Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 79/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 36 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2067
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Monika Kramek (spr.), , Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zgody na rozbiórkę budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącej [...] sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w [...] kwotę 200 zł (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] sp. z o. o. sp. k. z siedzibą w [...] ("skarżąca", "spółka") jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ("Minister", "organ II instancji") z dnia [...] października 2019 r., znak: [...], wydana w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na prowadzenie robót budowlanych, polegających na polegających na usunięciu budynku zlokalizowanego przy ul. [...] w [...] w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Budynek położony przy ul. [...] w [...] na mocy decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] czerwca 1979 r. został wpisany do rejestru zabytków zespołu urbanistyczno-architektonicznego Starego miasta w [...] pod nr [...]. Teren, na którym znajduje się ten budynek, objęty jest ponadto ochroną na mocy zapisów: Uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2002 roku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Obszar [...] w [...]", Uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lutego 2018 roku w sprawie ustanowienia "[...]" w [...] oraz Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie uznania za pomnik historii "[...] – historyczny zespół miasta" (Dz. U. Nr 219, poz. [...]).

Skarżąca oraz [...] sp. z o. o. wnioskiem z dnia 20 listopada 2018 r. wystąpiły do Miejskiego Konserwatora Zabytków w [...] ("MKZ", "Miejski Konserwator") o wydanie pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych, polegających na rozbiórce kamienicy zlokalizowanej przy ul. [...] w [...].

Równocześnie, na wniosek skarżącej oraz [...] sp. z o. o., [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków ("WKZ", "Konserwator Wojewódzki") prowadził postępowanie dotyczące skreślenia obiektu z wykazu zabytków nieruchomych wyznaczonych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków, którego rozstrzygnięcie było istotne dla dalszego postępowania prowadzonego przez Konserwatora Miejskiego.

W dniu 17 stycznia 2019 r. Konserwator Wojewódzki wydał opinię, odmawiając skreślenia obiektu zlokalizowanego w [...] przy ul. [...] z wykazu zabytków nieruchomych wyznaczonych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. MKZ zawiesił na wniosek skarżącej postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie w związku z pojawieniem się nowych materiałów dowodowych w sprawie. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Konserwator Miejski podjął zawieszone postępowanie.

W dniu 22 maja 2019 r. dokonano kontroli przedmiotowego budynku, w wyniku której ustalono, że prace przy budynku rozpoczęto na podstawie pozwolenia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., które obejmowało m.in.: rozbiórkę stropów i ścian wewnętrznych z pozostawieniem ścian zewnętrznych od strony południowej, zachodniej i fragmentu ściany północnej, budowę ścian zewnętrznych i wewnętrznych, wykonanie nowych stropów, wymianę więźby dachowej, renowację elewacji frontowej, bocznej oraz fragmentu tylnej wraz z konserwacją i restaurację detalu architektonicznego. Stwierdzono, że prace zostały wstrzymane we wrześniu 2018 r., a elewacja od strony ul. [...] jest zabezpieczona siatką i łapaczami zamontowanymi nad I piętrem. Z informacji inwestora wynikało, że rozebrano dach i strop nad ostatnią kondygnacją oraz część ścian ostatniej kondygnacji. Na wszystkich kondygnacjach podstemplowano stropy. Na ścianie frontowej oraz na niektórych ścianach poprzecznych widoczne są spękania, które nie są monitorowane. Wskazano, że w związku z brakiem zabezpieczenia przedmiotowego obiektu przed wpływem czynników atmosferycznych oraz wstrzymaniem prowadzenia robót budowlanych, stan techniczny kamienicy ulega ciągłej degradacji

Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r, nr [...], MKZ nie wyraził zgody na wykonanie prac określonych we wniosku z dnia 20 listopada 2018 r., polegających na rozbiórce budynku zlokalizowanego przy ul. [...] w [...].

Konserwator Miejski podkreślił, że przedmiotowa kamienica, jako część zabudowy pierzejowej ul. [...] oraz zabudowań szpitalnych jest trwale związana z historią miejsca. MKZ stwierdził, że jest ona elementem historycznego układu, zdefiniowanego w art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2067 ze zm. – dalej: "ustawa o ochronie zabytków"). Wskazał również na wartości podlegające ochronie na terenie zespołu budowlanego, zawarte w Karcie Waszyngtońskiej (Międzynarodowa Karta Ochrony Miast Historycznych uchwalona na VIII Zgromadzeniu Generalnym Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków ICOMOS w październiku 1987 r.).

MKZ stwierdził, że obiekty zabytkowe (zarówno pojedyncze budowle jak i zespoły oraz układy urbanistyczne) stanowią wspólne dziedzictwo kulturowe, dlatego też każdy obiekt zabytkowy należy analizować nie tylko jako indywidualne dzieło ale również część większej całości.

Zdaniem Konserwatora Miejskiego przedmiotowy budynek posiada wartość historyczną, artystyczną i naukową. Stanowi świadectwo materialne historii miasta i jego mieszkańców, od XIX wieku po czasy współczesne. Opisując historię kamienicy MKZ wyjaśnił, że o ile zbudowana jako budynek mieszkalny w zabudowie pierzejowej została włączona do zespołu szpitala miejskiego, a następnie przebudowana z dostosowaniem wnętrz do funkcji szpitalnej, to w swojej zasadniczej bryle i formie budynek nie został znacząco przekształcony na przestrzeni lat i stanowi przykład architektury charakterystycznej dla wielkomiejskiego budownictwa mieszkalnego końca XIX wieku. Kamienica została wzniesiona jako pięciokondygnacyjny, podpiwniczony dom mieszkalny w zabudowie pierzejowej, o jednenastoosiowej fasadzie. Pierwotnie posiadała boniowanie do czwartej kondygnacji, obecnie jedynie na pierwszej i drugiej. Zachował się rytm i forma otworów okiennych. W trakcie użytkowania zlikwidowano jedynie wejście od strony ul. [...] oraz trzy balkony zlokalizowane na siódmej osi okiennej.

