Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 382/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 36 § 2, art 37 § 1 i 3
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
article: art 56, art 58 § 1 i 2, art 60, art 508
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art 12 ust. 5, art 51 ust. 1 i 2, art 53 ust. 1, art 56 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1989 nr 14 poz 74
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - t. jedn.
article: art 98 ust. 3, art 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art 7, art 77. art 80, art 104 § 1, art 105 § 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art 141 § 4, art 151, art 182 § 2, art 183 § 1 i 2, art 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: NSA Monika Nowicka NSA Zygmunt Zgierski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 61/20 w sprawie ze skargi T.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 27 października 2020 r. oddalił skargę T.B. na decyzję Wojewody [...]z [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Dodatkowo zrzekła się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

1) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, w zw. z art. 104 § 1 kpa polegające na oddaleniu skargi, a tym samym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, mimo że w sprawie nie zachodzi przyczyna uzasadniająca stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania;

2) art. 151 ppsa oraz art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 7, art. 77 oraz art. 80 kpa polegające na przyjęciu za udowodniony stan faktyczny sprawy ustalony przez Wojewodę, mimo że dokonane przez organ ustalenia są błędne, nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, a dodatkowo oparte zostały na wadliwie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym;

3) art. 15 § 1 ppsa oraz art. 141 § 4 ppsa polegające na nieprzedstawieniu podstawy prawnej wydanego wyroku w szczególności w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia tego, czy do utraty przez skarżącą kasacyjnie prawa do odszkodowania za działkę doszło wskutek jednostronnej czynności prawnej czy też wskutek umowy zawartej ze Skarbem Państwa;

4) art. 12 ust. 5, art. 51 ust. 1 i 2 oraz art. 56 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14 poz. 74, z późn. zm.), dalej: ugg, przez błędne uznanie, że przepisy te dopuszczały "negocjacyjne" ustalenie odszkodowania, mimo że ich literalne brzmienie wskazuje, że o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość (także w trybie przewidzianym w treści art. 12 ust. 5 ugg) winien orzec decyzją administracyjną terenowy organ administracji państwowej po przeprowadzeniu rozprawy, a w postępowaniach tego rodzaju wykluczone było zawieranie ugód administracyjnych, z czego można wnosić, że tym bardziej wykluczone było zawieranie ugód poza postępowaniem administracyjnym;

5) art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarowaniu nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204, z późn. zm.), dalej: ugn, polegające na:

a) jego błędnym zastosowaniu w okolicznościach niniejszej sprawy i uznaniu, że skuteczność oświadczenia woli złożonego przez skarżącą przed dniem wejścia w życie tego przepisu powinna być oceniana przez pryzmat jego treści;

b) na jego błędnej interpretacji czego wyrazem jest uznanie, że przepis ten dopuszcza możliwość zrzeczenia się prawa do odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone w tym trybie z przeznaczeniem pod drogi, zanim jeszcze decyzja podziałowa została wydana;

c) na jego błędnej interpretacji czego wyrazem jest uznanie, że wystarczającym dowodem na stwierdzenie, że w sprawie przeprowadzone zostały negocjacje przewidziane w treści tego przepisu, jest jednostronna deklaracja zamiaru nieodpłatnego przekazania własności wywłaszczonej nieruchomości złożona jeszcze przed wydaniem decyzji podziałowej;

6) art. 36 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9 poz. 59, z późn. zm.), dalej: kro, polegające na jego niezastosowaniu względnie błędnym zastosowaniu, czego wyrazem jest niepotwierdzenie tego, że zarówno wszczęcie i przeprowadzenie procedury podziału nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego, jak i czynności prawne zmierzające do zrzeczenia się prawa własności nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego albo negocjowania wysokości lub zrzeczenia się prawa do odszkodowania należnego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości objętych wspólnością majątkową małżeńską stanowiły czynności prawne przekraczające zakres zwykłego zarządu majątkiem wspólnym;

