Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SAB/Kr 21/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
658
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: stwierdzono przewlekłość prowadzonego postępowania
Powołane przepisy: article: art. 190 ust. 1i 2 w zw. z art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1842
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity
article: art. 12, art. 35, art. 65 par 1, art. 75, art. 61 par 1-4
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 149a, art. 149 par 1 pkt 3 i par 1a w zw. z art. 119 pkt 4, art. 120
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie WSA Ewa Michna (spr.) WSA Janusz Kasprzycki NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi B. B. na bezczynność i przewlekłość postępowania Rektora Akademii w przedmiocie wydania dokumentacji przebiegu studiów i przesłania jej w formie elektronicznej na skrzynkę ePUAP I. umarza postępowanie sądowe w przedmiocie bezczynności, II. stwierdza, że Rektor Akademii przewlekle prowadził postępowanie, III. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. nakazuje ściągnąć od skarżącego na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem nieuiszczonego wpisu, V. zasądza od Rektora Akademii na rzecz skarżącego B. B. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych).


UZASADNIENIE

Skarżący B. B. pismem z 28 stycznia 2018 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Rektora Akademii. Skarżący zarzuci w niej naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, zwanej dalej w skrócie k.p.a.), przez rażące przekroczenie przez organ uczelni terminu załatwienia sprawy - wydania potwierdzonego wydruku z dokumentacji przebiegu studiów oraz przesłanie go w formie elektronicznej na skrzynkę skarżącego na platformie - ePUAP.

Skarżący wniósł o:

– zobowiązanie organu do wydania ww. wydruku oraz przesłanie go w formie elektronicznej na podany adres jego skrzynki na platformie ePUAP zgodnie z § 8 ust. 2 oraz § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 września 2016 r. w sprawie dokumentacji przebiegu studiów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1554), w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi;

– zobowiązanie organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie,

– na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za naruszenie prawa (Dz. U z 2011 r. Nr 34, poz. 173) w związku z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.) o orzeczenie czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

– dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga,

– wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 P.p.s.a w maksymalnej wysokość określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a,

– zasądzenie kosztów postępowania.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

1. 29 września 2017 r. skarżący – będąc studentem studiów niestacjonarnych na kierunku informatyka, na Wydziale [...], złożył w Dziekanacie Wydziału pismo zawierające rezygnację studiów oraz wniosek o zwrot nadpłaconego czesnego,

2. Pracownik Dziekanatu poinformował skarżącego, że adresatem wniosku o rezygnację ze studiów jest wskazany w piśmie skarżącego Prodziekan ds. Kształcenia i Studenckich, jednakże wniosek o zwrot nadpłaty należy kierować do Dziekana Wydziału. W związku z tą informacją skarżący wycofał pismo.

3. 30 października 2017 r. skarżący złożył ponownie – za pośrednictwem platformy ePUAP, pisemną rezygnację ze studiów oraz wypowiedzenie umowy nr [...] z dnia 21 lipca 2014 r. o warunkach odpłatności za świadczenie usług edukacyjnych związanych z kształceniem na studiach niestacjonarnych. Nadto w ww. piśmie skarżący wystąpił o zwrot nadpłaty za czesne, a także poprosił o wydanie potwierdzonego wydruku dokumentacji przebiegu studiów w trybie określonym w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 16 września 2016 r. w sprawie dokumentacji przebiegu studiów (Dz.U. poz. 1554). Skarżący powołując się na art. 391 k.p.a. zażądał doręczania całości korespondencji za pomocą platformy ePUAP - w tej i przyszłych sprawach,

4. 30 października 2017 r. Dziekan Wydziału wydał decyzję o skreśleniu skarżącego z listy studentów, z powodu rezygnacji ze studiów. Decyzję dostarczono skarżącemu za pośrednictwem Poczty Polskiej 21 listopada 2017 r.,

