Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1415/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1175
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 97 ust. 1, art. 152, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi L. K. oraz reprezentowanego przez nią małoletniego G. H. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 7.60 (siedem 60/100) złotych tytułem poniesionych kosztów.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Rada do Spraw Uchodźców nr [...] działając na podstawie art. 89p ust. 1, art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na. terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 680 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania L. K. ur. [...] r. w m. L. obywatelki [...] od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy w RP wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny orzekła o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: L. K., obywatelka [...], deklarująca narodowość [...], w dniu 13 grudnia 2012 r. złożyła kolejny wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy. We wniosku L. K. oświadczyła, że z kraju pochodzenia wyjechała w 2010 Ir. po zawarciu związku małżeńskiego z obywatelem [...] po przyjeździe do Polski urodziła ich córkę. Obecnie jest z mężem w separacji. Wskazał, iż do kraju pochodzenia nie może powrócić - związane jest to m.in. z sugestią braci, aby pozostawiła córkę w domu dziecka.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie o nadanie L. K. oraz jej małoletniemu dziecku G. H., statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej z powodu niedopuszczalności wniosku. Szef Urzędu uznał, że wszystkie okoliczności przedstawione przez cudzoziemkę w nowym wniosku nie stanowią nowej okoliczności w sprawie i jako takie zostały już uwzględnione i ocenione przy rozpatrywaniu wcześniejszego wniosku strony.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców, w którym podniosła, że nie zgadza się z decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. L. K. zarzuciła decyzji m.in. naruszenie art. 40 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, art. 7, 77 i 80 k.p.a. L. K. wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, udzielenie jej zgody na pobyt tolerowany oraz przesłuchanie V. H. W uzasadnieniu odwołania cudzoziemka wskazała m.in. na ryzyko naruszenia prawa do życia rodzinnego (Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności) i praw dziecka (Konwencja o Prawach Dziecka). Zdaniem odwołującej się decyzja narusza zasadę jedności rodziny i prawa dzieci do kontaktów z rodzicami (ojcami). Strona podniosła, że jej małoletnia córka jest obywatelką RP.

Rozpatrując odwołanie Rada do Spraw Uchodźców wskazała, iż należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 32 ust. 3 i 4 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wszczętej na skutek wniesienia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy jest uzasadnione w sytuacji, gdy po wstępnym rozpatrzeniu tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. Zdaniem organu wniosek jest niedopuszczalny (art. 40 ust. 2 pkt 2), gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach.

Założenie, że w sprawie nie zachodzą żadne nowe okoliczności organ przyjął na podstawie oświadczeń L. K. zawartych w kolejnym wniosku o nadanie statusu uchodźcy z dnia 13 grudnia 2012 r. W sprawie Cudzoziemki została wydana decyzja ostateczna.

Organ stwierdził, iż przepis art. 40 ust. 1 i 2 cyt. ustawy nie nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązku przeprowadzenia w takiej sytuacji przesłuchania strony. Obowiązkiem organu jest zbadanie podstaw, na których oparty jest kolejny wniosek i wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w przypadku stwierdzenia, że po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. Biorąc powyższe pod uwagę orzeczenie o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku było w pełni uzasadnione.

Zdaniem organu odwoławczego wszelkie ustalenia w postępowaniu dokonane zostały - przede wszystkim, na podstawie oświadczeń L. K., jak również miarodajnych źródeł międzynarodowych zajmujących się oceną sytuacji społecznej i politycznej w różnych częściach świata. W ocenie Rady podczas składania kolejnego wniosku o nadanie jej statusu uchodźcy w Polsce L. K. nie przedstawiła żadnych nowych, istotnych w postępowaniu okoliczności.

