Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1289/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art 77, art 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 37 ust 1 pkt 1 , art 16 ust 2, art 145 § 1 pkt 1 lit a i lit c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Łukasz Trochym Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2020 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej:SKO/organ) działając na zasadzie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.) oraz art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), w związku z art. 2 ust. 1, art. 3 i art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez p.o. Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]z [...] stycznia 2020 r. nr [...]w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku stałego A. C. (dalej: skarżący).

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

SKO wskazało, że wymienioną wyżej decyzją organ I instancji orzekł o odmowie przyznania A. C. pomocy w formie zasiłku stałego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że skarżący od 2004 r. przebywa w [...], gdzie miał tymczasowe zameldowanie. Skarżący posiadał gospodarstwo rolne o powierzchni ogólnej [...]ha w m. [...], gm. [...], które przekazał aktem notarialnym w 2003 r. umową dożywocia Panu M. M., zamieszkałemu w [...]. W rzeczonej umowie Pan M. zobowiązał się zapewnić skarżącemu całokształt dożywotnich potrzeb życiowych, m.in. przyjąć skarżącego jako domownika w miejscu swojego pobytu, dostarczyć wyżywienie, ubranie oraz pomoc, a także pielęgnować w chorobie i starości. Wobec powyższego organ stwierdził, że wszelkie potrzeby finansowe i bytowe winien zapewnić skarżącemu Pan M..

Od powyższej decyzji, A. C. złożył odwołanie, w którym nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu I instancji. Poinformował, że ma 62 lata i aktualnie pozostaje bez żadnego dochodu. Z powodu zaburzeń psychicznych, na okres do [...].11.2022 r. posiada ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Obecnie przebywa w [...] mieszący się przy ul. [...] w [...], gdzie posiada status osoby bezdomnej. Skarżący poinformował, że nie otrzymuje od Pana M. M. żadnych świadczeń, jak również nie wywiązuje się on z obowiązku zapewniania dożywotnich potrzeb życiowych. Skarżący podał także, że nie utrzymuje kontaktu z Panem M.. Problemy zdrowotne (w tym ograniczenia psychiczne) uniemożliwiają skarżącemu skuteczne domaganie się od Pana M. z wywiązania się z ciążącego na nim obowiązku.

SKO rozpoznając powyższe odwołanie wskazało, że skarżący jest mieszkańcem [...] przy ul. [...] w [...], gdzie posiada status osoby bezdomnej. Organ podał, że na podstawie z art. 101 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej ustalił organ właściwy do rozpoznania wniosku A. C. tj. wg. ostatniego jego miejsca zameldowania na pobyt stały (art. 101 ust. 2 ustawy). Organ wskazał, ze skarżący ostatnio był zameldowany na pobyt stały w miejscowości [...], gm. [...], toteż organem właściwym do rozpoznania wniosku jest Wójt Gminy [...].

SKO podkreśliło następnie, że zasiłek stały jest świadczeniem pieniężnym o charakterze obligatoryjnym, co oznacza, że właściwy organ nie posiada żadnej swobody w zakresie przyznania tego świadczenia, gdyż jego uzyskanie uzależnione jest wyłącznie od kumulatywnego spełnienia przesłanek wynikających z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. pełnoletności osoby ubiegającej się o zasiłek, niezdolności do pracy z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy (spowodowanej niepełnosprawnością) oraz uzyskiwania dochodu nie przekraczającego kryterium dochodowego. Spełnienie tych przesłanek powoduje, że świadczenie musi zostać przyznane.

