Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1065/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 143 ba ust.6
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
article: art. 1039-1042
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 8 marca 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 19/11 w sprawie ze skargi E. D. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności cukrowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I

Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. uwzględnił skargę E. D. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] sierpnia 2010 r., w przedmiocie płatności cukrowej, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z dnia [...] lipca 2008 r. uzupełnioną decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. w części dotyczącej odmowy przyznania płatności cukrowej za 2007 r.

Relacjonując przebieg postępowania Sąd I instancji podał, że w dniu 11 maja 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR w L. wpłynął wniosek A. D. o przyznanie płatności na rok 2007. Wniosek obejmował jednolitą płatność obszarową, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych oraz płatność cukrową. Następnie A. D. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej i renta ta została mu przyznana. W dniu 28 marca 2008 r. do organu I instancji wpłynął wniosek E. D. o przyznanie płatności na rok 2007 w związku z przekazaniem jej gospodarstwa rolnego przez rodziców – A. i Z. małżonków D..

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. przyznał E. D. na 2007 r.: jednolitą płatność obszarową, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. W odniesieniu do płatności cukrowej organ stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że przepisy prawa nie przewidują możliwości przejęcia prawa do płatności cukrowej zadeklarowanej we wniosku w wyniku przekazania gospodarstwa w ramach programu rent strukturalnych. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. wyrokiem z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt: I SA/Lu 600/08, uchylił decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] sierpnia 2008 r., podając, jako przyczynę brak rozstrzygnięcia w sentencji decyzji o płatności cukrowej. Skarga kasacyjna organu od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. akt: II GSK 427/09.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. uzupełnił rozstrzygnięcie decyzji z dnia [...] lipca 2008 r., odmawiając skarżącej przyznania płatności cukrowej na rok 2007. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] sierpnia 2010 r. W jej motywach organ odwoławczy wyjaśnił, że w dacie składania wniosku o przyznanie płatności za 2007 r. obowiązywała ustawa z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217, ze zm. – obecna nazwa ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, dalej: ustawa o płatnościach). Ustawa została znowelizowana ustawą z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262, dalej: ustawa zmieniająca). Organ wskazał, iż mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy o płatnościach w brzmieniu sprzed nowelizacji, nie regulowały kwestii przejęcia prawa do płatności cukrowej w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania płatności przekazującemu. Organ zwrócił uwagę na treść art. 143ba ust. 6 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. UE. L. 2003. 270.1. ze zm., dalej: rozporządzenie Rady Nr 1782/2003), który to przepis obowiązuje od 1 stycznia 2007 r. i przewiduje możliwość przyznania płatności cukrowej rolnikowi, który odziedziczył gospodarstwo w przypadkach dziedziczenia faktycznego lub przewidywanego, pod warunkiem, że kwalifikuje się on do objęcia systemem jednolitych płatności obszarowych. W ocenie organu stosowanie jednak tego przepisu wprost nie jest możliwe. Z jego treści wynika bowiem, że uprawnienie do płatności cukrowej przechodzi na rolnika-następcę w przypadku "dziedziczenia faktycznego" i "dziedziczenia przewidywanego". Pojęcie "dziedziczenia przewidywanego" nie występuje w prawie polskim, stąd też jego implementacja na grunt przepisów krajowych wymagała ustanowienia w tym zakresie odpowiednich przepisów. Takie przepisy zostały wprowadzone ustawą zmieniającą, która weszła w życie w dniu 15 marca 2008 r. Jednakże pomimo zmiany przepisów w tej sprawie zastosowanie miały przepisy dotychczasowe, z uwagi na treść art.53 ust.1 ustawy o płatnościach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę przyjął, że istota problemu w sprawie wynika z faktu, iż wniosek o przyznanie płatności cukrowej złożył A. D., który w toku postępowania, przed wydaniem decyzji w tej sprawie, zbył gospodarstwo rolne na rzecz swojej córki, w drodze umowy darowizny, w związku z nabyciem uprawnień do renty strukturalnej.

Przepisy regulujące zagadnienie płatności cukrowej w przypadku przekazania gospodarstwa zostały wprowadzone dopiero nowelizacją z 2008 r. (art. 24 ust. 1a), ale ze względu na regulacje intertemporalne nie mogły mieć zastosowania w sprawie. Sąd powołał się na treść art.4 ustawy zmieniającej wskazując, że błędnie organ wywiódł stosowanie przepisów dotychczasowych z art.53 ust.1 ustawy o płatnościach, który to przepis istniał już w pierwotnym brzmieniu ustawy. Uznał jednak, że to uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy.

Pomimo braku stosownej regulacji prawnej w przepisach prawa krajowego, odpowiednie uregulowania były zawarte w art. 143ba rozporządzenia Rady Nr 1782/2003. Przepis ten upoważniał nowe państwa członkowskie stosujące system jednolitych płatności obszarowych do zdecydowania o przyznaniu rolnikom kwalifikującym się w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych oddzielnej płatności z tytułu cukru za lata 2006-2010. Zgodnie z art. 143ba ust. 6 omawianego rozporządzenia w przypadku dziedziczenia faktycznego lub przewidywanego oddzielna płatność z tytułu cukru jest przyznawana rolnikowi, który odziedziczył gospodarstwo, pod warunkiem, że kwalifikuje się on w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych.

W ocenie Sądu I instancji, wbrew twierdzeniom organu, art. 143ba ust. 6 rozporządzenia Rady Nr 1782/2003 nadaje się do bezpośredniego stosowania w polskim porządku prawnym, mimo że w krajowych przepisach nie występuje pojęcie "dziedziczenia przewidywanego". Istnieje bowiem możliwość odpowiedniej interpretacji tego pojęcia, umożliwiającej bezpośrednie zastosowanie przepisów rozporządzenia. Sąd zwrócił uwagę na art.13 ust.5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 795/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady w celu wdrożenia systemu jednolitych płatności określonego w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. U. UE.L. 2004.141.1. ze zm., dalej: rozporządzenie Komisji Nr 795/2004). W myśl tego przepisu do celów art. 33 ust. 1 lit b) rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 i niniejszego rozporządzenia, stosowane są definicje "dziedziczenia", "powołania do dziedziczenia" i "przewidywanego powołania do dziedziczenia", ustanowione przepisami prawa krajowego. Regulacja ta potwierdza konieczność poszukiwania w przepisach prawa krajowego odpowiedników użytych w rozporządzeniu pojęć.

W ocenie Sądu pojęcie "dziedziczenia przewidywanego" użyte na gruncie art. 143ba ust. 6 rozporządzenia Rady Nr 1782/2003 obejmuje w polskim porządku prawnym sytuację, w której rolnik posiadający uprawnienie do płatności cukrowej przenosi gospodarstwo rolne, z którym wiąże się przyznana płatność, na rzecz osoby należącej do kręgu jego spadkobierców ustawowych (art. 931 i nast. Kodeksu cywilnego), w związku z nabyciem praw do renty strukturalnej.

Taka wykładnia omawianego pojęcia w prawie krajowym jest zgodna z celami regulacji unijnej, co potwierdza także treść preambuły do rozporządzenia Komisji Nr 795/2004. Zgodnie z punktem 16 preambuły w przypadku, gdy rolnik przechodzi na emeryturę lub umiera, przewidując możliwość przeniesienia prawa do swojego gospodarstwa lub jego części na członka rodziny lub spadkobiercę, który zamierza kontynuować działalność rolniczą w tym gospodarstwie, należy zapewnić, aby przeniesienie prawa do gospodarstwa lub jego części w rodzinie mogło łatwo zostać dokonane w szczególności w przypadku, gdy grunty, do których prawa zostały przeniesione, były w trakcie okresu referencyjnego wydzierżawiane osobie trzeciej nie przesądzając o możliwości kontynuacji przez spadkobiercę działalności rolniczej. Podobne uregulowanie znalazło się w preambule obecnie obowiązującego rozporządzenia (Nr 1120/2009).

U podstaw wyroku powołano art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.).

II

Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. zaskarżając wyrok w całości domagał się jego zmiany w całości poprzez oddalenie skargi, ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

- art. 143 ba ust. 6 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 poprzez błędne przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie, pomimo że zawiera on pojęcie "dziedziczenie przewidywane", które nie występuje w polskim systemie prawa i z tych też względów nie nadaje się do bezpośredniego stosowania w systemie prawa krajowego, nie jest również precyzyjnie zdefiniowane w przepisach prawa wspólnotowego,

- art. 13 ust. 5 oraz pkt 16) preambuły Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 795/2004 poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdy powołany przepis jednoznacznie stanowi, że dla celów art. 33 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 i powołanego rozporządzenia, stosowane są definicje "dziedziczenia, powołanie do dziedziczenia" i "przewidywanego powołania do dziedziczenia", ustanowione przepisami prawa krajowego, a pojęcie "dziedziczenie przewidywane" nie występuje w polskim porządku prawnym.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podał, że skoro pojęcie "dziedziczenia przewidywanego" nie występuje w prawie polskim, implementacja tego pojęcia na grunt przepisów krajowych wymagała zastosowania w tym zakresie odpowiednich przepisów wykonawczych. Stosowanie przez nowe państwa członkowskie wprost przepisu art. 143 ba ust. 6 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w brzmieniu nadanym mu przez prawodawcę europejskiego nie jest możliwe. Aby bowiem przepis wspólnotowy mógł być bezpośrednio skuteczny musi spełniać określone warunki: norma winna być sformułowana dostatecznie, kompletnie i precyzyjnie, nakładać na państwo członkowskie bądź osoby fizyczne czy prawne obowiązek działania lub zaniechania działania, nadawać się do stosowania przez organy i sądy krajowe bez wprowadzenie dodatkowych środków. W ocenie organu warunki te nie zostały spełnione do bezpośredniego zastosowania normy art.143ba ust.6 rozporządzenia Rady Nr 1782/2003.

Ponadto dokonując wykładni definicji "dziedziczenia przewidywanego" Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. nie powołał żadnych przepisów prawa krajowego uzasadniających przyjętą przez Sąd wykładnię, pomimo jednoznacznego brzmienia art. 13 ust. 5 rozporządzenia Komisji Nr 795/2004 wskazującego na taką konieczność. Dokonał natomiast nadinterpretacji brzmienia pkt 16 preambuły. W ocenie kasatora przepis ten informuje o konieczności zapewnienia przeniesienia prawa do gospodarstwa w taki sposób, aby umożliwić osobie, na którą prawo to zostało przeniesione, kontynuowanie prowadzenia działalności rolniczej w szczególności, gdy przeniesione grunty były wydzierżawione osobie trzeciej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej "odrzucenie, utrzymanie w mocy wyroku WSA w L.".

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie.

Zgodnie z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej ( Dz.U. z 2004r. Nr 90, poz.864/2, dalej: Traktat o funkcjonowaniu Unii) " W celu wykonywania kompetencji Unii instytucje przyjmują rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, zalecenia i opinie. Rozporządzenie ma zasięg ogólny. Wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich. Dyrektywa wiąże każde Państwo Członkowskie, do którego jest kierowana, w odniesieniu do rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków. Decyzja wiąże w całości. Decyzja, która wskazuje adresatów, wiąże tylko tych adresatów. Zalecania i opinie nie mają mocy wiążącej".

Zasada bezpośredniego stosowania rozporządzeń wynikająca expressis verbis z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii, wyprowadzona jest też w drodze wykładni art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z art. 91 ust. 3 Konstytucji wyprowadza się nie tylko zasadę bezpośredniego stosowania rozporządzeń wspólnotowych, ale też zasadę pierwszeństwa tych rozporządzeń w wypadku kolizji z ustawami. Wyprowadza się regułę, że w przypadku rozbieżności pomiędzy przepisami prawa krajowego a prawem wspólnotowym, jeżeli tej rozbieżności nie da się usunąć w drodze wykładni, to zastosowanie ma zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego i to niezależnie od rangi porównywanych norm. W doktrynie podkreśla się, że "jeżeli po stronie prawa EU mamy do czynienia z normą prawa pochodnego, to kolizją z normami prawa krajowego rządzić będzie art. 91 ust. 3 ustanawiający pierwszeństwo wobec prawa stanowionego przez organizację międzynarodową w zakresie, w jakim to wynika z umowy konstytuującej tę organizację, więc w tym wypadku z traktatów założycielskich" (L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa 2005, s 460).

Wynikające z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii oraz z art. 91 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej reguły stosowania rozporządzeń wspólnotowych, mają zasadnicze znaczenie dla oceny zarzutu obejmującego naruszenie przez Sąd I instancji art.143 ba rozporządzenia Rady Nr 1782/2003 poprzez jego zastosowanie. Z reguł tych wynika bowiem wniosek przeciwny od prezentowanego w skardze kasacyjnej.

Skarżący organ z pominięciem reguł stosowania rozporządzeń wspólnotowych prezentuje pogląd, że rozporządzenie wspólnotowe ma zastosowanie tylko wówczas, gdy "nadaje się do bezpośredniego stosowanie w systemie prawa krajowego". Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika z kolei, że to "bezpośrednie stosowanie" rozumiane jest przez skarżący organ, jako "bezpośrednia skuteczność" przepisu prawa wspólnotowego, bez rozróżnienia prawnej formy aktu wspólnotowego, w którym zawarty jest stosowany przepis.

Z art.288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii wynika, że rozporządzenie na tle innych aktów, wymienionych w tym przepisie wyróżnia się w wielu płaszczyznach. Jest to akt prawny o zasięgu ogólnym, obowiązujący w całości, obowiązujący w sposób bezpośredni i stosowany we wszystkich państwach członkowskich. Płaszczyzna bezpośredniości obowiązywania rozporządzenia oznacza, że wiąże one z chwilą jego wejścia w życie. Nie jest konieczny dla jego mocy obowiązującej akt inkorporacji zawartych w nim treści do prawa wewnętrznego państw członkowskich.

Trybunał Europejski podkreślał wielokrotnie, że rozporządzenie "ze swej istoty prawnej i funkcji spełnianej w systemie źródeł prawa Wspólnot europejskich oddziaływa bezpośrednio i jako takie jest właściwą formą konstruowania praw podmiotowych, których ochrona należy do sądów krajowych" (wyrok z dnia 14 grudnia 1971 r. Politi s.a.s. v. Ministry for Finance of the Italian Republic. Case 43-71. European Court reports Page 01039, wyrok z dnia 17 maja 1972 r. Borsalina Leonesio v. Minister dell’ agricoltura e foreste Case 93- 71 European Court reports 1972, Page 00287). W wyroku z dnia 10 października 1973 r. w sprawie Fratelli Variola S.p.A v. Administrazione italiana delle Finanze, Trybunał stwierdził, że: "bezpośrednie stosowanie (obowiązywanie) rozporządzenia oznacza, że jego wejście w życie i stosowanie (...) nie jest zależne od jakiegokolwiek środka recepcji do prawa krajowego. Akt ustawodawczy prawa krajowego przetwarzający treść bezpośrednio stosowalnego przepisu prawa wspólnotowego nie może w żaden sposób wpływać na bezpośredni skutek (stosowanie)".

Z tego względu za błędny należało uznać pogląd skarżącego organu, że przepis art.143 ba ust.6 rozporządzenia Rady Nr 1782/2003 nie mógł mieć w sprawie zastosowania. Przepis ten został dodany przez art.1 pkt 17 c rozporządzenia Rady (WE) z dnia z dnia 19 grudnia 2006 r. zmieniającego i poprawiającego rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) Nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L. 2006.384.8. dalej: rozporządzenie zmieniające). Zgodnie z art.3 rozporządzenia zmieniającego, w zakresie istotnym dla prowadzonych rozważań, rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2007 r. i "Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich".

Rozporządzenie Rady Nr 1782/2003 w brzmieniu nadanym mu rozporządzeniem zmieniającym (m.in. poprzez dodanie art.143ba ust. 6) obowiązywało w całości w krajowym porządku prawnym w dacie rozpoznawania wniosku o przyznanie płatności cukrowej w tej sprawie. Przepis art.143 ba ust.6 tego rozporządzenia mógł wywołać skutek bezpośredni, gdyż jest wystarczająco jasny, precyzyjny i bezwarunkowy (test van Gend & Loos – wyrok ETS z dnia 5 lutego 1963 r. w sprawie 26/62 Van Gend & Loos). Wbrew temu, co twierdzi organ w skardze kasacyjnej, użyte w nim pojęcie "dziedziczenia przewidywanego" nie pozbawia omawianego przepisu możliwości wywołania skutku bezpośredniego.

Pojęcie "dziedziczenie przewidywanego" należy wyprowadzić bowiem z regulacji prawnych zawartych w Kodeksie cywilnym obejmujących dziedziczenie ustawowe – art.931 do art.940 k.c. Prawo krajowe - Kodeks cywilny- określa krąg spadkobierców ustawowych, a zatem osób powołanych do przewidywanego dziedziczenia.

Zauważyć także należy, że w polskiej wersji językowej art.143 ba ust. 6 rozporządzenia Rady Nr 1782/2003 stanowi o "dziedziczeniu przewidywanym". Natomiast we francuskiej wersji językowej występuje pojęcie "d’héritage anticipé", które można tłumaczyć, jako dziedziczenie wcześniejsze czy też uprzedzające. Pojęcie dziedziczenia wcześniejszego można wyprowadzić z art.1039 – 1042 Kodeksu cywilnego. Przepisy te stanowią, w zakresie istotnym dla rozważanego zagadnienia, o darowiznach otrzymanych przez spadkobierców ustawowych od spadkodawcy. W postanowieniu z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt III CSK 39/10 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że przez użyte w art.1039 § 1 k.c. określenie "darowizna" należy rozumieć wszelkie przysporzenie dokonane pod tytułem darmym, które za życia spadkodawcy przeszły z jego majątku do majątku spadkobiercy i stały się własnością tego ostatniego. W postanowieniu z dnia 24 stycznia 2002 r. o sygn. akt II CKN 503/00 Sąd Najwyższy przyjął, że oprócz darowizn na schedę podlega zaliczeniu "przekazanie nieodpłatnie gospodarstwa rolnego następcy, będącego zstępnym rolnika w celu uzyskania emerytury lub renty na podstawie ustawy z 27 października 1977 r. i ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r.".

Z dotychczasowych wywodów wynika, ze przeniesienie własności gospodarstwa rolnego za życia spadkodawcy na rzecz spadkobiercy ustawowego należy uznać za dziedziczenie wcześniejsze. Konstatacji tej nie zmienia przyjęte w polskim brzmieniu przepisu określenie "dziedziczenia przewidywanego", bowiem też obejmuje ono krąg spadkobierców ustawowych.

Za nieusprawiedliwiony należało uznać także zarzut naruszenia art. 13 ust.5 rozporządzenia Komisji Nr 795/2004. Przepis ten stanowi, że " Do celów art.33 ust.1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 i niniejszego rozporządzenia stosowane są definicje "dziedziczenia", "powołania do dziedziczenia" i "przewidywanego powołania do dziedziczenia" ustanowione przepisami prawa krajowego". Stawiając zarzut naruszenia tego przepisu skarżący organ, jako formę naruszenia wskazał zarówno jego błędną wykładnię jak i niewłaściwe zastosowanie, w uzasadnieniu podając, że Sąd I instancji "nie powołał żadnych przepisów prawa krajowego uzasadniających przyjętą przez Sąd wykładnię, pomimo jednoznacznego brzmienia art.13 ust.5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 795/2004 wskazującego na taką koniczność".

Tak uzasadniony zarzut nie wskazuje na błędne zrozumienie przez Sąd I instancji treści normy prawnej, lecz na potencjalną wadliwość uzasadnienia zaskarżonego wyroku, która w tej sprawie nie występuje. Sąd I instancji wbrew twierdzeniom organu powołał przepis prawa krajowego – art. 931 Kodeksu cywilnego – z którego wywiódł pojęcie dziedziczenia przewidywanego. Nie doszło także do naruszenia art.13 ust.5 rozporządzenia Komisji Nr 795/2004 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż przepis ten w rozpoznawanej sprawie nie był stosowany.

Natomiast nie poddaje się kontroli merytorycznej zarzut naruszenia motywu 16 preambuły rozporządzenia Komisji nr 795/2004 poprzez jego "nadinterpretację".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący organ powołał się na wyrok z dnia 26 maja 2010 r. o sygn. akt II GSK 590/09, w którym, w jego ocenie, Naczelny Sąd Administracyjny "zajął odmienne stanowisko niż wyrażone" przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Zauważyć więc należy, że w powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny działając w granicach skargi kasacyjnej wniesionej przez organ zajął takie samo stanowisko jak w tej sprawie Sąd I instancji, a obejmowało ono kwestię stosowania art.24 ust.1 a pkt 3 ustawy o płatnościach (dodanego ustawą zmieniającą) do spraw wszczętych, a niezakończonych decyzją ostateczną do dnia 15 marca 2008 r. Natomiast w omawianym wyroku nie było rozstrzygane zagadnienie stosowania art.143 ba ust.6 rozporządzenia Rady Nr 1782/2003, aczkolwiek w uzasadnieniu orzeczenia NSA wskazując na konieczność dokonania wykładni właściwych przepisów prawa materialnego, które miałyby w sprawie zastosowanie nakazał rozważyć "relacje pomiędzy przepisami prawa krajowego – ustawy o płatnościach a przepisami prawa unijnego (...)".

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie i w oparciu o art.184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.