Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 885/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, art. 33 ust. 1, art. 35
journal: Dz.U. 2016 poz 722
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
article: art. 7, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] 2016 r. Nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W miejscowości [...], gmina [...] znajduje się nieruchomość objęta księgą wieczystą nr [...] zabudowana budynkiem wielomieszkaniowym nr [...]. W tym budynku znajduje się własnościowy lokal mieszkalny nr [...] o pow. użytkowej [...] składający się z trzech pokoi, kuchni, łazienki i spiżarni. Mieszkanie to 15.02.2000r. nabyła D. K. (zwana dalej Skarżącą) a 5.10.2010r. sprzedała je synowi D. K. i jego [...] P. M. [...]. Nabywcy nie zamieszkali w w/w lokalu. Zameldowani w nim byli D. K., P. K., R. B. i M. B..

23 czerwca 2016r. D. K. wniósł o wymeldowanie z urzędu w/w osób zameldowanych na adres stały pod adresem [...] [...], [...].

We wniosku podał, że lokal został opuszczony dobrowolnie przez w/w osoby. Ostatni lokator opuszczając mieszkanie pozbawił je armatury, tj. toalety, umywalki, kranów oraz lamp sufitowych w pokojach oprócz spotów halogenowych i kabiny prysznicowej. Podał, że D. K. i R. B. przebywają pod adresem [...] [...]. P. K. pracuje w [...] i mieszka przy ul. [...] ze [...], a M. B. od połowy 2012r. przebywa w [...] i tam pracuje. Jak przyjeżdża do Polski raz w roku przebywa w [...] [...]. Ostatnią osobą zamieszkującą przedmiotowy lokal nr [...] był R. B., który opuścił lokal 21 czerwca 2016r. i do tego momentu był zobowiązany ponosić koszty zużywanych mediów (woda, prąd). Pozostałe osoby nie ponosiły kosztów od kiedy on został współwłaścicielem i nie zgłaszały chęci ponoszenia takowych. Wnioskodawca podał, że ze względu na wcześniejsze utrudnianie dostępu do lokalu przez R. B. oraz wysoki stan zaniedbania lokalu wymuszający szybkie podjęcie prac remontowych wnosi o jak najszybsze wydanie decyzji .

Organ wszczął postępowania wobec wszystkich czterech osób. Postępowania te prowadzone były osobno. W niniejszej sprawie postępowanie o wymeldowanie dotyczyło D. K.. O wszczęciu postępowania organ zawiadomił strony i wezwał ich do urzędu celem złożenia wyjaśnień.

Organ zawiadomił strony o przeprowadzeniu dowodu – wizji w lokalu nr [...]

Podczas wizji dnia 22 lipca 2016r., w obecności R. B., D. K., [...] K. i D. K. ustalono, że mieszkanie jest opuszczone, a opróżnione meble D. K., P. [...], M. B. i R. B. są w jednym pokoju. Zamieszkują oni w mieszkaniu nr [...] w którym mieszka obecnie [...] osób i warunki nie są dobre. R. B. podał, że zamieszkiwał w tym lokalu z żoną i dwójką dzieci a opuścił je pod przymusem, z obawy o własne życie. D. K. podał, że odbyło się to dobrowolnie i z mieszkania nikogo nie wyrzucał.

Dnia 16 sierpnia 2016r. P. M. [...] podała, że wyraża zgodę na wymeldowanie w/w osób z mieszkania. Od zakupu nieruchomości nie zamieszkiwała w w/w lokalu, nie utrzymywała i nie utrzymuje kontaktów z państwem [...] i B. a mąż złożył wniosek o wymeldowanie bez porozumienia z nią.

Pismem z dnia 1.08.2016r. organ zawiadomił strony w trybie art. 10 § 1 kpa.

Decyzją z dnia [...] 2016r., znak: [...] Wójt Gminy L. na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz.U. 2016.722), a także art. 104 k.p.a. orzekł o wymeldowaniu D. K. z pobytu stałego z budynku w miejscowości [...] [...], [...].

