Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 386/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par 2 ust. 1, par 4 ust. 2 i par 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 64 ust. 2
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 4 ust. 2
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 15 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Asesor WSA Anna Dębowska, Protokolant Starszy asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2022 roku sprawy ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 31 marca 2022 roku nr 100/2022 w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2020 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 31 marca 2022 r., nr 100/2022 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR, na podstawie, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 6, art. 27 ustawy z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 182), § 2, § 3, § 4, § 5, § 15 ust. 3, § 33 ust. 3, ust. 2-5, § 34a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania" Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 415), art. 59, art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE.L. 347.549), art. 18 ust. 6, art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L.181.48 ze zm.), art. 24 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L.227.69), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Radomsku z 18 sierpnia 2021 r., nr 0090-2021-005040 w przedmiocie przyznania K.W. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2020 i nałożenia sankcji.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

15 czerwca 2020 r. K.W. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2020. We wniosku w wariancie 2.1 Międzyplony strona zadeklarowała powierzchnię 28,09 ha.

W okresie od 16 do 23 października 2020 r. w gospodarstwie rolnym strony została przeprowadzona kontrola na miejscu w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Podczas czynności kontrolnych na działkach rolnych: A1A, AA1A, AB1A, AC1, B1A, C1A, D1, E1A, F1, G1, H1, I1, J1, K1, L1, M1, M2, M3, N1A, O1, P1, Q1, Q2, Q3, R1, S1, T1, U1, V1, W1, X1, Y1, Y2 stwierdzono nie przestrzeganie wymogu R 218, dotyczącego gatunku rośliny dominującej w mieszance złożonej z minimum 3 gatunków roślin, zastosowanej, jako międzyplon lub gatunki zbóż wykorzystane w mieszance, który nie przekraczał 70% składu. Na każdej ww. działce stwierdzono wysianie ponad 70% składu mieszanki zbożowej, złożonej z pszenżyta oraz owsa. Stwierdzona na działkach gryka w żadnym przypadku nie stanowiła ponad 30% składu mieszanki poplonowej. Daty siewu potwierdzono na podstawie rejestru zabiegów agrotechnicznych. Stwierdzono, że rolnik nie spełnia wymogu: R 4 o "Posiadany przez rolnika Plan działalności rolnośrodowiskowej jest kompletny/zgodny z informacjami przekazywanymi we wniosku i załącznikami w zakresie działek rolnych zlokalizowanych na określonych działkach ewidencyjnych i realizowanych na nich określonych wariantów lub pakietów"; R 4 1 w - "Posiadany przez rolnika plan działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej jest kompletny/zgodny z informacjami przekazanymi we wniosku i załącznikami w zakresie nazewnictwa działek rolnych, na których realizowane są pakiety lub warianty."

9 listopada 2020 r. K.W. złożyła oświadczenie o poprawieniu planu działalności rolnośrodowiskowej.

4 stycznia 2021 r. strona złożyła zastrzeżenia do raportu z kontroli. Odnosząc się do uwag dotyczących Pakietu 2. Ochrona Gleb i Wód 2.1. Międzyplony K.W. oświadczyła, że przygotowana i wysiana na wszystkich działkach mieszanka poplonowa składała się z trzech gatunków roślin, tj. gryka, pszenżyto jare i owies w proporcjach na 1 ha: gryka 40%, pszenżyto jare 30% i owies 30%. Podniosła, że na ustalenie procentowego udziału składu roślin w mieszance na gruncie wpływ miał termin, w którym przeprowadzone zostały oględziny działek, tj. 20-23 października 2020 r. po wcześniejszych około półtoratygodniowych przymrozkach, stanowiących normę o tej porze roku. Podała, że gryka, jak powszechnie wiadomo, ginie w temperaturze 2C°, w związku z powyższym podczas oględzin dokonanych w dniach 20-23 października 2020 r. spora część wysianej gryki wypadła. Skarżąca podkreśliła, że warunki pogodowe wschodów gryki były w tym roku niekorzystne, a ponadto część wysianej gryki została zagłuszona przez zboża. Potwierdzają to wyniki przeprowadzonej kontroli, albowiem pomimo wysiania na wszystkich polach takiej samej mieszanki poplonowej inspektorzy biorący udział w kontroli stwierdzili jej różną ilość.

W odpowiedzi na zgłoszone zastrzeżenia do protokołu kontroli w piśmie z 9 lutego 2021 r. Kierownik Biura Kontroli na Miejscu wyjaśnił, że zastrzeżenia nie zostały uwzględnione, ponieważ czynności kontrolne zostały przeprowadzone prawidłowo, a w raporcie zostały udokumentowane wszystkie fakty, które miały miejsce w toku kontroli. Wskazano, że na zadeklarowanych 33 działkach, na których został wysiany poplon wykonano 68 prób liczenia składu mieszanki. W żadnym przypadku ilość roślin gryki nie zbliżyła się do 30% składu mieszanki, na 7 działkach procent był niższy niż 10, w przedziale 10-20% było 25 działek, a tylko na jednej działce rolnej K1 w mieszance stwierdzono 25,68% gryki, co oznacza, że albo materiał siewny był nieodpowiedniej jakości, albo nastąpiła pomyłka w proporcjach w trakcie przygotowywania mieszanki.

Odnosząc się do pozostałych argumentów dotyczących temperatury wskazano, że zgodnie z komunikatem Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej miesiąc październik był anormalnie ciepły, średnia temperatura była o 1,8 stopnia wyższa od średniej wieloletniej, a twierdzenie o ginięciu roślin gryki przy temperaturze 2°C nie jest prawdziwe, ponieważ najgrubsze części roślin pozostają w gruncie widoczne pomimo braku dalszego wzrostu, a termin kontroli był odpowiedni, 5-6 tygodni po granicznym terminie wysiewu, rośliny bez okrywy śnieżnej nie porażone od mrozu. Ponadto nigdy nie jest tak, by wszystkie rośliny wschodziły jednakowo ilościowo na poszczególnych poletkach prób, dlatego dla każdej działki wykonuje się próby zależne od wielkości działki (minimum dwie) i wyliczenia są zapisywane jako średnia matematyczna ze wszystkich prób na danej działce. W przypadku stwierdzenia ww. nieprawidłowości w udatności upraw poplonowych należało potraktować je jako wystąpienie siły wyższej i poinformować właściwego Kierownika Biura Powiatowego o zaistniałej sytuacji w ciągu 10 dniu od dnia ustania przyczyny, ponieważ to obowiązkiem wnioskodawcy jest informować o wszelkich tego typu zjawiskach mających wpływ na prawidłowość deklaracji, a w dalszej kolejności otrzymywanych płatności.

W okresie od 11 do 16 lutego 2021 r. została przeprowadzona wizytacja terenowa w ramach kontroli Pakietu 2.1 w celu oceny wymogu zakazu wznawiania zabiegów agrotechnicznych przed 1 marca, udokumentowana protokołem z wizytacji - bez kontroli dokumentacji. Na działkach rolnych A1A, B1A, C1A stwierdzono nie przestrzeganie wymogu szczegółowego R 2 1 5.

Pismem z 11 marca 2021 r. przekazano stronie korektę raportu z wizytacji przeprowadzonej w okresie od 11 do 16 lutego 2021 r.

