Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1168/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 205b ust. 1 pkt 2 w zw.z art. 205a ust. 1 i 209b ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 lit. b, art 6 ust. 1 litb, art 16 ust. 1 i 2 rozprządzenia WE nr 261/2004 PE i RE z dn. 11 lutego 2004r.
journal: Dz.U. 2017 poz 959
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 761/19 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lutego 2019 r. znak [...] w przedmiocie naruszenia przepisów rozporządzenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od A. K. na rzecz Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 września 2019 r. (sygn. akt VII SA/Wa 761/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) i po rozpoznaniu skargi A. K. – uchylił decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w zaskarżonej części, to jest w części, w której utrzymywała ona w mocy decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w zakresie umorzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) Nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie:

I. prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a. ) a mianowicie:

1. art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1183, 1629 i 1637), w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ, w zw. z art. 205a ust. 1 i 209b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze oraz w zw. z art. 7 ust. 1 lit. b, art. 6 ust. 1 lit. b i art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania łub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.U. U E. L z dnia 17 lutego 2004 r., s. 1) - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, polegające na przyjęciu, że prawomocny wyrok sądu powszechnego oddalający roszczenie pasażera o odszkodowanie na podstawie art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia 261/2004 nie ma wpływu na orzeczenie przez organ w zakresie określenia obowiązku i terminu jego usunięcia, przewidzianego w art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze, podczas gdy prawidłowe zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym sprawy wymagało uznania, że prawomocny wyrok sądu powszechnego przemiennie właściwego, zamyka drogę do powtórnego rozpoznania tej sprawy, wobec czego skarżący kasacyjnie organ zobowiązany był utrzymać w mocy decyzję I instancji umarzającą postępowanie w zakresie określenia obowiązku i terminu jego usunięcia ze względu na materialną prawomocność przysługującą wyrokowi sądu powszechnego,

2. art. 778 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145), (dalej: k.c.), w zw. z art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 205a ust. 1 i 209b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze oraz w zw. z art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) Nr 261/2004 oraz art. 6 ust. 1 lit. b i art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) Nr 261/2004 - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło Sąd I instancji do błędnego wniosku, że skarżący kasacyjnie organ orzekał o przedawnieniu roszczenia pasażera A. K. względem przewoźnika lotniczego [...] z tytułu odszkodowania przewidzianego w art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) Nr 261/2004, na podstawie przepisu art. 778 k.c. w zakresie, w jakim na podstawie art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze utrzymał w mocy decyzję I instancji umarzającą postępowanie w przedmiocie określenia obowiązku i terminu jego usunięcia;

II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), to jest:

1. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, dalej: "p.u.s.a.") w zw. z art. 3 § 1 i 2 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 133 § 1 p.p.s.a. - poprzez naruszenie obowiązku kontroli działalności administracji publicznej, które polegało na uchyleniu decyzji z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], w sytuacji kiedy decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] października 2017 r. nr [...], zostały wydane zgodnie z obowiązującym prawem materialnym oraz przy ich wydawaniu została zachowana wymagana przepisami procedura,

2. art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 105 § 1, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460 ze zm., dalej: k.p.c.) - poprzez dokonanie przez Sąd I instancji własnych ustaleń faktycznych sprzecznych z materiałem dowodowym, tj. ustalenie, że organ zobowiązany był uchylić decyzję i instancji i rozpoznać skargę pasażera – A. K. w zakresie określenia obowiązku przewoźnika lotniczego [...] i terminu jego usunięcia, gdy w obrocie prawnym pozostaje prawomocne orzeczenie sądu powszechnego, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że pozostawanie w obrocie prawnym prawomocnego wyroku sądu powszechnego uczyniło postępowanie przed organem administracji publicznej w tym zakresie bezprzedmiotowym.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Ponadto oświadczył, że - na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzeka się prawa do rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Zostały one oparte na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest: na obrazie prawa materialnego - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2018 poz. 1183, 1629 i 1637), w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ, w zw. z art. 205a ust. 1 i 209b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze oraz w zw. z art. 7 ust. 1 lit. b, art. 6 ust. 1 lit. b i art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania łub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.U. U E. L z dnia 17 lutego 2004 r.) a także art. 778 k.c. w zw. z art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 205a ust. 1 i 209b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze oraz w zw. z art. 7 ust. 1 lit. b i art. 6 ust. 1 lit. b i art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, jak również na istotnym naruszeniu przepisów procedury, w postaci: art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a w zw. z art. 3 § 1 i 2 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 133 § 1 oraz art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 105 § 1, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c.

