Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1793/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-08-09 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 260
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Radosław Teresiak, po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 lipca 2017 r. w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do lipca 2014 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego.


UZASADNIENIE

A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwana dalej "Skarżącą" lub "Spółką") wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 80.140 zł.

W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że z uwagi na stale pogarszającą się sytuację finansową nie dysponuje ona środkami na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Z informacji przekazanych przez Skarżącą wynika również, że na koniec 2016 r. zanotowała ona stratę w wysokości 52.638,50 zł. Na dzień 31 grudnia 2015 r. Skarżąca nie posiadała rzeczowych aktywów trwałych, należności, ani inwestycji długoterminowych. Na dzień 31 sierpnia 2016 r. Skarżąca odnotowała zobowiązań na kwotę 1.135.728,14 zł. Wobec Skarżącej toczy się postępowanie egzekucyjne w związku z zaległościami w podatku VAT. Skarżąca wskazała też, że nie posiada środków na swoich rachunkach bankowych, z których mogłaby pokryć koszty sądowe w niniejszej sprawie oraz że stan środków w jej kasie wynosi ok. 11 zł. We wniosku wskazano ponadto, że Skarżąca nie posiada zdolności kredytowej. Zarząd Skarżącej podjął działania w celu zmniejszenia zadłużenia, poprzez uchylenie honorarium prokurenta, wypowiedzenie umowy najmu, restrukturyzację umów o prowadzenie księgowości i rozwiązanie umów o pracę.

Skarżąca załączyła do przedmiotowego wniosku kopie następujących dokumentów: protokołu zwyczajnego zgromadzenia wspólników, bilansu i rachunku zysków i strat za 2015 r. oraz do dnia 31 sierpnia 2016 r., tytułu wykonawczego, wyciągu z rachunków bankowych, protokołu zwyczajnego zgromadzenia wspólników w przedmiocie udzielenia absolutorium, umowy najmu wraz z aneksem i porozumieniem o rozwiązaniu, umowy o biuro wirtualne, korespondencję email z [...] Bankiem w sprawie uzyskania pożyczki i in.

Następnie w wykonaniu wezwania referendarza sądowego do podania dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących sytuacji finansowej, w piśmie z dnia 14 czerwca 2017 r. Skarżąca wyjaśniła, że posiada również dwa nieaktywne rachunki bankowe w [...] oraz [...] Banku, do których dostęp został zablokowany, obecnie ponosi wydatki z tytułu usług biura rachunkowego, obsługi księgowej i biura wirtualnego w kwocie ok. 306 zł. Zgodnie z oświadczeniem Skarżącej nie ponosi ona kosztów obsługi prawnej świadczonej na jej rzecz pro publico bono. Skarżąca nie zatrudnia obecnie pracowników, a w ciągu ostatnich trzech miesięcy nie były dokonywane wypłaty na rzecz pracowników. Skarżąca podała, że nie posiada źródeł finansowania zadłużenia, zaś jedynym źródłem pokrycia bieżących wydatków są pożyczki od wspólników (w ostatnim roku na kwotę 2.750 zł - pożyczka z 11 lipca 2016 r.). Wedle oświadczenia Skarżącej obecnie wspólnicy nie posiadają środków, które mogliby przeznaczyć na pomoc dla spółki. Przychód za 2014 r. i 2015 r. został przeznaczony na pokrycie kosztów działalności Spółki.

Skarżąca załączyła do przedmiotowego pisma następujące dokumenty: zestawienie faktur VAT, wyciągi z rachunków bankowych, zestawienie aktualnych należności i zobowiązań.

