Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 403/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 1 i 3, art. 137 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 29 listopada 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1277/20 w sprawie ze skargi [...] i [...] na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 20 kwietnia 2020 r. nr 982/2020 w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1277/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] i [...] na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 20 kwietnia 2020 r. nr 982/2020 w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu I instancji decyzją Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołań [...] i [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Piaseczyńskiego z dnia 27 listopada 2018 r. o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Warszawie przy dawnej ul. Zamiany, stanowiącej obecnie część działki ew. nr [...] z obrębu 1-10-09, uregulowanej w księdze wieczystej nr WA2M/00436406/2 oraz cześć działki ew. nr [...] z obrębu 1-10-09, uregulowanej w księdze wieczystej nr WA2M/00433357/2 na rzecz następców prawnych dawnych współwłaścicieli. Wskazał, że cel wywłaszczenia w ich obszarze został zrealizowany. Organy odwoływały się przy tym do faktu wybudowania osiedla (na potrzeby którego dokonano wywłaszczenia), stanu zagospodarowania terenu, stwierdzonego z jednej strony w oparciu o przeprowadzone w dniu 30 czerwca 2017 r. oględziny, z drugiej zaś na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych w latach 1982-2005 oraz wykonanej na potrzeby postępowania opinii geodety uprawnionego w zakresie fotogrametrii i teledetekcji - Barbary Błaszczyk, której konkluzja sprowadzała się do stwierdzenia, że "sytuacja odfotografowana na zdjęciach lotniczych (...) oraz na ortofotomapie z 2001 r. pokazuje, że zarówno działka ewidencyjna numer [...] jak i działka ewidencyjna numer [...] z obrębu 1-10-09 znajdowały się wówczas w obszarze kompleksowo urządzonego osiedla mieszkaniowego, stanowiąc jego integralną część.".

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosły [...] i [...].

Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Sąd podziela stanowisko organów oraz wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych i w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. P 38/11, że w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji, jak wyjaśnił Trybunał, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których ceł określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Wobec realizacji w obszarze przedmiotowej nieruchomości przywołanego celu jeszcze przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (a więc przed 1 stycznia 1998 r.) i przed złożeniem wniosku o jej zwrot, traci na znaczeniu kwestia terminów w jakich poszczególne prace inwestycyjne były na niej realizowane.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

1. art. 136 ust. 1 i ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce

nieruchomościami (t.j. Dz. U, z 2020 r. poz. 65, dalej: u.g.n.) poprzez błędne uznanie, że grunt stanowiący przedmiot postępowania w niniejszej sprawie - będący częścią dawnej działki oznaczonej ewidencyjnie nr [...] z dawnego obrębu 235, pochodzącej z dawnej księgi hipotecznej pod nazwą "Służew nr hip. 94 dawny 9, nr rej, 2966", został użyty - w całości - wyłącznie na cel określony w umowie o jego przejęciu, to jest budowę osiedla mieszkaniowego "Ursynów Północ" i ulic miejskich zgodnie z decyzjami o lokalizacji inwestycji Nr 90/72 i nr 91/72 z dnia 5 kwietnia 1972 roku, jak również poprzez błędne przyjęcie, w wyniku bezpodstawnego uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, o zrealizowaniu celu wywłaszczenia na całym obszarze nieruchomości, że nieruchomość ta nie okazała się zbędna w aspekcie celu jej przejęcia, w konsekwencji czego nie podlega, w jakiejkolwiek części, zwrotowi na rzecz spadkobierców byłych właścicieli tej nieruchomości,

2. art. 137 ust. 1 u.g.n., poprzez błędne uznanie, że realizacja publicznego celu

przejęcia nieruchomości pod budowę osiedla mieszkaniowego "Ursynów Północ" i ulic miejskich zgodnie z decyzjami o lokalizacji inwestycji Nr 90/72 i nr 91/72 z dnia 5 kwietnia 1972 roku, została przeprowadzona i - w szczególności - zakończona, na całym gruncie, objętym niniejszym postępowaniem, w terminach wskazanych w tym przepisie,

3. art. 137 ust. 2 u.g.n., poprzez niezastosowanie dyspozycji tego przepisu w odniesieniu do części gruntu, objętego niniejszym postępowaniem, na którym nigdy nie został zrealizowany cel publiczny, wskazany jako podstawa przejęcia nieruchomości;

lI. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie - art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nie wyjaśnienie - w dostatecznym zakresie - w treści uzasadnienia do zaskarżonego wyroku - istotnych okoliczności podnoszonych w treści skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia skargi, to jest:

