Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 307/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 16 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 29 ust 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Teza: 1. Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634 ze zm.), na podstawie którego Prezes ARiMR ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Zatem organ nie musi najpierw wznawiać postępowania administracyjnego i ustalać kwoty należnej płatności, a następnie ustalać kwoty nienależnie pobranych płatności jako różnicy pomiędzy kwotą przyznaną pierwotną decyzją a kwotą wynikającą z decyzji wydanej w postępowaniu wznowionym. Zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej jest bowiem samodzielną przesłanką ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności.

2. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje nie tylko wówczas, gdy te środki zostaną przyznane, a następnie wypłacone, na podstawie decyzji administracyjnej później ostatecznie wyeliminowanej z obrotu prawnego, ale również wtedy, gdy środki te zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie stwierdzone zostanie, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

TEZY

1. Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634 ze zm.), na podstawie którego Prezes ARiMR ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Zatem organ nie musi najpierw wznawiać postępowania administracyjnego i ustalać kwoty należnej płatności, a następnie ustalać kwoty nienależnie pobranych płatności jako różnicy pomiędzy kwotą przyznaną pierwotną decyzją a kwotą wynikającą z decyzji wydanej w postępowaniu wznowionym. Zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej jest bowiem samodzielną przesłanką ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności.

2. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje nie tylko wówczas, gdy te środki zostaną przyznane, a następnie wypłacone, na podstawie decyzji administracyjnej później ostatecznie wyeliminowanej z obrotu prawnego, ale również wtedy, gdy środki te zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie stwierdzone zostanie, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A." [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 883/12 w sprawie ze skargi "A." [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 26 września 2012 r. o sygn. akt V SA/Wa 883/12 oddalił skargę "A." [...] Sp. z o.o. w R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

I

W dniu [...] czerwca 2004 r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynął wniosek "A." [...] Sp. z o.o. R. (zwanej dalej: skarżącą) o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. We wniosku zadeklarowano do płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) działki rolne o nr ewidencyjnym 104, 109, 17, 86/54, 86/52 o łącznej powierzchni 96,46 ha.

Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał skarżącej płatności ONW na rok 2004 w wysokości 13 108,17 zł.

Postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wznowił z urzędu postępowanie zakończone ww. decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Jako uzasadnienie wznowienia wskazał istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał przedmiotową decyzję.

Wobec powyższego decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. uchylił decyzję własną z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu płatności ONW i odmówił skarżącej przyznania wnioskowanych płatności. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] lipca 2008 r.

Rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2008 r., Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. stwierdził nieważność tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] marca 2008 r. W uzasadnieniu wskazano, iż wyłączenie dowodów zgromadzonych w sprawie, przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania stanowiło naruszenie przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. stwierdził, że decyzja z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu skarżącej płatności ONW na rok 2004 została wydana z naruszeniem prawa.

W jej uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż skarżąca wnioskująca o płatność ONW w dniu złożenia wniosku, tj. w dniu [...] czerwca 2004 r. nie użytkowała działek o nr 86/52 oraz 86/54 położonych w obrębie ewidencyjnym S., gm. R., zgłoszonych przez skarżącą we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2004. Dalej przytaczając treść art. 146 § 1 k.p.a. oraz nie uznając podstaw do wydania w wyniku wznowionego postępowania decyzji o uchyleniu decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a., organ stwierdził, że wydanie decyzji z dnia [...].03.2005 r. nastąpiło z naruszeniem prawa, ponieważ decyzją tą przyznane zostały płatności ONW do powierzchni gruntów, które w roku 2004 nie były użytkowane przez skarżącą wnioskującą o płatność.