Organ podniósł, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu [...].11.2019 r. przeprowadzono z A. C. rodzinny wywiad środowiskowy, podczas którego zawnioskował on o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego wraz z opłaceniem składki na ubezpieczenie zdrowotne. Pracownik socjalny ustalił, że skarżący ma 62 lata, jest kawalerem i nie posiada dzieci, zaś rodzice nie żyją. Ustalono także, że skarżący posiada młodszego brata i starszą siostrę, lecz nie chce utrzymywać z nimi kontaktu. Obecnie przebywa w mieszkaniu treningowym [...] przy ul. [...] w [...], gdzie ma zapewnione wsparcie psychiczne pracownika socjalnego. Skarżący nie pracuje i nie posiada żadnych dochodów. Zgodnie z orzeczeniem z dnia [...].11.2019 r. znak: [...] skarżący posiada umiarkowany stopnień niepełnosprawności. A. C. był w posiadaniu gospodarstwa rolnego położonego we wsi [...] oraz [...] o łącznej pow. [...] ha, które przekazał Aktem Notarialnym Repertorium [...] Nr [...] z dnia [...].09.2003 r. Panu M. M. w zamian za ustanowione na Jego rzecz prawo dożywocia - Pan M. M. zobowiązał się zapewnić skarżącemu całokształt dożywotnich potrzeb życiowych, a w szczególności przyjąć zbywcę jako domownika w miejscu swojego pobytu, dostarczyć mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz w starości, a także sprawić skarżącemu własnym kosztem i staraniem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym. OPS Dzielnicy [...] pismem z dnia [...].12.2019 r. znak: [...] przekazał sprawę wniesioną przez A. C. Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w [...] do rozpatrzenia zgodnie z właściwością miejscową. P.o. Kierownika GOPS w [...]decyzją z dnia [...].01.2020 r., nr [...] odmówił skarżącemu pomocy w formie zasiłku stałego stwierdzając, że wszelkie potrzeby finansowe i bytowe winien zapewnić skarżącemu Pan M. M..

SKO zwróciło uwagę, że organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu w sposób lakoniczny zawarł uzasadnienie prawne i faktyczne, co stanowi naruszenie art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego jednakże, zdaniem SKO, uchybienie to może zostać uzupełnione w postępowaniu odwoławczym i nie może stanowić samoistnej przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji.

Organ przypomniał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W świetle art. 6 pkt 1 niniejszej ustawy całkowita niezdolność do pracy oznacza, m.in. legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

SKO wskazało, że w przedmiotowej sprawie ustalono, że skarżący ma 62 lata i posiada umiarkowany stopnień niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz nie posiada dochodu, a zatem co do zasady, spełnia przesłanki uprawniające do objęcia go rzeczoną pomocą.

SKO zauważyło jednak, że Aktem Notarialnym Repertorium [...] Nr [...] z dnia [...].09.2003 r. został nałożony na Pana M. M. obowiązek zapewnienia skarżącemu całokształtu dożywotnich potrzeb życiowych. Podkreśliło, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, jednakże takich, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zdaniem Kolegium pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, czyli pomocniczy, dodatkowy, co oznacza, że wsparcie finansowe z pomocy społecznej można otrzymać dopiero wówczas, gdy w pełni wykorzysta się nie tylko własne zasoby finansowe, ale również uprawnienia i możliwości zmierzające do poprawy swojej sytuacji bytowej. Toteż udzielenie pomocy przez ośrodek pomocy społecznej jest możliwe wówczas, gdy wnioskodawca spełnia przesłanki objęcia go pomocą i nie może liczyć na pomoc innych członków rodziny, czy też osób do tego zobowiązanych. W ocenie SKO, to na Panu M. M. - w pierwszej kolejności - spoczywa obowiązek zapewnienia skarżącemu niezbędnej pomocy. Przerzucenie powyższego obowiązku na ośrodek pomocy społecznej, a co za tym idzie, na ogół podatników (z podatków których są finansowane świadczenia z pomocy społecznej), byłoby sprzeczne z zasadą pomocniczości i stanowiłoby naruszenie art. 2 ust. 1, jak również art. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Zdaniem SKO powyższe stanowisko znalazło również swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowo administracyjnym, m.in.: wyroku WSA z dnia 14,02.2019 r. sygn. akt III SA/Gd 751/18, wyroku WSA z dnia 25.02.2014 r. sygn. akt III SA/Kr 1062/13, czy wyroku NSA z dnia 4.11.2008 r. sygn. aktIOSK 1910/07.

