Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1758/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.156 par 1 , art 156 par 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skarg Prezydenta Miasta P. oraz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargi -


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 1758/11

UZASADNIENIE

Zarządzeniem z dnia [...] grudnia 1952 r. został ustanowiony przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem "T." w P.

Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1963 r. Minister Gospodarki Komunalnej na podstawie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym stwierdził przejście z mocy praw z dniem 8 marca 1958 r. na własność Państwa przedsiębiorstwa "T." wraz z nieruchomością wchodzącą w skład tego przedsiębiorstwa, objętą KW [...] tom IV, parcele nr [...], [...], [...] ¡ [...].

Decyzją z dnia [...] listopada 1992 r. Minister Przemysłu i Handlu stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad ww. przedsiębiorstwem.

Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 1994 r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 1963 r.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] stycznia 1994 r. wystąpiła Spółdzielnia Mieszkaniowa "D.".

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] stycznia 1994 r. stwierdzającej nieważność orzeczenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 1963 r. o przejściu na własność Państwa przedsiębiorstwa T.".

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. utrzymał w mocy decyzję własną datowaną na [...] lutego 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1089/08 oddalił skargę Spółdzielni Mieszkaniowej "D." w P.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 listopada 2009 r. uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w wszystkich etapach postępowania, w tym w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie brał udziału Prezydent Miasta P., który winien być strona postępowania.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o powyższą przesłankę wznowieniową uchylił zaskarżoną decyzję, jak i utrzymana nią w mocy decyzje Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2008 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1994r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2011 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, organ prowadzący to postępowanie ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Celem postępowania jest bowiem jedynie ustalenie, czy dane orzeczenie lub decyzja dotknięte jest jedną z wad enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Organ podkreślił, że nieruchomość objęta kwestionowaną decyzją z dnia [...] stycznia 1994 r., w dacie jej wydania, stanowiła własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej w P. Minister wywodził, że orzeczenie nacjonalizacyjne Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1963 r. wydane zostało w oparciu o przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego po zarządem państwowym. Zgodnie z art. 2 tej ustawy przedsiębiorstwa pozostające w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego przechodzą z mocy prawa na własność Państwa, chyba, że nastąpi ich zwrot w trybie określonym w niniejszej ustawie.

Przedsiębiorstwo "T." w chwili wejścia w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. pozostawało pod zarządem państwowym. Decyzja z dnia [...] listopada 1992 r. Minister Przemysłu i Handlu stwierdził nieważność ww. zarządzenia, co stanowiło postawę do wydania decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] stycznia 1994 r. stwierdzającej nieważność orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1963 r.

Minister argumentował, że zgodnie z orzecznictwem sądowo - administracyjnym wyrażonym m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 975/09, uprzednie stwierdzenie nieważności przymusowego zarządu stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnych w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Organ wskazał, że Minister Przemysłu i Handlu decyzją z dnia [...] listopada 1992 r. stwierdzając nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia [...] grudnia 1952 r. z powodu nie spełnienia przesłanek do ustanowienia zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem "T.", dał asumpt do uznania, iż w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. przedmiotowe przedsiębiorstwo nie było objęte przymusowym zarządem. Skoro więc w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej, tj. w dniu 8 marca 1958 r. przedsiębiorstwo nie było pod zarządem państwowym, a zatem nie było podstaw prawnych do przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa T., co wypełnia znamiona rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy, których istota sprowadza się do udzielenia odpowiedzi, czy organ nadzoru wydając decyzję z dnia [...] stycznia 1994 r. zasadnie stwierdził, iż w sprawie nie zaszły nieodwracalne skutki prawne, Minister wskazał, iż decyzją Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] października 1964 r. oddano w użytkowanie wieczyste Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "D." działki nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Następnie na podstawie tej decyzji doszło do zawarcia w dniu [...] stycznia 1965 r. aktu notarialnego o prawie użytkowania wieczystego.

Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z 28 maja 1992 r. Minister argumentował, że pojęcie nieodwracalny skutków prawnych, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. należy rozpatrywać wyłącznie w płaszczyźnie prawa obowiązującego, nie nawiązując do sfery faktów. Nie ma zatem znaczenia do oceny nieodwracalnych skutków prawnych fakt wzniesienia na gruncie budynku, bowiem wszelkie rozliczenia z tego tytułu powinny być rozstrzygane pomiędzy właścicielem nieruchomości a spółdzielnią na drodze cywilnej.

