnie, zgodnie z art. 44 przekazanie następcy lub Państwu gospodarstwa rolnego objętego wspólnością ustawową nie wymaga zgody małżonka wyłącznie wówczas jeśli zostanie spełniona jedna ze wskazanych w ww. przepisie przesłanek (praca w gospodarstwie nie stanowi głównego źródła utrzymania lub gospodarstwo wykazuje niski poziom produkcji).

Pojęcie "następcy" zostało określone w art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia

27 października 1977 r. i oznaczało ono zstępnych, rodzeństwo i dzieci rodzeństwa rolnika, a także jego pasierbów i wychowanków , którzy mieli kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie przekroczyli 55 lat życie, nie byli inwalidami

I lub II grupy. W przypadku braku takich osób, następcą mógł być spełniający warunki współwłaściciel przekazywanego gospodarstwa rolnego. Wydane w wykonaniu delegacji ustawowej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 37, poz. 166) w § 37 stwierdziło ponadto, że następcą rolnika powinna być osoba dająca również gwarancje należytego prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Ustawa z dnia 27 października 1977 r. nie precyzowała bliżej zawartego

w przepisie art. 75 ust. 1 pkt 2 warunku posiadanie kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego, ani nie zawierała delegacji upoważniającej inny organ do sprecyzowania tego wyrażenia. Wobec tego należy przyjąć, że treść tego warunku odpowiada pojęciu "kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego" określonego

w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 roku w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1972 r., Nr 31 poz. 215 z późn. zm.). Zgodnie ze wspomnianym przepisem § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, w brzmieniu aktualnym na dzień wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa na rzecz Państwa, dowodem stwierdzającym posiadanie kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego było świadectwo ukończenia szkoły rolniczej lub przysposobienia rolniczego, ponadto, zgodnie z § 3 ust. 4 – zaświadczenie wydane przez biuro gromadzkiej rady narodowej stwierdzające kwalifikacje spadkobiercy, który w chwili otwarcia spadku ukończył co najmniej 45 lat a praca w gospodarstwie rolnym stanowiła dla niego zawód dający główne źródło utrzymania.

Ze znajdującego się w aktach sprawy aktu własności ziemi z dnia

[...] września 1975 r., nr [...], wynika, iż M. i R. małż. G. byli właścicielami gospodarstwa rolnego oznaczonego numerami ewidencyjnymi działek [...],[...],[...],[...], położonych w G. o powierzchni [...] ha.

W aktach sprawy znajduje się podanie R. G. z dnia

[...] października 1978 r., z którego wynika, że jej wolą było przekazanie gospodarstwa rolnego "na Skarb Państwa za rentę". Przepisy ustawy z dnia 27 października 1977 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, nie uzależniały przejęcia gospodarstwa rolnego objętego wspólnością ustawową

w zamian za emeryturę lub rentę inwalidzką od konieczności założenia w powyższym zakresie wniosku przez obydwoje małżonków. Brak jest bowiem w ww. ustawie uregulowania, które wskazywałoby na taką powinność. Jednakże dyspozycja zawarta