W uzasadnieniu organ podał, że z wnioskiem o wymeldowanie D. K. wystąpił współwłaściciel nieruchomości D. K. a zgodę na wymeldowanie wyraziła współwłaścicielka P. M. [...]. Podczas wizji w lokalu stwierdzono, że jest on opuszczony. Tylko w jednym pomieszczeniu znajdują się puste szafy i zabawki. W mieszkaniu brak jest oznak świadczących o zamieszkiwaniu i przedmiotów niezbędnych do codziennego funkcjonowania osób w tym lokalu. Z zeznań wynika, że D. K. opuściła lokal dobrowolnie. Obecnie wraz z synem i jego rodziną zamieszkuje lokal znajdujący się w miejscowości [...] [...]. Organ podał, że zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego jest zobowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Organ podkreślił, że zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym, jest czynnością rejestracyjną, odzwierciedlającą faktyczny pobyt w lokalu.

Odwołanie od w/w decyzji w terminie złożyła w terminie D. K. podając, że w toku postępowania nie uwzględniono faktu, że zarówno lokatorzy jak i wyposażenie mieszkania zostali usunięci przy użyciu gróźb karalnych przez współwłaściciela D. K. a postępowanie w tej sprawie prowadzi Prokuratura Rejonowa w Z.. Użycie w decyzji określenia, że opuściła ten lokal dobrowolnie, zdaniem Skarżącej mija się z prawdą. Skarżąca podała, że od czerwca 1991r. zamieszkuje ten lokal, który w 2010r. sprzedała synowi D. K. i jego żonie. Podała, że ponosi koszty związane z utrzymaniem lokalu, dokończyła remont mieszkania, opłaca zgodnie ze zużyciem w wg wskazań liczników wodę i ścieki, energię elektryczną, kupuje opał w celu ogrzewania wody i pomieszczeń mieszkalnych. Skarżąca podała, że od listopada 2013r. jest osobą niepełnosprawną, tymczasowo zamieszkuje lokal, którym się opiekuje ale nie zamierza dobrowolnie zrezygnować z mieszkania w lokalu, który obecnie jest własnością D. K. i jego żony. Podała również, że poniosła wkład finansowy na remont i dba o teren przyległy do budynku.

Decyzją z dnia [...] października 2016r. znak: [...] sprostowaną postanowieniem z dnia [...] października 2016r. Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ powołując się na treść art. 35 ustawy o ewidencji ludności podał, że warunkiem niezbędnym do podjęcia decyzji o wymeldowaniu jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. dobrowolne opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Organ podał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem za dobrowolne opuszczenie lokalu uważać należy jednak nie tylko opuszczenie mieszkania z własnej woli, ale także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została z tego lokalu usunięta i do niego nie dopuszczona, jak również gdy opuszczenie to zostało niejako wymuszone postępowaniem drugiej strony, lecz osoba ta nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do tego lokalu.

Oceniając materiał dowodowy organ uznał, że w mieszkaniu brak jest oznak świadczących o zamieszkiwaniu w nim i przedmiotów niezbędnych do codziennego funkcjonowania w nim osób a D. K. zamieszkuje w lokalu nr [...]. W ocenie organu opuszczenie lokalu przez D. K. ma charakter dobrowolny i trwały, lokal opuściła bowiem z własnej woli bez żadnego przymusu. Organ dodał, że urzędowe potwierdzenie przebywania w określonym miejscu winno odpowiadać stanowi rzeczywistemu a nie opierać się na fikcji. Ewidencja ludności ma charakter ewidencyjny i ma odzwierciedlać faktyczne miejsce pobytu osoby.

Zaskarżoną decyzję D. K. odebrała 10.10.2016r.

W ustawowym terminie dnia 3.11.2016r. D. K. wniosła skargę na w/w decyzję.

