Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2078/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Stopnie i tytuły naukowe
Oświata
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24  ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 65 poz 595
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2007 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] marca 2004 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na rzecz P. K. kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA /Wa 2078/06

U Z A S A D N I E N I E

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją nr [...] z dnia [...] września 2004 r. utrzymała w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2004 r. odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2003 r. o uznaniu dyplomu Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w M., wydanego 16 lipca 2003 r. dr P. K., jako równorzędnego stopniowi naukowemu doktora habilitowanego nauk [...] w dyscyplinie [...] nadawanemu w Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż rozpatrywana uchwała Rady Wydziału w przedmiocie nostryfikacji podjęta została z naruszeniem obowiązującego prawa, gdyż przedmiotem uznania w Polsce za równorzędny stopniowi naukowemu może być jedynie dyplom świadczący o uzyskaniu za granicą równorzędnego stopnia naukowego. Powołano art. 6 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym z dnia 23 lipca 1997 r. (Dz. U. 1998, nr 92, poz. 584), w którym zawarty jest schemat ekwiwalencyjny i wymienia się dwa odrębne stopnie naukowe tj. doktor i doktor habilitowany. Podkreślono, że przedłożony przez skarżącego do nostryfikacji dyplom odpowiada w swej treści ściśle systemowi z jednym stopniem naukowym doktora, bo stanowi wyłącznie o wąsko zakreślonym zakresie przedmiotowym prawa do nauczania w szkole wyższej. Następnie zaś, jako jedną z konsekwencji przyznanego uprawnienia do nauczania w dyplomie dodaje się petitem informacyjnie dwie klauzule tj. uprawnienie do dołączenia do już posiadanego stopnia doktora określenia "habilitatus" oraz do używania nazwy "Privatdozent", wskazującej na posiadane uprawnienie do wykładania w szkole wyższej.

Centralna Komisja podkreśliła również, iż w tej szczególnej sytuacji, gdy dr P. K. jest doktorem [...], [...], [...] oraz [...] nie sprecyzowano, którego ze stopni doktora uzupełniające określenie "habilitatus" ma dotyczyć. Ponadto z treści dyplomu w pełni odpowiadającej systemowi jednego stopnia naukowego (doktor) oraz celowi postępowania habilitacyjnego prowadzonego wyłącznie co do nadania prawa do nauczania, a nie do nadania wyższego stopnia naukowego, zgodnie z ustawą o uniwersytecie kraju związkowego Nadrenia – Palatynat z dnia 23 maja 1995 r., przyznano dr P. K. prawo nauczania w szkole wyższej (rodzaj uprawnienia zawodowego).

Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ powołał się na art. 5 ust. 6 i 7 wskazanej wyżej umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec, który to przepis stanowi, iż używanie w Polsce stopni i tytułów naukowych wymaga nostryfikacji, która musi prowadzić do rzeczywistej ekwiwalencji. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie taka ekwiwalencja nie zachodzi z uwagi na zakres i cel postępowania habilitacyjnego prowadzonego na Uniwersytecie [...] w M. oraz w sytuacji obowiązywania jednego stopnia naukowego, odmiennego od obowiązującego w Polsce systemu dwóch stopni naukowych, z których stopień wyższy jest nadawany w wyniku prowadzonego na innych zasadach i w innym celu postępowania habilitacyjnego. W ocenie organu, zbieżność brzmienia określeń "habilitowany" ma charakter wyłącznie zewnętrzny; w tradycyjnym systemie [...] można dodać do nazwy stopnia określenie "habilitowany", zaś w polskim systemie oznacza wyższy stopień naukowy, co nie daje żadnych podstaw do stwierdzenia rzeczywistej ekwiwalencji. Zatem żaden dyplom wydany w kraju, w którym nadaje się tylko jeden stopień naukowy doktora nie może być uznany jako dowód uzyskania tam innego, wyższego stopnia naukowego - doktora habilitowanego.

Zaskarżona decyzja została podjęta przez Prezydium Centralnej Komisji w trybie § 13 Statutu Komisji, tj. bez merytorycznej oceny dokonywanej przez recenzentów i sekcję wobec stwierdzenia, że uchwała Rady Wydziału będąca przedmiotem postępowania zatwierdzającego została podjęta z naruszeniem obowiązującego prawa.