w art. 44 ww. ustawy, wskazywała, że przekazanie następcy lub Państwu gospodarstwa rolnego objętego wspólnością ustawową nie wymaga zgody małżonka mającego prawo do emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie niniejszej ustawy lub innych przepisów albo dla którego praca w gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania bądź też jeżeli gospodarstwo rolne wykazuje niski poziom produkcji rolnej w rozumieniu przepisów szczególnych. Z akt sprawy nie wynika, aby M. G. nabył prawo do renty lub emerytury, ani też aby praca poza gospodarstwem była jego głównym źródłem dochodu. Akta archiwalne nie pozwalają także na stwierdzenie, aby gospodarstwo charakteryzowało się niskim poziomem produkcji. Tym samym była konieczna zgoda M. G. na przejęcie gospodarstwa. Taką zgodę Naczelnik Gminy w G. powinien uzyskać przed wydaniem decyzji o nieodpłatnym przejęciu gospodarstwa. Konieczność uzyskania zgody obojga małżonków miała swoje źródło w stosunku cywilnym (wspólność ustawowa) i konsekwencjach wynikających z tego stosunku dla możliwości rozporządzania majątkiem wspólnym małżonków, zatem i do zgody należy stosować przepisy o oświadczeniu woli. Zgoda małżonków mogła być zatem wyrażona już w treści wniosku wszczynającego postępowania lub w odniesieniu do małżonka nie będącego wnioskodawcą (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie) uzyskana w trakcie już wszczętego postępowania. W tej drugiej sytuacji, fakt udzielenia zgody na przejęcie gospodarstwa mógł być wyrażony w każdy sposób, w taki sposób, aby nastąpiła dostateczna manifestacja woli przekazania gospodarstwa na rzecz Państwa – zgodnie z art. 60 kodeksu cywilnego. Jednocześnie, jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 lipca 2008 r. (sygn. akt III CSK 87/08) "wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, tylko wtedy, gdy ustawa nie stawia dalej idących wymagań dla oświadczenia woli dotyczącego danej czynności prawnej". Sąd Najwyższy wskazuje ponadto, iż "milczenie może być uznane za przejaw oświadczenia woli wyrażającego zgodę" (por. także wyrok NSA z dnia 4 października 2013 r., sygn. akt I OSK 594/13). O ile w niniejszej sprawie brak jest dokumentu zawierającego pisemną zgodę na przejęcie gospodarstwa, to znajdują się dokumenty wskazujące na wyrażenie zgody w sposób dorozumiany.

I tak z elaboratu szacunkowego drzewostanu znajdującego się

w gospodarstwie małż. G., sporządzonego przez rzeczoznawcę leśnika J. T., wynika, że w dniu [...] grudnia 1978 r. prace terenowe odbyły się

w obecności M. G. Pismo z ZUS Oddział w B. z dnia

[...] grudnia 1978 r. w sprawie karty informacyjnej zgłoszonej przez R. G. skierowane było do M. G. Z akt sprawy nie wynika, aby na którychkolwiek

z dokumentów została złożona odpowiedź zawierająca brak zgody na postępowanie

w sprawie przejęcia gospodarstwa na własność Państwa.

Naczelnik Gminy w G. w decyzji z dnia [...] grudnia 1978 r.,

nr [...] wskazał, iż R. G. nie ma możliwości przekazania gospodarstwa rolnego następcy, gdyż istniejący następcy pracą na roli się nie trudnią. Pismem z dnia [...] października 2014 r., [...], Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwróciło się do E. M. i J. G. o udzielenie informacji, czy w dniu wydania przedmiotowej decyzji istnieli następcy posiadający kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz o nadesłanie uwierzytelnionej kopii dowodów posiadania takich kwalifikacji. Do akt sprawy nie zostały jednak nadesłane żadne dokumenty wskazane w § 3 ww. rozporządzenia z dnia 28 listopada 1964 r. Skoro –

w myśl przepisu art. 45 omawianej ustawy – brak następcy lub niespełnienie przez niego warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego umożliwiło właścicielowi przekazanie gospodarstwa na własność Państwa, to w niniejszej sprawie bezsprzecznie przesłanki te zostały spełnione. Zatem zdaniem organu Naczelnik Gminy w G. uprawniony był do podjęcia w dniu [...] grudnia 1978 r., decyzji o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa małż. G., zaś decyzji tej nie można przypisać zarzutu rażącego naruszenia prawa.