Z uwagi zaś na specyfikę niniejszej sprawy, charakteryzującą się tym, że zarzuty procesowe były w znaczącej części ściśle powiązane z zarzutami materialnoprawnymi, celowym wydaje się ich łączne rozpoznanie.

Zaskarżona do Sądu Wojewódzkiego decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lutego 2019 r. została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 209b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze (w wersji obowiązującej w dacie orzekania), art. 7 ust. 1 lit. b w zw. z art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 9 oraz art. 14, art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. Jej mocą Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego uchylił swoją decyzję z dnia [...] października 2017 r. w części ( w zakresie braku naruszenia art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004) i w tym zakresie stwierdził naruszenie przez [...] art. 14 ust. 2 w/w rozporządzenia oraz nałożył na przewoźnika lotniczego karę pieniężną w wysokości 200 zł. W pozostałym zaś zakresie - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 25 października 2017 r. a w której m. in. stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego art. 7 ust. 1 lit b w zw. z art. 6 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez zaniedbanie obowiązku wypłaty pasażerce odszkodowania w wysokości 400 EUR w związku z opóźnieniem lotu, ale jednocześnie umorzył postępowanie w zakresie ustalenia terminu usunięcia ww. naruszenia w stosunku do A. K..

Decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lutego 2019 r. (cyt.): "w zakresie umorzenia postępowania w zakresie obowiązku usunięcia naruszenia art. 7 ust. 1 b rozporządzenia (WE) nr 261/2004, co do roszczeń skarżącej poprzez wypłatę na jej rzecz kwoty 400 Euro tytułem rekompensaty za opóźnienie rejsu" stała się następnie przedmiotem skargi, wniesionej do Sądu Wojewódzkiego przez A. K. - jako pasażerkę lotu z dnia 27 lipca 2014 r. o oznaczeniu kodowym [...], obsługiwanym na trasie [...] przez przewoźnika [...] S.A.

Jak wynikało z akt sprawy, start lotu zaplanowany był na godzinę 13.30 czasu lokalnego a ostatecznie samolot wystartował o godzinie 23.20 czasu lokalnego. Opóźnienie wyniosło zatem ponad 5 godzin a przewoźnik lotniczy nie udowodnił istnienia nadzwyczajnych okoliczności opóźnienia powyższego lotu, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. W związku z tym – zdaniem organu – co do zasady był on zobowiązany do wypłacenia pasażerce zryczałtowanego odszkodowania w wysokości 400 euro na podstawie art. 7 ust. 1 pkt b) rozporządzenia (WE) nr 261(400 EUR). Zgodnie bowiem z tym przepisem, w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują 400 EUR dla wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1.500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1.500 do 3.500 kilometrów. Tym niemniej, z uwagi na fakt, że prawomocnym wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I C 357/17) Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy oddalił powództwo A. K. o zapłatę przeciwko [...] S.A. w likwidacji z powodu przedawnienia powyższego roszczenia (w oparciu o art. 778 k.c.), Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego uznał, że – na zasadzie art. 365 § 1 k.p.c. - był on w tym wypadku związany treścią wyroku Sądu Rejonowego. Z tego więc względu organ stwierdził jedynie naruszenie prawa przez przewoźnika i nałożył na niego karę administracyjną, ale - na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a.- umorzył postępowanie w zakresie ustalenia terminu usunięcia powyższego naruszenia prawa.