W piśmie z 31 marca 2021 r. strona wniosła zastrzeżenia do raportu z kontroli. Podkreśliła, że przygotowana i wysiana na wszystkich działkach mieszanka poplonowa składała się z trzech gatunków roślin, tj. gryka, pszenżyto jare i owies w proporcjach na 1 ha: gryka 40%, pszenżyto jare 30% i owies 30%. Okoliczność powyższą potwierdzają pisemne oświadczenia osób biorących udział w przygotowaniu i wysianiu mieszanki, tj. K.W. i M.W. Skarżąca podkreśliła, że kontrola przeprowadzona została około trzech tygodni po wysiewie gryki (nie licząc okresów wschodów), co stanowi okres zbyt krótki, dla wykształcenia się grubszych części naziemnych roślin, a ponadto - oględziny roślin miały miejsce po wcześniejszych, około półtoratygodniowych przymrozkach, które sprawiły, że znaczna część wysianej gryki wypadła z uprawy. Z danych Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej wynika, że w okresie od 11 do 16 lutego 2021 r. w rejonie, w którym zlokalizowane jest gospodarstwo, występowała pokrywa śnieżna, przy temperaturze maksymalnej ani razu nie przekraczającej 0°C i temperaturze minimalnej dochodzącej do -18 C co oznacza, że podejmowanie w tym okresie jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych byłoby zarówno bezcelowe, jak i nader utrudnione. Skarżąca zaznaczyła, że na żadnej działce wchodzącej w skład gospodarstwa nie zostały wznowione zabiegi agrotechniczne przed 1 marca 2021 r. Okoliczność powyższą potwierdza pisemne oświadczenie M.M., tj. osoby wykonującej na wskazanych w raporcie działkach pierwszą uprawę wiosenną w 2021 r., z którego wynika, że zaoranie poplonu na działkach rozpoczęło się dopiero po 1 marca 2021 r.

Podsumowując strona wskazała, że dokonane podczas kontroli w październiku 2020 r. ustalenia dotyczące procentowego udziału zbóż w mieszance poplonowej są krzywdzące, ponieważ nie miała żadnego wpływu na warunki pogodowe mające podstawowe znaczenie dla udatności uprawy. Bezpodstawne są również twierdzenia organu dotyczące wznowienia zabiegów agrotechnicznych przed 1 marca 2021 r. ponieważ w dacie wizytacji na polach zalegała warstwa śniegu, co oznacza, że podejmowanie jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych byłoby całkowicie bezcelowe.

W notatce służbowej z 7 kwietnia 2021 r. sporządzonej przez inspektorów terenowych przeprowadzających kontrolę w odpowiedzi na zgłoszone 31 marca 2021 r. zastrzeżenia inspektorzy terenowi po ponownym przeanalizowaniu dokumentacji fotograficznej stwierdzili, że na wizytowanych działkach A1A, B1A, C1A po odkryciu warstwy śniegu widoczna jest zmarznięta ziemia, wystające korzenie roślin oraz martwe rośliny. Świadczy to o wykonaniu zabiegu przeorania przed 1 marca i nie jest zadaniem kontroli ustalenie daty faktycznie wykonanego zabiegu, a jedynie potwierdzenie faktu utrzymania poplonu w okresie do dnia 1 marca. W związku z powyższym podtrzymano ustalenia poczynione w czasie wizytacji w terenie.

W notatce służbowej z 26 kwietnia 2021 r. w uzupełnieniu notatki służbowej z 7 kwietnia 2021 r. inspektorzy terenowi stwierdzili, że na wizytowanych działkach po odkryciu warstwy śniegu widoczna jest zmarznięta ziemia, wystające korzenie roślin i martwe rośliny. Warunki pogodowe, czyli wielodniowy mróz poprzedzający kontrolę oraz warstwa śniegu spowodowały, że nie jest możliwe wykonanie szerokiej odkrywki gruntu i niepodważalne potwierdzenie, że przed dniem 1 marca wykonano zabiegi agrotechniczne na ww. działkach. Ponadto wskazali, że uwzględniając bardzo słaby wzrost roślin widoczny na dokumentacji fotograficznej z października 2020 r., można założyć, że obumarcie mieszanki poplonowej wystąpiło miejscowo. W związku z powyższym na podstawie zgromadzonych informacji oraz przyjmując obiektywne przesłanki wynikające z warunków pogodowych i braku możliwości zgromadzenia dokładniejszych dowodów stwierdzili, że w protokole z wizytacji przyjęto błędne ustalenia dotyczące braku utrzymania poplonu do 28 lutego 2021 r.

7 maja 2021 r. przekazano stronie korektę raportu z kontroli na miejscu.

7 czerwca 2021 r. strona wniosła zastrzeżenia do raportu z kontroli podtrzymując w całości stanowisko i argumentację przedstawioną w zastrzeżeniach zgłoszonych 4 stycznia 2021 r. i 31 marca 2021 r.

W odpowiedzi na powyższe zastrzeżenia Kierownik Biura Kontroli na Miejscu BKM w piśmie z 15 czerwca 2021 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Decyzją z 18 sierpnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Radomsku przyznał stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2020 w łącznej wysokości 14 457,25 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 3 547,75 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia i nałożył sankcję w wysokości 3 036,30 zł.

Od powyższej decyzji K.W. złożyła odwołanie, w którym zaskarżając decyzję w części, tj. w zakresie pomniejszenia przyznanej płatności rolno-środowisko-klimatycznej na rok 2020 o kwotę 3 547,75 zł oraz nałożenia sankcji w wysokości 3 036,30 zł zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.

- art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. poprzez brak podjęcia działań zmierzających do załatwienia niniejszej sprawy zgodnie ze stanem faktycznym oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, z uwagi na nieokreślenie w treści zaskarżonej decyzji daty, w której możliwym stało się złożenie przeze mnie oświadczenia o zaistnieniu nadzwyczajnych okoliczności/siły wyżej, na które natrafiła wysiana w gospodarstwie mieszanka poplonowa, wskutek wystąpienia niekorzystnych warunków atmosferycznych, w postaci około półtoratygodniowych przymrozków, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ niepoczynienie ustaleń w tym zakresie doprowadziło do błędnego uznania, że nie dopełniła w terminie obowiązku zawiadomienia o wystąpieniu opisanych wyżej okoliczności, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, tj.

- § 33 ust. 3 oraz § 34a rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 polegającego na błędnym zastosowaniu tych przepisów, skutkującym zmniejszeniem przyznanej płatności o kwotę w wysokości 3 547,75 zł oraz nałożeniem sankcji w wysokości 3 036,30 zł, pomimo braku wystąpienia ku temu podstaw;

- art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 poprzez brak zastosowania wobec uznania, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne/siła wyższe, skutkujące zachowaniem prawa do płatności rolno-środowisko-klimatycznej za rok 2020 w pełnym wymiarze, tj. bez zmniejszenia o kwotę w wysokości 3.547,75 zł, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że wysiana w gospodarstwie mieszkanka poplonowa wskutek wystąpienia niekorzystnych warunków atmosferycznych, w postaci około półtoratygodniowych przymrozków, które doprowadziły do wypadnięcia znacznej części wysianej gryki, a w konsekwencji - niezawinionego niewywiązania się z wymogów dotyczących mieszanki poplonowej.

W oparciu o postawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej pomniejszenia przyznanej płatności rolno-środowisko-klimatycznej na rok 2020 o kwotę w wysokości 3.547,75 zł.

