Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 501/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 7, 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Łukasz Trochym (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium/organ") decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania A. K. (dalej również jako "Skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy w [...] (dalej jako "Wójt/organ I instancji") z [...] listopada 2019 r., nr [...] odmawiającą ustalenia na rzecz A. K. prawa do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej – na zwrot kosztów leczenia w dniu [...] listopada 2019 r.

Zaskarżona decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Organ I instancji na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego

7 listopada 2019 r. i złożonych oświadczeń przez Skarżącego ustalił, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, A. K. nie pracował dorywczo. W miesiącu październiku 2019 r. źródłem utrzymania A. K. była emerytura w wysokości [...] zł. Skarżący otrzymał także, z tytułu zwrotu kosztów stawiennictwa na wezwanie sądu lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze, kwotę [...] zł oraz wynagrodzenie z tytułu członkostwa w Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w [...] – [...] zł. Ogółem organ I instancji ustalił dochód za miesiąc październik 2019 r. na kwotę [...] zł. Dodatkowo organ I instancji ustalił, że A. K. zapłacił na rzecz córek M. i K. K. łączną kwotę [...]zł (po [...] zł dla każdej z córek) tytułem bieżących alimentów. Dochód po odliczeniu alimentów bieżących organ I instancji ustalił na kwotę – [...]zł.

Wójt wskazał także, że A. K. korzysta z pomocy syna D. K., która jest mu udzielania w formie rzeczowej oraz poprzez umożliwienie mieszkania w domu. D.K. wskazał, że pomaga ojcu opłacając rachunki za energię, zakup drewna opałowego, zakup jedzenia dla psów. Pomoc tą wycenił na ok. 670 zł miesięcznie. Była żona opłaca rachunki za telefon komórkowy. Wójt ustalił, że A. K. zamieszkuje dom składający się z [...] izb o pow. 90 m2, wyposażony w podstawowe media, posadowiony na działce siedliskowej, która jest własnością jego syna D. K. Wójt ustalił, że A. K. zajmuje dwa pomieszczenia, tj. pokój i kuchnię oraz łazienkę. Pomieszczenia są zadbane, czyste, wyposażone w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego (lodówka, pralka automatyczna, ekspres do kawy, kuchenka mikrofalowa, czajnik elektryczny, ponadto urządzenie wielofunkcyjne, tj. drukarka, skaner i fax oraz dwa telewizory i komputer). Mieszkanie ogrzewane jest kominkiem i grzejnikami elektrycznymi. Na posesji znajduje się budynek gospodarczy, w którym trzyma opał, kosiarkę do koszenia trawy i drobny sprzęt ogrodniczy. A. K. jest rozwiedziony, posiada czworo dzieci, w tym dwie pełnoletnie córki z drugiego małżeństwa, na które ma ustalone alimenty w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie. Dwoje dzieci z pierwszego małżeństwa są już dorosłe i prowadzą samodzielne oddzielne gospodarstwa, mieszkają w [...].

Organ I instancji wskazał, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej zostało przez A. K. znacznie przekroczone oraz wskazał, że wnioskodawca nie jest pozbawiony pomocy ze strony ośrodka pomocy społecznej. Organ I instancji podał, że w listopadzie 2019 r. wypłacono Skarżącemu ogółem kwotę zasiłków celowych w wysokości [...] zł, w tym na dofinansowanie kosztów leczenia, jak też na podstawie decyzji nr [...] przyznano Skarżącemu kwotę [...] zł na dofinansowanie kosztów leczenia oraz decyzją nr [...] kwotę [...] zł na dofinansowanie kosztów leczenia u periodontologa. Organ I instancji dodał, że kwota zasiłków wypłaconych Skarżącemu w listopadzie 2019 r. ogółem wyniosła [...] zł.

W związku z powyższym organ I instancji uznał, że w sprawie nie ma zastosowania art. 41 ustawy o pomocy społecznej dotyczący udzielenia specjalnego zasiłku celowego. Zdaniem Wójta Gminy [...] kontynuacja leczenia periodontycznego nie jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem. Ponadto na ten cel A.K. otrzymał pomoc finansową decyzjami z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] i nr [...] w wysokości po [...] zł (środki pieniężne wypłacono w dniu 25 listopada 2019 r.).

