Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 331/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust .1, 2, 3 oraz ust.3a i art. 32
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: § 3 ust. 1 pkt 1  3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca), asesor WSA Katarzyna Górska,, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 11 lipca 2018r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

H. B. (dalej jako strona, skarżąca, wnioskodawczyni, zobowiązana) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" r., którą odmówiono stronie umorzenia należności z tytułu składek.

Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem z dnia "[...]". skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, wskazując na trudną sytuację finansową. We wniosku strona podała, że z GOPS otrzymuje zasiłek socjalny w wysokości 604 zł miesięcznie, który jest jedynym jej źródłem dochodu. Dodała, iż z powodu braku środków pieniężnych nie będzie w stanie opłacać rat wynikających z zawartej z ZUS umowy o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek.

W motywach organ odwołał się do treści art. 28 ust .1, 2, 3 oraz ust.3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963, ze zm.), dalej jako: "u.s.u.s." oraz § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.), dalej jako: "rozporządzenie".

Organ wskazał, że z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i jedynym źródłem dochodu jest zasiłek z pomocy społecznej w kwocie 604 zł. Jest właścicielką domu o powierzchni 75 m2 położonego w R. Posiada zobowiązanie pieniężne z tytułu zaciągniętego kredytu, które dobrowolnie spłaca w ratach po 100,00 zł miesięcznie oraz zobowiązanie w banku również dobrowolnie spłacane po 161zł miesięcznie. Ponadto ponosi następujące stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem:

- z tytułu miesięcznych opłat -17 zł,

- opłaty eksploatacyjne - 130 zł,

- koszty związane z leczeniem - 200 zł.

Organ stwierdził, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, że z wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, iż w okresie 21.06.1999r.-26.09.1999r., 19.05.2003r.- 31.07.2003r. oraz 20.07.2005r. - 7.03.2011r. strona prowadziła działalność gospodarczą. Z informacji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 12.12.2017r. wynika, iż od stycznia 2017 r. strona pobierała i pobiera nadal zasiłek stały z tytułu ustalonej niepełnosprawności w wysokości 604 zł miesięcznie, który został przyznany do 31.10.2018 r. Urząd Gminy potwierdził, że wnioskodawczyni jest zameldowana na pobyt stały pod adresem: R. Stan cywilny - wdowa. Ponadto pod wskazanym adresem zameldowany jest na pobyt stały "[...]". Zgodnie z pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego strona nie figuruje jako wspólnik spółki cywilnej lub osobowej. W 2005 r. nabyła samochód osobowy Volkswagen Passat (rok produkcji 1990). Posiada zaległość podatkową z tytułu niezapłaconego podatku wynikającego z zeznania PIT-28 za 2006 r. w kwocie należności głównej 179 zł. Nie figuruje w ewidencji podatników podatku VAT. Ostatnie zeznanie roczne strona złożyła 30.03.2010 r. - PIT-28 za 2009 r. Nie wykazała dochodów uzyskanych poza granicami kraju. Organ podatkowy nie dokonywał zwrotów nadpłat podatków w okresie ostatnich 3 lat. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wójta Gminy. Z bazy danych Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych wynika, iż jest właścicielką nieruchomości gruntowej (działka budowlana zabudowana domem o pow. 70 m2). W księdze wieczystej dokonany jest wpis hipoteczny w kwocie 931 zł na rzecz Gminy, 3.944,60 zł na rzecz X Kancelaria Radcy Prawnego oraz w kwocie 54.656,70 zł na rzecz ZUS. Ponadto z bazy Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców wynika, iż strona jest właścicielką samochodu osobowego marki Volkswagen Passat rok produkcji 1990.

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że prowadzona wobec majątku wnioskodawczyni egzekucja za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego okazała się nieskuteczna. W dniu 09.11.2007r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego co do majątku strony. Organ egzekucyjny wydając to postanowienie stwierdził, iż egzekucja okazała się bezskuteczna, ponieważ w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie ustalono istnienia majątku ruchomego, z którego mogłaby być prowadzona egzekucja. Użytkowany samochód osobowy Volkswagen Passat (rok produkcji 1990) został zakupiony na kredyt, który nie był spłacany. Organ podatkowy ponadto ustalił, że jedynym dochodem wnioskodawczyni jest zasiłek stały oraz, że posiada ona nieruchomość - działkę zabudowaną budynkiem. Nieruchomość ta jest stałym miejscem zamieszkania strony, jednakże powierzchnia lokalu przekracza 150% powierzchni przyjętej dla definicji lokalu zamiennego, tj. na członka gospodarstwa domowego przypada powyżej 10 m2 powierzchni łącznej pokoi, a w przypadku gospodarstwa jednoosobowego 20 m2. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał wpisu hipotecznego na nieruchomości w kwocie 54.656,70 zł. Z uwagi na powyższe Zakład przyjął, że w przypadku skarżącej brak jest wystąpienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 2 i 3 pkt 3 i 5 u.s.u.s., a tym samym brak podstaw dla uznania całkowitej nieściągalności.