Na powyższą decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów oraz poprzedzającą ją decyzję tej Komisji z dnia [...] marca 2004 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dr P. K., zarzucając jej naruszenie art. 7, 11, 77, 80 i 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego.

W dniu 17 grudnia 2004 r. pełnomocnik skarżącego wniósł pismo uzupełniające skargę wskazując, że organ oprócz wyżej wymienionych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego naruszył również art. 6 w zw. z art. 5 ust. 1 i art. 3 ust. 5 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym.

Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonych decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że organ bezpodstawnie przyjął, iż w [...], kraju [...] Republiki [...] [...], w którym znajduje się Uniwersytet [...] w M., nadaje się tylko jeden stopień naukowy, zaś dyplom stanowi jedynie o prawie do nauczania w szkole wyższej. Stanowisko to, zdaniem pełnomocnika skarżącego jest błędne, gdyż według § 28 ust. 5 ustawy z 23 maja 1995 r. o uniwersytecie kraju związkowego Nadrenia – Palatynat, stopień "doktor habilitowany" jest stopniem naukowym wyższym niż " doktor".

Zaś w uzupełnieniu skargi pełnomocnik skarżącego powołał się na pismo Przewodniczącego Komisji Habilitacyjnej Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w M. z dnia 29. 04.2004 r., w którym wyjaśnia się, iż przewód habilitacyjny skarżącego przeprowadzono w oparciu o regulamin obowiązujący na Wydziale [...] [...] w M., który ostatecznie wszedł w życie 17.06.2003 r. a przyznany tytuł "habilitatus" oznacza również przyznanie wyższego stopnia naukowego. Załączono również Regulamin habilitacyjny Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w M. z dnia 1 lipca 1982 r., określający procedurę uzyskania habilitacji oraz pismo Ministerstwa Nauki, Kształcenia, Badań Naukowych i Kultury [...] [...], w którym podkreślono, że z paragrafu 4 Regulaminu habilitacyjnego wynika, iż warunkiem dopuszczenia do habilitacji jest posiadany stopień doktora w dziedzinie, w której kandydat ubiega się o habilitację względnie kwalifikacje do nauczania. Skoro w dyplomie habilitacyjnym osoba habilitowana uzyskuje prawo dodania do posiadanego stopnia "habilitatuts", to stwierdzenie to odnosi się do stopnia doktora stanowiącego podstawę uzyskania habilitacji. W piśmie Ministerstwa wskazano również, że stała komisja ekspertów zainicjowała na posiedzeniu w 2000 r. wprowadzenie zmian w umowie między rządami obu państw z dnia 23 lipca 1997 r., które jednak nie weszły jeszcze w życie.

W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów podtrzymała dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie.

Po rozpoznaniu niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1965/04 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] marca 2004 r. nr [...].

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zagadnienie stopni i tytułów naukowych reguluje ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. 2003, Nr 65, poz. 595), a zasady uznawania stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki nadanych za granicą za równorzędne ze stopniami nadanymi w kraju unormowane są w art. 24 tej ustawy. Przepis ten w ust. 1 stanowi, iż zasady uznawania stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki nadanych za granicą za równorzędne ze stopniami, o których mowa w ustawie, określają umowy międzynarodowe. Z tego względu sprawę należy rozpatrywać w oparciu o umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym z dnia 23 lipca 1997 r. (Dz. U. 1998 r., Nr 92, poz. 584). Zgodnie z art. 8 powyższej umowy została ona zawarta na okres pięciu lat, a następnie okres ten przedłuża się automatycznie o kolejne dwa lata, jeżeli żadna z umawiających się stron nie wypowie jej na piśmie w terminie 6 miesięcy. Stosownie do Oświadczenia Rządowego z dnia 26 marca 1998 r. umowa weszła w życie 14 stycznia 1998 r. i jest aktualnie obowiązującym źródłem prawa regulującym zasady uznania ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym.