Wskazaną na wstępie decyzją z 31 marca 2022 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że zasady i tryb przyznawania wnioskowanej płatności regulują przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Z treści wniosku wynika, że strona zadeklarowała do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w pakiecie/wariancie 2.1 Międzyplon powierzchnię 28,09 ha. Powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu/wariantu 2.1 Międzyplony wynosiła 28,09 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wynosi 27,70 ha.

Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych w ramach Wariant: 2.1 Międzyplony a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu wynosi 1,41% (tj. 28,09 ha -27,70 ha : 27,70 ha x 100 = 1,41%).

Zgodnie z art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia (UE) nr 640/2014 w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną oraz gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi nie więcej niż 3% lub 2 ha, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej. Początkowa zatem kwota płatności po uwzględnieniu nieprawidłowości wynikających z kwalifikowalności powierzchni działek rolnych wynosi zatem 18 005,00 zł (tj. 27,70 ha x 650,00 zł/ha = 18 005,00 zł).

Zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia z 18 marca 2015 r., rolnik lub zarządca jest zobowiązany do przestrzegania innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów i ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia, wymogi dla Wariantu 2.1. Międzyplony:

1) siew roślin międzyplonowych w terminie do dnia 15 września;

2) zakaz wznawiania zabiegów agrotechnicznych przed dniem 1 marca;

3) stosowanie, jako międzyplon wyłącznie mieszanki złożonej z minimum 3 gatunków roślin, przy czym gatunek rośliny dominującej w mieszance lub gatunki zbóż wykorzystane w mieszance nie mogą przekroczyć 70% jej składu;

4) zakaz stosowania mieszanki składającej się wyłącznie z gatunków zbóż;

5) zakaz nawożenia międzyplonu;

6) zakaz stosowania pestycydów w międzyplonie;

7) niestosowanie komunalnych osadów ściekowych;

8) przyoranie biomasy międzyplonu, z wyłączeniem uprawy gleby w systemie bezorkowym;

9) zakaz uprawy w plonie głównym mieszanki tych samych roślin (w przypadku międzyplonu ozimego również form jarych);

10) dopuszczalne spasanie mieszanek roślin jarych jesienią, a mieszanek roślin ozimych lub mieszanek roślin jarych i ozimych - wiosną, jeżeli doradca rolnośrodowiskowy dopuści taką możliwość;

11) utrzymywanie okrywy ochronnej gleby, wymaganej przepisami w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, na posiadanych przez rolnika gruntach ornych, na których nie jest realizowany ten wariant, w przypadku gdy grunty te oraz grunty, na których jest realizowany ten wariant, znajdują się na obszarach zagrożonych erozją wodną, których wykaz jest określony w przepisach w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska.

W toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w okresie od 16 do 23 października 2020 r. stwierdzono brak przestrzegania wymogu określonego w § 4 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia w zw. z cz. 2 pkt 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia – R 2 1 8 "Gatunek rośliny dominującej w mieszance złożonej z minimum 3 gatunków roślin zastosowanej, jako międzyplon lub gatunki zbóż wykorzystywane w mieszance nie przekraczają 70%. W toku kontroli skontrolowano 33 działki rolne, na których zostały wysiane poplony wykonując 68 prób liczenia składu mieszanki. W żadnym przypadku ilość roślin gryki nie zbliżyła się do 30% składu mieszanki.

Zgodnie z § 33 ust. 3 rozporządzenia, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych pakietów lub ich wariantów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 2-6, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w części dotyczącej danego pakietu lub jego wariantu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn:

1)iloczynu:

a) współczynnika dotkliwości danego uchybienia i

b) współczynnika trwałości danego uchybienia

- określonych w załączniku nr 8 do rozporządzenia oraz

2) kwoty stanowiącej iloczyn:

a) wysokości płatności, jaka przysługiwałaby w ramach danego pakietu łub wariantu, gdyby rolnik lub zarządca przestrzegał tych wymogów, oraz

b) procentowego stosunku powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danego pakietu łub jego wariantu.

Zgodnie z załącznikiem nr 8 do rozporządzenia, współczynnik dotkliwości uchybienia: 15%, współczynnik trwałości uchybienia - odwracalna krótkotrwała 1,25, Iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości 19%.

Mając na uwadze powyższe, płatność w ramach Wariantu: 2.1 Międzyplony została zmniejszona łącznie o kwotę 3 547,75 zł.

Odnosząc się do kwestii nałożonej na skarżącą sankcji organ wyjaśnił, że zgodnie z § 34a rozporządzenia, w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, w celu zastosowania art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, a do ustalenia wysokości tego zwrotu § 33 ust. 1-9b oraz 9d-13 stosuje się odpowiednio, z tym że w przypadku uchybienia określonego w § 33

3) ust. 3 -w odniesieniu do uchybienia wymienionego w załączniku nr 8 do rozporządzenia:

a) w części II. Pakiet 2. Ochrona gleb i wód w lv. 2-13,(...) - iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości danego uchybienia wynosi dla roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego poprzedzającego:

- rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 50%,

- o 2 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 30%,

- o 3 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 10%,

- o 4 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 5% iloczynu współczynnika dotkliwości i trwałości tego uchybienia określonego w załączniku nr 8 do rozporządzenia

W myśl art. 35 ust. 4 i 7 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014, w przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich cofnięcia w oparciu o kryteria określone w ust. 3 stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację. Jeśli cofnięcia i kary administracyjne, o których mowa w ust. 1, 2, 4, 5 i 6, nie mogą być w całości odliczone w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zgodnie z art. 28 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 908/2014 anuluje się saldo pozostałe do spłaty.

W toku przeprowadzonego postępowania w sprawie przyznania płatności stwierdzono, że nie zostały spełnione wymogi określone w § 33 ust. 3 rozporządzenia na powierzchni 27,70 ha, co skutkuje nałożeniem sankcji w wysokości 3 036,30 zł, w tym:

- za rok 2017 - 342,10 zł (iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości x kwota płatności za rok 2017 x procent powierzchni z uchybieniem do powierzchni zobowiązania x 10%),

19% x (17 361,50 zł x 103,7065%) x 10% = 342,0951 zł Powierzchnia zobowiązania w pierwszym roku, tj. w 2017 r. 26,71 ha, powierzchnia, na której stwierdzono uchybienia w 2020 r. 27,70 ha Kwota płatności za rok 2017- 17 361,50 zł

- za rok 2018 – 1 038,83 zł (iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości x kwota płatności za rok 2018 x procent powierzchni z uchybieniem do powierzchni zobowiązania x 30%),

19% x (17 5 73,79 zł x 103,7065%) x 30% = 1 038,8343 zł Kwota płatności za rok 2018 - 17 573,79 zł

- za rok 2019 - 1655,37 zł (iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości x kwota płatności za rok 2019 x procent powierzchni z uchybieniem do powierzchni zobowiązania x 50%),

19% x (16 802,17 zł x 103,7065%) x 50% = 1 655,3696 zł Kwota płatności za rok 2018 - 16802,17 zł.