Rozpoznając skargę na powyższą decyzję, Sąd Wojewódzki stwierdził, że (cyt.): "Prezes ULC nie był związany tym, że sąd powszechny uznał przedawnienie roszczenia o zapłatę", z którym wystąpiła A. K. w stosunku do [...] S.A. Wyrok sądu powszechnego – jak wywodził Sąd I instancji - wywiera bowiem jedynie skutki prawne wyłącznie inter partes (pomiędzy stronami) a nie erga omnes (wobec wszystkich). W związku z tym, jeżeli sąd powszechny oddali powództwo o zapłatę, to oznacza, iż powód nie może drugi raz wystąpić z takim roszczeniem na drodze sądowej przed sądem powszechnym (ne bis in idem). Poza tym – jak argumentował Sąd - prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wiąże wyłącznie w zakresie ujętym w sentencji tego prawomocnego orzeczenia, tj. rozstrzygnięcia (osądzenie) sprawy. Skoro zatem art. 205b ust. 1 pkt 2 Prawa lotniczego, będący materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji (w dacie orzekania przez organ) stanowił, że w razie złożenia skargi, o której mowa w art. 205a ust. 1, Prezes ULC stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 określa również obowiązek i termin jego usunięcia, to z konstrukcji powołanego przepisu wynikało, że wydając decyzję Prezes ULC w pierwszej kolejności, w każdym przypadku, stwierdza naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, a następnie określa zakres nieprawidłowości oraz nakłada karę, dodatkowo w razie stwierdzenia naruszenia określonych przepisów rozporządzenia 261 określa również obowiązek i termin usunięcia naruszenia prawa.

Jeśli zatem organ uznał – jak kontynuował Sąd Wojewódzki - że zaistniały przesłanki roszczenia z art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 261, a ponadto, że przewoźnik lotniczy zaniedbał obowiązku wypłacenia tego odszkodowania i nie wykazał, że opóźnienie lotu wynikło z przyczyn od niego niezależnych, to tym samym nie mógł umorzyć postępowania w zakresie ustalenia terminu usunięcia naruszenia prawa.

Ponadto, Sąd Wojewódzki zwrócił też uwagę na fakt, że (cyt.): "Jakkolwiek w dacie orzekania przez Prezesa ULC zaskarżoną decyzją wyrok Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy I Wydział Cywilny z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I C 357/17 był prawomocny to podkreślić należy, że powodem oddalenia powództwa tym wyrokiem, było przedawnienie roszczenia. Stanowi o tym art. 778 k.c., zgodnie z którym roszczenia z umowy przewozu osób przedawniają się z upływem roku od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany - od dnia, kiedy miał być wykonany". Sąd Wojewódzki wskazał bowiem w tym miejscu, że (cyt.): "Do takiego też rozumienia zakresu stosowania art. 778 k.c. nawiązuje Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt III CZP 111/16, stwierdzając, że "roszczenie o odszkodowanie przewidziane w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91, przedawnia się w terminie rocznym na podstawie art. 778 KC. Sądy powszechne (cywilne) przyjmują za podstawę orzekania przepisy materialnego prawa cywilnego i kodeksu postepowania cywilnego, a w konsekwencji mogą oddalić powództwo o zapłatę na skutek podniesionego zarzutu przedawnienia, wynika to z art. 1 k.c. w zw. z art. 1 i art. 2 § 1 k.p.c." Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, ponieważ jednak Prawo lotnicze określa wyłącznie jeden przypadek, w którym takie przepisy mogą mieć zastosowanie, a jest nim, określony w art. 205b ust. 6 ustawy Prawo lotnicze, komorniczy (a więc właściwy prawu cywilnemu) rodzaj egzekucji należności uznanych w decyzji stwierdzającej naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego i określającej zakres nieprawidłowości oraz nakładającej karę, o której mowa w art. 209b ust. 1 Prawo lotnicze, to tym samym przepisy kodeksu cywilnego regulujące kwestie przedawnienia roszczenia strony nie miały w tym przypadku żadnego znaczenia.

W związku z powyższym skład orzekający pragnie w tym miejscu przede wszystkim podnieść, że zasadnie skarżący kasacyjnie organ zarzucił Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. a także art. 778 k.c. w zw. z art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 205a ust. 1 i 209b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze oraz w zw. z art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 261/2004, gdyż powodem dla którego Prezes ULC umorzył w części postępowanie, wywołane skargą A.K., nie był w analizowanym stanie faktycznym fakt, że organ przyjął, iż na mocy art. 778 k.c., roszczenie A. K. w stosunku do [...] S.A. o zapłatę 400 EUR z tytułu zryczałtowanego odszkodowania, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 261/2004, uległo przedawnieniu. Umarzając w części przedmiotowe postępowanie organ – na co słusznie zwraca uwagę autor skargi kasacyjnej - nie wypowiedział się w ogóle w kwestii przedawnienia roszczenia. Z tego zatem powodu zbędne były również wywody Sądu Wojewódzkiego, w których kwestionował on możliwość stosowania regulacji, zawartej w art. 778 k.c., w postępowaniu prowadzonym przed Prezesem ULC na podstawie przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, a który to przepis (normujący instytucję przedawnienia w umowie przewozu) – zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2017 r. (sygn. akt III CZP 111/16) - jest stosowany w tego rodzaju sprawach przez sąd cywilny.

Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji i co akcentowane było również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, powodem umorzenia przez organ – na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. – postępowania, w części dotyczącej ustalenia terminu usunięcia naruszenia przepisu art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 261/2004, a więc rozstrzygnięcia uregulowanego w art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze (w wersji obowiązującej w dacie orzekania) była okoliczność, że - na zasadzie art. 365 § 1 k.p.c. – organ był w tym przypadku związany faktem wydania przez Sąd Okręgowy w Warszawie wyroku z dnia 15 marca 2018 r. (sygn. akt XXVII Ca 2057/17), a którym to wyrokiem Sąd Odwoławczy utrzymał w mocy wspomniany wyżej wyrok Sądu Rejonowego dla m st. Warszawy z dnia 5 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I C 357/17) oddalający powództwo pasażerki. W tym miejscu wyjaśnić bowiem trzeba, iż w uchwale z dnia 7 lutego 2014 r. (sygn. akt III CZP 113/13), Sąd Najwyższy przyjął, że w sprawie, w której pasażer domaga się od przewoźnika lotniczego odszkodowania za opóźniony lot - na podstawie art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania łub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.U. U E. L z dnia 17 lutego 2004 r., s. 1) - zachodzi przemienność drogi postępowania przed sądami powszechnymi lub przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Zatem – zdaniem składu orzekającego - zasadnie organ w niniejszej sprawie przyjął, że fakt wydania przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy prawomocnego wyroku z dnia 5 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I C 357/17) był – zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. – w tym wypadku wiążący. Po myśli bowiem tego przepisu, prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Zasadnie więc autor skargi kasacyjnej podnosił, że Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego - jako związany wyrokiem sądu powszechnego w przedmiocie rozstrzygnięcia o roszczeniu odszkodowawczym, przewidzianym w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 - ze względu na uprzednie skierowanie przez pasażerkę sprawy na drogę postępowania sądowego, został w ten sposób pozbawiony możliwości odmiennego załatwienia sprawy określenia obowiązku i terminu jego usunięcia na podstawie art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze.

Podkreślić w tym miejscu też wypada, że Sąd Wojewódzki wprawdzie formalnie dostrzegał różnicę, zachodzącą pomiędzy instytucją prawomocności orzeczenia sądowego, uregulowaną w art. 365 § 1 k.p.c. a powagą rzeczy osądzonej, o której mówi art. 366 k.p.c., to jednak w rzeczywistości obie te konstrukcje prawne w zasadzie utożsamił, akcentując, że – po myśli art. 366 k.p.c. - wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej ale tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.

W związku z tym wskazać należy, że powaga rzeczy osądzonej wyroku prawomocnego ma istotnie charakter podmiotowo względny bo dotyczy tylko tych samych stron procesu, jednak uregulowana w art. 365 §1 k.p.c. prawomocność materialnoprawna orzeczenia sądu cywilnego charakteryzuje się w istocie dwoma aspektami. Pierwszy z nich odnosi się do faktu istnienia prawomocnego orzeczenia, drugi zaś przejawia się w mocy wiążącej jako określonym walorze prawnym rozstrzygnięcia (osądzenia) zawartego w treści orzeczenia. Orzeczenie prawomocne pociąga za sobą tę konsekwencję, że nikt nie może negować faktu istnienia orzeczenia i jego określonej treści, bez względu na to, czy był czy też nie był stroną w postępowaniu, w wyniku którego zostało wydane orzeczenie, które stało się prawomocne (Kodeks Postępowania Cywilnego – Komentarz pod red. prof. dr hab. Kazimierza Piaseckiego, wyd. C.H.BECK, Warszawa 1996, tom I str. 1085 i nast.).