W skutek nie złożenia przez byłych właścicieli nieruchomości odwołania od decyzji Naczelnika Gminy w G. z dnia [...] grudnia 1978 r., nr [...], przedmiotowa decyzja została przekazana do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

w B. Decyzją ZUS w B. z dnia [...] marca 1979 r., nr [...], została przyznana małż. G. renta inwalidzka za przejęte gospodarstwo (R. G. została zakwalifikowana do [...] inwalidzkiej). Organ zwraca uwagę, że byli właściciele gospodarstwa także nie kwestionowali ww. decyzji Naczelnika Gminy

w G. w trybach nadzwyczajnych aż do 2009 roku. Brak zaskarżenia przez byłych właścicieli decyzji wydanej w toku postępowania zwykłego i nadzwyczajnego przez

30 lat od daty wydania decyzji w sposób pośredni potwierdza, że zgadzali się oni

z decyzją Naczelnika.

Organ podkreślił, że do stwierdzenia nieważności decyzji na postawie

art. 156 § 1 pkt 2 kpa niezbędne jest stwierdzenie oczywistego charakteru naruszenia normy prawa materialnego przez organ orzekający w sprawie lub dokonanie przez organ oceny materiału dowodowego w sposób oczywiście sprzeczny ze zgromadzoną w aktach dokumentacją sprawy lub innymi oczywistymi, znanymi temu organowi faktami. Zdaniem organu stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie wydania przez Naczelnika Gminy w G. z dnia [...] grudnia 1978 r., nr [...], nie daje podstaw do stwierdzenia, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt2 kpa. Ponadto dokumentacja zgromadzona w toku niniejszego postępowania nie wskazuje na zaistnienie pozostałych podstaw stwierdzenia nieważności decyzji przewidzianych w art. 156 § 1 kpa (okoliczności takich nie wskazują również strony).

Dlatego też organ uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., słusznie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w G. z dnia [...] grudnia 1978 r.

Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli E. M.

i J. G. zarzucając jej naruszenie:

Art. 45 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 1 i art. 44 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (zwanej dalej ustawą) poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi oczywiste naruszenie prawa materialnego pozwalające na kwestionowanie w trybie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w G. z dnia [...].12.1978 r., nr [...], a to z uwagi na uzyskanie przed jej wydaniem dorozumianej zgody M. G. na przejęcie gospodarstwa rolnego przez Państwo, podczas gdy w rzeczywistości taka zgoda w ogóle nie miała znaczenia dla sprawy, albowiem całe postępowanie w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego toczyło się bez wymaganego ustawą wniosku rolnika, albowiem podanie (wniosek) złożone przez R. G. nie było wnioskiem pochodzącym od osoby upoważnionej – rolnika w rozumieniu ww. przepisów. Mowa o jej uchyleniu oraz uchyleniu decyzji ją poprzedzającej z dnia

[...] lutego 2015 r.

W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z przepisami prawa i jako taka nie może się ostać.

Zdaniem skarżących w niniejszej sprawie kwestią podstawową była ocena prawidłowości i przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa.

Sposób takiego przejęcia został uregulowany w art. 45 ustawy. Jak wynika

z tego przepisu, przejęcie gospodarstwa rolnego następowało na wniosek rolnika.

W niniejszej sprawie brak było stosownego wniosku, odpowiadającemu temu przepisowi. Wniosek bowiem złożyła jedynie R. G. Jedna nie była ona rolnikiem w rozumieniu wskazanego przepisu. Rolnikiem był jedynie jej mąż M. G., ale ten nigdy stosownego wniosku nie złożył.

W takiej sytuacji zdaniem skarżących podanie R. G., nawet jeśli było wnioskiem, to i tak nie mogło być prawnie skuteczne albowiem takowy wniosek mógł pochodzić jedynie od rolnika, a rolnikiem zdaniem skarżących R. G.nie była.

O tym, że tylko M. G. był rolnikiem, świadczy treść protokołu z dnia [...] września 1978 r., na co wskazywano już we wniosku inicjującym postępowanie nieważnościowe. Tego dokumentu organ administracji szerzej jednak nie analizował.

Zdaniem skarżących R.G. w sprawie dotyczącej przejęcia gospodarstwa rolnego mogła pełnić rolę co najwyżej współmałżonka rolnika, o czym mowa jest

w art. 44 ustawy. Jest to jednak rola zupełnie inna niż rolnika-wnioskodawcy i nie można z niej wywodzić, że była uprawniona do złożenia wniosku.

