Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1772/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Asesor WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - Rafał Dul, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego skargę oddala


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 25 stycznia 2005 r. skarżąca M. J. zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. nr 87, poz. 395), dalej zwanej "ustawą z dnia 31 maja 1996r. Prośbę swoją motywowała faktem urodzenia się na terenie [...] R. w miejscowości A. powiat A. w dniu [...] września 1944 r. w okresie wykonywania przez jej rodziców pracy przymusowej na deportacji. Czas represji skarżąca oceniła na okres od września [...] r. do kwietnia [...] r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż skarżąca nie spełnia określonego przepisem warunku deportacji do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2005 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] kwietnia 2005r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. Zdaniem skarżącej okres represji należy liczyć od daty urodzenia tj. [...] września [...] r. do daty powrotu do Polski tj. [...] kwietnia [...] r., gdyż okres powrotu do Polski w bardzo ciężkich warunkach stanowił represję.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż nie można zaliczyć stronie okresu po [...] stycznia [...] r. (zajęcie powiatu A.), ponieważ praca po tym okresie nie stanowi już represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. Datę zajęcia tego rejonu ustalono na podstawie opracowania "United States Army in World War II. Special Studies. Chronology 1941/1945", pod red. Mary H. Williams, Washington 1960. W związku z powyższym okres represji strony wynosi 3 miesiące i 22 dni (od 30 września 1944 r. do 22 stycznia 1945 r.), oznacza to, iż strona nie spełnia warunku pracy minimum 6 miesięcy określonego cytowanym przepisem.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca ponownie podniosła, iż okres represji należy liczyć od daty urodzenia tj. [...] września [...] r. do daty powrotu do Polski tj. [...] kwietnia [...] r. Zdaniem skarżącej okres od lutego do kwietnia [...] r. (podróż do Polski) należy również uznać za represję, gdyż powrót do kraju był bardzo trudny cyt. "wśród trupów i zimna". Ponadto wydaje się, iż skarżąca zarzuca zaskarżonej decyzji błędną podstawę prawną zastosowaną do ustalonego stanu faktycznego, ponieważ podkreśla, iż została urodzona w okresie deportacji do pracy przymusowej jej rodziców i z tego tytułu domaga się przyznania uprawnień. Dodatkowo skarżąca wiąże uznanie przez F. P. - N. P. oraz S. P. P. przez [...] R. za cyt. "dziecko represji" z obowiązkiem po stronie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do wydania w stosunku do jej osoby decyzji o przyznaniu uprawnień do świadczenia pieniężnego.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi podnosząc argumenty zbieżne z motywami zaskarżonego aktu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.

Funkcją sądownictwa administracyjnego jest więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej.

Wymaga to oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, że jest ona bezzasadna.

W przedmiotowej sprawie należy przede wszystkim odpowiedzieć na dwa pytania, czy została zastosowana prawidłowa podstawa prawna na podstawie której orzekał organ, oraz czy prawidłowo został ustalony okres represji.

Na powyższe pytania należy odpowiedzieć twierdząco.

W myśl art. 2 pkt 2 lit a ustawy z 31 maja 1996r. represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia [...] września [...] r., na terytorium [...] R. i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach [...] -[...] ,

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2004 r., sygn. akt OSK 135/04, ONSAiWSA 2005/1/15) o deportacji, w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r., można mówić w stosunku do dziecka zarówno wtedy, gdy zostało ono wywiezione wraz z rodzicami na roboty przymusowe, jak i gdy wywieziona na roboty przymusowe kobieta urodziła dziecko w miejscu wykonywania tych robót. W przedmiotowej sprawie skarżąca została urodzona [...] września [...] r. w okresie deportacji do pracy przymusowej jej rodziców. W związku z powyższym Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prawidłowo powołał podstawę prawną wydanej decyzji i w oparciu o nią dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

W ocenie Sądu prawidłowo również organ ocenił długość okresu represji. Zarówno opracowania historyczne powołane w zaskarżonej decyzji, jak również twierdzenia skarżącej zawarte w skardze i złożone na rozprawie cyt. "z majątku n. zostaliśmy wyprowadzeni [...] lutego [...] r." świadczą, iż strona nie spełniła warunku, określonego cytowanym przepisem, deportacji do pracy przymusowej przez minimum 6 miesięcy. Należy podkreślić, iż z chwilą wyzwolenia danego terenu spod okupacji n. nie można już mówić o represji w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 maja 1996r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2001 r., sygn. akt V SA 3877/00, LEX nr 50162 stwierdził, iż z chwilą wyzwolenia danego terenu spod okupacji niemieckiej wykonywana tam przez deportowanych pracowników praca, choćby była nadal wykonywana, np. jako konieczna dla zachowania egzystencji, traciła przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania jej na terenach okupowanych przez [...] R. Mając powyższe na uwadze okresu powrotu do Polski, niewątpliwie uciążliwego, nie można wliczyć do okresu represji.

Bezzasadny jest również zarzut niejednolitego traktowania dzieci urodzonych w okresie deportacji do pracy przymusowej przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz przez F. P. - N. P. (lub S. P. P. przez [...] R.). W tym miejscu należy podkreślić, iż świadczenia przyznawane przez ww. podmioty przyznawane są na różnych podstawach prawnych i różne warunki należy spełnić aby uzyskać ww. świadczenia. Aby uzyskać świadczenie pieniężne na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996r. trzeba było być osobą deportowaną (lub jej urodzonym dzieckiem) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego. Skarżąca tego warunku nie spełnia. Natomiast aby uzyskać świadczenie z F. P. - N. Pojednanie wystarczył jedynie fakt urodzenia podczas pracy przymusowej rodziców.

W konkluzji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.