Organ podniósł, że w toku postępowania wnioskodawcy przedłożyli opinię autorstwa prof. dr hab. inż. arch. [...], w sprawie planowanej inwestycji. Analiza dokumentów historycznych oraz aktów prawnych i dokumentacji powstałej na potrzeby postępowania, w tym projektów i ekspertyz, pozwoliła autorce opinii na sformułowanie m.in. następujących wniosków: "Kamienica [...] nie jest zabytkiem chronionym prawnie wpisem do rejestru zabytków. Obiekt zabytkowy, nawet mocno zdegradowany pod względem struktury mógłby być konstrukcyjnie wzmacniany również w sytuacji jeśli byłby to proces niezwykle skomplikowany i nieracjonalny z wielu względów; mógłby być rekonstruowany lub odbudowany (...) Wymienione argumenty (...) przemawiają za zastąpieniem zdegradowanego budynku przy ul. [...] obiektem nowym o współczesnej, architektonicznej estetyce".

Odnosząc się do tej opinii za błędne MKZ uznał twierdzenie, że budynek został odbudowany, w uproszczonej formie, po zniszczeniach wojennych. Zdaniem MKZ budynek nie ucierpiał w czasie II wojny światowej, co potwierdzają zdjęcia lotnicze, wykonane dnia [...] maja 1944 r. i 4 kwietnia 1945 r., przez samolot Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych ("[...] 1944-1945. Fotomapa", [...] 2016). MKZ podzielił natomiast ocenę, że zmiana funkcji, z mieszkalnej na szpitalną, wymusiła przebudowę wnętrz i uproszczenie fasady.

Odnosząc się do zmian, które dotknęły budynek, MKZ podkreślił, że nośnikiem dziedzictwa kulturowego jest jego autentyczna substancja zabytkowa, nawet jeśli jest ona reprezentowana przez relikty występujące w przetworzonej całości.

MKZ wskazał, że przedmiotowa kamienica jest obiektem zabytkowym, a jej wnętrze przeszło liczne przekształcenia po włączeniu jej do zespołu szpitala miejskiego, które spowodowało znaczny uszczerbek na jej wartości, poprzez dostosowanie jej do nowej funkcji. Skutkowało to również całkowitym pozbawieniem wnętrza pierwotnego wyposażenia.

Konserwator Miejski stwierdził, że przedmiotowe postępowanie ma pośrednio związek z wydanym w 2006 r. pozwoleniem konserwatorskim nr [...], dotyczącym tej samej nieruchomości. W związku ze zmianą inwestora, w dniu 5 marca 2018 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wznowienie ww. pozwolenia na podstawie tej samej dokumentacji. W dniu [...] kwietnia 2018 r. MKZ wydał pozwolenie nr [...] na taki sam zakres prac, tj. m.in. rozbiórkę stropów i ścian wewnętrznych z pozostawieniem ścian zewnętrznych od strony południowej, zachodniej i fragmentu ściany północnej, budowę ścian zewnętrznych i wewnętrznych, wykonanie nowych stropów, wymianę więźby dachowej, renowację elewacji frontowej, bocznej oraz fragmentu tylnej wraz z konserwacją i restauracją detalu architektonicznego.

Konserwator Miejski podkreślił, że wydanie wyżej opisanego pozwolenia podyktowane było głęboką analizą stanu zachowania kamienicy oraz wpływu inwestycji na zabytkowy układ urbanistyczny Starego Miasta w [...]. Wskazał również na cel konserwacji architektury, przytaczając jednocześnie art. 6 Karty Weneckiej.

Dalej MKZ wyjaśnił, że zachowanie zewnętrznych ścian kamienicy i przebudowa wnętrz oraz elewacji podwórzowych jest rozwiązaniem optymalnym dla przedmiotowego obiektu i zgodnym z doktryną konserwatorską. Pozwala na zachowanie historycznej pierzei przy jednoczesnej możliwości kształtowania wnętrz według woli i potrzeb inwestora.

Następnie Konserwator Miejski przytoczył ust. II pkt 3 tzw. Rekomendacji Warszawskiej (tj. Zalecenia dotyczące ochrony zespołów zabytkowych i tradycyjnych i ich roli w życiu współczesnym) oraz wskazał, że zaakceptowany w 2006 r. projekt przewidywał zastosowanie współczesnych technologii i materiałów przy jednoczesnym zachowaniu fasady, której ekspozycja jest istotna ze względu na zabytkowy zespół.

