Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 765/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2005-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 208
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku rolnym o d d a l a skargę


UZASADNIENIE

E. W. w dniu [...] zawarła z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa umowę dzierżawy gruntów rolnych o powierzchni [...] ha na okres [...] lat. Wójt Gminy B., działając na wniosek podatniczki, decyzją z dnia [...] przyznał wnioskodawczyni zwolnienie od podatku rolnego gruntów przez nią dzierżawionych na okres [...] lat, tj. od dnia [...] do dnia [...], z tym że faktyczne zwolnienie obejmowało okres od dnia [...] do dnia [...]. Ponadto, decyzją z dnia [...] nr [...] organ ten zmienił decyzję określającą wymiar podatku rolnego należnego od E. W. za rok [...], określając wysokość podatku zgodnie ze zwolnieniem na kwotę [...] zł.

E. W. wnioskiem z dnia [...] wystąpiła do Wójta Gminy B. o zwrot nienależnie zapłaconej kwoty podatku rolnego za [...] rok, gdyż – jej zdaniem – zwolnienie przyznane decyzją Wójta z dnia [...] obejmowało także rok [...], a podatek za ten rok został uiszczony. Z tego powodu domagała się zwrotu kwoty podatku oraz zaliczenia tej kwoty na poczet zaległości podatkowej jej męża B. W., który przejął po niej gospodarstwo rolne.

Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku rolnym. Uzasadniając decyzję, organ ten wskazał, że decyzja z dnia [...] faktycznie zwalniała wnioskodawczynię z podatku rolnego, poczynając od roku [...], tj. od roku, w którym wniosek o zwolnienie został złożony. Z tego powodu podatek za rok [...] powinien zostać zapłacony i tym samym nie można stwierdzić nadpłaty. Ponadto, organ podatkowy – powołując się na przepis art. 80 Ordynacji podatkowej – wskazał, że roszczenie o zwrot nadpłaty przedawniło się z dniem [...].

Od powyższej decyzji E. W. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie z dnia [...], w którym domagała się uznania, że nienależnie wpłaciła podatek rolny za rok [...] oraz zaliczenia tej sumy na poczet obecnych zaległości podatkowych męża. Ponadto, podatniczka nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że roszczenie o stwierdzenie nadpłaty uległo przedawnieniu, bowiem wielokrotnie już wcześniej zarówno ona, jak też jej mąż występowali do organu podatkowego z prośbą o pozytywne rozpoznanie sprawy.

W wyniku rozpoznania odwołania podatniczki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie.

Uzasadniając swoją decyzję ostateczną Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zaskarżona decyzja nie może pozostać w obiegu prawnym ze względu na rażące naruszenie prawa. Z tego powodu należało ją uchylić i umorzyć postępowanie w sprawie.

Kolegium wskazało w uzasadnieniu decyzji, że postępowanie które zostało zainicjowane wnioskiem E. W. o stwierdzenie nadpłaty w podatku rolnym za rok [...] jest raczej wnioskiem o zmianę nakazu płatniczego za rok [...], bowiem taki był zamiar i cel zainicjowania przez nią postępowania podatkowego. Wprawdzie wniosek zawiera prośbę o zwrot nadpłaty, niemniej jednak Kolegium domniemywa, że intencją wnioskodawczyni była zmiana decyzji wymiarowej w podatku rolnym za [...] rok, czego konsekwencją jest zwrot nienależnie pobranego podatku rolnego.

Dalej Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ I instancji dopuścił się rażącego naruszenia prawa rozpoznając wniosek podatniczki w dosłownym jego brzmieniu, czyli jako prośbę o zwrot nadpłaty podatku rolnego, a – zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej – organ podatkowy ma kompetencje do wydawania decyzji stwierdzającej nadpłatę w uiszczonym podatku jedynie w przypadku podmiotów samoopodatkowujących się, czyli takich, którym nie wydaje się decyzji ustalających wymiar podatku, lecz które są zobowiązane z mocy prawa uiszczać podatek bez wezwania organu podatkowego, bądź wydawania w tym przedmiocie decyzji. Natomiast w przypadku osób, w stosunku do których zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą wydania decyzji, tak jak w przypadku podatniczki, organ podatkowy nie może wydać decyzji w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty. Ma kompetencje jedynie do zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych bądź też do zwrotu osobie uprawnionej, jeżeli decyzja wymiarowa zostanie wzruszona w trybie nadzwyczajnym. Jest to pierwszy z powodów, zdaniem Kolegium, dla których zaskarżona decyzja nie może pozostać w obiegu prawnym ze względu na posiadane wady prawne.

