Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1597/98
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 2000-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126
law: Obwieszczenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 10 listopada 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo budowlane.
article: art. 37 ust. 1 pkt 1-2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Teza: Skoro jeden z obiektów budowlanych postawiony został przed wejściem w życie ustawy z dnia 24 października 1974 r, - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./, drugi zaś po wejściu w życie tej ustawy, w każdym z tych przypadków podstawa prawna nakazania ich rozbiórki znajduje się w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. W przepisach przejściowych tej ustawy brak bowiem unormowania, które nakazywałoby do stanów faktycznych zaistniałych przed wejściem jej w życie stosować poprzednią ustawę.

Z kolei według art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./, do obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r.

TEZY

Skoro jeden z obiektów budowlanych postawiony został przed wejściem w życie ustawy z dnia 24 października 1974 r, - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./, drugi zaś po wejściu w życie tej ustawy, w każdym z tych przypadków podstawa prawna nakazania ich rozbiórki znajduje się w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. W przepisach przejściowych tej ustawy brak bowiem unormowania, które nakazywałoby do stanów faktycznych zaistniałych przed wejściem jej w życie stosować poprzednią ustawę.

Z kolei według art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./, do obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zbigniewa S. na decyzję Wojewody B. z dnia 9 lipca 1998 r. (...) w przedmiocie rozbiórki obiektów budowlanych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżący Zbigniew S. wniósł skargę na decyzję Wojewody B. z dnia 9 lipca 1998 r. (...), którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia 25 maja 1998 r. (...).

Jak wynika z akt administracyjnych decyzją z dnia 25 maja 1998 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w C., powołując się na art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./, nakazał skarżącemu dokonać rozbiórki barakowozu wraz z tarasem i pomieszczeniem magazynowym oraz domku drewnianego usytuowanych na działce nr 31 w P. Uzasadniając tą decyzję organ administracyjny stwierdził, iż w toku postępowania ustalono, iż na działce nr 31 w P., stanowiącej własność Henryka i Bronisławy G., znajdują się dwa obiekty budowlane będące własnością skarżącego. Drewniany domek został pobudowany we wrześniu 1978 r., zaś rozbudowany barakowóz postawiono w sierpniu 1974 r. Oba obiekty znajdują się w odległości 18 m od jeziora Kruszyn. Skarżący nie posiada pozwolenia na budowę tych obiektów. Organ administracyjny wskazał też, że w kolejnych planach zagospodarowania przestrzennego teren działki nr 31 był przeznaczony na uprawy polowe.

W związku z tym stwierdził, iż usytuowanie obiektów na działce nr 31 jest niezgodne z przepisami o planowaniu przestrzennym. Ponadto ustalił, iż działka nr 31 znajduje się na terenie Z. Parku Krajobrazowego, w którym wprowadzono zakaz budowy lub rozbudowy obiektów budowlanych w tym linii komunikacyjnych, urządzeń i instalacji w odległości mniejszej niż 100 m od linii brzegowych jezior z wyłączeniem przypadków, gdy w strefie 100 m od linii brzegowej znajduje się zespół istniejącej zabudowy, który mają uzupełniać bądź, do którego będą przylegać nowo planowane obiekty lub przebiega tamtędy droga udostępniona dla ruchu pojazdów.

Organ administracyjny wskazał też, że ustawiając i rozbudowując barakowóz w 1974 r. naruszono art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 7 poz. 46 ze zm./, który stanowił, że przed przystąpieniem do wykonywania obiektu budowlanego niezbędne jest uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę z zastrzeżeniem przypadków wymienionych w par. 4 ust. 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego /Dz.U. nr 38 poz. 197 ze zm./. Zaznaczono przy tym, że teren działki nr 31 dopiero od listopada 1977 r. był objęty planem zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie, zatem z art. 31 ust. 2 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym, w 1974 r. inwestor powinien był wobec tego uzyskać decyzję ustalającą lokalizację szczegółową inwestycji budowlanej zaakceptowaną przez wojewódzki organ planowania przestrzennego. Budując natomiast w 1978 r. domek drewniany naruszono art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, według których rozpoczęcie robót budowlanych wymaga pozwolenia na budowę. Wskazano przy tym, że zgodnie z par. 44 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego pozwolenia na budowę wymagało m.in. wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący podnosił okoliczności natury osobistej. Twierdził mianowicie, iż obiekty, których dotyczy decyzja organu pierwszej instancji stanowi dorobek całego życia jego oraz jego żony oraz, że oboje z żoną są inwalidami II grupy i wyjazd nad jezioro jest jedyną formą rehabilitacji. Ponadto podnosił, iż obiekty te nie powodują żadnego zagrożenia bądź uciążliwości dla ludzi, mienia i środowiska.

