Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 140/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 153, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 138 par. 1 pkt 1, art. 107 par. 3, art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135 par. 1, art. 138
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego; oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 26 lutego 2015r., sygn. akt II SA/Po 1901/14, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2014r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z [...] marca 2014r. odmawiającą umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oraz orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. W wytycznych wyroku Sąd wskazał, że dokonując oceny majątku skarżącego pominięto całkowicie ponoszone przez niego wydatki. Zestawienie dochodów i wydatków skarżącego wskazuje, że miesięcznie cała jego rodzina dysponuje kwotą [...]zł, przy czym jest to kwota, która ma wystarczyć na utrzymanie trzyosobowej rodziny. Sąd podkreślił, że kwota powyższa stanowi kwotę trzykrotnie niższą, od kwoty kryterium dochodowego, uprawniającego do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, która wynosiła w dacie orzekania 456 zł dla osoby w rodzinie. W ocenie Sądu nie sposób przyjąć, jak czynią to organy administracji publicznej, aby dochody skarżącego pozwalały mu na utrzymanie się. Jego sytuacja majątkowa spełnia bowiem przesłanki zakwalifikowania jej jako trudnej sytuacji życiowej, dla przezwyciężenia której konieczne będzie uzyskanie pomocy ze środków pomocy społecznej. Brak uwzględnienia miesięcznych wydatków skarżącego przy równoczesnej odmowie umorzenia powstałej kwoty zadłużenia wskazuje na brak rozpoznania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, co ma szczególne znaczenie z uwagi na uznaniowość rozstrzygnięcia organów administracji publicznej oraz wynikający z tego obowiązek poszanowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego określonych w art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a.

Sąd zwrócił uwagę, że na sytuację dochodową dłużnika alimentacyjnego składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności – stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Są to kwestie istotne, bowiem działając w ramach uznania administracyjnego, organ winien rozważyć, czy sytuacja dłużnika zmusza go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i umorzenie to uzasadnia, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 05 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Po 370/13, Baza NSA). W przedmiotowej sprawie organy administracji publicznej pominęły również powyższe okoliczności, do czego, w ocenie Sądu, były obowiązane rozstrzygając sprawę w oparciu o przepis art. 30 ust 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Sąd podsumował, że organy administracji publicznej podejmując, w oparciu o przepis art. 30 ust. 2 powołanej powyżej ustawy rozstrzygnięcie o odmowie umorzenia należności, nie odniosły się do wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Uzasadnienie wydanych decyzji nie daje bowiem podstaw do przyjęcia, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...]na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 pkt 10, art. 27 ust. 1, 1a i 2 oraz art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 r., poz. 163) odmówił umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz J., N. i O. B. w okresach świadczeniowych od 2009/2010 do 2013/2014 w łącznej kwocie [...] wraz z ustawowymi odsetkami, ustalonych w decyzjach: z dnia [...] października 2010 r. nr [...] (okres świadczeniowy 2009/2010) na kwotę [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, z dnia [...] października 2010 r. nr [...] (okres świadczeniowy 2009/2010) na kwotę [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] (okres świadczeniowy 2009/2010) na kwotę [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] (okres świadczeniowy 2010/2011) na kwotę [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami, z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] (okres świadczeniowy 2010/2011) na kwotę [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] (okres świadczeniowy 2010/2011) na kwotę [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] (okres świadczeniowy 2011/12) na kwotę [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami, z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] (okres świadczeniowy 2011/2012) na kwotę [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] (okres świadczeniowy 2011/2012) na kwotę [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, z dnia [...]stycznia 2014 r. nr [...] (okres świadczeniowy 2012/2013) na kwotę [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] (okres świadczeniowy 2012/2013) na kwotę [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] (okres świadczeniowy 2012/2013) na kwotę [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] (okres świadczeniowy 2013/2014) na kwotę [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] (okres świadczeniowy 2013/2014) na kwotę [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami, z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] (okres świadczeniowy 2013/2014) na kwotę [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami.