Postanowieniem z dnia 4 lipca 2017 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że tylko w 2014 r. przychód Skarżącej wyniósł 54399488,99 zł, natomiast w 2016 r. przychód wyniósł 3917343,38 zł, w 2015 r. 54399488,99 zł (k. 38). Skarżąca osiągnęła przychody w wysokości 54388865,77 zł, których nie można na potrzeby jakiegokolwiek etapu postępowania sądowego przed wydaniem wyroku kwalifikować jako następstwo "fikcyjnego", nie istniejącego w rzeczywistości, obrotu. W ocenie referendarza sądowego nie można zatem uznać, że Skarżąca nie dysponowała środkami, które mogłaby przeznaczyć na poczet obrony swoich praw. Spółka dysponowała też, jak wynika z akt sprawy, profesjonalną pomocą i poradą prawną, zatem dysponując przychodami we wskazanej wielkości powinna uwzględnić w planowaniu wydatków koszty dochodzenia praw. Zdaniem referendarza sądowego prawa strony podlegają ograniczeniom wynikającym z obowiązku uwzględniania przez nią zasad zapobiegliwości, staranności i reguł racjonalnego postępowania – zwłaszcza w sytuacji, kiedy dysponuje profesjonalną pomocą prawną przez cały okres trwania sporu.

Referendarz sądowy zauważył, że Skarżąca wskazywała w toku postępowania toczącego się pod sygn. akt III SA/Wa 2745/16, że "otrzymała od jej Prezesa Zarządu pożyczkę na kwotę łącznie 41.740 zł, którą przeznaczyła następnie na pokrycie kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, takich jak: wynajem biura wirtualnego, opłata za domenę internetową, koszty korespondencji czy wynagrodzenie biura rachunkowego." Referendarz sądowy uznał, że pokrywanie przez Skarżącą jedynie pozostałych wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oznacza preferowanie przez nią wydatków innych, niż te związane z pokrywaniem kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Referendarz sądowy zauważył także, że w przywołanym wyżej postępowaniu Sąd uznał również (prawomocnie), iż "z informacji przekazanych przez Skarżącą w jej wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż w samym 2016 r. otrzymała ona w formie pożyczki od jej Prezesa Zarządu kwotę łącznie 23.740 zł".

W ocenie referendarza sądowego, nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy Skarżącej to, że – jak wskazała – skarżyła "wszystkie czynności egzekucyjne" i "skutecznie zajęto kwotę 6,80 euro" – zwłaszcza, jeśli mieć na rozwadze deklarowana przez Stronę wysokość obrotu (o czym wyżej), pokrywanie innych zobowiązań przez Skarżącą i istniejący obowiązek regulowania – przede wszystkim – zobowiązań podatkowych wobec Państwa: szczególnie, jeśli kwota zobowiązań jest wliczona w cenę, a koszt ponosi ostateczny nabywca. Fakt niezrealizowania celów postępowania egzekucyjnego, na który Skarżąca powołuje się, może – w takiej sytuacji - przemawiać raczej za posiadaniem przez Stronę środków finansowych.

Pismem z dnia 14 lipca 2017 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od ww. orzeczenia referendarza sądowego, zarzucając mu:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a."), przez odmówienie Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, przy zastosowaniu przesłanek niedopuszczalnych, bowiem nieznanych ustawie, podczas gdy jedyna przesłanką przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy jest sytuacja materialna wnioskodawcy, co, jak wynika z przedłożonego materiału dowodowego, uzasadniało przyznanie Skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie;

2) błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia polegający na błędnym przyjęciu, że Skarżąca dysponowała środkami, które mogłaby przeznaczyć na obronę swoich praw, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia braku zaistnienia po stronie Skarżącej ustanowionej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, pomimo wykazania przez Skarżącą, że nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Wskazując na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła w swoim sprzeciwie o zmianę zaskarżonego orzeczenia referendarza sądowego, poprzez uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych polegającego na zwolnieniu od opłat sądowych w całości.

W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca wskazała, że zawarta w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka otrzymania prawa pomocy odnosząca się do stanu majątkowego wnioskodawcy jest jedyną przesłanką decydującą o uwzględnieniu lub nieuwzględnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Decydowanie o przyznaniu osobie prawnej prawa pomocy nie może odbywać się na podstawie jakichkolwiek innych kryteriów, gdyż stanowiłoby to naruszenie wskazanego przepisu. Tymczasem referendarz sądowy w zaskarżonym orzeczeniu odwołuje się, zdaniem Skarżącej, do przesłanek pozaustawowych, takich jak "zapobiegliwości, staranności oraz reguł racjonalnego postępowania".