W doktrynie zatem zgodnie przyjmuje się, że podstawowym celem regulacji z art. 365 § 1 k.p.c. jest zapewnienie orzeczeniom prawomocnym formalnie cech niewzruszalności i stabilności w celu uniemożliwienia ich wzruszenia i zapewnienia należytej ochrony prawnej zawartym w nich rozstrzygnięciom. W ocenie składu orzekającego, dodać też trzeba, że funkcjonujący w państwie system prawa musi być traktowany jako jednolita, spójna całość, która daje pewność poszanowania treści orzeczeń wydanych przez uprawnione do tego organy władzy publicznej, w tym sądy powszechne. W rezultacie zaakceptowanie treści zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego oznaczałoby, że fakt wydania przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w/w prawomocnego wyroku z dnia 5 kwietnia 2017 r. nie miał żadnego, prawnego znaczenia a ponadto – na co słusznie zwraca uwagę autor skargi kasacyjnej - doszłoby w ten sposób w istocie rzeczy do weryfikacji w trybie administracyjnym rozstrzygnięcia zawartego w prawomocnym wyroku sądu powszechnego. To zaś z całą pewnością naruszałoby regulacje zawartą w art. 365 § 1k.p.c.

Ponadto – choć jedynie uzupełniająco i na marginesie – w tym miejscu wypada zauważyć, że aktualnie po kolejnej nowelizacji ustawy - Prawo Lotnicze, w celu usunięcia wszelkich wątpliwości, ustawa Prawo lotnicze zawiera przepisy art. 205a ust. 15 i 17 pkt 2, w których postanowiono, że skargę pasażera pozostawia się bez rozpoznania, w przypadku gdy upłynął rok od dnia, w którym lot będący przedmiotem skargi został wykonany albo miał być wykonany. (...) a także, iż Rzecznik Praw Pasażera odmawia prowadzenia postępowania, o którym mowa w ust. 1, w przypadku gdy sprawa o to samo roszczenie między tymi samymi stronami jest w toku albo została już rozpatrzona przez podmiot uprawniony, o którym mowa w ustawie z dnia 23 kwietnia 2016 r. o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich, inny właściwy podmiot albo sąd (Dz. U. z 2019 r. poz. 1580 ze zm. ).

Z tych powodów skład orzekający uznał, że również zarzuty oparte na art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. oraz art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo lotnicze (Dz. U. z 2018 poz. 1183, 1629 i 1637) w zw. z art. 7 ust. 1 lit. b, art. 6 ust. 1 lit. b i art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 były trafne. Decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w zaskarżonej części prawidłowo bowiem została oparta na art. art. 105 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. a zatem nakazanie przez Sąd Wojewódzki organowi wydania decyzji merytorycznej na podstawie w/w przepisów ustawy Prawo lotnicze i rozporządzenia (WE) nr 261/2004 nie było uzasadnione.

Pozostałe zarzuty kasacyjne nie były trafne.

Przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. mają jedynie charakter ustrojowy. Wydanie wyroku, niezgodnego ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie organu, nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Zważyć bowiem należy, że w/w przepisy zakreślają jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nie ma zaś żadnych podstaw do przyjęcia, iż Sąd Wojewódzki nie dokonał takiej kontroli albo, że ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem.

W związku z powyższym podkreślić wypada, iż przepisy te mogłyby być naruszone tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd rozpoznana, albo rozpoznanie jej opierałoby się na innych kryteriach, niż są one określone w art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, co w niniejszym przypadku nie miało miejsca.

Nie były również zasadne zarzuty oparte na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. gdyż zaskarżona część decyzji, wydanej w trybie art. 127 § 3 k.p.a., oparta była na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Stwierdzone zaś wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku wyczerpywały – jak wyżej wskazano - przesłanki zawarte w art. 141 § 4 p.p.s.a. W postępowaniu przed sądem administracyjnym przepisy procedury administracyjnej nie mają bowiem zastosowania.

Tym niemniej – jak to wyżej wyjaśniono - uznając skargę kasacyjną za usprawiedliwioną w zasadniczej części, przy jednoczesnym stwierdzeniu, że istota sprawy została w tym przypadku dostatecznie uzasadniona, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 188 i art. 151 w zw. z art. 193 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na art. 203 pkt 2 p.p.s.a.