Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1234/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), , Protokolant ref.staż Maria Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej "MSWiA" lub "Minister") decyzją z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723, z późn. zm.), dalej "ustawa zaopatrzeniowa", odmówił wyłączenia stosowania wobec Z. F. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

W uzasadnieniu organ podał, że Z. F. wnioskiem z dnia [...] lipca

2017 r. wystąpił o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. MSWiA odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. W dniu [...] września 2018 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku jego rozpatrzenie decyzją nr [...] z dnia [...] września 2019 r. Minister utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Strona wniosła na ww. decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 28 września 2020 r. Sąd uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] września 2019 r. Wyrok jest prawomocny od dnia 31 grudnia 2020 r.

Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2021 r. MSWiA ponownie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2021 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. Wyrok jest prawomocny od dnia 22 lutego 2022 r.

Dalej organ podał, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...] w dniu [...] stycznia 2007 r. i ma ustalone prawo do emerytury oraz do renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej.

Minister wskazał, że z pisma z dnia [...] kwietnia 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - stanowiącego Informację o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] grudnia 1988 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. 1 rok, 7 miesięcy i 15 dni. Całkowity okres służby ww. wynosi 18 lat, 1 miesiąc i 16 dni (od dnia [...] grudnia 1988 r. do dnia [...] stycznia 2007 r.). Dodatkowo do wysługi emerytalnej doliczono okres zasadniczej służby wojskowej wynoszący 1 rok, 9 miesięcy i 7 dni. Z kolei z kopii akt osobowych o sygn. [...], nie wynika, aby wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. przekazał informacje dotyczące przebiegu służby ww. funkcjonariusza. Ze zgromadzonych

w sprawie dokumentów wynika, że Z. F. po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Z informacji dotyczącej przebiegu służby wnioskodawcy wynika, że w trakcie służby w Policji ww. zajmował kolejne, wyższe stanowiska służbowe, miał podwyższane uposażenie, był awansowany w stopniu,

a także był pozytywnie opiniowany. W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującego karach dyscyplinarnych. Ponadto

w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających udział strony

w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art, 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Minister wyjaśnił, że wymieniona w pkt 1 tego przepisu przesłanka "krótkotrwałości" musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak oparłszy się na wykładni językowej należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Dalej organ podał, że rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Dlatego też postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację zadań obligatoryjnych, ale także wykazywanie inicjatywy zarówno w zakresie takich właśnie zadań, jak i poprzez gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych. Przy czym zaznaczenia wymaga, że zawarty w tym warunku zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" ocenić należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza.

Następnie organ wskazał, że jego zadaniem w tym postępowaniu jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Minister podniósł, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet

z narażeniem zdrowia i życia nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne.

Organ podał, że całkowity okres służby strony wynosi 18 lat, 1 miesiąc i 16 dni. Służba zainteresowanego pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 1 roku, 7 miesięcy i 15 dni. W ocenie MSWiA, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa, zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, może być oceniony jako krótkotrwały. Tym samym organ uznał, że została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Odnosząc się do analizy przesłanki uwzględnionej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, Minister wskazał, iż nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez stronę w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Tym samym w ocenie Ministra w sprawie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Minister następnie wskazał, że wnioskodawca pełnił służbę jako ekspedytor w Wydziale [...]. Organ wyjaśnił, że Wydział [...] wchodził w skład Zarządu [...] MSW, który organizował i zapewniał właściwe funkcjonowanie systemów łączności przewodowej i radiowej na potrzeby rządu i administracji państwowej oraz dla służb resortu spraw wewnętrznych. Po [...] listopada 1956 r. Zarząd Łączności został wyłączony z organów bezpieczeństwa. Z racji wykonywania zadań zbliżonych do Biura "A" 275 funkcjonariuszy pionu łączności wojewódzkich i rejonowych urzędów spraw wewnętrznych podporządkowano zastępcom szefów do spraw SB we właściwych urzędach spraw wewnętrznych na mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1983 r. Znalazło to odzwierciedlenie w Zarządzeniu nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1983 r. w sprawie zakresu działania członków kierownictwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz późniejszych (Zarządzeniu nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1985 r. i Zarządzeniu nr 041/89 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1989 r.), w których Zarząd Łączności podporządkowano szefowi Służby Zabezpieczenia Operacyjnego. W komendach wojewódzkich MO/wojewódzkich urzędach spraw wewnętrznych wydziały łączności podlegały zastępcy komendanta ds. SB.