Organ I instancji wskazał następnie, że średnia wysokość zasiłków celowych udzielanych podopiecznym przez GOPS w [...] w październiku 2019 r. wyniosła [...] zł, podczas gdy pomoc w postaci zasiłków celowych otrzymało 14 osób

w łącznej wysokości [...] zł. Ogółem GOPS obejmuje opieką w różnych formach pomocy 121 rodzin. Wójt wskazał, że na 2019 r. dysponuje kwotą 40000,00 zł.

W tej kwocie oprócz zasiłków celowych, musi zabezpieczyć następujące potrzeby: zdarzenia losowe, zakup węgla dla osób najuboższych. Wójt wskazał przy tym, że art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej nie może być interpretowany z pominięciem innych przepisów powołanej ustawy, w tym m.in. art. 3 ust. 4 ustawy, obligującym organy do uwzględnienia przy rozważaniu przyznania pomocy własnych możliwości finansowych.

Uwzględniając powyższe ustalenia, decyzją z [...] listopada 2019 r., nr [...] , organ I instancji odmówił ustalenia na rzecz A. K. prawa do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego na zwrot kosztów leczenia w dniu [...] listopada 2019 r.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A. K., wskazując że Wójt naruszył ogólne zasady postępowania administracyjnego oraz nie wykonał obowiązków wynikających z treści art. 2 i art. 3 ustawy i pomocy społecznej.

Kolegium decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...] , po rozpoznaniu odwołania A. K. – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z [...] listopada 2019 r., nr [...].

W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium podniosło, że podstawę materialnoprawną do przyznania zasiłku celowego lub odmowy jego przyznania w niniejszej sprawie stanowią przepisy art. 8 i 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 poz. 1507) i przywołało treść tych przepisów. Kolegium zaznaczyło, że wyznacznikami ustalenia wysokości tego zasiłku są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej.

Kolegium wskazało, że jak wynika z akt sprawy i przeprowadzonego wywiadu środowiskowego A. K. mieszka samodzielnie w domu o powierzchni 90 m2. Skarżący stwierdza, że zajmuje jeden pokój, kuchnię i łazienkę. Budynek jest wyposażony w podstawowe media, poza centralnym ogrzewaniem. Skarżący korzysta z kominka lub ogrzewa mieszkanie grzejnikami elektrycznymi. Dom jest posadowiony na działce siedliskowej [...]. Dom i nieruchomość tworzy siedlisko, które jest centrum życiowym Skarżącego od wielu lat. Na mocy testamentu nieruchomość w całości odziedziczył syn D. K. po zmarłej matce wnioskodawcy Z.K. Dom, w którym zamieszkuje Skarżący wyposażony jest w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego.

Z oświadczenia złożonego przez Skarżącego oraz z wywiadu środowiskowego wynika, że Skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku uzyskał dochód w wysokości [...] zł – po odliczeniu alimentów wypłaconych córkom za bieżący okres w wysokości [...] zł.

Kolegium podniosło, że ww. dochód uzyskany przez Skarżącego przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. Jednocześnie Skarżący nie jest osobą nieporadną, korzysta nieodpłatnie z mieszkania, a ponadto uzyskuje pomoc rzeczową od syna i byłej żony. Skarżący nie jest osobą samotną, pomimo iż samotnie gospodaruje i zamieszkuje w domu syna, ma czworo dorosłych dzieci - syna i trzy córki, najstarszy syn, który odziedziczył całość majątku po matce wnioskodawcy wspiera ojca w trudnej sytuacji, użyczył mu bezpłatnie domu, pomaga w postaci rzeczowej wyceniając tą pomoc na ok. [...] zł miesięcznie. Jednak jak wynika z akt sprawy syn pomimo deklaracji m.in. wnoszenia opłat za energię, nie uiszcza opłat z tytułu wystawionych faktur. Zadłużenie z tytułu korzystania z energii w 2019 r. wynosi [...] zł i nie wynika z przedłożonych do akt sprawy faktur, aby opłacono jakakolwiek cześć ww. kwoty, pomimo iż Skarżący na ten cel otrzymał zasiłek celowy.

