Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1554/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od środków transportowych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8,9
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1554/12 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 lutego 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Nina Półtorak (spr.), Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędzia: WSA Urszula Zięba, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2013 r., sprawy ze skarg T.W., na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 16 lipca 2012 r. Nr [...],[...],[...],[....], w przedmiocie podatku od środków transportowych za rok 2008, 2009, 2010 i 2011 I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, II. określa, że wymienione w pkt I decyzje nie mogą być wykonane do chwili prawomocności wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych).


UZASADNIENIE

W dniu 5 stycznia 2012 r. Prezydent Miasta K. postanowieniami nr [...] do [...] wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego T. W. z tytułu podatków od środków transportowych za lata 2008, 2009, 2010 i 2011.

W toku postępowania podatkowego organ I instancji ustalił, że podatnik figuruje w ewidencji prowadzonej przez organ jako właściciel samochodu marki MAGIRUS - DEUTZ typ M 110 D7 o numerze rejestracyjnym [...]. Mimo wezwania, nie przedłożył on decyzji potwierdzającej wyrejestrowanie pojazdu, która uwalniałaby go od ciążącego na nim obowiązku podatkowego w sytuacji zezłomowania pojazdu.

W dniu 8 marca 2012 roku Prezydent Miasta K. wydał decyzje nr [...] do [...] określające zobowiązanie podatkowe T.W. z tytułu podatku od środków transportowych za lata 2008, 2009, 2010, 2011 na kwoty po 980 zł.

Skarżący złożył odwołanie od powyższych decyzji, wskazując, że od chwili zezłomowania samochodu marki MAGIRUS - DEUTZ o numerze rejestracyjnym [...] minęło ok. 10 lat i nie posiada żadnych dokumentów związanych ze zezłomowaniem czy wyrejestrowaniem samochodu. Nadto podniósł, że kwota podatku jest dla niego bardzo wysoka, bowiem utrzymuje się jedynie z renty, obciążanej zajęciem komorniczym, jednocześnie sprawując opiekę nad chorą matką.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia 16 lipca 2012 r. znak [...] do [...] utrzymało w mocy zaskarżone decyzje.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. 2005 r., nr 8, poz. 60 – t. jedn. ze zm., dalej jako "u.p.o.l."), podatek od środków transportowych jest podatkiem typu majątkowego, związanym z posiadaniem prawa własności. Istnienie prawa własności, jak i fakt, że pojazd jest zarejestrowany oznacza, że osoba figurująca w rejestrze jako właściciel pojazdu jest obciążona obowiązkiem podatkowym w zakresie podatku od środków transportowych.

Dalej organ zauważył, że zgodnie z treścią art. 9 ust. 5 u.p.o.l., obowiązek podatkowy wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu. Wyrejestrowanie pojazdu zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, póz. 908 ze zm.) następuje na wniosek właściciela w drodze decyzji uchylającej decyzję o wydaniu dla danego pojazdu dowodu rejestracyjnego. Dla wygaśnięcia obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych w drodze wyrejestrowania istotne jest więc wydanie decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu.

Porzucenie pojazdu, bądź jego fizyczna likwidacja, np. poprzez złomowanie, brak możliwości faktycznego korzystania z zarejestrowanego środka transportowego, np. na skutek kradzieży, nie zwalnia właściciela z obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych.

W ocenie organu, dopóki nie doszło do wydania decyzji uchylającej decyzję o rejestracji spornego pojazdu lub decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, nie można stwierdzić, że ustał obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych, nawet jeżeli środek ten nie był już w posiadaniu odwołującego się, nie był przez niego użytkowany i nawet jeżeli został fizycznie zlikwidowany.

Wobec tego, ze względu na brak decyzji organu rejestrującego, właściwego ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, o wyrejestrowaniu pojazdu, bądź czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, organ podatkowy uznał, iż nie ma podstaw do przyjęcia, że odwołujący się nie jest zobowiązany do zapłaty przedmiotowego podatku. Obowiązek ten będzie ciążył na podatniku tak długo, jak stosowna decyzja nie zostanie wydana przez właściwy organ w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu.

