Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1920/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135; art.145 § 1 pkt 1 lit a i c; art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant ref. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2018 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu na rzecz skarżącego T. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 1920/18

UZASADNIENIE

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu decyzją z [...] kwietnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję własną z [...]grudnia 2017 r. odmawiającą potwierdzenia, że T. M. spełnia warunki o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. T. M. zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 690), zwanej dalej ustawą o działaczach opozycji.

Po rozpatrzeniu wniosku Prezes IPN wydał decyzję z [...] grudnia 2017 r. o odmowie potwierdzenia spełnienia warunków.

T. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i wyjaśnił, że na listę informatorów wciągnięty został bez swojej wiedzy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (zwany dalej Prezesem IPN) przytoczył treść art. 4 i art. 5 ustawy o działaczach opozycji status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono m.in. następujące zapisy archiwalne dotyczące T. M.:

• zapis do nr [...] z książki nabytków (sygn. IPN [...]), z treści którego wynika, że T. M., s. J. w dniu [...] maja 1955 r. został zwerbowany jako informator o pseudonimie "[...]". Organem werbującym była [...] Dywizja Artylerii [...],

• zapis na karcie [...] - [...] z kartoteki [...]. [...], z treści której wynika, że T. M. w dniu [...] maja 1955 r. rejestrowany był przez Wydział Informacji [...] Dywizji Artylerii [...] jako informator "[...]" nr [...]. Z treści zapisu wynika również, że teczkę personalną i pracy przekazano do archiwum, a następnie [...] września 1982 r. zniszczono (nr akt [...] p. [...]),

• zapis nr [...] z teczki zniszczenia nr [...] aktów niszczenia t. [...] (sygn. IPN [...]), z treści którego wynika, że do zniszczenia zostały przekazane akta T. M., s. J. urodzonego w [...] r., rejestrowanego jako "[...]", w ilości 1 teczki pracy i 1 teczki personalnej (nr archiwalny [...]),

• zapis archiwalny do nr [...] z inwentarza Nr [...] zespołu [...] (sygn. IPN [...]), z treści którego wynika, że w dniu [...] kwietnia 1956 r. sprawa T. M., pseudonim "[...]", została przekazana do archiwum (1 teczka pracy i 1 teczka personalna) i następnie w dniu [...] września 1982 r. zniszczona protokołem akt nr [...]. [...].

W ocenie Prezesa IPN wskazane zapisy archiwalne spełniają kryteria dokumentów wymienionych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji tj. zostały wytworzone przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa.

Organ wyjaśnił, że wpis do dziennika rejestracyjnego był ostatnim etapem rejestracji, po uprzednim zatwierdzeniu werbunku przez przełożonych. Wpis danej osoby do ewidencji organów bezpieczeństwa państwa w połączeniu z pochodzącą z tej ewidencji informacją o założeniu dla tej osoby teczki pracy i teczki personalnej (których oryginały zostały zniszczone) wskazują, że rejestracja nie była pozorna, a osoba ta podejmowała działania w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji.

Organ podkreślił, że W. F. i F. M. w rozdziale "Akta agenturalne w pracy historyka" «zamieszczonym w książce "Wokół teczek bezpieki - zagadnienia metodologiczno- źródłoznawcze", red. F. M., IPN, [...] 2006 r., s. [...] wskazali między innymi "Te bardzo sformalizowane i wieloetapowe procedury, w których udział musiało brać wiele osób (w przypadku zwykłego funkcjonariusza potrzebował on zwykle akceptację dwóch - trzech swoich przełożonych; pominięto tu całkowicie rolę i zadanie ewidencji w procesie pozyskiwania TW), zasadniczo uniemożliwiają sytuację, w której ktoś nieświadomie zostałby zarejestrowany jak agent w sieci agenturalnej". Ponadto F. M. we wprowadzeniu do ww. publikacji IPN (s. [...]) wskazał też: "Lektura publikowanych artykułów - wsparta własnym doświadczeniem nabranym w czasie pracy ze źródłami - uprawnia do odrzucenia wszelkich tez o mniejszej od innych dokumentacji wiarygodności akt proweniencji bezpieczniackiej".

Następnie organ wyjaśnił, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie ocenia całej działalności wnioskodawcy, a jedynie bada, czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. Prezes IPN w wydawanej decyzji nie rozstrzyga o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie informuje o treści dokumentów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Organ nie prowadzi też postępowania dowodowego w celu ustalenia faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach.

