Postanowienie WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 779/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-07-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2019 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.J. na czynność Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] marca 2019 r. i [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie żądania udzielenia informacji postanawia odrzucić skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. II SA/Rz 779/19

U Z A S A D N I E N I E

J.J. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w treści której wskazał, że zaskarża czynność Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] (dalej: "ZUS") z dnia [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie żądania od Starostwa Powiatowego w [...] udzielenia informacji, jak i poprzedzającą ją czynność z dnia [...] marca 2019 r. w przedmiocie żądania od Starostwa Powiatowego w [...] udzielenia informacji w sprawie prowadzonej przez ZUS pod znakiem [...]. W sprawie tej na wniosek pracodawcy zostało wszczęte postępowanie dotyczące weryfikacji uprawnień skarżącego do zasiłku chorobowego za okres od 3 lutego do 4 marca 2019 r. na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2019 r., poz. 645).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych, poddanych kognicji sądu administracyjnego jest możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna. Zakres kontroli sądowoadministracyjnej jest precyzyjnie wskazany przepisem art. 3 § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: " P.p.s.a.")

Stosownie do treści tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a P.p.s.a.) i w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).

Z treści skargi i analizy akt sprawy wynika, że jej przedmiotem jest czynność ZUS w ramach procedury kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy w postaci pisemnego żądania udzielenia informacji na temat wykonywania pracy zarobkowej skarżącego w okresie orzeczonej niezdolności do pracy. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżone działanie nie mieści się w żadnej kategorii czynności podejmowanych przez organy administracji publicznej, które podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Powoływany art. 3 § 2 P.p.s.a. ustanawia zasadę, zgodnie z którą dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego tylko na takie prawne formy działania organów administracji publicznej, o których mowa w punktach 1-7 tego przepisu oraz w sytuacjach przewidzianych przez ustawy szczególne, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 5 P.p.s.a. Oznacza to, że skarga na inne formy działania jest niedopuszczalna.

Bezsporne jest także to, że postępowanie w kwestii prawa do zasiłku chorobowego toczy się w przedmiocie świadczenia z ubezpieczenia społecznego, tj. na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r. , poz. 1778 ze zm., dalej: "u.s.u.s."); ubezpieczenia społeczne obejmują bowiem ubezpieczenia w razie choroby i macierzyństwa. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie występuje co do zasady kognicja sądu administracyjnego (zob.: uchwała NSA z dnia 11 czerwca 2013 r., I OPS 1/13 oraz uchwała SN z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10, OSNP 2011/17-18/233). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2017 poz. 1257 ze zm.) sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych zostały zaliczone formalnie do spraw, przy których rozpoznawaniu stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Właściwość sądu powszechnego, a nie sądu administracyjnego, do rozpoznawania środków odwoławczych od decyzji ZUS w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych potwierdzają również regulacje u.s.u.s., zgodnie z którymi: ustalenie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych następuje w drodze decyzji wydawanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 83 ust. 1 pkt 4), od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2), odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (art. 83 ust. 3). Odmienne regulacje dotyczą spraw o przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego w drodze wyjątku oraz spraw o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie, w których właściwość sądu administracyjnego wynika z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Do tych kategorii sprawa niniejsza się jednak nie zalicza.

Wbrew stanowisku skarżącego żądania ZUS zawarte w pismach z dnia [...] marca i [...] kwietnia 2019 r. nie mogą zostać uznane za "inne czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Analiza tego przepisu wskazuje, że wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. O akcie lub czynności w rozumieniu tego przepisu, na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, ma charakter publicznoprawny, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, jest określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego.

Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotu niniejszej sprawy uznać należy, iż żądanie ZUS odnośnie do udzielenia informacji przez Starostwo Powiatowe co do wykonywania przez skarżącego czynności wynikających z umowy zlecenia we wskazanym w piśmie (pismach) okresie, nie stanowi czynności o charakterze publicznoprawnym, a więc podlegającej kognicji sądu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.; bowiem te muszą dotyczyć obowiązków lub uprawnień wynikających z przepisów prawa. Akt lub czynność powinny ustalać, stwierdzać, potwierdzać uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa. Brak jest w pismach końcowych wskazań i wniosków, z których wynikałyby dla strony skarżącej bezpośrednie i konkretne obowiązki. Z tego też powodu zaskarżony akt nie spełnia wymogów określonych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. i jako taki, nie podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Dodać należy, że przedmiotem postępowania w trybie procedury kontrolnej (a taka była stosowana w sprawie) jest wyłącznie ustalenie stanu faktycznego. Dotyczy to także postępowania kontrolnego prowadzonego na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Postępowanie kontrolne jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego. Przedmiotem postępowania administracyjnego jest ustalenie stanu faktycznego będącego podstawą do konkretyzacji normy materialnego prawa administracyjnego w celu rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach jednostki. W związku z tym zaskarżone "czynności" nie są czynnościami podjętymi w postępowaniu administracyjnym. Ustalenia kontroli wskazujące na nieprawidłowości w wykorzystaniu zwolnienia lekarskiego przez skarżącego mogą być wykorzystane w innych postępowaniach prowadzonych przez ZUS.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.