5. 27 listopada 2017 r. skarżący – korzystając z platformy ePUAP, złożył odwołanie do Rektora Akademii od ww. decyzji Dziekana. W odwołaniu wniósł o zmianę daty rezygnacji ze studiów, zgodnie ze pierwotnie złożonym oświadczeniem, tj. 29 września 2017 r. a nie 30 października 2017 r. W odwołaniu wskazano również na nieprawidłowy sposób doręczenia decyzji, tj. za pośrednictwem Poczty Polskiej a nie za pośrednictwem platformy ePUAP,

6. 1 grudnia 2017 r. skarżący, działając w oparciu o przepis art. 37 k.p.a., złożył do Rektora Akademii ponaglenie do załatwienia sprawy - zwrotu nadpłaty oraz wydania wydruku z dokumentacji przebiegu studiów,

7. 28 grudnia 2017 r. skarżący otrzymał zwrot nadpłaty czesnego,

8. 31 grudnia 2017 r. skarżący złożył do Rektora Akademii, na podstawie art. 37 k.p.a. ponaglenie do załatwienia sprawy – rozpatrzenia odwołania od decyzji organu I instancji,

9. 3 stycznia 2018 r. Rektor Akademii wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję Dziekana Wydziału. Jednocześnie wskazał na uchybienia w postępowaniu administracyjnym. Decyzję dostarczono skarżącemu za pośrednictwem platformy ePUAP w dniu 3 stycznia 2018 r.,

10. 8 lutego 2018 r. przesłano skarżącemu – za pośrednictwem ePUAP-u, "Kartę przebiegu studiów".

W uzasadnieniu wskazanej na wstępie skargi, skarżący opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz podał, że zwrot pisma z 29 września 2017 r. stoi w sprzeczność z art. 65 § 1 k.p.a., gdyż pismo to winno zostać przekazane do organu właściwego, z jednoczesnym zawiadamianiem skarżącego o przekazaniu. Ponadto zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Zdaniem skarżącego zwrot pisma narusza również zasady postępowania dowodowego - art. 75 § 1-2 oraz art. 61 § 1-4 k.p.a., zgodnie z którymi postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony a datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia żądania organowi. Skarżący podniósł nadto, że organ pozostawił kierowane do niego ponaglenia bez odpowiedzi. Dalej podał, że organ nadal nie wydał potwierdzonego wydruku z dokumentacji przebiegu studiów, co oznacza, że od dnia złożenia podania do chwili wniesienia skargi jego wniosek nie został rozpoznany. Tym samym organ naruszył art. 35 § 3 k.p.a., a także zasadę zaufania do organów administracji z art. 8 k.p.a. oraz zasadę szybkości postępowania z art. 12 § 1 k.p.a. Powyższe wpływa negatywnie, m.in. na możliwość kontynuowania rozpoczętych studiów na innych uczelniach.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o umorzenie postępowania, ewentualnie oddalanie skargi w całości, nadto o oddalenie wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.