Kolegium wskazało także, że Skarżący praktycznie w każdym miesiącu jest objęty znaczną pomocą, która przewyższa średnią pomoc, jakiej zwykle udziela Ośrodek Pomocy Społecznej podopiecznym w formie zasiłków celowych. Skarżący otrzymuje też zasiłek okresowy w każdym miesiącu, w którym dochód nie przekracza kwoty [...] zł. Zdaniem Kolegium, możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej nie pozwalają na przyznanie świadczeń w wysokości, w jakiej byłoby to konieczne dla zaspokojenia potrzeb w kwocie żądanej lub oczekiwanej przez Skarżącego. Kolegium wskazało, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego pozostaje w gestii organu, co oznacza, że organ, pomimo spełnienia określonych

w ustawie warunków przez stronę, może z uwagi na inne okoliczności sprawy zdecydować o odmowie przyznania pomocy bądź o przyznaniu określonej kwoty, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego.

Kolegium wyjaśniło, że Skarżący posiada dorosłe, usamodzielnione dzieci, na których ciąży wobec niego obowiązek alimentacyjny i w pierwszej kolejności są one obowiązane do świadczenia pomocy na jego rzecz. Kolegium podkreśliło przy tym, że syn Skarżącego D. K. odziedziczył zarówno nieruchomości, jak i dom po zmarłej matce Skarżącego, zatem jeżeli Skarżący nie chce wystąpić o przysługujący mu zachowek, to syn winien w głównej mierze zabezpieczać podstawowe potrzeby związane z utrzymaniem Skarżącego. Przy czym Kolegium podkreśliło, że pomoc społeczna może wesprzeć A. K. w postaci zasiłku celowego na określony cel bytowy, natomiast nie może on liczyć na całkowite zabezpieczenie jego potrzeb, czego Skarżący oczekuje składając wnioski o pomoc w postaci zasiłków celowych i załączając do tych wniosków faktury celem pokrycia pełnych kwot wynikających z tych dokumentów. Tymczasem pomoc społeczna pełni funkcję wspomagania osób i rodzin w rozwiązywaniu trudności życiowych, w tym materialnych, ale niekoniecznie służy zaspokajaniu ich potrzeb w całości. Osoba ubiegająca się o pomoc powinna podjąć własne działania w kierunku poprawy swojej sytuacji materialnej, gdyż pomoc społeczna pełni jedynie funkcję uzupełniająca w stosunku do własnych możliwości podopiecznych.

Kolegium stwierdziło zatem, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa

i dlatego utrzymało ją w mocy.

Skargę na ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. K. zarzucając jej błąd w ustaleniach stanu faktycznego, uchybienia logice przy uzasadnianiu decyzji i pominięcie przez organy istotnych okoliczności sprawy.

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał m.in. na bezpodstawne twierdzenia organów o rzekomej ograniczoności środków przeznaczonych na pomoc społeczną w Gminie [...]. Wskazał, że jak stanowi ustawa o pomocy społecznej, nawet

w przypadku istnienia osób zobowiązanych, jeśli pomoc jest niezbędna, obowiązkiem organu jest jej udzielić. Zdaniem Skarżącego, organy obu instancji nie wywiązały się z obowiązków ustawowych. W ocenie Skarżącego, użyty w art. 39 ustawy o pomocy społecznej zwrot "może być przyznany", powinien być interpretowany przez organ jako obowiązek przyznania zasiłku celowego. W opinii Skarżącego organ pomocowy dysponuje odpowiednimi środkami pieniężnymi a mimo to nie wywiązał się z zadania udzielenia pomocy odpowiednio do okoliczności zgodnie z wymogami ustawy. Skarżący podniósł także, że argument wskazany przez organy a dotyczący niewystąpienia przez Skarżącego z żądaniem zachowku świadczy o przekroczeniu przez organy granic uznania administracyjnego i działanie wbrew zasadom ogólnym postępowania administracyjnego. Zdaniem Skarżącego, świadczy to o działaniu przez organy w sposób nie budzący zaufania oraz na szkodę interesu strony postępowania. Dodatkowo podniósł, że nie ma realnych możliwości podjęcia pracy

w bliższych czy nawet dalszych okolicach miejsca zamieszkania - w tym pracy dorywczej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 października 2020 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.