W przedmiotowej sprawie skarżący domagał się uznania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk [...], w dyscyplinie [...], w specjalności [...], uzyskanego w Uniwersytecie [...] w M. w dniu 16 lipca 2003 r., za równorzędny ze stopniem nadanym w kraju.

Bezsporne jest, iż Uniwersytet [...] należy do uznanych przez Państwo szkół wyższych z prawem nadania stopnia doktora (załącznik nr 3 do wyżej opisanej umowy). Z kolei według art. 5 ust. 1 umowy tytułami i stopniami naukowymi w rozumieniu umowy są:" każdy tytuł, którego nazwa zawiera człon "dyplomowany", tytuł magistra, licencjata oraz stopień doktora i doktora habilitowanego, przyznany przez [...] szkołę wyższą, określoną w art. 1 ust. 1, "czyli jedną ze szkół wymienionych w załączniku nr 1 i załączniku nr 3 umowy. Również w art. 6 umowy wymienia się [...] stopień "Dr.habil.", jako odpowiednik polskiego stopnia "doktor habilitowany". W tym kontekście ustalenie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, że w Republice [...] [...] nie ma stopnia "doktor habilitowany" nie daje się pogodzić z zapisami umowy międzyrządowej. Organ ustalił, że system [...] jest jednostopniowy bez odniesienia się do postanowień powyższej umowy. Tej sprzeczności nie wyjaśnia też pismo Biura Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej. W sytuacji zaistnienia wątpliwości co do treści umowy międzyrządowej organ mógł zwrócić się o wyjaśnienie do Ministerstwa Sprawiedliwości.

Organ wydający zaskarżoną decyzję nie ustosunkował się do złożonych przez skarżącego pism: Przewodniczącego Komisji Habilitacyjnej - Dziekana Uniwersytetu [...] w M., przedstawiającego stanowisko Komisji Habilitacyjnej Wydziału [...] z dnia 29.04.2004 r., Działu [...] Uniwersytetu w M. z dnia 14.06.2004, Ministerstwa Nauki, Kształcenia, Badań Naukowych i Kultury, Rektora Uniwersytetu w M., z których jednoznacznie wynika, że w Uniwersytecie [...] w M. przyznawany jest drugi wyższy stopień naukowy doktora habilitowanego. Nie wskazanie przez organ przyczyn, dla których powyższym dokumentom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, skutkuje uznaniem, że organ naruszył art. 107 § 3 kpa.

W aspekcie złożonego przez skarżącego "Regulaminu habilitacyjnego Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w M." z dnia 1 lipca 1982 r., zmienionego na mocy rozporządzenia z dnia 15 listopada 1999 r., nie można podzielić stanowiska organu, że brak rzeczywistej ekwiwalencji wynika z innych zasad przewodu habilitacyjnego w obu krajach.

Przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy nie można też pominąć przepisów ustawy z dnia 23 maja 1995 r. o uniwersytecie kraju związkowego Nadrenia – Palatynat, a w szczególności zapisu § 28 ust. 5 ustawy, z którego wynika, że uczelnia ma prawo nadawania stopni akademickich na podstawie uchwalonych regulaminów, a ponadto może nadawać inne stopnie niż wymienione w § 28 ust. 1 na podstawie umowy z uczelnią zagraniczną za zgodą odpowiedniego do specjalności ministerstwa (§ 28 ust. 2 ww. ustawy). Nie zostało wyjaśnione przez organ wydający zaskarżoną decyzję, czy oba uniwersytety ([...] Uniwersytet [...] i [...] w M.) nie zawarły umowy stosownie do § 28 ust. 2 powołanej wyżej ustawy.

Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że wobec nie wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego tj. art. 7 kpa,77 kpa, 80 kpa oraz 107 kpa a także przepisy prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 i art. 6 Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym .

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparto na zarzucie:

- naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. na przesłance z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), polegającym w szczególności na przeprowadzeniu błędnej wykładni art. 5 ust. 6 i 7 umowy z dnia 23 lipca 1997 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 1998 r. Nr 92, poz. 584).

