Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 910/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 48 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi C. W. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego w S. wszczął z urzędu w dniu [...] września 2022r. postępowanie w sprawie legalności budowy obiektu typu "suchy ustęp’’ na działce nr [...] w miejscowości K., gmina R. położonej w 100 - metrowej strefie ochronnej jeziora. Sygnałem do wszczęcia postępowania była informacja o budowli uzyskana od S. Parku Krajobrazowego. Organ nadzoru budowlanego przeprowadził kontrolę, po której zawiadomił strony postępowania o jego o wszczęciu.

Po przeprowadzeniu postępowania, w tym oględzin oraz zgromadzeniu materiału dowodowego, organ I instancji postanowieniem z [...].10.2022r. powołując się na treść art. 48 ust. 1 pkt 2, ust. 3, 4 i 5 ustawy Prawo budowlane, orzekł o wstrzymaniu samowolnej budowy obiektu typu "suchy ustęp" zlokalizowanego na działce o numerze ewidencyjnym [...] w obrębie geodezyjnym K., gmina R. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że ustalił, iż w strefie ochronnej jeziora P. w odległości około 13 metrów od tego jeziora wybudowany został obiekt o konstrukcji drewnianej o wymiarach 1,03m x 0,80 m. Działka, na której został wybudowany obiekt, położona jest na terenie S. Parku Krajobrazowego.

Organ podał, że zgodnie z przepisami Prawa budowlanego budowa tego typu obiektu wymagała pozwolenia na budowę Organ ustalił, że obiekt powstał wiosną 2022r. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W związku z powyższym należało orzec o wstrzymaniu budowy i pouczeniu inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu oraz o warunkach legalizacji.

W zażaleniu na to postanowienie C. W. będący właścicielem terenu inwestycji i inwestorem podniósł, że sporny obiekt nie jest "suchym ustępem" ale śmietnikiem, który jako obiekt małej architektury znajdujący się w miejscu, które nie jest miejscem publicznym, nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.

Zażalenie nie zostało uwzględnione. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2022r. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że zgodnie z art. 28 ust 1 Prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z wyjątkiem inwestycji enumeratywnie wymienionych w przepisach art. 29 - 31 ustawy Prawo budowlane. Budowa ubikacji drewnianej nie jest wymieniona w tych przepisach, zatem nie została jej budowa zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W kontrolowanym przypadku inwestor nie uzyskał pozwolenia na budowę. Następnie organ II instancji wskazał na obowiązek wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia, stosownie do treści art. 48 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego.

Organ II instancji stwierdził, że kwalifikacja spornego obiektu jako "suchego ustępu" nastąpiła na podstawie materiału dowodowego tj. wyników kontroli i oględzin Zdaniem organu drewnianej ubikacji typu "suchy ustęp", będącej obiektem o charakterze sanitarnym, nie można zaliczyć do obiektów małej architektury, o których mowa w przepisie art. 3 pkt 4c Prawa budowlanego tj. do niewielkich obiektów użytkowych służących rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Organ dodał, że niezależnie od kwalifikacji, obiekt narusza przepisy Uchwały nr XII/92/15 Sejmiku Województwa Podlaskiego z 22 czerwca 2015r. w sprawie S. Parku Krajobrazowego, która stanowi, że na terenie Parku zakazuje się budowania nowych obiektów budowlanych w pasie o szerokości 100 metrów od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej.

W skardze wniesionej na powyższe ostateczne postanowienie, C. W. potrzymał w całości stanowisko wyrażone w zażaleniu twierdząc, że sporny obiekt jest śmietnikiem na odpady, który jako nie ustawiony w miejscu publicznym, nie wymagał pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Skarga podlegała oddaleniu. Organ nadzoru budowlanego dokonał bowiem prawidłowego przyporządkowania ujawnionego stanu faktycznego do sformułowanej w wyniku wykładni przepisów Prawa budowlanego normy prawnej sprowadzającej się do stwierdzenia, że budowa obiektu typu "suchy ustęp" wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, którym skarżący nie dysponował.

Stan faktyczny sprawy był bezsporny. Kontrola terenu działki skarżącego oznaczonej numerem geodezyjnym [...], położonej w miejscowości K., gmina R., przeprowadzona przez służby Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego w S., wykazała, że na działce tej postawiony został obiekt konstrukcji drewnianej o wymiarach 1,03m x 0,80 m typu "suchy ustęp" zlokalizowany w odległości około 13 metrów od granicy jeziora P. Sygnałem do sprawdzenia przez organ nadzoru budowlanego legalności postawienia obiektu była informacja S. Parku Krajobrazowego, obszarem którego objęta jest działka Nr [...] w miejscowości K., gmina R.

