Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 369/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2 i 12a, art. 7 § 2, art. 33 § 1, art. 33 § 1 pkt 1,2 i 6, art. 33 § 1 pkt 5 i 8, art. 36, art. 27 § 1 pkt 9, art. 29 § 1, art. 54 § 1 i § 4, art. 110c
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz Sędziowie WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca) WSA Andrzej Niezgoda Protokolant referent stażysta Katarzyna Jacyniuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 września 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...], wydanym po rozpatrzeniu zażalenia M. S. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] stycznia 2019 r. w sprawie skargi na zajęcie nieruchomości, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadzi wobec majątku strony postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych: z [...] lipca oraz [...] października 2018 r.

Podczas prowadzonego postępowania, pismem z [...] listopada 2018 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia należącej do niej nieruchomości położonej w P. . Jednocześnie, w piśmie tym, wezwał ją do zapłaty egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości. Przedmiotowe tytuły wykonawcze oraz wezwanie zostały stronie prawidłowo doręczone.

W skardze na zajęcie nieruchomości strona podniosła, że zastosowano wobec niej nadmiernie uciążliwy środek egzekucyjny; błędnie przyjęto, że egzekucja jest celowa i dopuszczalna; nie przeprowadzono postępowania celem ustalenia sytuacji finansowej zobowiązanego oraz niezasadnie uznano, iż zachodzą przesłanki do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo że zobowiązany złożył wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowej oraz skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję będącą podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z [...] organ egzekucyjny oddalił skargę.

Na postanowienie to strona złożyła zażalenie, w którym wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz powtórzyła zarzuty zawarte w złożonej wcześniej skardze.

Zdaniem strony, organ egzekucyjny, na początku prowadzonego postępowania egzekucyjnego powinien przeprowadzić czynności dowodowe, związane z ustaleniem sytuacji majątkowej dłużnika, a dopiero potem zastosować środki egzekucyjne, co wynika z art. 36 u.p.e.a. Strona wyjaśniła, że złożyła wniosek o rozłożenie zaległości na raty, a zgodnie z art. 45 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od czynności egzekucyjnych, jeśli zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Podała też, że nie uchyla się od wykonania obowiązku zapłaty, o czym mowa w art. 6 § 1 u.p.e.a. – po prostu nie ma na to środków. Z tego też powodu egzekucja na podstawie art. 29 u.p.e.a. jest niedopuszczalna. Według strony, w okolicznościach braku rozstrzygnięcia sądu w przedmiocie skargi, jak również wniosku o odroczenie rozłożenie na raty, niezasadnym i niecelowym jest dokonywanie kolejnych czynności egzekucyjnych, powodujących dodatkowe obciążenie zobowiązanego kosztami z nich wynikłymi. Poza tym, w jej ocenie, organ egzekucyjny, zgodnie z art. 29 u.p.e.a.. powinien badać z urzędu dopuszczalność egzekucji, a stosownie do art. 18 u.p.e.a. - weryfikować, który ze środków egzekucyjnych będzie najmniejszym obciążeniem zobowiązanego. Strona podniosła, że zajęcie jej nieruchomości oraz wierzytelności u kontrahentów powoduje niemożliwość prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, pozyskiwania funduszy na pokrycie zobowiązań i dalszego funkcjonowania firmy zobowiązanego, która jest jedynym źródłem jego utrzymania. Takie postępowanie jest niedopuszczalne.

Rozpatrując sprawę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przytoczył treść art. 54 § 1, 4 i 5 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, którą wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej. Postanowienie w sprawie skargi wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. Czynnościami egzekucyjnymi są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.).

Powołując się na te regulacje, organ odwoławczy wyjaśnił, że w ramach skargi można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia.

