Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 311/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi T. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 18 stycznia 2021 r. T. L. (dalej: "Wnioskodawca", "Strona", "Skarżący") wystąpił do Burmistrza D. (dalej: "Burmistrz", "organ pierwszej instancji") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem B. L. Wnioskodawca oświadczył jednocześnie, że w celu spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z ustalonego mu decyzją Burmistrza z 30 października 2020 r. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Decyzją z 9 lutego 2021 r. Burmistrz, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) - dalej: "u.ś.r.", odmówił Wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na B. L.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. wskazując, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W ocenie Burmistrza Wnioskodawca nie spełnia przesłanki uprawniającej do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki (ur. w 1957 r.) istnieje od 2020 r., zatem powstała po ukończeniu przez nią 18. roku życia, jak również po ukończeniu 25. roku życia.

W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 17 czerwca 2021 r. uchyliło ją w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Kolegium nie zgodziło się z Burmistrzem w kwestii zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. W ocenie organu odwoławczego nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana przez Trybunał Konstytucyjny (dalej: "TK") za niezgodną

z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (wyrok z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13). Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium podniosło,

że ww. wyrok przesądza o tym, iż organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone

w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez TK ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Organ odwoławczy wskazał następnie, że Wnioskodawcy z tytułu opieki nad bratem przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy, który stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r.), jednakże organ pierwszej instancji zaniechał poinformowania Strony o przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia, co stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Burmistrz wydał 21 lipca 2021 r. decyzję, którą odmówił Wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na B.L.

Organ pierwszej instancji ponownie uznał, że Strona nie spełnia przesłanki uprawniającej do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki istnieje od 2020 r., zatem powstała po ukończeniu przez nią 18. roku życia, jak również po ukończeniu 25. roku życia. Tym samym Wnioskodawca nie spełnia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Zdaniem Burmistrza wydanie przez TK wyroku z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13 nie oznacza wykluczenia możliwości stosowania przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Kolegium decyzją

z 28 lutego 2022 r. uchyliło ją w całości i przyznało Wnioskodawcy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem B. L. od 1 czerwca 2021 r. do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, z tym

że w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. wysokość świadczenia wynosi 1.971 zł miesięcznie, a od 1 stycznia 2022 r. wysokość świadczenia wynosi 2.119 zł miesięcznie.

Kolegium ponownie nie zgodziło się z Burmistrzem w kwestii zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ odwoławczy powtórzył, że nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana przez TK za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (wyrok w sprawie K 38/13). Kolegium przyznało, że przepis ten nie został uchylony, jednakże przychyliło się do stanowiska sądów administracyjnych, w którym wskazuje się na konieczność stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Tym samym moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie może stanowić uzasadnienia odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy podał następnie, że decyzją z 30 lipca 2021 r. Burmistrz uchylił swoją decyzję z 30 października 2020 r. przyznającą Stronie specjalny zasiłek opiekuńczy. Uchylenie decyzji przyznającej to świadczenie nastąpiło od 1 stycznia 2021 r., co oznacza, że usunięta została negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W niniejszej sprawie wniosek wpłynął 25 stycznia 2021 r., co oznacza, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego należało ustalić od 1 stycznia 2021 r. Organ odwoławczy podał następnie, że w myśl

art. 24 ust. 4 u.ś.r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania takiego orzeczenia na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało do

31 października 2021 r. Jednocześnie, z uwagi na brzmienie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy

z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zgodnie z którym z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności - określono termin przysługiwania świadczenia z uwzględnieniem tego przepisu.

Końcowo organ odwoławczy pouczył Stronę, że w przypadku wystąpienia zmian

w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego), w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba wnioskująca o ustalenie prawa do tych świadczeń jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia.

