Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 730/97
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1998-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 632  Pomoc społeczna
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Pomoc społeczna
Powołane przepisy: article: art. 91, art. 101
journal: Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1995 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o samorządzie terytorialnym.
article: art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 13 poz. 60
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 stycznia 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o pomocy społecznej.
Teza: W postępowaniu ze skargi na decyzję wydaną w oparciu o przepisy uchwały organu gminy, w indywidualnej sprawie, Sąd nie może badać jej zgodności z przepisami wyższego rzędu., chociaż decyzja została oparta na tej uchwale.

Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem może być wzruszona tylko bądź w drodze rozstrzygnięcia nadzorczego wydanego w trybie art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /t.j. Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./, bądź w drodze orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, po zaskarżeniu jej do Sądu na zasadzie art. 101 tej ustawy.

TEZY

W postępowaniu ze skargi na decyzję wydaną w oparciu o przepisy uchwały organu gminy, w indywidualnej sprawie, Sąd nie może badać jej zgodności z przepisami wyższego rzędu., chociaż decyzja została oparta na tej uchwale.

Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem może być wzruszona tylko bądź w drodze rozstrzygnięcia nadzorczego wydanego w trybie art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /t.j. Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./, bądź w drodze orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, po zaskarżeniu jej do Sądu na zasadzie art. 101 tej ustawy.


SENTENCJA

oddala skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. (...) w przedmiocie udzielenia pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 9 maja 1997 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia 3 marca 1997 r. (...) o przyznaniu Danucie Sz. pomocy w formie usług opiekuńczych 4 razy w tygodniu po 2 godziny w dni robocze, za odpłatnością 100 procent kosztu usługi, czyli 4,60 zł za 1 godzinę. Wydając powyższą decyzję organ odwoławczy ustalił, że świadczeniobiorczyni ma 73 lata. Choruje na dyskopatię, astmę oskrzelową i nadciśnienie. Jest inwalidką I grupy i wymaga pomocy osoby drugiej. Wnioskodawczyni nie posiada rodziny i nie może korzystać z opieki najbliższych. Przysługuje więc jej prawo do uzyskania pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych. Jednakże za usługi te powinna ponosić pełną odpłatność. Dochód jej bowiem w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł brutto 852,86 zł. Na dochód ten składa się emerytura w kwocie 635,19 zł, dodatek pielęgnacyjny 82,62 zł oraz dodatek energetyczny i kombatancki w kwocie 135,05 zł.

Rada Miejska w L. na podstawie art. 18 ust. 3 i art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1993 nr 13 poz. 60 ze zm./ podjęła w dniu 28.10.1996 r. uchwałę (...) w sprawie określenia zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej oraz zasad ich zwrotu. Zgodnie z tabelą stanowiącą załącznik do uchwały osoby samotne, korzystające z usług opiekuńczych i posiadające dochód przekraczający kwotę 800 zł brutto /miesięcznie/, ponoszą pełną odpłatność za te usługi, czyli dokonują zwrotu wydatków za usługi opiekuńcze w wysokości 100 procent ich kosztu.

Zatem - zdaniem organu odwoławczego - brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji organu I instancji przyznającej wnioskodawczyni prawo do usług opiekuńczych /4 razy x tygodniu po 2 godziny/, za pełną odpłatnością.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Danuta Sz. zarzuciła niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności organ odwoławczy nie ustosunkował się do wszystkich argumentów podniesionych w odwołaniu. Pominął też fakt, że mieszkanie jej jest ogrzewane elektrycznie oraz że koszt tego ogrzewania wynosi około 900 zł w okresie grzewczym.

Zdaniem skarżącej zmiana dotychczasowych warunków odpłatności za usługi opiekuńcze dokonana bez wypowiedzenia, a nawet z datą wsteczną narusza przepisy Kodeksu pracy. Obciążenie jej 100 procentową odpłatnością za usługi opiekuńcze jest bezzasadne. Wskazując na powyższe podstawy skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa.

Organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie za art. 17 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobom, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione, przysługuje prawo do pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych.

Zakres tej formy pomocy społecznej określa przepis art. 18 ust. 1 powołanej ustawy.

Skarżąca będąc inwalidką I grupy i chorując na dyskopatię, astmę oskrzelową i nadciśnienie, jest uprawniona do korzystania z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych /por. wywiad środowiskowy z dnia 26.02.1997 r./.

Stosownie do art. 18 ust. 3 cytowanej ustawy szczegółowe zasady przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze określa gmina w drodze uchwały. Rada Miejska w L. opierając się na delegacji ustawowej, o której mowa w powołanym wyżej przepisie prawnym, podjęła w dniu 28 października 1996 r. uchwałę (...) ustalającą zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady zwrotu tych świadczeń. W myśl par. 1 uchwały, jeżeli dochód na osobę w rodzinie lub osobę samotnie gospodarującą, przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy, to wydatki poniesione na usługi opiekuńcze podlegają zwrotowi wedle zasad określonych w tabeli stanowiącej załącznik do uchwały.

W szczególności osoba samotnie gospodarująca /a taką jest skarżąca/ obowiązana jest zwrócić wydatki poniesione na usługi opiekuńcze, na następujących zasadach:

1} gdy jej dochód jest wyższy od najniższej emerytury, lecz nie przekracza kwoty 500 zł,- w wysokości 20 procent kosztów usługi,

2/ gdy jej dochód oscyluje w granicach 501-800 zł - wysokości 50 procent, a

3/ gdy jej dochód przekracza 800 zł - w wysokości. 100 procent.

Unormowanie zawarte w par. 1 uchwały Rady Miejskiej znajduje oparcie w art. 34 ust. 2 omawianej ustawy, który stanowi expressis verbis, że obowiązek zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej nie istnieje tylko wówczas, gdy dochód na osobę w rodzinie "nie przekracza kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 4 ust. 1".

A contrario, jeżeli dochód na osobę w rodzinie /lub samotnie gospodarującą/ przekracza to kryterium, obowiązek zwrotu części lub całości wydatków istnieje, a zasady zwrotu tych wydatków za usługi opiekuńcze - zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej - określa rada gminy, w drodze uchwały.

Z niewadliwych ustaleń organów orzekających wynika, że dochód skarżącej - w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku - wyniósł brutto 852,86 zł, a po potrąceniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - 749,06 zł /por. zestawienie z dnia 5.05.1997 r. i odcinek rentowy za styczeń 1997 r./.

Skoro zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w L. z dnia 28 października 1996, świadczeniobiorca korzystający z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych obowiązany jest zwrócić w całości koszty tych usług, jeżeli jego dochód brutto przekracza 800 zł, to zaskarżana decyzja z punktu oceny jej legalności jest prawidłowa, bo prawa nie narusza.

Co się zaś tyczy samej uchwały organu gminy, to w postępowaniu ze skargi na decyzję wydaną w indywidualnej sprawie, chociaż została oparta na przepisach tej uchwały, Sąd nie może badać zgodności uchwały z przepisami wyższego rzędu. Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem może być wzruszona tylko bądź w drodze rozstrzygnięcia nadzorczego wydanego w trybie art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /t.j. Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./, bądź w drodze orzeczenia NSA, po zaskarżeniu jej do Sądu na zasadzie art. 101 tej ustawy.

Jeżeli sytuacja skarżącej jest trudna i uniemożliwia jej zwrot wydatków, o których wyżej mowa, to może skorzystać z uprawnień wynikających z art. 41 powołanej ustawy o pomocy społecznej. W myśl tego przepisu bowiem, jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielonej pomocy, właściwy organ do spraw pomocy społecznej na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu.

Wymaga to jednak wszczęcia odrębnego postępowania.

W świetle powyższych wywodów zaskarżona decyzja jest prawidłowa i prawa nie narusza.

Z tych powodów skargę należało oddalić. Dlatego na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.