Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1179/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 137 ust. 1 i  2
journal: Dz.U. 1997 nr 7 poz 38
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Sławomir Antoniuk, Protokolant Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2008 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej : - oddala skargę.


UZASADNIENIE

[...] A. R. pełnił służbę wojskową w okresie od 1977 r. do 2004 r., ostatnio na stanowisku [...] w Wyższej Szkole [...] w P.

Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., wypowiedział A. R. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Decyzję wydano na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) oraz § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.). Oficer odwołał się do Ministra Obrony Narodowej, który decyzją nr [...] z dnia [...] września 2003 r., utrzymał wymienioną decyzję w mocy.

Następnie decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] (punkt [...]) z dnia [...] października 2003 r., wydaną dla celów ewidencyjnych, A. R. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 stycznia 2004 r., wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez organ wojskowy.

W dniu 22 maja 2006 r. oficer złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., wskazując na naruszenie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej z dnia 30 czerwca 1970 r., poprzez dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego w sytuacji, gdy nie został wykazany brak możliwości wyznaczenia zainteresowanego na inne stanowisko służbowe, a ponadto w chwili doręczenia wypowiedzenia stosunku służbowego, nie rozpatrzono złożonego przez niego wniosku o przeniesienie go do rezerwy kadrowej.

Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r., wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego i w wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji. Oficer złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006 r., utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] lipca 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w sprawie wypowiedzenia żołnierzowi zawodowej służby wojskowej sprawę, jako organ II instancji, rozpatrzył Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] września 2003 r., jednakże w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia tej decyzji oficerowi, zatem decyzja z dnia [...] grudnia 2002 r. nie była decyzją ostateczną, a tylko od takiej decyzji przysługuje wniosek o stwierdzenie nieważności.

Decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2006 r. oficer zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając stwierdzenia jej nieważności.

Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 2324/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2006 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że brak jest dowodu doręczenia skarżącemu decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] września 2003 r., która została wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania oficera od decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Skoro skarżący wystąpił w dniu 22 maja 2006 r. o stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej, to obowiązkiem organu było ustalenie trybu, w którym oficer domagał się wzruszenia tej decyzji. Sąd wskazał przy tym, że możliwe jest zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności w stosunku do decyzji nieostatecznej, na wyraźny i niebudzący wątpliwości wniosek strony, co wynika z orzeczenia NSA z dnia 7 maja 1984 r. sygn. akt II SA 225/84 (publik. Gazeta Prawnicza 1984, Nr 24, s.8) i z orzeczenia NSA z dnia 1 października 1999 r. sygn. akt III SA 7537/98 (niepublikowane).

Organ ponownie rozpatrując sprawę wielokrotnie zwracał się do A. R. o sprecyzowanie żądania zawartego we wniosku z dnia 22 maja 2006 r., nie otrzymując odpowiedzi. Ponadto, organ dążąc do ustalenia prawdy obiektywnej w zakresie okoliczności doręczenia wspomnianej decyzji z dnia [...] września 2003 r., na podstawie art. 50 § 1 w zw. z art. 86 kpa wezwał zainteresowanego do złożenia zeznania w charakterze strony, na tę okoliczność. Oficer odmówił złożenia zeznań w tym przedmiocie.

W dniu 18 stycznia 2008 r. A. R. ostatecznie sprecyzował wniosek z dnia 22 maja 2006 r., żądając wyeliminowania z obiegu prawnego nieostatecznej decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. w drodze stwierdzenia jej nieważności.

Na tej podstawie i w oparciu o wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2007 r. Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r., wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. i decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. (doręczoną oficerowi w dniu 7 kwietnia 2008 r.), umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie odwołania oficera od decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r.

W wyniku przeprowadzonego postępowania o stwierdzenie nieważności, Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2008 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r.

Zainteresowany złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Po rozpatrzeniu tego wniosku, Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r., utrzymał w mocy swoją decyzję poprzedzającą z dnia [...] maja 2008 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, co następuje:

W sprawie bezsporne jest, że na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. Wyższa Szkoła [...] w P. podlegała rozformowaniu do dnia 30 września 2002 r. O powyższym fakcie, jak również o braku możliwości wyznaczenia na stanowisko służbowe w nowotworzonych jednostkach wojskowych (tj. Centrum [...] oraz na Wydziale [...] Wyższej Szkoły [...]), poinformowano oficera w dniu 23 września 2002 r. podczas rozmowy służbowej. Okoliczność tą potwierdza notatka służbowa sporządzona w dniu 23 września 2002 r., z której treścią oficer zapoznał się w tej samej dacie.