Dopiero bowiem wydanie przez właściwego starostę decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu spowoduje, iż z końcem miesiąca, w którym dokonano wyrejestrowania pojazdu, nastąpi wygaśnięcie obowiązku podatkowego. Dopóki właściciel nie złoży wniosku o wyrejestrowanie pojazdu i - w konsekwencji - nie zostanie wydana decyzja o jego wyrejestrowaniu, dopóty ciążyć będzie na nim obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych.

Organ II instancji podkreślił, że okolicznością o charakterze prawotwórczym (przesądzającą o zmianie stanu prawnego w odniesieniu do konkretnego podatnika) jest czynność wyrejestrowania pojazdu, z natury rzeczy potwierdzająca zaistnienie sytuacji, w której ktoś wolny jest od ciążącego na nim wcześniej obowiązku podatkowego. Wyrejestrowanie pojazdu jako odwrotność czynności zarejestrowania, wywołuje jednoznacznie określony przez ustawodawcę skutek w postaci wygaśnięcia obowiązku podatkowego. Na uzasadnienie zajętego stanowiska organ powołał się na doktrynę oraz orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt II FSK 330/05,wyrok NSA z dnia 25 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1094/07, wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2008 r., sygn. akt II FSK 1473/06).

W konkluzji organ uznał za prawidłowe ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od środków transportowych należnego od skarżącego przy zastosowaniu stawek właściwych określonych w uchwale Rady Miasta Krakowa z dnia 4 listopada 2009 roku nr LXXXIV/1098/09.

Skargę na powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławcze wniósł T.W.. W uzasadnieniu podniósł, że sprawę podatku od środków transportowych uważał dotąd za zamkniętą wobec tego, że wyjaśniał już ją organowi podatkowego ok. 10 lat temu. W tej sytuacji uznał skarżący żądanie zapłaty podatku za bezzasadne.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu organ powtórzył wywody zawarte w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznając i rozstrzygając łącznie sprawy skarg na zaskarżone decyzje, Sąd działał w trybie art. 111 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – t. jedn. ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), który to przepis stanowi, że Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W przedmiotowym postępowaniu skargi opierały się na jednakowych podstawach naruszenia przepisów prawa przy identycznym stanie faktycznym – stąd, zdaniem orzekającego Sądu, zaistniał pomiędzy nimi związek, o którym mowa w art. 111 § 2 p.p.s.a., a względy ekonomii procesowej, dodatkowo przemawiały za połączeniem wszystkich spraw.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 145 P.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

W myśl przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a w związku z tym nie ma obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt I FSK 2326/04). Ma jednak obowiązek dokonania całościowej i kompleksowej oceny zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z przepisami postępowania i prawa materialnego, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów (które w niniejszej sprawie nie zostały dodatkowo uzasadnione ani rozszerzone przez pełnomocnika z urzędu powołanego dla skarżącego).

Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji w oparciu o wyżej wskazane zasady, Sąd uznał, że doszło w nich do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Naruszenie polega na braku ustalenia przez organ I i II instancji stanu faktycznego sprawy, a więc naruszeniu art. 122 Ordynacji podatkowej. W sprawie doszło także do naruszenia przepisów prawa materialnego, t.j. art. 9 ust. 2, 3 i 4 ustawy dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. 2010 Nr 95 poz. 613 - j.t., dalej "u.p.o.l."), poprzez ich niezastosowanie.

Trzeba wskazać, że podatnik w trakcie postępowania twierdził, że przedmiotowy samochód został wniesiony przez niego do spółki cywilnej i przedstawił na tę okoliczność dowód w postaci umowy spółki cywilnej z dnia 23 marca 1992 r.

