Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 777/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Barbara Pasternak Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2012 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 czerwca 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 z poz. zm.) i § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ I instancji - Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Wójta Gminy - decyzją z dnia [...] 2011 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 104, art. 130 § 4 k.p.a. oraz art. 17 art. 20 ust. 3, art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. 2005 r. Nr 105 poz. 881 z późn. zm.) oraz § 1 pkt 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych ( Dz. U. 2009 r. Nr 129 poz. 1058 ) – odmówił H. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad J. C. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W jej uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że niniejsza sprawa jest przedmiotem ponownego rozpatrzenia przez organ bowiem wydana wcześniej decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z uwagi na wątpliwości, co do organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia. Nie ustalono bowiem w sposób nie budzący wątpliwości miejsca zamieszkania wnioskodawczyni. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji wskazał, że zgromadzone w sprawie dowody pozwoliły ustalić, że wnioskodawczyni mieszka w Ł nr [...] gmina P. Organ wskazał następnie, że J. C. jest osobą niezdolną do pracy i trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, co wynika z orzeczenia Lekarza orzecznika ZUS z dnia 8 kwietnia 2008 r. J. C. pozostaje w związku małżeńskim z M. C., która została zaliczona do I grupy inwalidów jako długotrwale niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym i wymaga opieki osób trzecich. Powyższe wynika z orzeczenia Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 22 stycznia 1997 r. Jak ustalił organ I instancji wnioskodawczyni posiada gospodarstwo rolne o pow. 3.09 ha i podlega ubezpieczeniu społecznemu w KRUS na wniosek. Wnioskodawczyni złożyła w dniu 11 października 2010 r. oświadczenie, że nie pracuje zawodowo, nie pobiera żadnych świadczeń, opiekuje się niepełnosprawnym ojcem, który wymaga stałej opieki pielęgnacyjnej polegającej na przewijaniu, myciu, karmieniu, jest dializowany. Ponadto w domu wykonuje wszystkie prace polegające na utrzymaniu porządku, przygotowaniu opału, robieniu zakupów, wożeniu do lekarzy.

Organ podniósł dalej, że z przeprowadzonego w dniu 20 kwietnia 2011 r., przesłuchania strony wynika, że wnioskodawczyni dojeżdża do ojca raz w tygodniu

i opiekuje się nim trzy, cztery dni. Sprawowana przez nią opieka polega

na pielęgnacji, myciu, podnoszeniu, podawaniu leków, przygotowywaniu posiłków, karmieniu, przygotowywaniu opału, sprzątaniu, pomoc w ubraniu,

w przygotowywaniu wyjazdu na dializy co drugi dzień, praniu. Analiza stanu faktycznego legitymuje do stwierdzenia, że w rozważanej sprawie spełnione zostały przesłanki pozytywne warunkujące nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz, że nie zachodzą przesłanki negatywne wyłączające możliwość jego przyznania z jednym jednakże wyjątkiem. Zdaniem organu I instancji, w świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, fakt pozostawania osoby niepełnosprawnej w związku małżeńskim powoduje, iż nie została spełniona przesłanka uprawniająca do przyznania tego świadczenia. Organ wskazał na wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych, w których uznano, że małżeństwo osoby wymagającej opieki w każdym wypadku powoduje utratę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a pomiędzy małżonkami nie występuje obowiązek alimentacyjny. Tak m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 lutego 2009r. sygn. akt II SA/Lu 847/08 uznano, że art. 17 ust. 5 ustawy

o świadczeniach rodzinnych zawiera katalog przesłanek negatywnych,

których wystąpienie powoduje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego

nie przysługuje.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła H. K. podnosząc, że jej ojciec J. K. wymaga stałej opieki z uwagi na stan zdrowia i nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji. Z kolei matka odwołującej ze względu na stan swojego zdrowia nie może sprawować opieki nad mężem. Odwołująca podniosła, że matka posiada I grupę inwalidzką. Z uwagi na powyższe w sprawie nie ma zastosowania art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działające jako organ odwoławczy wskazało, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na to, że zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, który legitymuje się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika zaś, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Kolegium podniosło, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07, orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Biorąc pod uwagę prawnie usankcjonowany obowiązek alimentacyjny, Trybunał uznał, że skoro członek rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej i faktycznej, ale również zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych. W końcowym fragmencie uzasadnienia wskazanego wyroku Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że orzeczenie o niekonstytucyjności dotyczy wyłącznie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z powyższym, w tym konkretnym przypadku rozważenia wymagała kwestia stosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście wyżej przedstawionych wywodów Trybunału Konstytucyjnego odnoszących się do nakazu właściwego odczytywania i stosowania treści art. 17 ust. 1 ustawy. Literalne odczytanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy prowadzi do stwierdzenia,