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. - po wszczęciu z urzędu postępowania - Prezes ARiMR orzekł o ustaleniu skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności ONW w kwocie 13.108,17 zł.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z powodu stwierdzenia naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji, na podstawie której skarżąca uzyskała płatności ONW na rok 2004, skarżąca utraciła uprawnienie do ich uzyskania. Wobec tego środki przekazane na jej rachunek w dniu [...] kwietnia 2005 r. zostały pobrane nienależnie. Dalej Prezes ARiMR stwierdził, że decyzja z dnia [...] marca 2005 r. została doręczona skarżącej w dniu [...] marca 2005 r., a zatem termin, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., upłynął w dniu [...] marca 2010 r. Zgodnie natomiast z art. 151 § 2 k.p.a., w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania - nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. - organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Oznacza to, że decyzja taka – pomimo braku możliwości jej wyeliminowania z obrotu prawnego na skutek upływu terminu przedawnienia – jest decyzją nieprawidłową, a w konsekwencji wypłacone na jej podstawie płatności należy uznać za nienależne.

Prezes ARiMR wyjaśnił również, iż zakaz uchylenia decyzji dotkniętej wadami, wymienionymi w art. 145 § 1 k.p.a., po upływie wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a. okresu przedawnienia - nie oznacza sanacji takiej decyzji. To zaś oznacza, że decyzja taka – pomimo braku możliwości jej wyeliminowania z obrotu prawnego na skutek upływu terminu przedawnienia – jest decyzją nieprawidłową, a konsekwencji wypłacone na jej podstawie płatności należy uznać za nienależne.

Na skutek wniosku o ponowne rozparzenie sprawy, Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2011 r. W jej uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz ponownie uznał, że strona utraciła uprawnienie do uzyskania płatności na rok 2004, a tym samym pobrane przez nią środki zostały pobrane nienależnie. Podkreślił także, iż organ wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. uwzględnił okres przedawnienia i na podstawie art. 146 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a., po wznowieniu postępowania nie uchylił decyzji przyznającej płatność, natomiast wskazał na fakt wydania dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa oraz okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Dodatkowo również zaznaczył, iż zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Wyjaśnił, iż okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze, stosownie do art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. UE L z dnia 12 grudnia 2001 r.; dalej jako rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001). W niniejszej sprawie, zdaniem Prezesa ARiMR, powyższe przepisy nie mają zastosowania, ponieważ wypłata płatności z tytułu ONW za rok 2004, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu [...] kwietnia 2005 r., natomiast decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., w której organ stwierdził, że decyzja Nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 została wydana z naruszeniem prawa, została doręczona w dniu [...] maja 2011 r.

Bezspornym jest zatem, w ocenie organu fakt, iż skarżąca została zawiadomiona o nieuzasadnionym charakterze ww. płatności przed upływem dziesięciu lat od daty płatności, jednakże po upływie czterech lat od daty płatności. Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie rozważyć należy, czy skarżąca działała w dobrej wierze.

Prezes ARiMR stwierdził, iż zgromadzony w sprawie materiał wyklucza, iż skarżąca wykazała się należytą starannością i działała w dobrej wierze, a zatem w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma dziesięcioletni okres przedawnienia. W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również, zdaniem organu, przesłanki, o których mowa w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności ONW za rok 2004. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

W konkluzji Prezes ARiMR stwierdził, że kwota płatności ONW za rok 2004 przekazana na rachunek skarżącej, na podstawie decyzji przyznającej płatności, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., jest płatnością nienależnie pobraną w rozumieniu art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 i nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 49 ust. 4 i ust. 5 w/w rozporządzenia. Dlatego też w zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2011 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. zasadnie ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności ONW za rok 2004 w wysokości 13.108,17 zł.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., domagając się jej uchylenia i zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokiem z dnia 26 września 2012 r. o sygn. akt V SA/Wa 883/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę.

Problem w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wobec pozostawania w obrocie prawnym decyzji Kierownika BP w P. z dnia [...] marca 2005 r. przyznajacej płatność z tytułu ONW na rok 2004 – prawidłowe było wydanie przez organ decyzji z dnia [...] września 2011 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) .