MKZ wyjaśnił, że w toku postępowania skarżąca wniosła liczne uwagi i zastrzeżenia do wcześniej zaakceptowanej dokumentacji projektowej. Ponadto przedstawiono ekspertyzę techniczną autorstwa dr inż. [...] z października 2018 r., która wskazuje na bardzo zły stan obiektu. Jednak żadne z zaproponowanych w niej rozwiązań nie przewiduje zachowania fasady oraz ściany szczytowej budynku, które w ocenie MKZ są tak istotne ze względu na historię i formę miejsca oraz zachowanie zabytkowych wartości układu urbanistyczno- architektonicznego. Ponadto MKZ zauważył, że znajdująca się w aktach wykonana na zlecenie WKZ, opinia z zakresu budownictwa nt. dokumentacji dotyczącej budynku d. Szpitala Miejskiego w [...] przy ul. [...], autorstwa mgr inż. [...] wskazuje na liczne uchybienia w ekspertyzie autorstwa dr inż. [...], m.in.: brak wyników przeprowadzonych badań i obliczeń, brak informacji o odkrywkach fundamentów, brak obliczeń statystyczno-wytrzymałościowych, brak wyników badań zawilgocenia i zasolenia murów.

W tych okolicznościach MKZ stwierdził, że nie może zaakceptować wniosku z dnia 20 listopada 2018 r.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie przez organ stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, dowodowego oraz pominięcie słusznego interesu wnioskodawcy; 2) art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady równego traktowania i wydania pozwolenia na rozbiórkę budynków objętych taką samą ochroną konserwatorską, jak budynek skarżącej pochodzących z tego samego okresu i w lepszym stanie zachowania niż budynek Podgórna 7; 3) art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie prawa własności oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa do równego traktowania przez władze publiczne.

Po rozpatrzeniu odwołania, Minister opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2019 r. utrzymał w całości w mocy decyzję MKZ z dnia [...] czerwca 2019 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister nie zgodził się z oceną skarżącej, że budynek przy ul. [...] jest przykładem zabudowy dwudziestowiecznej, a w konsekwencji nie powinien być brany pod uwagę jako przedmiot ochrony na podstawie wpisu do rejestru zabytków zespołu budowlanego. Wskazał, że z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że planowana do rozbiórki kamienica przy ul. [...] w Poznaniu została wzniesiona w latach 1884-1885 dla [...], na miejscu wcześniejszej zabudowy, jako budynek mieszkalny. W 1911 r. kamienica została włączona do zespołu Szpitala [...], który rozpoczął swoją działalność przy ul. [...] w [...] w 1854 r. Także w opracowanej na zlecenie inwestora Opinii konserwatorskiej autorstwa prof. dr hab. inż. arch. [...], uznano przedmiotowy obiekt za XIX-wieczną kamienicę (str. 5), która zaczęła powstawać od lat 1884-1885 (str. 14).

Minister stwierdził, że wnioskowany do wyburzenia budynek stanowi historyczny element zespołu zabudowy Starego Miasta w [...], chronionego na podstawie ww. decyzji wpisującej do rejestru zabytków.

Dalej Minister przytoczył tezy nieprawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 352,19, zapadłego po rozpoznaniu skargi skarżącej na czynność Konserwatora Wojewódzkiego z dnia [...] stycznia 2019 r., w przedmiocie odmowy wykreślenia omawianego budynku z wykazu zabytków wskazanych do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków, z uwagi na posiadane przez ten obiekt wartości historyczne i artystyczne. Tezy te w ocenie Ministra mają uzasadniać uznanie przedmiotowego obiektu za zabytek.

Organ odwoławczy wskazał, że teren, na którym zlokalizowany jest przedmiotowy budynek, chroniony jest ustaleniami obowiązującego na tym obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Obszaru [...] w [...], zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z [...] lipca 2002 r.

Minister ocenił, podzielając stanowisko i argumenty Konserwatora Miejskiego, że budynek kamienicy stanowi istotny element tożsamości historycznej i kulturowej miasta, nadal posiadając zarówno wartości historyczne, jak i architektoniczne. Zdaniem Ministra budynek w swojej zasadniczej bryle i formie nie został znacząco przekształcony. Elewacje zachowały swój ogólny wyraz i układ wyrażony w podziałach na kondygnacje, w przebiegu gzymsów, układzie i artykulacji otworów okiennych. Zmiana funkcji z mieszkalnej na szpitalną wymusiła jednak uproszczenie fasady. Wnioskowany do rozbiórki budynek, aby być chronionym elementem zabytkowego układu urbanistycznego i historycznego zespołu zabudowy miasta, nie musi posiadać wybitnych czy niepowtarzalnych wartości architektonicznych, bowiem wtedy byłby indywidualnie wpisany do rejestru zabytków. Jednocześnie Minister zauważył, że objęcie ochroną konserwatorską układu urbanistycznego i zespołu budowlanego nie oznacza automatycznie bezwzględnego zakazu rozbiórki jednego z elementów chronionej zabudowy. Ochrona ta winna być bowiem adekwatna i wynikać z roli pełnionej przez obiekt w zespole zabudowy.

Odpowiadając na zarzuty skarżącej, organ odwoławczy podkreślił rzetelną jego zdaniem, ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonaną przez Konserwatora Miejskiego. Wskazał na odniesienie się przez MKZ zarówno do przedstawionej przez inwestorów Opinii konseratorskiej autorstwa prof. dr hab. inż. arch. [...], jak i do Ekspertyzy budowlanej, autorstwa dr. [...] i w tym kontekście podniósł, że organ ochrony zabytków obu instancji są jednak zdania, że brak jest podstaw do rezygnacji z ochrony autentycznego elementu zabytkowego obszaru, tylko z tego powodu, że dysponent obiektu negatywnie ocenia jego obecną wartość jako obiektu architektury, ma inne plany inwestycyjne dla tego miejsca i nie chce zmierzyć się z niewątpliwie trudnym problemem wzmocnienia zabytkowej struktury elewacji zewnętrznych tego budynku.