Od powyższej decyzji odwołał się J. B. powołując się na swoją trudną sytuację materialną spowodowaną brakiem pracy z powodu kłopotów zdrowotnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] grudnia 2015r. na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 r., poz. 163) utrzymał zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta w mocy. Organ odwoławczy po przeanalizowaniu całości akt sprawy oraz treści odwołania, powołując się na art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, argumentował, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Powtórzył, że J. B. zwrócił się do organu I instancji o umorzenie kwoty należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz J., N. i O. B. Wniosek swój uzasadnił brakiem możliwości spłaty zadłużenia powołując się na swoją trudną sytuacją materialną spowodowaną chorobą, a wcześniej pobytem w Zakładzie Karnym.

W myśl przepisu art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W tym celu organ I instancji ustalił, iż Skarżący ma 50 lat, aktualnie nie pracuje, jest w trakcie leczenia, legitymuje się orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] kwietnia 2015 r. stwierdzającym częściową niezdolność do pracy do 30 kwietnia 2018 r. Przedłożył zaświadczenie lekarza psychiatry, potwierdzające konieczność systematycznego i specjalistycznego leczenia oraz stwierdzające, że choroba ma charakter przewlekły z okresami zaostrzeń. Mieszka z rodzicami, partnerką oraz synem K. w mieszkaniu rodziców w P. Prowadzi wraz z konkubiną i synem oddzielne gospodarstwo domowe. Odwołujący się J. B. oświadczył, że koszt niezbędnych leków kształtuje się w kwocie od [...] zł do [...] zł miesięcznie (przedłożył faktury na leki w kwocie [...] zł). Partnerka odwołującego się - matka jego syna K. - osiąga, jak oświadczył dochód w wysokości [...] zł miesięcznie, a koszt dojazdu do pracy wynosił [...] zł. Nadto wyjaśnił, że partnerka wykonuje pracę zleconą. Rodzice są osobami starszymi, w wieku 80 lat. Oświadczył, iż wraz z partnerką służą rodzicom pomocą i opieką, a koszty utrzymania on i jego partnerka ponoszą sami. Do złożonych wyjaśnień odwołujący się dołączył oświadczenie swojego ojca, z którego wynika, że odwołujący się partycypuje w kosztach utrzymania wspólnie zajmowanego mieszkania w wysokości [...] zł. W okresie od 21 października 2011 r. do 30 lipca 2012 r. był pozbawiony wolności i przebywał w Areszcie Śledczym. Jest uprawniony do renty wypłacanej przez ZUS w wysokości [...] zł. brutto. Świadczenie rentowe jest obciążone egzekucją prowadzoną przez komornika sądowego, w wysokości [...] zł miesięcznie, z tytułu alimentów zaległych i bieżących. Z przeprowadzonego w dniu 28 czerwca 2013 r. wywiadu alimentacyjnego wynika, że p. J. B. posiada wykształcenie średnie - technik elektronik urządzeń telekomunikacyjnych. Ze złożonego oświadczenia majątkowego wynika, że nie posiada żadnego majątku. Nie korzystał i nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Na potwierdzenie złego stanu zdrowia przedłożył kserokopię karty informacyjnej z pobytu w szpitalu psychiatrycznym w okresie od 30 lipca 2012 r. do 11 czerwca 2013 r. W sprawie zniesienia obowiązku alimentacyjnego lub zmniejszenia rat renty alimentacyjnej wyjaśnił, iż występował o obniżenie wysokości zasądzonych alimentów (po [...] zł na każde dziecko), ale Sąd nie uwzględnił Jego pozwu i wyrokiem z dnia 24 marca 2010 r., sygn. akt IV RC 787/09 oddalił powództwo. Wyjaśnił również, że po 2010 r. nie występował ponownie o obniżenie alimentów z powodu pobytu w Areszcie Śledczym i leczeniu szpitalnym w Szpitalu Psychiatrycznym do czerwca 2013 r.