Reasumując, SKO stwierdziło, że skarżący posiada realną możliwość poprawy trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znajduje (m.in. przymuszenie Pana M. M. do wywiązania się z ciążącego na nim obowiązku). Zdaniem SKO przyznanie pomocy w obecnej sytuacji stanowiłoby naruszenie art. 2 oraz art. 3 ustawy o pomocy społecznej. SKO zaznaczyło, że celem pomocy społecznej nie jest wyręczanie poszczególnych osób (ich rodzin - skarżący posiada rodzeństwo - oraz osób zobowiązanych do zapewnienia pomocy) w zaspokajaniu wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie ich w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Skarżący natomiast - jak wynika z zebranego materiału dowodowego - nie podjął żadnych kroków zmierzających do poprawy swojej sytuacji życiowej.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w złożonym odwołaniu, SKO podkreśliło, że to na Panu M. M. w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek zapewnienia skarżącemu niezbędnej pomocy, zgodnie z zapisami w ww. akcie notarialnym. Zdaniem organu ewentualna trudna sytuacja finansowa, czy własne uprzedzenia do wspierania skarżącego, nie zwalniają Pana M. z zapewnienia skarżącemu niezbędnej, dożywotniej pomocy. Z kolei w przypadku niewywiązania się przez Pana M. z ciążącego na nim obowiązku, skarżący może wnieść przeciwko niemu pozew do sądu powszechnego, celem przymuszenia go do wywiązania się z rzeczonego obowiązku lub zasądzenia od niego renty w ramach uzyskanego wzbogacenia się. Jeżeli skarżący uważa, że jego stan zdrowia nie pozwala na skuteczne dochodzenie swoich praw przed sądem powszechnym, może on ustanowić pełnomocnika, który w jego imieniu będzie dochodził jego praw.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. C. zaskarżając ją w całości i wnosząc o je uchylenie w całości.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że ma 62 lata i aktualnie pozostaje bez żadnego dochodu własnego. Ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności z powodu zaburzeń psychicznych na okres do [...].11.2022r. Nie otrzymuje żadnych świadczeń od M. M.. Nie posiada żadnego dochodu własnego. M. M. nie zapewnia mu dożywotnich potrzeb życiowych. Wskazał, że nie ma wiedzy, gdzie mieszka M. M. i , że podjął już kroki w kierunku ustalenia w/w informacji i będzie występował na drogę sądową w celu domagania się swoich praw przed sądem. Jednakże na chwilę obecną czuje się podwójnie poszkodowany, gdyż z powodu braku kontaktu z Panem M. M. nie ma możliwości uzyskania od niego należnych mu świadczeń, z drugiej natomiast strony GOPS w [...]odmawia mu pomocy finansowej w formie zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne pomimo, że ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności z tytułu [...]. Z uwagi na swoją chorobę ma problem z zarejestrowaniem się w Urzędzie Pracy w celu otrzymania praw do ubezpieczenia zdrowotnego. Skarżący podał, że za dwa lata osiągnie wiek emerytalny i nie będzie miał możliwości przedłużenia ubezpieczenia w Urzędzie Pracy. Dodał, że od dzieciństwa nie radzi sobie z problemami dnia codziennego. Rodzice przekazali mu część gospodarstwa za dożywocie. Po ich śmierci, nie mogąc sobie poradzić z prowadzeniem gospodarstwa, przekazał je panu M. M., który zobowiązał się ze swojej strony do zapewnienia mu dożywocia. Obecnie przebywa w [...] przy ul. [...] od ponad szesnastu lat i ma status osoby bezdomnej. Skarżący wskazał także, że faktem jest jednak to, że nie ma kontaktu z Panem M. M., nie otrzymuje od niego żadnych świadczeń i nie potrafi, ani nie jest w stanie tego wyegzekwować z powodu swoich zdrowotnych i psychicznych ograniczeń. Powołując się na art. 16 Ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2012r. wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia [...].11.2019r. i przyznanie mu świadczenia w formie zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej określającej rodzaje pomocy społecznej ze środków publicznych oraz zasady i tryb jej udzielania. Zgodnie ze wskazaną ustawą zasiłek stały stanowi jedną z pieniężnych form pomocy społecznej i w myśl jej art. 37 ust. 1 pkt 1, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, przysługuje pełnoletniej osobie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Decyzja o przyznaniu zasiłku stałego nie jest decyzją uznaniową i to zarówno co do faktu jego przyznania, jak i co do jego wysokości. Właściwy organ administracji publicznej nie posiada żadnej swobody w zakresie przyznania tego rodzaju świadczenia, gdyż jego uzyskanie uzależnione jest jedynie od spełnienia przez osoby samotnie gospodarującej lub osoby pozostającej w rodzinie wszystkich warunków wynikających z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W niniejszej sprawie organy nie kwestionowały, że skarżący spełnia kryteria wymienione w art. 37 ust 1 ustawy o pomocy społecznej i co do zasady skarżącemu prawo do zasiłku stałego przysługuje.