Na decyzję organu odwoławczego T. L., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł skargę zaskarżając ją w części,

tj. w zakresie oddalającym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2021 r. do 30 maja 2021 r., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

1. naruszenie art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez niezastosowanie na gruncie niniejszej sprawy jego - niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych - dyspozycji, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie ww. świadczenia z prawidłowo wypełnionymi dokumentami i w konsekwencji odmowę przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 stycznia 2021 r. do 30 maja 2021 r. pomimo złożenia spełniającego wszelkie wymogi do rozpoznania sprawy wniosku

w styczniu 2021 r., zawierającego m.in. oświadczenie Skarżącego o wyborze świadczenia i woli uchylenia wcześniejszej decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy;

2. dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez Skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od pierwszego dnia miesiąca złożenia prawidłowego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;

3. naruszenie przepisów art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w art. 27 ust. 5 tej ustawy, co

w konsekwencji:

– skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji Skarżącego nastąpił zbieg prawa do świadczenie pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa Skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego,

– doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy

w sposób kolidujący ze słusznym interesem Skarżącego, pomimo dokonania przez niego wyboru świadczenia korzystniejszego.

Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie decyzji organu odwoławczego

w zaskarżonej części, zobowiązanie organów obu instancji do przyjęcia oceny prawnej

i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym

w niniejszej sprawie, zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że kwestią sporną w sprawie pozostaje wyłącznie to, od kiedy powinno zostać przyznane Skarżącemu wnioskowane świadczenie. Zdaniem strony skarżącej świadczenie to powinno być przyznane od pierwszego dnia miesiąca,

w którym złożono wniosek o jego przyznanie wraz z oświadczeniem o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego i wnioskiem o rezygnacji

z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W ocenie Skarżącego w niniejszej sprawie istnieją podstawy do zastosowania art. 24 ust. 2 u.ś.r. i ustalenia, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje mu od miesiąca, w którym złożył on wniosek. Brak jest przy tym regulacji umożliwiających zmodyfikowanie tego przepisu, w tym w szczególności zmianę terminu początkowego ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Bez wpływu na przytoczoną wykładnię przepisów pozostaje także fakt, że decyzje z zakresu świadczeń rodzinnych mają charakter decyzji konstytutywnych, tj. kreujących określone uprawnienia, a nie tylko potwierdzających.

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych strona skarżąca podniosła, że na przeszkodzie w zastosowaniu art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie stoi w szczególności art. 27

ust. 5 tej ustawy, który stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień do wymienionych w nim świadczeń przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Skoro bowiem ustawodawca przewidział w cytowanym przepisie sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń, a uprawnienie do konkretnego świadczenia rodzinnego przysługuje, w sensie ścisłym (tj. nabywa się je) dopiero z chwilą wydania (a dokładniej: "uostatecznienia się") decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny, co oznacza, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawcę,

z powołaniem się na samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek do jego uzyskania, to należy uznać, że art. 27 ust. 5 u.ś.r. dopuszcza przysługiwanie dwóch (lub więcej) świadczeń w tym przepisie wymienionych, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego pobierania tych świadczeń. Sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) specjalny zasiłek opiekuńczy, nie wyklucza przyznania następnie na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona deklaruje wybór świadczenia.

Podsumowując wskazano, że zaskarżona decyzja nie znajduje potwierdzenia

w powszechnej praktyce organów ustalających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które w przypadku pobierania przez wnioskodawców świadczeń wymienionych w art. 27 u.ś.r. w toku postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - kierując się nadrzędną zasadą działania z poszanowaniem słusznego interesu obywatela - dokonują przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 24 ust 2 u.ś.r. i jego wypłaty

w kwocie pomniejszonej o pobrane już w toku postępowania świadczenie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podało, że w początkowej części sentencji decyzji z 28 lutego 2022 r. błędnie wskazano, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje od 1 czerwca 2021 r., jednakże z dalszej części sentencji tej decyzji bezsprzecznie wynika,

że świadczenie przysługuje od 1 stycznia 2021 r. Zwrócono uwagę, że Skarżący wniósł skargę w zakresie oddalającym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od

1 stycznia 2021 r. do 31 maja 2021 r., lecz takiego rozstrzygnięcia nie ma w treści decyzji, a z brzmienia sentencji i uzasadnienia decyzji wynika, że organ odwoławczy przyznał świadczenie od 1 stycznia 2021 r. Końcowo podano, że celem wyjaśnienia wszelkich wątpliwości Kolegium wydało 28 kwietnia 2022 r. postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,

że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został

w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 28 lutego 2022 r. uchylająca

w całości decyzję Burmistrza D. z 21 lipca 2021 r. i przyznająca Skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem B. L.