Odnosząc się do przesłanek umorzenia określonych w § 3 rozporządzenia, organ wskazał, że możliwość umorzenia przedmiotowych należności, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, następuje w sytuacji, gdy osoba zobowiązana wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie spłacić ciążących na niej należności, ponieważ pociągałoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zwrócił też uwagę, iż to na zobowiązanym ciąży obowiązek przedstawienia dowodów świadczących o trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej uniemożliwiającej uregulowanie zadłużenia. Mając powyższe na uwadze, wskazano w uzasadnieniu decyzji, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i jedynym jej źródłem dochodu jest zasiłek z pomocy społecznej w kwocie 604zł. Ustalono, że strona jest właścicielką domu o powierzchni 70 m2 , w którym zameldowany jest również na pobyt stały "[...]". Strona ponosi następujące stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem:

- z tytułu miesięcznych opłat -17 zł,

- opłaty eksploatacyjne – 130 zł,

- koszty związane z leczeniem - 200 zł.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym ( ... ) złożonym w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w dniu 6.03.2018 r. strona poinformowała, że posiada zobowiązanie pieniężne z tytułu zaciągniętego kredytu, które dobrowolnie spłaca w ratach po 100zł miesięcznie oraz zobowiązanie w banku również dobrowolnie spłacane po 161 zł miesięcznie. Strona nie wskazała żadnych innych zobowiązań pieniężnych. Organ zauważył, iż fakt posiadania zobowiązań w innych instytucjach nie może stanowić przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż prowadziłoby to do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem Zakładu.

Ponadto wskazano, że w dniu 22.06.2016 r. wnioskodawczyni zawarła z ZUS umowę nr "[...]"o rozłożenie na raty należności z tytułu składek. Pomimo wskazywanych przez stronę problemów finansowych regularnie opłaca raty układu. Ostatnia wpłata została zaksięgowana z dniem 27.03.2018 r.

Zakład wyjaśnił, iż nie kwestionuje trudności z jakimi się obecnie strona boryka, jednakże w kontekście obowiązujących przepisów prawa zła sytuacja materialna oraz brak środków na pokrycie zadłużenia wobec Zakładu nie przesądzają o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku w zakresie umorzenia należności, bowiem opłacanie należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których niezaprzeczalnie wynika, że ZUS jako wierzyciel nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania swoich należności, ale również w przyszłości nie będzie miał takiej możliwości.

Zatem w opinii Zakładu nie można uznać, iż wnioskodawczyni znalazła się w trudnej sytuacji majątkowej uzasadniającej umorzenie zaległości z uwagi na ubóstwo i zagrożenie egzystencji, a w szczególności nie wykazała, iż trudności mają charakter stały i pogłębiający się, zatem nie wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Wobec zaprzestania przez stronę prowadzenia działalności gospodarczej nie stwierdzono wystąpienia przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia.

We wniosku o umorzenie należności z tytułu składek strona poinformowała, iż w 1999r. zdiagnozowano u niej chorobę kręgosłupa i trzustki. Od 2006 r. choruje na zapalenie krtani oraz przerost strun głosowych (bezgłos). Nadmieniła również, że ma orzeczony stopień niepełnosprawności. Ze zgromadzonej przez Zakład w trakcie postępowania dokumentacji wynika, że zdiagnozowano u strony liczne jednostki chorobowe. Ponadto zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 14.10.2015r. wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wnioskodawczyni została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i jest niezdolna do pracy na okres do dnia 31.10.2018 r., zatem w ocenie Zakładu w przypadku strony, zasadnym jest uznanie, że stan jej zdrowia może uniemożliwiać uzyskiwanie dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