MSWiA stwierdził również, że biorąc pod uwagę wniosek personalny o przyjęcie do służby, można domniemać, iż strona była świadoma przyjęcia do służby w organach realizujących zadania na rzecz totalitarnego państwa.

Odnosząc się do wystąpienia w sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku, organ wskazał, że Z. F. w trakcie swojej służby w organach totalitarnego państwa złożył egzamin na podoficera Milicji Obywatelskiej, co może świadczyć o tym, że był on pracownikiem zaangażowanym, dobrze realizował powierzone mu obowiązki, co umożliwiało jego przełożonym wystąpienie z wnioskiem o nadanie stopnia podoficerskiego.

Minister podkreślił, że w trakcie służby na rzecz totalitarnego państwa strona miała zmieniane warunki uposażenia - podwyższenie składników uposażenia oraz przyznano jej dodatek za szczególne właściwości pracy. Ponadto w opinii służbowej z dnia [...] grudnia 1991 r. obejmującej okres od dnia [...] grudnia 1988 r. do dnia [...] grudnia 1991 r. wskazano, że: "Z powierzonych mu obowiązków i zadań służbowych wywiązuje się dobrze. W pracy pomaga mu dobra znajomość przepisów i zarządzeń o ochronie tajemnicy służbowej i państwowej.", "Jest pracownikiem zdyscyplinowanym, sumiennym w pełni wykorzystującym swoje możliwości zawodowe w służbie, jako lamer Poczty Specjalnej. Opiniowany jest funkcjonariuszem prezentującym dobry poziom ogólny", "Jest pracownikiem samodzielnym w pełni wykorzystującym swoje możliwości zawodowe, z powierzonych mu zadań służbowych wywiązuje się bez zastrzeżeń" oraz "Postawa etyczno - moralna nie budzi zastrzeżeń."

W ocenie organu zakończenie powyżej wskazanego okresu pełnienia służby przez wnioskodawcę na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z jego woli, lecz było wynikiem likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce.

Zdaniem Ministra "szczególnie uzasadniony przypadek", zachodzi wówczas, gdy strona legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy.

Organ stwierdził również, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków, w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności policjanta. Stąd też nie można jeszcze uznać za wyjątkową sytuację przypadku, w którym funkcjonariusz otrzymywał w czasie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu. Ponadto z informacji dotyczącej przebiegu służby sporządzonej przez przedstawicieli Komendy Głównej Policji dotyczącej służby strony po dniu 12 września 1989 r. wynika, iż wnioskodawcy w toku pełnionej służby nie zostały nadane jakiekolwiek ordery/odznaczenia państwowe, czy też odznaki/medale resortowe. Wskazany w ww. piśmie z Komendy Głównej Policji stopień realizacji zadań na poziomie "pozytywnym" - niewyróżniającym spośród pozostałych funkcjonariuszy oraz brak jakichkolwiek orderów/odznaczeń państwowych, czy też odznak/medali resortowych, prowadzi do stwierdzenia, że wnioskodawca nie wykazał się szczególnymi osiągnięciami, wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy.

W ocenie MSWiA w sprawie decydujące znaczenie ma jednak fakt niewyróżniającej postawy strony podczas realizacji zadań służbowych w Policji. Świadczy to o tym, że w przedmiotowej sytuacji nie może być mowy o uznaniu, iż w sprawie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek umożliwiający organowi skorzystanie z uprawnień zawartych w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Reasumując Minister wskazał, że całokształt służby wnioskodawcy, a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990r., a także wyżej opisana postawa zainteresowanego w okresie służby w strukturach Służby Bezpieczeństwa, przesądzają, że przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.

