Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1306/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d
journal: Dz.U. 2015 poz 149
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity
article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant st. referent Maciej Lipiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Po zarejestrowaniu się przez D.M. w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. (dalej: PUP), decyzją z dnia [...] Starosta (dalej: Starosta) uznał D.M. za osobę bezrobotną od dnia 4 listopada 2008 r. i przyznał jej prawo do zasiłku od dnia 12 listopada 2008 r.

Decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o utracie przez D.M. prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2009r. z uwagi na upływ maksymalnego okresu jego pobierania.

Decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o przyznaniu stronie od dnia 23 sierpnia 2010r. prawa do stypendium w wysokości 120% podstawowej wysokości zasiłku miesięcznie, pod warunkiem, że liczba godzin szkolenia wynosi nie mniej niż 150 godzin miesięcznie w okresie odbywania szkolenia.

Następnie decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o utracie przez stronę prawa do stypendium z dniem 4 września 2010r. w związku z zakończeniem odbywania szkolenia przez bezrobotną w dniu 3 września 2010 r.

Decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o utracie przez D.M. statusu osoby bezrobotnej z dniem 13 października 2010r. w związku z otrzymaniem środków z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej.

W dniu 17 stycznia 2012r. D.M. ponownie zarejestrowała się

w PUP, uzyskując z tym dniem status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku na podstawie decyzji Starosty z dnia [...].

W dniu 8 października 2012 r. D.M. przedłożyła w urzędzie pracy decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, z której wynikało, że w okresach: 2 listopada 2008r. - 31 grudnia 2008r.; 12 listopada 2009r. - 22 sierpnia 2010r.; 4 września 2010r. - 17 października 2010r. oraz od 15 grudnia 2011 r. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Nadto w dniu 8 października 2012r. oświadczyła, że od dnia 2 listopada 2008r. podlega ubezpieczeniu społecznemu jako domownik w gospodarstwie rolnym powyżej 2 ha przeliczeniowych.

W związku z wyjściem nowych okoliczności, które istniały w dniu wydawania decyzji, a które nie były znane organowi, który ją wydał, Starosta postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowania w sprawach: 1. uznania strony za osobę bezrobotną od dnia 4 listopada 2008r. i przyznania prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2008 r., zakończone decyzją Starosty z dnia [...].;

2. utraty przez D.M. prawa do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania do dnia 12 listopada 2009r., zakończone decyzją Starosty z dnia [...].;

3. przyznania stronie od dnia 23 sierpnia 2010 r. prawa do stypendium w kwocie 120 % podstawowej wysokości zasiłku miesięcznie, zakończone decyzją Starosty z dnia [...];

4. utraty przez ww. prawa do stypendium od dnia 4 września z powodu zakończenia odbywania szkolenia w dniu 3 września 2010r., zakończone decyzją Starosty z dnia [...];

5. utraty przez D.M. statusu osoby bezrobotnej od dnia 13 października 2010r. z powodu otrzymania środków na podjęcie działalności gospodarczej, zakończone decyzją Starosty z dnia [...];

6. uznania D.M. za osobę bezrobotną od dnia 17 stycznia 2012r.

i odmowie przyznania prawa do zasiłku, - decyzją Starosty z [...].

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) dalej jako: k.p.a., Starosta uchylił:

1. decyzję Starosty z [...] orzekającą o uznaniu D.M. za osobę bezrobotną od dnia 4 listopada 2008 r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2008 r.;

2. decyzję Starosty z [...] orzekającą o utracie przez ww. prawa do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania od dnia 12 listopada 2009 r.;

3. decyzję Starosty z [...] orzekającą przyznaniu D.M. od dnia 23 sierpnia 2010r. prawa do stypendium w kwocie 120% podstawowej wysokości zasiłku miesięcznie;

4. decyzję Starosty z [...] orzekającą o utracie przez ww. prawa do stypendium od dnia 4 września z powodu zakończenia odbywania szkolenia;

5. decyzję Starosty z [...] orzekającą o utracie przez D.M. statusu osoby bezrobotnej od 13 października 2010r. z powodu otrzymania środków na podjęcie działalności gospodarczej;

6. decyzję Starosty z [...] orzekającą o uznaniu D.M. za osobę bezrobotną od dnia 17 stycznia 2012 r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku.