W ocenie Ministra odwracalność albo nieodwracalność skutku prawnego decyzji należy rozpatrywać mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencję. Jeżeli zatem cofnięcie, zniesienie odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, to wtedy skutek prawny będzie nieodwracalny.

Należy odróżnić skutki prawne, które wywołała decyzja kwestionowana w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, od skutków prawnych dotyczących tego samego przedmiotu, wywołanych późniejszymi decyzjami lub innymi zdarzeniami prawnymi. Skutki prawne wywołane przez późniejszą decyzję w stosunku do tego samego przedmiotu, którego dotyczyła decyzja wcześniejsza, nie mogą być automatycznie utożsamiane ze skutkami prawnymi wywołanymi przez decyzje wcześniejszą.

Zdaniem organu ustalenie, czy z powodu zawarcia umowy notarialnej o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej zachodzi nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej, na podstawie której umowa ta została zawarta, może być przedmiotem badania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji będącej podstawą umowy, tj. decyzji z dnia [...] stycznia 1964 r.

Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "D." i Prezydent Miasta P.

Prezydent Miasta P. zarzucił decyzji naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako niezgodnych z prawem, wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji oraz zasądzanie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącego pomiędzy orzeczeniem Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1963 r., na mocy którego Skarb Państwa nabył przedsiębiorstwo "T.", a decyzja Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...] października 1964 r. o oddaniu w użytkowanie wieczyste Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "D." w P. nieruchomości na której znajdowało się wyżej wymienione przedsiębiorstwo, istnieje nierozerwalny związek w postaci koniecznego związku przyczynowego, który nie pozwala odrębnie traktować każdego z wymienionych aktów. Skarżący wskazał, że bez nabycia własności przez Skarb Państwa nie może dojść do ustanowienia użytkowania wieczystego oraz powstania odrębnej własności budynku.

Spółdzielnia Mieszkaniowa "D." zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy to jest:

- art. 232 § 1 kc oraz 235 § 1 kc poprzez ich niewłaściwą interpretację polegającą na niedostrzeżeniu koniecznego kauzalnego związku pomiędzy przejściem na własność Skarbu Państwa przedsiębiorstwa "T.", orzeczeniem Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1963 r., a powstaniem nieodwracalnych skutków prawnych w postaci ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "D.", wybudowaniu budynków mieszkalnych stanowiących własność użytkownika wieczystego oraz ustanowienia spółdzielczych własnościowych praw do lokali;

- art. 171 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych w brzmieniu obowiązującym przed dniem 31 lipca 2007 r. poprzez ignorancję uprawnień spółdzielców, którym przysługują spółdzielcze własnościowe prawa do lokalu w budynkach wzniesionych przez Międzyzakładową Spółdzielnie Mieszkaniową "D." i niepostrzeżenie związku przyczynowego pomiędzy przejęciem przez Skarb Państwa własności nieruchomości, a ustanowieniu w budynku wzniesionym przez spółdzielnię, jako użytkownika wieczystego, spółdzielczych własnościowych praw do lokalu;

- art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji unicestwiającej uprawnienia Spółdzielni oraz spółdzielców, którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, wynikające z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych;

Ponadto Spółdzielnia zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy to jest:

-art. 156 § 2 k.p.a. poprzez brak zastosowania polegający na odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] stycznia 1994 r. stwierdzającej nieważność orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1963 r. w sytuacji, gdy to orzeczenie wywołało nieodwracalne skutki prawne w postaci:

• ustanowienia w 1965 r. na 99 lat prawa odpłatnego użytkowania wieczystego przyznanego Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "D." w drodze umowy notarialnej z dnia [...] stycznia 1965 r. w oparciu o decyzję Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...] października 1964 r.,

• ujawnienie prawa odpłatnego użytkowania wieczystego w księdze wieczystej,

• zabudowanie gruntów objętych prawem odpłatnego użytkowania wieczystego budynkiem mieszkalnym, który zgodnie z art. 235 § 1 kc stanowi własność skarżącej,

• ustanowienie na rzecz większości lokali znajdujących się w powyższych budynkach spółdzielczego własnościowego prawa do lokali na rzecz osób trzecich - członków spółdzielni;

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak zastosowania polegający na zaniechaniu stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] stycznia 1994 r. wydanej z rażącym naruszeniem prawa;

- art. 6 oraz art. 7 k.p.a. polegające na rozstrzygnięciu sprawy w sposób naruszający przepisy prawa, a także z pominięciem interesu społecznego, słusznego interesu obywateli - osób, które w dobrej wierze i w zaufaniu do treści ksiąg wieczystych nabyli spółdzielcze własnościowe prawa do lokali znajdujących się w budynkach wzniesionych na oddanej w użytkowanie wieczyste nieruchomości;

