Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1270/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2012-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 75, art. 77, art. 136, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J. K. i W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie stosunków wodnych uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2011r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO lub Kolegium) uchyliło, po rozpoznaniu odwołania J. S., decyzję Burmistrza Miasta J. z dnia [...] sierpnia 2011r., nr [...] odmawiającą wydania decyzji nakazujacej J.i W.K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wobec niestwierdzenia zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą na gruntach sąsiednich i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji

W podstawie prawnej organ powołał art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. (Dz. U. z 2005r., Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.), zwanej w dalej ustawą oraz art. 17 pkt 1 i art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwana dalej k.p.a.

Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie sprawy: Sprawa była już trzykrotnie przedmiotem orzekania przez Burmistrza Miasta J., który decyzjami z dnia: [...] grudnia 2007r., nr [...]; z dnia [...] lipca 2008r., nr [...]; odmówił nakazania J. i W. K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wobec nie wystąpienia zmian stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Powyższe decyzje były odpowiednio decyzjami SKO z dnia [...] stycznia 2008r., nr [...]; z dnia [...] września 2008r., nr [...] uchylane, a sprawa przekazywana do ponownego rozpoznania. Decyzja SKO z dnia [...] września 2008r., nr [...] była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA), który wyrokiem z dnia 20 lutego 2009r., sygn. akt: II SA/Rz 762/08 oddalił skargę J.i W.K.

Decyzją z dnia [...] października 2010r. nr [...], SKO uchyliło decyzję Burmistrza Miasta J. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] o odmowie nakazania J. i W. K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. SKO nakazało ustalić istnienie szkodliwego wpływ wynikającego z naruszenia stosunków wodnych, uzupełnienie akt sprawy poprzez dołączenie odpowiednich dokumentów z aktualnych wypisów z rejestru gruntów, sporządzonych przez upoważniony do tego podmiot lub z odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla działek objętych sporem oraz zapewnienie stronom czynnego udziału w sprawie. Organ został zobowiązany do wezwania wnioskodawcy celem ostatecznego i jednoznacznego wskazania, na których działkach jego zdaniem miało być dokonane naruszenie. W ponownie prowadzonym postępowaniu zdaniem SKO należało wyjaśnić, jak duża ilość żużla została na działkę wywieziona, ponieważ w decyzji wskazano, że warstwa nawiezionego żużla ma około 5 -10 cm grubości, podczas, gdy z wniosku wynika, że działka nr 52/4 jest nadsypywana od dłuższego czasu, a efektem jest znaczne podwyższenie terenu. SKO stwierdziło, że okolicznością bezsporną jest nawiezienie działki nr 52/4 położonej w J., czego nie kwestionują strony. SKO podkreśliło, że zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii. Organ oceni zasadność powołania biegłego, który ustaliłby stan gruntu objętego postępowaniem oraz przeprowadził stosowne analizy.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r., nr [...], Burmistrz Miasta J. odmówił nakazania J.i W.K. - właścicielom działki nr 52/4 położonej w J., obręb ewidencyjny K., przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wobec niestwierdzenia zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Organ I instancji stwierdził, że ponownie prowadzone postępowanie potwierdziło, że wykonane utwardzenie działki o nr ewid. 52/4 nie naruszyło stosunków wodnych na działkach nr ewid. 52/3 i 52/1, a za obecny stan odpowiada J.S., który wykonując wjazd na swoją posesję nie uwzględnił spływu wody opadowej ze względu na ukształtowanie terenu. Zarówno działka o nr ewid. 52/4 jak i działki o nr ewid. 52/3 i 52/1 położone są na pochyłym terenie przy czym od granicy działki 52/4 nachylenie zbocza zdecydowanie wzrasta. Działka nr 52/4, której część stanowi droga dojazdowa przed wysypaniem żużla miała podłoże gliniane z małą absorpcją wody, co powodowało powstawanie dużych kałuż wody opadowej. Cienka warstwa wysypanego żużla (ok. 5- 20 cm) nie zmieniła w sposób znaczący nachylenia terenu, polepszając jednocześnie absorpcję podłoża, nie zmienił się też kierunek spływu wody, gdyż teren nachylony jest w kierunku działek wnioskodawcy. Wody opadowe z działek skarżących nie mogą spływać po całości działek ze względu na betonowy cokół ogrodzenia wystającym ponad teren, a trafiając na tę przeszkodę kierują się w stronę wjazdu na posesję J.S. J. S. wykonując ogrodzenie swojej posesji zmienił stan wody na swojej działce, gdyż obecnie woda nie płynie całą szerokością działki tylko wąskim pasem szerokości ok. 3m wpływa na działki 52/3 i 52/1. W trakcie przeprowadzonych oględzin stronom zaproponowano ugodę, ale J.S.i nie zaakceptował projektu ugody. Organ wydając decyzję uwzględnił opinię zespołu ekspertów - pracowników urzędu miasta, wskazującą na brak podstaw do stwierdzenia, że naruszono stosunki wodne.