Organ zaznaczył, że odwołujący się jest obecnie częściowo niezdolny do pracy, co oznacza, że może podjąć stosowną pracę, która w znaczny sposób poprawiłaby sytuację dochodową rodziny. Podkreślenia wymaga również fakt, iż partnerka winna zabiegać o podjęcie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Winien także wystąpić do sądu o obniżenie renty alimentacyjnej, co w znaczny sposób poprawiłoby sytuację rodziny.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ odwoławczy argumentował, że umorzenie winno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności.

Przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawniony do alimentów daje organowi właściwemu wierzyciela prawo do umorzenia zaległości, w razie spełnienia przesłanek, a nie nakłada takiego obowiązku. Zatem decyzja o umorzeniu jest rozstrzygnięciem opartym na uznaniu administracyjnym. Zabezpieczenie społeczne nie ma na celu przejmowania w całości kosztów utrzymania dzieci z barków rodziców tychże dzieci na barki podatników. Powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem zaniechania przez stronę wywiązywania się wobec dziecka z obowiązku alimentacyjnego. Ponadto dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna nie jest tylko okoliczność, czy dłużnik alimentacyjny może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacić dług alimentacyjny. Zwrócono uwagę, że obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców. Wynika to z faktu, iż alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowanie czy edukację. Dobro dziecka jest wartością najwyższą, podlegającą ochronie ze strony państwa. W ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów mowa jest o tym, że konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Zdaniem organu odwoławczego Skarżący winien rozważyć możliwość skorzystania z innej formy pomocy tj. odroczenia terminu płatności należności lub rozłożenia spłaty na dogodne dla niego raty. W tym celu winien złożyć stosowny wniosek w organie I instancji, który zainicjuje odrębne postępowanie administracyjne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wniósł o umorzenie pozostałej do spłaty zaległości. Wskazał, że rozpatrując sprawę Kolegium nie wzięło pod uwagę spłaty części zadłużenia alimentacyjnego w ratach w sumie [...]zł, której skarżący dokonał w okresie ostatnich 7 miesięcy. Z tego tytułu skarżący dodatkowo zadłużył się. Sytuacja w jakiej obecnie się znajduje jest trudna, ponieważ przy kwocie [...] zł jaka mu zostaje po odjęciu potrąceń komorniczych w wysokości [...] zł, musi opłacić potrzebne leki [...]zł, koszty eksploatacji mieszkania [...] zł. Nadto podnosił, że Kolegium nie wzięło pod uwagę, że był nieobecny w domu przez okres 20 miesięcy i nie miał pracy, ponieważ został zwolniony. Nie miał żadnego dochodu, więc powstało zadłużenie alimentacyjne. Przebywał w Areszcie Śledczym i przymusowo w szpitalu Psychiatrycznym. Sytuacja jest tragiczna i uniemożliwia egzystencję. Umorzenie zaległości miałoby wpływ na poprawę bytu jego czwartego dziecka.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący wnosił i wywodził, jak w skardze. Podkreślał, że część zaległości alimentacyjnych uregulował, a dowody wpłat dołączył do skargi. Oświadczył, że wpłaconą przez niego kwotę [...]zł pożyczył od znajomych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po ponownym, rozpoznaniu sprawy zważył co następuje.

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie, niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty - w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał w niniejszej sprawie, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 26 lutego 2015r. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2014r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z [...] marca 2014r. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uwzględnił zatem treść przepisu art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którą ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu z 26 lutego 2015r. wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Powołany przepis dotyczy zasadniczo "oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania" formułowanych w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego. Poddana kontroli Sądu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] grudnia 2015r. jest zatem kolejną wydawaną w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości wypłaconych osobom uprawnionym z funduszu alimentacyjnego. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta nie narusza prawa, gdyż organy obu instancji zastosowały się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA o sygn. akt II SA/Po 1091/14 oraz zrealizowały sformułowane w tym wyroku wytyczne co do dalszego postępowania. W konsekwencji organ II instancji zasadnie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych na rzecz J., N. i O. B. z funduszu alimentacyjnego.