Kwota sankcji, tj. 3 036,30 zł, będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że zasady odstąpienia od stosowania kar administracyjnych w przypadku wystąpienia zdarzeń o charakterze siły wyższej, bądź okoliczności nadzwyczajnych regulują art. 29 ust. 3 i 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, art. 64 ust. 2 i art. 2 ust. 2 rozporządzenia Nr 1306/2013 oraz art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014.

Z akt sprawy wynika, że do dnia kontroli na miejscu, która miała miejsce w okresie od 16 do 23 października 2020 r. strona nie poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności -przymrozków, trwających około półtora tygodnia przed kontrolą, wskutek których gryka częściowo wymarzła. Strona dokonała zgłoszenia nieprawidłowości, dopiero w zastrzeżeniach do raportu z kontroli na miejscu z 4 stycznia 2021 r. złożonych do Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR, a nie do organu właściwego, tj. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Radomsku.

W ocenie organu odwoławczego wskazana przez stronę okoliczność - przymrozki potencjalnie mogłaby zostać uznana za nadzwyczajną okoliczność ale tylko w przypadku pisemnego powiadomienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Radomsku w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent był w stanie dokonać tej czynności, oraz musiałaby zostać poparta odpowiednimi dowodami potwierdzającymi wymarznięcie. Dowodem takim może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, np. dokumenty, w tym protokół z oszacowania szkód w gospodarstwie, zeznania świadków, opinie biegłych, oględziny. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 2 ustawy ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tym samym to na stronie ciążył obowiązek udowodnienia, kiedy dowiedziała się o nieprawidłowościach na gruncie, tj. częściowym wymarznięciu gryki i kiedy i jakie kroki podjęła w celu udowodnienia wystąpienia przymrozków.

Odnosząc się do kwestii braku wskazania w decyzji organu I instancji daty, od której należy liczyć termin 15 dni na zgłoszenie wystąpienia przymrozków, zdaniem organu odwoławczego przyjąć należy, że najpóźniej od pierwszego dnia kontroli, tj. 16 października 2020 r., należy liczyć 15-dniowy termin na zgłoszenie tego faktu Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w Radomsku. Przy czym datę tę należy przyjąć z daleko pojętej ostrożności procesowej, ponieważ strona sama przyznała, że przymrozki trwały około półtora tygodnia przed rozpoczęciem kontroli na miejscu. Strona nie wyjaśniła dlaczego nie doglądała uprawy w czasie przymrozków i dlaczego nie dokonała zgłoszenia częściowego wymarznięcia gryki przed powiadomieniem o kontroli. Pierwsze zastrzeżenia do raportu z kontroli strona złożyła ponad 2 miesiące później, tj. 4 stycznia 2021 r. i skierowane zostały do organu niewłaściwego. Strona nie przedstawiła dowodów na poparcie podnoszonych argumentów odnośnie wymarznięcia gryki. Tym samym nie został spełniony żaden z warunków, o których mowa w art. 4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014, który uzasadniałby odstąpienie od zastosowania kary administracyjnej.

W ocenie organu odwoławczego, na gruncie niniejszej sprawy nie zaistniały także pozostałe przesłanki wymienione w art. 64 ust. 2 lit. b-f Rozporządzenia Nr 1306/2013.

Wymóg utrzymywania w określonym czasie międzyplonu o odpowiednich proporcjach roślin stanowi podstawową dla wielkości pomocy finansowej i w ogóle dla możliwości udzielenia tej pomocy kwestię. Zadeklarowana powierzchnia gruntów do pomocy finansowej, na której międzyplon jest utrzymywany określa ciężar finansowy pomocy co oznacza, że wnioskujący o pomoc rolnik wskazując powierzchnię do płatności musi czynić to w pełni świadomie, bowiem bierze na siebie odpowiedzialność za zgłoszone dane. Wniosek o przyznanie płatności wiąże organ, który decydując o przyznaniu pomocy musi odnieść się do danych w nim zawartych, w tym do wielkości zgłoszonego obszaru z międzyplonem i dane te poddać kontroli administracyjnej, bowiem decydują one o wielkości przyznanej pomocy.

W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, strona ponosi wyłączną winę za nieprawidłową proporcję roślin w ramach zgłoszonego międzyplonu, a stwierdzona niezgodność nie jest nieznaczna, albowiem jak zostało to powyżej szczegółowo wykazane dotyczy wszystkich działek rolnych deklarowanych do wariantu 2.1 Międzyplony, co obligowało organ I instancji do zastosowania z tego tytułu zmniejszeń i nałożenia sankcji.

Organ odwoławczy podkreślił, że nie kwestionuje okoliczności, że skarżąca wysiała międzyplon zachowując odpowiednie proporcje nasion gryki w stosunku do zbóż. Na stronie ciążył jednak obowiązek dopilnowania tego, aby te proporcje faktycznie były zachowane po wschodzie roślin. Skoro bowiem strona miała wiedzę o występujących przymrozkach, tym bardziej powinna w tym czasie doglądać stanu uprawy i powiadomić organ I instancji o jej nieudatności.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącej zaskarżając powyższą decyzję w całości zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organy administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenie postępowania zmierzającego do załatwienia sprawy wbrew zasadzie zaufania strony do władzy publicznej oraz wydanie decyzji niezgodnej z prawem, wobec braku ustalenia, jaki procent uprawy poplonu, stwierdzonego w gospodarstwie skarżącej podczas kontroli w okresie od 16 do 23 października 2020 r., stanowiły tzw. samosiewy, podczas gdy okoliczność ta miała istotne znaczenie dla prawidłowego określenia składu kontrolowanej uprawy;

- art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ II instancji dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym w szczególności pism skarżącej z 4 stycznia 2021 r., 31 marca 2021 r. oraz 7 czerwca 2021 r. zawierających uwagi do raportu z czynności kontrolnych sporządzonego po przeprowadzeniu kontroli w okresie od 16 do 23 października 2020 r. polegającej na przyjęciu, że skarżąca nie przedstawiła dowodów na poparcie podnoszonych przez nią argumentów odnośnie przyczyn wymarznięcia gryki, do którego doszło w gospodarstwie, podczas gdy okoliczność ta wynika bezpośrednio z treści przywołanego wyżej raportu, w którym stwierdzono, że pomimo prawidłowego składu wysianej w gospodarstwie skarżącej mieszanki poplonowej zawarta w tejże mieszance gryka nie wzeszła w sposób prawidłowy, oraz z treści oświadczeń złożonych przez skarżącą w ramach wskazanych wyżej pism;

- art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, polegającej na arbitralnym przyjęciu przez organ II instancji, że skarżąca nie doglądała w sposób prawidłowy uprawy mieszanki poplonowej wysianej w 2020 r., w konsekwencji czego nie powiadomiła Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w Radomsku o wystąpieniu przymrozków, które doprowadziły do wymarznięcia znacznej części gryki wysianej w ramach ww. uprawy, podczas gdy okoliczność ta nie znajduje żadnego pokrycia w dowodach zgromadzonych w toku postępowania;

- art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu II instancji przyczyn przyjęcia, że datą graniczną, od której liczyć należy 15-dniowy termin na zgłoszenie przez skarżącą faktu wystąpienia w gospodarstwie siły wyższej, była data rozpoczęcia kontroli w gospodarstwie, tj. dzień 16 października 2020 r., podczas gdy skarżąca mogła zapoznać się z wynikami kontroli, w tym stwierdzonymi nieprawidłowościami dotyczącymi wschodu mieszanki poplonowej, najwcześniej 22 grudnia 2020 r., tj. w dacie doręczenia raportu z kontroli;