Na tych podstawach wnosiła o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,

2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że wyrok został wydany z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Z przepisów umowy z dnia 23 lipca 1997 r. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 1998 r. Nr 92, poz. 584), która stosownie do Oświadczenia rządowego z dnia 26 marca 1998 r. (Dz. U. Nr 92, poz. 585) weszła w życie z dniem 14 stycznia 1998 r. wynika, że używanie w Polsce tytułów i stopni naukowych wymaga nostryfikacji, która musi prowadzić do ustalenia rzeczywistej ekwiwalencji (art. 5 ust. 6 i 7 umowy). W sprawie nie ma takiej rzeczywistej ekwiwalencji z uwagi na zakres i cel postępowania habilitacyjnego prowadzonego w Uniwersytecie [...] w [...] w sytuacji obowiązywania systemu jednego stopnia naukowego odmiennego od obowiązującego w Polsce systemu dwóch stopni naukowych, z których stopień wyższy nadawany jest w wyniku prowadzonego na innych zasadach i w innym celu przewodu habilitacyjnego (art. 1 ust. 1, art. 16 -19 ustawy). Zbieżność brzmienia określeń, która ma charakter wyłącznie zewnętrzny, a nie dotyczy rzeczywistej ekwiwalencji podstaw i warunków, w jakich w tradycyjnym systemie [...] można dodać do nazwy stopnia określenie "habilitowany" z racji na prawo nauczania, z nazwą wyższego stopnia naukowego w dwustopniowym systemie polskim, nie daje żadnych podstaw do stwierdzenia rzeczywistej ekwiwalencji.

Uchwała z dnia [...] listopada 2003 r. Rady Wydziału [...] [...] w sprawie odstąpienia od nostryfikacji i uznania, że dr P. K. uzyskał za granicą I wyższy stopień naukowy, chociaż w świetle prawa [...] nabył tylko: uprawnienie do nauczania w bardzo ściśle określonym zakresie przedmiotowym, który ma być równorzędny nadawanemu w Polsce stopniowi doktora habilitowanego w dziedzinie nauk [...] (w dyscyplinie naukowej [...], ze specjalnością [...] [...] [...] i [...]), nie kwalifikuje się do jej zatwierdzenia przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów.

P. K. wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 października 2006 r. w sprawie sygn. akt I OSK 610/06 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądu Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarga kasacyjna oparta jest na usprawiedliwionych podstawach. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.), zasady uznawania stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki za granicą za równorzędne ze stopniami, o których mowa w ustawie, określają umowy międzynarodowe. Zasady uznawania stopni naukowych przyznanych przez [...] szkołę wyższą reguluje umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznawaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym (Dz. U. 1998 r. Nr 92, poz. 584). Zasady uznawania stopni naukowych reguluje art. 5 powołanej umowy, a w szczególności art. 5 ust. 6 i ust. 7. Według art. 5 ust. 6 powołanej umowy "Bez zmian pozostają istniejące możliwości zmiany lub nostryfikacji tytułów i stopni naukowych zgodnie z odpowiednimi przepisami prawnymi, jeżeli zachodzi ich rzeczywista ekwiwalencja". Zgodnie z art. 5 ust. 7 powołanej umowy "W Rzeczypospolitej Polskiej uprawnienie do używania tytułów i stopni naukowych wymienionych w ustępie 1, zachodzi po przeprowadzeniu nostryfikacji dokonanej zgodnie z obowiązującymi przepisami. Uregulowania niniejszej umowy zostaną uwzględnione przy podejmowaniu decyzji odnośnie do zwolnienia z postępowania nostryfikacyjnego bądź z części postępowania nostryfikacyjnego".

Jedną z podstawowych zasad wykładni przepisów prawa jest zasada, że nie jest dopuszczalna wykładnia normy prawnej w oderwaniu od całości przepisu prawa, w którym jest zawarta. Ta reguła wykładni została naruszona przez sąd w zaskarżonym wyroku. Sąd dokonał ustalenia ekwiwalencji w zakresie stopni naukowych opierając się na art. 5 ust. 1 i art. 6 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym. W powołanym art. 5 ust. 1 i art. 6 unormowano wyłącznie ustalenia tytułów i stopni w rozumieniu umowy oraz przyjęty w tym zakresie schemat. Zasady nadania uprawnienia do używania stopni naukowych reguluje art. 5 ust. 6 i ust. 7 powołanej umowy, który przyjmuje przesłankę rzeczywistej ekwiwalencji oraz procedurę nostryfikacji z dopuszczeniem wyjątków.