Z obowiązujących przepisów prawa wynika jednoznacznie, że Prezes IPN ma ustalić w toku postępowania administracyjnego w pierwszej kolejności - okoliczności wskazane w art. 4 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji, po drugie zaś - czy w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty o cechach określonych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, a nie ustalać przebieg ewentualnej tajnej współpracy (czym zajmuje się Sąd w postępowaniu lustracyjnym). Prezes IPN nie może uwzględnić w postępowaniu materiału dowodowego w postaci ewentualnych wyjaśnień i informacji przekazywanych przez Stronę. W postępowaniu dotyczącym wydania decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, przedmiotem postępowania nie jest bowiem ocena faktów opisanych w dokumentach organów bezpieczeństwa państwa, a jedynie stwierdzenie, że w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej Istnieją określone dokumenty spełniające konkretne cechy.

Organ wskazał, że dokumentami w rozumieniu art. 7 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1575 z późn. zm.) zwaną dalej "ustawą o IPN", są wszelkie nośniki informacji, niezależnie od formy przechowywania informacji, w tym w szczególności akta, kartoteki, rejestry, pliki komputerowe, pisma, mapy, plany, filmy i inne nośniki obrazu, nośniki dźwięku i wszelkich innych form zapisu, a także kopie, odpisy i inne duplikaty tych nośników informacji.

Wychodząc z tej definicji dokumentu należy uznać, że wszelkie zapisy ewidencyjne są również dokumentami w rozumieniu ustawy o IPN.

Fakt rejestracji danej osoby w ewidencji, założenie jej teczki personalnej oznacza, że dokumenty te (ewidencyjne) zostały wytworzone w ramach czynności wykonywanych przy udziale danej osoby w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Jak zostało wskazane powyżej brak jest podstaw to twierdzenia, że organy bezpieczeństwa państwa prowadziły pozorną ewidencję tajnych współpracowników lub informatorów.

Odnosząc się do treści pisma T. M. z dnia [...] lutego 2018 r. organ podniósł, że decyzja wydawana przez Prezesa IPN na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach ma charakter decyzji deklaratoryjnej. Akt deklaratoryjny jest aktem prawnym, który potwierdza istniejące prawa i obowiązki jego adresata(ów). Decyzje deklaratoryjne potwierdzają jedynie skutki prawne, które wynikają wprost z ustawy. Skutek w postaci przyznania jednostce owych praw wynika więc nie z mocy decyzji, lecz z mocy samych norm ustawowych. Organ wydając ten rodzaj decyzji administracyjnej potwierdza lub odmawia potwierdzenia określonych faktów na podstawie posiadanych w swoim zasobie archiwalnym dokumentów. W sposób prawnie wiążący stwierdza o istnieniu określonego stanu prawnego, w tym przypadku o istnieniu lub nieistnieniu dokumentów spełniających przesłanki wymienione w cytowanych przepisach.

Istotą prowadzonego postępowania było ustalenie, czy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty dotyczące T. M., spełniające kryteria, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Tym samym organ zobowiązany był jedynie do badania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że zostały one wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Organ nie powinien natomiast badać innych kwestii, takich jak okoliczności rozpoczęcia i zakończenia współpracy, działalności opozycyjnej danej osoby, czy też okoliczności i rodzaju represji stosowanych przez ówczesne władze wobec wnioskodawcy. Okoliczności te, jak i inne dowody, np. wyroki sądowe, wyjaśnienia strony czy inne nie zmieniają bowiem faktu posiadania przez Instytut Pamięci Narodowej dokumentów spełniających kryteria, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji.

Zdaniem organu ponowna analiza akt sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że w odniesieniu do T. M. zachowały się dokumenty, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji.

T. M. wniósł skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o uchylenie decyzji, przyznanie skarżącemu kosztów postępowania, przeprowadzenie rozprawy pod nieobecność skarżącego, przeprowadzenie dowodów z dokumentów znajdujących się w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej dotyczących osoby skarżącego oraz decyzji Prezesa IPN nr [...] z dnia [...].04.2018 r., której adresatem jest inna osoba.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie przepisu art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20.03.2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (dalej: ustawa o działaczach opozycji), poprzez jego błędną wykładnie skutkującą przyjęciem, że skarżący nie spełnia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, czego konsekwencją było wydanie decyzji odmownej;