- art. 8 k.p.a. poprzez obarczenie skarżącej oraz osób, które nabyły własnościowe prawo do lokali skutkami niezgodnych z prawem działań organów administracji;

- -art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapełnienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań;

- art. 73 § 1 k.p.a. poprzez odmowę wydania skarżącej kserokopii dokumentów z akt postępowania;

- art. 12 § 1 k.p.a. poprzez brak wnikliwego działania i pominięcie koniecznego związku przyczynowego pomiędzy orzeczeniem Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1963 r., a ustanowieniem użytkowania wieczystego na rzecz Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "D.", w szczególności w kontekście skutków orzeczenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] stycznia 1994 r.;

- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011 r..

Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania to jest:

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącej bez jej winy czynnego udziału wtoku postępowania odwoławczego i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań;

- art. 73 § 1 k.p.a. poprzez nieuzasadniona odmowę wydania skarżącej kserokopii dokumentów z akt postępowania czym została pozbawiona możliwości czynnego, merytorycznego wzięcia udziału w postępowaniu z wniosku o ponowne rozstrzygnięcie sprawy.

Ponadto Spółdzielnia zarzuciła naruszenie przepisów konstytucyjnych:

- art. 2 Konstytucji RP polegające na;

• odmowy ochrony praw rzeczowych słusznie nabytych przez wnioskodawcę oraz osoby na rzecz, których ustanowiono spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu,

• pogłębienie stanu niepewności prawnej w kontekście prawomocnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 1996 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...] października 1964 r. oddającej przedmiotową nieruchomość w użytkowanie wieczyste Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "D." ze względu na jej nieodwracalne skutki.

- art. 21 ust 1, art. 64 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez odmowę ochrony majątkowych praw rzeczowych nabytych w dobrej wierze przez skarżącą oraz osoby na rzecz których ustanowiono spółdzielcze własnościowe prawo do lokali;

- art. 32 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP poprzez dyskryminację skarżącej w stosunku do wielu innych użytkowników wieczystych , w odniesieniu do których w tożsamym stanie prawnym nie stwierdzono nieważności decyzji wywłaszczeniowych.

W odpowiedzi na skrze organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 8 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył celem łącznego rozpozna i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi Prezydenta Miasta P. o sygn. akt IV SA/Wa 1758/11 i ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "D. w P. o sygn. akt IV SA/Wa 1759/11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia

30. sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem wszczętym w nowej sprawie, w której organ administracji nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w kwestionowanej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W związku z tym w swej decyzji rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy ( por. wyrok NSA z 14 sierpnia 1987 r., IV SA 393/87, ONSA 1990, Nr 1, poz.1 ).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny pod kątem stwierdzenia nieważności jest decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia

[...] stycznia 1994 r. stwierdzająca nieważność orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1963 r., które stwierdzało przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa "T.". Zadaniem więc organów administracji było zbadanie, czy decyzja z dnia [...] stycznia 1994 r. wypełnia, którąkolwiek z przesłanek zakreślonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Dokonując powyższych ustaleń Minister Infrastruktury doszedł do przekonania, że decyzji tej nie można skutecznie postawić zarzutów skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, a w szczególności stwierdził, iż decyzja ta nie narusza prawa w sposób rażący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela powyższe stanowisko. Decyzją z dnia stwierdzono nieważność orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1963 r., które stwierdzało przejście na własność Państwa przedsiębiorstwa "T.", albowiem decyzją wydaną w dniu [...] listopada 1992 r. stwierdzono nieważność zarządzenia z dnia [...] grudnia 1952 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "T." w P. Powyższa okoliczność, z uwagi na skutek eliminacji tego zarządzenia od dnia jego wydania, prowadzi do sytuacji, w której brak jest materialnej przesłanki pozostawienia przedsiębiorstwa w zarządzie przymusowym państwa. Powoduje to stan rażąco sprzeczny z art. 2 ustawy z 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, odpowiadający przesłance określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i skutkuje stwierdzeniem nieważności orzeczenia o przejściu przedsiębiorstwa na własność państwa por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2011 r., I OSK 505/10, LEX nr 990259 ).

Mając na względzie powyższe zapatrywanie stwierdzić należy, iż słusznie stwierdzono w decyzji z dnia [...] stycznia 1994 r., iż orzeczenie z [...] kwietnia 1963r. o przejściu z mocy prawa na własność Państwa przedsiębiorstwa "T." wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. Okoliczności tej nie kwestionują skarżący.