Przed dokonaniem oficerowi wypowiedzenia stosunku służbowego zbadano możliwości wyznaczenia zainteresowanego na inne stanowisko służbowe w strukturach Sił Zbrojnych, odpowiednie do jego stopnia wojskowego, kwalifikacji i doświadczenia wojskowego, o czym świadczą notatki służbowe zawarte w teczce akt personalnych. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w opisanym przypadku spełnione zostały przesłanki art. 78 ust. 2 pkt 2 wymienionej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych do dokonania A. R. wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej - nastąpiło rozformowanie jednostki wojskowej, w której oficer pełnił zawodową służbę wojskową oraz brak było możliwości wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe.

Polemizując z zarzutami wskazanymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wskazał, że to, zgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, oficer wybrał inny niż odwoławczy tryb rozpatrzenia swojego odwołania, a mianowicie zażądał stwierdzenia nieważności nieostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego. W konsekwencji takiego wyboru, Minister Obrony Narodowej zwolniony był z analizowania skutków braku dowodu doręczenia żołnierzowi decyzji podjętej przez Ministra Obrony Narodowej w dniu [...] września 2008 r. i był zobowiązany jedynie do rozpatrzenia niniejszej sprawy zgodnie ze zmodyfikowanym wnioskiem A. R. z dnia 18 stycznia 2008 r.

Organ podkreślił, że środki dowodowe na okoliczność doręczenia stronie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2003 r. zostały wyczerpane, a zatem przedmiotem dalszego postępowania administracyjnego mogły być jedynie zagadnienia zawarte w wytycznych wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 2324/06), co do których wybór należał do strony.

Reasumując organ stwierdził, że nie istnieją podstawy do wyeliminowania decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia jej nieważności, ponieważ nie zaistniała żadna z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 Kpa.

A. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając stwierdzenia nieważności lub uchylenia decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. oraz z poprzedzającej ją decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. Powyższym żądaniem objął również wydaną dla celów ewidencyjnych decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] (punkt [...]) z dnia [...] października 2003 r., wydaną dla celów ewidencyjnych o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.

W uzasadnieniu skargi oficer stwierdził, iż powinna mu być doręczona decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] września 2003 r., utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2002 r. Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego o wypowiedzeniu zawodowej służby wojskowej. Podniósł, że w ten sposób został pozbawiony możliwości zaskarżenia do sądu ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] września 2003 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu swojego stanowiska podkreślił, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2007 r. były dla organu, ponownie rozpatrującego sprawę wiążące. Nadto w piśmie z dnia 18 stycznia 2008 r. A. R. jednoznacznie zażądał stwierdzenia nieważności nieostatecznej decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., zaś środki dowodowe na okoliczność doręczenia stronie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2003 r. zostały wyczerpane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej oraz utrzymana nią w mocy decyzja poprzedzająca z dnia [...] maja 2008 r. są prawidłowe.

W niniejszej sprawie decydujące znaczenie mają ustalenia i wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2007 r., zgodnie z art. 153 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Podkreślenia w tym kontekście wymaga, że zastosowanie w przedmiotowej sprawie trybu stwierdzenia nieważności decyzji nieostatecznej było wynikiem realizacji zalecenia Sądu zawartego w powyższym wyroku. Sąd wskazał, że brak jest dowodu dręczenia skarżącemu decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2003 r., która została wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania oficera od decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Zatem obowiązkiem organu było ustalenie trybu, w którym oficer domaga się wzruszenia tej decyzji – czy zakończenia trybu zwykłego, rozpoczętego złożeniem odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r., czy w trybie nadzwyczajnym, to jest stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. Sąd wskazał przy tym, że możliwe jest zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności w stosunku do decyzji nieostatecznej, na wyraźny i niebudzący wątpliwości wniosek strony, co wynika z orzeczenia NSA z dnia 7 maja 1984 r. sygn. akt II SA 225/84 (publik. Gazeta Prawnicza 1984, Nr 24, s.8) i z orzeczenia NSA z dnia 1 października 1999 r. sygn. akt III SA 7537/98 (niepublikowane).