Rada oceniła, że przedstawione przez stronę okoliczności związane z prawem do życia rodzinnego nie mają w niniejszym przypadku zastosowania - bowiem charakter relacji łączących cudzoziemkę z obywatelem RP pozwala na stwierdzenie, że w tym konkretnym przypadku nie są wypełnione przesłanki zaistnienia życia rodzinnego. Sprawa ta została szczegółowo zbadana i opisana przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i Radę do Spraw Uchodźców. Ponadto zdaniem Rady pomiędzy złożeniem pierwszego i drugiego wniosku Cudzoziemki nie nastąpiły żadne okoliczności mogące warunkować relacje rodzinne. Wspomniane relacje rodzinne pomiędzy L. K. a G. B. i V. H., oddziaływają na relacje pomiędzy wymienionymi i ich potomstwem. Uwzględniając, że V. H. wyemigrował z [...] znacznie wcześniej i pomimo tego deklaruje związek z synem, a cudzoziemka wnioskowała o jego przesłuchanie, trudno dowieść, że ewentualna reemigracja L. K. i jej syna może naruszyć prawa dziecka - małoletniego G. H. Nadal mogą utrzymywać podobne relacje jak wcześniej.

Rada wskazała, iż w postępowaniu nie ustalono także, aby wnioskodawczyni zagrażały działania o charakterze prześladowczym lub dyskryminacyjnym w [...], a migracja cudzoziemki ma wyłącznie osobisty i materialny charakter.

Pismem z dnia 22 maja 2013 r. L. K. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. Naruszenie przepisów prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania tj. art. 107 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez pominięcie w decyzji jednej ze stron postępowania tj. syna G. H.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez umorzenie postępowania wobec błędnego przyjęcie, że złożyła wniosek w oparciu o te same podstawy, pomimo, ze nastąpiła zasadnicza zmiana sytuacji jej syna, istotna z punktu widzenia przesłanek do uzyskania zgody na pobyt tolerowany,

b) art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 8 i 28 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzydze dnia 4 listopada 1950 r., oraz art. 9 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11) poprzez odmowę udzielenia zgody na pobyt tolerowany pomimo, że za udzieleniem tej formy ochrony przemawia konieczność ochrony praw przysługujących jej dziecku, w tym prawa do życia rodzinnego, prawa do tożsamości, prawa do nauki. Wyjazd do kraju pochodzenia naruszyłby te prawa w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu,

c) art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. i 6. 1. ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskimi oraz art. 20 traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) poprzez nie uwzględnienie, że bez winy skarżącej, z uwagi na fakt, iż jest matką obywatelki polskiej nie może zostać wydalona z terytorium Polski, co powinno skutkować udzieleniem zgody na pobyt tolerowany.

3. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7, 77 i 80 k.p.a., przez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem słusznego interesu skarżącej i jej dzieci, niewyczerpujące zebranie dowodów umożliwiających podjęcie decyzji w sprawie, nie przesłuchanie mojego syna z udziałem psychologa oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów,

b) art. 78 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o przesłuchanie V. H. pomimo iż dowód ten miał istotne znaczenie dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy,

c) art. 138 §1 pkt 1 k.p.a.

W związku z powyższym skarżąca wniosła na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. o uchylenie decyzji Rady do Spraw Uchodźców (nr [...]), ewentualnie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s..a. o uchylenie decyzji Rady do Spraw Uchodźców oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2013 r.

Skarżąca wskazała, iż skarga obejmuje także małoletniego syna skarżącej G. H., ur. [...] r.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.).

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż zarówno zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców jak i utrzymana nią w mocy decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców naruszają prawo.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązane są na podstawie art. 7 i 77 k.p.a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy w RP wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1695 ze zm.). Zawarty w ustawie przepis art. 40 ust. 1 stanowi, że umorzenie postępowania w przedmiocie udzielenia ochrony jest wynikiem niedopuszczalności wniosku. Jedną z przyczyn traktowania wniosku jako niedopuszczalnego jest wystąpienie przez cudzoziemca z nowym wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy, gdy organ odmownie rozpatrzył już takie żądanie, a nowy wniosek został oparty na tych samych podstawach (art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy). W takim wypadku zgłoszony wniosek nie prowadzi do merytorycznego rozpoznania sprawy, ale do formalnego zakończenia postępowania. Według ustawy jest on niedopuszczalny, a jego nieskuteczność wynika z nadużycia procedury przez cudzoziemca.