Jednocześnie na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit a, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy

z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U.

z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) dalej jako: ustawa o promocji zatrudnienia, orzeczono o : 1. odmowie uznania D.M. za osobę bezrobotną od dnia 4 listopada 2008r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2008 r.;

2. odmowie przyznania ww. od dnia 23 sierpnia 2010 r. prawa do stypendium w kwocie 120 % podstawowej wysokości zasiłku miesięcznie, pod warunkiem, że liczba godzin szkolenia wynosi nie mniej niż 150 godzin miesięcznie, w okresie odbywania szkolenia;

3. odmowie uznania D.M. za osobę bezrobotną od dnia 17 stycznia 2012 r.

Na podstawie zaś art. 105 k.p.a. umorzono postępowanie: w sprawie utraty przez ww. prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2009r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania; w sprawie utraty przez D.M. prawa do stypendium od dnia 4 września 2010r. z powodu zakończenia odbywania szkolenia; w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej od dnia 13 października 2010r. z powodu otrzymania środków na podjęcie działalności gospodarczej w dniu [...] października 2010 r.

Po rozpatrzeniu odwołania D.M., Wojewoda decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na tą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wyrokiem z 22 stycznia 2015r., sygn. akt II SA/Ol 1346/14 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że stosownie do art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat. W niniejszej sprawie zakwestionowana w trybie wznowieniowym decyzja organu I instancji z dnia [...] o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną została doręczona stronie w dniu 25 listopada 2008 r. Zatem od dnia jej doręczenia rozpoczął bieg pięcioletni termin określony w art. 146 § 1 k.p.a., natomiast decyzja organu odwoławczego zapadła we wznowionym postępowaniu dopiero w dniu [...], zatem decyzja z dnia [...] został uchylona z uchybieniem terminu określonego w ww. przepisie. Decyzja ta nie mogła zostać skutecznie uchylona, a jedynie organ odwoławczy był władny orzec o jej wydaniu z naruszeniem prawa. Podkreślono, że organy w swoich decyzjach nie wyjaśniły skarżącej wątpliwości dotyczących błędnego przyjęcia, iż na mocy decyzji Prezesa KRUS z [...] została objęta ubezpieczeniem społecznym rolników jako domownik, nieprzerwanie od 2 listopada 2008 r., podczas gdy z tej decyzji wynika, że ubezpieczeniem społecznym rolników została objęta jedynie we wskazanych w tej decyzji okresach, a w pozostałych okresach nie była objęta ubezpieczeniem społecznym rolników. Nadto nie wyjaśniono stronie dlaczego uznano, że wydanie decyzji przez Prezesa KRUS z dnia [...] stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Starosta decyzją z dnia [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1, art. 149, art. 151 § 2 k.p.a., orzekł o wydaniu z naruszeniem prawa decyzji własnej: 1. z dnia [...] orzekającej o uznaniu D.M. za osobę bezrobotną od dnia 4 listopada 2008 r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2008 r.;

2. z dnia [...], orzekającej o utracie przez ww. prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2009r. z powodu maksymalnego okresu jego pobierania.

Następnie decyzją z [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., Starosta uchylił własną decyzję z [...] orzekającą o utracie przez D.M. statusu osoby bezrobotnej od dnia 13 października 2010r. z powodu otrzymania środków na podjęcie działalności gospodarczej w dniu [...] października 2010 r. Jednocześnie, na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a oraz art. 2 ust 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia, orzekł o utracie przez ww. statusu osoby bezrobotnej od dnia 12 listopada 2009 r. z powodu podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe.

Starosta decyzją z dnia [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję własną: 1. z dnia [...] o przyznaniu D.M. od dnia 23 sierpnia 2010 r. prawa do stypendium w kwocie 120% podstawowej wysokości zasiłku miesięcznie;

2. z dnia [...] orzekającą o utracie przez ww. prawa do stypendium od dnia 4 września z powodu zakończenia odbywania szkolenia.

Jednocześnie organ orzekł o odmowie przyznania stronie prawa do stypendium od dnia 23 sierpnia 2010 r. w kwocie 120% podstawowej wysokości zasiłku miesięcznie, a na podstawie art. 105 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie utraty przez ww. prawa do stypendium od dnia 4 września 2010r. z powodu zakończenia odbywania szkolenia.

Następnie Starosta decyzją z dnia [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję własną z dnia [...] orzekającą o uznaniu D.M. za osobę bezrobotną od dnia 17 stycznia 2012 r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku. Jednocześnie, na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia, organ orzekł o odmowie uznania ww. za osobę bezrobotną od dnia 17 stycznia 2012r., a na podstawie art. 105 k.p.a. umorzył postępowanie w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku od dnia 17 stycznia 2012 r.