Nie miał więc racji organ administracji, gdy w kontekście niniejszej sprawy stwierdził, że przejęcie gospodarstwa rolnego nie było uzależnione od konieczności złożenia wniosku przez obydwoje małżonków. Art. 45 ustawy wskazuje bowiem jednoznacznie, że konieczny był wniosek rolnika, a takiego w niniejszej sprawie nie było.

Art. 44 ustawy, na który powołał się organ administracji, w najmniejszym nawet stopniu nie uchyla, ani nie modyfikuje z art. 45. Pomijając nawet systematykę aktu prawnego, zauważyć należy, że art. 45 dotyczy wnioskowego zainicjowania przejęcia gospodarstwa rolnego przez Państwo, a art. 44 – zgody małżonków na takie przejęcie. Istotą niniejszej sprawy nie było zbadanie kwestii tej zgody, ale konieczne było przeanalizowanie kwestii najbardziej podstawowej – istnienia właściwego wniosku, pochodzącego od legitymowanej osoby (którego, jak już wskazano powyżej, po prostu nie było).

Sam organ administracji na s. 3 zaskarżonej decyzji napisał, ze Naczelnik Gminy w G. powinien uzyskać zgodę M. G. przed wydaniem decyzji

o nieodpłatnym przejęciu gospodarstwa rolnego. Takie stwierdzenie potwierdza jedynie, że owa zgoda jest czymś zupełnie innym niż wniosek pochodzący od właściwej osoby.

Zdecydowaną część uzasadnienia skarżonej decyzji zajmują wywody

w przedmiocie kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz domniemanej zgody współmałżonka. Są to jednak wywody zdaniem skarżących zupełnie zbędne

w niniejszej sprawie, a przynajmniej nie powinny one przesłaniać kwestii zasadniczej – braku wniosku rolnika. Tymczasem ta kwestia podstawowa nie została poddana szerszej analizie, przez co sprawa nie została zbadana dostatecznie wnikliwie i przez co wydana decyzja okazała się sprzeczna z prawem.

Kwestia rozróżnienia wskazanej wyżej zgody współmałżonka i wniosku osoby uprawnionej została zaznaczona już we wniosku inicjującym postępowanie nieważnościowe. Mimo to organ administracji skupił się na kwestiach zupełnie innych, pozbawionych większego znaczenia w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ potrzymał swoje stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r., którą organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2015 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w G. z dnia [...] grudnia 1978 r. o przejęciu na własność państwa gospodarstwa rolnego.

Kontrola Sądu w przedmiotowej sprawie dotyczy zatem decyzji administracyjnej wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie art. 156-158 k.p.a. i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie.

Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydania decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 694/12. LEX nr 1285281). Przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., może mieć miejsce wyjątkowo i dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w G. z dnia [...] grudnia 1978 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Kwestionowana decyzja została wydana, jak wynika z jej treści, na podstawie art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140). Zatem, w aspekcie zgodności z przepisami powołanej ustawy w wersji obowiązującej w dacie wydania kontrolowanej decyzji oraz stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania należy ocenić wskazaną wyżej decyzję.

W myśl art. 45 ustawy z dnia 27 października 1977 r., w przypadku gdy rolnik nie posiadał następców lub gdy następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmowało Państwo.

Z powyższego wynika, iż przejęcie gospodarstwa rolnego było możliwe

w przypadku łącznego ziszczenia się dwóch warunków:

1) złożenia przez rolnika wniosku dotyczącego przejęcia jego gospodarstwa,

2) alternatywnego zaistnienia jednej z trzech okoliczności: brak było następców albo też następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego ewentualnie odmówił on przejęcia gospodarstwa.