Organy odmówiły skarżącemu przyznania prawa do zasiłku stałego uznając, że skoro zawarł umowę dożywocia (Aktem Notarialny Repertorium [...] Nr [...] z dnia [...].09.2003 r.) mocą której przekazał prawo własności nieruchomości na rzecz M. M. to na M. M. w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek zapewnienia skarżącemu niezbędnej pomocy a organ nie może go w tym obowiązku zastępować. Zdaniem organu ewentualna trudna sytuacja finansowa, czy własne uprzedzenia do wspierania skarżącego, nie zwalniają Pana M. z zapewnienia skarżącemu niezbędnej, dożywotniej pomocy. Z kolei w przypadku niewywiązania się przez Pana M. z ciążącego na nim obowiązku, skarżący może wnieść przeciwko niemu pozew do sądu powszechnego, celem przymuszenia go do wywiązania się z rzeczonego obowiązku lub zasądzenia od niego renty w ramach uzyskanego wzbogacenia się. Jeżeli skarżący uważa, że jego stan zdrowia nie pozwala na skuteczne dochodzenie swoich praw przed sądem powszechnym, może on ustanowić pełnomocnika, który w jego imieniu będzie dochodził jego praw. Zdaniem organów przyznanie skarżącemu pomocy stanowiłoby naruszenie art. 2 ust 1 i art. 3 ust 1 ustawy o pomocy społecznej.

Decyzja organów jest błędna, gdyż narusza przede wszystkim przepis art. 37 ust. 1 ustawy, który nakładał na nie obowiązek przyznania pomocy w sytuacji gdy skarżący spełnia przesłanki tego przepisu, a tego nie zakwestionowano. Zaskarżona decyzja narusza także art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 oraz 16 ust 2 powołanej ustawy ponieważ organy podejmując decyzje o odmowie przyznania prawa do zasiłku stałego nie poddały należytej ocenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Tym samym naruszono także przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 2 ust 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei zgodnie z art. 3 ust 1 tej ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Natomiast zgodnie z ust 2 art. 3 powołanej ustawy zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem

W myśl powołanych przepisów pomoc przyznawana na gruncie ustawy o pomocy społecznej - bez względu na jej rodzaj - ma co do zasady charakter przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących, niezależnie od ich sytuacji życiowej. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.s., przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Rację ma zatem, co do zasady, organ, że pomoc społeczna nie może być traktowana, jako stałe źródło dochodu, albowiem celem tej instytucji jest wspieranie osób i rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji lecz aby to wykazać organ musi dysponować materiałem dowodowym pozwalającym na dokonanie takiej oceny. Decyzja organu odmawiająca przyznania takiej pomocy, w sytuacji gdy jej przyznanie jest obligatoryjne (art. 37 ust. 1 pkt1 ustawy o pomocy społecznej) z powołaniem na powyższe przepisy powinna być poprzedzona szczegółową analizą rzeczywistej sytuacji faktycznej i prawnej osoby o taką pomoc się ubiegającej oraz oceną jej realnych możliwości przezwyciężenia swojej trudnej sytuacji materialnej a także możliwości wyegzekwowania przysługujących jej uprawnień. Zadaniem organów jest bowiem zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust 1. poprzez podejmowanie działań zmierzających do poprawy sytuacji osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, co nie oznacza ani przyznania, ani odmowy takiej pomocy a priori. W niniejszej sprawie organy nie przeprowadziły właściwie wywiadu rodzinnego ze skarżącym, a w konsekwencji nie dokonały rzetelnej analizy sytuacji faktycznej skarżącego przyjmując wprost założenie, że skoro zawarł umowę dożywocia to powinien w jej ramach uzyskać zaspokojenie swoich potrzeb lub podjąć działania zmierzające do ich wyegzekwowania. Organy swoje wnioski wysnuły wyłącznie w oparciu o treść powołanego wyżej aktu notarialnego z 2003 r. na mocy którego zostało ustanowione na rzecz skarżącego prawo dożywocia. Organy jednak, pomimo upływu znacznego okresu czasu od chwili zawarcia tej umowy (16 lat) nie ustaliły czy prawo to nadal istnieje, czy i dlaczego nie jest realizowane. Tymczasem jak wynika z oświadczenia złożonego przez skarżącego podczas rozprawy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie w dniu 25 września 2020 oraz ustaleń Sądu w oparciu o księgę wieczystą nieruchomości (KW [...]), M. M. zbył nieruchomość w 2004 r, po tym jak skarżący zrzekł się prawa dożywocia. Od tego też momentu skarżący przebywał w [...] w [...], który zapewniał mu schronienie, wyżywienie i ubranie. Dyrektorem tego [...] do czerwca 2007 r. był właśnie zobowiązany z umowy dożywocia M. M.. W tym okresie skarżący nie występował o przyznanie pomocy. Z analizy akt wynika, że wniosek o zasiłek stały będący przedmiotem niniejszego postępowania jest pierwszym takim wnioskiem więc nie można stwierdzić, że skarżący uczynił z niego stałe źródło utrzymania. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że skarżący jest osobą legitymującą się [...] stopniem niepełnosprawności z powodu [...] ([...]) w związku z czym jego realne możliwości egzekwowania swoich praw są znacząco ograniczone, co organ powinien wziąć pod uwagę gdyż także ustanowienie pełnomocnika dla obrony swoich praw (co sugeruje organ) wymaga zarówno nakładów finansowych, jak i właściwego rozeznania swoich uprawnień.

Sąd zwraca także uwagę, czego organy nie dostrzegły, że zgodnie z art. 16 ust 2 ustawy o pomocy społecznej gmina i powiat, obowiązane są zgodnie z przepisami ustawy do wykonywania zadań pomocy społecznej, nie mogą odmówić pomocy osobie potrzebującej, mimo istniejącego obowiązku osób fizycznych lub osób prawnych do zaspokajania jej niezbędnych potrzeb życiowych. Organy powinny w takim wypadku przeprowadzić szczegółowy wywiad rodzinny i zbadać czy istnieje realna możliwość pozyskania takiej pomocy od osób zobowiązanych i przyczyn z powodu których skarżący takiej pomocy nie otrzymuje. Udzielenie pomocy musi być adekwatne do tego jakim potencjałem dysponuje świadczeniobiorca, dlatego ocena ta powinna być poprzedzona szczegółową analizą sytuacji osoby ubiegającej się o taką pomoc. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ bowiem kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również koniecznością uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, wobec spełnienia przez skarżącego warunków formalnych, organ nie miał podstaw do odmowy przyznania pomocy skarżącemu w formie zasiłku stałego.

Przeprowadzając ponownie postępowanie organ uwzględni powyższą ocenę prawną Sądu z uwzględnieniem obowiązku organu wynikającego z art. 37 oraz treści art. 16 ust 2 ustawy o pomocy społecznej.

Mając powyższe na uwadze wobec stwierdzenia naruszenia prawa materialnego oraz prawa procesowego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.