Po rozpoznaniu odwołania J.S. SKO uchyliło ww. decyzję Burmistrza Miasta J. dnia [...] sierpnia 2011r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazując na treść art. 29 ustawy podało, że w pierwszej kolejności należy stwierdzić szkodliwy wpływ na sąsiednie nieruchomości wynikający z naruszenia stosunków wodnych. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym SKO uznało, że organ nadal nie ustalił w sposób niebudzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy. Organ skupił się jedynie na kwestii zawarcia przez strony ugody, a gdy do niej nie doszło wydał decyzję bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. SKO stwierdziło nieprawidłowość prowadzenia postępowania w kwestii ugodowego załatwienia sprawy (art. 30 Prawa wodnego). W przypadku ugodowego załatwienia sprawy, strony składają zgodne wnioski do protokołu, który stanowi akt ugody i występują o jego zatwierdzenie przez organ. W aktach brak jest stanowiska Państwa K. do propozycji ugodowego załatwienia sprawy.

Biorąc pod uwagę fakt, że żądanie wnioskodawcy oparte jest na twierdzeniu, że zmiana stanu wody nastąpiła na jego działkach nr 52/3 i 52/1 w wyniku działań podjętych przez właściciela działki sąsiadującej nr 52/4 położonej w Jaśle, w postaci utwardzenia swojej parceli poprzez jej nadsypywanie organ rozpatrując sprawę w trybie art. 29 ustawy w pierwszej kolejności winien bezsprzecznie stwierdzić i udokumentować, czy i w jaki sposób naruszono stosunki wodne na działce oraz ocenić szkodliwy wpływ tego naruszenia na grunt sąsiedni stanowiący własność odwołującego. Skoro zmiana stanu wody na gruncie miała polegać na nawożeniu żużlem i utwardzaniu działki, to koniecznym było ustalenie dokładnie jak duża ilość żużla została na działkę nawieziona, ponieważ w decyzji wskazano, że pokrycie żużlem jest grubości kilku centymetrów (5-10 cm) i utwardzenie to dotyczy działki nr 52/4, której część stanowi droga dojazdowa. Ustalenia wymaga też kwestia istnienia i zasypania na spornym terenie rowu, podnoszona przez Państwa K., a także wpływ tego zdarzenia na stan wód na przedmiotowym gruncie.

Ustalając stan faktyczny należy określić i udokumentować naturalny przebieg spływu wód w terenie przed utwardzeniem, jak też po utwardzeniu i ocenić ewentualne negatywne skutki tej zmiany tj. istnienie szkody, jeśli taka zachodzi. Na uwagę zasługują zarzuty odwołania, że na oględzinach przedmiotowego gruntu nie dokonano żadnych pomiarów odnośnie grubości wysypanego żużla czy też stwierdzenia, co znajduje się pod warstwą żużla, jak również brak dowodów na potwierdzenie faktu, że pod żużlem znajduje się podłoże gliniane o małej absorpcji wody. Z tych przyczyn nie można stwierdzić, że organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń i podjął wszelkie niezbędne czynności do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz w sposób wyczerpujący zgromadził i rozpatrzył materiał dowodowy, czym w istocie naruszył art. 71, art. 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 84 § 1 K.p.a. gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii. Organ nie powołał w przedmiotowej sprawie biegłego, natomiast rozstrzygnięcie oparł na opinii powołanego "zespołu ekspertów", którymi są pracownicy urzędu miasta, tak więc opinia ta jest stanowiskiem organu prowadzącego postępowanie. W sytuacji, gdy istnieje różnica stanowisk strony narażonej na szkodę oraz sprawcy zarzucanego zakłócenia stosunków wodnych, co do znaczenia dokonanych działań (w tym przypadku utwardzenia terenu) dla systemu naturalnego odprowadzania wód z terenów wokół położonych, opinia biegłego może być jedynym dowodem przesądzającym o istnieniu związku przyczynowego między utwardzeniem terenu a stanem wód na gruntach sąsiednich oraz wskazującym - w razie przesądzenia tego związku - rodzaj koniecznych do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, czy konieczności przywrócenia stanu poprzedniego. Organ powinien ponownie ocenić zasadność powołania w sprawie biegłego, który ustaliłby stan gruntu objętego postępowaniem oraz przeprowadził stosowne analizy.