Organ odwoławczy wskazał również, że w materiale dowodowym sprawy znajduje się protokół z posiedzenia Wojewódzkiej Rady Ochrony Zabytków w dniu [...] listopada 2018 r., w którym Rada wyraziła stanowisko, że przedmiotowy budynek stanowi istotną architektonicznie część zabudowy północnej pierzei ul. [...] i jest znaczącym historycznie elementem układu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków, zatem najistotniejsze w jego ochronie jest zachowanie bryły, gabarytów i elewacji południowej wraz z detalem architektonicznym.

Odnosząc się zarzutu, że budynek jest w złym stanie technicznym, organ odwoławczy podniósł, że MKZ nie kwestionuje tego faktu, jak również tego, że ulega on ciągłej degradacji w związku z wstrzymaniem rozpoczętych robót budowlanych. Tym niemniej uznał (podzielając ocenę MKZ), że w sprawie nie przedstawiono wiarygodnego dowodu, świadczącego o braku możliwości przeprowadzenia gruntownego remontu i przebudowy wnętrz kamienicy z pozostawieniem zewnętrznych elewacji. Podkreślił ponadto, że z uwagi na zakres ochrony prawnej zabytkowego zespołu zabudowy, bez znaczenia dla rozpatrywania zachowanych wartości budynku jest stan wnętrza tego obiektu, bowiem ochroną konserwatorską objęty jest jedynie jego historyczny wygląd zewnętrzny.

W skardze na decyzję Ministra skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów stanowiących podstawę stwierdzenia nieważności decyzji w postaci art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady równego traktowania i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, polegającego na niewydaniu wnioskowanego pozwolenia na rozbiórkę w sytuacji, gdy w stosunku do budynków sąsiednich pozwolenia na rozbiórkę lub przebudowę skutkującą praktycznym usunięciem tych budynków, zostały wydane na rzecz innych inwestorów. Skarżąca wskazała, że budynki sąsiednie objęte były identyczną ochroną konserwatorską co przedmiotowa kamienica oraz utrzymane były w tożsamym lub lepszym stanie technicznym, pochodziły z tego samego okresu albo były starsze oraz były stale użytkowane, podczas gdy kamienica została opuszczona i ulegała degradacji. Wskazała również, że budynki sąsiednie w co najmniej takim samym stopniu zachowane zostały w pamięci mieszkańców [...]. Podniesiony zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. uzasadnia, zdaniem skarżącej, żądanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepełne wyjaśnienie przez Ministra stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, niedokonanie prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, pominiecie przy rozstrzyganiu słusznego interesu skarżącej, w szczególności poprzez:

- stawianie przez Ministra tez niemających poparcia lub sprzecznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a dotyczących:

- uznania budynku za zabytek,

- istnienia możliwości dokonania odbudowy budynku w inny sposób niż dwa warianty wskazane przez dr inż. [...] w ekspertyzie budowlanej załączonej do wniosku,

- nieudowodnienia przez skarżącą, że remont budynku wiąże się z koniecznością całkowitej wymiany oryginalnej substancji budowlanej,

- tezy, że skarżąca ubiega się o zezwolenie na rozbiórkę głównie z uwagi na względy ekonomiczne i nie chce zmierzyć się z niewątpliwie trudnym problemem wzmocnienia zabytkowej struktury elewacji zewnętrznych budynku,

które są kluczowe dla wydania pozwolenia na rozbiórkę we wnioskowanym zakresie.

- dowolną i nieprawidłową ocenę i interpretację treści opinii eksperckich przedłożonych w sprawie, polegającą na nieuzasadnionym w sposób należyty i przekonujący odrzuceniu wniosków płynących z ekspertyzy budowlanej 2018 sporządzonej przez dr inż. [...] oraz sformułowanie wniosków sprzecznych z wyrażonymi w Opinii Konserwatorskiej 2018 sporządzonej przez prof. [...], pomimo nieodrzucenia tej opinii przez Ministra, a jednocześnie oparcie się na opinii rzeczoznawcy mgr inż. [...], która zawiera szereg dyskwalifikujących błędów merytorycznych i metodologicznych, a także niewskazanie przez Ministra, z jakich konkretnie powodów odrzuca ekspertyzę budowlaną dr inż. [...] na rzecz wniosków płynących z opinii mgr inż. [...], w sytuacji, gdy wnioski płynące z tych opinii mają istotne znaczenie dla oceny, czy istnieją powody uzasadniające wydanie pozwolenia na rozbiórkę budynku zgodnie z wnioskiem Skarżącej.

- zupełne pominięcie niektórych dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odpowiedzi konserwatora prof. [...] oraz odpowiedzi na opinię rzeczoznawcy, sporządzonej przez dr inż. [...], które były istotne dla oceny, czy istnieją powody uzasadniające wydanie pozwolenia na rozbiórkę budynku zgodnie z wnioskiem skarżącej.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. o jej uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. o zobowiązanie organu przez Sąd do wydania decyzji pozwalającej na rozbiórkę budynku w zakresie wskazanym we wniosku z dnia 20 listopada 2018 r., w terminie zakreślonym przez Sąd.