Rozpoznając odwołanie skarżącego Wojewoda B. podjął zaskarżoną decyzję. Uzasadniając ją organ odwoławczy wskazał, iż obiekty, których dotyczy nakaz rozbiórki usytuowane są w odległości 18 m od brzegu jeziora K., co powoduje naruszenie przepisów rozporządzenia (...) Wojewody B. z dnia 18 sierpnia 1994 r., które zakazują sytuowania obiektów budowlanych w pasie ochronnym 100 m od linii brzegowej w Z. Parku Krajobrazowym. Wojewoda wskazał przy tym na art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, według którego położenie obiektów budowlanych nie może naruszać warunków ochrony środowiska, w tym przyrody i krajobrazu. W związku z tym stwierdził, iż nakaz rozbiórki znajduje oparcie w art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. Ponadto Wojewoda stwierdził, iż nakaz rozbiórki przedmiotowych obiektów budowlanych znajduje oparcie w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, gdyż działka nr 31 jest przeznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego pod uprawy rolne i wchodzi w skład Z. Parku Krajobrazowego.

W skardze skarżący stwierdził, iż barakowóz oraz domek postawił w 1972 r. Wywodził też, że wobec tego, iż obiekty te postawił na gruncie należącym do osób fizycznych, to nie miał obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę, zwłaszcza, że nie są one trwale związane z gruntem. Skarżący podnosił również, że stawiając obiekty, o które w sprawie chodzi, zachował obowiązującą wówczas odległość od linii brzegowej jeziora. W związku z tym twierdził, iż wobec zmiany planu zagospodarowania przestrzennego i utworzenia parku krajobrazowego istnieje możliwość zalegalizowania tych obiektów.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia czy oba obiekty, których dotyczy zaskarżona decyzja, czy tylko jeden z nich, zostały wzniesione przed wejściem w życie ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. Kierownik Urzędu Rejonowego w Ch. uzasadniając decyzję z dnia 25 maja 1998 r. rozważył zasadność nakazania rozbiórki obiektów budowlanych przyjmując, iż jeden z nich postawiony został przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1974 r. /barakowóz z tarasem i pomieszczeniem magazynowym/, drugi zaś po wejściu w życie tej ustawy /domek drewniany/. W obu przypadkach trafnie przyjęto, iż istnieje podstawa prawna nakazania rozbiórki. Zaznaczyć przy tym należy, iż w każdym z tych przypadków podstawa ta znajduje się w art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. W przepisach przejściowych tej ustawy brak, bowiem unormowania, które nakazywałoby do stanów faktycznych zaistniałych przed wejściem jej w życie stosować poprzednią ustawę. Z kolei według art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ do obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r., w szczególności zaś te przepisy, które dotyczą tak zwanej samowoli budowlanej, czyli budowy z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego, w tym budowy bez wymaganego pozwolenia.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane obiekt budowlany wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, podlega przymusowej rozbiórce, gdy organ nadzoru budowlanego stwierdzi, że znajduje się on na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że obiekty, których dotyczy zaskarżona decyzja znajdują się na terenie, który według przepisów o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę. W planie zagospodarowania przestrzennego teren ten jest, bowiem przeznaczony pod uprawy rolne. Nie jest przy tym istotne, że w chwili budowy przedmiotowych obiektów teren, na którym zostały one wzniesione nie był objęty żadnym planem zagospodarowania przestrzennego. Z przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. wynika, iż dla orzeczenia o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego istotne jest ustalenie, czy w chwili orzekania teren, na którym obiekt ten się znajduje, jest przeznaczony pod zabudowę oraz pod jaką zabudowę jest w tym czasie przeznaczony.