W uzasadnieniu podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu akcentując fakt braku dobrowolnego opuszczenia lokalu i nieprzeprowadzeniu przez organ postępowania dowodowego na tą okoliczność. Podała, że nie przesłuchano stron, świadków, nie uwzględniono ustaleń dokonanych przez policję, bardzo szybko zakończono postępowanie mimo skomplikowanego charakteru. Opisała przebieg zdarzeń bezpośrednio poprzedzających złożenie przez D. K. wniosku o wymeldowanie, podkreślając ich bezprawny charakter, użycie siły i odcięcie mediów uniemożliwiających również korzystanie z lokalu nr [...]., wymianę zamków. Podała, że wzywana była policja i postępowanie prowadziła prokuratura, która przekazała sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Z., na rozstrzygnięcie którego Skarżąca oczekuje tymczasowo mieszkając w lokalu nr [...]. Podała, że nie była obecna w mieszkaniu w dniu 21 czerwca 2016rr., kiedy to jej rzeczy osobiste i meble zostały z niego usunięte. Mieszkańcy cześć mebli pomogli jej wnieść do świetlicy wiejskiej a część do budynku gospodarczego, a część do mieszkania nr [...]. Część mebli zostało w mieszkaniu nr [...], do którego Skarżąca nie chce siłą się wprowadzić i czeka na rozstrzygnięcie tej sprawy w Sądzie Rejonowym w Z.. Wyjaśniła, że lokalem nr [...] opiekuje się tymczasowo ale nie zamierza w nim mieszkać, bo znajduje się on na piętrze, nie ma obecnie dostępu do ciepłej wody i centralnego ogrzewania, a ona jest osobą niepełnosprawną. Podała, że nie ma tytułu prawnego do innego lokalu, nie stać jej na kupno mieszkania a gmina nie dysponuje lokalami socjalnymi. Wyjaśniła, że sprzedaż lokalu synowi miała na celu uzyskanie przez niego kredytu hipotecznego. Lokal miał pozostać w dyspozycji rodziny. To ona ponosiła koszty jego utrzymania i remontu. Syn D. K. dokonał eksmisji rodziny z tego lokalu bez orzeczenia sądu czy decyzji administracyjnej. Ani on ani jego żona nie interesowali się tym mieszkaniem. D. K. zaczął się ostatnio nim interesować w ten sposób, że dokonał samowolnej ich eksmisji. Skarżąca podała, że podejmuje starania w drodze administracyjnej i zgodnej z prawem, aby jej i pozostałym członkom rodziny przywrócono prawo do tego lokalu. Lokal nr [...] nie jest miejscem jej zamieszkania tylko schronienia. Wnosiła o uchylenie decyzji o wymeldowaniu i dołączyła zarządzenie z policji, z którego wynikało, że było prowadzone postępowanie przeciwko D. K. w sprawie gróźb karalnych w celu zmuszenia do opuszczenia wraz z rodziną lokalu mieszkalnego w [...] [...], tj. o czyn z art. 191 § 1 kk, w której to sprawie pokrzywdzonym był R. B. (k. 6), a także zarządzenie policji, z którego wynikało, że przeciwko D. K. było prowadzone postępowanie w sprawie gróźb karalnych, w celu zmuszenia do opuszczenia wraz z rodziną lokalu mieszkalnego w [...] [...] oraz uporczywego utrudniania D. K. korzystania z zajmowanego lokalu mieszkalnego, tj z o czyn z art. 191 § 1 kk i art. 191§ 1 a kk, w której pokrzywdzonymi byli D. K. i R. B. (k. 10). Skarżąca dołączyła również orzeczenie o jej niepełnosprawności pismo Wójta Gminy L. (k. 9, 11)

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i podając, że D. K. nie zamieszkuje w spornym lokalu tylko w [...] [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Należy na wstępie wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016.1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2016.718; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości lub w części następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, natomiast jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części.

Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu, który mógłby uzasadniać wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. 2016. 722), zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

W sprawie bezspornie ustalono, że wnioskodawcą był właściciel spornego lokalu D. K. i że druga współwłaścicielka P. M. – [...] wyraziła zgodę na wymeldowanie. Bezsporne było również to, że w mieszkaniu tym od dnia jego zakupu, tj. 5.10.2010r. współwłaściciele nie mieszkali. Za bezsporny należy również uznać fakt, że w dniu złożenia wniosku o wymeldowanie D. K. nie przebywał w tym lokalu. Przebywał w lokalu nr [...]. W dniu przeprowadzonej wizji, tj. 22 lipca 2016r. wszystkie pomieszczenia były remontowane, w jednym z pokoi znajdowały się puste meble Skarżącej.

