Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 1449/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art.86 par.1, art. 87 par.2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 839/16 o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę, nadbudowę, przebudowę budynku mieszkalnego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 839/16 odmówił Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w P. przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę, nadbudowę, przebudowę budynku mieszkalnego.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 30 września 2016 r. radca prawny D. B.został wezwany do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa i dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi – w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi w dniu 5 października 2016 r. W zakreślonym terminie brak formalny nie został uzupełniony.

Radca prawny D. B.w piśmie z dnia 6 października 2016 r. powołał się na pełnomocnictwo znajdujące się w aktach sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 21 października 2016 r. odrzucił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w P. z powodu nieusunięcia w terminie braków formalnych skargi. Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 24 października 2016 r.

W dniu 28 października 2016 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odpisu pełnomocnictwa. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie został wezwany do przedłożenia pełnomocnictwa. Stwierdził, że otrzymał jedynie wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, które wykonał. W załączeniu przedłożono odpis pełnomocnictwa oraz uchwały o powołaniu Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej.

Sąd wskazanym na wstępie postanowieniem, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., odmówił skarżącej przywrócenia terminu, ponieważ strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu i zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zwrócono uwagę, że w dniu 5 października 2016 r. pełnomocnik strony otrzymał wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi i wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi. Okoliczność ta znajduje uzasadnienie w zwrotnym

potwierdzeniu odbioru, które zawiera adnotację w rubryce dotyczącej rodzaju przesyłki: "wez. do uzupeł. brak form. sk. oraz wez. o wpis". Z powyższego wynika jednoznacznie, że wysłane tą przesyłką zostały dwa wezwania: do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu od skargi. Ponadto w aktach sprawy znajduje się kopia pism wysłanych przez sąd do strony - wśród nich znajduje się także sporne pismo wzywające do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wobec powyższego Sądu uznał za niewiarygodne twierdzenia pełnomocnika strony, iż nie otrzymał on przedmiotowego wezwania. Podkreślono, że odbierając przesyłkę pełnomocnik skarżącego miał obowiązek sprawdzić, czy zawiera ona wszystkie wskazane na druku zwrotnego potwierdzenie odbioru dokumenty. W sytuacji, gdyby przesyłka nie zawierała części dokumentów, albo w razie jakichkolwiek innych wątpliwości co do zgodności treści opisu zwrotki z zawartością przesyłki, postępując racjonalnie i z należytą starannością winien zawiadomić Sąd o tym fakcie po otrzymaniu przesyłki. W niniejszej sprawie tej czynności nie dokonano.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa [...] w P.. W uzasadnieniu pełnomocnik reprezentujący skarżącą wskazał, że nie otrzymał wezwania do uzupełnienia braków formalnych. O wezwaniu dowiedział się dopiero z postanowienia Sądu odrzucającego skargę strony. Wskazano, że na kopercie, w której znajdowało się tylko wezwanie do uiszczenia wpisu, nie został zamieszczony opis jej zawartości. W przypadku gdyby przesyłka zawierała dwa wezwania logicznym, racjonalnym i zgodnym z zasadami doświadczenia życiowego byłoby wykonanie przez pełnomocnika dwóch wezwań, a nie tylko jednego. Pełnomocnik nie podzielił stanowiska Sądu, iż to na nim w momencie odbioru przesyłki spoczywał obowiązek sprawdzenia czy zawiera ona wszystkie wskazane na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru dokumenty. Biorąc pod uwagę lakoniczny i skrótowy opis zawartości przesyłki na tym druku, trudno na jego podstawie ustalić precyzyjnie jakie dwa dokumenty. Pełnomocnik wskazując na wpływ dzienny korespondencji podkreślił, że pracownicy administracyjno-biurowi kancelarii nie są uprawnieni do merytorycznej zawartości korespondencji. Fakt, że przedmiotowe wezwanie znajduje się w aktach sprawy w żaden sposób nie może przesądzić o tym, iż rzeczywiście znajdowało się ono w doręczonej przesyłce. Nie wyklucza również możliwości popełnienia błędu przez pracownika sekretariatu Sądu np. poprzez omyłkowe wysłanie wezwania innej osobie lub jego zagubienie. W załączeniu przedłożono kserokopię koperty, w której doręczono skarżącemu przesyłkę.