W zgromadzonych przez organ nadzoru aktach administracyjnych znajduje się akt własności ziemi z dnia [...] września 1975 r, z którego wynika, że M. i R. małż. G. byli właścicielami gospodarstwa rolnego położonego w G. o powierzchni [...] ha. W aktach tych jest także wniosek R. G. z dnia [...] października 1978 r., z którego wynika, że jej wolą było przekazanie gospodarstwa rolnego na Skarb Państwa za rentę: Przepisy ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeń dla rolników i ich rodzin nie uzależniały przejęcia gospodarstwa rolnego objętego wspólnością ustawową w zamian za emeryturę lub rentę inwalidzka od konieczności złożenia wniosku przez oboje małżonków. Jednak treść art. 44 powyższej ustawy precyzowała, że brak zgody drugiego małżonka nie był konieczny, tylko wtedy gdy miał on prawo do emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie tej ustawy lub innych przepisów, albo dla którego praca w gospodarstwie nie stanowiła głównego źródła utrzymania lub gospodarstwo wykazywało niski poziom produkcji rolnej. Z akt przedmiotowej sprawy wynika natomiast, że M. G. nie nabył żadnych praw do renty inwalidzkiej lub emerytury oraz aby gospodarstwo wykazywało niski poziom produkcji rolnej. Dlatego też naczelnik Gminy w G. przed wydaniem decyzji o przejęciu gospodarstwa taką zgodę powinien uzyskać. Chociaż w rozpoznawanej sprawie brak jest dokumentu zawierającego pisemną zgodę M. G. na przejęcie gospodarstwa, to jest szereg dokumentów wskazujących na wyrażenie takiej zgody w sposób dorozumiany co uwzględnił organ nadzoru, a Sąd w pełni podziela stanowisko organu w tym zakresie.

Z operatu szacunkowego drzewostanu znajdującego się w gospodarstwie małż. G. wynika, że w dniu [...] grudnia 1978 r. M. G. był obecny przy wycenie drzew w terenie przez biegłego, pismo ZUS Oddział w B. z dnia [...] grudnia 1978 r. w sprawie karty informacyjnej zgłoszonej przez R. G. skierowane było do M. G., który do żadnego z tych pism nie zgłosił żadnych uwag, z których wynikałoby, że nie wyraża zgody na przejęcie gospodarstwa na własność Państwa. Nie było też żadnych możliwości przekazania tego gospodarstwa następcy. M. G. ani jego żona nie złożyli odwołania od decyzji Naczelnika Gminy w G. z dna [...] grudnia 1978 r. Dlatego też decyzją ZUS w B. z dnia [...] marca 1979 r. małżonkom G. została przyznana renta inwalidzka za przejęte gospodarstwo (R.G. otrzymała [...] inwalidzką). Rentę tę małżonkowie pobierali aż do swojej śmierci. Ponadto przez 30 lat nie zaskarżyli decyzji z [...] grudnia 1978 r. w żadnym z trybów zwyczajnych i nadzwyczajnych, co jak słusznie zauważa organ nadzoru pozwala na przyjęcie, że tą decyzję akceptowali. Dopiero ich następcy prawni zakwestionowali w 2009 r. powyższą decyzję.

Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę podziela stanowisko organu, iż stan faktyczny i prawny tej konkretnej sprawy istniejący w dacie wydania przez naczelnika Gminy w G. decyzji o przejęciu na własność państwa gospodarstwa małż. G. nie daje podstaw do stwierdzenia iż została ona wydana z rażącym naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa i jako taka nie może się ostać w demokratycznym państwie prawa.

W ocenie Sądu organ dokonał prawidłowej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i prawidłowo uznał, że decyzja Naczelnika Gminy w G. z [...] grudnia 1978 r. była zgodna z wolą obojga małżonków G., a zatem nie naruszała prawa w sposób rażący.

Skoro zatem kontrolowanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji Naczelnika Gminy w G. z dnia [...] grudnia 1978 r. nie można skutecznie postawić zarzutu rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jak również nie jest ona obarczona żadną inną kwalifikowaną wadą prawną opisaną w art. 156 § 1 kpa, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja Ministra jak i decyzja ja poprzedzająca odpowiadają prawu, a skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.