W uzasadnieniu decyzji powołano się na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Za nową okoliczność organ uznał podleganie przez stronę ubezpieczeniu społecznemu jako domownik w gospodarstwie rolnym powyżej 2 ha przeliczeniowych w okresach: 2 listopada 2008r. - 31 grudnia 2008r., 12 listopada 2009r. - 22 sierpnia 2010r., 4 września 2010r. - 17 października 2010r. oraz od dnia 15 grudnia 2011r., co wynikało z przedłożonej przez skarżącą decyzji Prezesa KRUS z [...]. Wyjaśniono, że decyzja Prezesa KRUS stanowiła przesłankę wznowienia postępowania w oparciu o powołany przepis, skoro ujawniła ona nowe okoliczności, które nie były brane pod uwagę przy wydawaniu orzeczeń w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej od dnia 17 stycznia 2012 r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku. Wprawdzie decyzja Prezesa KRUS została wydana po wydaniu orzeczeń przyznających stronie status osoby bezrobotnej, ale z uwagi na treść tej decyzji, zostały ujawnione nowe okoliczności nieznane organowi. Podlegając, z mocy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1403 ze zm.), ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 15 grudnia 2011 r., skarżąca nie mogła posiadać statusu osoby bezrobotnej od dnia 17 stycznia 2012 r., gdyż ujawniły się okoliczności skutkujące odmową uznania skarżącej za osobę bezrobotną.

Od tej decyzji D.M. wniosła odwołanie zarzucając błędne wznowienie postępowania i wydanie skarżonej decyzji, mimo tego, że okoliczności, które zdaniem organu były podstawą wznowienia, nie były nowe, a nadto były temu organowi znane. Strona wyjaśniła, że składając do urzędu pracy dokumenty, na podstawie których ubiegała się o uznanie za osobę bezrobotną, zawsze informowała o tym, że nie jest i nie była właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha, bowiem właścicielem gospodarstwa jest jej mąż, zaś gospodarstwo to wchodzi w skład majątku odrębnego, gdyż nabył je w drodze darowizny od swoich rodziców. Poza tym wskazała, że w gospodarstwie męża nie świadczyła żadnej pracy, gdyż do listopada 2008r. pracowała, a potem przebywała w domu i opiekowała się dziećmi, zaś po uzyskaniu dotacji z urzędu pracy, rozpoczęła prowadzenie własnej działalności gospodarczej. W okresach tych nie była ubezpieczona w KRUS i nie były za nią odprowadzane składki.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że skarżąca od dnia 15 grudnia 2011r. podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu stałej pracy jako domownik w gospodarstwie rolnym małżonka o powierzchni użytków rolnych 12,6592 ha przeliczeniowych. Zatem nie mogła ona posiadać statusu bezrobotnego od dnia 17 stycznia 2012 r. Skarżąca w dniu rejestracji potwierdziła własnoręcznym podpisem w części C karty rejestracyjnej bezrobotnego "Oświadczenie bezrobotnego", że nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu stałej pracy jako domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowych (pkt 6 oświadczenia) i zobowiązała się do bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej (pkt 18 oświadczenia). Nadto w otrzymanym w dniu 4 listopada 2008r. dokumencie "Informacja dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy", zawarta została informacja, że status osoby bezrobotnej posiada osoba, która nie podlega ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe (pkt 9 części II informacji), a także, że utrata statusu bezrobotnego nastąpi, gdy osoba nie spełni warunków określonych w pkt II tejże informacji. Pomimo wiedzy o tych pouczeniach skarżąca nie poinformowała urzędu pracy, że od dnia 15 grudnia 2011 r. podlega takiemu ubezpieczeniu. Organ I instancji, nie wiedząc o wymienionych okolicznościach, orzekł o przyznaniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej z dniem 17 stycznia 2012 r. oraz odmówił przyznania prawa do zasiłku. W ocenie Wojewody, zasadne było wznowienie postępowania w sprawie utraty przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej od dnia 17 stycznia 2012r. Decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] spełniała warunki istotnej dla sprawy nowej okoliczności faktycznej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ I instancji prawidłowo ustalił, na podstawie decyzji Prezesa KRUS, że strona m.in. od dnia 15 grudnia 2011 r. podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu na podstawie przepisów ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zatem organ I instancji słusznie przyjął, że skarżąca nie spełnia warunku określonego w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia od momentu, w którym została objęta ubezpieczeniem emerytalno-rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Decyzja Prezesa KRUS została wydana wprawdzie po dniu wydania decyzji przez organ I instancji w zakresie przyznania skarżącej statusu osoby bezrobotnej z dniem 17 stycznia 2012 r., lecz ujawniła ona nowe istotne okoliczności, które nie były brane pod uwagę przez ten organ przy wydawaniu wskazanej decyzji. Zatem podleganie przez stronę ubezpieczeniu społecznemu rolników zostało wprawdzie potwierdzone późniejszą decyzją Prezesa KRUS, która stanowiła jedynie potwierdzenie okoliczności istniejącej wcześniej, lecz samo podleganie temu ubezpieczeniu od dnia 15 grudnia 2011 r. miało miejsce wcześniej przed dniem orzekania przez Starostę i nie była to okoliczność znana temu organowi, wbrew twierdzeniom skarżącej.