Wygląd obiektu został opisany w protokole kontroli oraz w protokole z oględzin i utrwalony na fotografiach sporządzonych podczas czynności kontrolnych i oględzin, włączonych do akt sprawy jako materiał dowodowy. Twierdzenie skarżącego, że obiekt jest śmietnikiem pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym. Wewnątrz obiektu znajduje się bowiem siedzisko "ustępowe" z otworem, wyłożonym plastikowym workiem (tzw. dół ustępowy). Obiekt ma wygląd "sławojki". Okoliczność, że w środku obiektu są przechowywane narzędzia ogrodnicze (szpadel, grabie) nie zmienia charakteru obiektu.

Trafne organy nadzoru budowlanego obu instancji stwierdziły, że budowa tego typu obiektu, wzniesionego – jak ustalił organ – wiosną 2022r., wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 - 31 ustawy. Przepis art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego wymienia obiekty budowlane niewymagające pozwolenia na budowę ale wymagające zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 Prawa budowlanego, przepis art. 29 ust. 2 Prawa budowlanego wymienia obiekty budowlane, których budowa nie wymaga ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, natomiast przepis art. 29 ust. 3 Prawa budowlanego wymienia roboty budowlane niewymagające pozwolenia na budowę ale wymagające zgłoszenia. Wyjątki od zasady uzyskania pozwolenia na budowę są wyliczeniem enumeratywnym, co oznacza, że budowa obiektu niewymienionego w wyjątkach podlega zasadzie konieczności uzyskania pozwolenia na budowę. Prawdą jest, że wzniesienie obiektów małej architektury usytuowanych poza miejscami publicznymi nie wymaga uzyskania ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia (vide: art. 29 ust. 2 pkt 19 Prawa budowlanego) ale spornego obiektu, stanowiącego "suchy ustęp" nie można przyporządkować do obiektów małej architektury zdefiniowanych w słowniku pojęć Prawa budowalnego w art. 3 pkt 4 ustawy. Zgodnie z definicją przez "obiekt małej architektury" należy rozumieć niewielki obiekt a w szczególności obiekt:

a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury,

b) posagi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej,

c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki.

Nieskanalizowany ustęp suchy o ustalonej przez organy konstrukcji niewątpliwie nie jest budynkiem, bowiem nie posiada fundamentów i nie jest trwale związany z gruntem. Natomiast przy zakwalifikowaniu danego obiektu jako "obiektu małej architektury" ważne znaczenie pełni druga część art. 3 pkt 4 cyt. ustawy wskazująca charakter obiektów zaliczanych do tej kategorii. Podane przykłady obiektów małej architektury zostały podzielone według funkcji na trzy kategorie. Pierwsza dotyczy obiektów kultu religijnego (a), druga architektury ogrodowej (b), a trzecia rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku (c). Konstrukcja przepisu pozwala zatem na określenie obiektów podobnych, które ze względu zarówno na niewielkie rozmiary, jak i podobne funkcje mogą być również zaliczone do tej kategorii. Z treści powołanego przepisu wynika jednoznacznie, że "suchy ustęp" nie mieści się w żadnej z trzech kategorii obiektów małej architektury. Tym samym kwalifikacja prawna przedmiotowego obiektu dokonana przez organy poprzez uznanie, iż nie jest on obiektem małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego i uznaniu go za budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 była prawidłowa. Budowlami są bowiem obiekty nie będące ani budynkami, ani obiektami małej architektury. Zasadnie wskazano w zaskarżonej decyzji, że konstrukcja spornego obiektu (w tym brak fundamentu oraz trwałego związania z gruntem), jak i jego przeznaczenie wskazuje, że stanowi on budowlaną i techniczno-użytkową całość.

Konsekwencją stwierdzenia, że wzniesienie spornego obiektu budowlanego było samowolne stała się konieczność wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy. Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego organ nadzoru budowalnego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego albo jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Z powyższych względów, podzielając ocenę prawną sprawy, dokonaną przez organy nadzoru budowlanego obu instancji, sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).