Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 42/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust.1, art. 17 ust.5 pkt 1 lit. a, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 95, art. 103, art. 134
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...]Nr [...]


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 14 października 2021 r., B. N. (dalej "strona" lub "skarżąca"), wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem, S. N..

Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. Wójt Gminy P., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735- dalej "k.p.a.") w zw. z art. 32 ust. 2 oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a i 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - dalej "u.ś.r."), orzekł o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia podnosząc, że zaistniała negatywna przesłanka, gdyż strona posiada prawo do emerytury i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona wskazała, że mąż jest chory na [...] i wymaga stałej opieki, a strona jest jedyną osobą, która ją zapewnia.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust.1, ust. 1b, ust. 5 u.ś.r. i wyjaśnił, że strona jest żoną S. N., który legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] sierpnia 2021 r., zaliczającym go do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności od 29 czerwca 2021 r. do 31 lipca 2023 r., natomiast daty zaistnienia niepełnosprawności nie da się ustalić. Skarżąca sprawuje opiekę nad mężem, jest w wieku [...] lat i ma ustalone prawo do emerytury. Istotne znaczenie ma więc art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo do emerytury.

Organ odwoławczy podkreślił, że emerytura przyznawana jest w związku z dożyciem przez osobę fizyczną określonego wieku i uzyskaniem przez nią określonego okresu ubezpieczenia, a prawo do niej nabywa się z mocy ustawy. Świadczenie pielęgnacyjne ma natomiast, przynajmniej w części, zrekompensować brak dochodu z pracy zarobkowej osobie, która tej pracy nie może wykonywać, ponieważ musi opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie mogącym samodzielnie egzystować (art. 17 ust. 1 u.ś.r.). Według Kolegium, w aktualnym stanie prawnym brak jest przepisu prawa, który umożliwiałby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, stanowiącego różnicę między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a pobieraną emeryturą. Brak jest też regulacji przewidującej zasadę przyznawania wnioskodawcy świadczenia o najwyższej kwotowo wysokości (świadczenia pielęgnacyjnego) z równoczesnym zawieszeniem prawa do niższego kwotowo świadczenia (emerytury), kompensowania wysokości emerytury do kwoty świadczenia pielęgnacyjnego (jako świadczenia o wyższej wysokości), czy też wstrzymaniem wypłaty niższego kwotowo świadczenia. Nie można zatem być jednocześnie uprawnionym do emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego, tak jak nie można równocześnie uzyskiwać dochodu z pracy zarobkowej i pobierać świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą bowiem świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Stąd ustawodawca przyjął założenie, że osoba posiadająca już zabezpieczenie materialne w postaci dochodu z tytułu emerytury powinna być wyłączona z zakresu podmiotowego osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest możliwy zatem zbieg obu tych świadczeń, ani ich wzajemna kompensata.

W ocenie Kolegium, skoro art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. jest sformułowany w sposób niebudzący wątpliwości i wystarcza jego wykładnia językowa, to sięganie do wykładni funkcjonalnej byłoby działaniem contra legem. Jednakże nawet w przypadku kontynuacji wykładni na podstawie dyrektyw wykładni systemowej i funkcjonalnej uznać należy, że wykładnia językowa tego przepisu jest prawidłowa. Osoba mająca ustalone prawo do emerytury nie pozostaje bowiem bez pomocy państwa z tytuł rezygnacji z pracy w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Dochód wynikający ze świadczenia pracy został jej zastąpiony prawem do emerytury, a zatem osobie takiej zrekompensowano częściowo stratę finansową z uwagi na rezygnację z aktywności zawodowej. Tymczasem cechą wspólną, relewantną osób, które w oparciu o przepisy u.ś.r. mają otrzymać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują żadnych dochodów decydując się na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Osoba, której przyznano prawo do emerytury niewątpliwie posiada już dochód. Nadto omawiany przepis wskazuje na ustalone prawo do emerytury, a nie faktyczne pobieranie emerytury. Nawet przy zawieszeniu emerytury prawo do niej pozostaje ustalone. Jednocześnie nie można zrzec się prawa do emerytury, gdyż jest to prawo niezbywalne. Ustalenie prawa do emerytury wyklucza zatem przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Trudna sytuacja materialna opiekuna osoby niepełnosprawnej i pobieranie emerytury w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne, nie może przemawiać za przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro zatem, strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wieku 66 lat, posiadając ustalone prawo do emerytury, to świadczenie pielęgnacyjne byłoby więc surogatem świadczenia emerytalnego, nie zaś wynagrodzenia za pracę. W takim przypadku brak jest również związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, bądź brakiem możliwości podjęcia przez stronę zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje bowiem nie za sam fakt sprawowania opieki, który wynika nie tylko z prawnego, ale i z moralnego obowiązku małżonków względem siebie, ale właśnie z uwagi na brak możliwości podjęcia zatrudnienia, czy też rezygnację z niego, z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Ta przesłanka - w ocenie Kolegium - w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie zachodzi, stąd uznać należało, że decyzja organu pierwszej instancji jest właściwa.