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r. Kierownik BP ARiMR w P. stwierdził, że decyzja z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu przedmiotowej płatności na rok 2004 została wydana z naruszeniem prawa , gdyż - zgodnie z przepisem art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek zajścia okoliczności o których mowa w art. 146 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Możliwość uchylenia decyzji przewidziana w art. 146 § 1 k.p.a. upłynęła w dniu [...] marca 2010 r., gdyż decyzja o przyznaniu stronie płatności z tytułu ONW na rok 2004 została doręczona skarżącej w dniu [...] marca 2005 r. Ponieważ jednoznacznie zostało ustalone, że skarżąca w dniu złożenia wniosku o płatność, tj. [...] czerwca 2004r nie użytkowała działek o nr 86/52 i 86/54, zgłoszonych we wniosku, środki przekazane na jej rachunek z tytułu płatności na rok 2004 w dniu [...] kwietnia 2005 r. zostały pobrane nienależnie.

Należy mieć na uwadze, iż zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres miedzy datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 10 lat, co tu nie nastąpiło. Nie ma tu też zastosowania, jak słusznie wskazał organ, przepis art. 49 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 dotyczący działania beneficjenta w dobrej wierze; wówczas okres ten ogranicza się do lat 4. Wypłata płatności z tyt. ONW za rok 2004, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu [...] kwietnia 2005 r., a decyzja z dnia [...] kwietnia 2011 r., w której organ stwierdził, że decyzja o przyznaniu płatności z dnia [...] marca 2005 r. została wydana z naruszeniem prawa, została doręczona w dniu [...] maja 2011 r.

Sąd podziela ugruntowane już stanowisko sądów administracyjnych, ze zakaz uchylenia decyzji dotkniętej wadą, gdyż upłynął termin przewidziany w przepisie art. 146 § 1 k.p.a., nie oznacza sanacji takiej decyzji, która jest decyzją nieprawidłową. Możliwe jest więc wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności (vide: wyroki WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2011r, sygn. akt V SA/Wa 183/11 i z dnia 26 października 2011r, sygn. akt V SA/Wa 985/11).

Wobec powyższego Sąd I instancji uznał, że pomimo braku możliwości wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji na skutek upływu okresu przedawnienia, środki pobrane na skutek wydania nieprawidłowej decyzji należy uznać za nienależne i powinny zostać zwrócone na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z póżn. zm.; dalej: ustawa o ARiMR).

II

"A." [...] Sp. z o.o. w R. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i rozpatrzenie skargi poprzez uchylenie skarżonej decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] lutego 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2011 r. Ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W..

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez niezasadne uznanie, iż w sprawie może mieć zastosowanie art. 29 ust 1 ustawy o ARiMR pozwalający organowi, wbrew wyrażonej w art. 16 §1 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji administracyjnej, na określenie praw i obowiązków strony inaczej, niż wynika to z decyzji pozostającej w obrocie prawnym, poprzez wydanie decyzji nr [...] Prezesa ARiMR z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie [...] i określenie w niej kwot nienależnie pobranych przez stronę płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za rok 2004 w sytuacji, gdy podstawą pobrania tych płatności była przyznające je na rzecz skarżącej decyzją nr [...] Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w P. z dnia [...] marca 2005 r., co do której wszczęte z urzędu postępowanie wznowieniowe nie doprowadziło do jej uchylenie lub zmiany, a tym samym pozostała ona w obrocie prawnym jako podstawa uzyskania przez skarżącą w/w płatności.

Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zawarte w niej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił jedynie naruszenie prawa materialnego poprzez niezasadne uznanie, że w sprawie może mieć zastosowanie art. 29 ust 1 ustawy o ARiMR pozwalający organowi, wbrew wyrażonej w art. 16 §1 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji administracyjnej na określenie praw i obowiązków strony inaczej, niż wynika to z decyzji pozostającej w obrocie prawnym, poprzez wydanie przez Prezesa ARiMR decyzji z [...] lutego 2012 r. i określenie w niej kwot nienależnie pobranych przez stronę ONW za rok 2004 w sytuacji, gdy podstawą pobrania tych płatności była przyznające je na rzecz skarżącej decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w P. z [...] marca 2005 r., co do której wszczęte z urzędu postępowanie wznowienie nie doprowadziło do jej uchylenie lub zmiany, a tym samym pozostała ona w obrocie prawnym jako podstawa uzyskania przez skarżącą płatności ONW na 2004 r.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest przepisem kompetencyjnym upoważniającym Prezesa Agencji do ustalania w drodze decyzji administracyjnej m. in. kwoty nienależnie pobranych środków publicznych, w tym z tytułu renty strukturalnej i ta kompetencja nie została skutecznie podważona w skardze kasacyjnej. Natomiast przepis ten nie służy podważaniu merytorycznej treści decyzji w tym przedmiocie.

Tryb odzyskiwania nienależnie wypłaconych środków reguluje art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, zgodnie z którym ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: pochodzących z funduszy Unii Europejskiej (pkt 1); krajowych, przeznaczonych na (pkt 2): współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej (lit. a), finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej (lit. b), następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2). Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ww. ustawy jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy.

Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, na podstawie którego Prezes ARiMR ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Zatem organ nie musi najpierw wznawiać postępowania administracyjnego i ustalać kwoty należnej płatności, a następnie ustalać kwoty nienależnie pobranych płatności jako różnicy pomiędzy kwotą przyznaną pierwotną decyzją a kwotą wynikającą z decyzji wydanej w postępowaniu wznowionym. Zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej jest bowiem samodzielną przesłanką ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane, a następnie wypłacone, na podstawie decyzji administracyjnej później ostatecznie wyeliminowanej z obrotu prawnego. Zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (tj. czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu (por. m. in. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2012 r., sygn. II GSK 822/11).

Jednakże wymaga podkreślenia, że sytuacja, w której dochodzi do nienależytego pobrania płatności ma miejsce również wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie stwierdzone zostanie, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa, bowiem strona nie spełniła przesłanek do przyznania przedmiotowych płatności, z czego wynika, iż środki finansowe przekazane na rachunek strony stanowią płatności nienależne.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Kierownik BP ARiMR w P. decyzją z [...] kwietnia 2011 r. stwierdził, że decyzja z [...] marca 2005 r. o przyznaniu przedmiotowej płatności na rok 2004 została wydana z naruszeniem prawa , gdyż - zgodnie z przepisem art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek zajścia okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Możliwość uchylenia decyzji przewidziana w art. 146 § 1 k.p.a. upłynęła w dniu [...] marca 2010 r., gdyż decyzja o przyznaniu stronie płatności z tytułu ONW na rok 2004 została doręczona skarżącej w dniu [...] marca 2005 r. Z uwagi na to, że jednoznacznie zostało ustalone, iż skarżąca w dniu złożenia wniosku o płatność, tj. [...] czerwca 2004 r. nie użytkowała działek o nr 86/52 i 86/54, zgłoszonych we wniosku, środki pieniężne w wysokości 13.108,17 zł przekazane na jej rachunek z tytułu płatności na rok 2004 w dniu [...] kwietnia 2005 r. - zostały pobrane nienależnie.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko wyrażone przez tenże Sąd w orzecznictwie, że brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić - jak twierdzi skarżąca - iż warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków - na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR - jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 96/12; wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1518/11; por także wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1684/11).

Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje nie tylko wówczas, gdy te środki zostaną przyznane, a następnie wypłacone, na podstawie decyzji administracyjnej później ostatecznie wyeliminowanej z obrotu prawnego, ale również wtedy, gdy środki te zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie stwierdzone zostanie, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Z tych względów za niezasadny należy uznać zarzut sformułowany w petitum skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.