Kwestią sporną zaś było rozstrzygnięcie, czy decyzja z [...] stycznia 1994 r. nie narusza w sposób rażący prawa, albowiem zdaniem skarżących orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1963 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne.

W ocenie organu powyższa sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi, co skutkuje odmową stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1994 r.

Istota obydwu skarg skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie opiera się na zarzucie, iż organ w sposób nieprawidłowy przyjął, że decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych.

Zarzut te nie zawiera jednak uzasadnionych podstaw.

Podkreślić należy, że badając nieodwracalność skutków prawnych należy skupić się na ocenie tej przesłanki wobec orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1963r. o przejściu z mocy prawa na własność Państwa przedsiębiorstwa "T." ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 października 2010 r., IV SA/WA 1222/10, LEX nr 758715).

Przy ocenie bowiem ujemnej przesłanki z art. 156 § 2 k.p.a. nie chodzi o "odwracalność" skutków prawnych w ogóle, lecz o odwrócenie skutków prawnych wywołanych przez decyzję dotkniętą nieważnością w ramach postępowania

o stwierdzenie jej nieważności (patrz wyrok NSA z dnia 8 marca 2006 r., OSK 1773/04, LEX nr 198357 ). Należy bowiem odróżnić skutki prawne decyzji nacjonalizacyjnej od skutków prawnych decyzji wydanych w innym postępowaniu lub innych zdarzeń prawnych, które również wywołały dalsze skutki prawne i mogą być przedmiotem oceny w zakresie nieodwracalności tych skutków w innych postępowaniach. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 20 marca 2000 r. (OPS 14/99, ONSA Nr 3 poz. 93 ) stwierdził, że dotychczasowe orzecznictwo kwestię nieodwracalności skutków prawnych silnie wiąże z tym, że organ administracji nie może powstałych zdarzeń prawnych odwrócić własnymi środkami prawnymi w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, co daje daleko idącą ochronę osobom trzecim, które na mocy czynności cywilnoprawnej nabyły prawo, poprzednim właścicielom zaś pozostaje jedynie dochodzenie roszczeń odszkodowawczych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego priorytet ochrony osób trzecich przed interesem poprzednich właścicieli budzi duże zastrzeżenia. Należałoby przyjąć, że podjęcie czynności cywilnoprawnej, której mocą nastąpiło przeniesienie własności lub obciążenie prawem rzeczowym przedmiotu, którego dotyczy nieważny akt administracyjny, nie stanowi przeszkody do stwierdzenia nieważności tego aktu na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Ponadto Sąd stwierdził, że nie stwierdzenie nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne, nie może być rozumiane i stosowane w taki sposób, iż podważony zostanie cel, któremu ta instytucja służy. Odstąpienie bowiem od stwierdzenia nieważności

i ograniczenie się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa oznacza pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji i prowadzi do utrzymania skutków prawnych, które decyzja ta wywołała.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela powyższą argumentację, co skutkuje nie uwzględnieniem zarzutów obydwu skarg w tym zakresie.

Pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest również zarzut skargi dotyczący nie uwzględnienia przez organ faktu zabudowania gruntów będących w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni budynkami stanowiącymi zgodnie z art. 235 k. własność skarżącej.

W kontekście powyższego argumentu stawianego przez skarżącą zauważyć należy, iż - o czym była już wcześniej mowa - nie chodzi bowiem o odwrócenie skutków prawnych w ogóle, ale przede wszystkim o odwrócenie skutków wywołanych przez decyzję dotkniętą nieważnością w ramach postępowania nadzorczego. Nieodwracalność skutków prawnych decyzji administracyjnej, o których stanowi art. 156 § 2 k.p.a. nie należy porównywać z występującym w art. 363 § 1 kc pojęciem "niemożności przywrócenia stanu poprzedniego", albowiem dotyczy ono restytucji naturalnej w znaczeniu gospodarczym i nie odnosi się do restytucji uprawnień. Praktyczna niemożliwość restytucji występuje wtedy, gdy przywrócenie stanu poprzedniego jest wyłączone w przypadku utraty lub zniszczenia rzeczy oznaczonej co do tożsamości, w takim przypadku poszkodowany nie może żądać dostarczenia innej rzeczy tej samej wartości - nie może domagać się wydania rzeczy w naturze - lecz może domagać się równowartości rzeczy utraconej ( uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r., sygn. akt III AZP 4/92, OSNCP 1992, nr 12, poz. 211 ). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni przychyla się do poglądu zawartego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r. ( sygn. akt IV SA 3408/02 ), iż dla oceny skutków prawnych decyzji administracyjnej dotkniętej wadą dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności, jest prawnie obojętne, czy istnieją faktyczne możliwości cofnięcia następstw wykonania decyzji, a więc czy istnieją podstawy materialne, organizacyjne lub możliwości techniczne, które prowadza do przywrócenia stanu faktycznego do pierwotnej postaci.