Na powyższą decyzję D.M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błędne przyjęcie, że zachodziły podstawy do wznowienia postępowania i w konsekwencji uchylenia decyzji Starosty z dnia [...] orzekającej o przyznaniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej od dnia 17 stycznia 2012 r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku oraz orzeczenia o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 17 stycznia 2012 r. W uzasadnieniu strona podniosła, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Podała, że rejestrując się w urzędzie pracy nie była ona objęta ubezpieczeniem rolniczym. Nadto zawsze informowała organ, że nie jest i nie była właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha, w gospodarstwie męża nie świadczyła żadnej pracy, nie była ubezpieczona w KRUS i nie były za nią odprowadzane składki. Jeżeli przekazywane przez skarżącą informacje wskazywały na podleganie przez nią ubezpieczeniu społecznemu, to organ powinien był odmówić zarejestrowania skarżącej jako bezrobotnej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wyjaśniono nadto, że w niniejszej sprawie decyzja Prezesa KRUS, w której wskazane zostały okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez skarżącą jest decyzją deklaratoryjną tj. takiego rodzaju decyzją, która potwierdza jedynie istnienie i zakres jakiegoś obowiązku bądź prawa, które powstało już wcześniej z mocy przepisów prawa. Obowiązek bądź uprawnienie wynikające z takiej decyzji mają charakter ex tunc, jako skutek wejścia w życie określonego przepisu, mocą którego taki obowiązek lub uprawnienie powstało, a decyzja administracyjna jedynie potwierdza to zdarzenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa.

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy podkreślić, że w tej sprawie tut. Sąd wydał już wyrok z 22 stycznia 2015r., sygn. akt II SA/Ol 1346/14, którym uchylił skarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że stosownie do art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat, która to sytuacja w odniesieniu do decyzji z dnia [...] miała miejsce. Wyjaśniono, że w takim przypadku organ władny jest orzec o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa. Nadto Sąd zwrócił uwagę, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny wyjaśniły skarżącej wątpliwości dotyczące błędnego przyjęcia, że na mocy decyzji Prezesa KRUS z [...] została objęta ubezpieczeniem społecznym rolników jako domownik, nieprzerwanie od 2 listopada 2008r., podczas gdy z decyzji tej wynika, że ubezpieczeniem takim została objęta tylko we wskazanych okresach, a w pozostałych nie była objęta ubezpieczeniem społecznym rolników. Nie wyjaśniono stronie także dlaczego uznano, że decyzja Prezesa KRUS stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Stosownie do art. 153 ustawy ppsa., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie administracyjne. Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu ww. przepisu oznacza zaś to, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Dodać należy, iż przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 grudnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 912/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem zasadniczym kryterium oceny legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowania się wytycznym co do dalszego postępowania.

W rzeczonej sprawie takie podporządkowanie się wytycznym Sądu przez organy administracji miało miejsce, bowiem w stosunku do decyzji, od wydania których upłynął okres 5 lat stwierdzono jedynie ich wydanie z naruszeniem prawa tj. w odniesieniu do decyzji z dnia: [...] orzekającej o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 4 listopada 2008r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2008r. oraz z dnia [...] orzekającej o utracie przez nią prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2009r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. Nadto w skarżonej decyzji wyjaśniono stronie zarówno przyczyny, które spowodowały wszczęcie postępowania wznowieniowego, jak również wyjaśniono podstawę podjętego rozstrzygnięcia.