ZUS stwierdził, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, że za uchyleniem decyzji przemawiają okoliczności wskazane przez wnioskodawcę we wniosku. Rolą państwa jest bowiem zapewnienie by pod względem obciążeń zobowiązaniami publicznymi stworzyć równe dla wszystkich warunki i zasady prowadzenia działalności gospodarczej. Natomiast o istnieniu którejkolwiek z wymienionych przesłanek warunkujących umorzenie zadłużenia zawsze decyduje nie subiektywne przekonanie płatnika, a kryteria obiektywne ustalone zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona wskazała, iż nie zgadza się z decyzją ZUS. Skarżąca podniosła, że całkowite umorzenie dotyczyło 35 tys. złotych. Przedstawiła również chronologię swoich chorób.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Sąd po dokonaniu analizy całokształtu okoliczności faktycznych i przepisów prawnych w rozpatrywanej sprawie, doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W związku z odmową umorzenia należności skarżącemu z tytułu składek, doszło bowiem zdaniem Sądu, do naruszenia przepisów prawa.

Podstawę prawną decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowił art. 28 ust. 1-4 u.s.u.s.. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 określono katalog zamknięty przypadków całkowitej nieściągalności. Natomiast w ust. 3a postanowiono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Oznacza to, iż w przypadku stwierdzenia, że w sprawie nie występuje wymieniona przesłanka organ rentowy może pomimo tego, w uzasadnionych przypadkach umorzyć należności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r., wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z dyspozycją § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy:

- opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych ,

- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Jak wynika z treści powołanego przepisu, wystąpienie sytuacji faktycznej, mieszczącej się w kategorii przypadków w nim przewidzianych, daje ZUS jedynie możliwość umorzenia zaległości w opłacaniu składek, skorzystanie z której pozostawione zostało z woli ustawodawcy, uznaniu administracyjnemu organu. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie przyjmuje się, że nie powinno i nie może ono oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (p. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06, (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kontrola sądu administracyjnego dotyczy w istocie przestrzegania przez organ podejmujący decyzję dyrektyw wyboru między możliwościami zawartymi w powołanej w decyzji normy uznaniowej, w szczególności w zakresie norm zawartych w art. 28 ust. 1 – 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak i w przepisie § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. W wyroku z dnia 28 kwietnia 2003 r., o sygn. akt II SA 2486/01, LEX nr 149543, Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż: "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a. ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Dodać jednakże należy, że uznaniowość decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek nie wyklucza szeroko rozumianej kontroli prawidłowości jej podjęcia. Kontrola ta musi przebiegać z uwzględnieniem prawnych przesłanek określających granice luzu administracyjnego dopuszczalnego przy podjęciu decyzji uznaniowej. Sąd ma obowiązek skontrolować zarówno prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego, jak i ocenę zgromadzonych dowodów oraz ustaleń poczynionych na ich podstawie.

Dokonując na tle powyższych uwag oceny zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa, stwierdzić należy, że została ona wydana zarówno z naruszeniem prawa materialnego - w szczególności art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, jak i prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 tej ustawy, co uzasadniało jej uchylenie.

W ocenie Sądu dokonana przez ZUS w oparciu o powyższe kryteria, ocena stanu faktycznego pod kątem zaistnienia przesłanek umorzenia należności z tytułu składek, narusza opisaną wyżej zasadę uznania administracyjnego, jak i wykracza poza reguły swobodnej oceny dowodów. Jest też sprzeczna z treścią wskazanego wyżej pkt 1 § 3 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym to przepisem, właśnie niemożność opłacenia należności ze względu na stan majątkowy i sytuacja rodzinna - powodująca zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego w zakresie zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jest przesłanką umorzenia zaległości.

Rozpoznając niniejszą sprawę, stwierdzić należy, że pomimo dokonania przez Zakład ustaleń w zakresie wysokości dochodów oraz wykazanych wydatków, nie były one przedmiotem głębszej analizy organów. Organ nie wyjaśnił, w jaki sposób z uzyskiwanych przez skarżącą środków, przy uwzględnieniu ponoszonych wydatków, zobowiązana będzie w stanie opłacić wymagane należności bez uszczerbku zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (w tym kosztów wyżywienia). W ocenie Sądu, obecna sytuacja materialna i osobista skarżącej uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Wbrew twierdzeniom Zakładu, można zaliczyć ją właśnie do przypadków wyjątkowych, a nawet drastycznych. Uzyskiwany przez skarżącą dochód jest niski i pochodzi z zasiłku stałego w wysokości 604 zł. Zdaniem Sądu, okoliczności te powinny być przeanalizowane i omówione w sposób niebudzący żadnych wątpliwości. W uzasadnieniu decyzji nie może zabraknąć przedstawienia informacji o przeprowadzonej analizie sytuacji materialnej i finansowej strony, jak również wniosków, do jakich te okoliczności doprowadziły organ.