że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują osobie rezygnującej z zatrudnienia

w celu sprawowania opieki, jeżeli osoba wymagająca opieki zawrze związek małżeński i w nim pozostaje. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy, jest nie

do przyjęcia, zwłaszcza w kontekście orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Prowadzi bowiem ona do rozstrzygnięcia, które w świetle powszechnie akceptowanych wartości musi być uznane za rażąco niesłuszne lub niesprawiedliwe. W stanie prawnym, okoliczność, że skarżąca sprawuje opiekę nad pozostającym

w związku małżeńskim ojcem, nie mogłaby stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli zostałyby spełnione pozostałe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Po dokonaniu oceny przedmiotowej sprawy Kolegium uznało, że skarżąca nie sprawuje nad J. C. opieki odpowiedniej do stanu jego zdrowia. Kolegium podkreśliło, że do sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji nie jest konieczne wspólne zamieszkiwanie z taką osobą, jednakże, zdaniem Kolegium, osoba sprawująca opiekę winna wykonywać wszystkie niezbędne codzienne czynności, pozwalające na zaspokojenie prawidłowej egzystencji podopiecznego, których on sam wykonać nie może. Po dokonaniu analizy złożonego przez stronę oświadczenia o sprawowaniu opieki nad niepełnosprawnym ojcem (trzy, cztery dni w tygodniu) pod kątem potrzeb, jakich wymaga osoba legitymująca się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, Kolegium uznało,

że świadczona przez skarżącą pomoc w zaspakajaniu podstawowych czynności

i potrzeb J. C. jest niewystarczająca. Podkreślić należy, że ojciec skarżącej z uwagi na stan zdrowia (trwała niezdolność do samodzielnej egzystencji) wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 20 czerwca 2011 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła H. K. Skarżąca podniosła, że podczas wywiadu środowiskowego jaki przeprowadzał z nią pracownik gminnego ośrodka pomocy społecznej oświadczyła, że trzy, cztery dni w tygodniu jeździ do ojca do szpitala, a po powrocie do domu będzie zajmować się nim całodobowo. Powyższe oświadczenie skarżącej nie zostało uwzględnione przez organ. Skarżąca zaznaczyła, że okres opieki sprawowanej nad ojcem podany w zaskarżonej decyzji dotyczy czasu, kiedy ojciec przebywał w szpitalu, nie był natomiast związany z całodobową opieką domową nad ojcem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje.

I

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

W związku z powyższym podkreślić należy, że sąd administracyjny

nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji lub postanowienia

z przepisami prawa. Nie jest zatem władny nałożyć, przyznać, jak i odmówić nałożenia, przyznania komukolwiek jakiegokolwiek uprawnienia, czy świadczenia. Rola sądu administracyjnego przy stwierdzeniu niezgodności z prawem poddanej kontroli decyzji lub postanowienia, sprowadza się jedynie do wyeliminowania tego aktu z obrotu prawnego.

II

W rozpatrywanej sprawie, postępowanie sądowoadministracyjne, uruchomione skargą H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 20 czerwca 2011 r. nr [...], nie stało się, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, bezprzedmiotowe wskutek zdarzeń, które nastąpiły, a o których skarżąca poinformowała Sąd za pośrednictwem poczty elektronicznej.

Zgodnie z art. 161 § 1 p.p.s.a. "Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania:

1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;

2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie

do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział

w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;

3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe".

