Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 175/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16 par. 1;  art. 156 par. 1 pkt 1-7;  art. 158 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c);  art. 200;  art. 205 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2020 r. w Radomiu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie pomocy finansowej ze środków unijnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...]; 2) zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego A. B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Syg. akt VIII SA/Wa 175/20

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2019 roku, nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2018 roku, poz. 2096 ze zm. dalej kpa) oraz art. 5 ust.1 lit.a) i art. 9 ust.4 rozporządzenia delegowanego Komisji(UE) nr 103/2014 z dnia 29 września 2014 roku ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw( Dz. Urz. UE L 284, z 30.09.2014, str. 22 ze zm.) oraz w związku z § 4 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 roku w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej( Dz.U z 2014 roku, poz. 1468 ze zm. dalej rozporządzenie) – po rozpatrzeniu odwołania A. B. od decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 roku w sprawie stwierdzenia nieważności w części decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w [...] nr [...] z dnia [...] września 2016 roku w sprawie udzielenia wsparcia – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.

W dniu [...] listopada 2015 roku A. B. złożył powiadomienie o zamiarze wycofania z rynku jabłek w ramach mechanizmu ,, Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców warzyw ‘’. W formularzu zaznaczył, że wniosek jest składany przez producenta niebędącego członkiem organizacji producentów owoców i warzyw.

Na etapie składania powiadomienia strona była członkiem organizacji producentów [...]sp. z oo - nie realizującej programu operacyjnego.

W dniu [...] lipca 2016 roku do Dyrektura Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego( OT ARR) wpłynął wniosek strony o przyznanie wsparcia w ramach mechanizmu wsparcia producenta owoców i warzyw z zaznaczeniem, iż nie jest członkiem organizacji producentów owoców i warzyw. Do wniosku zostały załączone wymagane dokumenty.

Po weryfikacji wniosku Dyrektor OT ARR decyzją nr [...]z dnia [...]września 2016 roku przyznał stronie wsparcie w wysokości [...]EUR za wycofanie z rynku jabłek.

Dyrektor OT ARR równocześnie przyznał decyzjami z [...]września 2016 roku – kwota [...]EUR i [...] września 2016 roku kwotę [...]EUR organizacji [...]sp. z oo., której od [...]grudnia 2015 roku członkiem i udziałowcem był A. B., wsparcie za wycofanie jabłek rynku.

Postanowieniem z dnia [...]kwietnia 2017 roku Prezes Agencji Rynku Rolnego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków przez A. B. w ramach programu ,, dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw ‘’. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazywał, iż producent składając powiadomienie dotyczące RDK zaznaczył, że jest producentem owoców i warzyw niebędącym członkiem organizacji producentów owoców i warzyw oraz oświadczył, iż zna warunki uczestnictwa i zobowiązuje się do ich przestrzegania. Następnie składając w dniu [...]lipca 2016 roku wniosek o przyznanie wsparcia podtrzymał wcześniejszą deklarację.

Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...]z dnia [...]grudnia 2015 roku doszło do połączenia spółek [...]sp. z oo i [...]sp. z oo. Z tym momentem skarżący stał się członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw [...]sp. z oo, która w latach 2015 -17 realizowała program operacyjny.

W dniu [...]lutego 2019 roku dyrektor OR ARiMR zwrócił się do Prezesa ARiMR o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora OT nr [...]z dnia [...]września 2016 roku w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W dniu [...]kwietnia 2019 roku Prezes ARiMR decyzją nr [...] stwierdził nieważność decyzji nr [...]z dnia [...]września 2016 roku w sprawie udzielenia wsparcia w części dotyczącej wycofania w dniach [...]grudnia 2015 roku i [...]maja 2016 roku w ilości [...]kg jabłek w zakresie przyznania wsparcia finansowego w kwocie [...]EUR oraz w zakresie dotyczącym kosztów transportu wycofania w dniach [...]maja i [...]grudnia 2015 roku w kwocie [...]zł.

Organ pierwszej instancji wskazał, że wypłata środków finansowych dla ilości [...]kg w kwocie [...]RUR nosi znamiona podwójnego finansowania, co jako nieuprawnione działanie wskazują przepisy unijne tj. art. 9 ust.4 rozporządzenia 1031/2014. Organ wskazał również, że wsparcie w zakresie kosztów transportu wynikające z art. 81 ust.1 rozporządzenia nr 543/2011 nie będzie odpowiadało faktycznie poniesionym kosztom transportu lecz stawce ryczałtowej ustalonej w oparciu o odległości między miejscami.