Podstawą materialnoprawną decyzji organów obu instancji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm., dalej jako "u.p.s."). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie gospodarującej samotnie, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej). Przepis art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż samo przyznanie, jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Udzielanie pomocy społecznej jest limitowane posiadanymi przez organy administracji środkami, zwłaszcza pieniężnymi. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się

o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują, jak już wyżej wskazano, ograniczonymi środkami. Obowiązkiem organu jest w takich przypadkach wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności, które miały wpływ na jej podjęcie. Nie powinna budzić jakichkolwiek wątpliwości teza, że organ nie posiada obiektywnych możliwości, aby zaspokoić (zabezpieczyć) wszystkie potrzeby osób ubiegających się o pomoc, jak również w każdym przypadku udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Pozostaje także poza sporem okoliczność, że organ administracji nie może podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej.

Wymaga również podkreślenia, iż decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szczególnie wnikliwego i wszechstronnego uzasadnienia kryteriów i okoliczności, w tym respektowania zasady ogólnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., jakimi organ kierował się przy ustaleniu określonej treści rozstrzygnięcia. W orzecznictwie wskazuje się, że organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany, zgodnie z art. 7 k.p.a. rozstrzygnąć sprawę

w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57).

Przenosząc przedstawione powyżej uwagi na realia niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w ocenie Sądu, organy administracji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Organy wydając decyzje nie naruszyły przepisu art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organy obu instancji poddały należytej ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione było udzielenie Skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego, w szczególności to, że Skarżący nie pozostaje bez wsparcia finansowego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (z którego regularnie otrzymuje pomoc opisując przyznaną pomoc) oraz to jaka kwota środków pieniężnych była wydatkowana w 2019 r. na cele pomocy społecznej. Słusznie organy wskazały także, że dochód Skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 701 zł. W tej sytuacji brak było podstaw do przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia w postaci zasiłku celowego, na podstawie art. 39 u.p.s., z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.

Należy mieć na uwadze także, że nawet fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia

i w wysokości zgodnej z oczekiwaniami. Podkreślenia wymaga, iż pomoc społeczna nie może być traktowana, jako stałe źródło dochodu, albowiem celem tej instytucji jest wspieranie osób i rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Nadto, organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń

z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt l OSK 1464/06, Lex nr 299415; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt l OSK 624/07, Lex nr 500091; z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10).

Sąd podziela również pogląd prezentowany w wyroku NSA z 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 116/10 (LEX nr 594935) i przyjmuje za własny, iż "w sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej - kryteria ustawowe sformułowane w art. 2 - 4 ustawy z dnia

12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W ramach takiej kontroli nie mieści się badanie samego uznania administracyjnego (por. ww. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08). Byłoby to bowiem przyjęcie przez sąd administracyjny roli kolejnego organu rozstrzygającego sprawę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić poglądu o konieczności wskazania, w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, precyzyjnie możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Taki obowiązek nie wynika z norm art. 39 ust. 1 i 2 i art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, art. 3 ust. 4 tej ustawy, czy też art. 107 § 3 k.p.a. To samo odnosi się do ilości środków finansowych, jakimi dysponuje organ pomocy społecznej w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego i ilości osób korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej, nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej. Taka kontrola byłaby bowiem sprzeczna z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, jak już powiedziano wyżej, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Mając na uwadze dotychczas powiedziane, podzielić zatem należało słuszny pogląd Sądu, iż brak jest przepisów, z których wynikałby obowiązek organu udowadniania kosztów związanych z jego działalnością. Jeszcze raz zatem powtórzyć przyjdzie, iż wobec kontrolnych uprawnień Sądu, ograniczonych tylko do legalności decyzji, kontrola możliwości finansowych organu, jak również sposobu rozdysponowywania środków wykraczałaby poza kognicję Sądu wyznaczoną przepisem art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (por. uzasadnienie wyroku NSA z 25 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1398/09, zamieszczonego na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl)".

Pogląd ten został podtrzymany w orzecznictwie, w tym w wyroku z 9 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2762/16 (LEX nr 2339641). NSA wskazał dodatkowo, że: "Nie jest rzeczą sądu administracyjnego kontrola dysponowania środkami przez organy pomocy społecznej, w sytuacji, gdy strona nie w pełni jest usatysfakcjonowana wartością przyznanych jej świadczeń. Sąd administracyjny nie ma prawnych instrumentów, by prowadzić społeczno-ekonomiczną analizę sposobu dystrybucji przez organ pomocy społecznej środków, którymi organ ten dysponuje".

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że decyzje organów obu instancji są oparte na należytych ustaleniach stanu faktycznego i niewadliwym zastosowaniu instytucji uznania administracyjnego. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ pomocy społecznej na bieżąco, w ramach swoich ograniczonych możliwości, reaguje na różne potrzeby Skarżącego. Niewątpliwie sytuacja Skarżącego jest trudna, niemniej jak słusznie podkreśliły organy nie wykorzystuje on w pełni możliwości jakimi dysponuje. Także fakt, że Skarżący czuje się obecnie zobowiązany do pokrywania alimentów na rzecz swoich pełnoletnich już córek w szerszym rozmiarze z tego powodu, że tego obowiązku nie realizował wcześniej, nie uzasadnia przyznania mu świadczeń z pomocy społecznej. Sąd zwraca także uwagę, że organy administracji nie mają obowiązku wskazywania Skarżącemu, udzielania porad, w jaki sposób ma podjąć działania do uzyskania czy zachowku czy zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego a w szczególności udowadniania, że tego rodzaju działania jak wystąpienie o zachowek czy obniżenie alimentów poprawią sytuację materialną Skarżącego. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że Skarżący w listopadzie 2019 r. otrzymał kilka zasiłków celowych w łącznej kwocie 240 zł na dofinansowanie kosztów leczenia. Ponadto Skarżący w listopadzie 2019 r. otrzymał również zasiłki celowe na inne potrzeby bytowe. Jednocześnie zauważyć należy, iż Skarżący pozostaje pod regularną opieką ośrodka pomocy. Przy czym A. K. w sierpniu 2019 r. otrzymał zasiłek celowy w wysokości [...] zł na opłacenie za faktur ze energię, czego jednak Skarżący nie uczynił. Zatem działanie Skarżącego jest niekonsekwentne, gdyż najpierw wnioskuje do ośrodka pomocy społecznej o pomoc w spłacie zadłużenia za energię, a kiedy taką pomoc otrzymuje - w granicach możliwości finansowych ośrodka - to przyznanych środków nie wykorzystuje na ten cel.

Podkreślić należy, że pomoc przyznawana w ramach pomocy społecznej nie ma służyć zaspakajaniu danej potrzeby strony w pełnej wysokości. Strona wnioskująca o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej winna liczyć się z tym, iż nie otrzyma w pełnej wysokości świadczenia, o które wnioskowała - zależy to bowiem od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej oraz od liczby osób ubiegających się o pomoc. Ubiegający się o pomoc w pierwszej kolejności winni rozwiązywać swoje problemy życiowe we własnym zakresie. Pomoc społeczna pełni jedynie funkcję uzupełniającą w stosunku do własnych możliwości osób uprawnionych.

Organy orzekające stwierdziły również, że w sprawie niniejszej nie zachodzą przesłanki do udzielenia pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 ust. 1 u.p.s. Wprawdzie nie uzasadniły szczegółowo swojego stanowiska, jednak uchybienie to pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Wyjaśnić należy, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego może mieć miejsce w szczególnych przypadkach, związanych z wystąpieniem nagłej potrzeby, spowodowanej sytuacją nadzwyczajną jaka może zaistnieć w życiu osoby potrzebującej. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy rozumieć taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że zaistniały nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia, które to zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych (zob. wyrok NSA z 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11). W niniejszej sprawie z taką sytuacją nie mamy do czynienia, nie podnosi również zaistnienia takich okoliczności sam Skarżący.

Podsumowując, zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały prawidłowej oceny prawnej obowiązujących przepisów i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Stosownie do brzmienia art. 15 zzs2 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym – por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 1/20 (CBOSA).