W sentencji zaskarżonej decyzji organ odwoławczy orzekł o przyznaniu wnioskowanego świadczenia od 1 czerwca 2021 r. do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności,

z tym że w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. wysokość świadczenia wynosi 1.971 zł miesięcznie, a od 1 stycznia 2022 r. 2.119 zł miesięcznie.

Nie ulega wątpliwości, że w sentencji decyzji z 28 lutego 2022 r. jest sprzeczność polegająca na tym, że Kolegium w pierwszej kolejności orzekło o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego od 1 czerwca 2021 r., aby następnie doprecyzować, że od 1 stycznia

2021 r. do 31 grudnia 2021 r. wysokość świadczenia wynosi 1.971 zł miesięcznie, a od

1 stycznia 2022 r. wysokość świadczenia wynosi 2.119 zł miesięcznie.

Zdaniem Sądu intencją organu odwoławczego było przyznanie Skarżącemu wnioskowanego świadczenia począwszy od 1 stycznia 2021 r., co wynika zarówno

z dalszej części sentencji zaskarżonej decyzji ("z tym, że w okresie: od dnia 1 stycznia 2021 r. ..."), jak i z jej uzasadnienia. Na s. 5 tej decyzji, dokonując wykładni przepisów

art. 24 u.ś.r., Kolegium wskazało, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Przenosząc treść regulacji art. 24 ust. 2 u.ś.r. na grunt rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy przyjął, że skoro wniosek Skarżącego wpłynął do organu pierwszej instancji 25 stycznia 2021 r., to prawo do świadczenia pielęgnacyjnego należało ustalić od 1 stycznia 2021 r.

Sprzeczność w sentencji swojej decyzji z 28 lutego 2022 r. dostrzegł również organ odwoławczy wydając w dniu 28 kwietnia 2022 r. postanowienie, którym sprostował błąd pisarski w sentencji tej decyzji w ten sposób, że na s. 1 wers 16 od dołu wykreślił określenie "czerwca" i w to miejsce wpisał "stycznia".

Zgodnie z art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie

i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.

Uregulowana w przytoczonej wyżej regulacji instytucja sprostowania zawartych

w rozstrzygnięciach organów błędów i omyłek służy przywróceniu rzeczywistej woli organu, ilekroć zachodzi pewna niezgodność między rzeczywistą wolą tych organów a jej wyrażeniem na piśmie.

W judykaturze za błąd pisarski uważa się widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię, widoczne, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Istotną cechą błędu stanowiącą normę dopuszczalności sprostowania jest jego oczywistość. Może ona wynikać bądź z natury samego błędu, bądź też z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Natomiast inne oczywiste omyłki to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w rozstrzygnięciu wyrażono coś, co jest niezgodne z myślą organu, a zostało wypowiedziane (zob. wyrok NSA z 11 kwietnia

2014 r. sygn. akt II OSK 2759/12).

Biorąc pod uwagę opisane wyżej okoliczności należy stwierdzić, że Kolegium uchyliło w całości decyzję Burmistrza z 21 lipca 2021 r. i orzekło o przyznaniu Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem B. L. od 1 stycznia 2021 r., a więc zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku z 18 stycznia 2021 r.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem sformułowanych w skardze zarzutów w pierwszej kolejności należy wskazać, że okoliczności sprawowania przez Skarżącego opieki nad niepełnosprawnym bratem, jej zakres oraz fakt spełniania przez Stronę wszystkich przesłanek wymaganych w celu ustalenia jego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie są kwestionowane przez organ odwoławczy.

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy u.ś.r., która

w art. 17 szczegółowo określa przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego,

o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Stosownie zaś do art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA") na tle art. 27 ust. 5 u.ś.r. ugruntowało się stanowisko, że wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać (por. wyroki NSA: z 16 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 2852/20, z 27 maja 2020 r.

sygn. akt I OSK 2375/19, z 18 czerwca 2020 r. sygn. I OSK 254/20, z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 764/20, z 15 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1983/20, z 17 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 2010/20, z 24 marca 2021 r. sygn. akt I OSK 2631/20, z 22 października 2021 r. sygn. akt I OSK 690/21, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu wyroki są dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazane wyżej stanowisko dotyczące wykładni art. 27 ust. 5 u.ś.r., prezentowane przez stronę skarżącą, podziela także Sąd orzekający w niniejszej sprawie.