W uzasadnieniu tego stanowiska organ opisał dotychczasowy przebieg sprawy. Podniósł również, że skarżący de facto nie złożył pisma 29 września 2017 r., gdyż dowiedziawszy się, że wniosek o zwrot nadpłaty należy kierować do innego organu, wycofał swoje pismo. Dalej wskazano, że organ nie jest zobligowany żadnym z przepisów prawa do korzystania w kontaktach ze studentami z platformy ePUAP, a Regulamin studiów I i II stopnia Akademii nie przewiduje elektronicznej formy doręczania decyzji administracyjnych. Z tego względu decyzja z 30 października 2017 r., o skreśleniu z listy studentów, została skarżącemu przesłana listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Zdaniem organu, niezachowanie formy doręczenia decyzji wskazanej przez skarżącego nie uchybia wymogom określonym w przepisach rangi ustawowej, zgodnie bowiem z art. 207 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 z późn. zm.), do decyzji wydanych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio. Organ podał, że skarżący mógł pozostawić pismo z 29 września 2017 r. z żądaniem jego przekazania Dziekanowi, a tymczasem wycofał je i złożył ponownie po miesiącu. Mimo wyżej opisanych okoliczności usprawiedliwiających postępowanie, organ wychodząc naprzeciw oczekiwaniom skarżącego, uwzględnił zarzuty podniesione w odwołaniu i uznał za datę złożenia rezygnacji ze studiów dzień 29 września 2017 r. Wydanie decyzji w II instancji było poprzedzone przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego. Ustawowy termin do wydania decyzji upłynął 27 grudnia 2017 r., "z uwagi jednakże na przerwę świąteczną w Uczelni (podczas której wpłynęło kolejne ponaglenie skarżącego) termin nie został dochowany, bowiem został przekroczony o 7 dni". W ocenie organu przewlekłości postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ wyjaśnił nadto, że przyczyną niewydania w terminie potwierdzonego wydruku dokumentacji przebiegu studiów było nierozliczenie się skarżącego z Uczelnią, w trybie określonym w § 21 ust. 9 Regulaminu studiów, zgodnie z którym "osoba skreślona z listy studentów ma obowiązek rozliczyć się z Uczelnią w szczególności uiścić zaległe opłaty, złożyć kartę odejścia z Uczelni oraz zwrócić legitymację studencką". Niemniej, w celu definitywnego zakończenia sprawy dokumentacja przebiegu studiów została Skarżącemu wysłana za pośrednictwem platformy e-PUAP w dniu 8 lutego 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjni w Krakowie, zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zakres przedmiotowy takiej skargi wyznaczają więc postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 - 4 i 4a P.p.s.a., co oznacza, że zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności w nich wskazanych.

Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Z akt sprawy wynika, że skarżący skierował do organu ponaglenie 1 grudnia i 31 grudnia 2017 r., tj. przed wniesieniem skargi.

Skarga była więc dopuszczalna i podlegała merytorycznej ocenie.

Przedmiotem skargi w rozpatrywanej sprawie była bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku skarżącego - rezygnacji ze studiów – oraz zawartego w nim żądania wydania i doręczenia dokumentacji przebiegu studiów.

Powyższe nie pozostaje w sprzeczności z wyrażanym w orzecznictwie poglądem o dopuszczalności obejmowania jedną skargą zarówno bezczynności, jak i przewlekłego prowadzenia postępowania w określonej tej samej sprawie administracyjnej. Należy podnieść, że w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. prawodawca przewidział bowiem jedynie alternatywną możliwość złożenia przez stronę skargi dotyczącej przewlekłości lub bezczynności organu administracji publicznej. Od dnia 11 kwietnia 2011 r. obok bezczynności organu przewlekłość postępowania stanowi ustawową podstawę interwencji sądu administracyjnego w razie naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy administracyjnej bez uzasadnionej zwłoki. W postępowaniu, w którym możliwe jest wystąpienie zarówno bezczynności organu, jak i przewlekłości postępowania za kryterium odróżniające obie instytucje należy uznać upływ terminu do załatwienia sprawy (wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, wszystkie orzeczenia na stronie: www.nsa.gov.pl).

Znamiona przewlekłości postępowania mogą być wyczerpane, jeśli jeszcze w ramach terminu podstawowego sprawa mogła być załatwiona w czasie krótszym niż termin maksymalny lub gdy organ w bezzasadny sposób przedłuża termin załatwienia sprawy w trybie art. 36 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.). Przewlekłość może mieć miejsce także wtedy, gdy bieg terminu został zatrzymany, w szczególności wskutek bezzasadnego zawieszenia postępowania lub jego niepodjęcia. Jeżeli jednak wskutek przekroczenia terminu załatwienia sprawy organ popadnie w zaskarżalną bezczynność, przewlekłość postępowania nie zostanie wyłączona a oba stany nałożą się na siebie (por. Z. Kmieciak, Przewlekłość postępowania administracyjnego, PiP, z. 6, W. Chróścielewski, Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r., ZNSA 2011, nr 4). Zarzucenie w jednym piśmie bezczynności organu i przewlekłości prowadzonego przez niego postępowania nie musi zatem stanowić skumulowania dwóch skarg, o ile kwestionowana jest terminowość i sprawność postępowania w zakończeniu tej samej sprawy administracyjnej. W takiej sytuacji dopuszczalność objęcia jedną skargą obu form opieszałości organu inicjuje jedną sprawę sądowoadministracyjną, w której sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność braku wydania aktu lub podjęcia czynności.