W tym przypadku żadna z przesłanek, o których mowa w art. 161 § 1 p.p.s.a., nie zaistniała. Skarżąca, pomimo, że uprzednio poinformowała Sąd

o okoliczności, iż jej ojciec, w związku z opieką nad którym ubiegała się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, zmarł 10 sierpnia 2011 r., to na pisemne wezwanie Sądu o potwierdzenie, czy w związku z tym cofa skargę, odpowiedziała w sposób wyraźny w piśmie z dnia 30 września 2011 r., iż: "(...) nie wycofuje sprawy (...), lecz uprzejmie prosi o jej rozpatrzenie, zgodnie ze złożonym wnioskiem do dnia 10 sierpnia 2011 r. Ponadto, kwestionowane przez nią decyzje pozostawały w obrocie prawnym, a przedmiot postępowania nie odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego.

III

W ocenie Sądu skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie był art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ odwoławczy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodziny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem

o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, że przesłanki określone w tym przepisie są przesłankami kumulatywnymi, co oznacza, iż prawo

do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od łącznego ich wystąpienia. Niespełnienie którejkolwiek z nich, oznacza brak uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok WSA w Olsztynie z 28 grudnia 2010 r., sygn. akt

II SA/Ol 1010/10, publik. w Wspólnota 2011/4/28, LEX nr 686723).

Z wykładni powyższego przepisu wynika też, że jedną z podstawowych przesłanek warunkujących przyznanie wymienionym w art. 17 ust. 1 podmiotom świadczenia pielęgnacyjnego jest nie podjęcie lub zrezygnowanie przez nich

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką na niepełnosprawną osobą.

W ust. 5 art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca określił natomiast negatywne przesłanki. Jedną z nich jest określona w pkt 2 lit. a ust. 5 art. 17 ustawy przesłanka, w świetle której świadczenie nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Trafnie zatem zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że dokonana przez organ I instancji interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie rezygnującej z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, jest nie do przyjęcia w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07.

Trybunał zwrócił w nim uwagę, że świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej i faktycznej,

ale również zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych. Obowiązek opieki nad członkiem rodziny wynika z obowiązku alimentacyjnego,

o którym mowa w art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny

i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.r.o.).

Podnieść też należy, że obowiązek alimentacyjny wywodzony jest również

z treści art. 23 i art. 27 k.r.o. W świetle tych przepisów małżonkowie są zobowiązani do współdziałania dla dobra rodziny oraz zaspokajania potrzeb rodziny,

którą przez swój związek założyli oraz, do wzajemnej pomocy, pod pojęciem której należy rozumieć pomoc w sytuacjach wyjątkowych, jaką stanowi choroba

czy niepełnosprawność (tak WSA w Gliwicach w wyroku z 10 lutego 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 394/10; LEX nr 957357).

Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a musi być odczytywane przez pryzmat przepisu art. 17 ust. 1 w/w ustawy.

Zasadny jest wobec tego argument Kolegium, że jeżeli bowiem prawo

do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z istnienia obowiązku alimentacyjnego, to literalne odczytywanie normy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy,

jak to uczynił w niniejszej sprawie organ I instancji, o świadczeniach rodzinnych niweczyłoby skutki wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu

do osób pozostających w związku małżeńskim. Trybunał Konstytucyjny stwierdził,

że w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, będącym przedmiotem zaskarżenia, mamy do czynienia z pominięciem legislacyjnym, zawężającym

- w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP - krąg osób uprawnionych

do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Nie może być jednakże zaakceptowane stanowisko Kolegium, że podstawą

do odmowy przyznania żądanego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego, może być kwestia niewystarczającej w odniesieniu do potrzeb, opieki nad członkiem rodziny wnioskodawczyni.

Z art. 17 ust. 1, ani z żadnego innego przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie da się wywieźć nakazu sprawowania "odpowiedniej opieki",

czy też "adekwatnej opieki" jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Za istnieniem takiego warunku nie mogą przemawiać argumenty związane z tym, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

czy też nie podejmowanie pracy, muszą być powiązane z koniecznością sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą i długotrwałą, co nie oznacza, że ma ona w każdym przypadku rozstrzyganym indywidualnie, trwać nieprzerwanie przez wszystkie dni tygodnia i być świadczona całodobowo, choć z ludzkiego punktu widzenia niejednokrotnie pomoc w takim zakresie byłaby oczekiwana.