- art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu II instancji przyczyn uznania, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 64 ust. 2 lit. d Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie tego przepisu, wobec utrzymania w mocy przez organ II instancji wadliwej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy decyzja ta winna zostać uchylona w całości przy jednoczesnym przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji;

naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- § 33 ust. 3 oraz § 34a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 polegającego na błędnym zastosowaniu tych przepisów przez organy administracji skutkującym zmniejszeniem przyznanej płatności rolno-środowisko-klimatycznej za rok 2020 o kwotę w wysokości 3 547,75 zł oraz nałożeniem sankcji w wysokości 3.036,30 zł, pomimo braku wystąpienia ku temu podstaw;

- art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 poprzez niezastosowanie tego przepisu przez organy administracji wobec uznania, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne/siła wyższa, skutkujące zachowaniem przez skarżącą prawa do płatności rolno-środowisko-klimatycznej za rok 2020 w pełnym wymiarze, tj. bez zmniejszenia o kwotę w wysokości 3 547,75 zł, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że wysiana w gospodarstwie mieszkanka poplonowa wskutek wystąpienia na początku października 2020 r. niekorzystnych warunków atmosferycznych, w postaci około półtoratygodniowych przymrozków, które doprowadziły do wypadnięcia znacznej części wysianej gryki, a w konsekwencji - niezawinionego niewywiązania się przez skarżącą z wymogów dotyczących mieszaki poplonowej.

W oparciu o przedstawione zarzuty pełnomocnik wniósł na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów, w postaci dwóch oświadczeń o potrąceniu z 18 marca 2022 r. złożonych przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz decyzji o nr 0090-2021-010967 i 0090-2021-010889 z 20 stycznia 2022 r. i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części dotyczącej pomniejszenia przyznanej skarżącej płatności rolno-środowisko-klimatycznej na rok 2020 i nałożenia sankcji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019r. poz. 125 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r. poz.2325 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu K.W. – L. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2020 pomniejszonej o kwotę 3547,75 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz o nałożeniu sankcji w wysokości 3036,30 zł.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania" Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 415 zew zm.), przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE.L. nr 347 poz.549) oraz przepisy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L. nr181 poz.48 ze zm.).

Zgodnie z treścią § 2 ust.1 rozporządzenia z 18 marca 2015r. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o przyznanie tej płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym";

3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W myśl § 3 ust.1 wymienionego rozporządzenia zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne jest realizowane w ramach:

1) jednego wariantu, a w przypadku wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 - jednej rasy lokalnej zwierząt albo;

2) jednego pakietu - w przypadku gdy pakiet nie obejmuje wariantu.

Zgodnie z treścią § 4 ust.2 cytowanego rozporządzenia rolnik lub zarządca realizujący zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne:

1) posiada plan działalności rolnośrodowiskowej, który sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale odpowiednio doradcy rolnośrodowiskowego lub eksperta przyrodniczego, na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej "Agencją";

2) nie może przekształcać występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych i pastwisk trwałych w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanych dalej "trwałymi użytkami zielonymi";

3) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje przyrody, określone w planie działalności rolnośrodowiskowej;

4) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, zawierający wykaz:

a) działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin,

b) wypasów zwierząt - w przypadku prowadzenia wypasu;

4a) posiada dokumentację przyrodniczą stanowiącą szczegółową charakterystykę danego siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków, sporządzoną przez eksperta przyrodniczego, na formularzu udostępnionym przez Agencję, zgodnie z metodyką sporządzania takiej dokumentacji udostępnioną przez Agencję, zwaną dalej "dokumentacją przyrodniczą", w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia lub w roku rozpoczęcia realizacji danego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego - w przypadku pakietu wymienionego w ust. 1 pkt 4 i 5, z wyłączeniem wariantu 4.7.

5) przestrzega innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia;

6) nie jest obowiązany do wypełnienia obowiązku informacyjnego, o którym mowa w części I pkt 2.2 lit. b załącznika III do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 808/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 18, z późn. zm.).

W myśl § 5 ust.1 wymienionego rozporządzenia zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje:

1) użytki rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwane dalej "użytkami rolnymi", lub obszar gruntów niebędących użytkami rolnymi, na których występują typy siedlisk przyrodniczych lub siedliska lęgowe ptaków wymienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, c lub f lub w pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, zwanych dalej "obszarami przyrodniczymi":

a) zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu,

b) spełniające warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej,

c) objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 oraz Dz. Urz. UE L 225 z 19.08.2016, str. 41), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014", również w przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, lub

2) zwierzęta ras lokalnych zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danej rasy lokalnej objętej wariantem pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7, dla których są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, będące zwierzętami zatwierdzonymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 18 lit. b rozporządzenia nr 640/2014.

Zgodnie z treścią § 33 ust.3 wymienionego rozporządzenia jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika lub zarządcę wymogów w ramach poszczególnych pakietów lub ich wariantów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 2-6, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w części dotyczącej danego pakietu lub jego wariantu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn:

1)iloczynu:

a) współczynnika dotkliwości danego uchybienia i

b) współczynnika trwałości danego uchybienia

- określonych w załączniku nr 8 do rozporządzenia oraz

2) kwoty stanowiącej iloczyn:

a) wysokości płatności, jaka przysługiwałaby w ramach danego pakietu lub wariantu, gdyby rolnik lub zarządca przestrzegał tych wymogów, oraz

b) procentowego stosunku powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danego pakietu lub jego wariantu.

W myśl części II pakietu 2 (Ochrona gleb i wód) ust.1 pkt 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia z 15 marca 2015r. wymogiem dla Wariantu 2.1. Międzyplony jest:

3) stosowanie jako międzyplon wyłącznie mieszanki złożonej z minimum 3 gatunków roślin, przy czym gatunek rośliny dominującej w mieszance lub gatunki zbóż wykorzystane w mieszance nie mogą przekroczyć 70% jej składu;

Zgodnie z treścią art.2 ust.2 rozporządzenia nr 1306/2013 do celów finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane w szczególności w następujących przypadkach:

a) śmierć beneficjenta;

b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;

d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;

e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.

W myśl art. 64 ust.2 rozporządzenia nr 1306/2013 nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy:

a) niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej;

b) niezgodność jest wynikiem oczywistych błędów, o których mowa w art. 59 ust. 6;

c) niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu oraz w przypadku gdy błąd ten nie mógł zostać w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna;

d) dana osoba może dowieść w sposób zadowalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby;

e) niezgodność jest nieznaczna, w tym w przypadku gdy wyrażona jest w formie progu, który ma zostać ustalony przez Komisję na podstawie ust. 7 lit. b);

f) zachodzą inne przypadki, w których nałożenie kary nie jest właściwe; przypadki te mają być określone przez Komisję zgodnie z ust. 6 lit. b).