Zdaniem organu odwoławczego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wniosku strony o przyznanie wsparcia [...] ( bezpłatna dystrybucja/inne przeznaczenie)miały zastosowanie obowiązujące w dacie wydawania decyzji o przyznaniu wsparcia tj. na dzień [...]września 2016 roku przepisy prawne – rozporządzenia delegowanego Komisji(UE) nr 1031/2014 z dnia 29 września 2014 roku ustanawiające dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw(Dz.Urz. UE L 284 z 30.04.2014, str 22 ze zm. dalej rozporządzenie nr 1031/2014. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 23 .10. 2014 roku w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej( DZ.U z 2014 roku, poz. 1468 ze zm. dalej rozporządzenie z 23. 10. 2014 r).

Zgodnie z art. 5 ust.1 rozporządzenia nr 1031/2014 pomoc finansową Unii przyznaje się producentom owoców i warzyw którzy nie są członkami uznanej organizacji producentów na operacje wycofania z rynku w celu bezpłatnej dystrybucji, których mowa w art. 34 ust.4 rozporządzenia(UE) nr 1308/2013 oraz na operacje wycofania do przeznaczeń innych bezpłatna dystrybucja.

Producenci zgodnie z art. 5 ust.3 rozporządzenia nr 1031/2014, zawierają umowę z uznaną organizacją producentów w odniesieniu do całkowitej ilości produktów, które mają zostać dostarczone na mocy niniejszego artykułu. Organizacje producentów przyjmują wszystkie uzasadnione wnioski producentów, którzy nie są członkami uznanej organizacji producentów. Ilości dostarczane przez producentów, którzy nie są członkami organizacji są zgodne z wielkością regionalnych planów i odnośną powierzchnią.

Według przepisów krajowych zgodnie z § 7 ust.1 rozporządzenia z 23 .10. 2014 roku wsparcie udzielane jest na wniosek podmiotu o którym mowa w § ust.1 tj.

- organizacji producentów owoców i warzyw, uznanej na podstawie odrębnych przepisów i realizującej program operacyjny;

- producentowi owoców i warzyw niebędącym członkiem organizacji producentów;

- posiada gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 1 ha, w którym prowadzi uprawę owoców i warzyw w gruncie, na powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha lub

- prowadzi uprawę owoców lub warzyw w ramach działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Biorąc pod uwagę przepisy unijne i krajowe pomoc przysługuje jedynie podmiotowi, który na każdym etapie wycofania owoców i warzyw spełniał warunki o których mowa w § 4 ust.1 rozporządzenia z dnia 23.10.2014 roku tj. zarówno na etapie powiadomienia, jak i na etapie przeprowadzenie tej operacji oraz na etapie wnioskowania o wsparcie z tego tytułu pozostawał albo organizacją producentów owoców i warzyw realizującą program operacyjny albo producentem indywidualnym niebędącym członkiem takiej organizacji.

Organ ustalił, że strona w momencie składania powiadomienia do organu o zamiarze wycofania z rynku była członkiem organizacji producentów [...] sp. z oo, która nie spełniała wymogów określonych w § 4 ust.1 pkt 1 rozporządzenia z 23.10. 2014 roku bowiem nie realizowała programu operacyjnego. Tymczasem postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...].12.2015 roku nastąpiło połączenie spółki [...] sp. z oo i spółki [...] sp. z oo. W okresie od [...] listopada 2015 roku do [...] maja 2016 roku strona siedmiokrotnie dokonywała operacji wycofania z rynku jabłek jako producent indywidualny. Strona w procesie wycofywania była zarówno producentem indywidualnym, jak i członkiem organizacji producentów [...] sp.oo. Strona w dniu [...] lipca 2016 roku złożyła wniosek o przyznanie wsparcia deklarując, iż jest on wnoszony przez producenta owoców i warzyw niebędącego członkiem organizacji producentów. Z tego względu zdaniem organu należało uznać, ze wniosek do dyrektora OT ARR zawierał oświadczenie niezgodne ze stanem faktycznym.

Skarżący nie spełniał warunków do uzyskania wsparcia i wycofania na bezpłatną dystrybucje [...] kg jabłek z powierzchni [...] ha.