W obszernym uzasadnieniu skargi opisano przebieg postępowania w sprawie wskazując m.in., że dniu 18 lipca 2018 r. w związku z odkryciem rozbieżności w projekcie wykonawczym, inspektor nadzoru inwestorskiego wstrzymał wszystkie prace prowadzone na budowie do czasu ich wyjaśnienia. W notatce służbowej opisującej powody wstrzymania robót rozbiórkowych, kierownik budowy oraz inspektor nadzoru inwestorskiego zaznaczyli, że stan ścian zewnętrznych przewidzianych w decyzji konserwatorskiej do pozostawienia, nie pozwala na prowadzenie dalszych prac zgodnie z projektem wykonawczym.

Uzasadniając zarzut rażącego naruszenia art. 8 k.p.a. skarżąca podniosła, że w odniesieniu do budynków sąsiadujących z budynkiem [...], stanowiących również część dawnych zabudowań Szpitala [...] w [...], objętych tym samym wpisem do Rejestru Zabytków nr [...] organ zezwolił na ich usunięcie, choć znajdują się w tożsamej sytuacji prawnej i faktycznej, co budynek skarżącej uzasadniając to złym stanem technicznym tych budynków, jednak bez stwierdzania, że nie przedstawiają one wartości zabytkowej. Skarżąca wskazała na pozwolenie na przebudowę tzw. [...], budynku znajdującego się w odległości ok. 20 m od jej budynku, który również stanowił część byłego Szpitala [...] podkreślając, że jego przebudowa okazała się być rozbiórką zakładającą rozebranie wszystkich ścian kondygnacji nadziemnych i pozostawienie tylko fragmentów ścian w piwnicy oraz budowie całkowicie nowego budynku. Zdaniem skarżącej [...], jest postacią bardzo ważną dla poznaniaków, a jednak jego willa mogła zgodnie z decyzją konserwatora zostać rozebrana.

Skarżąca podniosła, że w odniesieniu do jej budynku zasadne jest stwierdzenie, że jego obecny stan zachowania - podobnie jak to miało miejsce w odniesieniu do usuniętych budynków sąsiednich - nie przedstawia wartości zabytkowej. Zdaniem skarżącej teza o utracie wartości zabytkowej budynku została wyrażona w opiniach autorstwa prof. dr hab. inż. arch. [...], a znalazła potwierdzenie w wydanej, w dniu [...] listopada 2019 r. opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa ("NID") w sprawie wartości zabytkowych budynku dawnego Szpitala [...] w [...] przy ul. [...], w której NID jednoznacznie stwierdził, że ze względu na znaczną przebudowę budynku, w tym usuniecie większości autentycznej kamienicy łącznie z oficyną wschodnią, wymianę wszystkich stropów, czyli wymianę konstrukcji całego budynku, z pozostawieniem tylko ściany frontowej i bocznej oraz w związku z wyrażeniem zgody na wprowadzenie nowej bryły budynku, sprawiło, że został on pozbawiony autentycznej substancji i wartości zabytkowej.

Skarżąca podkreśliła, że jednym z fundamentów zasady równego traktowania określonej w art. 8 k.p.a. jest założenie, że obywatele, których prawna i faktyczna sytuacja wobec działających organów administracji jest zbliżona, mogą oczekiwać, iż zostaną wobec nich podjęte decyzje o podobnej, jeśli nie tożsamej treści. Tymczasem Minister, ani nie odniósł do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. i usankcjonowania tym samym błędnej decyzji organu I instancji, ani nie dostrzegł konieczności równego potraktowania skarżącej względem podmiotów, które uzyskały pozwolenia na rozbiórkę.

W ocenie skarżącej w świetle zebranego materiału dowodowego, niezasadne było oparcie się przez organy na opinii mgr inż. [...], której głównym celem jest krytyka przedłożonej przez skarżącą Ekspertyzy Budowlanej 2018 autorstwa dr inż. [...] i odrzucenie jej najważniejszego wniosku o technicznej niemożliwości kontynuowania prac, na podstawie obowiązującego projektu rozbiórki oraz zdyskwalifikowanie zaproponowanych przez autora wariantów prowadzenia prac.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

W pierwszej kolejności w kontekście wniosku skargi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Sąd wyjaśnia, że nie dostrzegł, by w sprawie zachodziły przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. w szczególności, by zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2019 r. znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, odmawiającą wyrażenia zgody na wykonanie prac polegających na rozbiórce budynku zlokalizowanego przy u. [...] w [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o prawidłowo przyjętą podstawę materialnoprawną, jednak w ocenie Sądu, bez uwzględnieniem wszystkich tych okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na końcowy wynik sprawy.

Pokreślić zatem należy, że podstawę materialnoprawną ww. decyzji stanowi art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.), zgodnie z którym pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru.

Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu, że przedmiotowe roboty budowlane - polegające na rozbiórce budynku, przy [...] w [...] - wymagały uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, we wskazanym trybie i na podstawie przytoczonego przepisu, albowiem budynek objęty jest ochroną na mocy wpisu do rejestru zabytków zespołu urbanistyczno – architektonicznego Starego [...] w [...] pod nr [...] decyzją z dnia [...] czerwca 1979 r.