Dalej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że czynność zajęcia nieruchomości położonej w [...], została dokonana zgodnie z przepisami. Zajęcie nieruchomości jest bowiem jednym ze środków egzekucyjnych, przewidzianych ustawą, którego sposób dokonania określa art. 110c § 1 - § 5 u.p.e.a. Stosownie do tej regulacji, organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości, które następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Równocześnie z wysłaniem zobowiązanemu wezwania, organ egzekucyjny składa do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji lub o złożenie tego wniosku do zbioru dokumentów. Zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia wezwania, z tym że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów, z zastrzeżeniem § 5. Dla każdego, kto wiedział o wszczęciu egzekucji, skutki zajęcia powstają z chwilą, gdy o wszczęciu egzekucji powziął wiadomość, chociażby wezwanie nie zostało jeszcze zobowiązanemu wysłane ani wpis w księdze wieczystej nie był jeszcze dokonany.

Analiza stanu faktycznego wskazuje, że zajęcie nieruchomości zostało dokonane na podstawie tytułów wykonawczych, obejmujących wymagalne zobowiązania podatkowe. Ich odpisy zostały prawidłowo doręczone [...] sierpnia 2018 r. i [...] października 2018 r. Pismem z [...] listopada 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., zajął nieruchomość zobowiązanego, dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...] [...] oraz wezwał go do zapłaty - w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania - należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowana wartości tej nieruchomości. Wezwanie to zostało doręczone [...] grudnia 2018 r. Ponadto organ [...] listopada 2018 r. złożył w Sądzie Rejonowym w P. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych wniosek o dokonanie w wyżej wymienionej księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji z nieruchomości.

Wyżej wymienione wezwanie spełniało wszelkie niezbędne dla tego rodzaju pisma wymogi formalne pozwalające zidentyfikować podmiot i przedmiot dokonanego zajęcia nieruchomości, co potwierdził także sąd wieczystoksięgowy, dokonując wpisu zajęcia nieruchomości w księdze wieczystej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej dokonał natomiast sprostowania oczywistego błędu w sentencji rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, w ten sposób, że w miejsce "wierzytelności pieniężnej" wpisał "nieruchomości". Uznał, że oczywisty błąd (oczywista omyłka) stanowi rezultat wyrażenia przez organ egzekucyjny myśli niekorespondującej z jego rzeczywistymi intencjami, co wynika z podjętych i opisanych w uzasadnieniu postanowienia czynności.

Nie podzielając zarzutów odwołania, organ odwoławczy podał, że brak rozstrzygnięcia sądu w przedmiocie skargi na decyzję będącą podstawą wystawionych tytułów wykonawczych oraz toczące się postępowanie w sprawie rozłożenia na raty spłaty dochodzonej należności nie mogły stanowić podstawy do uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną. Właściwym środkiem prawnym do zgłoszenia argumentu o niedopuszczalności egzekucji były zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, przysługujące zobowiązanemu w terminie 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Poza tym, postępowanie w sprawie rozłożenia na raty spłaty należności zostało zakończone odmowną decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] grudnia 2018 r. Odwołanie od tej decyzji nie zostało dotychczas rozpatrzone. Natomiast skarga na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej została oddalona nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 767/18.

Co do badania sytuacji finansowej zobowiązanego, organ odwoławczy podał, że jest ono uzależnione od uznania, czy będzie to niezbędne do prowadzenia egzekucji. W tej sprawie nie było to konieczne, skoro organ egzekucyjny we własnym zakresie uzyskał wiedzę o nieruchomości należącej do zobowiązanego.

Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę na fakt, że poborcy skarbowi sporządzili relacje o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych z uwagi na ciągłą nieobecność zobowiązanego pod zgłoszonym przez niego adresem. W związku z tym nie było możliwe ustalenie faktycznej sytuacji finansowej bezpośrednio od zobowiązanego. Ponadto zaniechał on całkowicie wpłat z tytułu zobowiązań wynikających z decyzji organu podatkowego, jak i zobowiązań podatkowych wynikających ze składanych deklaracji VAT. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w K. okazało się bezskuteczne, natomiast kwoty przekazywane przez "A", G. N. z siedzibą w P. z tytułu dzierżawy placu od zobowiązanego - jak również kwoty przekazywane wskutek zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu wzajemnych rozliczeń z firmą [...] "B" z o.o. z siedzibą w P. nie pokrywają nawet powstałych kosztów egzekucyjnych.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, nie można twierdzić, że egzekucja z nieruchomości obciąża zobowiązanego ponad potrzebę, skoro dłużnicy zajętych wierzytelności przekazali na konto organu egzekucyjnego kwoty, które nie pokryły nawet kosztów egzekucyjnych, a dochodzone należności, zgodnie z treścią wezwania do zapłaty, wynosiły razem [...] zł.

S. skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...], M. S. wniósł o jego uchylenie.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

- art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez błędną jego wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie egzekucja jest celowa i dopuszczalna;

- art. 36 u.p.e.a., poprzez brak przeprowadzenia postępowania celem ustalenia sytuacji finansowej zobowiązanego;

- art. 110c u.p.e.a., poprzez błędną jego wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości w sytuacji złożenia wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej;

- art. 7 § 2 u.p.e.a., poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i tym samym naruszenie zasady - wynikającej z powyższego przepisu - o stosowaniu środków egzekucyjnych najmniej uciążliwych dla zobowiązanego;

- art. 54 § 5a u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie oraz nieuwzględnienie skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego i w konsekwencji nieuchylenie zakwestionowanych czynności egzekucyjnych, jak też uznanie, iż zarzuty podniesione w skardze nie dotyczą prawidłowości (sposobu i formy) czynności egzekucyjnych.

W uzasadnieniu skargi, skarżący powtórzył, że złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiocie należności dochodzonych przez organ egzekucyjny, na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych oraz ubiega się o rozłożenie na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od 2011 r. do 2014 r. Jego zdaniem, do czasu zakończenia postępowań w tym zakresie, organ nie powinien prowadzić postępowania egzekucyjnego.

Niezależnie od tego, organ przed zastosowaniem środka egzekucyjnego powinien był przeprowadzić czynności dowodowe, związane z ustaleniem jego sytuacji majątkowej i faktycznej i w tym celu zwrócić się do niego o udzielenie pisemnych informacji.

Następnie organ powinien ustalić, który środek egzekucyjny będzie najmniej dolegliwy dla zobowiązanego, uwzględniając zasadę poszanowania minimum egzystencji.

Skarżący wyjaśnił, że nie uchyla się od wykonania obowiązku, jednakże z uwagi na zastój w obrocie gospodarczym, nie dysponuje on środkami finansowymi na opłacenie posiadanych zaległości podatkowych.

Nie zgodził się ponadto z organem, że skarga na czynność egzekucyjną nie dotyczy zgodności z prawem i prawidłowości dokonanej przez organ egzekucyjny czynności i nie może być badana pod kątem przedstawionych w tym przypadku zarzutów.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoją argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest to, czy organ egzekucyjny miał prawo wszcząć postępowanie egzekucyjne, a jeśli tak, to czy właściwie zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia nieruchomości skarżącego.

W ocenie organów, postępowanie egzekucyjne mogło być wszczęte, a środek egzekucyjny został przez organy wybrany i zastosowany właściwie, natomiast zdaniem pełnomocnika strony, organ nie powinien prowadzić egzekucji do czasu zakończenia postępowania sądowego dotyczącego zgodności z prawem decyzji będącej podstawą wystawionych tytułów wykonawczych oraz postępowania w sprawie rozłożenia skarżącemu na raty dochodzonej należności; nie mógł też zastosować wybranego przez siebie środka egzekucyjnego, bez przeprowadzenia w tym zakresie koniecznego postępowania dowodowego.

Odnosząc się do powyższego, w pierwszej kolejności zgodzić się należy z organem odwoławczym, że w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną nie bada się dopuszczalności, ani celowości prowadzenia egzekucji.

