Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 318/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2010 r. sprawy ze skargi J.O. - Firma S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [....] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego zaległości z tytułu należności celnych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz J.O. - Firma S. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

W dniu [...] listopada 2002r. do Urzędu Celnego w P. wpłynął wniosek Firmy S. o restrukturyzację należności celnych wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...].11.2001r. nr: [...] oraz z dnia [...].01.2002r. nr [...]. Należności określone powyższymi decyzjami powstały na skutek uznania za nieprawidłowe zgłoszeń celnych w części dotyczącej zastosowanej stawki celnej wobec zgłoszonego towaru (deklarowano obniżoną zerową stawkę celną z tytułu niepreferencyjnego pochodzenia towarów zamiast stawki celnej autonomicznej w wysokości 60%).

Na dzień [...] czerwca 2002r. kwota zaległości z tytułu cła, zgodnie z ww. decyzjami, wynosiła [...] zł wraz z należnymi odsetkami (wg decyzji z dnia [...].11.2001r. o numerach [...]) i [...] zł wraz z należnymi odsetkami (wg decyzji nr [...] z dnia [...].01.2002r.).

Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzjami z dnia [...].08.2002r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołań Strony, utrzymał w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...].11.2001r. o numerach: [...] oraz z dnia [...].01.2002r. Powyższe orzeczenia organu odwoławczego zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Pismem z dnia [...].11.2002r. nr [...] Izba Celna w Ł. poinformowała organ restrukturyzacyjny - Naczelnika Urzędu Celnego w P., że należności celne orzeczone decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. nr [...] z dnia [...].01.2002r. zostały uregulowane w całości, natomiast kwoty wymierzone pozostałymi decyzjami wskazanymi we wniosku nie zostały przez Stronę wniesione.

Organ I instancji postanowieniem nr [...] z dnia [...].12.2002r., stosownie do postanowień art. 15 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. z 2002r., Nr 155, poz. 1287 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o restrukturyzacji, zawiesił postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku Strony z dnia [...].11.2002r. do czasu zakończenia postępowań sądowych.

Natomiast decyzją nr [...] z dnia [...].01.2003r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie restrukturyzacyjne wszczęte wnioskiem Strony z dnia [...].11.2002r. w części dotyczącej kwoty [...] zł wymierzonej decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. nr [...] z dnia [...].01.2002r., utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w Ł. nr [...] z dnia [...].07.2002r.

Pismem z dnia [...].06.2004r. nr [...] poinformowano organ restrukturyzacyjny, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 19.05.2004r., sygn. akt I SA/Łd 1886/02 umorzył postępowanie w sprawie skargi na decyzję organu odwoławczego nr [...] z dnia [...].08.2002r., w związku z cofnięciem skargi przez pełnomocnika Strony. Natomiast pismem z dnia [...].10.2004r. nr [...] poinformowano organ, że WSA w Łodzi, oddalił skargi Strony na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...].08.2002r. nr [...] (wyroki z dn. 08.09.2004r., sygn. akt: 3 I SA/Łd od 1887 do 1891/02 i 3 I SA/Łd 1913/02).

W dniu [...].07.2005r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. postanowieniem nr [...] podjął z urzędu zawieszone postępowanie restrukturyzacyjne w związku z informacją o zakończeniu postępowań sądowych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją nr [...] z dnia [...].01.2005r. orzekł o zmianie stawki celnej oraz wymiarze kwoty długu celnego wymierzonej decyzją nr [...] z dnia [...].11.2001r. Wobec powyższego organ restrukturyzacyjny I instancji pismem z dnia [...].08.2005r. wystąpił do Strony o aktualizację wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego.

Pismem z dnia [...].08.2005r. Strona wniosła o zmniejszenie kwoty podlegającej restrukturyzacji o kwotę [...] zł., orzeczonej pierwotnie decyzją Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. nr [...] z dnia [...].11.2001r.