Pominięcie zatem w dokonanej wykładni materialnoprawnej regulacji art. 5 ust. 6 i ust. 7 powołanej umowy stanowi naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie. Dokonanie wykładni w oderwaniu od zasadniczej regulacji materialnoprawnej doprowadziło do wadliwości oceny co do dopuszczalności odstąpienia od procedury nostryfikacji. Wartym podkreślenia jest, że w piśmie Ministerstwa Nauki, Kształcenia, Badań Naukowych i Kultury [...] [...], wskazuje się na prace Stałej Komisji Ekspertów co do zmiany umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem [...] [...] [...] o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym w zakresie uznawania stopnia naukowego doktora habilitowanego, które jednak nie weszły w życie przez zmianę w tym zakresie umowy.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 185 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Dokonując ponownie kontroli zaskarżonej decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów nr [...] z dnia [...] września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie był zatem - w zakresie objętym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego - związany wykładnią prawa dokonaną przez ten Sąd.

Naczelny Sąd Administracyjny – uchylając zaskarżony wyrok – w granicach skargi kasacyjnej uznał, że; "Jedną z podstawowych zasad wykładni przepisów prawa jest zasada, że nie jest dopuszczalna wykładnia normy prawnej w oderwaniu od całości przepisu prawa, w którym jest zawarta. Ta reguła wykładni została naruszona przez sąd w zaskarżonym wyroku z dnia 7 grudnia 2005 r. Sąd dokonał ustalenia ekwiwalencji w zakresie stopni naukowych opierając się na art. 5 ust. 1 i art. 6 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym. W powołanym art. 5 ust. 1 i art. 6 unormowano wyłącznie ustalenia tytułów i stopni w rozumieniu umowy oraz przyjęty w tym zakresie schemat. Zasady nadania uprawnienia do używania stopni naukowych reguluje art. 5 ust. 6 i ust. 7 powołanej umowy, który przyjmuje przesłankę rzeczywistej ekwiwalencji oraz procedurę nostryfikacji z dopuszczeniem wyjątków. Pominięcie zatem w dokonanej wykładni materialnoprawnej regulacji art. 5 ust. 6 i ust. 7 powołanej umowy stanowi naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie. Dokonanie wykładni w oderwaniu od zasadniczej regulacji materialnoprawnej doprowadziło do wadliwości oceny co do dopuszczalności odstąpienia od procedury nostryfikacji".

Uwzględniając powyższe wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wziął pod uwagę fakt, że Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów - rozpatrując wniosek Rady Wydziału [...] [...] Uniwersytetu [...] o zatwierdzenie nostryfikacji i stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk [...] dr P. K. – działała w trybie §13 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów.

Stanowi on, że wnioski w sprawach o nadanie tytułu naukowego i stopni naukowych oraz o przyznanie uprawnień do nadawania stopni naukowych niezgodne z przepisami ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych rozpatruje Prezydium Komisji, które może zrezygnować z przeprowadzenia postępowania opiniodawczego przewidzianego w § 8.

Zaskarżona decyzja została podjęta przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów w powyższym trybie tj. bez merytorycznej oceny dokonywanej przez recenzentów i Sekcję wobec stwierdzenia, że uchwała Rady Wydziału będąca przedmiotem postępowania zatwierdzającego została podjęta z naruszeniem obowiązującego prawa. Komisja stwierdziła, że zgodnie z prawem obowiązującym w [...] – [...], nadawany jest w tym kraju [...] tylko jeden stopień naukowy, dlatego też dyplom uzyskany przez dr P. K. nie jest dowodem nadania wyższego stopnia naukowego i nie może być on podstawą postępowania nostryfikacyjnego prowadzącego do jego uznania jako równorzędnego z polskim stopniem naukowym doktora habilitowanego na podstawie art. 24 ust.2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki.