Kategoryczne brzmienie art. 17 ust. 5 ustawy, w świetle którego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;

3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;

4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie;

5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą

do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy

o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy

o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej,

oznacza, że tylko w sytuacjach ściśle w nim wskazanych świadczenie to nie przysługuje. Katalog tych przesłanek jest taksatywnie (wyczerpująco) wyliczony.

W związku z tym niedopuszczalna jest jakakolwiek wykładnia rozszerzająca tego przepisu.

Zdaniem Sądu działania organów, które uwzględniają

w procesie decyzyjnym rozumowanie a priori, prowadzące do pozbawienia świadczeń osób uprawnionych, podważają ratio legis art. 17 ust. 1 ustawy,

a wykładnia przepisów ustawy, dopuszczająca taką możliwość jest nie

do zaakceptowania nie tylko z uwagi na aspekt wykładni contra legem (przeciw ustawie), ale również z uwagi na naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, wyrażonej w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zaaprobowanie wyrażonego przez Kolegium poglądu prowadziłoby chociażby do powstania kontrowersyjnego stanowiska, którego wobec prawidłowej wykładni nie sposób podzielić, że np. osoby studiujące w systemie dziennym, a będące rodzicami dzieci wymagających opieki, nie mogłyby z tej przyczyny sprawować opieki,

co prowadziłoby do pozbawienia ich świadczeń pielęgnacyjnych (por. wyrok WSA

w Lublinie z 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 539/10; LEX nr 753882.

Kolegium w procesie wykładni przepisów ustawy samo zatem popadło

w sprzeczność. Z jednej strony zwraca uwagę na konieczność stosowanie nie tylko literalnej wykładni przepisów ustawowych, z drugiej natomiast strony, nie dostrzegło,

że zastosowanie wszystkich metod wykładni – językowej, systemowej

i celowościowej art. 17 i pozostałych ustawy o świadczeniach rodzinnych, prowadzi do odmiennego niż zajęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanowiska w kwestii przesłanek do odmowy przyznania żądanego świadczenia.

Dodać również należy, że okoliczności podniesione przez skarżącą w skardze,

w odniesieniu do czasookresu sprawowania przez nią opieki,

poddają pod wątpliwość dokonane w tym zakresie ustalenia organów, co do ich zgodności z wymogami stawianymi przez przepisy postępowania – art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Skarżąca wskazała bowiem, że przez trzy, cztery razy w tygodniu jeździła

do szpitala, w którym wówczas ojciec jej przebywał. Nie dotyczyło to więc okoliczności związanych z czasookresem sprawowania przez nią opieki nad ojcem.

Mając powyższe na uwagę stwierdzić należy, że dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wykładnia przepisów prawa materialnego jest błędna, co miało wpływ na wynik tej sprawy. Dokonane natomiast wbrew wyżej wskazanym wymogom przepisów postępowania ustalenia czasookresu sprawowania opieki przez wnioskodawczynię nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż to nie długość okresu opieki, lecz rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, czy też nie podejmowanie pracy, mają prawne znaczenie.

Sąd zwraca natomiast uwagę, że okoliczność śmierci ojca skarżącej,

w związku z opieką nad którym, występowała ona do organów administracji

o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, może mieć jednak znaczenie

w ponownym rozpoznaniu przez te organy wniosku skarżącej przez pryzmat zaistnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

lub nie podejmowania przez skarżącą pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organy w ponownym postępowaniu zobowiązane będą więc ustalić, czy do 10 sierpnia 2011 r.(tj. do daty śmierci ojca wnioskodawczyni) przesłanka ta istniała i w zależności od tych ustaleń, uwzględniając powyższe uwagi oraz spełnienie pozostałych wymogów wynikających z przepisów ustawy, wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W analizowanym przypadku niekwestionowanym jest bowiem

w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, że skarżąca nie pracowała,

jak oświadczyła sama, zawodowo, ani nie pobierała innych świadczeń. Okoliczności te nie mogą więc ujść uwadze organów orzekających w zakresie ustaleń zaistnienia przesłanki "rezygnacji" z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Szerszych wyjaśnień wymaga

też dla ustalenia rzeczywistego stanu rzeczy okoliczność związana z opieką skarżącej nad matką w kontekście związanym z ewentualnymi negatywnymi przesłankami do żądanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym stanie rzeczy, W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270

z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.