Pismem z dnia 23 listopada 2016 r. pełnomocnik skarżącej uzupełnił argumentację przedstawioną w zażaleniu. Zaakcentował, że udzielone przez Wspólnotę pełnomocnictwo znajdowało się już w aktach administracyjnych, w związku z czym zgodnie z orzecznictwem sadów administracyjnych zbędnym było wezwanie Sądu do jego przedłożenia. Skonstatowano, że odmowa przywrócenia terminu do uzupełniania braku formalnego stanowi przejaw nadmiernego formalizmu, który zamyka obywatelowi prawo rozpoznania jego sprawy przez niezawisły sąd, co jest jego konstytucyjnym prawem.

Pismem z dnia 25 listopada 2016 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] w Poznaniu wnosząc o uwzględnienie powyższego zażalenia i rozpoznanie skargi, wskazała, że zadbała o swoje interesy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie. Na etapie postępowania administracyjnego zostało złożone stosowne pełnomocnictwo dla radcy prawnego. Zważywszy na zasadność złożonej do WSA skargi, nie powinno się skarżącej odmawiać prawa do sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli instancyjnej w niniejszym postępowaniu wpadkowym jest postanowienie Sądu pierwszej instancji odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, a w szczególności to, czy Sąd ten właściwie ocenił, przy bezspornym założeniu, że wniosek ten został złożony w terminie, iż podane przez stronę okoliczności stanowiły o braku jej winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm. – zwanej dalej: "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W świetle wyżej cytowanych przepisów każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu

terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Należy podkreślić, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności. Konsekwencje działania lub zaniechania pełnomocnika w dokonaniu czynności procesowych ponosi strona.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W pierwszej kolejności należy wskazać, że samo zlecenie pełnomocnikowi wniesienia skargi w imieniu skarżącej Wspólnoty powinno wiązać się ze świadomością strony, a przede wszystkim jej profesjonalnego pełnomocnika, iż konieczne jest dołączenie do skargi, jako pisma inicjującego postępowanie sądowoadministracyjne, dokumentu pełnomocnictwa. Nie jest to okoliczność nieprzewidywalna na tym etapie postępowania. Przede wszystkim zaś nie jest to okoliczność nie do przezwyciężenia. Złożenie dokumentu pełnomocnictwa jest bowiem typową czynnością procesową, która nie wymaga szczególnego wysiłku, zwłaszcza że konsekwencją jego niezłożenia przy pierwszej czynności procesowej jest wezwanie o uzupełnienie tego braku, co miało zresztą miejsce w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 65 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje doręczeń przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Do doręczania pism przez pocztę w postępowaniu sądowym stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (art. 65 § 2 P.p.s.a.). Zastosowanie znajdują więc przepisy, wydanego na postawie art. 131 § 2 k.p.c., rozporządzenia wykonawczego Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1222). Dla prawidłowego doręczenia pisma przez pocztę istotne jest przede wszystkim, żeby pismo zostało wysłane jako list polecony za potwierdzeniem odbioru (§ 2 ust. 2 rozporządzenia), a do przesyłki został dołączony formularz potwierdzenia odbioru, w którym winna zostać wskazana data przesyłki, sygnatura akt sprawy oraz rodzaj przesyłki (§ 2 ust. 4, wzór formularza potwierdzenia odbioru). Przesyłka taka może zawierać w sobie kilka pism sądowych, z tym tylko zastrzeżeniem, że fakt ten powinien zostać odnotowany na formularzu potwierdzenia odbioru w rubryce "rodzaj przesyłki" (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2000 r., I CZ 87/00, lex nr 548760, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2000 r., sygn. II CKN 483/2000 nie publ., postanowienie SN z dnia 20 kwietnia 2000 r., sygn. akt I CZ 38/00, Biul. SN 2000, nr 5, poz. 15).

