Wyrok NSA, sygn. akt FSK 1983/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 150 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędziowie NSA Grzegorz Borkowski, Krystyna Chustecka (spr.), Protokolant Iga Szymańska - Wnęk, po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2005 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Krystyny i Włodzimierza G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 lipca 2004 r. sygn. akt I SA/Lu 196/04 w sprawie ze skargi Krystyny i Włodzimierza G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 19 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. oraz odsetek od zaległości w zaliczkach na podatek dochodowy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowił odrzucić skargę Krystyny i Włodzimierza G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 19 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. oraz odsetek od zaległości w zaliczkach na podatek dochodowy

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dniu 31 marca 2004 r., skarżący K. i W. G. wnieśli za pośrednictwem Izby Skarbowej w L. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 19 grudnia 2003 r., określającą skarżącym wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. oraz odsetki od zaległości w zaliczkach na ten podatek.

Powyższa decyzja została nadana w placówce pocztowej w dniu 9 stycznia 2004 r. na adres zamieszkania K. i W. G. Przesyłka polecona, zawierająca przedmiotową decyzję, była dwukrotnie awizowana w dniach 13 i 21stycznia 2004 r

Wobec nie podjęcia przez Skarżących przesyłki w ustawowym terminie 14 dni, decyzja została pozostawiona w aktach sprawy i uznana przez organ podatkowy za doręczoną w trybie art. 150 par. 2 Ordynacji podatkowej /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm., powoływanej dalej jako "ord. pod. "/ w dniu 27 stycznia 2004 r. tj. ostatnim dniu 14-dniowego terminu pozostawania pisma w placówce pocztowej.

Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tę decyzję wpłynęła do Izby Skarbowej dnia 31 marca 2004 r. w związku z czym Dyrektor Izby Skarbowej, uznając ją za wniesioną po terminie, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w rozpoznawanej sprawie miało zastosowanie "doręczenie zastępcze" w trybie art. 150 ord.pod., który stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma osobie fizycznej w jej mieszkaniu lub miejscu pracy, poczta przechowuje pismo w swojej placówce przez okres 14 dni, dwukrotnie zawiadamiając o tym adresata, a w przypadku nie podjęcia pisma przez adresata, pozostawia się pismo w aktach sprawy, uznając je za doręczone z upływem ostatniego dnia okresu 14 dni pozostawania pisma w placówce pocztowej.

Sąd stwierdził, iż bezspornym w świetle akt sprawy jest, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 grudnia 2003 r. została doręczona skarżącym dnia 27 stycznia 2004 r., a więc trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, liczony od dnia 27 stycznia 2004 r., upłynął w dniu 26 lutego 2004 r.

Skarga K. i W. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniesiona za pośrednictwem Izby Skarbowej w trybie art. 54 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. l270, powoływanej dalej jako p.p.s.a./, wpłynęła 31 marca 2003 r., co zdaniem Sądu, oznacza, iż termin do jej wniesienia nie został dochowany. Zgodnie zatem z art. 58 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd odrzucił skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia.

W skardze kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący K. i W. G., powołując się na art. 173 par. 1 i 174 par. 2 p.p.s.a. postanowienie Sądu zaskarżyli w całości i wnieśli o jego uchylenie w całości jako naruszające przepisy postępowania w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucają naruszenie art. 141 par. 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. wyrażające się w tym, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie zawiera wyjaśnienia rozstrzygnięcia, a jedynie bardzo ogólne powołanie treści przepisu, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiając stan faktyczny sprawy, skarżący podnieśli, że o wydanej w dniu 19 grudnia 2003 r. przez Izbę Skarbową decyzji dowiedzieli się telefonicznie pod koniec lutego następnego roku. Po uzyskaniu tej informacji, Strona osobiście odebrała kopię decyzji w Izbie Skarbowej, w dniu 3 marca 2004 r. i uznając - wbrew stanowisku Dyrektora Izby Skarbowej - że o prawidłowym doręczeniu decyzji nie może być mowy, skoro pomimo pozostawania w decydującym okresie w miejscu zamieszkani nie tylko nie nastąpiło doręczenie właściwe tj. osobiście, ale też nie było żadnej podstawy do uznania doręczenia zastępczego, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w ustawowym, 30-dniowym terminie od dnia otrzymania od Izby Skarbowej kserokopii skarżonej decyzji /dokładnie w dniu 31 marca 2004 r./. W skardze przedstawiono obszernie uzasadnienie jej wniesienia w tym terminie zgodnie z art. 150 par. 2 ord.pod. i w konsekwencji zakwestionowano stanowisko, że skarga została złożona po terminie. Zdaniem skarżących Sąd I instancji odrzucając skargę, nie odniósł się w ogóle do tej części skargi. Powyższe, zdaniem strony skarżącej, stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania, gdyż uniemożliwiło Stronie obronę jej praw wynikających z prawa materialnego. Wbrew dyspozycji art. 141 par. 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. uzasadnienie orzeczenia nie zawiera wyjaśnienia rozstrzygnięcia, a jedynie bardzo ogólne powołanie treści przepisu art. 150 par. 2 ord.pod. bez odniesienia się do treści skargi w części dotyczącej daty jej wniesienia. Według skarżącej użyty w treści art. 141 par. 4 p.p.s.a. przymiotnik "zwięzły" odnosi się tylko do przedstawienia stanu sprawy i zarzutów podniesionych w skardze. Podkreśla przy tym, że nie tylko sama norma, ale i zasada prawa do sądu wymaga nie tyle formalnej możliwości zaskarżania decyzji administracyjnych, ale przede wszystkim takiego wyjaśnienia przesłanek rozstrzygnięcia, które przynajmniej w sensie obiektywnym wyjaśniają stronie jej sytuację prawną i znaczenie normy prawnej po odniesieniu jej do danego stanu faktycznego.