Tymczasem ani organ I ani II instancji okoliczności tej nie badał i nie uwzględnił w zaskarżonych decyzjach. Co więcej, stan faktyczny sprawy przyjęty przez organ I i II instancji, bez żadnego wyjaśnienia i uzasadnienia różni się. Organ I instancji wskazuje w decyzjach, że podatnik poinformował, że samochód został wniesiony aportem do spółki, a po kilku latach zezłomowany na części i rozebrany, podczas, gdy organ II instancji w zaskarżonych decyzjach stwierdza, że podatnik twierdzi, że samochód sprzedał około 10 lat temu i nie posiada żadnych dokumentów związanych z wyrejestrowaniem czy zezłomowaniem pojazdu. Nie jest wobec tego w żadnym zakresie jasne, jaki stan faktyczny sprawy został ustalony i przyjęty dla jej rozstrzygnięcia przez organy podatkowe.

Uzasadnienie zaskarżonych decyzji organu II instancji może wręcz rodzić wrażenie, że ustalenie stanu faktycznego sprawy nie było dla organu zasadne, gdyż uznał on za jedyny istotny element tego stanu faktycznego fakt figurowania podatnika w ewidencji jako właściciela samochodu. Fakt ten jest istotny, a jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, może w pewnych przypadkach przesądzać o podleganiu podatkowi od środków transportu (np. wyrok NSA z dnia 27 maja 2011 r., II FSK 129/10). Nie dotyczy to jednak sytuacji wprost uregulowanej w art. 9 ust. 3 i 4 u.p.o.l., których treść organy zupełnie pominęły w zaskarżonych decyzjach.

Przepisy te stanowią:

"3. W przypadku zmiany właściciela środka transportowego zarejestrowanego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności.

4. Obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty."

W sytuacji zatem, gdy następuje zmiana właściciela zarejestrowanego środka transportowego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności, a od następnego miesiąca ciąży na nabywcy – nowym właścicielu. Dla ustania obowiązku podatkowego po stronie poprzedniego właściciela i powstania po stronie nowego, nie ma znaczenia fakt zmiany rejestracji samochodu, a jedynie fakt przeniesienia własności (zob. wyrok WSA z dnia 22 lutego 2012 r, I SA/Gd 1197/11).

W niniejszej sprawie podatnik twierdził, że w 1992 r. wniósł przedmiotowy samochód do spółki cywilnej i przedstawił na tę okoliczność dowód w postaci umowy spółki cywilnej. Oznacza to, że poprzez wniesienie do spółki cywilnej (czyli wspólnego majątku wspólników tej spółki) dokonał przeniesienia własności samochodu na wspólników spółki cywilnej. Spółka cywilna nie ma zdolności prawnej i nie może być właścicielem majątku, jednak "jej majątek" stanowi wspólny majątek wspólników (art. 863 k.c.). Zgodnie z art. 862 k.c., do tego rodzaju wniesienia własności do spółki, stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży.

Jeżeli więc samochód został wniesiony do spółki, to stał się współwłasnością jej wspólników. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2 u.p.o.l., jeżeli środek transportowy stanowi współwłasność dwóch lub więcej osób fizycznych lub prawnych, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Także i w tym przypadku, ustawa nie wiąże obowiązku podatkowego z faktem zarejestrowania współwłaściciela w ewidencji pojazdów, ale z samym stosunkiem prawnym jakim jest współwłasność. Zatem fakt, że któryś z współwłaścicieli nie jest wskazany w rejestrze jako właściciel, nie oznacza, że obowiązek na nim nie ciąży. Natomiast w sytuacji solidarnego zobowiązania podatkowego, organ podatkowy jest zobowiązany do wydania decyzji łącznie na wszystkich zobowiązanych (por. L. Etel. Komentarz do art. 9 u.p.o.l., ABC 2003: "W takich przypadkach organ podatkowy gminy, w decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych, powinien wymieniać wszystkie podmioty zobowiązane. Brak w decyzji określenia wszystkich podatników powoduje, iż rozstrzygnięcie to jest dotknięte istotną wadą prawną. Przy jej zaskarżeniu organ odwoławczy najczęściej uchyla taką decyzję i całą sprawę przekazuje do ponownego rozpatrzenia.").