W tym miejscu wskazać należy, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały wypłacone dzieciom skarżącego w ramach pomocy państwa udzielanej osobom uprawnionym do alimentacji w związku ze stwierdzoną bezskutecznością egzekucji prowadzonej wobec dłużnika alimentacyjnego. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego finansowane są z budżetu Państwa. Państwo - mając na uwadze dobro osób uprawnionych - czasowo "zastępuje" dłużnika w wypełnianiu ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Należy podkreślić, że zgodnie z postanowieniami art. 27 ust. l ustawy z 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2016r., poz. 169 ze zm.), dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany zwrócić organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej, wraz z odsetkami.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który przewiduje prawo dłużnika do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Decyzja w tym przedmiocie podejmowana jest po rozważeniu sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika, na którą powołuje się on we wniosku.

Orzekanie przez organy administracji na podstawie przywołanego przepisu odbywa się w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że właściwy organ może ograniczyć nałożony na dłużnika obowiązek zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie ma natomiast takiego obowiązku. Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną co do ustalenia treści rozstrzygnięcia, związaną m.in. z realizowaniem określonej, w danym zakresie polityki państwa. Nie oznacza to jednak, że rozstrzygnięcia podjęte w omawianym trybie mogą być dowolne. Powinnością organów jest zachowanie wymogu dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych i uzasadnienia decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Kontrola decyzji uznaniowej polega na ocenie przez sąd administracyjny prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych oraz tego, czy organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

Oczywiście organ jest przy tym związany przesłankami wskazanymi w przepisie stanowiącym podstawę prawną rozstrzygnięcia, w tym przypadku – w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., którymi są: sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika.

Podkreślić należy, że na sytuację dochodową wnioskującego bez wątpienia składa się stan jego zdrowotny, bo tylko po jego uwzględnieniu można mówić o możliwościach zarobkowych wnioskodawcy. Przy ustalaniu możliwości zarobkowych i majątkowych bierze się pod uwagę nie tylko zarobki i dochody rzeczywiście uzyskiwane, lecz i te, które osoba zobowiązana do alimentacji mogłaby uzyskać przy dołożeniu należytej staranności oraz stosownie do swoich sił umysłowych i fizycznych. Powyższe oznacza, że umorzenie w całości lub w części należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu łącznie z odsetkami może być dokonane jedynie wówczas, gdy ocena całokształtu okoliczności dotyczących sytuacji finansowej i rodzinnej dłużnika pozwoli uznać, że wystąpiła szczególna sytuacja uprawniająca do wnioskowania o takiej potrzebie.

Natomiast kontrola sądu administracyjnego – prowadzona, jak to już wyżej wskazano, wyłącznie z punktu widzenia legalności aktów administracyjnych –sprowadza się zatem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności – a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ nie uchybił przepisom art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. – oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, i czy po takim rozważeniu dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i jego zakresu (tu: umorzenia należności). Istotne znaczenie ma przy tym uwzględnienie wytycznych wyroku Sądu z 26 lutego 2015r.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zarówno organ I, jak i II instancji wydając orzeczenia na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., a więc w warunkach uznania administracyjnego, wyczerpująco zebrały i wszechstronnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te, jak już wskazano powyżej, Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą dalszych rozważań.

Organy obu instancji przeprowadziły wszechstronną i wnikliwą analizę sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej Skarżącego, zgodnie z wytycznymi WSA zawartymi w wyroku o sygn. akt II SA/Po 1091/14.