Organ wskazywał, iż ustawodawca krajowy tak sformułował przepisy krajowe, by wykluczyć możliwość podwójnego finansowania, a ponadto każdy uczestnik zgodnie z art. 9 ust.4 rozporządzenia nr 1031/2014 podpisuje oświadczenie o tym, że nie otrzymał i nie otrzyma podwójnego finansowania krajowego lub unijnego do powierzchni i ilości produktów zgłoszonych ani odszkodowania w ramach polisy ubezpieczeniowej. Nie ulega żadnej wątpliwości, że naruszeniem przepisów krajowych i unijnych jest przyznanie wsparcia finansowego organizacji producentów owoców i warzyw realizującej program operacyjny, jednocześnie z przyznaniem wsparcia członkowi takiej organizacji w ramach tego samego mechanizmu pomocowego. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem strony jakoby z punktu widzenia udzielenia wsparcia decydować miał status podmiotu wnioskującego na dzień składania powiadomienia, a nie na dzień składania wniosku o przyznanie wsparcia.

Uzasadnionym zdaniem organu jest stwierdzenie w okolicznościach sprawy rażącego naruszenia prawa jako, iż organ udzielił wsparcia podmiotowi, który w dniu składania wniosku o wsparcie oraz w momencie przeprowadzania operacji wycofania produktów z rynku nie był producentem niebędącym członkiem organizacji producentów realizującej program operacyjny.

Zdaniem organu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 77 §1 ani art. 8 § 2 kpa.

Nie doszło też do naruszenia przepisu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. O rażącym naruszeniu z wyżej powołanego przepisu decydują trzy przesłanki – oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Analiza skutków podjętego rozstrzygnięcia oraz ewentualnych naruszeń w sferze gospodarczej czy społecznej pozwala przyjąć, że decyzja organu została wydana z rażącym naruszeniem przepisów. Pomoc finansowa trafiła bowiem do podmiotu nieuprawnionego, który tego wsparcia nie powinien otrzymać. Prezes ARiMR analizując przepisy wykazał, że w związku z okolicznością przyznania wsparcia dla producenta A.B.( decyzją z [...].09. 2016 r) oraz dla [...] sp. z oo( decyzjami z [...] i [...] września 2016 roku) wypłata ww. środków finansowych dla ilości [...] kg jabłek w kwocie [...] EUR nosi znamiona podwójnego finansowania, co jako nieuprawnione działania wskazują wprost przepisy unijne – art. 9 ust.4 rozporządzenia 1031/2014.

Organ podnosił, iż doszło również do zawyżenia kosztów transportu. Skarżący jako odbiorcę jabłek wskazał Polski Komitet Pomocy Społecznej w [...] – odległość [...] km. Jednak faktyczna odległość między miejscem wycofania , a miejscem dostawy wynosiła [...] km, czyli poniżej [...] km. Stosowanie do załącznika XII rozporządzenia nr 543/2011( koszty transportu) co oznacza zawyżenie kwoty pomocy za transport o [...] EUR.

W ocenie organu w przedmiotowej sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów §4 ust.1 pkt 2 i § 7 ust.1 rozporządzenia z dnia 23.10. 2014 roku oraz art. 5 ust.1 lit. a i art. 9 ust.4 rozporządzenia nr 1031/2014 polegającego na przyznaniu wsparcia podmiotowi nieuprawnionemu w związku z brakiem podstawowej i rzetelnej weryfikacji wniosku.

Skargę na decyzje organu z [...] grudnia 2019 roku wniósł A. B..

Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenia:

. przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:

— § 4 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej. (Dz. U. poz. 1468 z późn. zm.) (dalej jako "Rozporządzenie Rady Ministrów") poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowania poprzez uznanie, że skarżący nie spełnił przesłanek do uzyskania dofinansowania § 9 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 1031/2014 z dnia 29 września 2014 r. ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia producentów niektórych owoców i warzyw (dalej jako "Rozporządzenie 1031/2014) poprzez stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji kiedy:

a. Skarżący spełnił przesłanki uprawniające zgodnie z obowiązującymi przepisami do uzyskania wsparcia finansowego,

b. A. B. nie uzyskał podwójnego wsparcia finansowego, sam fakt uczestnictwa w spółce [...] Sp. z o.o. nie doprowadził do uwzględnienia jego upraw w powiadomieniu złożonym przez [...] Sp. z o.o.