Organ I instancji pismem z dnia [...].08.2005r. poinformował Stronę o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w sprawie. Strona pismem z dnia [...].09.2005r. podtrzymała swoje stanowisko przedstawione we wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego, wnosząc jednocześnie o przeprowadzenie restrukturyzacji należności celnych w ramach pomocy de minimis określonej w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis (Dz.U. WEL10 z dn. 13.01.2001r.).

Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją nr [...] z dnia [...].09.2005r., na podstawie art. 1 ust. 2, art. 9 pkt 1 i art. 18 ust.7 ustawy o restrukturyzacji, umorzył postępowanie restrukturyzacyjne wszczęte wnioskiem z dnia [...].11.2002r. o restrukturyzację zaległości z tytułu należności celnych w ogólnej kwocie [...] zł., stanowiącej sumę kwot wymierzonych decyzjami Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...].11.2001r. nr: [...] oraz z dnia [...].01.2002r. nr [...]., a utrzymanych w mocy prawomocnymi decyzjami organu odwoławczego. W uzasadnieniu wskazał, że sprzeczności oświadczeń Strony zawartych we wniosku w odniesieniu do zapisów w załącznikach spowodowały, że odmówiono wiarygodności tym dokumentom, a w związku z tym nie uznano ich za dowody uzasadniające objęcie restrukturyzacją wnioskowanych należności. Ponadto, organ I instancji z uwagi na brak podstaw do przeprowadzenia restrukturyzacji należności celnych w ramach pomocy de minimis, o co wnosiła Strona w piśmie z dnia[...].09.2005r., uznał wiosek ten za bezprzedmiotowy.

Pismem z [...].10.2005r. (data nadania pocztowego) Strona odwołała się od ww. decyzji organu I instancji wnosząc o jej uchylenie w całości i wydanie decyzji o restrukturyzacji. Skarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 120 i art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz, 60 z późn. zm.),

2) art. 18 ust.7 oraz art. 1 ust.2 ustawy o restrukturyzacji.

W odwołaniu podniosła, że organ I instancji w zaskarżonej decyzji nie uzasadnił na jakich przesłankach opiera swoje stanowisko, że nie można uznać Strony za przedsiębiorcę, o którym mowa w art. 1 ust.2 ustawy o restrukturyzacji. Jednocześnie zauważyła, że konsekwencją odstąpienia od restrukturyzacji będzie brak środków finansowych na dalszą działalność co spowoduje konieczność likwidacji firmy.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] września 2005 r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że z dniem 1 października 2002 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. z 2002r. Nr 155, poz. 1287 z późn. zm.), zwana dalej ustawą o restrukturyzacji.

Organ podkreślił, że restrukturyzacją są objęci przedsiębiorcy, o których mowa w przepisach o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, w szczególności, którzy tracą zdolność do konkurowania na rynku, wyrażającą się zwłaszcza w znacznym stopniu: zmniejszeniem obrotów, nadmierną zdolnością produkcyjną wzrostem zapasów, spadkiem zyskowności lub ponoszeniem, strat, jak również wzrostem zadłużenia i brakiem możliwości uzyskania bankowych kredytów, poręczeń lub gwarancji.

Organ odwoławczy zauważył, iż brzmienie przepisu art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji może budzić wątpliwości, czy restrukturyzacją mogą być objęci wszyscy przedsiębiorcy, czy też jedynie przedsiębiorcy znajdujący się w trudnej sytuacji finansowej. Dyrektor Izby Celnej w W. podkreślił, że stosownie do przyjętego orzecznictwa, w przepisie tym ustawodawca wskazał na dwa kryteria:: "zdolność konkurowania na rynku" oraz "zmniejszenie obrotów, nadmierna zdolność produkcyjna, wzrost zapasów, spadek zyskowności lub ponoszenie strat, jak również wzrost zadłużenia i brak możliwości uzyskania bankowych kredytów, poręczeń lub gwarancji". Organ wyjaśnił, że mimo, iż kryteria te poprzedzone zostały zwrotami: "w szczególności" oraz "zwłaszcza", to w określeniu zakresu podmiotowego ustawy, a więc przedsiębiorców, którzy mogą być objęci restrukturyzacją, kryteria te są bardzo istotne. Jednocześnie organ zauważył, iż użycie w tymże przepisie art. 1 ust. 2 czasu teraźniejszego ("tracą zdolność do konkurowania") oznacza, że chodzi o takich przedsiębiorców, którzy są dopiero na etapie utraty zdolności do konkurowania na rynku i aktualnie występują u nich wymienione wyżej negatywne zjawiska (zmniejszenie obrotów itd.).