Organ ustalił, że wnioskodawca ma obecnie 50 lat. Aktualnie ma ustaloną orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS częściową niezdolność do pracy do dnia 21 kwietnia 2018r. Jest uprawniony do renty z ZUS w wysokości [...] zł brutto, ale świadczenie to jest obciążone koniecznością spłaty zaległych i bieżących alimentów w wysokości [...] zł. miesięcznie, co po uwzględnieniu należnych zaliczek na podatek i ubezpieczenie społeczne, realnie skutkuje wypłaceniem kwoty w wysokości [...] zł. miesięcznie. Nie uzyskuje także innych dochodów. Zgodnie z wytycznymi Sądu, w oparciu o uzupełniony materiał dowodowy (k. 167 – 151 akt adm. I inst.), organ ustalił wydatki skarżącego i przyjął, że skarżący przede wszystkim ponosi stałe koszty zakupu leków do około [...] zł miesięcznie, opłat za mieszkanie w wysokości [...] zł miesięcznie, dojazdu partnerki do pracy w wysokości [...] zł miesięcznie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z partnerką i małoletnim synem. Partnerka osiąga dorywczy dochód w wysokości około [...] zł miesięcznie, wykonując pracę zleconą w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto skarżący opiekuje się swymi wiekowymi rodzicami. Skarżący natomiast nie udzielił informacji o wysokości dochodów rodziców. Nadto organ ustalił, że skarżący posada wykształcenie średnie – technik elektronik urządzeń telekomunikacyjnych. Nie posiada żadnego majątku nieruchomego, wartościowego majątku ruchomego, czy zasobów pieniężnych. Nie korzysta też z pomocy społecznej.

Organy ustaliły, że schorzenia skarżącego mają charakter przewlekły z okresami zaostrzeń, zatem wymaga systematycznego leczenia specjalistycznego.

Skarżący w okresie od 21 października 2011r. do 30 lipca 2012r. był pozbawiony wolności i przebywał w Areszcie Śledczym, następnie od 30 lipca 2012r. do 11 czerwca 2013r. przebywał w szpitalu psychiatrycznym. W tym okresie powstały też zaległości w opłacaniu alimentów na rzecz uprawnionych dzieci skarżącego.

Podzielić należy stanowisko organów, że umorzenie świadczeń z funduszu alimentacyjnego winno następować tylko w sytuacji wyjątkowej, gdy sytuacja majątkowa dłużnika alimentacyjnego lub jego rodziny nie pozwala na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Powstanie zaległości w spłacie należności z funduszu alimentacyjnego po stronie skarżącego wynika na skutek zaniechania takich spłat w okresach świadczeniowych 2010 do 2013/2014.

Organ słusznie zauważa, że renta skarżącego w wysokości [...]zł brutto miesięcznie przekracza wysokość przeciętnej emerytury, pobieranej w Polsce przez największą liczbę świadczeniobiorców. Dochód skarżącego jest więc realnym dochodem, co prawda obciążony jest egzekucją komorniczą, ale do wysokości regulowanej przepisami ustawowymi. Zaznaczyć należy również, że obowiązek alimentacyjny obciąża rodziców nie tylko wtedy, gdy ich sytuacja materialna jest dobra, obowiązek ten ciąży także na osobach mających problemy zdrowotne, niezamożnych czy wręcz ubogich, a trudna sytuacja materialna jest okolicznością dotyczącą wszystkich dłużników alimentacyjnych i w podobnej sytuacji pozostaje wiele osób, co nie zwalnia ich z obowiązku łożenia na utrzymanie dzieci.

Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że partnerka Wnioskodawcy poprzez podjęcie innej pracy, czy w pełnym wymiarze czasu pracy mogłaby przyczynić się do polepszenia sytuacji finansowej rodziny. Pomimo wezwania skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o tym, że istnieją jakiekolwiek przeciwskazania do podjęcia przez nią pracy na cały etat. Przy czym miasto P. jest dużym miastem wojewódzkim o niskim, w porównaniu do innych regionów kraju stopniu bezrobocia.