c. ani przepisy rozporządzenia 1031/2014, ani przepisy rozporządzenia Rady Ministrów nie regulują sytuacji, w której producent składający powiadomienie o zamiarze wycofania owoców z rynku w trakcie realizacji procedury wycofania mienia swój status stając się członkiem grupy producenckiej, tym bardziej zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że taka zmiana statusu może skutkować utratą prawa do uzyskania wsparcia,

d. brak jest w obowiązujących przepisach regulacji pozwalających na przeniesienie praw i obowiązków wynikających ze złożonego przez indywidulanego producenta powiadomienia na jakikolwiek inny podmiot, w tym na grupę producencką do której przystępuje indywidualny producent.

powyższe uchybienia przepisów prawa materialnego doprowadziły do naruszeń:

przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 156 § 1 kpa), poprzez:

- sytuacji gdy na gruncie rozpoznawanego stanu faktycznego brak jest podstaw do stwierdzenia, że doszło do rażącego naruszenia obowiązujących przepisów przez organ wydający unieważnioną decyzję,

. - uznanie przez organ odwoławczy, że istnienie luki w prawie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla sfery praw i obowiązków producenta owoców, poprzez uznanie nieważności unieważnionej decyzji w zakresie dotyczącym kosztów transportu wycofania w dniach [...] listopada 2015 r. i [...] grudnia 2015 r. w kwocie [...] EUR, w sytuacji kiedy w odniesieniu do powyższej części Unieważnionej Decyzji bez wątpienia organ rozpoznający sprawę nie poczynił (do czego zresztą nie miał podstaw prawnych) Żadnych ustaleń, które pozwalałyby na stwierdzenie, że uznanie przez Dyrektora OT deklarowanych przez A. B. kwot i odległości za uzasadnione nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

- z art. 7a § 1 kpa. oraz art. 8 § 1 kpa. poprzez brak ich zastosowania, tj. zaniechania podjęcia decyzji na korzyść strony postępowania, w sytuacji kiedy rozpatrywany stan faktyczny wyniknął z okoliczności, że przepisy prawne w ogóle nie przewidziały sytuacji zmiany statusu producenta owoców i warzyw z producenta indywidualnego na producenta zrzeszonego w grupie producenckiej w trakcie trwania procedury związanej z wycofaniem owoców z rynku, której to sytuacji obowiązujące przepisy prawne w ogóle nie przewidywały.

W oparciu o powyższe wniósł o:

a. uchylenie w całości: zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2019 roku w sprawie [...] wydanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2019 r., [...].

b. zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

Według skarżącego najważniejsze argumenty przemawiające za uchyleniem zaskarżonej decyzji, a także decyzji poprzedzającej wydanie zaskarżonej decyzji można podsumować następująco:

a. po złożeniu powiadomienia przez A. B. i uzyskaniu przez niego statusu członka organizacji producentów realizującej program operacyjny niemożliwa była zmiana podmiotowa odnosi się do uprzednio złożonego powiadomienia, nie było również możliwe przekazanie czy dokonanie cesji na rzecz organizacji producentów [...] Sp. z o.o. ewentualnego uprawnienia wynikającego z powiadomienia ponieważ normy prawne regulujące procedurę przyznawania płatności nie przewidują takiej możliwości.

b. co pozostaje w sprawie bezsporne, organizacja producentów [...] Sp. z o.o. w złożonym przez siebie powiadomieniu nie mogła uwzględnić i nie uwzględniła powierzchni nasadzeń należących do A. B., gdyż na moment składania powiadomienia nie był on członkiem tejże organizacji producenckiej, nie było również wiadome czy w przyszłości A. B. w ogóle zostanie członkiem tejże organizacji.

c. w momencie składania powiadomienia, a także później w momencie dokonywania

kolejnych czynności wycofania produktów z rynku A. B. nie mógł przypuszczać, że zostanie wydane i w jakim terminie zostanie wydane postanowienie o połączeniu spółek [...] sp. z o.o. i [...] sp. z o.o. Co istotne, uchwała w przedmiocie połączenia w. podmiotów gospodarczych została podjęta później niż złożone zostało przez A. B. powiadomienie o zamiarze wycofania owoców z rynku.