Sąd stwierdza przy tym, że dla zastosowania art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie jest konieczne, aby obiekt był objęty indywidualnym wpisem do rejestru zabytków. Zważyć bowiem trzeba, że zgodnie z art. 3 pkt 1 i 2 powołanej ustawy zabytkiem może być nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Według art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy do zabytków nieruchomych zalicza się układy urbanistyczne, ruralistyczne i zespoły budowlane. Historycznym układem urbanistycznym lub ruralistycznym jest zaś, zgodnie z art. 3 pkt 12 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, przestrzenne założenie miejskie lub wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym sieci ulic lub sieci dróg. Stosownie natomiast do treści art. 3 pkt 13 ww. ustawy, historycznym zespołem budowlanym jest powiązana przestrzennie grupa budynków wyodrębniona ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi. Z przytoczonych definicji wynika zatem, że zabytkiem nieruchomym może być również zespół nieruchomości, a nie tylko pojedynczy obiekt. Przy czym, w razie wpisania budynku (będącego elementem układu urbanistycznego czy zespołu budowlanego), dodatkowo do rejestru zabytków, przedmiotem ochrony dodatkowej jest sam budynek ze względu na jego cechy zabytkowe. Niemniej, wpisanie do rejestru zabytków układu urbanistycznego, czy zespołu budowlanego oznacza, że również budynek znajdujący się na tym obszarze jest objęty ochroną wynikającą z wpisania do rejestru zabytków jednego z ww. rodzajów zabytków nieruchomych (określonych w pkt 12 i 13 art. 3 ww. ustawy). Z tych powodów nie może budzić wątpliwości, że rozbiórka przedmiotowego budynku znajdującego się w strefie ochrony konserwatorskiej układu urbanistycznego Starego Miasta w [...], wymagała zezwolenia właściwego organu konserwatorskiego, na mocy art. 36 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy. Dodatkowo, zastosowanie tego przepisu w niniejszej sprawie uzasadnione było objęciem terenu, na którym znajduje się budynek ochroną na mocy zapisów uchwały Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2002 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Obszar [...] w [...]".

Podsumowując ten wątek, warto odnotować, że ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przewiduje różne formy sprawowania ochrony, w efekcie: zabytkiem nie musi być konkretny obiekt budowlany, mogą nim być także układy przestrzenne stanowiące wartość jako całość, a także ich poszczególne elementy, nadto: jedną z form ochrony zabytków są ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W konsekwencji, Sąd nie ma wątpliwości co do tego, że organy konserwatorskie były uprawnione do procedowania w niniejszej sprawie, tj. rozpatrzenia merytorycznie złożonego podania, jako dotyczącego robót budowlanych przy zabytku.

Procedując w trybie przewidzianym w art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, organy konserwatorskie miały za zadanie zbadać, czy prace wskazane we wniosku (w tym przypadku: rozbiórka budynku) wpłyną na zabytek tj. założenie urbanistyczne i zespół budowlany. Oznaczało to obowiązek ustalenia, czy ww. prace mogą zagrozić wartościom zabytku, co w przypadku chronionego założenia, czy zespołu wymagało dokonania analizy uwzględniającej m.in. wpływ tych prac na powiązaną przestrzennie grupę budynków, czy zachowanie proporcji przestrzennych chronionego układu. Podkreślić przy tym należy, że na podstawie tego przepisu decyzje wydawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przepisy prawa nie określają bowiem w jakich przypadkach konieczne jest wydanie pozwolenia, a w jakich odmawia się jego udzielenia, pozostawiając tę kwestię ocenie organu ochrony zabytków. Ocena ta powinna każdorazowo opierać się na ustaleniu, jaki wpływ planowane roboty budowlane będą miały na chronione wartości danego obszaru zabytkowego (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1528/16 - Lex nr 2510617).

Prawidłowej oceny i analizy w powyższym zakresie organy orzekające w sprawie, zdaniem Sądu, nie przeprowadziły. W szczególności organy nie wykazały, że w sytuacji zgodnego twierdzenia, że stan techniczny budynku jest zły w związku z jego niewłaściwą eksploatacją, licznymi przebudowami, rozebraniem dachu i ostatniej kondygnacji, przedstawia on wartość zabytkową, a wymiana tego obiektu na współczesny zmniejszy zasoby zabytkowe i wprowadzi zmiany w charakterze architektonicznym chronionego układu i zespołu.

Rację ma skarżąca wskazując, że o ile Minister w swojej decyzji uznał, że budynek posiada wciąż cechy zabytku, to teza ta nie została należycie uzasadniona i nosi cechy dowolności bowiem w żaden sposób nie podważa ona wniosków przeciwnych wynikających z opinii konserwatorskiej sporządzonej w 2018 r. na zlecenie skarżącej przez prof. [...] (Kierownika Pracowni Ochrony Dziedzictwa Miast w Zakładzie Dziedzictwa Architektonicznego i Sztuki, kierownika Studium Podyplomowego Ochrona dziedzictwa Kulturowego – miast historyczne na Wydziale Architektury Politechniki [...]). W opinii tej, jej autorka uznała, że "budynek przy ul. [...] nie przedstawia wartości zabytkowych podlegających ochronie", a ponadto stwierdziła, że: "dzisiejszy stan zachowania ścian zewnętrznych kamienicy przy ul. [...], które wskazywano do zachowania w zalecanym przez MKZ Projekcie do realizacji, jest efektem powojennej odbudowy oraz licznych modernizacji i adaptacji na potrzeby Szpitalna [...]. Budynek, podobnie jak cała zabudowa ulicy [...] był mocno zniszczony. Podczas skromnej odbudowy oraz wielu przekształceń strukturalnych w procesie adaptacji kamienica pozbawiona została bogatego detalu i utraciła istotne cechy kompozycyjne oraz stylowe. [...] Z przeprowadzonych przez Autora badań stanu technicznego konstrukcji kamienicy przy ul. [...] oraz szczegółowej analizy stanu zachowania fundamentów, stropów i ścian, a także nośności gruntu i istniejącego sposobu fundamentowania wynika, że struktura nośna budynku jest obecnie w stanie bliskim ruiny i co ważniejsze - nie spełnia warunków bezpiecznego użytkowania, by budynek mógł być poddany procesowi adaptacji. Nakaz WKZ zachowania ściany frontowej, zachodniej i części północnej budynku Podgórna 1 wydaje się być niemożliwy do spełnienia". Podobne wnioski zawarte zostały w "Ekspertyzie budowlanej 2018" sporządzonej również na zlecenie inwestora przez dr inż. [...], który wskazywał m.in., że "dalsze prowadzenie praz w oparciu o opracowany w 2008 r. projekt budowlany oraz wydane przez MKZ pozwolenie konserwatorskie, na prowadzenie prac przy zabytku, może skutkować katastrofą budowlaną".