Dalej organ podkreślił, że z przepisu tego wyraźnie wynika cel restrukturyzacji należności publicznoprawnych, a jest nim poprawa sytuacji finansowej firm. Przepisy tej ustawy odnoszą się więc do takich przedsiębiorców, których sytuacja finansowa nie jest najlepsza, czego wyrazem w szczególności ma być utrata zdolności konkurowania na rynku, wyrażającą się zwłaszcza w znacznym stopniu: zmniejszeniem obrotów, nadmierną zdolnością produkcyjną, wzrostem zapasów, spadkiem zyskowności lub ponoszeniem strat, jak również wzrostem zadłużenia i brakiem możliwości uzyskania bankowych kredytów, poręczeń lub gwarancji. Organ stwierdził, iż podkreśla to również ustawodawca w kolejnych przepisach ustawy uznając między innymi, iż celem programu restrukturyzacyjnego ma być poprawa sytuacji finansowej przedsiębiorcy, stworzenie perspektyw jego rozwoju oraz tworzenie nowych miejsc pracy (art.2 pkt 5 ustawy).

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w W., istotny dla wykładni przepisu art. 1 ust 2 ustawy jest również przepis art. 18 ust. 1 w myśl którego organ restrukturyzacyjny wydaje decyzję o warunkach restrukturyzacji, jeżeli z analizy wniosku, dołączonych do niego dokumentów oraz innych danych wynika, że zamierzone działania prowadzić będą do przeciwdziałania zjawiskom, o których mowa w art. 1 ust. 2. W świetle tego przepisu, zastosowanie restrukturyzacji wobec przedsiębiorców, u których nie zachodzi ryzyko pogorszenia konkurencyjności na rynku byłoby więc bezprzedmiotowe. W tych przypadkach restrukturyzacja mogłaby nawet prowadzić do pogorszenia konkurencyjności na rynku innych firm z danej branży, które regulują swoje należności publicznoprawne. W ocenie organu wszystko to prowadzi do wniosku, iż opisane w art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji kryteria wpływają na wyznaczenie zakresu podmiotowego ustawy. W świetle powyższego organ podkreślił, iż ma to służyć zachowaniu równych warunków konkurencji na rynku, zaś bezkrytyczne przyjęcie każdego wniosku do restrukturyzacji prowadziłoby do zachwiania zasady równego traktowania podmiotów gospodarczych. Dyrektor Izby Celnej w W. podkreślił, że z przepisów ustawy o restrukturyzacji wynika, iż restrukturyzacja jest formą jednorazowej pomocy dla przedsiębiorców. Dotyczyć może ona należności znanych na dzień 30.06.2002 r. i zgłoszonych do organu restrukturyzacyjnego w ciągu 45 dni od dnia wejście w życie ustawy - art.11 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zatem dane stanowiące podstawę do objęcia przedsiębiorcy restrukturyzacją powinny obrazować jego sytuację z tego okresu.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podkreślił, że Naczelnik Urzędu Celnego w P. dokonał analizy załączników przedstawionych wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego i w zaskarżonej decyzji stwierdził, że w latach 2000- 2001 przychód Strony wzrósł prawie dwukrotnie (w 2000r.- [...] zł. , w 2001 r.- [...] zł.), a dochód sześciokrotnie (w 2000r.- [...] zł, w 2001r.- [...] zł.). Wobec czego uznał, że nie można mówić o zmniejszeniu obrotów, spadku zyskowności, czy ponoszeniu strat, które warunkowałyby objęcie zaległych należności restrukturyzacją. Zauważył również, że kwota wierzytelności wskazana przez Stronę – [...] zł., w okresie obejmującym dzień złożenia wniosku, z uwagi na określenie terminu zapłaty ([...] listopad-[...] grudzień 2002r.) mogła ulec zmniejszeniu do kwoty blisko [...] zł, co z uwagi na możliwość jej wyegzekwowania przez Stronę nie stanowiło przesłanki do uznania jej za wierzytelność zaległą. Ponadto zwrócił uwagę na niezgodności w zapisach "Informacji o bieżącej sytuacji finansowej" dotyczące prowadzonej działalności ("[...]") z zapisami w zaświadczeniu o wpisie do ewidencji gospodarczej nr [...] z dnia [...].09.2000r. (przedmiot działalności: [...]). Konsekwencją przeprowadzonej analizy i wyciągniętych z niej wniosków było umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego w niniejszej sprawie, na podstawie art. 18 ust. 7 ustawy o restrukturyzacji, zgodnie z którym jeżeli z analizy danych wymienionych w ust. 1 wynika że zamierzone działania przedsiębiorcy nie rokują powodzenia w przeciwdziałaniu zjawiskom, o których mowa w art. 1 ust. 2, organ restrukturyzacyjny wydaje decyzję o umorzeniu wszczętego postępowania restrukturyzacyjnego. W świetle powyższego, organ odwoławczy za niezasadny uznał zarzut, że organ I instancji nie wskazał na podstawie jakich przesłanek stwierdził, że nie zachodzi zjawisko zmniejszenia zyskowności. jak również z czego wynika wniosek, że zamierzone działania przedsiębiorcy nie rokują powodzenia.