W niniejszej sprawie zarówno wezwanie do uzupełnienia powyższego braku formalnego skargi, jak i wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostały wysłane w jednej kopercie. Potwierdza to odpowiednia, przyjęta w praktyce sądowej, adnotacja zawarta na zwrotnym potwierdzeniu odbioru w rubryce rodzaj przesyłki: "wez. do uzupełn. braku form. sk. oraz wez. o wpis" (k. 82 akt sądowych). Wskazać należy, że własnoręczny podpis osoby upoważnionej do odbioru korespondencji (B. B.) w dniu 5 października 2016 r. na druku odbioru przesyłki pocztowej jest potwierdzeniem okoliczności faktycznego jej otrzymania i prowadzi do domniemania prawidłowego doręczenia zawartych w niej dokumentów opisanych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowej przesyłki. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że przesyłka skierowana do pełnomocnika strony zawierała wskazane na potwierdzeniu dwa wezwania, a wymogi prawidłowego doręczenia zostały zachowane. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 K.p.c., potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism. W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą (post. SN z dnia 30 kwietnia 1998 r., sygn. akt III CZ 51/98, publ.: OSNC 1998). Samo twierdzenie strony, że nastąpiła okoliczność niezgodna z treścią zapisu zawartego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, której przyjęcie pokwitował, nie uprawdopodabnia, iż sytuacja ta faktycznie miała miejsce. W interesie odbierającego przesyłkę było sprawdzenie jej zawartości w chwili odbioru oraz zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń doręczycielowi. Natomiast w sytuacji, kiedy tego nie uczynił, nie ma uzasadnionych podstaw, aby kwestionować prawidłowość doręczenia wezwania do uzupełnienia powyższego braku formalnego skargi w dniu 5 października 2015 r. Mając powyższe względy na uwadze należy uznać za nietrafny zarzut oparty na twierdzeniu, że przesyłka zawierała jedynie wezwanie do uiszczenia wpisu. W okolicznościach tej sprawy nie można uznać za wiarygodne, że pełnomocnik skarżącej nie otrzymał wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Przyjęcie dopuszczalności kwestionowania doręczenia przesyłki poprzez gołosłowne twierdzenie o niepełnej jej zawartości prowadziłoby do tego, że każdy odbiorca przesyłki mógłby podnosić, że nie otrzymał żadnego dokumentu, co w konsekwencji podważałoby zasady funkcjonowania procedur sądowych.

Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu kwestii pełnomocnictwa, które znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, należy wskazać, że przepis art. 46 § 3 P.p.s.a., po jego nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), która weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r., stanowi, iż do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Z treści powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że pełnomocnik już przy dokonaniu pierwszej czynności procesowej w imieniu strony, organu lub przedstawiciela ustawowego ma obowiązek dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. Pierwszej czynności procesowej nie można zaś utożsamiać z czynnością dokonaną przed organami administracji publicznej, ponieważ pełnomocnictwo znajdujące się w aktach administracyjnych przedstawionych Sądowi wraz ze skargą nie wyczerpuje dyspozycji art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 P.p.s.a. i nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku doręczenia pełnomocnictwa na wezwanie sądu.

Wbrew ocenie skarżącej nie można uznać, że działanie Sądu pierwszej instancji pozbawiło skarżącą prawa do Sądu. Prawo wyboru pełnomocnika uprawnionego do podjęcia określonych czynności procesowych przysługuje jedynie stronie, która takiego pełnomocnictwa udziela. Skutki takiego wyboru obciążają stronę, a co za tym idzie to strona postępowania ponosi konsekwencje działania/ braku działania przez pełnomocnika, w tym osób trzecich, których upoważnił do ich dokonywania.

Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.