Te okoliczności organy uznały za wystarczające do wymeldowania Skarżącej z lokalu. Organ II instancji wskazał nadto, że za dobrowolne opuszczenie lokalu uważać należy nie tylko opuszczenie mieszkania z własnej woli, ale także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została z tego lokalu usunięta i do niego nie dopuszczona, jak również gdy opuszczenie to zostało niejako wymuszone postępowaniem drugiej strony, lecz osoba ta nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do tego lokalu.

Zdaniem Sądu stanowisko organów było co najmniej przedwczesne.

Zgodnie z art. 7 k.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Zgodnie z art. 75 k.p.a. § 1 zd. 1 jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zd. 2. tegoż przepisu podaje przykładowo, że w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne-wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W sprawie niniejszej nie można uznać, że organy ustaliły wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, o czym świadczy treść wydanych decyzji.

Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy ewidencyjnej obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu - obowiązany jest wymeldować się. Stosownie do treści art. 35 tej ustawy, właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2 (posiadającego tytuł prawny do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Z powyższego wynika, że nie może być wątpliwości co do uprawnienia jednego ze współwłaścicieli lokalu do złożenia wniosku o wymeldowanie innej osoby np. innego współwłaściciela lub osoby nieposiadającej tytułu prawnego do lokalu. Istota problemu w sprawach meldunkowych (o zameldowanie, o wymeldowanie) dotyczy bowiem nie kwestii tytułu prawnego do lokalu a faktycznego przebywania w nim. Tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy, jak słusznie wskazały organy. W żaden sposób nie dotyczą ani nie niweczą praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu. Tych ostatnich należy dochodzić w postępowaniu przed sądem powszechnym. Tym samym nie budzi wątpliwości Sądu w sprawie niniejszej, że organy ewidencyjne wszczęły postępowanie na wniosek współwłaściciela nieruchomości D. K.. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. w tej materii aktualny również w obecnych regulacjach wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, baza Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, baza Lex nr 49415) stosowne ustalenia winny się koncentrować jedynie wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. W sprawie o wymeldowanie organy nie są zobligowanie do wyjaśniania skomplikowanych relacji rodzinnych, do uwzględniania sytuacji rodzinnej, zdrowotnej czy mieszkaniowej stron, nie są zobowiązane do rozwiązywania sporów powstałych na tle realizacji praw do lokalu, czy dochodzenia rzeczywistych intencji stron przy zawartej kilka lat temu umowy notarialnej sprzedaży mieszkania. Z uwagi na czysto ewidencyjny charakter tej sprawy oceniać winny jedynie w/w kwestie związane z opuszczeniem lokalu. Z tym, że jedyną przesłanka wymeldowania nie może być tylko faktyczne, fizyczne opuszczenie lokalu a ustalenie, że do tego opuszczenia doszło w sposób dobrowolny i trwały. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organy naruszyły art. 7, 77 § 1 i 80 kpa oraz art. 7 kpa a także art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania rodzi wątpliwość w zakresie prawidłowości ustaleń dotyczących trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu przez Skarżącą.

Materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwala, zdaniem Sądu, przyjąć, iż Skarżąca opuścił definitywnie przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały w rozumieniu art.35 ustawy o ewidencji ludności.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że literalne brzmienie art. 35 ustawy ewidencyjnej sprowadza się do konieczności wymeldowania każdej osoby, która nie przebywa w miejscu stałego pobytu. Czynność ta ma bowiem charakter czynności materialno-technicznej zmierzającej do potwierdzenia istniejącego stanu faktycznego. Nadto, nieprzebywanie (opuszczenie lokalu) powinno mieć cechę dobrowolności lub powinno wynikać z czynności właściwego organu mających oparcie w przepisach prawa. Na równi z opuszczeniem dobrowolnym traktuje się, jak wskazał organ II instancji, przymusowe opuszczenie lokalu następujące na skutek wykonania prawem nakazanych czynności (np. eksmisja) i brak prawnych możliwości powrotu lub podjęcie bezskutecznych środków prawnych celem powrotu do lokalu (vide wyroki: z dnia 27 lipca 2016 r., II SA/Po 159/16; z dnia 15 lipca 2016 r., II SA/Gl 1021/15; z dnia 23 marca 2016 r., III SA/Łd 41/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

W sprawie niniejszej niesporne jest, że w dniu 23 czerwca 20126r. D. K. złożył wniosek o wymeldowanie Skarżącej i w dniu wizji lokalnej w dniu 22 lipca 2016r. ustalono, że D. K. ani inne osoby w mieszkaniu nie zamieszkują, że nie ma tam oznak zamieszkiwania przez kogokolwiek.