Organ odwoławczy zauważył, że kondycja finansowa przedsiębiorstwa charakteryzuje stan finansowy, który jest wynikiem wszystkich działań gospodarczych. Dobra kondycja finansowa jest głównym warunkiem stałego i efektywnego funkcjonowania każdego podmiotu gospodarczego. Dobry stan finansowy charakteryzuje się tym, że przedsiębiorca nie ma przeterminowanych zobowiązań wobec swoich pracowników, instytucji państwowych, dostawców, banków i innych partnerów. Takie przedsiębiorstwo powinno osiągać pozytywne wyniki finansowe. Podstawowym celem analizy stanu kondycji finansowej przedsiębiorstwa jest ustalenie jego wypłacalności oraz bezpieczeństwa finansowego w konkretnym okresie. Badaniu takiemu służy wskaźnik zadłużenia (zobowiązania ogółem/aktywa ogółem) oraz wskaźniki rentowności (zyskowności) m.in.: rentowność kapitału (zysk/kapitał x 100%), rentowność sprzedaży (zysk/sprzedaż x 100%), czy rentowność aktywów (zysk/aktywa ogółem x 100%).

Następnie Dyrektor Izby Celnej w W. podkreślił, że do wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego Strona załączyła PIT-32 za lata 1998-2001, wykaz dłużników na dzień 30.12.2002r. wraz z fakturami VAT oraz kartotekę środka trwałego. Z dokumentów tych można było uzyskać informacje o zyskowności prowadzonej działalności w kolejnych latach jak również o wierzytelnościach w związku z usługami [...].

W odniesieniu do danych wynikających z PIT-32, zdaniem organu, można przyjąć, iż zyskowność to osiągana przez podatnika dodatniego wyniku finansowego (dochodu) w danym okresie, wynikająca z zależności pomiędzy dochodem a przychodem.

Organ podkreślił, że Strona w odwołaniu przedstawiła kształtowanie się zyskowności w latach 1998-2001r. (odpowiednio: [...]) podnosząc, iż spadek zyskowności, liczony na podstawie dochodu, jest bezsporny. Jednocześnie zauważyła, że po odliczeniu kwoty składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oraz minimalnych środków na zapewnienie egzystencji podatnika okaże się, że z uzyskanych dochodów nie będzie można pokryć kwot zobowiązania należności celnych, tym bardziej z należnymi odsetkami.

