Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1723/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-01-11 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3 i par. 5
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 11 stycznia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 28 maja 2015 r. nr [...] w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 14 września 2015 r., Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 28 maja 2015 r. nr [...]


UZASADNIENIE

"A" sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej w skrócie zwana Spółką) wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Celnej, złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 28 maja 2015 r.

Uzasadniając złożony wniosek Spółka wskazała, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszaniem prawa. Powołując się na wysokość kapitału zakładowego Spółki (5.000 zł) podkreślono, że wykonanie decyzji organu pierwszej instancji stanowiłoby realne zagrożenie dla jej aktualnej sytuacji ekonomicznej prowadząc do utraty płynności finansowej Spółki, gdyż wynikająca z decyzji kara (12.000 zł) przekracza wartość tego kapitału zakładowego. Zwrócono również uwagę na okoliczność, że w innych sprawach ze skargi Spółki łączna wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 156.000 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Przywołany wyżej przepis rozszerza możliwość wstrzymywania zaskarżonych aktów, wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przy czym użyty w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrot "w granicach tej samej sprawy" należy interpretować w świetle przedmiotu zaskarżenia daną skargą rozpoznawaną w sprawie sądowoadministracyjnej stosownie do brzmienia art. 3 § 2 p.p.s.a., który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli. Analizując ten przepis z treścią art. 135 p.p.s.a., który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych "w granicach sprawy" trzeba zważyć, że ma on znaczenie węższe niż w tym przepisie. Posługując się zwrotem "granice sprawy" ustawodawca odsyła do pojęcia sprawy administracyjnej w jej rozumieniu materialnoprawnym. Granice te wyznaczają elementy określające tożsamość skonkretyzowanego stosunku administracyjnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw - prawnej i faktycznej. W związku z tym treścią art. 61 § 3 objęte będą zarówno akty zaskarżone jak i akty wydane w I instancji oraz akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli (zob. postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2013 r., I OSK 1651/13, postanowienie NSA z dnia 8 października 2013 r., I OZ 851/13, dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie skarżąca zwróciła się z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. Powyższy wniosek strony należało rozstrzygnąć odmownie.

Przepis art. 61 p.p.s.a. wskazuje na szkodę (majątkową, bądź niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, zaś jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 roku, GZ 138/2004).

W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, które Sąd rozpoznający wniosek w pełni aprobuje, że w sytuacji, gdy wykonanie decyzji może spowodować ustanie bytu prawnego przedsiębiorcy i zwolnienie zatrudnionych pracowników, to okoliczność ta wyczerpuje dyspozycję przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt I GSK 1744/14, postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2015 r., I GSK 80/15 – orzeczenia dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niewątpliwie zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, będącej źródłem dochodów nie tylko dla samego podatnika, ale także dla zatrudnionych przez niego osób, może powodować stan, w którym wystąpi szkoda niemożliwa do zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie dająca możliwości przywrócenia rzeczy do pierwotnego stanu.

Niemniej jednak ocena tego, czy wykonanie decyzji może spowodować skutki o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. wymaga dokładnej oceny okoliczności przedstawionych we wniosku. Powołanie się przez wnioskodawcę na ryzyko utraty płynności finansowej i ogłoszenia upadłości nie oznacza jeszcze, że sytuacja taka, w określonych okolicznościach sprawy, może zaistnieć.

Przywołany wyżej przepis wskazuje wyraźnie, że wstrzymanie wykonania aktu dopuszczalne jest, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że w okolicznościach konkretnej sprawy można zakładać, spodziewać się zaistnienia takiej sytuacji o jakiej mowa w przepisie. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że ocena możliwości wystąpienia tego niebezpieczeństwa nie może być przez Sąd dokonywana bez odwołania się do konkretnych okoliczności, odpowiednio potwierdzonych przez wnioskodawcę dowodami. Jeżeli bowiem podatnik twierdzi, że wykonanie decyzji polegającej na obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej skutkować będzie powstaniem szkody, to rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie tego, że środki pieniężne niezbędne do zapłaty należności publicznoprawnej przekraczają możliwości płatnicze podatnika i doprowadzą np. do zaprzestania prowadzonej przez niego działalności.

Jak to wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący musi wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia tym aktem znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Brak przy tym podstaw, aby żądać od sądu poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu za samą stronę (por. postanowienie NSA z 15 stycznia 2015 r., I OZ 1236/14). Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04, z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04, z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I FSK 1263/12).

Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, gdyż sąd powinien mieć o nich wiedzę i możliwość ich zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę skarżącą.

Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest więc wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia, wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy (postanowienie NSA z 2 października 2015 r., II OZ 910/15). Bez wskazania konkretnych danych obrazujących aktualną na dzień złożenia wniosku sytuację strony skarżącej nie jest możliwe dokonanie przez Sąd oceny, czy zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania spornej decyzji.

Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji. Uzasadniając swój wniosek, strona skarżąca ograniczyła się niemal wyłącznie do przywołania wysokości wymierzonej Spółce kary oraz wartości przedmiotu zaskarżenia ustalonej w innych sprawach sądowoadministracyjnych. Lakoniczne stwierdzenie strony o grożącej jej utracie płynności finansowej nie znajduje potwierdzania w aktach sprawy. Do wniosku nie załączono bowiem żadnych dokumentów mogących uprawdopodobnić wystąpienie wskazanych przez nią skutków wykonania decyzji, co pozwoliłoby Sądowi na dokonanie oceny faktycznego wpływu jej wykonania na dalszą działalność Spółki.