Sąd - pomimo obszernej wypowiedzi skarżących dotyczącej hipotezy art. art. 148, 149 i 150 par. 2 ord.pod. - zupełnie ją ignorując, poprzestał na lakonicznym, "powielaczowym" przytoczeniu ogólnych przesłanek zastosowania tylko ostatniego z nich, w ogóle nie odnosząc się do przedstawionego stanowiska. Skarżąca wykazywała w skardze, że organ podatkowy nie dochował należytej staranności w zakresie reguł doręczania pism urzędowych, a w szczególności nie podjął żadnej próby doręczenia skarżonej decyzji zgodnie z art. 149 ord.pod. stanowiącego, iż w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się, za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, co nie zostało pozostawione swobodnej decyzji doręczającego, ale stanowi jego obowiązek, co wynika z użycia słowa: "doręcza się" a nie: "można doręczyć". Uwzględnienie usytuowania art. 149 ord.pod., po art. 148 tej ustawy, powoduje, że interpretacja tego pierwszego prowadzi do jednego wniosku - jeśli z powodu nieobecności Skarżącego i domowników nie było możliwe doręczenie pisma w mieszkaniu, doręczający miał obowiązek podjąć próbę pozostawienia pisma u sąsiada lub dozorcy. Tylko wówczas można mówić o prawidłowym doręczeniu, a tym samym o doręczeniu, które wyznacza termin złożenia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Kontrola kasacyjna dokonywana przez NSA obejmuje stosowanie prawa procesowego i materialnego. Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący zarzucili naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 141 par. 4 p.p.s.a.

Zgodnie z treścią tego przepisu uzasadnienie wyroku /postanowienia/ powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjęto, że zwięzłe przedstawienie stanu faktycznego powinno obejmować relację z dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie do rozprawy przed sądem administracyjnym, a więc obejmować kwestie niezbędne do wyczerpującego podania pozostałych zagadnień, stanowiących kolejne elementy uzasadnienia wyroku /postanowienia/. Przedstawienie w uzasadnieniu zarzutów skargi powinno sprowadzać się do podania treści tych zarzutów. Natomiast podstawę prawną wyroku sądu administracyjnego stanowią te jej przepisy, które określają sposób rozstrzygnięcia sprawy w zależności od wyników postępowania sądowego i tak pojmowana podstawa rozstrzygnięcia powinna być podana i wyjaśniona w uzasadnieniu wyroku.

W przedstawionym w uzasadnieniu postanowienia stanie faktycznym Sąd przyjął, że w sprawie miało zastosowanie "doręczenie zastępcze" w trybie art. 150 ord.pod. co stanowiło podstawę do określenia terminu do wniesienia skargi na decyzję podatkową, a następnie do stwierdzenia uchybienia temu terminowi przez skarżących. Zgodnie z art. 150 par. 1 ord.pod. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 par. 1 lub art. 149:

1/ poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę;

2/ pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy /miasta/ - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę.

Powołanie w uzasadnieniu postanowienia powyższego przepisu, potwierdza w sposób, który nie powinien budzić wątpliwości,, iż w ocenie Sądu, dokonanej w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, złożenie przesyłki w placówce pocztowej nastąpiło na skutek niemożności jej doręczenia w sposób wskazany w art. 148 par. 1 lub art. 149. W szczególności okoliczności te wynikają z dokonanych przez doręczyciela adnotacji na drukach potwierdzających dokonanie dwukrotnego awiza, pisemnego zawiadomienia o nadejściu przesyłki, którą należy odebrać na poczcie.

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny zarzut skarżących o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 141 par. 1 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik postępowania uznał za nieuzasadniony i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.