Nadto słusznie zauważyły organy, że jeżeli osoba zobowiązana do alimentacji nie ma możliwości regulowania alimentów w zasądzonej wysokości to powinna wystąpić do sądu o obniżenie ich kwoty lub zniesienie obowiązku alimentacyjnego. Stosownie bowiem do art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zakres świadczeń alimentacyjnych zależy także od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego i są one brane pod uwagę przez sąd powszechny przy ustalaniu wysokości alimentów. W przypadku pogorszenia się tych możliwości art. 138 kodeksu rodzinnego daje podstawę do ubiegania się o zmianę orzeczenia w przedmiocie alimentacji. Tak więc poza ulgami wynikającymi z ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów skarżący dysponuje także innymi instrumentami prawnymi, dopasowującymi wymiar jego zobowiązań alimentacyjnych do aktualnej sytuacji życiowej. Wnioskodawca oświadczył, że po roku 2010, czyli w czasie pozbawienia wolności oraz pobytu w szpitalu nie występował o obniżenie wysokości alimentów. Po opuszczeniu szpitala, jako jedyny sposób na polepszenie sytuacji swojej rodziny uznał wystąpienie z wnioskiem o umorzenie zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.

Zauważyć także należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie uzasadnia pobyt w zakładzie karnym, chęć podjęcia po jego opuszczeniu nowego życia bez obciążenia długami powstałymi przed i podczas pobytu w zakładzie karnym, zamiar podjęcia nowego życia po opuszczeniu zakładu karnego, nie będąc obarczonym długami, czy też zgłaszane zastrzeżenia co do prawidłowości systemu udzielania świadczeń osobom uprawnionym do alimentów. Odbywanie kary pozbawienia wolności nie jest okolicznością obiektywną lecz stanowi efekt, zabronionych z punktu widzenia prawa, działań skarżącego i nie może stanowić okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (por. wyr. NSA z 20 października 2011r., sygn. akt I OSK 881/11, dostępne www.cbois.nsa.gov.pl).

Organy oceniając sytuację skarżącego zauważyły, że obecnie ma jedynie ograniczoną możliwość podjęcia pracy, nie jest jej pozbawiony jak poprzednio. Z orzeczenia lekarza orzecznika wynika, że skarżący nie jest całkowicie niezdolny pracy, powinien zatem poczynić kroki celem znalezienia zatrudnienia.

Nadto Sąd zauważa, że na rozprawie skarżący wyraźnie potwierdził, że od sierpnia 2015r. do lutego 2016r. zebrał kwotę [...] fzł i przeznaczył na spłatę zaległości alimentacyjnych, jak stwierdził pożyczył od znajomych. Przy czym renta skarżącego nadal jest obciążona egzekucją komorniczą.

Analiza prawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organy obu instancji pokazuje, że trudna sytuacja finansowa Skarżącego nie stanowi sytuacji szczególnej na tle innych osób zobowiązanych do alimentacji oraz do ponoszenia kosztów świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Natomiast wszelkie zwolnienia z tego obowiązku, w tym ewentualne umorzenia zaległych należności związanych z wypłatą świadczeń z funduszu alimentacyjnego, mają charakter wyjątkowy i jako takie powinny być interpretowane w sposób ścisły. W rozpatrywanej sprawie jej okoliczności, stan faktyczny i prawny nie pozwoliły organom na uznanie, że takie wyjątkowe okoliczności zachodzą, a Sąd kontrolujący zaskarżone rozstrzygnięcia nie dopatrzył się w działaniu organów niedopuszczalnej arbitralności.

Mając na uwadze powyższe uwagi stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odwoławcza, jak i poprzedzająca ją decyzja I instancji odpowiadają prawu. Kontrolując niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcie naruszało przepisy obowiązującego prawa.

Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów postępowania, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a,. należało oddalić, jak Sąd orzekł w wyroku.