Tymczasem organ I instancji, jakkolwiek zasygnalizował, że w aktach znajduje się ww. opinia i ekspertyza, to w istocie nie dokonał oceny (przy niekwestionowanym przez organ fakcie złego stanu technicznego budynku), czy w sytuacji, jak twierdzi skarżąca "śmierci technicznej" budynku okoliczność ta ma wpływ na treść rozstrzygnięcia w zakresie potrzeby ochrony konserwatorskiej.

Powyższych ocen, co do zachowania wartości zabytkowych budynku nie podważyła, zdaniem Sądu opracowana w grudniu 2018 r. na zlecenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i powoływana przez organy obu instancji opinia autorstwa mgr. inż. [...] z zakresu budownictwa. Wskazywała ona bowiem na uchybienia w ekspertyzie dr inż. [...] w zakresie błędów technicznych oraz niezgodności z zasadami, jakimi powinno się kierować przy planowaniu i realizacji prac budowlanych przy zabytku. Opinia ta opracowana na temat dokumentacji dotyczącej budynku dawnego Szpitala [...] przy ul. [...], w tym m.in. na temat Ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego konstrukcji budynku oraz możliwości rozbiórki z pozostawieniem ścian zewnętrznych, została sporządzona bez przeprowadzenia przez rzeczoznawcę wizji lokalnej na terenie, na którym znajduje się budynek. W treści opinii na str. 7 biegły wyjaśnił, że dokonano oględzin elementów z zewnątrz budynku w obrębie elewacji w dostępnych miejscach. Do tej kwestii organ odwoławczy nie odniósł się w zaskarżonej decyzji, mimo, że skarżąca w odwołaniu upatrywała w tym naruszenia zasady wszechstronnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów.

Powyższe uzasadnia, zdaniem Sądu trafność zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., bowiem kwestia stanu zachowania spornego budynku nie została należycie wyjaśniona, zwłaszcza wobec dowodzenia przez skarżącą, że remont budynku wiąże się z koniecznością całkowitej wymiany oryginalnej substancji budowlanej.

Słusznie również skarżąca podnosi, że sprawa nie została należycie wyjaśniona także w pozostałym zakresie. Zasada prawdy obiektywnej oraz należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy nakłada na organy administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Komentatorzy Kodeksu postępowania administracyjnego podkreślają, że rozpatrując materiał dowodowy i dokonując jego oceny organ administracji nie może pominąć żadnego przeprowadzonego dowodu ani też uwzględnić dowodu, którego nie ma w aktach sprawy (tak: A. Wróbel [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2018, wyd. Wolters Kluwer, str. 535 i nast. oraz powołane tamże orzecznictwo sądów administracyjnych). Tymczasem organ odwoławczy zupełnie nie odniósł się do zalegającej w aktach sprawy "Odpowiedzi na pismo [...] Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r." sporządzonej przez prof. [...], która nie tylko potwierdziła tezy zawarte w swojej opinii z 2018 r., ale przedstawiła dodatkowe argumenty, dlaczego w odniesieniu do budynku przy ul. [...] nie można mówić o zabytku.

Przypomnieć trzeba, że organy administracji odmówiły wyrażenia zgody na wnioskowane roboty wskazując przede wszystkim na konieczność zachowania autentyczności zabytku. Powyższe uchybienie jest o tyle istotne, że organ II Instancji uznając wartości architektoniczne budynku, przyznaje jednocześnie, że wielokrotne przebudowy fasady budynku w istocie sprawiły, że zmienił on swój pierwotny, oryginalny wygląd.

Nie negując założeń dokonanych przez organ administracji i potrzeby zachowania wartości zabytkowych obiektów objętych ochroną konserwatorską, jak też tego, że istniejące zniekształcenia, nawet dokonane legalnie, nie mogą usprawiedliwiać, co do zasady, dalszych naruszeń historycznej elewacji obiektu, wskazać należy na konieczność wyjaśnienia przez tenże organ i przedstawienia w motywach rozstrzygnięcia, jaki stan obiektu organ przyjął za "punkt wyjścia" i w konsekwencji wyjaśnienie przyczyn, dla których nie można wyrazić zgody na realizację proponowanych robót.

Okoliczność, że przy wydawaniu decyzji, o której mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków organ korzysta z luzu decyzyjnego w żadnym wypadku nie może uzasadniać dowolności odnośnie podjęcia decyzji o pozwoleniu, bądź odmowie pozwolenia na objęte wnioskiem roboty budowlane (w tym przypadku rozbiórka budynku). Zgodnie z doktryną i orzecznictwem wypracowanym na gruncie art. 7 k.p.a. tego typu rozstrzygnięcie (uznaniowe) wymaga szczególnej staranności organu w podejściu do materiału dowodowego i jego oceny, a przede wszystkim należytego uzasadnienia dokonanego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie to musi przekonać adresatów, że decyzja nie nosi cech arbitralności i dowolności (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 1926/16 – pub. Cbosa).