- naruszenie przepisów art. 7 ustawy z dnia 18.12.1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: ustawa o IPN) w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zapisy ewidencyjne są również dokumentami w rozumieniu ustawy o IPN, podczas gdy w aktach skarżącego nie znajdowały się dokumenty, które byłyby wy tworzone przez skarżącego lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, co potwierdza że brak jest dokumentów-dowodów uzasadniających wydanie decyzji odmownej dla skarżącego;

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 7, 77 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., w konsekwencji czego naruszono zasadę prawdy obiektywnej, nie rozpatrzono w sposób wyczerpujący materiału dowodowego sprawy, a nadto naruszono zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (zasadę równego traktowania) wobec tego, że względem innej osoby Prezes IPN wydał decyzję pozytywną dla wnioskującego, a w odniesieniu do skarżącego nie, pomimo, że charakter obu spraw jest tożsamy, a dokumenty znajdujące się teczkach osobowych obu tych osób nie zostały wytworzone przez wnioskodawców lub przy ich udziale.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Prezes IPN nie zbadał czy dokumenty odnalezione w zasobach archiwalnych zostały wytworzone przy udziale skarżącego, bezpodstawnie przyjmując że miało to miejsce. Zapisy archiwalne przywołane w zaskarżonej decyzji nie wskazują na to aby do ich wytworzenia doszło przy udziale skarżącego.

Oznacza to, że brak jest dokumentów dowodów uzasadniających wydanie decyzji odmownej dla skarżącego. Wskazuje to na to, że rejestracja skarżącego przez organy bezpieczeństwa państwa była pozorna, a skarżący nie podejmował działań w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Oznacza to, że w zasobach archiwum Prezesa IPN brak jest dokumentów o cechach wskazujących na działalność na rzecz organów bezpieczeństwa. Naruszenie w/w przepisów potwierdza, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu.

Organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego sprawy. Powyższe doprowadziło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, konkretnie zasady równego traktowania. W sprawie o zbliżonym/tożsamym charakterze Prezes IPN wydał decyzję pozytywną dla wnioskującego (decyzja Prezesa IPN nr [...] z dnia [...].04.2018 r.), a w odniesieniu do skarżącego nie. Dokumenty znajdujące się w teczkach osobowych obu tych osób nie zostały wytworzone przez te osoby ani przy ich udziale. W związku z tym, Prezes IPN w odniesieniu do osoby skarżącego wydał decyzję z naruszeniem przepisów prawa, w tym naruszając procedurę administracyjną

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki sąd administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

W ocenie sądu Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem decyzja prezesa IPN została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz wymogu przedstawienia rzetelnej argumentacji na poparcie stanowiska organu, a więc zasad wynikających z art. 80 i 107 § 3 kpa doprowadziło do wydania negatywnej dla skarżącego decyzji mimo, że nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015r., poz. 693, z późn. zm.). Organ tym samym nieprawidłowo zastosował ten przepis prawa materialnego.

Stosownie do treści art. 4 ustawy o działaczach i opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015r., poz. 693, z późn. zm.) status działacza opozycji lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje między innymi (pkt 2) osobie co do której w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Według art. 5 ust 1 w/w ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza w drodze decyzji administracyjnej szef urzędu ds. Kombatantów i osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez prezesa IPN, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacze opozycji lub osoby represjonowanej spełnia warunki o których mowa w art. 4 tej ustawy.

W sprawie nie jest sporne odnalezienie w wyniku kwerendy zasobów archiwalnych IPN m.in. zapisów w dzienniku rejestracyjnym WUSW w O. wskazujących na rejestrację skarżącego jako TW "[...]" oraz zapisów w Inwentarzu akt WUSW w [...] tym, że zdane do archiwum w dniu [...] maja 1982 r. akta o numerze [...] - 2 tomy, dotyczyły TW ps. "[...]", numer rejestracyjny [...], a także protokołu brakowania.

Skarżący neguje swój udział w powstaniu wyszczególnionych w uzasadnieniu decyzji dokumentów, okoliczność współpracy ze służbami bezpieczeństwa, podważa dowolną, a tym samym nieuprawnioną, bo nieopartą na wystarczających dowodach ocenę organu wskazującą na jego współpracę ze służbami bezpieczeństwa w charakterze tajnego informatora.

Niewątpliwie rację ma Prezes IPN twierdząc że wydawanej decyzji nie rozstrzyga ani o statusie działacza lub osoby represjonowanej ani też o ewentualnej współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, dlatego nie prowadzi postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dokumentach dotyczących wnioskodawcy. Niesłusznie jednak organ twierdzi, że jego rolą jest wyłącznie informowanie o treści dokumentów znajdujących się w archiwum IPN według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy.