Nie ustalono jednak, czy opuszczenie lokalu miało rzeczywiście charakter dobrowolny. Opuszczenie lokalu jak twierdzi Skarżąca miało charakter tymczasowy. Przeniosła się ona do lokalu nr [...] opiekując się tym mieszkaniem z zamiarem powrotu do lokalu nr [...]. Podała, że w lokalu nr [...] miała swoje rzeczy osobiste i meble, które zostały w sposób niezgodny z prawem i przymusowy usunięte przez jej syna D. K... Organy okoliczności tej nie wyjaśniły. Nie przeprowadziły dowodów z zeznań stron, czy też wskazywanych przez Skarżącą notatek policji, czy dokumentów z postępowania w Prokuraturze i w Sądzie rejonowym w Z.. Z dołączonego przez Skarżącą zarządzenie policji z 31.10.2016r. (k. 10) wynikało, że miała status pokrzywdzonej w sprawie gróźb karalnych, w celu zmuszenia do opuszczenia wraz z rodziną lokalu mieszkalnego w [...] [...] oraz uporczywego utrudniania D. K. korzystania z zajmowanego lokalu mieszkalnego, tj z o czyn z art. 191 § 1 kk i art. 191§ 1 a kk, a podejrzanym był D. K.. Sąd zgadza się z organem, że dobrowolne opuszczenie nie oznacza tylko opuszczenia lokalu z własnej woli ale też przymusowego opuszczenia, pod jednym wszakże warunkiem, że przymus ten stanowi wykonanie prawa. W przedmiotowej sprawie zebrany materiał dowodowy nie wskazywał, że Skarżąca została zobowiązana do jego opuszczenia w oparciu o określony przepis prawa, że było to zgodne z prawem, że było poprzedzone zgodnymi z prawem działaniami właściciela lokalu. Skarżąca wskazała, że właściciel mieszkania wtargnął do lokalu w dniu 20 i 21 czerwca 2016r. i w obecności R. B., jego żony i małoletnich dzieci przy użyciu piły łańcuchowej wdarł się do mieszkania i pomieszczeń piwnicznych, odciął instalację centralnego ogrzewania i ciepłą wodę oraz wymienił zamki w drzwiach, nakazując wynieść rzeczy należące i meble również do Skarżącej i jego rodziny, choć nabywając lokal w 2010r. wiedział i nie kwestionował, że mieszka w nim R. B. z rodziną. Okolicznościom tym zaprzeczył D. K., wskazując, że opuszczenie mieszkania przez Skarżącą nastąpiło dobrowolnie. Skarżąca na potwierdzenie swoich słów załączyła dokumenty z policji wskazujące na prowadzeniu postępowania o czyny karalne wobec D. K.. Właściciel mieszkania nie został zobowiązany do ustosunkowania się do tych twierdzeń i prowadzonych postępowań. Organ okoliczności tych nie wyjaśnił, uznając za twierdzeniem uczestnika w skardze i podczas wizji, że doszło do dobrowolnego opuszczenia mieszkania. Nie odniósł się do zarzutów Skarżącej, nie przeprowadził na tą okoliczność żadnych dowodów, nie zobowiązał Skarżącej do złożenia dokumentów z policji czy Prokuratury, nie zasięgnął w tych organach informacji na temat zdarzeń z 20 i 21 czerwca 2016r. Organy wskazując na konieczność podjęcia określonych środków prawnych przez osobę wymeldowywaną nie nadały działaniom Skarżącej związanym choćby z powiadomieniem policji i prokuratury żadnego znaczenia w kontekście oceny czy podjęła środki prawne w celu powrotu do lokalu. Nie ustaliły czy Skarżąca oprócz tych działań podjęła jeszcze inne zmierzające do powrotu do lokalu (co podnosiła w skardze), czy i na jakiej podstawie mieszkała w tym lokalu, czy faktycznie ponosiła koszty utrzymania tego mieszkania i czy rzeczywiście wcześniej w lokalu nr [...] zamieszkiwała. Nie ustalono, że Skarżąca nie koncentruje swoich interesów życiowych w spornym lokalu nr [...] (od dawna) i czy można uznać, że deklarowany przez Skarżącą zamiar powrotu do lokalu jest jej subiektywnym oświadczeniem nieznajdującym pokrycia w obiektywnych okolicznościach stanu faktycznego sprawy. A tym samym nie może wywołać skutku w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji o wymeldowaniu.