Te kwestie podlegają kontroli w przypadku zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a.: jeśli chodzi o dopuszczalność egzekucji lub o wymagalność obowiązku – na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 6 u.p.e.a., a w sytuacji poddania w wątpliwość celowość wszczęcia egzekucji lub zastosowania danego środka egzekucyjnego – na podstawie art. 33 § 1 pkt 5 i 8 u.p.e.a. Zarzuty mogą być jednak wnoszone w terminie siedmiu dni od pouczenia zobowiązanego o prawie zgłoszenia zarzutów (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.).

Rozpoznawana sprawa dotyczy natomiast skargi na czynności egzekucyjne, a konkretnie - zajęcie nieruchomości.

Ten środek zaskarżenia uregulowany jest w art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 1 u.p.e.a.). Skargę taką wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4 u.p.e.a.).

Zgodnie z art. 1a pkt 2 i 12 a) u.p.e.a., przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a przez środek egzekucyjny dotyczący należności pieniężnych, egzekucję: z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności pieniężnych, z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków, z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, z weksla, z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, z pozostałych praw majątkowych, z ruchomości i z nieruchomości.

W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić jedynie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności.

To zaś oznacza, że wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego, fakt złożenia wniosku o rozłożenie dochodzonej należności na raty nie ma znaczenia podczas rozpatrywania skargi na czynność egzekucyjną.

Podobnie nie ma znaczenia okoliczność złożenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na decyzję będącą podstawą wystawionych tytułów wykonawczych, skoro stosownie do art. 239e ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 880 ze zm., dalej – O.p.), decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie, do czego w tej sprawie nie doszło.

W ramach tej skargi organ nie bada dopuszczalności egzekucji administracyjnej na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a. (m.in. istnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym podlegającego egzekucji administracyjnej; tego, czy tytuł wykonawczy jest wystawiony przez uprawniony organ i czy został doręczony zobowiązanemu; czy konkretny organ egzekucyjny jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym; czy osoba wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany podlega orzecznictwu polskich organów administracji publicznej i czy nie występują okoliczności, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a.).

Odnosząc się natomiast do oceny prawidłowości zastosowania zaskarżonego środka egzekucyjnego, nie ma racji strona skarżąca, że możliwość jego zastosowania jest uzależniona od wcześniejszego żądania przez organ wyjaśnień i informacji, o których mowa w art. 36 u.p.e.a., stosownie do którego, w zakresie niezbędnym do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz udzielania pomocy na podstawie ustawy o wzajemnej pomocy organ egzekucyjny lub wierzyciel, o którym mowa w art. 5, może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów.

Jak wynika z treści cytowanego przepisu, możność zasięgania wyjaśnień i informacji przez organ egzekucyjny jest jego prawem, a nie obowiązkiem, w dodatku ograniczonym do sytuacji, w których jest to niezbędne dla wszczęcia lub prowadzenia egzekucji. Konieczność zasięgnięcia takich informacji wystąpi m.in., gdy zajdzie konieczność podjęcia czynności polegających na poszukiwaniu składników majątkowych zobowiązanego, z których mogłoby dojść do zaspokojenia zaległości.

W rozpoznawanej sprawie, organ ustalił jakie środki egzekucyjne może zastosować. Były to: zajęcie rachunku bankowego, wierzytelności i nieruchomości. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, okazało się bezskuteczne, a zajęcie wierzytelności pieniężnej z tytułu wzajemnych rozliczeń skarżącego z firmą [...] z siedzibą w P. oraz kwoty uzyskane od "A", G. N. z siedzibą w P. z tytułu dzierżawy placu od zobowiązanego, nie wystarczyły nawet na pokrycie powstałych kosztów egzekucyjnych. Skarżący przestał płacić swoje zobowiązania wynikające nie tylko z decyzji organu podatkowego, ale i składanych na bieżąco deklaracji.