Organ odwoławczy zaznaczył, że zasadność odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego wiąże się jedynie z ustalonym prawem do emerytury, a nie, jak wskazał organ w zaskarżonej decyzji, również z niespełnieniem przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r. Przepis ten stanowiący o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, znajduje zastosowanie wyłącznie w sprawach, w których o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się inna niż współmałżonek osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny (np. ojciec, syn, córka, wnuk).

Podsumowując Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie strona nie spełnia przesłanki wyrażonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., gdyż ma ustalone prawo do emerytury, a zatem świadczenie pielęgnacyjne jej nie przysługuje. Z tego samego względu nie można również wykazać związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją bądź niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, gdyż strona zakończyła aktywność zawodową przechodząc na emeryturę. Kolegium nie kwestionuje przy tym faktu sprawowania przez stronę osobistej opieki nad niepełnosprawnym mężem, ani konieczności jej sprawowania, co jednak nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Strona zaskarżyła wyżej opisaną decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze nie zgodziła się ze stanowiskiem Kolegium jakoby przysługujące jej prawo do emerytury wykluczało ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne na męża, który ma znaczny stopień niepełnosprawności i potrzebuje pomocy. Skarżąca podniosła, że z jej emerytury trudno jest wyżyć, zaś świadczenie, o które stara się, zapewni realne wsparcie w życiu codziennym i skoro opiekuje się mężem, to jej ono przysługuje.

W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji zwrócił się z wnioskiem o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Skarżąca w piśmie z dnia 2 lutego 2022 r. również wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej "p.p.s.a.") stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania, bądź też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez Sąd, w trybie uproszczonym, kontrola zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji, pod kątem powyższego kryterium legalności wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż akty te nie odpowiadają prawu.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy P. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

W sprawie bezsporne jest, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Nie budzi również wątpliwości, że opiekę nad nim sprawuje skarżąca, która ma ustalone prawo do emerytury w wysokości niższej niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast spór sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zasadnie organy uznały, że w realiach niniejszej sprawy pobieranie emerytury przez skarżącą, wyklucza przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Sądu - wbrew twierdzeniom organów - prawo do emerytury nie może w każdym przypadku automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela bowiem te poglądy prawne, w których dostrzega się potrzebę odstąpienia od prima facie jasnych rezultatów wykładni językowej ww. przepisu na rzecz takiego sposobu jego rozumienia, które koreluje z efektami stosowania dyrektyw wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej. Potrzeba takiego działania wynika ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz konieczności uwzględnienia zasad konstytucyjnych, tj. równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielenia szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zd. drugie) i osobom niepełnoprawnym (art. 69).

Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, czy w wyroku z 15 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1983/20 (wyroki dostępne w Internecie), niewątpliwie intencją ustawodawcy wprowadzającego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. wyłączenia było to, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Uchwalając bowiem w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i aktualnie jest już znacznie wyższe od najniższej emerytury. W obecnych warunkach ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej normy z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r. prowadzi zatem do rezultatów zdecydowanie odmiennych niż rezultaty wykładni językowej w dacie uchwalania u.ś.r. Stąd też konieczne jest sięgnięcie do dyrektywy wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej, aby zweryfikować wyniki wykładni językowej. Dlatego też w sprawie o sygn. akt I OSK 254/20 zasadnie zwrócono uwagę, że rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W wyroku z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 772/21 NSA wskazał, że brak jest przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości praw do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenia jest niższe niż świadczenia pielęgnacyjne. Z kolei wykładnia literalna powoduje dyskryminację osób, które zrezygnowały z pracy zawodowej w celu podjęcia opieki i z tego tytułu mają ustalone prawo do emerytury w stosunku do osób, które nigdy pracy zawodowej nie podjęły i nie nabyły prawa do emerytury.

