Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 87/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6  ust. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie WSA Gabriela Nowak asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2009 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości S. w W. Sp. z o. o. w upadłości na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków ruchomych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz Syndyka Masy Upadłości S. w W. Sp. z o.o. w upadłości kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] orzekającą o wpisie do rejestru zabytków ruchomych województwa [...] "Tematycznej kolekcji przedmiotów artystycznych stanowiących wystrój wnętrz budynków Zespołu [...] położonego w W. przy ul. [...], w skład której wchodzą przedmioty w liczbie [...] sztuk, wyszczególnione w załączniku do decyzji stanowiącej jej integralną część oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, przywołaną decyzją z [...] stycznia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w W. z [...] sierpnia 2006 r. orzekającą wpisanie do rejestru zabytków ruchomych województwa [...] tematycznej kolekcji przedmiotów artystycznych stanowiących wystrój wnętrz budynków skarżącego w skład której wchodzą przedmioty w liczbie [...] sztuk, wyszczególnione w załączniku do decyzji stanowiącej jej integralną część oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 483/07 oddalił skargę Syndyka Masy Upadłości S. w W. spółka z o.o. w upadłości (dalej syndyk skarżącej spółki) na decyzję Ministra Kultury z [...] stycznia 2007 r. w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków ruchomych.

W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia

13 listopada 2008 r. sygn. akt II OSK 1438/07, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości S. w W. spółka z o.o. w upadłości (dalej syndyk skarżącej spółki) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 483/07 oddalający skargę syndyka skarżącej spółki na powołaną decyzję Ministra z dnia [...] stycznia 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd administracyjny stwierdził, że aby w stosunku do zbioru przedmiotów zastosować jedną z form ochrony zabytków, jaką jest wpis do rejestru zabytków należy wprzód wykazać, że jest on kolekcją, albowiem tylko zbiór będący kolekcją jest zabytkiem ruchomym w rozumieniu przytoczonego przepisu. Trafnie zauważył Sąd I instancji, że zakwalifikowanie określonych przedmiotów do kolekcji zostało pozostawione ocenie organów powołanych do ochrony i opieki nad zabytkami. Niemniej jednak ocena ta nie może być arbitralna, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Po pierwsze, zastosowanie art. 6 ust. 1 pkt 2b ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. 162, poz. 1568 ze zm.) wymaga od organów administracji wykazania (to na nich spoczywa w tym zakresie ciężar dowodu), że przedmioty wchodzące w skład zbioru uznawanego za kolekcję zostały zgromadzone według koncepcji osób, które tworzyły tą kolekcję. Wyklucza to więc z kolekcji przedmioty, które co prawda znajdują się w danym zbiorze, ale trafiły do niego np. przypadkowo, czy też wbrew woli osób tworzących kolekcję. Po drugie, kolekcja w rozumieniu cytowanego przepisu jest zbiorem uporządkowanym według koncepcji osób, które tworzyły tą kolekcję. Wykazanie, że cecha ta została spełniona wymaga od organu prowadzącego postępowanie unaocznienia, jaka koncepcja przyświecała twórcom kolekcji.