Z powyższego punktu widzenia dla stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1963 r. nie jest istotne, czy i jakie nakłady skarżąca poczyniła na powyższej nieruchomości. Nadto zauważyć należy, iż nabycie prawa własności budynków wzniesionych na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste Spółdzielni w oparciu o art. 235 § 1 kc nie jest związane z decyzja będącą przedmiotem postępowania nadzorczego, lecz z decyzja oddającą ten grunt w użytkowanie wieczyste. Ponadto okoliczność, iż skarżąca nabyła własności budynków wzniesionych na tym gruncie nie stanowi o zaistnieniu nieodwracalności skutków prawnych, albowiem należy to sfery faktów, a nie prawa.

Zarzut naruszenia przez organ administracji art. 232 § 1 kc i art. 235 § 1 kc nie może odnieść oczekiwanego przez skarżącą skutku. Ponownie bowiem powtórzyć należy, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego i nabycie prawa własności budynków wzniesionych na tej nieruchomości nie jest związane z orzeczeniem z [...] kwietnia 1963 r., lecz z decyzja mocą której ustanowiono skarżąca Spółdzielnie użytkownikiem wieczystym przedmiotowych gruntów. Podkreślić należy, że ustanowienie użytkowania wieczystego odbyło się w formie decyzji administracyjnej, a co za tym idzie nie można stwierdzić, iż organy administracji nie były uprawnione do odwrócenia skutku prawnego decyzji o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa wraz z wchodzącymi w jego skład nieruchomościami. W tym przypadku bowiem istniała droga postępowania administracyjnego umożliwiająca odwrócenie tych skutków ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2008 r., I OSK 327/07, LEX nr 505399 ).

W ten sam sposób należy ocenić zarzut naruszenia art. 171 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych w brzmieniu obowiązującym przed dniem 31 lipca 2007 r. Ustanowienie odrębnej własności lokali w budynkach wzniesionych na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste należy rozpatrywać jako przesłankę z art. 156 § 2 k.p.a. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, a nie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej przejściu na własność Państwa przedsiębiorstwa, w skład którego wchodziły powyższe nieruchomości.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie bezskuteczny jest także zarzut naruszenia art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, albowiem - o czym była mowa powyżej - wpisanie spółdzielców, którym przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu może mieć znaczenie w postępowaniu nadzorczym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego, a nie w ocenianym obecnie przez Sąd nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym.

W taki sam sposób należy ocenić argumentację skarżącej, iż za stwierdzeniem istnienia nieodwracalnych skutków prawnych przemawia fakt zawarcia umowy w formie aktu notarialnego o ustanowieniu użytkowania wieczystego w 1965 r., która to umowa została podpisana w oparciu o decyzję Prezydium Rady Narodowej Miasta P. z dnia [...] października 1964 r. Również ujawnienie użytkowania wieczystego w księdze wieczystej z podanych powyżej przyczyn nie wpływa na zaistnienie przesłanki skutkującej nieodwracalnością skutków prawnych orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1963 r.

Powyższe rozważania czynią bezpodstawnym zarzut naruszenia przez organ art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, albowiem w pierwszej kolejności zauważyć należy, iż przedmiotem niniejszego postępowania nadzorczego jest decyzja z dnia [...] stycznia 1994 r., co do której nie zachodziły przesłanki stosowania tego przepisu i co wydaje się być nie kwestionowane przez stronę. Można jedynie rozważać, czy organy administracji wydając decyzję z dnia [...] stycznia 1994 r. nie naruszyły art. 156 § 2 k.p.a., a więc czy z tego powodu nie zachodzi nieważność tego rozstrzygnięcia. Dotychczasowa argumentacja przedstawiona w tym uzasadnieniu w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przemawia przeciwko przyjęciu tego stanowiska jako zasadnego.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organy art. 6 i 7 k.p.a. Rozstrzygnięcie zostało wydane bowiem w oparciu o właściwe przepisy prawa, których wykładnia została dokonana w sposób prawidłowy. Organ zaś podjął wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i uwzględnił interes społeczny jak i słuszny interes obywateli. Należy pamiętać bowiem, iż uwzględnienie interesu jednej ze stron nie może odbywać się kosztem drugiej strony i jednocześnie skutkować niezastosowaniem właściwych przepisów prawa. Pamiętać bowiem należy, że art. 7 k.p.a. nie jest tożsamy w swej treści z art. 5 kc, który w pewnych sytuacjach ( np. nadużycia prawa podmiotowego) pozwala na nie uwzględnienie powództwa. Powyższe okoliczności przesądzają również o braku naruszenia przez organ administracji art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.