Dalej w swych rozważaniach Kolegium stwierdziło, że przekonanie podatniczki, wyrażone w odwołaniu, iż niesłusznie zapłaciła podatek rolny za rok [...] jest słuszne i uzasadnione, bowiem błędem organu I instancji było niedokonanie zmiany decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego za [...] rok, zgodnie z udzielonym zwolnieniem od tego podatku. Organ ten zmienił jedynie decyzję dotyczącą wymiaru podatku za rok [...], pomijając decyzję określającą zobowiązanie za rok poprzedni. Nie ma racji ten organ podatkowy twierdząc, że decyzja z dnia [...] zwalniała podatniczkę z obowiązku uiszczania podatku rolnego dopiero od [...] r., tj. od roku w którym faktycznie zwróciła się ona o zwolnienie od podatku. Zgodnie bowiem z przepisem art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1997 r.), okres zwolnienia od podatku rolnego liczy się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym objęto grunty w trwałe zagospodarowanie. Zatem, w przedmiotowej decyzji zwalniającej od podatku rolnego, słusznie organ podatkowy uznał, że okres 5 lat, za który mogło być przyznane zwolnienie od podatku liczy się od dnia [...] r. do dnia [...] r. z tym, że faktyczne zwolnienie obejmowało okres od dnia [...] r., bowiem instytucja ta została utworzona z dniem [...] r., a umowę dzierżawy E. W. zawarła w dniu [...] r., zatem – zgodnie z powołanym powyżej przepisem – zwolnienie powinno nastąpić od [...] r., jednakże z uwagi na fakt, że przepisy dotyczące zwolnienia od podatku rolnego w tym przypadku weszły z życie z dniem [...], zwolnienie mogło objąć okres dopiero od tej daty. Mylne, według organu odwoławczego, jest także przekonanie organu I instancji, że zwolnienie obowiązywało dopiero od daty złożenia wniosku, bowiem ustawodawca nie przewidział w przepisach ówcześnie obowiązujących takiej sytuacji. Ponadto, Kolegium zwróciło uwagę, że dopiero od dnia [...] r. zwolnienie stosuje się od momentu złożenia wniosku. Jednakże, wobec tego że przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy należy stosować przepisy obowiązujące w chwili udzielania zwolnienia, zwolnienie od podatku rolnego za rok [...] przysługuje podatniczce, zgodnie z przepisami prawa. Dopóki jednak występuje w obiegu prawnym decyzja określająca podatniczce wymiar podatku rolnego za [...] rok, zapłacony podatek jest podatkiem należnym i, tym samym, niemożliwe jest stwierdzenie nienależnego jego pobrania. Aby zatem doprowadzić do stanu prawnego pozwalającego na zwrot zapłaconego w [...] roku podatku, należałoby zmienić w trybie przepisu art. 253a § 1 Ordynacji podatkowej nakaz płatniczy za [...] rok, określając wysokość podatku rolnego za ten rok na kwotę [...] zł. Wtedy byłoby możliwe stwierdzenie, że E. W. zapłaciła podatek rolny za [...] rok nienależnie i ma prawo do zwrotu tego podatku. W takim przypadku, zgodnie z przepisem art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej, nadpłata podlegałaby zwrotowi z urzędu w terminie przewidzianym w przepisie art. 77 § 1 pkt 1 lit. a Ordynacji podatkowej. Jednak na przeszkodzie powyższemu postępowaniu stoi przepis art. 256 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od jej doręczenia. Wniosek podatniczki, będący przedmiotem tego postępowania, nosi datę [...] i, niewątpliwie, termin jego złożenia wykracza poza 5-letni okres, o którym mowa w tym przepisie. Należy zatem stwierdzić, wskazało Kolegium kończąc uzasadnienie swojej decyzji, że roszczenie o zmianę nakazu płatniczego za rok [...] przedawniło się.

Nie zgadzając się z ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego, E. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę z dnia [...] na tę decyzję wnosząc o jej uchylenie z powodu naruszenia zasad procedury podatkowej.

Z uzasadnienia skargi wynika, że podatniczka niezgodności zaskarżonej decyzji ostatecznej dopatruje się w uznaniu przez organ odwoławczy, że jej roszczenie przedawniło się na podstawie przepisu art. 256 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem zwrotu nienależnie zapłaconego podatku rolnego za [...] rok dochodzi od dawna, czego dowodem jest – według skarżącej – załączona do skargi kserokopia decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] o nr [...].

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Sąd administracyjny, zgodnie treścią przepisu art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, skład orzekający w sprawie uznał, że brak jest podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem.

Decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] nr [...] odmawiająca stwierdzenia nadpłaty w podatku rolnym za rok podatkowy [...], wydana na wniosek E. W. z dnia [...] oznaczony jako "wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku rolnym za [...] rok", w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonowała ostateczna decyzja wymiarowa (nakaz płatniczy) dotycząca roku podatkowego [...], zobowiązywał ten organ – na podstawie przepisu art. 208 Ordynacji podatkowej – do umorzenia postępowania w sprawie, gdyż wszczęte z wniosku podatniczki postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Słusznie w tej sytuacji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji ostatecznej, uznając iż zamiarem podatniczki była zmiana ostatecznej decyzji wymiarowej dotyczącej podatku rolnego za rok [...], uchyliło decyzję organu podatkowego I instancji merytorycznie rozstrzygającą sprawę i postępowanie w sprawie z tego wniosku umorzyło.

Prawidłowa jest także argumentacja organu odwoławczego dotycząca trybu i warunków wzruszania podatkowych decyzji ostatecznych ustalających wymiar podatku, do których niewątpliwie należy decyzja ustalająca podatnikom podatku rolnego wysokość ich zobowiązania podatkowego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 253a §1 Ordynacji podatkowej "Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony." Jednakże – jak słusznie podniósł to organ odwoławczy – możliwość wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której podatnik nabył uprawnienie, ograniczona jest terminem 5-letnim, liczonym od dnia doręczenia podatnikowi decyzji ostatecznej (art. 256 § 1 Ordynacji podatkowej). Skoro zatem, upłynął już wskazany termin 5-letni, a w przedmiotowej sprawie niewątpliwie okoliczność ta wystąpiła, to umorzenie postępowania w sprawie było uzasadnione i konieczne.

Dodatkową okolicznością, do której wprawdzie nie odniosło się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ostatecznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze, potwierdzającą prawidłowość merytorycznego rozstrzygnięcia tego organu (umorzenia postępowania w sprawie), jest załączona do akt postępowania oraz do skargi kserokopia decyzji Przewodniczącego Zarządu Gminy w B. z dnia [...] nr [...] odmawiająca E. W. zmiany decyzji ostatecznej ustalającej wysokość podatku rolnego na [...] rok, wydana w wyniku rozpoznania jej wniosku o zmianę decyzji ostatecznej ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego na [...] rok. Jak z treści tej decyzji wynika, wydana ona została w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej ustalającej podatniczce podatek rolny na rok [...], a zatem sprawa w tym przedmiocie została już rozstrzygnięta w tej decyzji. Prowadzenie zatem ponownie postępowania w tym przedmiocie i wobec tej samej strony byłoby niedopuszczalne, tak wiec postępowanie także z tego powodu należałoby umorzyć.

Ta, wyżej wskazana, a załączona do skargi decyzja Przewodniczącego Zarządu Gminy w B. rzeczywiście potwierdza zarzut skarżącej, że już znacznie wcześniej, tj. przed datą złożenia wniosku w tej sprawie (wniosek z dnia [...]) dochodziła zwrotu nienależnie uiszczonego podatku rolnego za rok podatkowy [...], ale ta decyzja, zarazem jednoznacznie, potwierdza, iż sprawa z takiego jej wniosku została rozstrzygnięta tą decyzją, a zatem postępowanie, jak to już wcześniej podniesiono, w przedmiotowej sprawie prowadzonej przez organy podatkowe, było bezprzedmiotowe.

Wyjścia z sytuacji, w jakiej znalazła się skarżąca E. W., która niewątpliwie uiściła nienależnie podatek rolny za rok [...], powinna poszukiwać w możliwości wzruszenia decyzji ostatecznej (jeżeli decyzja ta w ogóle stała się ostateczną, której to wiedzy Sąd nie posiada) Przewodniczącego Zarządu Gminy w B. z dnia [...] nr [...] odmawiającej jej zmiany decyzji ostatecznej ustalającej wysokość podatku rolnego na [...] rok, gdyż tą decyzją merytorycznie rozstrzygnięto o jej uprawnieniu do zwrotu podatku za [...] r., a wobec podniesienia przez nią na rozprawie w dniu [...] przez Sądem, że od decyzji tej nie odwoływała się ze względu na swoją chorobę, konieczne byłoby ustalenie, z inicjatywy podatniczki, czy decyzja ta została podatniczce skutecznie doręczona oraz, czy ewentualnie podatniczka nie mogłaby żądać przywrócenia jej terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji.

Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, wobec uznania, iż zaskarżona decyzja ostateczna nie została wydana z naruszeniem prawa, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).