Dyrektor Izby Celnej w W. stwierdził, że w niniejszej sprawie organ I instancji przeprowadził analizę sytuacji ekonomicznej firmy S. na podstawie oświadczeń zawartych we wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego oraz załączonych do niego dokumentów. Ujęte w decyzji wnioski płynące z tej analizy należy zadnim organu uznać za logiczne i w pełni uzasadnione. Organ zauważył, że jeśli nawet zyskowność w latach 1998-2000r. malała, to już w 2001r. nastąpił trzykrotny jego wzrost w porównaniu z rokiem poprzednim. Zatem trudno uznać, aby firmie tej groziło ryzyko utraty konkurencyjności na rynku. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w W. nie bez znaczenia jest też podniesiona w decyzji okoliczność dotycząca możliwości uzyskania dodatkowych dochodów w związku z określonymi na fakturach VAT terminami zapłaty należności za wykonane usługi [...]. Wszystkie te argumenty uzasadniały przyjęte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie, iż sytuacja finansowo-ekonomiczna Strony nie jest zła i nie zachodzi ryzyko utraty jej konkurencyjności na rynku, zwłaszcza, że stosownie do przepisów art. 1 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji restrukturyzacją mogą być objęci przedsiębiorcy (...) w szczególności, którzy tracą zdolność do konkurowania na rynku, wyrażającą się zwłaszcza w znacznym stopniu (...) spadkiem zyskowności. Zdaniem organu odwoławczego, z przeprowadzonej analizy wynika, iż w przedmiotowej sprawie taka okoliczność nie zaszła. Prawidłowości tej oceny nie podważa również ewentualne odliczenie kwoty składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, co podniosła Strona w odwołaniu. Ponadto organ zauważył, iż Strona w odwołaniu podniosła, że dalej prowadzi działalność i nie utraciła zdolności konkurowania, chociaż jak stwierdziła, sytuacja taka wynikała z zawieszenia obowiązku zapłaty wskazanych we wniosku kwot należności.

Dodatkowo organ podniósł, iż należności celne, o restrukturyzację których Strona wystąpiła, orzeczone decyzjami Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...].11.2001r. nr: [...] oraz z dnia [...].01.2002r. nr [...]., a utrzymanych w mocy prawomocnymi decyzjami organu odwoławczego, powstały w wyniku uznania zgłoszeń celnych za nieprawidłowe w części dotyczącej długu celnego w związku z bezpodstawnym zadeklarowaniem obniżonej stawki celnej zamiast stawki celnej autonomicznej w wysokości 60% wartości celnej zgłoszonej do odprawy celnej [...]. W sprawach tych weryfikacja dowodów pochodzenia dowiodła, że importowane przez Stronę towary nie mają preferencyjnego pochodzenia, zatem nie mogą korzystać w obrocie handlowym pomiędzy Unią Europejską a Polską z postanowień Układu Europejskiego o uprzywilejowanym traktowaniu i powinny być zgłoszone na zasadach ogólnych. W świetle art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji nie podlegają restrukturyzacji zaległości podatkowe, jeżeli zaległości te określone zostały w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów podatkowych lub przepisów dotyczących wymiaru i poboru tych należności. Zasadniczym celem tej ustawy było wspieranie przedsiębiorców, którzy prowadząc swoją działalność i tracąc zdolność do konkurowania na rynku, co doprowadziło do powstania u nich zaległości publicznoprawnych, nie realizowali jednak czynności mających na celu nadużycie prawa podatkowego materialnego lub procesowego, czy to przez uchylenie się od należnego opodatkowania, czy też uzyskiwania nienależnych korzyści kosztem budżetu państwa.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów art. 120 i art. 121 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Celnej w W. podkreślił, iż organy administracji państwowej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Objęcie restrukturyzacją wnioskowanych należności przez Naczelnika Urzędu Celnego w P. byłoby nieuzasadnionym uprzywilejowaniem Strony, w stosunku do innych podmiotów działających na rynku, a tym samym naruszałoby podstawową zasadę równości obywateli wobec prawa. Organ odwoławczy również zauważył, iż organy administracji państwowej są zobowiązane do ustalenia prawdy materialnej, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, ponieważ przed podjęciem decyzji wzięto pod uwagę wszystkie dowody zgromadzone w niniejszej sprawie.