Skarżąca wskazała też, że referendarz sądowy nieprawidłowo zinterpretował i ocenił dokumenty przedłożone przez nią wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca wskazała, że z rachunku zysków i strat za 2015 rok przedłożonego przez Skarżącą wynika, że w roku 2015 osiągnęła przychody netto ze sprzedaży w łącznej wysokości 3.917.343,38 zł. Z kolei rok później Skarżąca zanotowała stratę w wysokości 209.324,09 zł. W 2016 r. Skarżąca nie odnotowała przychodu. Zakwestionował wskazany w zaskarżonym postanowieniu przychód za 2015 r. w kwocie 54.388.865, 77 zł.

Powyższe oznacza, zdaniem Skarżącej, że wbrew temu, co stwierdził referendarz sądowy, nie miała ona możliwości wygospodarowania środków na poczet przyszłych spraw sądowych.

Skarżąca wskazała również, że referendarz sądowy błędnie przyjął, że w niniejszej sprawie nie wykazano pierwszeństwa wydatków, na które Spółka przeznaczyła środki z pożyczki uzyskanej od wspólnika przed należnościami z tytułu kosztów postępowania. Zdaniem Skarżącej kwota pożyczki otrzymanej od wspólnika D.W. wynosiła 2.750 zł, a zatem była zbyt niska, by pokryć koszty uiszczenia wpisu sądowego wynoszącego ponad 80.000 zł. Skarżąca podała także, że obecnie D.W. nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi.

W uzasadnieniu przedmiotowego sprzeciwu Skarżąca wskazała również, że przyznanie jej prawa pomocy gwarantuje realizację prawa do sądu zagwarantowanego w Konstytucji RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a. (w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zgodnie z art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przy czym osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Oznacza to, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a. strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Sformułowanie "gdy osoba prawna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Powyższe oznacza, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Wskazać również należy, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, nie jest obligatoryjne, mimo spełnienia przez nią przesłanek, na co wskazuje zawarty w treści przepisu art. 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "może być przyznane". Dodatkowo należy też wskazać, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w określonym zakresie.

W orzecznictwie podkreśla się, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od podmiotów toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji RP, każdy ma obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.).

Wyjaśnić również należy, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko związane ze swoją działalnością konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Jak wskazywał NSA w postanowieniu z dnia 21 marca 2006 r., sygn. akt II FZ 196/06, obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami. Z kolei w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13, NSA stwierdził m.in., iż nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia ten dostęp. Zauważenia wymaga przy tym, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od wyrażonej art. 199 p.p.s.a. zasady, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie; powoduje przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może zatem być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Sąd w całości podziela przytoczone powyżej rozważania i poglądy.

Strona skarżąca wnioskowała w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od opłat sądowych, w tym wpisu od skargi. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym jest wpis od skargi wymagany w kwocie 80.140 zł.

Oceniając sytuację finansową Skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych Sąd doszedł do wniosku, że nie wykazała ona, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W ocenie Sądu referendarz sądowy zbadał przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, zasadnie uznając, że wnioskodawca nie przedstawił okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem mu prawa pomocy.

W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca - zdaniem Sądu - spełnienia tej przesłanki nie wykazała. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego kosztem Skarżącej jest wpis sądowy od skargi w kwocie 80.140 zł.