Zajęcie nieruchomości skarżącego było zatem uzasadnione, i nie można w tym przypadku zarzucić organowi naruszenia art. 7 § 2 u.p.e.a., w myśl którego, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

Należy pamiętać, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego ciążącego na nim obowiązku o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym, w związku z czym postępowanie egzekucyjne musi być przede wszystkim skuteczne. Fakt, iż w swojej istocie postępowanie egzekucyjne jest uciążliwe nie może uzasadniać twierdzenia, iż stosowanie środka egzekucyjnego uzasadnia wniesienie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zarzut taki ma bowiem swoje usprawiedliwienie jedynie w sytuacji, gdy organ egzekucyjny ma możliwość stosowania innego, równie skutecznego środka egzekucyjnego, czyli ma możliwość wyboru. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 11 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 392/2018).

W rozpoznawanej sprawie organ ustalił, że jedynym możliwym środkiem jest egzekucja z nieruchomości. Zobowiązany też nie wskazał innego majątku. W związku z tym, skoro organ nie miał możliwości zastosowania innego środka egzekucyjnego, nie można wysnuwać zarzutu, że jest on zbyt uciążliwy. W sytuacji braku wyboru środka egzekucyjnego, organ zajmując nieruchomość w pełni realizował zasadę celowości opisaną w art. 7 § 2 u.p.e.a., tj. podejmowania w postępowaniu egzekucyjnym takich postanowień i czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez zobowiązaną spoczywającego na niej obowiązku (por. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Ke 426/2018).

Prawidłowe było też samo zajęcie nieruchomości. Jak wynika z art. 110c u.p.e.a, takie zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (§ 2). Równocześnie z wysłaniem zobowiązanemu wezwania, organ egzekucyjny składa do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji lub o złożenie tego wniosku do zbioru dokumentów (§ 3). Zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, z tym że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów, z zastrzeżeniem § 5 (§ 4).

Jak wskazał organ odwoławczy, a strona skarżąca tego nie kwestionuje, zajęcie nieruchomości zostało dokonane na podstawie tytułów wykonawczych, obejmujących wymagalne zobowiązania podatkowe. Ich odpisy zostały prawidłowo doręczone [...] sierpnia 2018 r. i [...] października 2018 r. Pismem z [...] listopada 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., zajął nieruchomość zobowiązanego, dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz wezwał go do zapłaty - w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania - należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości tej nieruchomości. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu [...] grudnia 2018 r. Ponadto - [...] listopada 2018 r. złożył w Sądzie Rejonowym w P. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych wniosek o dokonanie w księdze wieczystej nr [...] wpisu o wszczęciu egzekucji z nieruchomości.

Z tego powodu zarzut naruszenia art. 110c u.p.e.a. również nie mógł zostać uwzględniony.

Sąd zwraca natomiast uwagę na fakt, iż organ odwoławczy nie mógł dokonać w uzasadnieniu swojego postanowienia sprostowania treści postanowienia organu pierwszej instancji, w której organ ten w rozstrzygnięciu zamiast "zajęcie nieruchomości" napisał "zajęcie wierzytelności pieniężnej".

Zgodzić się należy z Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej, że jest to oczywista omyłka, co jasno wynika z porównania treści rozstrzygnięcia z uzasadnieniem i innymi dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy.

Jednak zgodnie z art. 126 w związku z art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, sprostowania takiego może dokonać jedynie organ, który wydał postanowienie i to również w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Sprostowania takiego można dokonać w każdym czasie.

Powyższy błąd organu odwoławczego nie daje jednak podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, gdyż oczywista omyłka w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji nie obligowała organu odwoławczego do uchylenia zaskarżonego w drodze odwołania rozstrzygnięcia, podobnie jak nie mogła być powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej przez Sąd. Nie jest to bowiem naruszenie prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018, po. 1302 z późn. zm.).