W skardze na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2009r. J. O.- Firma S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując na naruszenie:

1. art. 1 ust 2 z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 z późn. zm.) poprzez błędne przyjęcie że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności określone w powołanym przepisie umożliwiające objęcie restrukturyzacją,

2. art. 6 ust 4 ww. ustawy poprzez błędne przyjęcie, że zaległości zostały określone w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów podatkowych, o należnościach celnych, o ubezpieczeniach społecznych lub przepisów dotyczących wymiaru i poboru tych należności,

3. art. 18 ust 7 ww. ustawy poprzez przyjęcie, że działania przedsiębiorcy nie rokują powodzenia w przeciwdziałaniu zjawiskom, o których mowa w art. 1 ust. 2 tej ustawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a." sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.)

W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja obarczona jest wadami, które uzasadniają jej uchylenie.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr155, poz.1287 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o restrukturyzacji", restrukturyzacją objęci są przedsiębiorcy, o których mowa w przepisach o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, w szczególności, którzy tracą zdolność konkurowania na rynku, wyrażającą się zwłaszcza w znacznym stopniu: zmniejszeniem obrotów, nadmierną zdolnością produkcyjną, wzrostem zapasów, spadkiem zyskowności lub ponoszeniem strat, jak również wzrostem zadłużenia i brakiem możliwości uzyskania bankowych kredytów, poręczeń lub gwarancji. Przepis ten nie stwarza zamkniętego katalogu przedsiębiorców, mogących się ubiegać o objęcie restrukturyzacją; mogą się o nią starać wszyscy przedsiębiorcy, spełniający określone przesłanki, za wyjątkiem wymienionych w art. 3 ust. 1 ustawy, który stanowi, iż nie stosuje się ustawy do przedsiębiorców znajdujących się w likwidacji lub w upadłości. Stwierdzić zatem należy, iż przepisy ustawy o restrukturyzacji odnoszą się do wszystkich przedsiębiorców, a tylko w szczególności do tych którzy tracą zdolność konkurowania na rynku. Jednakże utrata zdolności konkurowania na rynku nie jest warunkiem koniecznym dla skorzystania przez przedsiębiorcę z restrukturyzacji jego zobowiązań. Także przedsiębiorcy, których sytuacja finansowa nie jest najlepsza, ale którzy nie utracili zdolności konkurowania na rynku, mogą ubiegać się o restrukturyzację swoich należności publicznoprawnych. Wskazać należy, iż oceniając, czy dany przedsiębiorca może być objęty restrukturyzacją, należy mieć na uwadze cel jaki ustawodawca wyznaczył ustawie o restrukturyzacji. Celem tym jest oddłużenie przedsiębiorstw w zakresie należności publicznoprawnych, zmierzające do poprawy ich sytuacji finansowej, zdolności kredytowej, stworzenia warunków dla stabilizacji i rozwoju przedsiębiorstw, przywrócenia zdolności do konkurowania na rynku, a tym samym do wzrostu zatrudnienia. Podkreśla to również ustawodawca w art. 2 pkt 5 ustawy o restrukturyzacji, gdzie stwierdza, że celem programu restrukturyzacyjnego ma być poprawa sytuacji finansowej przedsiębiorcy, stworzenie perspektyw jego rozwoju oraz tworzenie nowych miejsc pracy. (V: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10.10.2006 r. Syg.akt I SA/Bk 265/06)

Katalog przypadków wymienionych w art. 1 ust. 2 ustawy restrukturyzacyjnej ma charakter przykładowego wyliczenia i nie obejmuje wszystkich okoliczności, które uprawniają do wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego. Każdy przedsiębiorca, który nie jest w likwidacji ani w upadłości, o ile znajduje się w trudnej kondycji finansowej, może skorzystać z restrukturyzacji jego zobowiązań publicznoprawnych.