W szczególności Spółka nie przedstawiła żadnych danych dotyczących jej majątku ruchomego i nieruchomego, wysokości środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych, czy posiadanych wierzytelności. Brak jest także danych o wysokości ponoszonych przez Spółkę wydatków. Dysponowanie takim danymi jest natomiast niezbędne, aby dokonać weryfikacji tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku Spółki, prowadząc do powstania znacznej szkody bądź powodując trudne do odwrócenia skutki.

Sąd stwierdził jednocześnie, że brak jest w aktach sprawy danych odnoszących się do sytuacji majątkowej skarżącej Spółki, co tym samym uniemożliwiło Sądowi ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku z urzędu (zgodnie z tezą orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 roku, wydanego w sprawie II OZ 155/2005).

Należy jednocześnie podkreślić, że wysokość kapitału zakładowego Spółki nie przesądza o jej kondycji finansowej. Kapitał zakładowy jest tworzony z wkładów wspólników wnoszonych do spółki. Wkłady są formą współdziałania, do jakiej wspólnicy muszą się zobowiązać (art. 3 k.s.h.), i powinny być wniesione do momentu zarejestrowania spółki. Kapitał zakładowy stanowi określoną wartość zapisaną w bilansie spółki po stronie biernej (pasywa). Określa on obowiązek utrzymania majątku na poziomie, który zgodnie z umową spółka zobowiązana jest utrzymywać przez czas swego istnienia. Co do zasady funkcja prawna kapitału zakładowego polega na tym, że jest warunkiem utworzenia spółki. Wskazuje się niekiedy na jego gwarancyjny charakter, jest to jednak funkcja czysto teoretyczna, gdyż nie on stanowi podstawę odpowiedzialności spółki, ale jest nią majątek spółki. Stałość kapitału zakładowego ma w głównej mierze znaczenie księgowe. Kapitał zakładowy ma również znaczenie jako punkt odniesienia przy obliczaniu zysku lub straty. W związku z powyższym pełni on funkcję określonego miernika do obliczania tych wartości (por. A. Kidyba: Komentarz aktualizowany do art. 152 Kodeksu spółek handlowych. LEX/El. 2012 nr 134601). Sama wysokość kapitału zakładowego nie stanowi jednak odzwierciedlenia rzeczywistej sytuacji ekonomicznej spółki. Fakt, że ustalony kapitał zakładowy odpowiada minimalnej jego wartości określonej przez art. 154 § 1 k.s.h., nie dowodzi jeszcze jej trudnej sytuacji ekonomicznej, a tym samym za przedwczesne i nie udowodnione przez wnioskodawcę należy uznać stwierdzenie, iż uiszczenie orzeczonej kary pieniężnej doprowadzić może do utraty płynności finansowej przez Spółkę i tym samym do zakończenia prowadzenia przez nią działalności gospodarczej.

Bez znaczenia dla rozpoznania przedmiotowego wniosku, wobec nie wykazania aktualnej kondycji Spółki, pozostaje również liczba spraw zarejestrowanych ze skarg Spółki oraz wynikająca z nich łączna wartość przedmiotu zaskarżenia. Okoliczności

te nie przesądzają o spełnieniu przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Podsumowując, spełnienie przesłanek art. 61 § 3 p.p.s.a. wymaga stwierdzenia prawdopodobieństwa wyrządzenia znacznej szkody lub też trudnych do odwrócenia skutków. Sąd w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona jest zobowiązana do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku.

Podkreślić przy tym należy, że w sytuacji, gdy wykonanie decyzji polega na obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej, wnioskujący winien dokładnie zobrazować swoją sytuację majątkową. W takim przypadku niebezpieczeństwo zaistnienia szkody wiąże się bowiem ściśle ze stanem braku środków na pokrycie należności publicznoprawnych. Zatem samo wskazanie, że z zapłatą należności wynikających z decyzji wiąże się ryzyko utraty płynności finansowej i ogłoszenia upadłości, z uwagi na konieczność przeznaczenia środków pieniężnych na zapłatę orzeczonych kar a nie na prowadzenie działalności gospodarczej, nie oznacza automatycznie, że wystąpiła przesłanka uzasadniająca wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Podatnik, mimo wykonania decyzji może bowiem dysponować odpowiednim majątkiem na pokrycie należności publicznoprawnych. Rzeczą zatem podatnika domagającego się wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie w sposób jednoznaczny, że takich środków majątkowych nie posiada.

Jednocześnie, brak jest podstaw do oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu pod kątem zasadności wniesionej skargi. W postanowieniu z dnia 28 kwietnia 2005 r. (sygn. akt II OZ 184/05, System Informacji Prawnej Lex nr 302251) Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż niezgodność danego aktu z prawem, która będzie przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji w toku rozprawy, i ochrona tymczasowa wynikająca z art. 61 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to dwie różne kwestie. O ile bowiem pierwsza z nich (kontrola legalności aktu) jest celem postępowania sądowoadministracyjnego, to druga – jako poprzedzająca merytoryczne rozstrzygnięcie sądu – ma odmienną funkcję. Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności danego aktu z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie, niweczyłoby kontrolę sądową legalności zaskarżonego aktu. Podstawą do uwzględnienia wniosku strony w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji nie może być przeświadczenie strony o wadliwości zaskarżonego aktu administracyjnego.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.