Z kolei zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane organ nadzoru budowlanego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1 tego artykułu. Taką uzasadnioną przyczyną może być, jak trafnie przyjęto to w zaskarżonej decyzji, położenie obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie parku krajobrazowego oraz w odległości 18 m od jeziora. Ochrona krajobrazu i środowiska naturalnego jest na tyle ważkim argumentem, iż uzasadnia nakaz rozbiórki samowolnie postawionego obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r.

Warunkiem zastosowania zarówno art. 37 ust. 1 pkt 1, jak i art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, jest stwierdzenie, iż obiekt budowlany został postawiony niezgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili budowy. W niniejszej sprawie naruszenie przepisów obowiązujących w chwili budowy polegało na tym, iż obiekty, których dotyczy zaskarżona decyzja, zostały postawione bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nie jest przy tym trafny zarzut skarżącego, który sprowadza się do twierdzenia, iż nie było wymagane pozwolenie na budowę obiektów, które nie są trwale połączone z gruntem.

Art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 7 poz. 46 ze zm./, obowiązujący do dnia 1 marca 1975 r., stanowił, że przed przystąpieniem do wykonywania obiektu budowlanego niezbędne jest uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę. Z kolei według art. 1 ust. 4 pkt 1 tej ustawy przez obiekt budowlany należało rozumieć m.in. stałe i tymczasowe budynki. Tym zaś pojęciem określano, w myśl art. 1 ust. 4 pkt 2 tej ustawy, każdą budowlę posiadającą ściany lub filary bądź słupy i pokrycie. Stosownie do wskazanych przepisów nie ulega, zatem wątpliwości, że budowa w 1964 r. domku drewnianego lub podobnego obiektu wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Wskazać przy tym jeszcze należy, że na podstawie delegacji zawartej w art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1964 r. - Prawo budowlane Przewodniczący Komitetu Budownictwa wydał rozporządzenie z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego /Dz.U. nr 38 poz. 197 ze zm./, w którym określił roboty budowlane nie wymagające zgłoszenia ani pozwolenia na budowę /par. 4 tego rozporządzenia/. Przepis ten nie zawiera zwolnienia od uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót budowlanych polegających na budowie obiektów rekreacyjnych.

Zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego z 1974 r. roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. W art. 2 ust. 3 tej ustawy wyjaśniono, że przez, roboty budowlane należy rozumieć budowę, montaże remont albo rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części oraz urządzeń reklamowych, dzieł plastycznych i innych urządzeń wpływających na wygląd obiektu budowlanego. Z kolei w ustępie 1 tego artykułu wskazano, że obiekty budowlane to m.in. stałe i tymczasowe budynki W art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego z 1974 r. zawarto upoważnienie dla Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska do określenia w drodze rozporządzenia m.in. rodzajów robót budowlanych zwolnionych od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Korzystając z tego upoważnienia Minister Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska wydał rozporządzenie z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz.U. nr 8 poz. 48 ze zm./, w którym w par. 44 ust. 2 zwolnił z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, roboty budowlane polegające na budowie przez osoby fizyczne altanek nie przystosowanych do stałego zamieszkania na działkach w pracowniczych ogrodach działkowych, pomników, posągów, kapliczek i innych podobnych obiektów kultu religijnego - na terenach cmentarzy oraz terenach przykościelnych, związanych z wykonywaniem kultu religijnego. Z przepisów tych wynika, że budowa domku letniskowego, niezależnie od tego, czy jest on trwale połączony z gruntem, wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.

Wskazać jeszcze należy, że pozwolenia na budowę wydawanego przez organ administracyjny nie może zastąpić zgoda na budowę właściciela nieruchomości. Obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę obciąża także właściciela zamierzającego budować na swojej nieruchomości. Nie jest, zatem istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, że skarżący budował za zgodą właścicieli nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.