Orzekające w sprawie organy uznały, iż wszystkie okoliczności przedstawione przez skarżącą występująca w imieniu własnym i jej małoletniego syna w nowym wniosku z dnia 13 grudnia 2012 r. nie stanowią nowej okoliczności w sprawie i jako takie zostały już uwzględnione i ocenione przy rozpatrywaniu wcześniejszego wniosku strony.

W ocenie Sądu powyższe rozstrzygnięcia organów uznać należy za przedwczesne, albowiem organy nie wykazały, iż wniosek skarżącej z dnia 13 grudnia 2012 r. o nadanie statusu uchodźcy oparty został na tych samych podstawach co wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożony w dniu 20 czerwca 2011 r. i rozstrzygnięty decyzją ostateczną.

Organy rozpatrując kolejny wniosek złożony przez skarżącą oceniły go wyłącznie formalnie, nie przeprowadzając w tym zakresie jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego. Tymczasem skarżąca podnosi, iż od jej przyjazdu do Polski minęły ponad 2 lata. W momencie przyjazdu małoletni G. miał 3 lata obecnie ma 6 lat. Przez czas pobytu w Polsce dziecko bardzo zżyło się ze swoim ojcem V. H. mieszkającym na stałe w Polsce i w chwili obecnej o wiele bardziej, niż w chwili ich przyjazdu do Polski, konieczna jest ochrona łączących ich więzi rodzinnych. Skarżąca podkreśla, iż w okresie wczesnego dzieciństwa rozstanie z ojcem, którego wówczas syn nie znał, nie miałoby tak negatywnych skutków jak obecnie.

Orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 557/10 ( publ. ONSAiWSA 2011/6/130), iż w przypadku złożenia przez cudzoziemca kolejnego wniosku organ nie może ograniczyć się do prostego zweryfikowania faktów w nim podanych pod kątem tego, czy zostały one już wcześniej przez wnioskodawcę przytoczone, czy też nie, albowiem okoliczności przytoczone przez cudzoziemca jako powód wystąpienia z żądaniem ochrony stanowią dla organu źródło informacji o okolicznościach faktycznych sprawy i ukierunkowują jego czynności wyjaśniające. Organ administracji nie jest związany wskazaną we wniosku podstawą faktyczną i przedstawioną przez cudzoziemca oceną prawną, nie da się więc przeprowadzić oceny identyczności (tożsamości) spraw administracyjnych przez porównanie dwu wniosków inicjujących te postępowania.

W ocenie Sądu za zasadny uznać należy zarzut skargi, iż organ w ogóle nie rozważył czy jest to nowa okoliczność mająca zasadnicze znaczenie z punktu widzenia spełnienia przesłanek uzasadniających wyrażenie zgody na pobyt tolerowany. Zgodnie z art. 97 ust. 1 pkt 1 a ustawy o udzieleniu zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP może nastąpić wówczas, gdy wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2 poz.11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

Zgodnie z treścią art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności wynika, że każdy ma prawo do poszanowania życia rodzinnego oraz, że niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi, na bezpieczeństwo państwowe bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności osób.

Zdaniem Sądu organ powinien, więc przeprowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające i przesłuchać ojca dziecka V. H.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutu niewykonalności zaskarżonej decyzji albowiem decyzją tą nie orzekano o wydaleniu skarżącej i jej syna.

Sąd nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Rzeczywiście odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca wniosła w imieniu własnym oraz małoletniego syna G. H. Mimo, iż organ odwoławczy nie wymienił w decyzji, iż rozpoznał odwołanie nie tylko skarżącej ale także małoletniego G. H. reprezentowanego przez swoją matkę, stwierdzić należy, iż uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, albowiem rozpoznane przez niego odwołanie obejmowało zarówno skarżącą jak i jej syna.

Mając na uwadze, iż sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem

materialnym i przepisami procesowymi, a taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, za niezbędne Sąd uznał uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy organom administracji publicznej.

Dlatego też Sąd działając na podstawie art. art. 145 § 1 pkt c) p. p. s. a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Jednocześnie Sąd - działając w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a. - zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit.a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz. 490).