SKO za błędne uznało wyznaczenie stronom daty dziennej do zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji (10 § 1 k.p.a.).

Ze względu na opisane okoliczności faktyczne i prawne SKO stwierdziło, że decyzję wydano przedwcześnie, gdyż koniecznym staje się przeprowadzenie czynności dowodowych w znacznej części. Mając na uwadze zasadę wyrażoną w art. 15 k.p.a., który stanowi, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne SKO nie mogło dokonać ich we własnym zakresie.

Skargę na powyższą decyzję złożyli W. i J. K. wnosząc o jej uchylenie. Wskazali, że dom J.S. położony jest poniżej ich działki, a różnica poziomów między działkami wynosi 2 m, co determinuje jej spływ w kierunku działki J. S. Przyznali, że utwardzili teren przed domem i drogę dojazdową, ale z tej drogi korzysta także J. S., bo jest to jedyny sposób dojazdu do jego działki. Sposób wykonania przez niego ogrodzenia z pozostawionym miejscem na wjazd na podwórko powoduje, że woda wlewa się na jego posesję. Podnieśli, że gotowi byli zawrzeć ugodę, zobowiązując się do wykonania korytka z kratką i odprowadzenia wody wzdłuż ich działki do pobliskiego i ponosząc koszty odwodnienia po połowie, ale z ugody wycofał się J.S..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Obecni na rozprawie skarżący podtrzymali wniesioną skargę. Wyjaśnili, że drogę nawieźli tylko w 2007r., żużlem w ilości około 5-6 kubików, zasypując istniejące koleiny ma szlaku, który służy do komunikacji tak im jak i J. S.

Pełnomocnik SKO wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) zwana dalej w skrócie p.u.s.a. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.).

Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli legalności w zakresie wyżej opisanym, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, bowiem Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania.

Poza sporem pozostaje przedstawiony stan faktyczny, który Sąd uznaje za własne ustalenia.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności, należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Z przepisu art. 138 § 2 k.p.a. wynika, że przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jest możliwe, gdy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, a zakres sprawy przekazany do wyjaśnienia ma istotny wpływ na wynik postępowania. Takie uwarunkowanie cofnięcia sprawy do pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że w pierwszej kolejności rolą organu odwoławczego jest orzekanie merytoryczne. Realizacji zasady merytorycznego orzekania przez organ odwoławczy służy regulacja zawarta w art. 136 k.p.a. w myśl, którego organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 20 lutego 2009r. sygn. akt II SA/Rz 762/08 oddalił skargę J.K. i W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2008r. nr [...], którą uchylono decyzję Burmistrza Miasta J. z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] o odmowie wydania decyzji nakazującej J. i W. K. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wobec niestwierdzenia szkód na działkach J. S. SKO wskazało, że przy ponownym rozpatrzeniu podania organ ustali prawidłowo strony postępowania (właścicieli gruntów objętych żądaniem) i przy ich czynnym udziale ustali, jaki charakter miały działania osób na gruncie, ze szkodą dla gruntu wnioskodawcy, o ile rzeczywiście taka szkoda wystąpiła.

Do wyżej wymienionego wyroku nie zostało sporządzone uzasadnienie, ale oddalenie skargi skutkuje tym, że Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną, co oznacza, że nie stwierdził naruszeń prawa wymienionych w art. 145 p.p.s.a., będących podstawą do uwzględnienia skargi. Wyrok stał się prawomocny i z mocy art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postęwpoania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W pojęciu ocena prawna mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Ocena prawna jest wiążąca o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych, to należy przyjąć, że traci ona moc wiążącą w razie zmiany ustawy, bądź w wypadku zmiany (już po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a także po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie (patrz: J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Lexis Nexis W-wa 2004 str. 223).