Przedmiotem postępowania w sprawie ze skargi zarówno na bezczynność, jak i przewlekłość organu stanowi ustalenie, czy zachodzi potrzeba zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. W obu przypadkach sąd administracyjny dysponuje tymi samymi środkami prawnymi, ich zastosowanie jest zaś obowiązkowe w razie stwierdzenie jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 709/12).

Zgodnie z treścią art. 149 § 1 P.p.s.a., Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 albo na przewlekłe prowadzenia postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1/ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji albo do dokonania czynności, 2/ zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3/ stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie – jak stanowi art. 149 § 1a, sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Konstrukcja powyższego przepisu wyróżnia dwie odrębne od siebie instytucje, a mianowicie skargę na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania. Każda z nich ma inne zadanie, inny jest cel jej zastosowania i zakres ochrony, której strona może domagać się od sądu administracyjnego.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.",Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86).

W rozpoznawanej sprawie organ nie pozostaje już w bezczynności. Po pierwsze w przedmiocie wniosku skarżącego – rezygnacji ze studiów organy uczelni wydały, na podstawie art. 190 ust. 1 i 2 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.) decyzję administracyjną o skreśleniu skarżącego z semestru IV niestacjonarnych studiów pierwszego stopnia w roku akademickim 2017/2018 w I instancji w dniu 30 października 2017 r., a następnie po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji przez Rektora w dniu 3 stycznia 2018 r. (k. 48 akt administracyjnych). Również w kwestii żądania doręczenia dokumentacji przebiegu studiów organy uczelni podjęły stosowne czynności. W dniu 8 lutego 2018 r. - a zatem już po wniesieniu skargi, wydano i doręczono skarżącemu za pomocą platformy ePUAP dokumentację przebiegu studiów. Tym samym postępowanie sądowe wywołane skargą na bezczynność należało umorzyć, wobec jego bezprzedmiotowości, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na dzień orzekania, Sąd nie może bowiem zobowiązać organu do wydania stosownego aktu administracyjnego lub podjęcia czynności.

Podjęcie przez organ czynności procesowych, w tym wydanie stosownej decyzji, powoduje, że ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, co uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie skargi na bezczynność organu, ale nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowego dotyczącego skargi strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ( por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). O ile bowiem wydanie przez organ administracyjny na dzień orzekania przez Sąd żądanego rozstrzygnięcia sprawy czyni z natury rzeczy niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to Sądu z obowiązku zbadania, czy w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego, a następnie oceny, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz rozważenia, czy zachodzą podstawy do wymierzenia organowi grzywny (art. 149 § 1 i 2 P.p.s.a.).

Przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str.238). "Przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (m.in wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 października 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 128/17) .

Przewlekłość będzie miała charakter rażący wówczas, gdy poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia.

Sąd rozpatrując skargę na przewlekłość ogranicza się więc do kontroli, podobnie jak przy bezczynności organu, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa i czy przed wniesieniem do sądu administracyjnego skargi na przewlekłość organu administracji strona wyczerpała tryb, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a.

Zgodnie z wyrażoną w art. 12 k.p.a. naczelną zasadą postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Jak stanowi art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 2 i § 3 k.p.a.)

Jednocześnie podkreślić należy, że z mocy art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.

W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

W rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że nie ma sporu co do tego jakie czynności zostały poczynione do tej pory. Opis podejmowanych przez organ działań zarówno ze skargi jak i odpowiedzi na skargę pokrywa się z załączonymi aktami. Spornym pozostaje ocena, czy działania te organy uczelni podejmowały przewlekle w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 149 P.p.s.a.