Stan faktyczny w tej sprawie jest bezsporny, a jedynie skarżąca z czynionych w sposób prawidłowy ustaleń faktycznych wyciąga inne wnioski, twierdząc, że o wszelkich okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku dla bezrobotnych informowała organy, czemu przeczą zebrane dowody. I tak w momencie pierwotnej rejestracji w PUP w dniu 4 listopada 2008 r. w dokumencie pt. Informacja dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy" zawarta była informacja (w pkt 8 części II), że status bezrobotnego ma osoba, która nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 6 poz. 93, ze zm) o powierzchni użytków rolnych powyżej 2 ha przeliczeniowych lub nie podlega ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym, o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ka przeliczeniowe, co odpowiada treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 149, zez m) dalej: ustawa o promocji zatrudnienia, jak również skarżąca uprzedzona o odpowiedzialności karnej na karcie rejestracyjnej bezrobotnego w części C w pkt 6 potwierdziła, że nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub stanowiącym dział specjalny produkcji rolnej w rozumieniu przepisów podatkowych. Na podstawie takich oświadczeń została zarejestrowana jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Po wyrejestrowaniu jako osoba bezrobotna na skutek uzyskania wsparcia ze środków publicznych na rozpoczęcie działalności gospodarczej, w dniu 17 stycznia 2012r. ponowiła zgłoszenie rejestracji w PUP i wówczas także na karcie rejestracyjnej bezrobotnego potwierdziła w pkt 6 części C oświadczenie, iż nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub stanowiącym dział specjalny produkcji rolnej w rozumieniu przepisów podatkowych oraz na dokumencie pt. Informacja dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy" potwierdziła informację (w pkt 8 części II), iż nie dotyczy jej wyłączenie jako osoby, która bądź jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym gospodarstwa rolnego, bądź też jako współmałżonek lub domownik z tytułu stałej pracy podlega ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z tego tytułu. Na tej podstawie organ dokonał rejestracji skarżącej decyzją z [...] jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Następnie w dniu 8 października 2012 r. strona do PUP złożyła pismo, w którym poinformowała, że od dnia 2 listopada 2008r. podlega do ubezpieczenia społecznego jako domownik w gospodarstwie rolnym powyżej 2 ha przeliczeniowych. Przedłożyła decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] z której wynika, że podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach: od 2 listopada 2008r. - 31 grudnia 2008r.; od 12 listopada 2009r. - 22 sierpnia 2010r.; od 4 września 2010r. - 17 października 2010r. oraz od 15 grudnia 2011r. Po powzięciu tych informacji organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania statusu osoby bezrobotnej decyzją z dnia [...] wskazując jako podstawę art. 145 § 1 pkt 5 Kpa uznając, że pojawiły się nowe okoliczności faktyczne w postaci informacji o podleganiu ubezpieczeniu z innego tytułu tj. z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników. W efekcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ odwoławczy skarżoną decyzją z [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...], mocą której uchylono decyzję z dnia [...] o przyznaniu stronie statusu osoby bezrobotnej i orzeczono o odmowie uznania za bezrobotną od dnia 17 stycznia 2012 r. Jako podstawę prawną wskazano art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia.

Przystępując do rozstrzygnięcia rzeczonej sprawy wyjaśnić pozostaje, że decyzja organu odwoławczego wydana została w wyniku nadzwyczajnego trybu postępowania, jakim jest wznowienie postępowania. Dlatego też charakter i zakres wydanych w tym trybie decyzji administracyjnych reguluje specyfika tego postępowania, przy czym z uwagi na szczególny charakter tej instytucji procesowej reguły dotyczące wznowienia postępowania administracyjnego winny być stosowane w sposób ścisły, gdyż instytucja ta stanowi wyraz kompromisu pomiędzy zasadą trwałości decyzji administracyjnych wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. czyli ochroną praw nabytych przez stronę a zasadą legalizmu czyli ochroną porządku prawnego w ogóle wyrażoną w art. 6 i 7 k.p.a.

Przesłanki wszczęcie postępowania w przedmiocie wznowienia mają charakter zamknięty i zostały enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 oraz art. 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a., przy czym w tej sprawie organy jako podstawę uchylenia wcześniejszej decyzji wskazały art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dni wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję.