Przepis art. 138 § 2 k.p.a. został zmieniony przez art. 1 pkt 21 lit. b) ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która weszła wżycie 11 kwietnia 2011 r. Zmiana ta obowiązywała już w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a brzmienie znowelizowanego art. 138 § 2 k.p.a. zostało wyżej przytoczone w całości. W ocenie Sądu zmiana przepisu procesowego nie wpłynęła na pozbawienie mocy wiążącej wyroku WSA z dnia 20 lutego 2009r.

W szczególności Sąd zauważa, że SKO w decyzji z dnia [...] września 2008r. nie zakwestionowało wniosku skarżącego i nie miało wątpliwości, co do zakresu żądania J.S., a nieprawidłowości na tle zgłoszonego żądania dotyczyły prawidłowego ustalenia stron postępowania.

Żądanie J.S. zawarte we wniosku z dnia [...] lipca 2007r. w ocenie Sądu jest jednoznaczne i tym samym zakreśla granice przedmiotowe postępowania administracyjnego. Nie ma więc przyczyn, dla których SKO po 5 latach prowadzenia postępowania nakazało zwrócić się do wnioskodawcy o wskazanie na jakich gruntach (z oznaczeniem ewidencyjnym) nastąpiła zmiana stanu wody. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że J.S. w trakcie całego postępowania jest reprezentowany przez fachowego pełnomocnika i sprawa zakresu przedmiotowego nie była sporna, w tym również odnośnie odprowadzania ścieków. W postępowaniu, które tak jak w rozpoznawanej sprawie jest wszczynane na wniosek, to wnioskodawca wyznaczył granice przedmiotowe postępowania, które prowadzi organ.

Sąd ponadto zauważa, że SKO w zaskarżonej decyzji uznało, że na obecnym etapie postępowania można stwierdzić, że J. i W.K. dokonali utwardzenia swojej posesji poprzez nawiezienie na część działki (drogę dojazdową) utwardzenia w postaci żużla - czego strony nie kwestionują. Zatem kwestia zasięgu utwardzenia wykonanego przez skarżących nie jest sporna i dotyczy działki nr 52/4 położonej w J., dlatego też nakazanie prowadzenia postępowania w tym zakresie narusza przepis art. 138 § 2 k.p.a.

Bez wpływu na wynik sprawy jest wyjaśnienie, jaka ilość żużla została wysypana na działkę nr 52/4, ale nawet i ta okoliczność nie wymagała uchylania decyzji do ponownego rozpatrzenia, bo organ mógł to ustalić we własnym zakresie, a nadto wynika to z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy.

Zakres postępowania wyjaśniającego wyznacza przepis art. 29 ust. 1 ustawy zdnia18lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012r., poz. 145) zgodnie, z którym właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2 art. 29 ustawy). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wód na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3 art. 29 ustawy).

Warunkiem wydania decyzji o nakazaniu przywróceniu stanu poprzedniego na gruncie, albo wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom jest wykazanie, że nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie, która szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Adresatem obowiązku wynikającego z art. 29 ust. 3 ustawy jest właściciel gruntu, na którym nastąpiła zmiana stanu wód.

Okoliczność zmiany stanu wód na gruncie w wyniku nawiezienia żużla jest niekwestionowana, spór dotyczy ustalenia, czy zmiana ta szkodliwie wpływa na grunt J.S.. Kwestia ta jest zasadnicza dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Przytoczony przepis potwierdza, że bez znaczenia dla wyniku sprawy w zakresie naruszenia stosunków wodnych jest ustalenie ile żużla zostało wywiezionych na działkę nr 52/4 w J., grubość utwardzenia, rodzaj podłoża, na którym wysypano żużel, bo nieutwardzona droga w tej części działki istniała już w przeszłości. Bez wpływu na wynik sprawy jest też wyjaśnienie kwestii zasypania rowu przez J. S. na swojej działce, jak też ustalenie spływu wód w terenie przed utwardzeniem.

Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością kierując się przepisami prawa materialnego organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy oraz jakie dowody należy przeprowadzić w celu udowodnienia tych faktów.

Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Organ administracji publicznej na podstawie tych przepisów jest zobowiązany do podjęcia z urzędu wszelkich niezbędnych czynności w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, aby było możliwe przeprowadzenie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem zastosowania właściwej normy prawa materialnego.