W świetle powyższych ustaleń co do zakresu działania ustawy, należy stwierdzić, iż Dyrektor Izby Celnej w W. w zaskarżonej decyzji dokonał niepełnej oceny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa prowadzonego przez J. O. Ponieważ utrata zdolności konkurowania na rynku nie jest konieczną przesłanką uzasadniającą objęcie przedsiębiorcy postępowaniem restrukturyzacyjnym, organ celny powinien szczegółowo ocenić całą sytuację finansową przedsiębiorcy występującego z wnioskiem o restrukturyzację, a nie jedynie pod kątem utraty zdolności konkurowania na rynku.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym wynika, że organy celne oceniły sytuację ekonomiczną Wnioskodawcy w oparciu o uzyskiwane przez niego przychody i dochody z lat 1998 - 2001 i na ich podstawie stwierdziły, że jeśli nawet w latach 1998 -2000 zyskowność przedsiębiorstwa malała, to już w 2001 r. nastąpił trzykrotny wzrost zyskowności w porównaniu z rokiem poprzednim, co doprowadziło do wysnucia wniosku, że firmie nie grozi ryzyko utraty konkurencyjności na rynku . Ponadto Dyrektor Izby Celnej ustalił, że wobec 6 krotnego wzrostu dochodu w roku 2001 w stosunku do roku 2000, nie można mówić o zmniejszeniu obrotów , spadku zyskowności czy ponoszeniu strat , które warunkowałyby objęcie zaległych należności restrukturyzacją. Organy celne obu instancji oceniając sytuację finansową przedsiębiorcy i wskazując na wzrost dochodów nie wzięły pod uwagę wysokości tych dochodów. Otóż dochód przedsiębiorstwa w 2000 r. wyniósł [...] zł, a w 2001 r. rzeczywiście znacznie więcej, bo [...] zł. Dochód ten wynosił odpowiednio [...] zł miesięcznie w 2000 r. i [...] zł miesięcznie w 2001 r. W ocenie Sądu wysokość dochodów przedsiębiorcy, pomimo ich znaczącego wzrostu, wskazuje na złą sytuację finansową jego przedsiębiorstwa.

Podkreślić należy, iż przesłanki objęcia restrukturyzacją należności publicznoprawnych przedsiębiorcy wymienione w art. 1 ust. 2 mają charakter przykładowy, zatem niespełnienie przez przedsiębiorcę jednej z nich nie może automatycznie oznaczać, że nie spełnia on warunków do objęcia restrukturyzacją. Dopiero całościowa i szczegółowa ocena ekonomiczno-finansowa przedsiębiorcy, dokonana w zgodzie z przepisami Ordynacji podatkowej dotyczącymi postępowania dowodowego, pozwoli na stwierdzenie, czy Wnioskodawca spełnia warunki do objęcia jego należności publicznoprawnych restrukturyzacją.

Takiej oceny dokona Dyrektor Izby Celnej rozpoznając sprawę ponownie.

Ponadto Sąd stwierdził, że nietrafny jest wyrażony w decyzji pogląd, iż zaległości celne objęte wnioskiem o restrukturyzację powstały w wyniku czynności prawnych mających na celu obejście przepisów prawa.

Elementem obejścia prawa musi być świadomość istnienia określonych reguł prawa i obowiązku ich zastosowania w danej sytuacji oraz świadome dążenie do niezastosowania tych reguł prawa w celu np. zapłacenia cła w obniżonej wysokości.

Ze znajdujących się w aktach administracyjnych decyzji organów celnych wynika, że strona dla sprowadzanych z N. towarów ([...]), wnosiła o zastosowanie obniżonej (0%) stawki celnej określonej dla produktów pochodzących z Unii Europejskiej. Deklaracja o preferencyjnym pochodzeniu sprowadzanych towarów została umieszczona na fakturach eksportera. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez organy celne stwierdzono, że sprowadzone towary nie posiadają preferencyjnego pochodzenia w rozumieniu umowy zawartej pomiędzy Unią Europejską i Polską i ww. deklarację na fakturze przyjęto jako prawidłowy dowód niepreferencyjnego pochodzenia towarów z N. dla celów stosowania stawek celnych autonomicznych.

Powyższe ustalenia organów celnych dowodzą jedynie zastosowania przez Wnioskodawcę nieprawidłowej stawki celnej, nie dowodzą natomiast tego, że importer wiedząc jaka stawka celna winna mieć zastosowanie, uzyskał oświadczenie o preferencyjnym pochodzeniu towaru w celu zastosowania obniżonej stawki celnej. Dlatego brak było podstaw do stwierdzenia przez organy celne, że należności zgłoszone we wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego, stosowanie do przepisu art.6 ust.4 ustawy restrukturyzacji nie podlegają restrukturyzacji jako zaległości określone w związku z dokonywaniem czynności prawnych majach na celu obejście przepisów o należnościach celnych.

Sąd nie stwierdził również, aby wskazane w decyzjach niezgodności pomiędzy zapisami w "Informacji o bieżącej sytuacji finansowej" wnioskodawcy, gdzie wskazano, że działalność przedsiębiorstwa wnioskodawcy polega na imporcie i obrocie [...], a zapisami w zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, gdzie przedmiot działalności został określony znacznie szerzej, świadczyły o niewiarygodności złożonych przez wnioskodawcę dokumentów. Z faktu załączenia przez Wnioskodawcę do wniosku faktur za wykonane usługi [...], wynika po pierwsze, że taki rodzaj usługi wchodził w zakres faktycznie wykonywanej przez niego działalności, po wtóre, że nie zamierzał tego faktu ukrywać. Sposób sporządzenia dokumentów załączonych do wniosku o restrukturyzację świadczyć może , w ocenie Sądu, nie o nierzetelnym przygotowaniu dokumentów i próbie wprowadzenia organów orzekających w błąd, ale raczej o nieporadności Wnioskodawcy w zakresie sporządzania dokumentów.

Ponadto Sąd stwierdził, że niewłaściwe wnioski zostały wyciągnięte przez organy celne z faktu, iż wśród dłużników Wnioskodawcy nie figurują odbiorcy [...] . W ocenie organów celnych świadczy to o tym , że niewiarygodne jest twierdzenie Wnioskodawcy o trudnościach ze zbytem zapasów magazynowych. Fakt braku odbiorców na dany towar świadczy właśnie o trudnościach ze sprzedażą danego towaru. Natomiast brak faktur z tytułu sprzedaży [...] świadczy (co prawidłowo ustalił Dyrektor UC) o nieistnieniu należności za te towary i w konsekwencji o nieistnieniu trudności z wyegzekwowaniem należności od odbiorców tego towaru.

Odnosząc się do zarzutu nieprzedstawienia listy wymagalnych długów, w sytuacji ujawnienia z punkcie VI wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego posiadania zaległości podatkowych z tytułu podatku VAT importowego, związanego z decyzjami celnymi wymienionymi we wniosku Sąd stwierdził, że okoliczność ta nie została przez organy orzekające wyjaśniona, w szczególności nie wyjaśniono czy w dacie składania wniosku o restrukturyzację nie były to należności sporne w rozumieniu przepisów ustawy o restrukturyzacji, czyli określone decyzjami, od których wniesiono odwołania, a więc wynikające z decyzji nieostatecznych. Wskazać należy, że ustawa o restrukturyzacji w art.13 ust. 2 pkt 2 stanowi, że do wniosku o restrukturyzację załącza się miedzy innymi wykaz wymagalnych długów, podczas gdy ordynacja podatkowa posługuje się kreśleniem "zaległość podatkowa", co pozwala przyjąć, że do wniosku winien być załączony wykaz wymagalnych długów , a nie wykaz zaległych zobowiązań podatkowych.

Dlatego Sąd uznał, że nieprawidłowo organy orzekające ustaliły, że wnioskodawca nie spełnił przesłanek formalnych do wydania decyzji o warunkach restrukturyzacji.

Na marginesie sprawy Sąd stwierdza, że z akt sprawy nie wynikają uzasadnione przyczyny usprawiedliwiające rozpoznawanie przez Dyrektora Izby Celnej w W. odwołania J. O. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego przez okres przekraczający 4 lata.

W związku z powyższym, uznając, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów art.1 ust.2 i art.6 ust.4 ustawy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.