Zgodnie z treścią art.4 ust.1 rozporządzenia nr 640/2014 w odniesieniu do płatności bezpośrednich, gdy beneficjent nie jest w stanie spełnić kryteriów kwalifikowalności lub innych obowiązków w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zachowuje on prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt, które były kwalifikowalne w chwili wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. W odniesieniu do środków rozwoju obszarów wiejskich przewidzianych w art. 28, 29, 33 i 34 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, jeżeli beneficjent nie jest w stanie wykonać zobowiązania w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, daną płatność wycofuje się proporcjonalnie za lata, w których występowała siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności. Wycofanie dotyczy wyłącznie tych części zobowiązania, dla których nie wystąpiły dodatkowe koszty lub utracone dochody przed wystąpieniem siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Nie stosuje się wycofania w odniesieniu do kryteriów kwalifikowalności i innych obowiązków i nie nakłada się kary administracyjnej.

W odniesieniu do innych środków rozwoju obszarów wiejskich państwa członkowskie nie wymagają częściowego lub całkowitego zwrotu wsparcia w przypadku działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności. W przypadku zobowiązań lub płatności wieloletnich, nie wymaga się zwrotu wsparcia otrzymanego w poprzednich latach, a zobowiązania lub płatności są kontynuowane w kolejnych latach zgodnie z ich pierwotnym okresem trwania.

W myśl art.4 ust.2 rozporządzenia nr 640/2014 przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Zgodnie z treścią art. 18 ust.6 wymienionego rozporządzenia bez uszczerbku dla kar administracyjnych zgodnie z art. 19, w przypadku wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność w ramach systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego, jeżeli obszar zgłoszony przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla tej grupy upraw.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżąca od 2017r. realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach pakietu 2 wariantu 2.1 – Międzyplon. W związku z czym ma obowiązek przestrzegać wymogów przewidzianych dla wymienionego wariantu a jednym z nich było stosowanie jako międzyplonu mieszanki złożonej z minimum 3 gatunków roślin przy czym gatunek rośliny dominującej w mieszance lub gatunki zbóż wykorzystane w mieszance nie mogą przekroczyć 70% jej składu. Wynika to z treści § 4 ust.2 pkt 5 rozporządzenia z 18 marca 2015r. w związku z treścią ustępu 1 pkt 3 części II załącznika nr 2 do wymienionego rozporządzenia.

W dniu 15 czerwca 2020r. K.W.– L. zadeklarowała do płatności w ramach wariantu 2.1 działki o powierzchni 28,09 ha. Natomiast powierzchnia stwierdzona, wyliczona w oparciu o system informacji geograficznej oraz o wyniki kontroli na miejscu, wyniosła 27,70 ha czyli była mniejsza o 0,39 ha co stanowi 1,41% powierzchni stwierdzonej. Płatność przysługuje jedynie do powierzchni stwierdzonej (tzn. do 27,70 ha) i wyniosłaby ona 18005 zł. Wielkość powierzchni stwierdzonej oraz wysokość płatności do tej powierzchni (18005 zł) nie były kwestionowane przez stronę. Skarżąca kwestionuje jedynie pomniejszenie tej płatności o kwotę 3547,75 zł z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości oraz nałożenie sankcji z tego tytułu w wysokości 3036,30 zł.

Pomniejszenie płatności nastąpiło wskutek nieprzestrzegania przez skarżącą wymogu określonego w § 4 ust.2 pkt 5 rozporządzenia z 18 marca 2015r. w związku z ustępem 1 punkt 3 części II załącznika nr 2 do tego rozporządzenia a mianowicie wymogu stosowania jako międzyplon mieszanki złożonej z co najmniej 3-ech gatunków roślin przy czym gatunki zbóż wykorzystane w mieszance nie mogły przekraczać 70% składu tej mieszanki.

W ocenie sądu organy administracji słusznie pomniejszyły przyznaną płatność z uwagi na naruszenie wymienionego wymogu. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w okresie od 16 października do 23 października 2020r. inspektorzy terenowi organu przeprowadzili kontrolę 33 działek rolnych zgłoszonych do płatności przez skarżącą na których wysiane zostały poplony wykonując 68 prób liczenia składu mieszanki. Kontrola ta wykazała, że na 7 działkach było mniej niż 10% gryki w całej mieszance, na 25 działkach ilość gryki w całej mieszance wynosiła od 10% do 20% zaś na jednej działce było 25,68 % gryki w całej mieszance. Ilość gryki na 33 skontrolowanych działkach była zatem mniejsza niż 30% całości mieszanki. Oznacza to, że gatunki zbóż wykorzystane w mieszance poplonu (pszenżyto i owies) przekraczały 70% całego składu mieszanki a tym samym doszło do naruszenia wymogu określonego w § 4 ust.2 pkt 5 rozporządzenia z 18 marca 2015r. w związku z ustępem 1 pkt 3 części II załącznika nr 2 do rozporządzenia. Nieprzestrzeganie przez skarżącą wymienionego wymogu uzasadniało pomniejszenie przyznanej płatności.

Jeżeli chodzi o wyliczenie wysokości pomniejszenia to zostało ono dokonane zgodnie z treścią § 33 ust.3 rozporządzenia z 18 marca 2015r. oraz z treścią punktu 5 części II załącznika nr 8 do rozporządzenia. Szczegółowe wyliczenie zostało przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i sąd uznał je za prawidłowe. Również skarżąca nie kwestionowała prawidłowości tego wyliczenia. Łączna suma pomniejszenia wyniosła 3547,75 zł.

Odnośnie sankcji to za niespełnienie zobowiązania to została ona nałożona na podstawie § 34a rozporządzenia z 18 marca 2015r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono szczegółowe wyliczenie tej sankcji. Prawidłowość tego wyliczenia nie budzi wątpliwości i nie było ono kwestionowane przez stronę. Łączna kwota sankcji wyniosła 3036,30 zł.

W przekonaniu sądu organy administracji trafnie uznały, że brak było podstaw do odstąpienia od pomniejszenia płatności z tego powodu, iż naruszenie wymogu, o którym mowa w ustępie 1 pkt 3 części II załącznika nr 2 do rozporządzenia z 18 marca 2015r. nastąpiło z przyczyny niezależnej od skarżącej a mianowicie doszło do częściowego wymarznięcia gryki. K.W.–L. podniosła bowiem, że około trzech tygodni przed kontrolą wysiała mieszankę poplonową składającą się z: gryki 40% mieszanki, pszenżyta jarego – 30% i owsa – 30%. Przed kontrolą miały jednak miejsce około półtoratygodniowe przymrozki i w związku z czym w czasie kontroli okazało się, że gryka w znacznej części wymarzła.

Przede wszystkim należy podnieść, że nie nakłada się kar administracyjnych między innymi w przypadku gdy niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej co wynika z treści art.64 ust.2 rozporządzenia nr 1306/2013. Przykłady "siły wyższej" i "nadzwyczajnych okoliczności" zostały określone w art.2 ust.2 rozporządzenia nr 1306/2013 lecz nie jest to wyliczenie wyczerpujące. Przez pojęcie siły wyższej należy rozumieć nadzwyczajne i nieprzewidywalne okoliczności niezależne od podmiotu, który się na nie powołuje a których następstwa nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny.

Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że przymrozki na które powołuje się skarżąca można potraktować jako nadzwyczajną okoliczność. Nie można było bowiem przewidzieć ich wystąpienia na początku października, były one niezależne od strony i ich następstw nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Można zatem uznać przymrozki jako nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu art.4 ust.1 rozporządzenia nr 640/2014.