Rację ma zatem skarżąca, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy organy administracji, wydały rozstrzygnięcia z naruszeniem ww. zasad. Ponadto organ odwoławczy naruszył zasadę, o której mowa w art. 8 k.p.a., pomijając całkowicie podnoszone przez skarżącą wątpliwości, co do równego jej potraktowania względem innych inwestorów, wobec których, w analogicznej, zdaniem skarżącej, sytuacji faktycznej i prawnej zostały wydane przez organy konserwatorskie decyzje o usunięciu budynków sąsiednich, będące następnie podstawą do wydania pozwoleń na rozbiórkę.

Skarżąca w odwołaniu od decyzji wydanej w I instancji podnosiła (powtórzyła to również w skardze), że w odniesieniu do budynków położonych między ul. [...] i ul. [...], sąsiadujących z budynkiem [...], stanowiących również część dawnych zabudowań Szpitala [...] w [...], objętych tym samym wpisem do rejestru zabytków nr [...], organy konserwatorskie wydały decyzje pozwalające na rozbiórkę budynków sąsiednich do budynku skarżącej.

Skarżąca załączyła do skargi decyzje Miejskiego Konserwatora Zabytków uzyskane w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej z wnioskiem o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego (Sąd dopuścił dowód z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.). Z decyzji tych istotnie wynika, że organ konserwatorski zezwolił w 2018 r. na usunięcie elementów zespołu urbanistyczno-architektonicznego Starego Miasta w [...] - 6 elementów zabudowań dawnego Szpitala [...] przy ul. [...] w [...]. Skarżąca wskazała również na pozwolenie na przebudowę tzw. [...] – budynku znajdującego się w odległości ok. 20 m od budynku skarżącej, który również stanowił część Szpitala [...]. Skarżąca podniosła, że przebudowa ta stała się w istocie rozbiórką prowadzącą do likwidacji wszystkich ścian kondygnacji naziemnych, co potwierdza załączony do skargi materiał zdjęciowy i co nie budzi wątpliwości Sądu, także wobec informacji na temat rozbiórki ww. willi, dostępnych w internecie.

Skarżąca stojąc na stanowisku tożsamości prawnej budynków sąsiednich (objętych pozytywnymi decyzjami Miejskiego Konserwatora Zabytków) i wskazując jednocześnie na zdecydowanie lepszy ich stan techniczny, niż budynek skarżącej, miała prawo oczekiwać, że do podniesionych w tym zakresie argumentów odwołania, odniesie się organ II instancji. To, że sprawy mają charakter indywidualny, nie uprawniało organu odwoławczego, zdaniem Sądu, do pominięcia powyższej kwestii, zwłaszcza wobec wskazywanej przez Ministra roli jaką pełni obiekt [...], współtworzący zabytkowy układ urbanistyczny i zespół zabudowy, a więc układ, w którym znajdowały się także należące niegdyś do Szpitala [...] budynki przy ul. [...] i ul. [...].

Przypomnieć w tym miejscu również należy, że zasada dwuinstancyjności określona w art. 15 k.p.a. nakazuje organowi odwoławczemu ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, a nie jedynie ocenę, czy decyzja organu I instancji nie narusza prawa.

Powyższe wskazuje na konieczność powtórzenia przez organ I instancji postępowania w omawianym zakresie. Nie przesądzając zatem wyniku postępowania należy zwrócić uwagę na konieczność ponownej oceny dokumentów złożonych w sprawie w szczególności opinii i ekspertyz oraz opinii biegłego w kontekście, czy wnioskowany do rozbiórki budynek nadal posiada wartości architektoniczne i historyczne. W ponownym postępowaniu organ weźmie pod uwagę również opinię Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia [...] listopada 2019 r. w sprawie wartości zabytkowych budynku dawnego szpitala miejskiego w [...] przy ul. [...] (sporządzoną po wydaniu przez Ministra zaskarżonej decyzji, na zlecenie [...] WKZ na potrzeby postępowania toczącego się w sprawie dotyczącej skreślenia budynku z wykazu zabytków nieruchomych wyznaczonych do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków). Organ uwzględni wnioski zawarte w tej opinii w kontekście ewentualnej zbieżności z przedłożonymi przez skarżącą dokumentami, wskazującymi na utratę wartości zabytkowych przez budynek.

Pomimo uchylenia decyzji organów obu instancji i zawartego w skardze wniosku w tym przedmiocie, Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie art. 145a p.p.s.a. Ten przepis pozwala sądowi administracyjnemu na zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji i wskazanie sposobu załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcia tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub stwierdzenia nieważności decyzji. Zastosowanie tego przepisu jest możliwe tylko w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy, który ma być podstawą rozstrzygnięcia został należycie wyjaśniony i nie budzi wątpliwości. Nie pozwala on natomiast na zobowiązanie w sytuacji, gdy przesłanką rozstrzygnięcia jest wyłącznie naruszenie przepisów postępowania, a z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach Sąd oparł na podstawie art. 200 ww. ustawy, zasądzając od organu na rzecz skarżącej zwrot uiszczonego wpisu od skargi.