d. wbrew sugestiom organów rozpoznających kolejno sprawę działanie A. B. w żadnym razie nie zmierzało do obejścia prawa, tym bardziej, że co pozostaje bezsporne, A. B. nie uzyskał podwójnego dofinansowania.

e. podmiot, który złożył powiadomienie jako producent indywidualny, następnie uzyskał status członka organizacji producentów spełniającej przesłanki z § 4 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów nie miał w świetle obowiązujących regulacji prawnych możliwości zmiany powiadomienia w taki sposób, aby dokonać wycofania jako członek organizacji producentów, poprzez przeniesienie prawa wynikającego z powiadomienia na organizację producencką i uzyskać płatności w tym charakterze.

f. ani ARiMR ani Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie kwestionował, że w dniach [...] grudnia 2015 r. i [...] maja 2016 roku skarżący dokonał skutecznego i zgodnego z prawem wycofania jabłek z rynku (w ilości deklarowanej w powiadomieniu z dnia [...] listopada 2015 roku).

g. w aktach zgromadzonych w sprawie nie znalazły się żadne dokumenty czy notatki potwierdzające weryfikację przez organy kolejno rozpatrujące sprawę A. B. któregokolwiek z kluczowych dla wydania decyzji elementów, w tym potwierdzających lub zaprzeczających, że skarżący należy do kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania wsparcia. Obowiązkiem Dyrektora OT ARR było sprawdzenie czy, producent indywidualny składający wniosek o przyznanie wsparcia nie jest członkiem organizacji producentów realizującej program operacyjny. Skoro zaś w aktach brak jest dowodów wyraźnie zaprzeczających, że A. B. spełniał przesłanki do uzyskania wsparcia finansowego nie można stwierdzić, że przyznanie mu wsparcia nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący ponownie podnosił, że na gruncie unieważnionej decyzji brak było podstaw do stwierdzenia nieważności wskutek braku wykazania najpierw przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a następnie również przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaistnienia przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego: "stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, a zatem pojęcie to musi być interpretowane wąsko, co oznacza, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią, nie budzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej. Innymi słowy, rażącym naruszeniem prawa jest dotknięta decyzja, której treść stanowi zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części "(wyrok NSA z dnia 11 października 2018 r., I OSK 2674/16).

Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce w szczególności wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazem ustanowionym w przepisie, a także wtedy, gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub nałożono obowiązki lub też odmówiono ich nadania (nałożenia) (wyr. NSA z 26.5.1989 r., IV SA 339/89, ONSA 1989, Nr 1, poz. 50). Tak samo wyr. WSA w Białymstoku z 27.4.2010 r. (II SA/Bk 58/10, Legalis) oraz wyr. NSA z 18.12.2008 r. (II OSK 972/07, Legalis). Na gruncie rozpoznawanej sprawy brak jest jakiejkolwiek argumentacji prawnej wyjaśniające] dlaczego zdaniem organu Unieważniona Decyzja została w części obarczona wadą nieważności.

W orzecznictwie panuje jednomyślny pogląd, że na podstawie art. 156 kpa z obrotu prawnego można wyeliminować jedynie rozstrzygnięcia (w tym decyzje), które w sposób oczywisty, wyraźny i bezsporny zostały wydane bez podstawy prawnej, bądź pozostają w sprzeczności z przepisami prawa i nie mogą w związku z tym zostać zaakceptowane jako akt wydany przez organy władzy publicznej.

Co przesądził uprzednio wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r. wydany w sprawie o sygn. akt OSK 1134/04, Lex 165717) 0 rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie 3 przesłanki:

1. oczywistość naruszenia prawa,

2. charakter przepisu prawnego, który został naruszony oraz

3. racje ekonomiczne lub gospodarcze - czy skutki, które wywołuje decyzja.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa.

Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 marca 2004 r., IVSA 3763/03, Lex 156952). Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności zarówno skutki gospodarcze jak i społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.

Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wobec tego wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym, wyrażonej w art. 16 kpa zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. A zatem nie jest dopuszczalne uznanie wypadków zwykłego naruszenia prawa za naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo w sytuacji - gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło.

W konsekwencji takiego stanowiska w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że dla ustalenia czy kontrolowana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa nie wystarczy

stwierdzenie, że dokonano błędnej wykładni prawa, ale niezbędne jest wykazanie, że

przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny (tak m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 marca 2004 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV WSA 3121/02).

Nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w sytuacji, gdy w zakresie stosowania lub wykładni określonej regulacji prawnej mają miejsce kontrowersje, spory i wątpliwości

interpretacyjne. Tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku II FSK 1728/17 z 10 maja 2019 r.

W rozpatrywanym stanie faktycznym należy zatem stwierdzić, że brak jest podstaw do uznania, że kwestionowana decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w [...] w części dotyczącej wycofania w dniach [...] grudnia 2015 r. i [...] maja 2016 r. ilości [...] kg jabłek w zakresie przyznania wsparcia finansowego w kwocie [...] EUR oraz w zakresie dotyczącym kosztów transportu wycofania w dniach [...] listopada 2015 r. i [...] grudnia 2015 r. w kwocie [...] UR wydana została z rażącym naruszeniem § 4 ust.1 i § 7 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów oraz Rozporządzenia 1031/2014.

Pozostaje bezsporne, że A. B. złożył kompletne i spełniające wszelkie wymogi formalne powiadomienie o zamiarze przystąpienia do operacji wycofania z rynku jabłek na bezpłatną dystrybucję, posiadając w tym momencie status indywidualnego producenta.

Wniosek o przyznanie wsparcia skarżący złożył wprawdzie już po połączeniu spółek [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. jednak zmiana jego statusu nie mogła skutkować przeniesieniem praw i obowiązków ze złożonego powiadomienia na rzecz spółki [...] Sp. z o.o. Pozostaje w sprawie również niekwestionowane przez organy wydające poprzednie decyzje, że organizacja producencka [...] sp. z o.o. w swoich powiadomieniach i wnioskach o udzielenie wsparcia nie uwzględniła gospodarstwa i wycofań dokonanych przez A. B..

Uzasadnione jest również jak się wydaje stwierdzenie, że w przepisach prawnych dotyczących wsparcia dla producentów indywidualnych oraz organizacji producenckich, zarówno na moment składania przez A. B. powiadomienia, jak również na moment przyznawania mu wsparcia w związku z dokonanymi wycofaniami istnieje luka prawna, która nie przewiduje zasad udziału w programie operacyjnym podmiotu, w sytuacji jego zmiany statusu faktycznego lub prawnego (tak jak w przypadku A. B.). Istnienie powyższej luki prawnej uprzednio potwierdził między innymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w moka z dnia 20 lutego 2019 roku, w sprawie o sygn. akt VIlI SA/Wa 863/18.

Zdaniem Skarżącego obowiązywanie w polskim systemie prawnym przepisów, które nie regulują w sposób kompleksowy sytuacji prawnej producentów warzyw i owoców, nie może wywoływać dla nich negatywnych konsekwencji prawnych. Tym bardziej istnienie luki prawnej nie może być w sposób dowolny kwalifikowany przez organy wydające decyzje indywidualne jako rażące naruszenie prawa w myśl art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Co należy wyraźnie podkreślić, nie można w sprawie mówić o rażącym naruszeniu prawa skoro, A. B. spełnił warunki udzielenia mu wsparcia, dodatkowo w rozpatrywanym stanie faktycznym nie doszło do otrzymania przez A. B. podwójnego dofinansowania w rozumieniu art. 9 Rozporządzenia 1031/2014. A zatem stanowisko organów o nienależnie pobranych środkach jest również nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1279 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.) rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Przede wszystkim należy zauważyć i podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie czy decyzja nie została wydana z ciężkim kwalifikowanym naruszeniem prawa, enumeratywnie wyliczonym w art. 156 § 1 kpa W tym trybie postępowania, w którym ocenia się czy doszło do zaistnienia przesłanek nieważnościowych nie prowadzi się na nowo postępowania dowodowego, a jedynie dokonuje oceny czy zastosowano normy prawa materialnego do stanu faktycznego odpowiadającego hipotetycznemu stanowi faktycznemu zapisanemu w tej normie.