W przypadku kompetencji przyznanej Prezesowi IPN na podstawie art. 5 ustawy o działaczach opozycji zadaniem Prezesa jest stwierdzenie w formie decyzji administracyjnej, że osoba wnioskodawcy spełnia warunki o których mowa w art. 4 ustawy. Prezes IPN jest więc organem współdziałającym, którego stanowisko wyrażone w decyzji ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia postępowania ws. statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej.

W oparciu o przyznane kompetencje Prezes IPN nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dokumentach dotyczących wnioskodawcy, ani też do ustalania stanu faktycznego dotyczącego przeszłości wnioskodawcy. Niemniej by możliwe było wykonanie zadania powierzonego Prezesowi IPN konieczne jest dokonanie przez organ oceny czy osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki określone w art. 4 ustawy warunki. Wymaga to więc nie tylko ustalenia czy w zasobach IPN zachowały się jakiekolwiek dokumenty związane z osobą wnioskodawcy, ale zbadania przez organ, że zachowane dokumenty wykazują cechy opisane w art. 4 ustawy. Organ zobowiązany jest dokonać oceny czy zachowane dokumenty niewątpliwie dotyczą osoby wnioskodawcy jak też, że dokumenty zostały wytworzone przez wnioskodawcę lub wytworzone przy jego udziale w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

W przedmiotowej sprawie organ przytoczył jakie dokumenty świadczące o współpracy skarżącego z organami bezpieczeństwa odnalazł w swoich zasobach (wyłącznie wpisy ewidencyjne m.in. w książce nabytków, kartotece, inwentarzu), a także wyraził ocenę, że dokumenty te zostały wytworzone przy udziale wnioskodawcy, bo gdyby wnioskodawca nie wyraził zgody na współpracę dokumenty tego rodzaju nie powstałyby. Organ wyjaśnił, że fakt rejestracji danej osoby w ewidencji i założenie jej teczki personalnej oznacza, że dokumenty ewidencyjne zostały wytworzone w ramach czynności wykonywanych przy udziale tej osoby w charakterze tajnego współpracownika.

Z uzasadnienia decyzji nie wynika, jak należy rozumieć udział w tworzeniu dokumentu, co świadczy o naruszeniu zasady przekonywania, którą organ powinien kierować się przy sporządzaniu uzasadnienia.

Należy zauważyć, że art. 4 ustawy wprowadza wyraźne kryteria dokumentu, którego istnienie wskazywałoby na okoliczność współpracy ze służbami bezpieczeństwa, a mianowicie samodzielne wytworzenie tego dokumentu przez wnioskodawcę lub udział wnioskodawcy w jego wytworzeniu. Oczywiście biorąc pod uwagę okoliczności w jakich funkcjonowała ewentualna współpraca nie można zakładać, że udział w wytworzeniu dokumentu polegać musi na osobistym jego opracowaniu i podpisaniu ( jak w przypadku dokumentu będącego dwustronna umową lub w przypadku oświadczenia o zobowiązaniu do współpracy opatrzonego podpisem danej osoby), ale niewątpliwie musi tego rodzaju dokument charakteryzować obiektywna współpraca wnioskodawcy w jego powstaniu wskazująca na jego rolę, wpływ na powstanie dokumentu służącego operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa. Taką cechę będą miały nawet tego rodzaju dokumenty na podstawie których możliwe jest stwierdzenie, że zostały wytworzone przy wykorzystaniu informacji pochodzących od wnioskodawcy, przekazanych w ramach współpracy ze służbami bezpieczeństwa, służących operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa mimo, że nie zostały opracowane lub podpisane przez daną osobę (wnioskodawcę). Określone więc w art. 4 ustawy cechy dokumentu dotyczącego wnioskodawcy podlegają niewątpliwie ocenie właściwego organu, a więc Prezesa IPN. W przedmiotowej sprawie spośród dokumentów wymienionych przez organ jako wskazujących na spełnienie przesłanek określonych w omawianym przepisie żaden takimi cechami nie charakteryzuje się.