• nieustalenie, na jakiej dokładnie części wywłaszczonej nieruchomości doszło

do realizacji celu wywłaszczenia, określonego jako "budowa osiedla mieszkaniowego "Ursynów Północ" i ulic miejskich zgodnie z decyzjami o lokalizacji inwestycji Nr 90/72 i nr 91/72 z dnia 5 kwietnia 1972 roku, a w konsekwencji -

• nieustalenie, na jakiej części wywłaszczonej nieruchomości nie doszło do

realizacji wskazanego powyżej celu wywłaszczenia,

• zignorowanie istoty oraz skutków oddania części gruntu, objętego aktem

notarialnym Rep.A-li-8911/73 z dnia 19 października 1973 roku, w dzierżawę osób trzecich, nierealizujących jakichkolwiek zadań z zakresu budowy osiedla mieszkaniowego "Ursynów Północ" i ulic miejskich, jak również nie realizujących jakiegokolwiek celu publicznego,

• zignorowanie faktu zbędności gruntu na cel wywłaszczenia, wynikającego z

treści - pozostającego w aktach postępowania w niniejszej sprawie - stanowiącego załącznik do skargi z dnia 19 czerwca 2020 roku - pisma Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej ’’Stokłosy", tej Spółdzielni z dnia 17 października 2017 roku, o zbędności - dla Spółdzielni - części gruntu stanowiącego przedmiot postępowania w niniejszej sprawie, to jest części obecnej działki oznaczonej ewidencyjnie nr [...] - gruntu niezabudowanego o powierzchni 0,0933 ha, gruntu niezabudowanego o powierzchni 0,1307 ha oraz gruntu zabudowanego pawilonem usługowo-handlowym o powierzchni 0,0427 ha,

- które to uchybienia miały istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wywiodła Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowo "Stokłosy" wnosząc o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej zarządzeniem z dnia 14 lipca 2022 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 376, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.

Na wstępie wskazać należy, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych. Wadliwość w sformułowaniu zarzutów nie musi jednocześnie uniemożliwiać rozpoznania skargi kasacyjnej i Naczelny Sąd Administracyjny może zbadać jej podstawy, przychylając się do stanowiska, że nie każde nieprawidłowe przedstawienie podstaw kasacyjnych wynikających z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. dyskwalifikuje skargę kasacyjną (vide uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. I OPS 10/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie powołano się na obie podstawy kasacyjne, co generalnie wymusza rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów prezentowanych w ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.

W rozpoznawanej przez Naczelny Sad Administracyjny sprawie kluczowe znaczenie ma rozstrzygniecie zagadnienia czy cel wywłaszczenia określony w akcie notarialnym z dnia 19 października 1973 r. Rep. A-II-Nr 1305/73 został zrealizowany na obszarze całej nieruchomości zgodnie z właściwymi w tym zakresie normami prawnymi.

Wnioskowane do zwrotu nieruchomości, przypomnijmy: stanowiły pierwotnie część działki nr [...] z dawnego obrębu 235, która wraz działką nr [...] z obrębu 234 i nr 104 cz. z obrębu 235 (o łącznym obszarze 1,1861 ha) i objęte były dawną księgą "Służew Nr hip. 94 dawny 9, Nr rej. 2966". Stanowiły one współwłasność [...] i [...], którzy zbyli je na rzecz Skarbu Państwa wzmiankowanym wyżej aktem notarialnym z dnia 19 października 1973 r. Rep. A-II-Nr 1305/73 w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz.94 ze zm.), w związku z przeznaczeniem tego terenu pod budowę zespołu mieszkaniowego "Ursynów Północny" i ulic miejskich, zgodnie z decyzjami o lokalizacji inwestycji Nr 90/72 i 91/72 z 5 kwietnia 1972 r. Przy czym w skład terenu objętego decyzjami lokalizacyjnymi, wchodził grunt o pow. 0,8773 ha, a poza lokalizacją leżał grunt o pow. 0,3088 ha, stanowiący dawną działkę nr [...], wykupiony przez Skarb Państwa na wniosek dawnych współwłaścicieli.