7) art. 37 § 1 kro w zw. z art. 37 § 3 kro polegające na ich niezastosowaniu względnie błędnym zastosowaniu, czego wyrazem jest uznanie, że deklaracja z [...] listopada 1990 r. o "zrzeczeniu się dobrowolnie i nieodpłatnie działki nr [...]" stanowiła skuteczne zrzeczenie się przez skarżącą prawa do odszkodowania, mimo że działka nr [...] i powstała wskutek jej podziału działka nr [...] wchodziły w skład majątku wspólnego skarżącej i jej ówczesnego męża, a ta jednostronna czynność prawna dokonana została bez zgody drugiego z małżonków, co oznacza, że była bezwzględnie nieważna,

8) art. 12 ust. 5 ugg w zw. z art. 58 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16 poz. 93, z późn. zm.), dalej: kc, polegające na uznaniu, że oświadczenie o "zrzeczeniu się dobrowolnie i nieodpłatnie działki nr [...]" stanowiło skuteczne zrzeczenie się przez skarżącą prawa do odszkodowania, mimo że czynność taka nosiłaby znamiona czynności prawnej mającej na celu obejście prawa tj. art. 12 ust. 5, art. 58 ust. 1 oraz art. 51 ust. 1 i 2 ugg, dopuszczających wywłaszczenie, ale wyłącznie za odszkodowaniem ustalanym przez terenowy organ administracji państwowej w drodze decyzji administracyjnej;

9) art. 58 § 2 kc przez jego niezastosowanie i uznanie, że oświadczenie skarżącej zawarte w piśmie z [...] listopada 1990 r. spowodowało utratę przysługującego jej prawa do odszkodowania, mimo że czynność taka byłaby sprzeczna z zasadami współżycia społecznego takimi jak: zasada sprawiedliwości społecznej, zasada ekwiwalentności świadczeń, zasada zaufania obywateli do organów władzy państwowej;

10) art. 56 kc, art. 60 kc przez ich niezastosowanie, czego wyrazem jest błędne uznanie, że oświadczenie skarżącej zawarte w piśmie z [...] listopada 1990 r. spowodowało utratę przysługującego skarżącej prawa do odszkodowania, mimo że oświadczenie to zostało na skarżącej wymuszone, a następnie zostało przez nią cofnięte, do czego doszło per facta concludentia przez wystąpienie do Starosty W. z zaproszeniem do podjęcia negocjacji w sprawie, a następnie przez złożenie wniosku o odszkodowanie;

11) art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn polegające na jego niezastosowaniu, czego wyrazem jest uznanie, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi konieczność ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa działkę nr [...], mimo że niewątpliwym jest, że skarżąca została pozbawiona praw do tej nieruchomości, gdyż jej własność przeszła na Skarb Państwa, skarżąca nie uzyskała z tego tytułu odszkodowania, a zarówno przepisy obowiązujące w dacie wywłaszczenia, jak i aktualnie obowiązujące przepisy prawa odszkodowanie takie przewidują;

12) art. 508 kc przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że między skarżącą a Skarbem Państwa doszło do zawarcia umowy o zwolnienie z długu przyszłego, jakim było przysługujące skarżącej prawo do odszkodowania za działkę nr [...], mimo że przeczą temu ustalone w sprawie fakty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W niniejszej sprawie skarżąca zarzuciła wprawdzie wyrokowi Sądu pierwszej instancji naruszenia przepisów materialnych, jak i procesowych, jednakże te drugie stanowią jedynie kontynuację zarzucanych naruszeń prawa materialnego, a ich uzasadnienie opiera się na tezie, że skoro organy i Sąd pierwszej instancji wadliwie zastosowały wskazane przepisy ustawy, to dopuściły się także naruszeń procedury. W tej sytuacji ocena zarzucanych naruszeń prawa materialnego determinuje wynik oceny zarzutów naruszenia przepisów ppsa. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny w poniższych rozważaniach skoncentruje się na wykazaniu, że kontrola legalności decyzji organów administracji dokonana przez Sąd pierwszej instancji była prawidłowa, odnosząc się do wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów materialnych. Oznacza to bowiem, że nie doszło tym samym do naruszeń przepisów postępowania.