Nie ustalono w ogóle czy opuszczenie mieszkania ma charakter trwały. Szczególne znaczenie ma to w kontekście ustalenia, że 22 lipca 2016r. podczas wizji ustalono, że w całym mieszkaniu nr [...] odbywa się remont, co zasadniczo nie skutkuje uznaniem, że opuszczenie lokalu w związku z jego remontem oznacza jego opuszczenie w rozumieniu art. 35 ustawy ewidencyjnej. Ustalenie stanu przebywania w lokalu na stałe nie wyłącza bowiem możliwości przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zamieszkania. O opuszczeniu w rozumieniu art. 35 ustawy ewidencyjnej może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, że lokal, w którym na stałe był zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych, czego organy w sposób przekonujący na podstawie przeprowadzonych dowodów nie ustaliły.

Jak już wyżej podano organ miał obowiązek skupić się na przesłankach umożliwiających wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 35 ustawy ewidencyjnej. Generalnie zadaniem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wyjaśnienie okoliczności sprawy w sposób przekonywujący.

Tego nie uczyniono, z naruszeniem art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. nie wywodząc trafnie w świetle zgromadzonego materiału wystąpienia przesłanek prowadzących do wydania decyzji o wymeldowaniu. Swoją argumentację organy przedstawiły jedynie lakonicznie w uzasadnieniach decyzji sporządzonych niezgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. uznając zgromadzony materiał dowodowy za wystarczający do rozstrzygnięcia, której to oceny nie można zaakceptować. Nie można bowiem uznać za zgodnego z przepisami ewidencyjnymi i proceduralnymi ustalenia, że skoro właściciel chce zamieszkać w lokalu po prawie 6 latach od jego zakupu i doprowadza do siłowego wyprowadzenia zamieszkującej w tym lokalu od wielu lat ( co właściciel akceptował) i zameldowanej tam osoby, to opuszczenie w takich okolicznościach lokalu jest dobrowolne i trwałe, a taki obraz stanu faktycznego w sprawie wynika z materiałów zgromadzonych przez organ. Nie ma bowiem w aktach administracyjnych żadnych wyjaśnień właściciela lokalu, co do okoliczności opisanych przez Skarżącą z 20 i 21 czerwca 2016r., czy podejmowanych przez niego zgodnych z prawem czynności zmierzających do opróżnienia lokalu, nie ma informacji z policji czy prokuratury, nie ma zeznań stron, świadków, dokumentów wskazujących nie na siłowe ale zgodne z prawem działania właściciela lokalu, nie ma żadnych ustaleń w zakresie braku skorzystania przez Skarżącą z przysługujących jej środków prawnych w celu powrotu to lokalu (organ nie ustalił czy takich czynności nie podjęła Skarżąca dokonując zgłoszenia na policji czy w prokuraturze). Wymeldowanie ma charakter rejestracyjny i ma odzwierciedlać faktyczne miejsce pobytu danej osoby, nie może jednak być stosowane w sytuacjach gdy do zmiany faktycznego miejsca pobytu dochodzi w sposób nieakceptowany dla demokratycznego porządku państwa prawa a z dokumentów zgromadzonych przez organy nie wynika, że do takiej właśnie nieakceptowanej prawnie sytuacji nie doszło.

Uwzględniając powyższe należało zaskarżone rozstrzygnięcie jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wyeliminować z obrotu prawnego.

Stąd też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a orzekł jak w pkt I wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a w pkt II wyroku zasądzając od organu na rzecz Skarżącego uiszczoną przez niego kwotę 100 zł stanowiącą należny wpis sądowy w niniejszej sprawie.

W dalszym toku postępowania organy winny uwzględnić ww. rozważania koncentrujące się wokół prawidłowości postępowania dowodowego stanowiącego podstawę wydania poprawnego rozstrzygnięcia administracyjnego.