Odnalezione w zasobach IPN dokumenty, opisane w uzasadnieniu decyzji, nie wykazały zdaniem sądu związku pomiędzy wytworzeniem dokumentów, udziałem skarżącego w ich wytworzeniu i kwalifikacją tej czynności jako wykonywanej w ramach jego działania w charakterze tajnego informatora i przydatnością dokumentów do operacyjnego zdobywania informacji przez organy bezpieczeństwa. Wynikająca z dokumentów rola tajnego współpracownika odpowiada charakterowi działań tajnego informatora dlatego też nie ma znaczenia, że w przepisie (art. 4 pkt 2 w/w ustawy) nie użyto identycznego pojęcia jak występujące w dokumentach służb bezpieczeństwa. Wyszczególnione dokumenty wskazują niewątpliwie, że skarżący był traktowany przez służbę bezpieczeństwa jako tajny współpracownik. Co istotne odnalezione dokumenty, mają wyłącznie charakter adnotacji ewidencyjnych, a więc takich, które związane są z wewnętrznym systemem organizacji urzędu służby bezpieczeństwa i w ramach tego systemu organizacji zostały wytworzone. W oczywisty sposób zostały więc wytworzone przez pracowników tej instytucji.

W ocenie sądu organ nieprawidłowo ocenił, że materiał dowodowy w postaci odnalezionych dokumentów stanowiących adnotacje w urządzeniach ewidencyjnych służby bezpieczeństwa stanowił wystarczającą podstawę do oceny, że adnotacje te zostały wytworzone przy udziale skarżącego. To zdaniem sądu wyraz dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, bowiem brak jest jakichkolwiek innych dokumentów, które po zestawieniu ich treści z wytworzonymi przez pracowników urzędu służby bezpieczeństwa własnymi adnotacjami ewidencyjnymi wskazywałyby na rolę skarżącego w powstaniu dokumentów służących określonemu celowi tj. operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Analiza stanu zasobów archiwalnych pod takim kątem, a więc istnienia dowodów stanowiących ślad współpracy i wykonywania czynności oczekiwanych od tajnego informatora nie może sprowadzać się wyłącznie do ustalenia istnienia jakichkolwiek dokumentów dotyczących wnioskodawcy sugerujących możliwość jego współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Dokumenty, które mają znaczenie muszą być dokumentami wytworzonymi przez wnioskodawcę lub "współtworzonymi", w określonych warunkach, a więc w ramach czynności tajnego współpracownika i służyć operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa.

W ocenie sądu istniejące w zasobach archiwalnych IPN dokumenty stanowiące adnotacje ewidencyjne mimo, że występowały w kilku urządzeniach ewidencyjnych, dotyczyły osoby o danych personalnych odpowiadających osobie skarżącego, wskazywały na nadanie mu pseudonimu i założenie teczki personalnej, nie odzwierciedlają w sposób dostateczny udziału skarżącego w powstaniu zarówno tych dokumentów, ani jakichkolwiek innych.

Ocena dokonana przez organ, że dokumenty te powstały przy udziale skarżącego, gdyż są rezultatem wyrażenia przez niego woli współpracy jest oceną dowolną, nieznajdującą dostatecznego potwierdzenia w treści którejkolwiek z tych adnotacji. W ten sposób organ oceniał raczej, czy współpraca w charakterze tajnego informatora w rzeczywistości miała miejsce, co nie należy do jego kompetencji w tym postępowaniu, aniżeli treść dokumentów wskazujących na istnienie "śladu", a więc prawdopodobieństwa współpracy. Tylko takie znaczenie mogły mieć odnalezione w zasobach IPN adnotacje ewidencyjne. Nieuprawnione jest zdaniem sądu stanowisko organu wyrażające przekonanie o braku podstaw do twierdzenia, że organy bezpieczeństwa prowadziły pozorną ewidencję tajnych współpracowników, gdyż w przedmiotowym postępowaniu organ nie dokonywał oceny metod i sposobu postępowania organów bezpieczeństwa.

Zdaniem sądu z powodu braku możliwości ustalenia na ich podstawie obiektywnego związku, nawet pośredniego między aktywnością skarżącego, a powstaniem tych dokumentów, nie jest zasadna ocena, że dokumenty stanowiące materiał dowodowy spełniają przesłanki określone w art. 4 pkt 2 ustawy.

Organ nie naruszył zasady wyrażonej w art. 8 kpa z uwagi na to, że w postępowaniu dotyczącym innej osoby wydał decyzję pozytywną dla niej. Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie miał znaczenia wynik postępowania dotyczący innej osoby i dokonana przez organ ocena odnoszących się wyłącznie do niej dokumentów zachowanych w zasobach archiwalnych IPN.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą ocenę prawną.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.