Przystępując do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, należy wskazać, że skarżąca pismem z [...] listopada 1990 r. wystąpiła z wnioskiem o zatwierdzenie podziału działki nr [...] położonej w L., jednocześnie zrzekając się dobrowolnie, nieodpłatnie wydzielonej w wyniku podziału działki nr [...] o powierzchni 1 848 m2 stanowiącej publicznie dostępną drogę. Następnie pismem z [...] maja 2018 r., a więc niemal po 28 latach, wystąpiła do Starosty W. z wnioskiem o odszkodowanie za grunty oddane na drogi. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i ustaleniu stanu faktycznego sprawy Starosta W. umorzył to postępowanie wskazując, że kwestia odszkodowania za sporną działkę została ustalona w trybie cywilnoprawnym. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...].

Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że skarżąca, składając podanie o zatwierdzenie projektu podziału działki, złożyła jednocześnie oświadczenie o "dobrowolnym, nieodpłatnym zrzeczeniu się działki nr [...] o pow. 1848 m² stanowiącej drogę". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oświadczenie to ewidentnie stanowiło przejaw woli T.B. zrzeczenia się odszkodowania, do otrzymania którego była ona uprawniona na podstawie obowiązującej ówcześnie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgoda skarżącej była z punktu widzenia jurydycznego jednostronną czynnością prawną, dokonywaną przez złożenie stosownego oświadczenia. Jest to oświadczenie woli w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjmuje się, że oświadczenie woli stanowi ujawniony, uzewnętrzniony zamiar wywołania określonych skutków prawnych. W omawianym przypadku zgoda na zrzeczenie się odszkodowania była typowym oświadczeniem woli i stosować się winno do niego przepisy Kodeksu cywilnego, czyli przepisy dotyczące oświadczeń woli, a w szczególności art. 60, art. 61 w przypadku wycofania oświadczenia, jak również przepisy dotyczące wad oświadczenia woli, tj. art. 82-88 k.c., w zakresie dopuszczalności i prawnych form odwołania tak złożonego oświadczenia. Znajdujące się w aktach oświadczenie skarżącej jest jasne, dostatecznie precyzyjnie wyraża jej wolę rezygnacji z odszkodowania, jego treść co do zasady nie jest sprzeczna ani z ustawą, ani zasadami współżycia społecznego. Prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że dla postępowania administracyjnego znaczenia ma wyłącznie fakt złożenia takiego oświadczenia, które służy ustaleniu okoliczności relewantnych dla sprawy zainicjowanej wnioskiem o ustalenie odszkodowania. Wszelkie spory związane ze skutecznością tego oświadczenia, ustaleniem jego rzeczywistej treści (odmiennej od literalnie wyrażonej), odwołaniem go, stwierdzeniem jego wad, należą do drogi cywilnej. Z zebranego materiału nie wynika, aby składająca oświadczenie w terminie uchyliła się od jego skutków. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą dotyczącą interpretacji przepisu art. 12 ust. 5 ugg stanowiącego podstawę przejęcia przez Skarb Państwa własności działek wydzielonych na drogi nie można wykluczyć dopuszczalności ustalenia rekompensaty za taką nieruchomość w trybie cywilnym, w drodze porozumienia między stronami, przy czym przepis ten nie zawiera zakazu ustalania odszkodowania w wyniku rokowań, czy uzgodnienia, tj. w trybie odrębnym od trybu administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 270/21, czy z 1 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 958/06).