Wbrew twierdzeniom skargi nie daje również podstawy do odmowy stosowania przepisów prawa także art. 8 k.p.a. Wręcz przeciwnie statuuje on zasadę praworządności nakazującą organom administracji stosowanie obowiązujących przepisów prawa materialnego jak i procesowego.

Nie może także odnieść pożądanego przez skarżącą skutku zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. dotyczący nie zapewnienia jej czynnego udziału w toku postępowania odwoławczego.

Zauważyć należy, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy został złożony także przez Spółdzielnię Mieszkaniowa "D." w P. Skarżąca pismem z dnia 25 maja 2011 r. została poinformowana o toczącym się postępowaniu o ponowne rozpoznanie sprawy zainicjowanym wnioskiem własnym jak i wnioskiem Prezydenta Miasta P. Powyższe zawiadomienie zostało odebrane przez pełnomocnika skarżącej Spółdzielni w dniu 30 maja 2011 r., decyzja zaś została wydana w dniu [...] sierpnia 2011 r. Powyższy okres czasu pozwalał więc Spółdzielni na złożenie ewentualnych dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, a informacja o możliwości podjęcia takich czynności została zawarta również w tym zawiadomieniu.

W rozpoznawanej sprawie nie można również dopatrzeć się naruszenia art. 73 § 1 k.p.a., zwłaszcza poprzez odmową wydania przez organ kopii znajdujących się w aktach sprawy dokumentów. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem strona ma prawo wglądu do akt sprawy i sporządzania stosownych kserokopii. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżącą była pozbawiona powyższego uprawnienia. Organ odmówił zaś stronie wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy motywując, iż strona nie uzasadniła tego ważnym interesem. Z uwagi jednak na fakt, iż strona miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy nie można przyjąć, iż okoliczność ta miała istotny wpływ na wynik sprawy, nadto skarżąca nie wskazała, wykonanie jakich konkretnych czynności dowodowych zostało jej w ten sposób uniemożliwione.

Organy administracji nie dopuściły się także naruszenia art. 12 § 1 k.p.a. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącej zawiązek przyczynowy zachodzący pomiędzy orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1963 r., a ustanowieniem użytkowania wieczystego na nieruchomości został szczegółowo wyjaśniony, jako nie mający znaczenia dla oceny nieodwracalności skutków prawnych tego orzeczenia.

W zapadłym rozstrzygnięciu nie można również doszukać się naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez odmowę ochrony prawa rzeczowych słusznie nabytych. Przepis powyższego artykułu stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Odzwierciedlenie powyższej zasady w postępowaniu administracyjnym jest art. 8 k.p.a. nakazujący organom procesowanie w oparciu o przepisy obowiązującego praw, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Powyższego przepisu Konstytucji nie można zaś rozumieć jako ochronę jedynie interesów strony skarżącej nie można bowiem przy tym zapominać o ochronie osób, którym prawo własności zostało odjęte w skutek rażącego naruszenia prawa. Powyższe rozważania czynią bezpodstawnym także zarzut naruszenia przez organ art. 21 ust. 1 Konstytucji, art. 64 Konstytucji oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uwzględnił również zarzutu naruszenia art. 32 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, który w ocenie Spółdzielni świadczy o dyskryminacji skarżącej wobec innych użytkowników wieczystych, w odniesieniu do których w tożsamym stanie prawnym nie stwierdzono nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

Zarzut ten bowiem nie świadczy o rażącym naruszeniu prawa w wydaniu decyzji z dnia [...] stycznia 1994r., będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Ponadto zarówno organy administracji zobligowane są do właściwego stosowania przepisów prawa przy rozpoznawaniu konkretnej indywidualnej sprawy i nie mogą kierować się innymi przesłankami, aniżeli zakreślone w regulacjach prawnych.

Mając na względzie powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani procesowego, a co za tym idzie w oparciu o art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona.