Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1001/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 706 ust. 7 w związku z art. 706 ust. 1 i 5
journal: Dz.U. 2004 nr 265 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 379 poz 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis.
article: art. 70 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia NSA Jolanta Rajewska sędzia del. WSA Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 993/13 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Budzów z dnia [...] maja 2013 r., nr [...]; 2. zasądza na rzecz A. A. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2014 r. o sygn. akt III SA/Kr 993/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], wydaną w trybie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Wójt Gminy Budzów uchylił własną decyzję ostateczną z dnia [...] października 2012 r. nr [...], przyznającą A. A., prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą [...] A. A. z siedzibą w S. B., dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika R. G. przez okres 12 miesięcy w wysokości 2.693,67 zł, i odmówił A. A. przyznania świadczeń pieniężnych w formie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika R. G.

Powyższa decyzja była kolejną decyzją wydaną w tej sprawie, bowiem poprzednia decyzja Wójta Gminy Budzów z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2013 r. Wójt Gminy Budzów wskazał, iż zgodnie z art. 70b ust. 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), dofinansowanie przyznaje się na wniosek pracodawcy. Tymczasem z pisma Burmistrza Miasta Sucha Beskidzka z dnia 24 kwietnia 2013 r. wynika, że od dnia 1 lutego 2011 r. A. A. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i Burmistrz Miasta Sucha Beskidzka w dniu [...] lutego 2011 r. wydał decyzję o wykreśleniu od dnia 1 lutego 2011 r. wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, zarejestrowanego pod nr [...]. Organ I instancji uznał zatem, że w dniu składania wniosku A. A. nie był już pracodawcą, a dokumenty zawierały pieczęć firmy, która nie istniała.

W odwołaniu od powyższej decyzji Wójta Gminy Budzów A. A. wniósł o jej uchylenie. Organowi I instancji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, poprzez uznanie, że nie spełnia on wymogów do ubiegania się o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika z tego powodu, że system komputerowy nie może zarejestrować wniosku, co ma przesądzać, iż w okresie składania wniosku odwołujący się nie był już pracodawcą. Zainteresowany zarzucił również naruszenie przepisów procedury, w szczególności art. 7 i art. 77 kpa.

A. A. przyznał, że w dniu złożenia wniosku o dofinansowanie nie był już pracodawcą, gdyż w dniu 31 stycznia 2011 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Jednakże w okresie od dnia 1 września 2009 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r., tj. w czasie, w którym zatrudniał R. G. na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, prowadził działalność gospodarczą, co oznacza, iż był pracodawcą. Natomiast po zaprzestaniu przez niego prowadzenia działalności gospodarczej szkolenie małoletniego kontynuował kolejny pracodawca – K. A., który przejął firmę. Jemu też wypłacono zwrot kosztów za szkolenie R. G. za okres od dnia 1 września 2010 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. A. A. wskazał, iż zgodnie z art. 70b ust. 5 ww. ustawy o systemie oświaty, jeżeli umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy – przysługującą kwotę dofinansowania dzieli się między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki zawodu. Zdaniem zainteresowanego, oznacza to, że ustawa przewiduje sytuację, gdy szkolenie wykonywane jest przez kilku niezależnych pracodawców i wówczas dzieli się kwotę dofinansowania tak, jak zostało to uprzednio dokonane. Podniósł, że R. G. ukończył naukę zawodu w dniu 31 sierpnia 2012 r., a zatem nie mógł złożyć wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika w czasie, kiedy jeszcze prowadził własną działalność gospodarczą i był pracodawcą. Skoro zatrudniał R. G. przez okres jednego roku, to zasadne jest, aby otrzymał za to stosowne dofinansowanie, gdyż był wówczas pracodawcą i spełniał wszelkie ustawowe wymogi, by otrzymać zwrot kosztów szkolenia. W ocenie strony, zaprzestanie działalności po ukończeniu przez młodocianego szkolenia nie powinno mieć znaczenia dla oceny stanu z chwili wykonywania szkolenia.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 kpa, zainteresowany podniósł, iż w niniejszej sprawie organ I instancji nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego, co ujawniło się również w uzasadnieniu decyzji, z której nie wynika, jakie dowody przemawiają za podjęciem przez organ niniejszego rozstrzygnięcia. Wskazał również, że decyzja organu I instancji została wydana przed upływem terminu, jaki organ ten zakreślił mu do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odwołujący się stwierdził, iż do dnia 9 maja 2013 r. miał czas na odniesienie się do zebranych dowodów i w związku z tym w dniu [...] maja 2013 r. nadał listem poleconym swoje wyjaśnienia i wnioski. Natomiast organ I instancji swoją decyzję wydał w dniu [...] maja 2013 r., a więc przed doręczeniem mu jego pisma z dnia 7 maja 2013 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, stosując art. 70b ww. ustawy o systemie oświaty, § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. Nr 60, poz. 278 ze zm.), § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 244, poz. 1626), rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z dnia 28 grudnia 2006 r., str. 5 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy Budzów z dnia [...] maja 2013 r.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 70b ust. 1 ww. ustawy o systemie oświaty, dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje pracodawcom, a jak wynika z analizy zgromadzonych dokumentów, w momencie składania wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika (w dniu 10 września 2012 r.) A. A. nie prowadził już działalności gospodarczej. Organ II instancji stwierdził zatem, że skoro w momencie składania wniosku oraz rozpatrywania sprawy przez organ I instancji odwołujący się nie był już przedsiębiorcą, to nie spełnia on warunków do przyznania pomocy de minimis, o której mowa w art. 70b ust. 11 ww. ustawy o systemie oświaty, a która na podstawie rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. przyznawana jest wyłącznie podmiotom gospodarczym, a więc podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie A. A. wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Skarżący zarzucił naruszenie art. 70b ww. ustawy o systemie oświaty, poprzez uznanie, że nie spełnia on wymogów do ubiegania się o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika z tego powodu, że w okresie składania wniosku nie był już pracodawcą. Ponadto, skarżący zarzucił naruszenie przepisów procedury, w szczególności art. 10 i art. 77 kpa. Skarżący podniósł, iż w treści art. 70b ust. 1 ww. ustawy o systemie oświaty ustawodawca wskazał na trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, by można było przyznać dofinansowanie na rzecz pracodawcy: 1) zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, 2) posiadanie przez pracodawcę lub osobę zatrudnioną u pracodawcy kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, 3) ukończenie przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia zawodowego i zdanie egzaminu zgodnie z odrębnymi przepisami. Natomiast w żadnym miejscu ustawodawca nie wskazał, aby konieczną przesłanką uzyskania przedmiotowego dofinansowania była okoliczność bycia pracodawcą w chwili składania wniosku. Skarżący podniósł również, iż w art. 70b ust. 5 tej ustawy prawodawca wskazał na możliwość uzyskania dofinansowania również w przypadku rozwiązania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Przepis ten pozwala na proporcjonalny podział kwoty dofinansowania pomiędzy pracodawców w sytuacji, gdy umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy. Wówczas podział kwoty dofinansowania następuje proporcjonalnie do liczby miesięcy przeprowadzonej przez pracodawców nauki zawodu. Zdaniem skarżącego, skoro ustawodawca w art. 70b ww. ustawy o systemie oświaty nie wskazuje na możliwość pozbawienia pracodawcy prawa do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w przypadku likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej (bez względu na przyczynę), to nie można wprowadzać takiego warunku w drodze wykładni. Utratę prawa do otrzymania przedmiotowego dofinansowania przewiduje bowiem jedynie ust. 5 wskazanego przepisu w sytuacji, gdy stosunek prawny łączący pracodawcę i młodocianego pracownika ustał wskutek rozwiązania umowy o pracę z winy pracodawcy i tylko takie rozwiązanie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego nakłada na organ obowiązek wydania decyzji o odmowie przyznania dofinansowania. Tym samym, w opinii skarżącego, fakt nieprowadzenia przez niego w dacie złożenia wniosku działalności gospodarczej, w ramach której zatrudniany był młodociany pracownik na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, nie jest przesłanką pozwalającą na odmowę przyznania dofinansowania. Istotne jest bowiem, aby w toku kształcenia młodocianego pracownika pracodawca spełniał wszystkie wymienione wyżej ustawowe przesłanki warunkujące uzyskanie dofinansowania kosztów kształcenia.

Skarżący wskazał również, że Kolegium w swojej decyzji nie odniosło się do podniesionego przez niego w odwołaniu zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 7 i art. 77 kpa, a ponadto organ I instancji wydał swoją decyzję jeszcze przed doręczeniem jego pisma z dnia 7 maja 2013 r., w którym odniósł się do zebranych w toku postępowania administracyjnego dowodów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając sprawę, uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 70b ust. 1 ww. ustawy o systemie oświaty, pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin zgodnie z odrębnymi przepisami. W myśl ust. 7 art. 70b tej ustawy, dofinansowanie przyznawane jest na wniosek pracodawcy złożony w terminie trzech miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2. Zgodnie z ust. 5 art. 70b, jeżeli umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy – przysługującą kwotę dofinansowania dzieli się między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki zawodu. Dofinansowanie nie przysługuje temu pracodawcy, z którym umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z winy pracodawcy. Sąd wskazał, że ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 205, poz. 1206) wprowadzono zmianę polegającą na dodaniu do art. 70b ustawy ustępu 11, zgodnie z którym dofinansowanie, o którym mowa w ust. 1 stanowi pomoc de minimis udzielaną zgodnie z warunkami określonymi w ww. rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. Zmiana ta weszła w życie, stosownie do art. 22 ustawy zmieniającej, z dniem wejścia jej w życie, tj. w dniu 1 września 2012 r.

WSA w Krakowie zaznaczył, że istota sprawy sprowadza się do tego, czy istniała prawna możliwość uzyskania przez skarżącego dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w sytuacji, kiedy w chwili złożenia przez niego wniosku o dofinansowanie nie był już pracodawcą.

Sąd podniósł, że w dniu [...] lutego 2011 r. wydana została decyzja o wykreśleniu działalności gospodarczej, prowadzonej przez skarżącego, z dniem 1 lutego 2011 r. Natomiast z dniem 1 września 2012 r. wprowadzono do art. 70b ww. ustawy o systemie oświaty ust. 11. Analiza treści przytoczonej powyżej regulacji prawnej prowadzi do wniosku, że warunkami przyznania dofinansowania na rzecz pracodawcy są: zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, posiadanie przez pracodawcę kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego oraz ukończenie przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia zawodowego i zdanie egzaminu zgodnie z odrębnymi przepisami. Nadto, od dnia 1 września 2012 r. ustawodawca sprecyzował, że dofinansowanie kosztów kształcenia stanowi na mocy art. 70b ust. 11 pomoc de minimis. Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że w chwili rozstrzygania przedmiotowej sprawy i wydawania przez organy administracyjne decyzji, obowiązujące przepisy przewidywały wymóg bycia podmiotem gospodarczym jako przesłankę, od istnienia której uzależnione jest przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia pracownika. Dofinansowanie kosztów kształcenia, o którym mowa w art. 70b ust. 1 ww. ustawy o systemie oświaty, w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 września 2012 r., mogło być bowiem przyznane tylko podmiotowi gospodarczemu, zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r.

W ocenie Sądu, skoro więc dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników stanowi pomoc de minimis, to decyzja o przyznaniu takiego dofinansowania mogła zostać wydana tylko na rzecz podmiotu gospodarczego, czyli podmiotu wykonującego działalność gospodarczą. Wynika to nie tylko z regulacji zawartej w art. 70b ww. ustawy o systemie oświaty, ale i z istoty pojęcia "pomocy publicznej", jaką stanowi pomoc de minimis. Sąd wskazał, że definicji "pomocy publicznej" nie zawierają ani przepisy TWE, ani żadne postanowienia prawa unijnego, jednakże zgodnie z wypracowanym w orzecznictwie i doktrynie uniwersalnym określeniem tego terminu z art. 87 ust. 1 TWE, będzie ono obejmować wszelkie świadczenia na rzecz przedsiębiorstwa pochodzące od państwa lub ze źródeł państwowych (zwiększające przy tym wydatki lub zmniejszające przychody państwa), które przynosi temu przedsiębiorstwu korzyść, jakiej nie mogłoby uzyskać w ramach normalnej działalności gospodarczej (tak S. Szuster, Komentarz LEX/el 2005 do art. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej wraz z podanym tam orzecznictwem i literaturą). W przytoczonej literaturze wskazuje się też, że na charakterystykę pojęcia "pomoc publiczna" składa się między innymi cecha dotycząca charakteru beneficjentów wsparcia. Zgodnie z art. 87 ust. 1 TWE, beneficjentem wsparcia ze środków publicznych muszą być określone przedsiębiorstwa lub gałęzie produkcji, co jednoznacznie wskazuje, iż pomoc ta kierowana jest do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Na gruncie regulacji polskich obowiązuje natomiast opisowa definicja zawarta w art. 2 pkt 16 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t. j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm.), zgodnie z którą przez "beneficjenta pomocy" należy rozumieć podmiot prowadzący działalność gospodarczą, w tym podmiot prowadzący działalność w zakresie rolnictwa lub rybołówstwa, bez względu na formę organizacyjno-prawną oraz sposób finansowania, który otrzymał pomoc publiczną.

W opinii Sądu, prowadzenie działalności gospodarczej jest zatem niezbędnym wymogiem i zasadniczą przesłanką uznania danego podmiotu za beneficjenta pomocy, w rozumieniu przepisów powyższej ustawy, a także uznania za przedsiębiorcę, w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.). Także przepis art. 431 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) za cechę decydującą o posiadaniu statusu przedsiębiorcy uznaje wykonywanie działalności gospodarczej. Sąd podzielił pogląd wyrażony przez cyt. wyżej komentatora, że jednoznaczne wskazanie adresatów wsparcia w ramach pomocy publicznej oznacza, iż za pomoc publiczną nie może zostać uznane przysporzenie majątkowe przeznaczone dla osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych, które nie prowadzą działalności gospodarczej.

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy, WSA w Krakowie stwierdził, że zmiana ustawy o systemie o światy, polegająca na dodaniu do przepisu art. 70b ustępu 11, a co za tym idzie – poddaniu dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników rygorom wynikającym z warunków określonych rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis, miała miejsce w dniu 1 września 2012 r., tj. w chwili, kiedy skarżący nie prowadził już działalności gospodarczej, co miało miejsce tylko do dnia 31 stycznia 2011 r. Nie może więc – zdaniem Sądu – odnieść zamierzonego skutku zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy przepisu art. 70b ww. ustawy o systemie oświaty, polegający na twierdzeniu, że skarżący spełnił wszystkie przesłanki do nabycia prawa do dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Jedną z koniecznych przesłanek przyznania takiego dofinansowania jest ukończenie przez młodocianego pracownika nauki zawodu i zdanie egzaminu. Sąd wskazał, że w dniu rozwiązania umowy o pracę z młodocianym pracownikiem R. G., tj. w dniu 31 sierpnia 2010 r., skarżący nie nabył jeszcze prawa do dofinansowania kosztów kształcenia, ponieważ nauka zawodu kontynuowana była przez młodocianego pracownika u innego pracodawcy, a pracownik, z którym łączyła skarżącego umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego, zdał egzamin dopiero w dniu 31 sierpnia 2012 r., a więc w dniu, w którym skarżący nie prowadził już działalności gospodarczej, zarówno w chwili składania wniosku o dofinansowanie (w dniu 10 września 2012 r.), jak i w dacie rozstrzygania sprawy przez organ.

WSA w Krakowie podkreślił, że z art. 70b ust. 7 ww. ustawy o systemie oświaty wynika, iż dofinansowanie przyznawane jest tylko na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2. Natomiast zgodnie z ust. 11 tego przepisu, dofinansowanie może być przyznane tylko podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą. Oznacza to – zdaniem Sądu – że pierwszym dniem, w którym skarżący mógł złożyć wniosek o dofinansowane był dzień 1 września 2012 r. W świetle zaś regulacji prawnej obowiązującej w tym dniu (art. 70b ww. ustawy o systemie oświaty w nowym brzmieniu), organy prawidłowo oceniły, że skarżący nie spełnił przesłanek do przyznania dofinansowania. Zaskarżona decyzja została prawidłowo wydana na podstawie obowiązujących przepisów prawa i realizuje zasadę praworządności, wynikającą z art. 6 kpa, a także prawidłowo rozstrzyga o wniosku skarżącego w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Nie można zatem – w ocenie Sądu – wbrew zarzutom skargi – postawić organowi zarzutu naruszenia art. 70b ww. ustawy o systemie oświaty.

Sąd zaznaczył także, że zgodnie z art. 70b ust. 8 ww. ustawy o systemie oświaty, dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników jest finansowane ze środków Funduszu Pracy, który – jak wynika z przepisu art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.) – jest państwowym funduszem celowym, w rozumieniu ustawy z dnia 27. sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.). W związku z tym dysponowanie jego środkami podlega rygorom określonym w tej ustawie. Przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia stanowi dysponowanie środkami publicznymi i dlatego musi ściśle uwzględniać treść przepisów prawa, regulujących warunki tego dysponowania, dlatego przesłanki przyznania dofinansowania nie mogą być interpretowane rozszerzająco.

Za nietrafny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 10 kpa, poprzez wydanie decyzji przez organ I instancji przed upływem terminu, jaki został zakreślony skarżącemu do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Korespondencja z zawiadomieniem na podstawie art. 10 kpa została mu doręczona w dniu 30 kwietnia 2013 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Termin upływał zatem w dniu 7 maja 2013 r. Do tego dnia skarżący nie skorzystał z możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Organ I instancji wydał decyzję dopiero następnego dnia, tj. w dniu [...] maja 2013 r., a więc po upływie wyznaczonego przez organ terminu. W ocenie Sądu, nietrafnie wskazuje skarżący, że termin ten upływał mu dopiero w dniu 9 maja 2013 r., a zatem, że zmieścił się w wyznaczonym terminie, nadając korespondencję zawierającą odniesienie się do zebranych dowodów listem poleconym w dniu [...] maja 2013 r.

Dlatego też, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył A. A., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i obu wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 70b ww. ustawy o systemie oświaty, poprzez uznanie, że skarżący nie spełnia wymogów do ubiegania się o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika z tego względu, że w chwili składania wniosku nie był już pracodawcą.

Autor skargi kasacyjnej w jej motywach podniósł, że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż warunkiem otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika jest okoliczność bycia pracodawcą w momencie składania wniosku. Skoro bowiem ustawodawca w art. 70b ww. ustawy o systemie oświaty nie wskazuje na możliwość pozbawienia pracodawcy prawa do uzyskania dofinansowania przedmiotowych kosztów kształcenia w przypadku likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej (bez względu na przyczynę), to nie można wyprowadzać takiego wniosku w drodze wykładni.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem zawiera usprawiedliwioną podstawę, co sprawia, że zasługuje na uwzględnienie.

Jedyną podstawą skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.). Zdaniem autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji błędnie przyjął, że skarżący nie spełnia wymogów do uzyskania pomocy w formie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika z tego względu, że w chwili składania wniosku nie był już pracodawcą.

Zgodnie z brzmieniem art. 70b ust. 1 ww. ustawy o systemie oświaty, pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:

1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;

2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.

Z powyższego przepisu wynika, że oprócz warunku zawarcia z młodocianym pracownikiem umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, do wymaganych przesłanek przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika należy posiadanie przez pracodawcę lub osobę prowadzącą zakład w imieniu pracodawcy albo przez osobę zatrudnioną u pracodawcy kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych oraz ukończenie przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia zawodowego i zdanie egzaminu, zgodnie z przepisami w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Wskazane w powyższym przepisie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Z kolei w myśl art. 70b ust. 7 ww. ustawy o systemie oświaty, dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2. Do wniosku należy dołączyć kopie dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, kopię umowy o pracę z młodocianym pracownikiem zawartej w celu przygotowania zawodowego; kopię odpowiednio dyplomu lub świadectwa potwierdzającego zdanie egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, albo zaświadczenie potwierdzające zdanie tego egzaminu.

Należy zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że ustawodawca w żadnej z jednostek redakcyjnych art. 70b ww. ustawy o systemie oświaty nie wskazał, aby konieczną przesłanką uzyskania przedmiotowego dofinansowania była okoliczność bycia pracodawcą w chwili składania wniosku. Innymi słowy, ustawodawca nie wymaga, by wnioskodawca ubiegający się o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, którego zatrudniał w procesie jego kształcenia na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, miał być w momencie składania wniosku nadal podmiotem zatrudniającym w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Istotne jest bowiem, aby w toku kształcenia młodocianego pracownika pracodawca spełniał wszystkie wymienione wyżej ustawowe przesłanki warunkujące uzyskanie dofinansowania kosztów kształcenia, a ponadto, by młodociany pracownik ukończył naukę kształcenia i zdał egzamin. Zatem wszystkie wymagane prawem warunki do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika są spełnione dopiero wówczas, gdy młodociany zakończy proces przygotowywania do zawodu i zda egzamin. Wtedy to otwiera się trzymiesięczny termin na złożenie wniosku przez pracodawcę, który brał udział w procesie kształcenia młodocianego pracownika. Ustawodawca nie wprowadził w omawianym przepisie innych dodatkowych warunków, z których wynikałoby, że pracodawca, który brał udział w procesie kształcenia młodocianego pracownika, nie może uzyskać dofinansowania tylko z tej przyczyny, że w chwili składania wniosku nie spełnia już warunku bycia pracodawcą. Ma to oczywiście swoje uzasadnienie prawne, ponieważ dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, obok innej formy pomocy ze strony organów państwa, jaką jest refundacja kosztów wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne, wypłacana w trakcie trwania umowy z młodocianym pracownikiem, ma służyć całemu systemowi kształcenia zawodowego, poprzez wypracowanie mechanizmów zachęcających pracodawców do szerszego włączania się w proces kształcenia w zawodach, jak i w proces ewaluacji jego efektów w ramach konstytucyjnego prawa do nauki (art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).

Gdyby przyjąć za prawidłowe stanowisko orzekających w sprawie organów administracji i Sądu I instancji, doszłoby w istocie do nieuprawnionego ograniczenia prawa, bowiem – dla przykładu – pracodawca, który wskutek całkowitej niezdolności do pracy, orzeczonej przed ukończeniem procesu kształcenia młodocianego pracownika i zdaniem przez niego egzaminu, zmuszony w następstwie tego do zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej, byłby wykluczony z kręgu beneficjentów świadczenia. Tymczasem treść art. 70b ust. 7 ww. ustawy o systemie oświaty wcale nie wymaga, by wnioskodawcą w sprawie o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika był podmiot prowadzący działalność gospodarczą – przedsiębiorca, jak błędnie przyjął WSA w Krakowie. Wnioskodawca – w świetle tego przepisu – ma spełniać przesłankę bycia pracodawcą młodocianego pracownika w procesie jego kształcenia i innego warunku z tego przepisu w drodze wykładni nie należy wyprowadzać.

Ze sprawy wynika, że skarżący przesłankę tę spełnił, bowiem był pracodawcą młodocianego pracownika i jako jego pracodawca złożył swój wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia, natomiast fakt nieprowadzenia przez skarżącego w dacie złożenia wniosku działalności gospodarczej, w ramach której zatrudniany był młodociany pracownik na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, nie jest okolicznością eliminującą go z grona beneficjentów świadczenia i pozwalającą na odmowę przyznania dofinansowania.

W art. 70b ust. 5 ww. ustawy o systemie oświaty ustawodawca wskazał na możliwość uzyskania dofinansowania również w przypadku rozwiązania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Sąd I instancji treść ustępu 5 art. 70b ww. ustawy o systemie oświaty wprawdzie przywołał w motywach zaskarżonego wyroku, jednakże jego brzmienie całkowicie pominął w swych rozważaniach w kontekście stanu faktycznego sprawy, a przepis ten pozwala na proporcjonalne przyznanie kwoty dofinansowania pracodawcom młodocianego pracownika w sytuacji, gdy umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy. Wówczas podział kwoty dofinansowania następuje proporcjonalnie do liczby miesięcy przeprowadzonej przez pracodawców nauki zawodu. Natomiast nie jest możliwe przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika jedynie temu pracodawcy, z którym umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z winy pracodawcy.

Skoro więc ustawodawca w art. 70b ww. ustawy o systemie oświaty nie wskazuje na możliwość pozbawienia pracodawcy prawa do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w przypadku likwidacji prowadzonej przez niego działalności gospodarczej (niezależnie od przyczyny), to nie można formułować takiego warunku w drodze wykładni. Utratę prawa do otrzymania przedmiotowego dofinansowania przewiduje bowiem jedynie ust. 5 wskazanego przepisu w sytuacji, gdy stosunek prawny łączący pracodawcę i młodocianego pracownika ustał wskutek rozwiązania umowy o pracę z winy pracodawcy i tylko taka sytuacja skutkuje wydaniem decyzji o odmowie przyznania dofinansowania.

Przedstawionego w niniejszym orzeczeniu stanowiska nie zmieniają w żaden sposób powoływane przez Sąd I instancji przepisy rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z dnia 28 grudnia 2006 r., str. 5 ze zm.), ponieważ fakt przyznawania pomocy publicznej jedynie przedsiębiorcom wcale nie oznacza, że przedsiębiorca, który zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, a uczestniczył w procesie kształcenia młodocianego pracownika jako jego pracodawca, nie może z tej pomocy skorzystać w formie dofinansowania kosztów jego kształcenia, zważywszy że w chwili kontynuowania przez młodocianego pracownika nauki takim przedsiębiorcą był.

W tym stanie rzeczy, uznając zatem trafność zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 70b ww. ustawy o systemie oświaty, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku, a wobec stwierdzenia jedynie naruszeń prawa materialnego, które w rezultacie doprowadziły do wydania zaskarżonego wyroku – także do rozpoznania skargi w oparciu o przepis art. 188 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 135 tej ustawy.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.