Przy czym Komisja nie wyjaśniła dokładnie, z jakich względów uznała, że w/w uchwała Rady Wydziału [...] [...] Uniwersytetu [...] (dotycząca odstąpienia od procesu nostryfikacji stopnia doktora habilitowanego oraz uznania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk [...], w dyscyplinie [...], w specjalności: [...] [...] [...] i [...], uzyskanego przez dr P. K. w Uniwersytecie [...] w M. w dniu 16 lipca 2003 r., za równorzędny ze stopniem nadanym w kraju) podjęta została z naruszeniem prawa, na czym polegało to naruszenie prawa skutkujące zastosowaniem §13 statutu oraz dlaczego zrezygnowała z przeprowadzenia postępowania opiniodawczego i nie powołała recenzentów.

Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - realizując w/w wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego - dokonał analizy art. 5 ( w szczególności ust. 6 i ust. 7) umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o uznaniu ekwiwalencji w szkolnictwie wyższym z dnia 23 lipca 1997 r.

Art. 5 powyższej umowy reguluje zasady uznawania stopni naukowych. Ust. 6 stanowi: "Bez zmian pozostają istniejące możliwości zmiany lub nostryfikacji tytułów i stopni naukowych zgodnie z odpowiednimi przepisami prawnymi, jeżeli zachodzi ich rzeczywista ekwiwalencja". Zgodnie zaś z ust. 7 - "W Rzeczypospolitej Polskiej uprawnienie do używania tytułów i stopni naukowych wymienionych w ustępie 1, zachodzi po przeprowadzeniu nostryfikacji dokonanej zgodnie z obowiązującymi przepisami. Uregulowania niniejszej umowy zostaną uwzględnione przy podejmowaniu decyzji odnośnie do zwolnienia z postępowania nostryfikacyjnego bądź z części postępowania nostryfikacyjnego".

Natomiast w art. 6 w/w umowy zawarty jest schemat ekwiwalencyjny i wymienia się w nim dwa odrębne stopnie naukowe tj. doktor i doktor habilitowany, przy czym [...] stopień "Dr.habil." jako odpowiednik polskiego stopnia "doktor habilitowany".

Art. 6 umowy należy rozpatrywać razem z art. 5 ust. 1, który określa, co należy rozumieć pod pojęciem tytuł i stopień naukowy. Z jego treści wynika, że: "Tytułami i stopniami naukowymi w rozumieniu umowy są, między innymi, każdy tytuł, którego nazwa zawiera człon "dyplomowany", tytuł magistra, licencjata oraz stopień doktora i doktora habilitowanego, przyznany przez [...] szkołę wyższą określoną w art. 1 ust. 1, czyli jedną ze szkół wymienionych w załączniku nr 1 i załączniku nr 3 umowy".

Podsumowując, analiza obu tych artykułów w żaden sposób nie daje podstaw do twierdzenia, że dr P. K. nie mógł być przyznany przez Wydział [...] [...] Uniwersytetu [...] w M. wyższy stopień naukowy - doktor habilitowany.

Nie może też stanowić podstawy do uznania – jak to zrobiła Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów – iż dyplom uzyskany przez dr P. K., wydano w kraju [...] Republiki [...] [...], w którym zgodnie z obowiązującym tam prawem nadaje się tylko jeden stopień naukowy, a mianowicie stopień doktora i że przedłożony przez dr P. K. do nostryfikacji dyplom odpowiada w swej treści ściśle systemowi z jednym stopniem naukowym doktora, bo stanowi wyłącznie o wąsko zakreślonym zakresie przedmiotowym prawa do nauczania (venia legendi) w szkole wyższej, a tylko jako jedną z konsekwencji przyznanego uprawnienia do nauczania, w dyplomie dodaje się petitem informacyjnie dwie klauzule. W pierwszej z nich wymienia się, uprawnienie do dołączenia (dodania) do już posiadanego stopnia doktora ("seinem Doktorgrad") określenia "habilitatus" ("habil."). W klauzuli drugiej informuje się o przyznanym przepisami prawie używania nazwy "Privatdozent", wskazującej na posiadane uprawnienie do wykładania w szkole wyższej.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny jedną z podstawowych zasad wykładni przepisów prawa jest zasada, że nie jest dopuszczalna wykładnia normy prawnej w oderwaniu od całości przepisu prawa, w którym jest zawarta.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów - wydając decyzję odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2003 r. - przyjęła jako podstawę swojego rozstrzygnięcia art. 6 w/w umowy, nie odniosła się zaś do wcześniej powołanych postanowień umowy. W szczególności nie odniosła się do istotnych spraw uregulowanych w art. 5 ust. 1, 6 i 7, które zawierają podstawowy mechanizm uznawania za równoważne stopni i tytułów nadawanych przez uczelnie obu państw - przyjmując przesłankę rzeczywistej ekwiwalencji oraz procedurę nostryfikacji z dopuszczeniem wyjątków.