W związku zawartymi w środku odwoławczym (skardze kasacyjnej) zarzutami, w pierwszej kolejności odnieść się należy do niezasadnego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wyjaśnić trzeba, że uregulowanie zawarte w art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku. Zgodnie z dyspozycją przywołanej powyżej regulacji uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jeżeli nie wiadomo jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku.

Brak przekonania strony skarżącej o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony skarżącej, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego - co należy podkreślić - polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1131/13, z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt I FSK 2081/13, z dnia 12 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 2338/13, z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt I GSK 1779/13 oraz z dnia 27 sierpnia 2021r. sygn. akt I OSK 474/21 i I OSK 604/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, podano zarzuty sformułowane w skardze, stanowisko organu oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Z wywodów Sądu I instancji wynika dlaczego, w ocenie składu orzekającego, decyzja administracyjna (rozstrzygnięcie) organu jest prawidłowa. Okoliczność, że strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie oznacza, że uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a zatem takie stanowisko Sądu I instancji nie mogło być skutecznie zwalczane przez podniesienie zarzutu naruszenia powyższego przepisu.

Oceniając następnie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego przedstawione w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że są one nieusprawiedliwione. W wyniku analizy akt sprawy oraz odnośnych zarzutów prawa materialnego Sąd odwoławczy podziela ustalenia WSA, że sposób zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości, jaki funkcjonował w dacie zgłoszenia żądania jej zwrotu, wyłaniający się ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego - obejmującego poza planami realizacyjnymi także dokumentację zdjęciową terenu z lat 1982-2005, przywoływaną przez organ opinię fotogrametry, dokumentację z oględzin nieruchomości - mieści niewątpliwie w realizacji celu wywłaszczenia wskazanego akcie notarialnym z dnia 19 października 1973 r. W odniesieniu zaś do wzniesionego na niej w latach dziewięćdziesiątych budynku usługowo-handlowego, stanowi przejaw dopuszczalnej prawem modyfikacji, a nie jakościowej zmiany, określonego w sposób ogólny celu jakim była budowa zespołu mieszkaniowego (osiedla). Nie sposób bowiem na etapie realizacji tak dużej i rozłożonej w czasie inwestycji uniknąć modyfikacji pierwotnych jej założeń, dostosowując ją niejako do zmieniających się potrzeb mieszkańców. Jak zwracał uwagę Sąd Najwyższy w przywoływanej uprzednio przez Sąd wojewódzki uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 27 stycznia 1988 r. sygn. akt III AZP 11/87 (OSNC 1988/11/149), odróżnić należy jakościową zmianę celu wywłaszczenia od modyfikacji tego celu.

Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko, że o zmianie celu wywłaszczenia można zatem mówić tylko w przypadku, gdy następuje zmiana funkcji wywłaszczonego terenu i ma ona charakter trwały. Pogląd ten konsekwentnie podtrzymywany jest także w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2018r. sygn. akt I OSK 1862/16; zob. także m. in. wyroki NSA: z dnia 21 lutego 2008r. I OSK 180/07; z dnia 17 listopada 2011r. I OSK 2052/10; z dnia 6 kwietnia 2017 r. I OSK 1842/15, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Decydującym jest bowiem fakt użytkowania przedmiotowych nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia (por. wyroki NSA z dnia 17 marca 2011r. I OSK 697/2010 Lex Polonica; z dnia 7 września 2007 r. I OSK 1324/2006; z dnia 17 czerwca 2011 r. I OSK 1433/10; z dnia 3 września 2010r. I OSK 1537/09; z dnia 5 lutego 2009 r. I OSK 300/08; z dnia 23 lutego 2010r. I OSK 600/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).).