W niniejszej sprawie skarżący zainicjował postępowanie administracyjne pismem z 29 września 2017 r. zawierającym jego oświadczenie o rezygnacji ze studiów oraz wniosek o zwrot nadpłaconego czesnego. W związku ze zwrotem skarżącemu tego podania przez organ I instancji, które wskazując na marginesie nastąpiło w sposób sprzeczny z brzemieniem art. 65 § 1 k.p.a., skarżący ponowne złożył ww. pismo 30 października 2017 r., za pośrednictwem platformy ePUAP. W piśmie tym skarżący domagał się nadto przesłania mu wydruku z dokumentacji przebiegu studiów na podany adres na platformie ePUAP.

W dniu 27 listopada 2017 r. skarżący wniósł do Rektora Akademii odwołanie od decyzji wydanej przez organ I instancji 30 października 2017 r. doręczonej mu za pośrednictwem Poczty Polskiej. Skarżący nadto ponownie zwrócił się o przesłanie mu całości korespondencji za pośrednictwem podanego adresu na platformie ePUAP. Po dwukrotnym ponagleniu – 1 i 31 grudnia 2017 r. organ wydał decyzję 3 stycznia 2018 r. i doręczył ją tego samego dnia za pośrednictwem platformy ePUAP. Z kolei dokumentację przebiegu studiów organ przesłał dopiero w dniu 8 lutego 2018 r., a zatem już po wniesieniu przez skarżącego skargi.

Organ usprawiedliwiając opieszałość w udostępnieniu ww. dokumentacji podał, że skarżący "nie rozliczył się z Uczelnią" z obowiązków określonych w § 21 ust. 9 Regulaminu Studiów Pierwszego i Drugiego Stopnia Akademii - w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2017 r., które dotyczą w szczególności braku uiszczenia zaległej opłaty, braku złożenia karty odejścia z Uczelni oraz zwrócenia legitymacji studenckiej. Jednakże § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2016 r. (poz. 1554) nie uzależnia udostępnienia, jak i wydania studentowi wydruku z dokumentacji przebiegu studiów od wykonania przez studenta czynności, o których mowa ww. § 21 ust. 9 Regulaminu. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli regulamin studiów nie przewiduje dokumentowania przebiegu studiów w indeksie, uczelnia zapewnia studentowi dostęp do dokumentacji przebiegu studiów prowadzonej w postaci elektronicznej. Na prośbę studenta uczelnia wydaje studentowi potwierdzony wydruk dokumentacji przebiegu studiów.

Tym samym należy stwierdzić, że organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły.

Nadto Sąd stwierdzając, że organ prowadził postępowanie jest zobligowany - stosownie do art. 149 § 1a P.p.s.a., do stwierdzenia, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Sąd stwierdził, że zaistniałe w sprawie przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka z pewnością nie wystąpiła w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, na podstawie akt sprawy nie sposób przypisać organowi złej woli, czy celowego działania, które zmierzałoby do tego, aby niezasadnie przedłużyć postępowanie, czy w ogóle nie zakończyć tegoż postępowania. Zważywszy na skalę przekroczenia terminu i wspomniane wyżej okoliczności, nie ma w ocenie Sądu wystarczająco uzasadnionych podstaw by zwłokę organu kwalifikować jako przejaw rażącego naruszania prawa. Sąd uznał zatem, że przewlekłość, której dopuścił się organ, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł, jak w punkcie II i III sentencji wyroku.

Stosownie do art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Sąd, w przypadku stwierdzenia bezczynności, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenia z urzędu organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Grzywna opisana jest bowiem dodatkowym środkiem o dyscyplinująco-represyjnym, które powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd obecnie nie stwierdził powyższych rygorów dla wymierzenia tej kary, skoro żądana przez skarżącego dokumentacja przebiegu studiów została skarżącemu przesłana, to przesłanki zastosowania tego przepisu nie zachodzą.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt V sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2017 r., poz. 1369 ze zm.).