W judykaturze podkreśla się, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 tej ustawy, wprowadzającego zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Konflikt między wymienionymi wyżej przepisami należy wykładać w ten sposób, że art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno

z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Dokonanie wyboru, o którym mowa

w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie oznacza konieczności definitywnej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem decyzji organu przyznającej drugie z tych świadczeń

(por. wyrok NSA z 13 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 235/18). Kwestia ta była przedmiotem rozważań sądów administracyjnych i ostatecznie przyjęto, że sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) świadczenie wymienione w art. 27 ust. 5 u.ś.r. co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona deklaruje gotowość zrzeczenia się wcześniej ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Jak wyjaśniono w orzecznictwie (zob. wyroki NSA: z 22 lutego 2021 r. sygn. akt

I OSK 2508/20 i z 25 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 2852/20) w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnacji z prawa do kolidującego

z nim świadczenia, wykluczającego możliwość przyznania świadczenia wnioskowanego, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie uprawnionej począwszy od miesiąca,

w którym został złożony wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Brak jest bowiem przepisów umożliwiających zmodyfikowanie tego przepisu, w tym w szczególności zmianę terminu początkowego ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jest przy tym rzeczą bezsporną, że decyzje z zakresu świadczeń rodzinnych mają charakter decyzji konstytutywnych. Decyzje te wprawdzie - co do zasady - mają moc na przyszłość, ale nie wyklucza to jednak, że mogą one mieć również moc wsteczną. Każdy bowiem akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Można zatem uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej zaś sytuacji decyzja (akt) może działać zarówno

z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (zob. wyrok NSA z 28 października 2009 r. sygn. akt II GSK 153/09). W rezultacie decyzja, mocą której skrócono okres, na który przyznano świadczenie uniemożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wydana na skutek dokonania wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., może zostać wydana z mocą wsteczną, co umożliwi przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r. - od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

W państwie prawa nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej otrzymuje świadczenie mniej korzystne, zwłaszcza gdy - tak jak w niniejszej sprawie - Skarżący mógł dokonać wyboru i wyraźnie oświadczył, że wybiera świadczenie bardziej korzystne. Zdaniem Sądu wola Skarżącego co do tego, jakie świadczenie chce pobierać, a więc które jest dla niego bardziej korzystne, została przez niego jasno wyrażona. Składając bowiem

w dniu 18 stycznia 2021 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

(w sytuacji pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego) Skarżący określił datę przyznania oczekiwanego świadczenia. Pod warunkiem, definiowanym jako zdarzenie przyszłe i niepewne, zastrzeżone zostało tylko samo przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, w miejsce dotychczas otrzymywanego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z istoty bowiem warunku wynika, że skutek zdarzenia (przyszłego

i niepewnego) ma retrospekcyjny charakter, czyli że kształtuje sytuację prawną adresata decyzji wprawdzie dopiero w chwili ziszczenia się warunku, ale z datą wsteczną mierzalną złożeniem oświadczenia pod rzeczonym warunkiem. Innymi słowy, decyzja, po zaistnieniu warunku, wywiera skutek ex tunc.

Zdaniem Sądu na organach spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który gwarantowałby wnioskodawcom realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r., tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

W ocenie Sądu możliwe jest rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone, poprzez ich skompensowanie

i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego zasiłku stałego, jako że wyboru korzystniejszego świadczenia Skarżący dokonał już w dacie wystąpienia

z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wyrażając zamiar zachowania ciągłości pobieranego świadczenia z tytułu sprawowania koniecznej opieki nad niepełnosprawnym bratem, a w konsekwencji nie powinien zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca złożenia wniosku (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 21 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 268/20).

Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z 28 lutego 2022 r. prowadzi do wniosku, że Kolegium co do zasady podziela zaprezentowane wyżej stanowisko co do interpretacji przepisów art. 17 ust. 5 pkt 5, art. 24 ust. 2 i art. 27 ust. 5 u.ś.r., przez co sformułowane w skardze zarzuty naruszenia tych regulacji uznać należy za niezasadne.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożyła strona skarżąca w skardze (k. 3 akt sądowych), a organ administracji publicznej w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.[pic]