Akta administracyjne sprawy pokazują, że organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny w dniu [...] października 2007r.; w dniu [...] marca 2008r. wraz z dokumentacją fotograficzną zawartą na CD; w dniu [...] maja 2008r. rozprawę administracyjną w dniu [...] lipca 2008r.; oględziny w dniu [...] czerwca 2010r.; oględziny w dniu [...] maja 2011r., zatem organ I instancji nie uchylał się od ustalenia stanu faktycznego sprawy, stanowiącego podstawę do wydania decyzji administracyjnej. Organ administracji samorządowej wykonuje swoje zadania przy pomocy urzędu, w którym znajdują się wyspecjalizowane wydziały (patrz art. 33 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.). Z tego też względu organ może skorzystać z wiedzy osób zatrudnionych w tym organie. Sąd nie akceptuje takiego kategorycznego stanowiska SKO, że decyzja została oparta na opinii zespołu ekspertów, gdyż nie znajduje to potwierdzenia w przeprowadzonym przez organ postępowaniu wyjaśniającym.

SKO naruszenie przepisów postępowania upatruje w tym, że organ nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego, o której mowa w art. 84 § 1 k.p.a. Odnosząc się do tego zarzutu Sąd zwraca uwagę na treść art. 75 § 1 k.p.a. zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przepis ten statuuje zasadę równej mocy środków dowodowych, ale tylko tych, które nie są sprzeczne z prawem. Oznacza to, że jeżeli z przepisu administracyjnego prawa materialnego nie wynika obowiązek zastosowania konkretnego środka dowodowego, to wybór właściwego środka dowodowego należy do organu prowadzącego postępowanie wyjaśniające. Pogląd ten pozostaje w zgodzie z art. 7 i art. 77 k.p.a., gdyż obowiązkiem organu jest podejmowanie wszelkich kroków do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego celem realizacji zasady prawdy obiektywnej. Wybór środka dowodowego należy do organu prowadzącego postępowanie, a obowiązkiem jest ocena każdego ze środków dowodowych nawet opinii biegłego, a ocena ta ma być przedstawiona w uzasadnieniu decyzji, do czego obliguje art. 107 § 3 k.p.a. Za błędne należałoby uznać bezkrytyczne rozstrzygniecie sprawy wyłącznie na podstawie opinii. Żaden przepis Kodeksu postępowania administracyjnego nie zabrania podmiotowi, którego zamiarem jest wykazanie istnienia okoliczności, które w jego ocenie mogą mieć istotne znaczenie w sprawie przedłożenia własnych dowodów zwłaszcza, gdy celem jest wykazanie błędnego działania organu.

W tym miejscu należy odnieść się do treści art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a., zgodnie, z którą w przypadku przekazania sprawy organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności, należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Użycie zwrotu " okoliczności" nie można rozumieć w ten sposób, że organ II instancji nakłada obowiązek przeprowadzenia konkretnego środka dowodowego przez organ I instancji. Wydaje się, że pomimo zmiany treści art. 138 § 2 k.p.a. aktualny jest pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że oceny wyrażone w decyzji organu II instancji uchylającej decyzję i kierującej sprawę do ponownego rozpoznania nie wiążą organu I instancji (wyrok NSA z 26 października 2010r. sygn. akt II OSK 1644/09 LEX nr 746706). Z tego względu zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego musi być oceniony na podstawie ustalonego w ponownie prowadzonym postępowaniu przez organ I instancji stanu faktycznego i prawnego sprawy, a nie wynikać jedynie z zaleceń wcześniejszej decyzji kasacyjnej organu II instancji.

Z protokołu rozprawy administracyjnej z dnia [...] lipca 2008r. wynika, że J. S. przedłożył do akt sprawy wyrok Sądu Rejonowego w J. I Wydział Cywilny z dnia [...] lutego 2008r. sygn. akt [...], którym zakazano pozwanym J. K. i W. K. naruszania powoda J.S. w posiadaniu działki o numerze ewidencyjnym 52/3 położonej w J. obręb nr 16 K. przez utwardzenie dojazdu i placu przed budynkami mieszkalnym i gospodarczym na działce numer ewidencyjny 52/4 położonej w J. obręb 16 K. żużlem lub innym materiałem bez stosownego zabezpieczenia tych materiałów przed spłukiwaniem ich w czasie opadów atmosferycznych na działkę o numerze ewidencyjnym 52/3. Sąd Okręgowy w K. Wydział I Cywilny wyrokiem z dnia [...] maja 2008r. oddalił apelację pozwanych J.K. i W.K. od wyroku Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] lutego 2008r. sygn. akt [...].