Sąd I instancji - w ślad za organami administracji - uznał, że u podstaw przedmiotowego zbioru leży koncepcja gromadzenia obiektów związanych z historią i działalnością prowadzoną na terenie [...], a więc wpisanie go do rejestru zbytków na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest zgodne z art. 6 ust. 1 pkt 2b tej ustawy. Ocena ta jest nietrafna, ponieważ przywołana koncepcja nie pozwała zaliczyć wszystkich przedmiotów wyszczególnionych w załączniku do decyzji o wpisie do rejestru zabytków ruchomych województwa [...] do kolekcji w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2b powołanej ustawy. Wyłamuje się spod zarysowanego kryterium szereg przedmiotów, chociażby takie obiekty, jak np. skatalogowany w dziale I. MALARSTWO pod poz. [...] obraz H. Z., pt. [...], czy skatalogowana w dziale III. RZEŹBA pod poz. [...] figurka pt. [...]. Z drugiej zaś strony nie wykazano powiązań z tą koncepcją wielu innych obiektów, jak np. skatalogowanej w dziale III. RZEŹBA pod poz. [...] figury [...], czy skatalogowanego w dziale I. MALARSTWO pod poz. [...] obrazu W. K. pt. [...]. W konsekwencji zastosowanie art. 6 ust. 1 pkt 2b ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami do przedmiotowego zbioru należy uznać, co najmniej za przedwczesne.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie ocenia skargę syndyka skarżącej spółki na powołaną decyzję Ministra Kultury i Sztuki W uzasadnieniu skargi podniesiono, że doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W ocenie skarżącego w sprawie nie mamy do czynienia z kolekcją dzieł sztuki, a jedynie ze zbiorem niepowiązanych ze sobą tematycznie przedmiotów. Brak jest dokumentów świadczących o możliwości nadania temu zbiorowi miana kolekcji, a obie decyzje mają w tym zakresie charakter wyłącznie uznaniowy i nie znajdują uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy. Z niezrozumiałych dla skarżącego przyczyn, w toku inwentaryzacji pominięto szereg cennych obiektów, zamieszczono obiekty faktycznie nieznajdujące się na terenie administrowanym przez skarżącego lub nieposiadające wartości artystycznej. Podniesiono również, że ustalenia skarżonej decyzji stoją w sprzeczności z podstawą zasadą prawa upadłościowego wyrażoną w art. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego, którą jest dbałość o zaspokojenie w maksymalnie wysokim stopniu roszczeń wierzycieli upadłego. Decyzje te nie uwzględniają także sytuacji gospodarczo-prawnej, w jakiej znajduje się skarżący, a także zasad wynikających z przepisów prawa upadłościowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarg.

2. Dla przedmiotowej sprawy kluczowe znaczenie ma art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zgodnie, z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

3. W wyroku z dnia 13 listopada 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawarł jednoznaczną ocenę prawną, iż uznanie wszystkich [...] przedmiotów wymienionych w załączniku do zaskarżonej decyzji za kolekcję jest przedwczesne i konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uznania czy celowe i w jakim zakresie jest wpis do rejestru zabytków ruchomych jako kolekcji rzeczy znajdujących się w budynku Zespołów [...] w W.

4. W przedmiotowej sprawie zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami definiującego pojęcie kolekcji jako zbiór przedmiotów zgromadzonych i uporządkowanych według koncepcji osób, które tworzyły te kolekcje. Zastosowanie tej normy wymaga bowiem od organów administracji wykazania, że przedmioty wchodzące w skład zbioru uznawanego za kolekcję zostały zgromadzone według koncepcji osób, które tworzyły tą kolekcję. Wyklucza to więc z kolekcji przedmioty, które co prawda znajdują się w danym zbiorze, ale trafiły do niego np. przypadkowo, czy też wbrew woli osób tworzących kolekcję. Po drugie, kolekcja w rozumieniu cytowanego przepisu jest zbiorem uporządkowanym według koncepcji osób, które tworzyły tą kolekcję. Wykazanie, że cecha ta została spełniona wymaga od organu prowadzącego postępowanie unaocznienia, jaka koncepcja przyświecała twórcom kolekcji.

5. Pewien krąg przedmiotów zaliczonych przez organ w zaskarżonej decyzji do kolekcji jako powiązanych koncepcją gromadzenia obiektów związanych z historią i działalnością prowadzoną na terenie [...] wyłamuje się z tej koncepcji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłamuje się spod zarysowanego kryterium szereg przedmiotów, chociażby takie obiekty, jak np. skatalogowany w dziale I. MALARSTWO pod poz. [...] obraz H. Z., pt. [...], czy skatalogowana w dziale III. RZEŹBA pod poz. [...] figurka pt. [...]. Z drugiej zaś strony nie wykazano powiązań z tą koncepcją wielu innych obiektów, jak np. skatalogowanej w dziale III. RZEŹBA pod poz. [...] figury [...], czy skatalogowanego w dziale I. MALARSTWO pod poz. [...] obrazu W. K. pt. [...].

6. Powyższa ocena prawna i merytoryczne przesądzenie naruszenia prawa przez zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków – oznacza dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego konieczność uchylenia tych decyzji jako naruszających prawa materialne art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz dodatkowo przepisy procesowe tj. art. 7 i 77 Kpa. W związku z tym w sprawie konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem powyższych wytycznych co do powiązania części przedmiotów z koncepcją historii [...].

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c" oraz art. 152 ppsa orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.