Skoro celem wywłaszczenia było przeznaczenie nieruchomości pod budowę zespołu mieszkaniowego "Ursynów Północny" i ulic miejskich, zgodnie z decyzjami o lokalizacji (...) to organ nie musiał ustalać czy wywłaszczona działka miała podlegać jakiemuś szczególnemu, konkretnemu zagospodarowaniu. Wystarcza stwierdzenie, iż wywłaszczony teren został zagospodarowany jako fragment tego osiedla mieszkaniowego (budowę zespołu mieszkaniowego) czy to pod zabudowę, czy pod infrastrukturę techniczną czy m.in. pod tereny zielone. Jak trafnie wskazuje przywoływane orzecznictwo, że w przypadku realizacji takiej inwestycji jak osiedle mieszkaniowe, o wykorzystaniu na cel wywłaszczenia świadczy nie tylko zabudowanie budynkami mieszkaniowymi, ale także wszelkimi innymi obiektami, które są potrzebne dla osiedla. O wykorzystaniu na cel wywłaszczenia może także świadczyć inne niż zabudowa zagospodarowanie, w tym pozostawienie terenów zielonych. W przypadku realizacji dużej inwestycji na poszczególnych etapach może dochodzić do zmian w projektach zagospodarowania poszczególnych części terenu, stanowiących o realizacji osiedla (wyrok NSA z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 2600/14; zob. wyroki NSA: z dnia 21 kwietnia 2016r. sygn. akt I OSK 1519/14; z dnia 31 maja 2022 r. sygn. akt I OSK 1793/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Słusznie też wskazano, że przeznaczenie terenów na budowę osiedla mieszkaniowego dotyczy nie tylko zabudowy stricte mieszkaniowej ale całej infrastruktury osiedla.

Pogląd powyższy podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym, wychodząc z założenia, że dopuszczalna modyfikacja celu wywłaszczenia obejmuje sytuacje, w której ta "nowa" inwestycja mieści się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli nie prowadzi do jakościowej zmiany jego charakteru. Podobnie w tych kwestiach wypowiadał się przywoływany w zaskarżonym orzeczeniu również Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 27 listopada 2014 r. I OSK 846/13 (lex nr 1658642), w którym stwierdził, że zmiany celu wywłaszczenia nie oznacza modyfikacja projektu zagospodarowania terenu polegająca na dostosowaniu jej do potrzeb inwestora. Osiedle mieszkaniowe jest pewnym, swego rodzaju, mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Z tego względu nie można również – co do zasady – wykluczyć możliwości, by na terenie osiedlowym, pierwotnie przeznaczonym pod zieleń lub mającym tzw. charakter rekreacyjny, w przyszłość powstał np. jakiś obiekt bardziej obecnie potrzebny jego mieszkańcom. Takim zaś obiektem bez wątpienia pozostaje budynek handlowo-usługowy zlokalizowany na działce ew. nr [...], w którym – jak wynika z niesporych ustaleń organów zaakceptowanych przez WSA – funkcjonuje obecnie pizzeria oraz przychodnia. Skoro zatem na nieruchomości, której zwrotu oczekiwali skarżący, na dzień zgłoszenia w tym względzie żądania cel wywłaszczenia został zrealizowany, nie zaistniał objęty hipotezą normy prawnej zwartej w art. 136 ust. 3 u.g.n. stan jej "zbędności na cel wywłaszczenia" , a tym samym brak było podstaw do uwzględnienia owego żądania. Odmawiając zatem w tych uwarunkowaniach jej zwrotu organ administracji pierwszej instancji nie naruszył ww. przepisu. W konsekwencji czego nie naruszył go także utrzymując jego decyzję w mocy Wojewoda Mazowiecki, co zasadnie zaaprobował Sąd I instancji. Jednocześnie wobec realizacji w obszarze przedmiotowej nieruchomości przywołanego celu jeszcze przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (a więc przed 1 stycznia 1998 r.) i przed złożeniem wniosku o jej zwrot, traci na znaczeniu kwestia terminów w jakich poszczególne prace inwestycyjne w były na niej realizowane. Zbędne było zatem w tym stanie rzeczy badanie czy decyzje lokalizacyjne, które legły u podstaw przejęcia własności na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o odnośny akt notarialny zachowały swoją moc.

Mając na względzie powyższe rozważania, Naczelny Sad Administracyjny stwierdza, że cel wywłaszczenia określony w akcie notarialnym z dnia 19 października 1973 r. Rep. A-II-Nr 1305/73 został zrealizowany na obszarze całej nieruchomości zgodnie z właściwymi w tym zakresie normami prawnymi i brak jest podstaw do wnioskowanego zwrotu nieruchomości.

Wobec powyższego uznać należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.

Wniosek uczestnika postępowania – Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "Stokłosy" – o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego podlegał oddaleniu, albowiem zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu I instancji oddalający skargę, w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ, przepisy ustawy nie przewidują w takiej sytuacji możliwości zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz uczestników postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 7 października 2022r. sygn. akt I OSK 2044/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).