Postępowanie prowadzone w trybie art. 156 § 1 kpa nie jest ponownym merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, lecz przeprowadzeniem weryfikacji decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy decyzja jest dotknięta jedna z kwalifikowanych wad wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 .kpa, a w tej konkretnej sprawie wady określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Jednocześnie w postępowaniu nieważnościowym nie wyklucza się prowadzenia innych dowodów niż zgromadzone w postępowaniu zwykłym. Ustawodawca nie wprowadził zakazu prowadzenia nowych dowodów mających na celu ustalenie czy oceniane w tym postępowaniu orzeczenie rażąco narusza prawo. Z orzecznictwa sądów administracyjnych i piśmiennictwa wynika, że właściwy organ w postępowaniu nieważnościowym może prowadzić postępowanie dowodowe dla ustalenia czy podmiot wnoszący o stwierdzenie nieważności decyzji ma przymiot strony, a także w granicach sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.02. 2011 roku, syg. akt II OSK 1645/10; z dnia 5.04.2013 roku, syg. akt II OSK 2344/11).

Za utrwalone stanowisko należy uznać stanowisko, zgodnie z którym organ w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w sprawie stwierdzenia nieważności ma obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego przedmiotem jest ocena, czy stan faktyczny przyjęty przy wydawaniu decyzji będącej przedmiotem postępowania nieważnościowego odpowiada prawdzie w świetle istniejącego materiału dowodowego

.W doktrynie jednoznacznie wskazuje się na rozstrzygnięcie sprawy w rozumieniu art. 158 § 1 kpa następuje na podstawie wyników czynności dowodowych postępowania prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

W ocenie Sądu istotnym problemem w przedmiotowej sprawie była ocena czy sytuacja, iż w momencie wydawania decyzji nr [...] z dnia [...] września 2016 roku skarżący był od [...] grudnia 2015 roku członkiem uznanej organizacji producentów owoców i warzyw [...] sp. z oo( w wyniku połączenia z organizacją producencką [...] sp. z oo), która uczestniczyła w programie operacyjnym wypełnia dyspozycje art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Przepis § 4 pkt 2 rozporządzenia stanowi, iż wsparcie przysługuje producentowi owoców i warzyw niebędącemu członkiem organizacji producentów( realizującej program operacyjny), o której mowa w pkt 1 § 4, który posiada gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni co najmniej 1ha, w którym prowadzi uprawę owoców warzyw w gruncie na powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha. Należy zauważyć, iż skarżący spełniając warunek jako producent owoców i warzyw złożył zawiadomienie o zamiarze wycofania jabłek z rynku e ramach mechanizmu tymczasowego wsparcia i w okresie od [...] listopada 2015 roku do [...] maja 2016 roku dokonywał operacji wycofania jabłek z rynku.

Zdaniem organu pomoc uzyskana przez skarżącego za wycofane jabłka w okresie po [...] grudnia 2015 roku była nieuprawniona, a decyzja przyznająca tę pomoc w tym zakresie dotknięta wadą nieważności.

W ocenie Sądu stanowisko organu zostało wydane bez pełnych ustaleń faktycznych. Przepisy rozporządzenia zakazują producentom indywidualnym wycofywanie z rynku owoców w ramach mechanizmu w sytuacji gdy są członkami organizacji producenckiej, która uczestniczy w takim programie. Jednocześnie ma to zapobiec aby producent nie otrzymał wsparcia za ten sam produkt - raz jako indywidualny producent, a drugi raz jako członek grupy producenckiej.

Organ w niniejszej sprawie postawił tezę, iż doszło do naruszenia przepisów ponieważ pomoc finansowa trafiła do podmiotu nieuprawnionego i wypłata tych środków dla ilości [...] kg jabłek w kwocie [...] EUR nosi znamiona podwójnego finansowania. Stanowisko organu nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. [...] sp. z oo otrzymała pomoc decyzjami z dnia [...] września i [...] września 2016 roku. Organ nie wykazał, iż skarżący otrzymując pomoc za wycofanie jabłek w ilości [...] kg( po [...] grudnia 2015 roku) otrzymał ją jako indywidualny producent oraz jako członek grupy producenckiej [...] sp. z oo. Jeśli taką tezę stawia organ to winna ona zostać wykazana w ramach czynności postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.

W sytuacji gdyby faktycznie skarżący nie otrzymał podwójnego finansowania to należałoby rozważyć czy wystąpiły w sprawie skutki społeczno – gospodarcze niemożliwe do zaakcentowania w demokratycznym państwie prawnym oraz należałoby spojrzeć na tę kwestie przez pryzmat ogólnej zasady stabilności decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 § 1 kpa.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić uwagi Sądu oraz dokonać oceny skutków społeczno – gospodarczych jak i możliwości jego zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a.

O kosztach postepowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 i 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego ich zwrot.