Sąd wyżej zaznaczył, że organ I instancji podejmował wiele czynności dowodowych mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy. Uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] lutego 2008r. wskazuje, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organy jest zbieżny ze stanem faktycznym przyjętym przez Sąd Rejonowy w J. do wyrokowania. Trudno, więc całkowicie w niniejszej sprawie pominąć ustalenia i ocenę prawną wyrażoną w tym wyroku, na którą powołał się organ I instancji. Z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w J. wynika, że J. i W. K. wywieźli wywrotkę żużla na drogę znajdującą się w obrębie działki nr 52/4 w J. którym utwardzili plac przed budynkiem mieszkalnym i gospodarczym. W wyniku nawiezienia działki żużlem poziom działki się podniósł niewiele, bo około 10 cm, nie mniej w czasie ulewnych deszczy wody spływają naturalnym spadkiem na działkę zbierając ze sobą część żużla i zanieczyszczając teren na działce powoda.

Sąd zauważa, że już w decyzji organu I instancji z dnia [...] grudnia 2007r. nr [...] organ podał, że na działkę nr 52/4 wywieziono wywrotkę żużla, co nie zmieniło spływu wód opadowych, spowodowało zwiększenie prędkości spływu wód brama wjazdowa na działkę J.S. ma szerokość około 5m, a przesłuchania świadków w postępowaniu cywilnym odbyły się w dniach [...] stycznia 2008r. i [...] lutego 2008r., co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy protokoły dołączone przez J.S.. W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy w J. ponadto stwierdził, że J. S. nie wykazał, ażeby pozwani odprowadzali ścieki z mycia samochodów na działkę powoda. Sąd zwraca uwagę, że organ I instancji przeprowadził również dowód z mycia auta celem określenia zasięgu spływu wody z mycia samochodu i wykazano, że woda ta nie dopływa w żadnym razie na działkę J.S..

Sąd odwołuje się w szczególności do ustaleń w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w J., co do określenia grubości warstwy nawiezionego żużla, którą określona na 10 cm, gdyż w odwołaniach składanych przez pełnomocnika J. S., grubość warstwy żużla ma tendencję wzrostową pomimo upływu 5 lat od jego nawiezienia. W aktach organu I instancji znajduje się zdjęcie dołączone na oględzinach w dniu [...] czerwca 2010r., pokazujące, że poziom drogi dojazdowej po stronie granicy z działką J.S. jest obniżony, czego dowodzi znajdująca się w tym obniżeniu woda. Ze względu na tożsamość miejsca, czasu, podmiotów oraz wywrotki nawiezionego żużla na działkę nr 52/4 w J. warstwę której organ I instancji określa na około 10 -15 cm powoduje, że wbrew twierdzeniom SKO nie ma potrzeby dalszego prowadzenia postęwpoania wyjaśniającego w tym zakresie, a zarzuty odwołania są nieuzasadnione.

Sąd pominął oceną prawną uwagi SKO dotyczące ugody, gdyż nie mają one znaczenia, z tego względu, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana na podstawie art. 29 Prawa wodnego, gdyż nie doszło do zawarcia ugody. Nie można jednak uznać za niewłaściwe działanie organu polegające na udzieleniu pomocy i doprowadzeniu do zawarcia ugody.

Przedstawiony stan faktyczny i prawny nie pozwala na przyjęcie, że zaistniały przesłanki do kasacyjnego orzekania przez organ II instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a przestawione naruszenie przepisów postępowania uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu rolą organu II instancji będzie rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, do czego obliguje zasada dwuinstancyjnego postępowania. W szczególności organ ustali czy nawiezienie żużla na drogę znajdującą się na działce nr 52/4 w J. miało szkodliwy wpływ na nieruchomości J.S. kierując się w zakresie prowadzonego postępowania wyjaśniającego uwagami Sądu zawartymi w niniejszym uzasadnieniu. Należy też ustalić, czy na drodze tej nadal znajduję się żużel. W zależności od poczynionych ustaleń organ wyda decyzję, która będzie odpowiadała wymogom zawartym w art. 107 § 3 k.p.a.