Biorąc powyższe pod uwagę, organ był zobowiązany zbadać okoliczności wskazywane przez podatnika dotyczące wniesienia samochodu do spółki cywilnej i zastosować, w przypadku ich potwierdzenia, art. 9 ust. 2, 3 i 4 u.p.o.l.

Dodatkowo, ani w decyzji I ani II instancji, nie uzasadniono, z czego wynika uznanie przez organy, że przedmiotowy samochód mieści się w zakresie przedmiotu opodatkowania podatkiem od środków transportowych. Organ I instancji szczegółowo wskazał na przepisy regulujące przedmiot opodatkowania, stwierdzając, że opodatkowaniu podlegają samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton, samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej równej lub wyższej niż 12 ton; ciągniki siodłowe i balastowe przystosowane do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów od 3,5 tony i poniżej 12 ton; ciągniki siodłowe i balastowe przystosowane do używania łącznie z naczepą lub przyczepą o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów równej lub wyższej niż 12 ton; przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą od 7 ton i poniżej 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego; przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą równą lub wyższą niż 12 ton, z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego oraz autobusy.

Nie wskazał jednak, do której z powyższych kategorii zalicza przedmiotowy samochód MAGIRUS – DEUTZ, ani też jaka jest ładowność tego samochodu. Dopuszczalna ładowność nie wynika także z Karty Informacyjnej Pojazdu znajdującej się w aktach sprawy, w której w rubryce dopuszczalna ładowność brak jest wpisu. Tymczasem ustalenie i wskazanie ładowności samochodu jest okolicznością podstawową dla ustalenia, czy dany samochód podlega opodatkowaniu na podstawie art. 8 u.p.o.l.

Sąd wskazuje także, że wątpliwości budzi w tej sprawie zgodność działania organu podatkowego z zasadą zaufania wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej przewidującym, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Organ podatkowy dysponując przez cały czas danymi z ewidencji pojazdów, wszczął postępowanie podatkowe dopiero w 2012 r. i wydał decyzje podatkowe zobowiązujące do zapłaty znacznych dla podatnika kwot za lata 2008-2011. Tymczasem podatnik, który jak twierdzi, od dawna nie jest właścicielem samochodu, a samochód został zezłomowany (zasady doświadczenia życiowego wskazują przy tym, że samochód, który został wyprodukowany w 1977 r., prawdopodobnie nie znajduje się już w eksploatacji), mógł się spodziewać, że sprawa podatku od tego środka transportu jest sprawą zamkniętą i nie ciąży na nim żaden obowiązek podatkowy. Podatnik twierdzi przy tym, że sprawę tę wyjaśniał już w urzędzie miasta ok. 10 lat temu, która to okoliczność nie została przez organ w żaden sposób zweryfikowana. Zasada zaufania ma szczególe znaczenie w sprawie takiej jak ta, gdy przepisy prawa w zakresie wygaśnięcia obowiązku podatkowego nie są jasne i wymagały one interpretacji organów skarbowych i sądów. W takich sytuacjach organ powinien działać ze szczególną sprawnością i starannością w celu uświadomienia i wyjaśnienia podatnikowi jego obowiązków, a nie zaskakiwać podatnika rozstrzygnięciami dotyczącymi wielu lat, co do których organ nie podejmował wcześniej żadnych czynności.

Wątpliwości budzi także i to, że w trakcie postępowania podatnik wskazywał wielokrotnie na swoją trudną sytuację życiową, a z akt postępowania nie wynika, aby został poinformowany przez organa podatkowe o możliwościach udzielenia ulg w spłacie zobowiązań podatkowych na zasadach określonych w rozdziale 7a Ordynacji podatkowej. Zgodnie natomiast z zasadą zaufania i art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania.

Powyższe uchybienia nie stanowią jednak samodzielnej podstawy do uchylenia decyzji.

Sąd stwierdzając naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej oraz art. 9 ust. 2, 3 i 4 u.p.o.l., uchylił zaskarżone decyzje oraz decyzje organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a.

O kosztach Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.