Powyższe rozstrzygniecie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stało się prawomocne. Ani A. R., ani Minister Obrony Narodowej nie złożyli od niego skargi kasacyjnej. Stało się ono zatem wiążące w niniejszej sprawie administracyjnej zarówno dla skarżącego oficera, jak i dla organu oraz dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozpoznającego niniejszą sprawę w zakresie zawartych w wyroku z dnia 17 kwietnia 2007 r. ustaleń i wytycznych.

Z powyższych wytycznych wynika obowiązek wyboru trybu w jakim powinna odbywać się kontrola powołanych decyzji. Pismem z dnia 18 stycznia 2008 r. A. R. wskazał w tym zakresie na tryb nadzwyczajny – stwierdzenie nieważności tej decyzji. Zatem pismem tym w sposób jednoznaczny zakreślił ramy i przedmiot postępowania administracyjnego.

W taki też sposób rozstrzygnął sprawę organ - zgodnie z wytycznymi zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2007 r. oraz zgodnie z niebudzącym wątpliwości żądaniem strony z dnia 18 stycznia 2008 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko wyrażone przez Ministra Obrony Narodowej, iż decyzja nr [...] Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego z dnia [...] grudnia 2002 r. o wypowiedzeniu A. R. stosunku zawodowej służby wojskowej nie jest dotknięta żadną z wad, która mogłaby skutkować jej nieważnością w rozumieniu art. 156 § 1 Kpa. Organ, wypowiadając oficerowi stosunek zawodowej służby wojskowej, realizował rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. mocą, którego Wyższa Szkoła [...] w P. podlegała rozformowaniu do dnia 30 września 2002 r. Organ poinformował o tym fakcie oficera, jak i poinformował go o poczynionych, aczkolwiek bezskutecznych, próbach wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Zatem, skoro jednostka, w której oficer pełnił służbę ulegała rozformowaniu i brak było możliwości wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe organ musiał podjąć decyzję o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej, zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych. Podjęcie takiej decyzji w dniu [...] grudnia 2002 r. i doręczenie jej oficerowi w dniu 7 kwietnia 2003 r. nie było także przedwczesne, albowiem proces rozformowania jednostki, a zatem i zwalniania służących w niej żołnierzy rozpoczął dzień wydania rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...], to jest dzień [...] sierpnia 2002 r.

Obowiązujące w dacie wydania decyzji o wypowiedzeniu stosunku zawodowej służby wojskowej przepisy wojskowej ustawy pragmatycznej z dnia 30 czerwca 1970 r. nie uzależniały dokonania wypowiedzenia stosunku służby od uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii ewentualnego przeniesienia zainteresowanego żołnierza do rezerwy kadrowej, czy do dyspozycji. Przeniesienie żołnierza zawodowego do rezerwy kadrowej lub do dyspozycji było aktem fakultatywnym, pozostawionym do uznania organu wojskowego, co wynikało wprost z treści art. 20 ust. 2 obowiązującej wówczas ustawy pragmatycznej.

Reasumując, organ w sposób prawidłowy rozpoznał sprawę w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. wypowiadającej skarżącemu stosunek zawodowej służby wojskowej.

Zarzuty zawarte w skardze są chybione, albowiem abstrahują od wytycznych i ustaleń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2007 r. oraz abstrahują od żądania strony zawartego w piśmie z dnia 18 stycznia 2008 r. Wobec takiego sformułowania żądania, jak to uczynił A. R. w powyższym piśmie, kwestia braku doręczenia decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2003 r., jest całkowicie nieistotna w niniejszym postępowaniu. Należy również wskazać, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] (punkt [...]) z dnia [...] października 2003 r. w przedmiocie zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej, wydanej dla celów ewidencyjnych, leży poza zakresem niniejszej sprawy. Niezależnie od powyższego nadmienić należy, że od decyzji wydanej dla celów ewidencyjnych nie służą środki zaskarżenia.

Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę oddalił.