Samo wystąpienie "nadzwyczajne okoliczności" lub "siły wyższej" nie uzasadnia jednak odstąpienia od pomniejszenia płatności. Nadto konieczne jest spełnienie łącznie przesłanek określonych w art.4 ust.2 rozporządzenia nr 640/2014. Są to następujące przesłanki:

1.) przypadek "siły wyższej" lub "nadzwyczajnej okoliczności" musi być zgłoszony na piśmie;

2.) zgłoszenie musi być do właściwego organu;

3.) zgłoszenie musi być dokonane w ciągu piętnastu dni od dnia w którym beneficjent był w stanie dokonać tej czynności.

W niniejszej sprawie nie został zachowany piętnastodniowy termin do dokonania zgłoszenia przymrozków przez skarżącą, o którym mowa w art.4 ust.2 rozporządzenia nr 640/2014. Organy administracji trafnie uznały, że termin ten winien być liczony od dnia 16 października 2020r. to jest od pierwszego dnia kontroli, która stwierdziła niewielką ilość gryki na 33 działkach (na 32 działkach było mniej niż 20% gryki a na 1-ej działce było 25,68% gryki). W sytuacji gdy inspektorzy terenowi w czasie kontroli stwierdzili jedynie nieznaczne ilości gryki na 33 działkach to mogła to stwierdzić także skarżąca gdyby w sposób należyty dbała o realizację zobowiązanie rolno-środowiskowego.

Zaznaczyć należy, iż K.W.–L. od wielu lat jest producentem rolnym i zawodowo prowadzi działalność rolniczą. Wiedziała ona kiedy wysiała mieszankę poplonową (około trzy tygodnie przed kontrolą) oraz kiedy i przez jaki okres czasu miały miejsce przymrozki (około półtora tygodnia). Skoro wysiała międzyplon to winna doglądać stanu uprawy zwłaszcza w okresie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności jaką były przymrozki. W razie stwierdzenia, że gryka wzeszła jedynie w bardzo niewielkiej ilości winna o tym niezwłocznie powiadomić organ administracji powołując się na przymrozki (winna to uczynnić w terminie 15-u dni od stwierdzenia tej okoliczności). Innymi słowy K. W.-L. winna dołożyć należytej staranności w dopilnowaniu czy zachowane zostały proporcje mieszanki poplonowej po wschodzie roślin. Winna zatem obserwować wschód mieszanki po przymrozkach. Skarżąca jednak tego nie uczyniła. Po raz pierwszy dokonała pisemnego zgłoszenia częściowego wymarznięcia gryki dopiero w dniu 4 stycznia 2022r. w uwagach do raportu kontroli. Nastąpiło to zatem po przeszło dwóch miesiącach od upływu terminu o którym mowa w art.4 ust.2 rozporządzenia nr 640/2014. Jak słusznie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji żaden akt prawa wspólnotowego bądź krajowego nie przewiduje możliwości przedłużenia tego terminu.

W ocenie sądu dla spełnienia wymogu określonego w ustępie 1 punkt 3 części II załącznika nr 2 do rozporządzenia z 18 marca 2015r. nie jest wystarczające samo wysianie międzyplonu w proporcji określonej w tym przepisie lecz strona ma obowiązek dopilnowania aby proporcje te zostały zachowane w okresie wschodu roślin. W sytuacji natomiast gdy z powodu jakichś nadzwyczajnych okoliczności (np. przymrozków) proporcje te nie zostały zachowane w okresie wschodu roślin strona winna o tym powiadomić właściwy organ w terminie, o którym mowa w art.4 ust.2 rozporządzenia nr 640/2014. W niniejszej sprawie nie jest sporne to, że skarżąca dokonała wysiewu międzyplonu w wymaganej proporcji (wg strony 40% gryki, 30% pszenica jara i 30% owies). Zarzut organu dotyczy tego, że proporcje te nie zostały zachowane w okresie wschodu roślin zaś skarżąca nie dopilnowała stanu uprawy w okresie wschodu mieszanki i mimo częściowego wymarznięcia gryki nie zgłosiła tego właściwemu organowi w terminie określonym w art. 4 ust.2 rozporządzenia nr 640/2014.

Dodać należy, że spóźnione zgłoszenie przymrozków przez skarżącą dokonane zostało do organu niewłaściwego a mianowicie do Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR a nie do organu właściwego, którym, zgodnie z treścią art.23 ust.3 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich, jest Kierownik Biura Pointowego ARiMR w Radomsku. Zgłoszenie było zatem nie tylko spóźnione ale także dokonano je do niewłaściwego organu.

Podkreślić należy, że sam fakt istnienia przymrozków, na które powołuje się skarżąca, nie został przez nią dokładnie wyjaśniony. Jedynym dowodem na wystąpienie przymrozków są bowiem oświadczenia K.W.–L., bardzo ogólne i lakoniczne. Skarżąca podała jedynie, że przymrozki były przez okres około półtora tygodnia ale nie wskazała dokładnie czasu ich wystąpienia. Nie przedstawiła także żadnych innych dowodów na wystąpienie przymrozków a zgodnie z treścią art.27 ust.3 ustawy z 20 lutego 2015r. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W ocenie sądu kwestia istnienia przymrozków nie została dokładnie wyjaśniona przez skarżącą.

Nie zostały również spełnione przesłanki odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej wymienione w art.64 ust.2 litera b.) – f.) rozporządzenia nr 1306/2013

W zaskarżonej decyzji szczegółowo odniesiono się do wszystkich tych przesłanek. Rozważania organu w tej kwestii są logiczne i przekonujące. Sąd podzielił argumentację organu w tym zakresie.

Reasumując dotychczasowe rozważania sąd uznał, że brak było podstaw do odstąpienia od pomniejszenia płatności za 2020r. Przyjmując, że odstąpienie od wymogu określonego w ustępie 1 punkt 3 części II załącznika nr 2 do rozporządzenia z 18 marca 2015r. było skutkiem wystąpienia przymrozków to okoliczność ta nie została zgłoszona właściwemu organowi w terminie określnym w art. 4 ust.2 rozporządzenia nr 640/2014. Zgłoszenie takie miało miejsce przeszło 2 miesiące po upływie tego terminu a więc nie wywołało ono skutku prawnego określonego w art.4 ust.1 wymienionego rozporządzenia. Nie było zatem podstaw do odstąpienia od pomniejszenia płatności.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi, że organy nie ustaliły jaki procent poplonu stwierdzonego podczas kontroli w dniach 16-23 października 2020r. stanowiły tzw. samosiewy.

Należy podnieść., że zarzut ten został po raz pierwszy podniesiony w skardze. Wcześniej nie był on zgłoszony. Odnosząc się do tego zarzutu zaznaczyć należy, że przedmiotem kontroli w gospodarstwie skarżącej było ustalenie składu mieszanki polonowej i takie ustalenia zostały dokonane. Określono bowiem jaki był skład procentowy trzech gatunków roślin w mieszance. Zadaniem kontroli nie było natomiast określenie jaki procent uprawy stanowiły tzw. samosiewy. W skardze nie wyjaśniono zresztą szerzej tego zarzutu. W ocenie sądu nie jest on zasadny.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi, iż K.W.–L. wykazała przyczyny wypadnięcia gryki z uprawy gdyż wynika to z jej pism i oświadczeń.

Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach jedynymi dowodami wskazującymi na wystąpienie przymrozków były oświadczenia skarżącej zawarte w jej pismach z 4 stycznia, 31 marca i 7 czerwca 2021r. Oświadczenia te są ogólnikowe i nieprecyzyjne. Nie wynika z nich jakie to były przymrozki i w jakim dokładnie okresie miały one miejsce. Żadnych innych dowodów poza własnymi oświadczeniami skarżąca nie przedstawiła. W związku z czym brak było podstaw do uznania, że skarżąca dokładnie wyjaśniła kwestię istnienia przymrozków a ciężar wykazania tej okoliczności spoczywał na stronie co wynika z treści art.27 ust.2 ustawy z 20 lutego 2015r. Zarzut skargi w tym zakresie nie jest zasadny.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi, że K.W.–L. nie mogła stwierdzić zbyt małej ilości gryki gdyż ilość ta oscylowała w granicach 10-20% co nieznacznie odbiega od wymaganych 30% a różnica taka nie była widoczna "gołym okiem".

Należy zaznaczyć, ze skarżąca jest zawodowym producentem rolnym i podejmując się realizacji zobowiązania rolno- środowiskowego zobowiązała się jednocześnie do przestrzegania wymogu określonego w ustępie 1 pkt 3 części II załącznika nr 2 doi rozporządzenia z 18 marca 2015r. Była zatem zobowiązana dokonać wysiewu międzyplonu w wymaganej proporcji 3-ech gatunków roślin oraz dopilnować aby proporcje te zostały zachowane w okresie wschodu mieszanki. Skoro po wysiewie międzyplonu miały miejsce przymrozki przez okres półtora tygodnia to po ich zakończeniu skarżąca winna obserwować czy doszło do wschodu gryki na 33 działkach. Gdyby to uczyniła to zauważyłaby, że wzeszła jedynie niewielka ilość gryki. Kontrola stwierdziła bowiem, że na 7 działkach było mniej niż 10% gryki, na 25 działkach było 10-20% gryki a tylko na jednej było 25,68% gryki. Były to tak niewielkie ilości gryki, że z całą pewnością skarżąca zauważyłaby, iż ich ilość nie przekracza 30% całej uprawy tym bardziej, że od wielu lat zajmuje się ona produkcją rolną a więc posiada wystarczającą wiedzę a tym zakresie. W sytuacji gdyby skarżąca miała wątpliwości czy po przymrozkach ilość gryki przekracza czy też nie przekracza 30% to mogła i tak zgłosić pisemnie fakt istnienia przymrozków właściwemu organowi w wymaganym terminie. K.W.–L. po wysiewie międzyplonu nie dopilnowała jednak stanu jego uprawy i dopiero kontrola ujawniła, że skład mieszanki poplonowej w okresie wschodu roślin jest niegodny z określonymi wymogami. Zarzut skargi nie zasługuje na uwzględnienie.

Niezasadny jest zarzut skargi, że organy nie wyjaśniły dlaczego przyjęły dzień 16 października 2020r. za początek biegu 15-dniowego terminu na zgłoszenie organowi faktu wystąpienia przymrozków. W ocenie skarżącej dopiero z raportu kontroli, doręczonej jej w dniu 22 grudnia 2020r., dowiedziała się ona o nieprawidłowościach i w uwagach do raportu z dnia 4 stycznia 2021r. powiadomiła organ o przymrozkach.

Wbrew wymienionemu zarzutowi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo wyjaśniono dlaczego za początek 15-dniowego terminu przyjęto dzień 16 października 2020r. Stanowisko organu w tym zakresie zostało przekonująco uzasadnione. Kwestia ta została omówiona we wcześniejszej części rozważań. Nie można natomiast zgodzić się ze skarżącą, że 15-dniowy termin winien być liczony od dnia doręczenia stronie raportu kontroli (22 grudnia 2020r.) gdyż dopiero tego dnia dowiedziała się ona o stwierdzonych nieprawidłowościach. Z przepisu art.4 ust.2 rozporządzenia nr 640/2014 wynika, że 15-dnmiowy termin biegnie od dnia w którym strona była w stanie powiadomić powiadomić organ o wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności. W sytuacji gdyby po wysiewie międzyplonu i po przymrozkach skarżąca obserwowała wschodzenie mieszanki to zauważyłaby, że gryka po przymrozkach wzeszła w niewielkiej ilości, z całą pewnością mniejszej niż 30% całości mieszanki. Już wówczas mogłaby zgłosić organowi wystąpienie siły wyższej uniemożliwiającej spełnienie wymogu określonego, procentowego składu mieszanki. K.W.–L. nie dopilnowała jednak uprawy mieszanki międzyplonu po jej wysiewie i tym samym uchybiła 15-dniowemu terminowi, o którym mowa w art.4 ust.2 rozporządzenia nr 640/2014. W ocenie sądu nie do przyjęcia jest stanowisko strony, że termin ten winien być liczony dopiero od dnia 22 grudnia 2020r. Zarzuty skargi w tym zakresie są niezasadne.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi naruszenia art.64 ust.2d.) rozporządzenia nr 1306/2013.

Wbrew temu zarzutowi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono dlaczego nie zostały spełnione przesłanki wymienione w art.64 ust.2 litera a-f.) wymienionego rozporządzenia w tym także przesłanka określona pod literą d.). Dodać należy, że spełnienie tej ostatniej przesłanki winno być wykazane przez stronę co wynika z treści art.64 ust.2 lit.d.) zaś skarżąca nawet nie uprawdopodobniła., że przesłanka ta została spełniona. Również w skardze nie wykazano spełnienia tej przesłanki. Zarzut skargi w tym zakresie nie jest uzasadniony.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi naruszenia art.7 K.p.a.

Należy zaznaczyć, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów k.p.a. stosownie do treści art. 4 ustawy PROW z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Z kolei zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy PROW w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy PROW).

Powyższe przepisy wskazują na pewne odstępstwa w zakresie prowadzenia postępowania w stosunku do regulacji wynikających z K.p.a. Organy administracji nie mają obowiązku stosowania zasady prawdy obiektywnej i nie są zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organy nie są także zobowiązane do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. W postępowaniu o przyznanie płatności obszarowych nie stosuje się art.7 i 77 K.p.a. (por wyroki NSA z 26 czerwca 2021r. w spr. II GSK 810/11 i z 19 kwietnia 2021r. w spor. II GSK 344/11). Zarzut skargi w tym zakresie nie jest zasadny.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi naruszenia art.8,11,80 i 107 § 3 K.p.a.

Wbrew temu zarzutowi organy administracji oceniły zebrany materiał dowodowy w ramach swobodnej a nie dowolnej oceny zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art.107 § 3 K.p.a. Organy nie naruszyły także przepisów art.8 i 11 K.p.a. Zarzuty skargi w tym zakresie nie są uzasadnione.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że skarżąca naruszyła wymóg określony w § 4 ust.2 pkt 5 rozporządzenia z 18 marca 2015r. w związku z ustępem 1 punkt 3 części II załącznika nr 2 do tego rozporządzenia. Uzasadniało to pomniejszenie płatności i nałożenie sankcji. Jednocześnie brak było podstaw do odstąpienia od tego pomniejszenia bo ewentualne wystąpienie siły wyższej (przymrozków) nie zostało zgłoszone właściwemu organowi w terminie określnym w art.4 ust.2 rozporządzenia nr 640/2014. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę K.W.–L.

bg