Odnotować też należy, że obowiązujące w roku 1990 przepisy przewidywały, że tryb wywłaszczenia w drodze administracyjnej możliwy był do wszczęcia wyłącznie w przypadku, gdy określona nieruchomość nie mogła być nabyta w drodze umowy (por. art. 53 ust. 1 i 2 ugg). Ponieważ na podstawie art. 12 ust. 5 ugg przejście własności następowało ex lege, to przedmiotem rokowań mogły być właśnie kwestie odszkodowawcze. Brak jest podstaw do przyjęcia założenia, że muszą one być regulowane wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej i że stosowanie uzgodnienia jest wyłączone (zob. G. Bieniek, Z. Marmaj. Komentarz do ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, Wyd. II 1995 r. str. 39 i przytoczone w nim orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym niepubl. wyrok SN z 6 maja 1993 r., sygn. III ARN 21/93 oraz wyrok NSA z 30 grudnia 1987 r., sygn. SA/Po 1435/87 (ONSA 1988 r., z. 2, poz. 53). Możliwość prowadzenia negocjacji w celu nabycia umownego działki niezbędnej dla celów publicznych powodowała zatem dopuszczalność ustalenia w drodze negocjacji rekompensaty za taką nieruchomość, przy czym nie można było wykluczyć, że w okolicznościach określonej sprawy strona władająca działką rezygnowała z przysługującego jej odszkodowania. Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek pozwalających na przyjęcie, że rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zapadło z naruszeniem przepisów art. 12 ust. 5, art. 51 ust. 1 i 2 oraz art. 56 ust. 1 pkt 4 ugg.

Nie jest uzasadniony zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 98 ust. 3 u.g.n. przez uznanie, że przepis ten dopuszcza możliwość zrzeczenia się odszkodowania przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, co rodzi skutek przejścia prawa własności w zakresie działek wydzielonych pod drogi. W wyroku z 30 października 2018 r., sygn. I OSK 31/17 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym wysokość odszkodowania może być uzgodniona między właścicielem nieruchomości a właściwym organem przed dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. W uzasadnieniu wskazanego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku z 18 stycznia 2018 r., sygn. V CSK 261/17. Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził, że wysokość odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną może być uzgodniona między właścicielem a właściwym organem przed dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Sąd Najwyższy swe stanowisko argumentował tym, że z art. 98 ust. 1 u.g.n. wynika, iż własność nieruchomości wydzielonej pod drogę publiczną przechodzi z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne, według zaś art. 98 ust. 3 u.g.n. wysokość odszkodowania jest uzgadniana między właścicielem, a właściwym organem. Przyjęcie zatem, że takie uzgodnienie może nastąpić dopiero po dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne, oznaczałoby, że uzgodnienie jest dokonywane z właściwym organem nie przez właściciela nieruchomości, ale przez jej byłego właściciela, tymczasem w art. 98 ust. 3 u.g.n. jest mowa o właścicielu, a nie o byłym właścicielu. Poza tym w sytuacji, w której wniosek właściciela nieruchomości o dokonanie jej podziału jest składany w związku ze wspólnym przedsięwzięciem takiego właściciela i właściwej gminy, jest wręcz wskazane, aby m.in. uzgodnienie wysokości odszkodowania nastąpiło w umowie stron zawartej przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział. Stanowisko to podzielił NSA w wyroku z 30 października 2018 r., sygn. I OSK 31/17, a także w wyrokach z 26 stycznia 2021 r., sygn.: I OSK 2366/20, I OSK 2228/20, I OSK 2261/20, I OSK 2058/20, I OSK 1965/20 oraz z 28 maja 2021 r., sygn. I OSK 2933/20. Podziela je także Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie.

Podnieść też należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że w przypadku nierozstrzygnięcia w 1990 r. kwestii odszkodowania za wydzieloną i przejętą przez Skarb Państwa działkę sprawa rozpoznawana byłaby na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, a materialną podstawę ustalenia odszkodowania stanowiłby przepis art. 98 ust. 3 tej ustawy. Niemniej jednak analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że Sąd I instancji wskazał, że kwestia odszkodowania za sporną działkę została rozstrzygnięta na podstawie art. 12 ust. 5 ugg odpowiadającego normatywnie art. 98 ust. 3 ugn. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji wykluczył możliwość zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 98 ust. 3 ugn, a zatem nie mógł go naruszyć, wydając zaskarżony wyrok.

Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi kasacyjnej związanych z naruszeniem przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz Kodeksu cywilnego w zakresie oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania, należy wskazać, że kwestia oceny ważności oświadczenia woli na gruncie przepisów Kodeksu cywilnego oraz Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie, w jakim dotyczą one zarządu własnością wspólną małżonków nieposiadających rozdzielności majątkowej pojawiła się w sprawie dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Nie była ona podnoszona w postępowaniu administracyjnym przed organami orzekającymi w sprawie. Akta postępowania administracyjnego nie zawierają wypisu ani z właściwej księgi wieczystej ani też z ewidencji gruntów, co pozwoliłoby ustalić czy działka nr [...] stanowiła przedmiot współwłasności. Nie jest zatem obecnie możliwa weryfikacja twierdzeń skarżącej kasacyjnie co do tej materii mającej niewątpliwie charakter cywilny. Oznacza to także, iż ani organy administracji publicznej, ani sądy administracyjne nie są uprawnione do jej oceny, gdyż w zakresie tym wkroczyłyby w kompetencję sądów powszechnych (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1177/20, czy z 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 189/21). W tym stanie rzeczy Sąd I instancji nie mógł naruszyć wyszczególnionych w skardze kasacyjnej przepisów art. 36 § 2, art. 37 § 1 i § 3 kro poprzez ich niezastosowanie względnie błędne zastosowanie. Ewentualna droga do dochodzenia odszkodowania za sporną działkę będzie otwarta w sytuacji, gdy skarżąca na drodze postępowania przed sądem powszechnym uzyska potwierdzenie, że oświadczenie skarżącej z [...] listopada 1990 r. nie odniosło deklarowanego skutku.

Rozpoznając zarzut naruszenia art. 508 kc, należy wskazać, że zwolnienie z długu jest instytucją prawa cywilnego i polega na doprowadzeniu do wygaśnięcia zobowiązania w taki sposób, że wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje. Zwolnienie z długu wymaga zatem działania wierzyciela mającego zwykle swoją causa, ale przede wszystkim nie może nastąpić bez zgody dłużnika. W związku z tym do zwolnienia z długu może dojść jedynie na skutek zawarcia umowy między wierzycielem a dłużnikiem. W analizowanym przypadku nie można zaś stwierdzić, że pomiędzy skarżącą a Miastem Skarbem Państwa doszło do zawarcia tego rodzaju umowy, gdyż w aktach sprawy znajduje się tylko oświadczenie T.B. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do powstania zobowiązania, które mogłoby być przedmiotem zwolnienia na podstawie art. 508 kc. Tym samym zarzut ten w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okazał się niezasadny.

W konsekwencji powyższego należało uznać, że kwestia odszkodowania za wywłaszczenie spornej działki została rozwiązana oświadczeniem skarżącej z [...] listopada 1990 r., którego ważności skarżąca nie podważyła we właściwym trybie. W konsekwencji powyższego brak było podstaw do zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn. Przepis ten znajduje bowiem zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy doszło do wywłaszczenia bez ustalenia wymaganego odszkodowania. Skoro zatem skarżąca oświadczeniem z [...] listopada 1990 r. zrzekła się odszkodowania, przenosząc własność wydzielonej działki nieodpłatnie, to nie ziściły się przesłanki warunkujące możliwość zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn. Oznacza to z kolei, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za tę działkę było bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, że Sąd pierwszej instancji oddalając skargę w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, naruszył art. 151 ppsa oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 141 § 4 ppsa, wskazać należy, że przepis ten przewiduje, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza tego przepisu wskazuje, że może on zostać naruszony w sytuacji, gdy zaskarżony wyrok nie zawiera któregokolwiek z elementów wymienionych w tym przepisie bądź wywód przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji poprowadzony jest w sposób, który powoduje, że wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. W rozpoznawanej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności te nie wystąpiły. Zaskarżony wyrok zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy z wyszczególnieniem zarzutów sformułowanych w skardze i stanowisk pozostałych strony oraz podstawę prawną rozstrzygnięcie z omówieniem przesłanek, którymi sąd kierował się, formułując swoje stanowisko. Wywody sądu uwzględniają obowiązujące przepisy, znajdują poparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz są zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Oznacza to, że zarzuty naruszenia art. 141 § 4 ppsa należało uznać za niezasadne.

Mając powyższe na uwadze, wobec niewykazania zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji.

Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.