W przypadku wskazania jako podstawy wznowienia ww. przesłanki muszą zostać spełnione łącznie trzy warunki. Po pierwsze ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy są nowe, drugi warunek to istnienie tych nowych okoliczności faktycznych, bądź nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej, zaś ostatnim warunkiem jest okoliczność, iż nowe okoliczności faktyczne, bądź nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z 17 grudnia 1997r. sygn. akt II SA 77/97, niepubl., wyrok NSA z 8 września 1989r. sygn. II SA 390/89, OSP 1991, z 6, poz. 140). Brak spełnienia któregokolwiek z wyżej wskazanych warunków skutkuje brakiem podstaw do wszczęcia postępowania w tym trybie i weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej.

W niniejszej sprawie wskazane przesłanki zostały spełnione. Wbrew twierdzeniu strony organy orzekając o uznaniu jej za osobę posiadającą status osoby bezrobotnej (decyzją z dnia [...]) nie miały wiedzy, że skarżąca jak sama podała podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik od dnia 2 listopada 2008r., co znalazło swoje odzwierciedlenie w decyzji Prezesa KRUS z dnia [...]. Wiedzę taką powzięły dopiero w dniu 8 października 2012 r., kiedy to skarżąca poinformowała o tym fakcie organ I instancji. Spełniona została również druga przesłanka tj. nowe okoliczności faktyczne, bądź nowe dowody istniały w dniu orzekania przez organ w tym przedmiocie. W tym zakresie skarżąca podnosi, że taki dowód nie istniał w dniu wydania decyzji o uznaniu jej za osobę bezrobotną tj. [...], gdyż decyzja Prezesa KRUS została wydana dopiero w dniu [...].

W tym zakresie pozostaje wyjaśnić stronie, że to nie data i fakt wydania decyzji przez organ emerytalno-rentowy miały rozstrzygające znaczenie w kwestii istnienia okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dacie orzekania przez organ I instancji, bowiem wprawdzie decyzja Prezesa KRUS została wydana dopiero w dniu [...], jednakże potwierdzała ona okoliczności istniejące wcześniej, gdyż wskazuje okresy, w których skarżąca z mocy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników podlegała jako domownik ubezpieczeniu społecznemu rolników. Z decyzji tej wynika niezbicie, że takiemu ubezpieczeniu społecznemu rolników podlegała m.in. od dnia 15 grudnia 2011r. Zatem to w tej dacie tj. 15 grudnia 2011 r. ziściły się warunki podlegania przez stronę ubezpieczeniu społecznemu rolników i o okoliczności tej PUP w dacie wydawania decyzji o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej nie miał wiedzy. Poza tym, jak słusznie wskazał Wojewoda w odpowiedzi na skargę, decyzja Prezesa KRUS z [...] ma charakter decyzji deklaratoryjnej, czyli potwierdzającej jedynie istnienie określonego uprawnienia lub obowiązku, który zaistniał z mocy samego prawa w sytuacji spełnienia się przesłanek określonych ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z tej też przyczyny decyzja o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, może być decyzją określającą uprawnienia lub obowiązki z mocą wsteczną. Skoro decyzja Prezesa KRUS wskazuje wsteczne okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, to oznacza to, że w tych okresach skarżąca spełniała warunki do objęcia tym ubezpieczeniem. Nie mogła zatem jednocześnie być zarejestrowana jako osoba bezrobotna w PUP z uwagi na zapis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia. Także trzeci warunek niezbędny do zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. spełniony został w tej sprawie, gdyż nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność, że nowe okoliczności faktyczne o podleganiu skarżącej innemu ubezpieczeniu - ubezpieczeniu społecznemu rolników nie były znane organowi, skoro ze składanych podczas rejestracji w PUP oświadczeń w dniu 17 stycznia 2012r., tak na karcie rejestracji bezrobotnego, jak i na oświadczeniu skarżąca potwierdzała, że nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej o powierzchni użytków przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym, natomiast z decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] wynika, że jako domownik takiemu ubezpieczeniu właśnie podlegała.

Reasumując, wskazać pozostaje, że organy orzekające w sprawie prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące instytucji wznowienia postępowania, jak również dokonały w sposób prawidłowy oceny merytorycznej wniosku skarżącej o rejestrację jako osoby bezrobotnej i na zasadzie art. 151 §1 pkt 2 k.p.a. orzekły merytorycznie o niespełnieniu przez stronę przesłanki z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia do uznania za osobę bezrobotną od dnia 17 stycznia 2012 r., gdyż w tym czasie podlegała ona innemu ubezpieczeniu społecznemu jako domownik.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.