Poza tym Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów nie wyjaśniła także, dlaczego uważa, że celem przeprowadzonego postępowania habilitacyjnego jest wyłącznie nadanie prawa nauczania z wyznaczeniem jego zakresu, a nie nadanie wyższego stopnia naukowego.

Na rozprawie w dniu 1 lutego 2007r. pełnomocnik organu stwierdził, że przekonanie Komisji o jednostopniowym systemie nadawania stopni naukowych wynika z analizy regulaminu Uniwersytetu [...] w M. oraz pism przesłanych do akt sprawy przez tę uczelnię, które znajdują się w aktach sprawy.

Stwierdzić należy, że żaden regulamin uczelni nie może zmieniać treści umowy międzyrządowej, a poza tym w aktach sprawy brak jest powyższego regulaminu, co uniemożliwia zweryfikowanie tego stwierdzenia.

Natomiast znajduje się tam odpis dyplomu habilitacyjnego, z którego wyraźnie wynika, że dr P. K. przyznano – na podstawie jego pracy habilitacyjnej oraz pomyślnie ukończonego przewodu habilitacyjnego – kwalifikacje do nauczania w dziedzinie [...] [...] [...] i [...]. Zgodnie zaś z § 28 ust.4 ustawy o uniwersytecie kraju związkowego Nadrenia- Palatynat z dnia 23 maja 1995 r. ma on prawo dodać do tytułu doktorskiego określenie " habilitatus" ( "habil."), natomiast w myśl § 57 ust. 1 tejże ustawy uzyskał on uprawnienie do nauczania i związane z tym prawo używania tytułu "Privatdozent" (docent prywatny).

Również z treści pism (na które powoływał się pełnomocnik organu), a mianowicie: Przewodniczącego Komisji Habilitacyjnej - Dziekana Uniwersytetu [...] w M., przedstawiającego stanowisko Komisji Habilitacyjnej Wydziału [...] z dnia 29.04.2004 r., Działu prawnego Uniwersytetu w M. z dnia 14.06.2004, Ministerstwa Nauki, Kształcenia, Badań Naukowych i Kultury [...] [...], Rektora Uniwersytetu w M., jednoznacznie wynika, że:

- przyznany dr P. K. tytuł "habilitatus" nie stanowi czysto zewnętrznej zbieżności z polskim dyplomem potwierdzającym uznanie stopnia naukowego "doktor habilitowany", lecz wprost przeciwnie, oznacza przyznanie wyższego stopnia naukowego,

- habilitacja na Uniwersytecie [...] w M. oznacza uzyskanie drugiego, wyższego stopnia akademickiego, który odpowiada polskiemu wyższemu stopniowi naukowemu " doktor habilitowany".

Z akt sprawy wynika, że Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów dysponowała powyższymi dokumentami (z wyjątkiem pisma Ministerstwa Nauki, Kształcenia, Badań Naukowych i Kultury [...] [...] i Rektora Uniwersytetu w M.) przed wydaniem decyzji z dnia [...] września 2004 r., jednak nie odniosła się do ich treści.

Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że wobec nie wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy zaskarżona decyzja narusza podstawową zasadę postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 7 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej), Zdaniem Sądu zasadny jest także zarzut niedostatecznego uzasadnienia decyzji skutkujący naruszeniem art. 107§3 kpa.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c , art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.