Sąd zauważa, że już z samego zestawienia kwoty wymaganych kosztów sądowych z przychodami Skarżącej za ostatnie lata działalności wynika, że Skarżąca nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i pomoc nie może zostać jej udzielona. W latach 2014 - 2015 Skarżąca uzyskała bowiem przychód odpowiednio w wysokości 54.399.488,99 zł i 3.917.343,38 zł. W świetle tak znacznych przychodów niedopuszczalne byłoby więc przyjęcie, że Spółka spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Jak bowiem wynika z orzecznictwa NSA, koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać - przede wszystkim - z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por.: postanowienie NSA z 25 lutego 2014 r., sygn. akt IIFZ 172/14). A ponadto jeżeli podatnik nie wykaże, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, a przedłożone oświadczenie świadczy o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody i wszystkie podane wartości wielokrotnie przewyższają wartość wpisu, to pomoc w zakresie partycypowania w kosztach sądowych nie może być przyznana (por.: postanowienie NSA z 28 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 612/14).

Zauważenia wymaga przy tym końcowo, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por.: postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). W ocenie Sądu również takiej okoliczności Skarżąca nie wykazała.

Także w orzecznictwie kładzie się nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z tą działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (zob. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r., I FZ 459/14).

Sąd zauważa, iż Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może zdobyć środki na dokonanie opłat sądowych w drodze np. dopłat od wspólników. Jest to o tyle uzasadnione, że to wspólnicy czerpią zyski z działalności spółki, zatem mogą ponosić ciężar dopłat związanych z jej działalnością. Nie ma podstaw, by ciężar ten przerzucać na społeczeństwo, a taka sytuacja miałaby miejsce w przypadku zwolnienia Spółki z ponoszenia kosztów - wówczas niezbędne środki wyłożyłby Skarb Państwa, czyli ogół obywateli (por. postanowienie NSA z 22 stycznia 2014 r., sygn. akt. II FZ 1185/13). W doktrynie podnosi się, iż dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. t. 1 do art. 177 w A. Kidyba, w Komentarz aktualizowany do art. 177 Kodeksu spółek handlowych, publ. LEX/el. 2013). Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki.

Jak wynika z postanowienia NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13 w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Z kolei w postanowieniach z dnia 22 marca 2011 r. O sygn. akt II GZ 112/11 i z dnia 19 listopada 2004 r. o sygn. akt I FZ 436/04 NSA stwierdził, że jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Sąd w pełni aprobuje powyższe poglądy i stwierdza, że oceniając przesłanki przyznania prawa pomocy Skarżącej, należy odnieść się przede wszystkim do osiąganego przez nią przychodu i rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej.

W orzecznictwie przyjmuje się, iż ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego tych rachunków nie są wystarczające dla uznania, że strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z 9 kwietnia 2009 r. I FZ 66/09). Dla oceny zaistnienia tych przesłanek istotna jest bowiem także jej sytuacja we wcześniejszym okresie. Tym samym w związku z przedstawioną przez Skarżącą dokumentacją za zasadny należy uznać wniosek referendarza sądowego, iż Skarżąca miała możliwość zabezpieczyć sobie w stosownym czasie środki finansowe na pokrycie żądanego wpisu.

Zgodnie z dominującą w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., brak jest podstaw do udzielenia przedsiębiorcy będącemu osobą prawną wparcia finansowego przez Skarb Państwa, jeżeli mimo trudności finansowych nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz nie wszczął postępowania upadłościowego czy naprawczego (zob. post. NSA z 24 marca 2015 r., II FZ 36/15). Koszty sądowe (a ściślej możliwość prowadzenia sporów sądowych, z którymi te koszty się wiążą) stanowią element ryzyka podejmowanego w ramach działalności gospodarczej (por. post. NSA z 25 lutego 2015 r., I FZ 43/15). Z kolei w postanowieniu z 4 września 2014 r. o sygn. akt V SAB/Wa 5/14, WSA w Warszawie wskazał, iż celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeżeli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych.

Sąd podtrzymuje zatem prawidłowość stwierdzeń referendarza sądowego, że racjonalny uczestnik obrotu gospodarczego powinien zabezpieczyć środki na ponoszenie wszelkich zobowiązań publicznoprawnych, w tym ponoszenie kosztów ewentualnych postępowań sądowych.

Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał zatem, że referendarz sądowy trafnie ocenił, że przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nie została spełniona.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 259 i art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.