Na powyższą decyzję Z. F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu skargi podkreślił, że należy wyraźnie oddzielić pracę polegająca na służbie Państwu, jako takiemu (jedynemu, jakie wówczas istniało) od zaangażowania w działalność, dzisiaj ocenianą jako negatywna czy wręcz przestępcza, a i wtedy będącą nie do przyjęcia dla przyzwoitych ludzi. Podniósł, że nie zauważył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniesienia do wniosku Sądu o wskazanie jego czynów, które mogłyby być przedmiotem studiów Komisji do Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

Ponadto skarżący podniósł, że nigdy nie podjął pracy w strukturach SB, nikt nigdy nie odbywał z nim rozmów w tej sprawie i nie ma żadnych dokumentów potwierdzających te domniemania, czy też raczej insynuacje. Nie podlegał też weryfikacji, co było przecież obligatoryjne w przypadku funkcjonariuszy SB. Nie miał również dostępu do dokumentów wskazujących na rzekomą przynależność Wydziału Łączności do SB, a nawet nie miał pojęcia o ich istnieniu.

Skarżący wskazał, że na potwierdzenie powyższego dołącza kopię rozkazu personalnego w sprawie przyjęcia go do Milicji Obywatelskiej, który jest podpisany przez Szefa Wojewódzkiego Urzędu spraw Wewnętrznych w Krakowie, a nie zastępcę do spraw SB.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, będący podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

W świetle art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, decyzja o wyłączeniu zastosowania ograniczeń przewidzianych w art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy ma charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu administracji publicznej, czy rozstrzyganie na podstawie przesłanek niemających obiektywnego uzasadnienia. Orzekający w sprawie organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Sąd kontrolując decyzję uznaniową, jest natomiast obowiązany zbadać, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1488/08 (dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl) stwierdził, że zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast wybór rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną. Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 491/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl).

Organ może skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten w istocie zawiera jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19 – dostępny: https://cbois.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu organ w niniejszej sprawie naruszył art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej "p.p.s.a.".

Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 55/13, obowiązek ten może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie, zaś "wskazania" określają sposób postępowania organów w przyszłości i wynikają z uzasadnienia wyroku. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom, stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyroki NSA: z 21 marca 2014 r., I GSK 534/12, LEX nr 1487724; z 15 stycznia 2014 r., II GSK 1762/12, LEX nr 1452730).

Decyzje wydawane przez Ministra w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2017 r. o zastosowanie wobec niego art.8a ustawy zaopatrzeniowej były już dwukrotnie kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 28 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2528/19, tutejszy Sąd uchylił decyzję MSWiA z dnia [...] września 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] odmawiającą wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Rozpatrując sprawę po powyższym wyroku organ wydał decyzję z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], którą ponownie utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...]. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2538/21, Sąd uchylił wskazaną wyżej decyzję MSWiA z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...]. Wyrok ten jest prawomocny.

Sąd rozpoznający skargę wniesioną w niniejszej sprawie jest wobec tego związany oceną prawną i wytycznymi zawartymi we wskazanych wyżej prawomocnych wyrokach tutejszego Sądu, które wyznaczyły kierunek postępowania w niniejszej sprawie.

Podnieść należy, że w wyroku z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2538/21, Sąd stwierdził, że organ niewłaściwie wykonał zalecenia zamieszczone w prawomocnym wyroku z 28 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2528/19.

W wyroku z 28 września 2020 r. Sąd wskazał bowiem, że "Orzekając w sprawie organ mylnie więc przyjął, że służba na rzecz totalitarnego państwa, gdy trwała niecałe 2 lata, wobec pełnienia obowiązków w służbach mundurowych ponad 18 lat, nie powinna być rozumiana jako krótkotrwała." Wskazał też, że "Jednocześnie, w świetle zgromadzonej dokumentacji, organ nie kwestionował, że Wnioskodawca rzetelnie pełnił obowiązki, co stanowi o wystąpieniu drugiej przesłanki zastosowania wyjątku. Skoro w danej sprawie dwa warunki były spełnione organ administracji winien był wnikliwie rozważyć, czy zachodzi warunek opisany przez prawodawcę, jako >>szczególnie uzasadniony przypadek<<".