Z tych też względów NSA aktualnie opowiada się za rozwiązaniem przyjętym w wyrokach w sprawach o sygn. akt: I OSK 1546/19, I OSK 254/20, I OSK 2375/19 oraz I OSK 764/20, a polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W powołanych sprawach wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 291 ze zm.), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przychyla się do powyższego stanowiska. Celem bowiem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie zatem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających emeryturę, w wysokości niższej niż kwota świadczenia pielęgnacyjnego powoduje, że ww. cel nie jest w stosunku do tej grupy realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.

Przyjęcie zaprezentowanej przez organy wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., bezwzględne eliminującej z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie narusza konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznaje, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Przy czym wybór taki można zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem na wniosek emeryta można zawiesić wypłatę m.in. emerytury, do której uprawniona jest jedna osoba. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2). Emerytura jest prawem niezbywalnym, a zatem zawieszenie tego prawa wyeliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. O ile zatem skarżąca, przy spełnieniu pozostałych przesłanek, doprowadzi do zawieszenia prawa do świadczenia emerytalnego możliwe stanie się płynne przejście skarżącej z systemu świadczeń emerytalno-rentowych na system świadczeń rodzinnych. Istota bowiem ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby pobierającej świadczenie emerytalne, wynikająca z tego ostatniego przepisu, musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do świadczenia emerytalno-rentowego, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Oznacza to zatem, że w sytuacji zbiegu po stronie tego samego podmiotu uprawień do obydwu tych świadczeń znajduje zastosowanie reguła dokonania wyboru, polegająca na możliwości rezygnacji przez stronę ze świadczenia, które jest dla niej mniej korzystne, o czym organ powinien poinformować stronę umożliwiając jej skorzystanie z tego wyboru. Stąd też nie w każdym przypadku posiadanie prawa do emerytury wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w sytuacji uzyskiwania niższej emerytury niż kwota świadczenia pielęgnacyjnego stronie przysługuje - jak już wyżej wskazano - wybór.

Nie ma racji także Kolegium uznając, że posiadanie przez skarżącą prawa do emerytury wyklucza istnienie związku przyczyno-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, bądź brakiem możliwości podjęcia przez stronę zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że sam fakt uzyskania świadczenia emerytalnego nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia. Co do zasady bowiem osoba, której stan zdrowia nie wyklucza zatrudnienia, która ukończyła 60 lat w przypadku kobiety i 65 lat w przypadku mężczyzny, może podjąć zatrudnienie i uzyskiwać wynagrodzenie za pracę. Wynika to wprost z unormowań przepisów art. 103 i 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przewidujących, że osoba, która osiągnęła wiek emerytalny nie ma obowiązku rozwiązania stosunku pracy i może nadal pozostawać w zatrudnieniu u tego samego pracodawcy (co skutkuje zawieszeniem prawa do emerytury), jak również pobierając świadczenie emerytalne może ona podjąć dodatkowo zatrudnienie. Wskazać także należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 16 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 950/19 stwierdził "że skoro skarżąca ma jeszcze fizyczne możliwości, by opiekować się całodobowo niepełnosprawną, dorosłą osobą (jej wiek i zdrowie nie uniemożliwiają jej tego), to potencjalnie mogłaby w innej sytuacji podjąć podobne czynności w ramach zatrudnienia" (podobnie: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 858/19, wyrok NSA z dnia 18 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 260/21, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 489/21, dostępne j.w.). Stąd też nie sposób przyjąć, aby okoliczność posiadania prawa do emerytury mogła stanowić o braku spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Z kolei Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowanie przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W orzecznictwie bowiem jednolicie przyjmuje się, że przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do osób zobowiązanych w dalszej kolejności niż żona osoby wymagającej opieki, a zatem powołana przez organ I instancji okoliczność, że skarżąca nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie może stanowić przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, że organy obu instancji dokonały w niniejszej sprawie niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., a dodatkowo organ odwoławczy - art. 17 ust. 1 u.ś.r., zaś organ I instancji - art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r., co świadczy o naruszeniu prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji - zgodnie z art. 153 p.p.s.a.- weźmie pod uwagę przyjętą przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku oceną prawną oraz wykładnię przepisów art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a oraz ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r. i przeprowadzi niezbędne czynności w celu ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, przy uwzględnieniu okoliczności, że skarżąca jako osoba pobierająca emeryturę ma możliwość dokonania wyboru pomiędzy świadczeniami na rzecz korzystniejszego. W tym celu organ powinien udzielić skarżącej należytych informacji, warunkujących jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz pouczyć o działaniach, jakie winna podjąć by przesłanki do przyznania tego świadczenia mogła spełnić.