Biorąc pod uwagę okoliczność, iż skarżąca ma 61 lat, orzeczony umiarkowany stropień niepełnosprawności, jest niezdolna do pracy i korzysta z pomocy społecznej, warto na gruncie rozpoznawanej sprawy odwołać się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w orzeczeniu z dnia 20 marca 2007r., sygn. akt II GSK 345/06, że sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym.

Dlatego też trudno przyjąć, aby możliwe było wyegzekwowanie zaległych należności od skarżącej utrzymującej się ze środków pomocowych. Organ nie wyjaśnił, jak w takiej sytuacji finansowej strona ma realizować swoje zobowiązanie. Wskazał jedynie na zawartą umowę z dnia 22 czerwca 2016 r. o rozłożenie na raty należności z tytułu składek.

Nie będzie zatem nieuprawnionym twierdzenie, że Zakład odmówił umorzenia należności z tytułu zaległych składek przy obiektywnie trudnej sytuacji życiowej i finansowej zobowiązanej.

W ocenie Sądu, wykazana przez skarżącą obecna sytuacja materialna i osobista, związana z jej stanem zdrowia i wiekiem jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Przypomnienia również wymaga, że powyższa decyzja dotyczy nie kwestii błahych, bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka, ale sfery jej elementarnych potrzeb – posiadania środków niezbędnych do przeżycia (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06).

Ewentualna utrata możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, pozostała poza rozważaniami Zakładu. Podkreślić należy, na co trafnie zwracano uwagę w dotychczasowym orzecznictwie, (p. wyrok z NSA dnia 10 października 2007 r., II GSK 176/07, LEX nr 399183), iż okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, szczególnie gdy decyzja dotyczy sfery elementarnych potrzeb skarżącej - posiadania środków niezbędnych do przeżycia. Konieczne jest zatem skonfrontowanie sytuacji materialnej zobowiązanej z wysokością zaległości i wskazanie dochodów, które byłyby wystarczające do pokrycia zadłużenia.

Dostrzegając wskazane powyżej uchybienia, wynikające z braku należytego ustalenia i oceny wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, co niewątpliwie miało/mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji celem ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ w oparciu o przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ww. rozporządzenia z pełnym poszanowaniem zasad procedury administracyjnej (art. 7, art. 8, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a.). W niniejszej sprawie, argumentacja organu orzekającego, że w przypadku decyzji uznaniowej, Zakład może udzielić ulgi umorzenia należności z tytułu składek, ale nie ma takiego obowiązku, nie może być zdaniem Sądu uznana za wystarczające odniesienie się do sytuacji skarżącej. Odmowa umorzenia musi opierać się na rzeczywistych podstawach, zaś jej uzasadnienie pełne, logiczne i spójne. Nie sposób bowiem uznać, iż uznaniowy charakter takiej decyzji ("może umorzyć") oznacza pełną swobodę organu w stosowaniu omawianej ulgi, sprowadzającą się do odmowy jej zastosowania, pomimo stwierdzenia, iż wykazana została niemożność zapłacenia należności ze względu na zagrożenie dla egzystencji zobowiązanej. Przytoczona przez organ argumentacja nie uzasadnia zdaniem Sądu, wydanego rozstrzygnięcia w sposób rzetelny i dokładny.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ uwzględniając powyższe uwagi i wskazania Sądu, powinien też dokonać prawidłowej analizy przesłanek będących ograniczeniami swobody uznania administracyjnego, sformułowanych w art. 28 u.s.u.s. oraz wskazanym wyżej rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Organ powinien przede wszystkim uwzględnić okoliczność korzystania przez zobowiązaną z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej, wziąć również pod uwagę stan je zdrowia i wiek (61 lat) oraz realną możliwość uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Dopiero bowiem wnikliwe ustalenie sytuacji skarżącej umożliwi podjęcie odpowiedniej decyzji w przedmiocie jej wniosku o umorzenie przedmiotowych należności publicznoprawnych.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a..