W świetle wyroku z 28 września 2020 r. skarżący spełniał zatem przesłankę "krótkotrwałości służby" oraz przesłankę "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r." Z wyroku tego ponadto wynikał dla organu nakaz ponownej oceny przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Co do tej przesłanki Sąd w wyroku z 28 września 2020 r. wskazał, że "prawodawca nie zacieśnił tego pojęcia do potrzeby wyróżnienia się danego funkcjonariusza, czy posiadania przezeń nadzwyczajnych, ponadprzeciętnych zasług, w obligatoryjnym połączeniu z nadzwyczaj krótkim pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa. Wręcz przeciwnie (...) należy uznać, że szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być przykładowo sytuacja, gdy zastosowanie reguły z art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej prowadziłoby do utraty uprawnień nabytych w trakcie służby na rzecz niepodległej Polski w - ponadprzeciętnych dla służb mundurowych - warunkach narażenia życia, a - w świetle dostępnych informacji - danemu funkcjonariuszowi nie można przypisać konkretnych, godzących w wolności obywatelskie, działań w ramach pełnienia służby w okresie istnienia totalitarnego państwa".

Zwrócić należy uwagę, że w wyroku tym Sąd przedstawił pełnienie służby z zagrożeniem życia lub zdrowia (chodzi tu o realne zagrożenie) jedynie jako jeden z przykładów "szczególnie uzasadnionego przypadku" zastosowania wyjątku w przewidzianego w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Podkreślił też, iż zagrożenie to nie musi być wykazane dokumentami, lecz może być dokonywane za pomocą "wszelkich środków dowodowych, z uwzględnieniem zasad doświadczenia życiowego i racjonalnego rozumowania".

Sąd w wyroku z 3 listopada 2021 r. wskazał, że organ zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku z 28 września 2021 r. w zakresie kryterium krótkotrwałości służby, wskazując, że zaistniało ono w niniejszej sprawie. Sąd zarzucił jednak, że ponownie organ stwierdził, że skarżący nie spełnia przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r.", choć o spełnieniu przez skarżącego tej przesłanki przesądził już Sąd w wyroku z 28 września 2020 r. Ponadto w wyroku z 3 listopada 2021 r. Sąd stwierdził, że "(...) w zaskarżonej decyzji zabrakło także wywodów prawnych Ministra w tej najważniejszej kwestii, czyli przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku""

W wyroku z 3 listopada 2021 r. Sąd wskazał też, że "Rozpatrując po raz kolejny wniosek skarżącego, Minister uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu wyroku oraz poprzedzającym go wyroku z 28 września 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2528/19, zgodnie z którą skarżący spełnia kryteria krótkotrwałości i rzetelności określone w odpowiednio w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, a także ponownie dokona wyczerpującej (z przywołaniem konkretnych okoliczności) oceny tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, zaś swoje rozważania w tym zakresie zamieści w należycie i przekonująco umotywowanej decyzji administracyjnej."

Ponadto w wyroku 3 listopada 2021 r. Sąd przedstawił też dodatkowe wytyczne co do rozumienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Sąd wskazał bowiem: "Minister będzie miał na względzie, iż spełnienia przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku nie może eliminować postawa ideologiczna, zdobywanie wykształcenia czy umiejętności bądź zaangażowana, sumienna służba skarżącego przed 31 lipca 1990 r. W konsekwencji przywołane przez organ w zaskarżonej decyzji okoliczności takie jak: świadome podjęcie przez skarżącego służby w Wydziale [...] WUSW w [...] oraz brak działań zmierzających do przeniesienia go ze stanowiska ekspedytora Poczty Specjalnej ww. wydziału w żadnym wypadku nie wykluczają zaistnienia przedmiotowej przesłanki. Dopiero wykazanie udziału skarżącego w konkretnych działaniach, które - z perspektywy aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - były rażąco naganne, a równocześnie wykraczały poza zwykłe, standardowe czynności wykonywane w ramach pełnienia służby publicznej, uniemożliwia uznanie tej przesłanki za spełnioną."

W zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji organ zgodnie z wcześniejszymi wyrokami uznał, że skarżący spełnia przesłanki wskazane w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, tj. stwierdził, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa była krótkotrwała oraz że rzetelnie wykonywał on obowiązki po dniu 12 września 1989 r. Wbrew jednak wskazaniom zawartym w powyższych wyrokach, a także wbrew ocenie prawnej Sądu w nich wyrażonej, organ błędnie przeanalizował, czy skarżący spełnił przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Z treści wyroku z 3 listopada 2021 r. wynikało, że organ ocenę wystąpienia tej przesłanki w niniejszej sprawie dokona biorąc pod uwagę, że "spełnienia przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku nie może eliminować postawa ideologiczna, zdobywanie wykształcenia czy umiejętności bądź zaangażowana, sumienna służba skarżącego przed 31 lipca 1990 r." Wskazał też, że "świadome podjęcie przez skarżącego służby w Wydziale [...] (...) nie wykluczają zaistnienia przedmiotowej przesłanki".

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ jako jeden z argumentów przemawiających za niespełnieniem przedmiotowej przesłanki wskazał zaś, że skarżący był świadomy przyjęcia do służby w organach realizujących zadania na rzecz totalitarnego państwa. Minister podnosił też, że skarżący w toku służby złożył egzamin na podoficera, a także zwrócił uwagę na jego pozytywne opinie służbowe z okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Te wszystkie argumenty, choć są sprzeczne z oceną prawną Sądu zawartą w wyroku z 3 listopada 2021 r., stanowiły dla organu podstawę do uznania, że skarżący nie spełnił przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Ponadto podnieść należy, że na stronie 10 zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że "całokształt służby ww., a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., a także wyżej opisana postawa zainteresowanego w okresie służby w strukturach Służby Bezpieczeństwa, w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przesądzają, że przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej (...)".

Zauważyć jednak należy, że mimo, iż organ zwraca uwagę w cytowanym fragmencie uzasadnienia decyzji na charakter służby skarżącego, to nie wyjaśna w żaden sposób na czym polegała ta służba. Organ podał, że skarżący pełnił służbę jako ekspedytor w Wydziale [...]. Przedstawił też historię organizacji wydziałów łączności oraz ich podporządkowania SB. Wyjaśnienia te nie opisują jednak faktycznego charakteru służby skarżącego. Organ zatem z charakteru służby skarżącego wyciąga negatywne dla niego konsekwencje stwierdzając, że m. in. z tego powodu nie spełnia on przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", mimo tego, że w żaden sposób nie wyjaśnia na czym polegała ta służba.

Dodatkowo należy podnieść, że w wyroku z 3 listopada 2021 r. Sąd w kontekście rozumienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku wskazał, iż "Dopiero wykazanie udziału skarżącego w konkretnych działaniach, które - z perspektywy aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - były rażąco naganne, a równocześnie wykraczały poza zwykłe, standardowe czynności wykonywane w ramach pełnienia służby publicznej, uniemożliwia uznanie tej przesłanki za spełnioną." Organ nie dokonał jednak tego typu ustaleń. Nie wykazał aby skarżący takie działania podejmował w okresie swojej służby.

Ponadto wbrew ocenie wyrażonej w wyroku z 28 września 2020 r organ w zaskarżonej decyzji stwierdził, że "szczególnie uzasadniony przypadek", zachodzi wówczas, gdy strona legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. W wyroku z 28 września 2020 r. odnośnie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Sąd bowiem wskazał: "(...) prawodawca nie zacieśnił tego pojęcia do potrzeby wyróżnienia się danego funkcjonariusza, czy posiadania przezeń nadzwyczajnych, ponadprzeciętnych zasług (...)".

Opisane wyżej okoliczności wskazują, że organ nie zastosował się do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyrokach z 28 września 2020 r. oraz 3 listopada 2021 r., co wskazuje na naruszenie art. 153 p.p.s.a.

Zdaniem Sądu powyższe uchybienia świadczą również o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem nie wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały w pełni wyjaśnione. Organ jest zaś związany regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. W szczególności winien on przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

W tej sytuacji zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2017 r. organ zastosuje się do oceny prawnej oraz wskazań do dalszego postępowania zawartych

w wyrokach z 28 września 2020 r. oraz 3 listopada 2021 r. i dokona wyczerpującej oceny tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek

w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a następnie wyda należycie

i przekonująco umotywowaną decyzję administracyjną.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów procesowych, co doprowadziło również do naruszenia art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, ponieważ skarżący był zwolniony z obowiązku ich uiszczenia i w postępowaniu przed Sądem nie był zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika.