Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 546/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: art. 3 ust. 1-3, art. 7 ust. 1, art.
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 12 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia, we wznowionym postępowaniu, decyzji o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i odmowa przyznania tej płatności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 października 2015 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 18 lutego 2014 r., nr [...], uchylającą decyzję z dnia 12 grudnia 2011 r. w sprawie przyznania K. K. płatności w ramach wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 26.830,07 zł oraz odmawiającą przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożeniu sankcji w wysokości 17.103,42 zł, a także odmawiającą przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych i nałożeniu sankcji w wysokości 6.554,10 zł.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

W dniu 19 kwietnia 2011 r. K. K. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu o przyznanie płatności na rok 2011. W sekcji VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych - zadeklarował dwadzieścia jeden działek ewidencyjnych. W sekcji VIII. Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych - zgłosił do płatności JPO (jednolita płatność obszarowa) cztery działki rolne o łącznej powierzchni 27,55 ha, do płatności UPO (uzupełniająca płatność obszarowa) dwie działki rolne o powierzchni 27,00 ha. Następnie, w dniu 21 kwietnia 2011 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wystosował do K. K. wezwanie do usunięcia braków formalnych, pismo nr [...]. Braki formalne dotyczyły działki rolnej z oznaczeniem D. W odpowiedzi na wezwanie organu, strona w dniu 28 kwietnia 2011 r. złożyła korektę do wniosku, poprzez którą usunięty został błąd stwierdzony na ww. działce rolnej.

Kolejnym pismem z dnia 30 sierpnia 2011 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w zakresie nieścisłości wykrytych w prowadzonym postępowaniu o przyznanie płatności na rok 2011.

K. K. w odpowiedzi na to wezwanie, w dniu 2 września 2011 r. stawił się w Opolskim Biurze Powiatowym ARiMR, przedkładając następną korektę wniosku wraz z załącznikami: wykaz zmian danych ewidencyjnych, wyciąg z wykazu zmian danych ewidencyjnych, projekt podziału, decyzję z dnia 25 listopada 2010 r.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu decyzją nr [...] z dnia 12 grudnia 2011 r. przyznał wnioskodawcy płatności na rok 2011 w łącznej kwocie 26.830,07 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) w wysokości 19.434,09 zł oraz uzupełniającej płatności do powierzchni upraw podstawowych w wysokości 7.395,98 zł.

W dniu 20 stycznia 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wystosował do K. K. wezwanie do złożenia wyjaśnień w przedmiocie posiadania przez stronę działek ewidencyjnych o podanych identyfikatorach. Wnioskodawca w dniu 1 lutego 2012 r. przedłożył oświadczenie odnoszące się do konfliktu kontroli krzyżowej dla działek ew. nr a, b, c, d. Wskazał, iż jest właścicielem spornych działek, a w ostatnich latach ciężko choruje i nie może osobiście uprawiać ziemi. Podniósł, iż wiosną 2011 r., podobnie jak to miało miejsce w latach 2009 i 2010, zawarł z R.G. umowę na świadczenie usługi kompleksowej uprawy pola, począwszy od uprawy przedsiewnej, a skończywszy na zbiorze i odwiezieniu plonów do punktu skupu. Umowa miała charakter ustny. Końcowym punktem umowy miało być przedstawienie przez R. G. faktury sprzedaży zebranych plonów. Wynik sprzedaży miał być podstawą do obliczenia wszelkich poniesionych nakładów przez usługodawcę z uwzględnieniem gratyfikacji za świadczenie usług. Jednocześnie K. K. oświadczył dalej, iż to R.G. dokonywał wszelkich zakupów środków produkcji.

K. K. dodał, że było dla niego obojętne, czy R. G. zadeklaruje sprzedaż dla siebie, czy też na jego nazwisko. Zauważył, że jest użytkownikiem pola, regularnie opłaca podatek gruntowy, spółkę wodną i nie inkasował od R. G. żadnego czynszu za dzierżawę. Nadmienił, że R. G. - jako emeryt - przekazał wszelkie uprawnienia w stosunku do własnego gospodarstwa M. D., co z kolei spowodowało, że "M. D., jakby w imieniu R. G. wykonywał umowę z oświadczającym". Wreszcie K. K. wskazał, iż mieszka na podanym gruncie i nigdy by nie dopuścił, aby ktokolwiek samowolnie uprawiał jego pole. W dniu 20 marca 2012 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wpłynęło kolejne oświadczenie K.K., w którym podtrzymał twierdzenia zawarte we wcześniejszej korespondencji. Podał, iż jest właścicielem działek o powierzchni ok. 26 hektarów w [...]. W latach 2004-2008 działki te uprawiał R. G. i wówczas pobierał dopłaty. Wyjaśnił, że w 2008 roku poinformował R. G., że od 2009 roku chce uprawiać działki osobiście, lecz nie mógł tego dokonać, wobec przejścia na emeryturę rolniczą i ma zakaz uprawiania gruntów oraz korzystania z dopłat, dlatego w roku 2009 oraz w roku 2010 - R. G. oraz jego pracownik M. D. - wykonywali prace polowe na spornych działkach. Za wykonane prace K. K. rozliczał się z R. G. Nadto dodał, że w odniesieniu do roku 2011 r. uzgodnił z R. G., że ten będzie dalej wykonywał prace polowe na tej samej zasadzie jak w dwóch poprzednich latach, stąd zaskoczeniem dla K. K. było złożenie przez R. G. wniosku o przyznanie dopłat do tychże działek.

W dniu 30 marca 2012 r. w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w Opolu odbyła się rozprawa administracyjna, przy uczestnictwie M. D., R. G. oraz pełnomocnika K. K. Równocześnie przesłuchano wezwanych na rozprawę świadków, a w dniu 12 kwietnia 2014 r. przesłuchany został R. G., który stwierdził, że: "od samego początku (nie pamięta od ilu lat) uprawiał pole K. Początkowo uprawiał to pole sam, a potem w spółce z M. D.. Podał, że wszystkie maszyny rolnicze są jego własnością, a M. D. jest jego pracownikiem, któremu co miesiąc płaci wynagrodzenie. Nawozy i nasiona, na które przedstawił faktury za rok 2011, sam zamawiał i za nie płacił. Po zbiorach odprowadzał plony, za które otrzymał wynagrodzenie, zgodnie z fakturami." Dodatkowo R. G. oświadczył, że: "M. D. złożył wniosek o płatność, bo to on jeździ więcej do miasta i więcej się na wszystkim zna, jest bardziej obyty". Podkreślił, że we wniosku o płatność na rok 2011 jest podane jego konto i na to konto miały wpłynąć pieniądze. Potwierdził, że pisemnej umowy z K. K. nie zawierał, jak i nie doszło w formie ustnej do porozumienia. Pomimo tego, razem z M. D. uprawiał sporne pole, wspólnie zostały zebrane i sprzedane plony, a on sam otrzymał korzyści ze sprzedaży. R. G. zeznał też, że w roku 2011 K. K. nigdy nie był na polu, jak i nie zabraniał uprawiania tego pola. W jego ocenie, był zadowolony, że pole było uprawiane. Oświadczył również, że przed zbiorami w roku 2011 wysłał pocztą K. K. 3.000 zł jako czynsz dzierżawny, jednak kwota ta została mu zwrócona. Potwierdził, że w poprzednich latach K. K. brał dotacje w odniesieniu do spornego gruntu. Uważał, że zostało między stronami uzgodnione, że jeśli chodzi o płatności za 2011 rok, "to po załatwieniu wszystkiego przez M. D. pieniądze z dotacji są dla niego. Taka wola wynikała z tego, że maszyny, nawozy, nasiona i zysk z plonów wszystko jest na jego konto".

Natomiast K. K. w pisemnym oświadczeniu z 1 lutego 2012 r. podkreślił, iż jest właścicielem działek ewidencyjnych zawartych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011. Podniósł m.in., iż ze względu na chorobę nie mógł w ostatnich latach uprawiać ziemi osobiście. Ten fakt zmusił go do zawarcia z R. G. umowy na świadczenie usług. W zakres tej ustnej umowy wchodziła kompleksowa uprawa pola, od uprawy przedsiewnej do zbiorów i odwiezienia plonów do punktu skupu.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu postanowieniem z dnia 17 grudnia 2012 r. wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją Nr [...] z dnia 12 grudnia 2011 roku. W ww. postanowieniu organ podkreślił, iż z przeprowadzonej rozprawy jasno wynikało, iż osobą która powinna otrzymać płatność był R. G., który jest pełnomocnikiem M. D. Okoliczność ta, nie była znana organowi w dniu wydania decyzji nr [...] z dnia 12 grudnia 2011 r., dlatego też postanowił wznowić postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 przyznanych K. K.

W wyniku prowadzonego postępowania wznowieniowego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu, został zgromadzony obszerny materiał dowodowy w celu ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Ostatecznie organ uznał, iż posiadany materiał dowodowy jest wystarczający do wykluczenia z wniosku K. K. działek ewidencyjnych o identyfikatorach: [...], [...], [...] oraz [...]. Przyczyną takiego rozstrzygnięcia był fakt, iż organ I instancji nie dał wiary twierdzeniu wnioskodawcy, iż był on posiadaczem spornych działek, co poskutkowało potraktowaniem powierzchni ww. działek ewidencyjnych jako powierzchni, do której K. K. nie miał uprawnień do ubiegania się o przyznanie płatności.

Konsekwencją powyższych ustaleń była decyzja nr [...] z dnia 18 lutego 2013 r., na mocy której Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu odmówił K. K. przyznania:

1. jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 17.103,42 zł. Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

2. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości 6554,10 zł. Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

Przyczyną odmowy płatności była stwierdzona rozbieżność pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią ustaloną w wyniku przeprowadzenia postępowania dowodowego.

W dniu 4 marca r. wpłynęło odwołanie od ww. decyzji, w którym rolnik nie zgodził z rozstrzygnięciem organu I instancji. Głównym zarzutem odwołującego się była sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...], z dnia 12 kwietnia 2013 r., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał, iż mając na względzie przepis art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., organ prowadzący postępowanie wznowieniowe powinien był wydać decyzję, która w swej istocie zawierałaby dwa rozstrzygnięcia, tzn. uchylała dotychczasową decyzję i rozstrzygała o istocie sprawy. Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu, choć niewątpliwie wydana w trybie wznowienia postępowania, nie zawierała rozstrzygnięcia w przedmiocie uchylenia decyzji dotychczasowej, a jedynie nowe rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie - w postaci odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożenie sankcji wieloletnich w wysokości 17.103,42 zł oraz dla uzupełniającej płatności obszarowej nałożenie sankcji wieloletnich w wysokości 6.554,10 zł.

W ocenie organu odwoławczego, takie działanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu stanowiło naruszenie przepisu art. 151 § pkt 2 K.p.a. i spowodowało, że decyzja nr [...] z dnia 18 lutego 2013 r. jest obarczona wadą kwalifikującą ją do stwierdzenia nieważności. Ponadto, naruszenie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., doprowadziło do sytuacji, iż w obrocie prawnym istnieją dwie decyzje rozstrzygające tą samą sprawę, tj. decyzja nr [...] z dnia 12 grudnia 2011 r. oraz decyzja nr [...] z dnia 18 lutego 2013 r. Taki stan rzeczy, w ocenie organu odwoławczego, jest niedopuszczalny z punktu widzenia zasady ogólnej postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 16 K.p.a., tj. zasady trwałości decyzji administracyjnych.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu decyzją nr [...] z dnia 18 lutego 2014 r. uchylił decyzję nr [...] z dnia 12 grudnia 2011 r. oraz odmówił K. K. przyznania

1. jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 17103,42 zł. Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

2. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości 6.554,10 zł. Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ I instancji ponownie opisał stan faktyczny sprawy, podstawy swojego wnioskowania, wykazał podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia oraz szczegółowo opisał materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie. Wskazał, że przyczyną odmowy płatności była stwierdzona rozbieżność pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią ustaloną w wyniku przeprowadzenia postępowania dowodowego.

W odwołaniu od ww. decyzji, K. K. również nie godził z rozstrzygnięciem organu I instancji. Głównym zarzutem wnioskodawcy była sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...], z dnia 8 maja 2014 r., uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu nr [...], z dnia 18 lutego 2014 r., oraz odmówił uchylenia decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nr [...], z dnia 12 grudnia 2011 r., wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu.

Zawiadomieniem z dnia 23 marca 2015 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...],z dnia 8 maja 2014 r., o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu nr [...], z dnia 12 grudnia 2012 r., po czym decyzją nr [...], z dnia 30 kwietnia 2015 r., stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego nr [...], z dnia 8 maja 2014 r.

W wyniku ww. postępowania Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego zobowiązany był do ponownego rozpatrzenia odwołania K. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu nr [...] z dnia 18 lutego 2014 r. o uchyleniu decyzji nr [...],z dnia 12 grudnia 2011 r., i o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 12 października 2015 r. Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji w z dnia 18 lutego 2014 r.

W pierwszej kolejności swoich rozważań organ II instancji wyjaśnił, że warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych w odniesieniu do rozpatrywanego przypadku reguluje ustawa z dnia 26 lutego 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2008 r., nr 170, poz. 1051 ze zm., dalej jako ustawa) oraz wskazał, że stosownie do treści art. 3 ust. 1-3 ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej i podał, że wedle art. 7 ust. 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

- roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

- innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa),

- do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.

Przytoczył ust. 6 ww. artykułu ustawy, zgodnie z którym, przypadku gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu.

Dodał organ, że kontrole administracyjne przeprowadzane są w oparciu o System identyfikacji działek rolnych, o który mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., wedle którego System identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000. Wyjaśnił, że stosownie do art. 28 ust. 1 lit. c) powoływanego rozporządzenia kontrole administracyjne, o których mowa w art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, pozwalają na wykrywanie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrywanie za pomocą narzędzi informatycznych, w tym kontroli krzyżowych, które dotyczą zgodności między zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku działkami rolnymi a działkami referencyjnymi w systemie identyfikacji działek rolnych, w celu sprawdzenia kwalifikowalności obszarów jako takich do pomocy.

W dalszej kolejności Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaznaczył, iż rozstrzygnięcie organu I instancji winno być wydane z uwzględnieniem trybu prowadzonego postępowania, tj. trybu wznowieniowego. Podkreślił, iż tryb wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej wydaniem decyzji ostatecznej, jeżeli postępowanie w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach art. 145 § 1 i 145a K.p.a. Zgodnie art. 151 § 1 K.p.a. postępowanie wznowieniowe może zostać zakończone w dwojaki sposób. W razie braku podstaw z art. 145 § 1 K.p.a. odmawia się uchylenia dotychczasowej decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, a gdy podstawy te są - uchyla się dotychczasową decyzję i wydaje nową, rozstrzygającą o istocie sprawy. Tym samym skonstatował, że przepisy art. 151 K.p.a. regulują wyczerpująco rodzaje zakończenia postępowania w sprawie wznowienia, zatem wyłączone jest podjęcie innej treści rozstrzygnięcia kończącego to postępowanie.

Przypomniał, że w przedmiotowej sprawie K. K. wystąpił w dniu 19 kwietnia 2011 r. z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2011. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu decyzją nr [...] z dnia 12 grudnia 2011 r., przyznał wnioskodawcy płatności na rok 2011 w łącznej kwocie 26.860,07 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) w wysokości 19.434,09 zł oraz uzupełniającej płatności do powierzchni upraw podstawowych w wysokości 10.634,64 zł. Natomiast w dniu 17 grudnia 2012 r., organ ten, postanowieniem nr [...], wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją o płatnościach, bowiem w jego przekonaniu, z przeprowadzonej rozprawy administracyjnej jasno wynikało, iż osobą, która powinna otrzymać płatność do spornych działek był R. G., a okoliczność ta, nie była znana organowi w dniu wydawania decyzji nr [...], z dnia 12 grudnia 2011 r.

W wyniku postępowania wznowieniowego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wydał decyzję nr [...], z dnia 18 lutego 2014 r., o uchyleniu decyzji w całości nr [...] z dnia 12 grudnia 2011 r. i odmowie przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR również przypomniał, że organ administracyjny prowadząc postępowanie z wniosku K. K., weryfikował m.in. uprawnienia do uzyskania płatności w przedmiocie działki rolnej z oznaczeniem B o pow. 26,26 ha położonej na działkach ewidencyjnych o nr e, f, g, h, i, j, k, a, b, c, l, ł, m, n oraz d. W wyniku postępowania wyjaśniającego, ustalono iż działki o nr h, i, j, k, a, b, c, l, ł, m, n oraz d powstały w wyniku podziału geodezyjnego działki ewidencyjnej o nr o. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu wydał w dniu 12 grudnia 2011 r. decyzję administracyjną przyznając m.in. płatność do działki rolnej B położonej na działkach ewidencyjnych o nr h, i, j, k, a, b, c, l, ł, m, n oraz d (z przedłożonej dokumentacji wynikało, iż ww. działki ewidencyjne powstały w wyniku podziału działki o nr p). Organ odwoławczy podkreślił, że dopiero z dniem złożenia korekty do wniosku przez M. D. (z dnia 15 grudnia 2011 r.) wyszło na jaw, iż zarówno M. D., jak i K. K. złożyli wnioski o płatność w przedmiocie areału położonego na działkach ewidencyjnych o nr a, b, c oraz d. Ujawnione więc dane, wobec faktu, iż decyzja przyznająca płatność K. K. posiadała już walor ostateczności, zobowiązały Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu do wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011.

Organ II instancji wskazał, że informacja o tym iż deklaracje o użytkowaniu działki rolnej D we wniosku K. K. oraz działki rolnej G we wniosku M. D. dotyczyły tego samego areału, położonego na działkach ewidencyjnych o nr a, b, c oraz d była niewątpliwie nową okolicznością, która nie była znana organowi w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności K. K. Oznaczało to, zdaniem organu odwoławczego, iż działanie organu I instancji polegające na wszczęciu postępowania wznowieniowego w przedmiotowej sprawie było działaniem słusznym i zgodnym z obowiązującymi przepisami prawa.

Dyrektor ARiMR w Opolu wywodził, że ze względu na wyraźne odesłanie prawodawcy krajowego w omawianej ustawie do regulacji unijnych, jak i z uwagi na zasadę bezpośredniego obowiązywania rozporządzeń w Państwach Członkowskich, sposób rozumienia sformułowań i terminów w ustawie musi uwzględniać znaczenie nadawane im w obowiązującym w tym zakresie prawie wspólnotowym, którego przepisy, ustanawiając wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, kształtują w sposób bezpośredni prawa i obowiązki adresatów rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. W świetle powyższego, użyty w art. 7 ust. 1 ustawy zwrot "rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego " należy tłumaczyć w sposób wynikający z przytoczonych powyżej uregulowań prawa wspólnotowego.

W myśl powołanych przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 (oraz za definicją rolnika wedle art. 2 pkt. 7 ustawy) pomoc, przysługuje osobie, która faktycznie, rolniczo użytkuje grunty rolne. Tak też w ocenie organu, należało wykładać pojęcie "rolnikowi na będące w jego posiadaniu powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego" użyte w art. 7 ust. 1 omawianej ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zaznaczył też, że analogiczna sytuacja ma miejsce w odniesieniu do płatności uzupełniających wskazanych w art. 7 ust. 2 ustawy. W konsekwencji organ stwierdził, że aby zostać beneficjentem pomocy w ramach wymienionej ustawy nie wystarczy być choćby posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu art. 336 i art. 337 Kodeksu cywilnego, ale należy je użytkować rolniczo. Zauważył, że ustawa wyraźnie wiąże posiadanie z produkcją rolną i pozwala na przyznanie płatności podmiotom, które faktycznie uprawiają grunty, decydują o rodzaju upraw i zabiegów agrotechnicznych oraz dokonują niezbędnych nakładów a także czerpią ewentualne korzyści.

Reasumując stwierdził, że płatności przysługują rolnikowi, który faktycznie uprawia grunty orne, utrzymuje je zgodnie z normami i spełnia inne przesłanki wymagane przepisami prawa krajowego i unijnego, pod warunkiem że złożyłby stosowny wniosek celem ich uzyskania.

W odniesieniu do realiów sprawy wskazał, iż warunkiem przyznania płatności K. K. m.in. do działki rolnej z oznaczeniem B położonej na działkach ewidencyjnych o nr h, i, j, k, a, b, c, l, ł, m, n oraz d było ich faktyczne użytkowanie.

Organ przedstawił historię zmian geodezyjnych, z której wynika, iż pierwotna deklaracja z wniosku M. D. dotyczyła działki ewidencyjnej o nr r, natomiast K. K. działek o nr: s, h, i, j, k, a, b, c, l, ł, m, n oraz d. Nadmienił, iż choć postępowanie dotyczyło ustalenia uprawnień do spornego areału, deklaracja obu producentów, po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, dotyczyła areału położonego na działkach ewidencyjnych o nr a, b, c oraz ł. Dalej argumentował, iż warunkiem przyznania płatności K.K. do działki rolnej B/Bl położonej na działkach ewidencyjnych o identyfikatorach [...], [...], [...], [...] było ich faktyczne użytkowanie.

Dlatego też celem przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego było ustalenie, kto był faktycznym użytkownikiem spornych działek, tzn. kto ponosił wszelkie koszty i wydatki związane z użytkowaniem spornych gruntów. Stąd kluczową kwestią było udowodnienie przez K. K. uprawnienia do uzyskania płatności bezpośrednich, co wobec zeznań zarówno strony jak i przesłuchanych świadków, polegało na udowodnieniu organowi prowadzącemu postępowanie iż pomiędzy wnioskodawcą a osobami wykonującymi prace polowe istniała umowa o kompleksowe świadczenie usług.

Zdaniem organu odwoławczego, okoliczność potwierdzająca, iż doszło do zawarcia umowy o świadczenie usług nie została przez stronę udowodniona. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, iż powyższe działki w roku 2011 znajdowały się w posiadaniu (były wykorzystywane rolniczo) przez innego producenta rolnego (R.G). Nie zaprzecza takim faktom, przekonaniu organu, treść samego odwołania. Wskazywanie, iż M. D. działał jako pełnomocnik R. G., umacniało przekonanie organów ARiMR, iż to R. G. dokonywał nakładów na sporne pole (zakup nasion, nawozów i środków ochrony roślin dokumentują znajdujące się w aktach sprawy faktury), oraz czerpał korzyści ze sprzedaży plonów (faktury VAT obejmujące dostawę kukurydzy do A S.A. z siedzibą w [...], B w [...] - wystawione na R. G).

Podsumowując, organ II uznał, tak jak organ I instancji, iż K. K. nie był faktycznym użytkownikiem spornych gruntów. Wprawdzie był on był właścicielem spornych działek, lecz użytkownikiem, który ponosił wszelkie koszty związane z ich uprawą był R. G. W ocenie organu odwoławczego, zeznania świadków w żaden sposób nie przyczyniły się do ustalenia, czy pomiędzy stronami konfliktu a więc R. G. a K. K. doszło do zawarcia umowy o kompleksowe świadczenie usług, nie doszło też do jednoznacznego określania charakteru, w jakim R. G. miałby prowadzić działalność rolniczą na spornych działkach. Organ dowodził, że gdyby założyć, iż K. K. był przeświadczony, iż istnieje między stronami konfliktu ustna umowa o kompleksowe świadczenie usług, zamiarem drugiej strony konfliktu było prowadzenie działalności rolniczej na własny koszt i ryzyko (powołał się w tym zakresie na oświadczenie M. D. oraz R. G., oraz fakt przekazania, choć nieprzyjętych pieniędzy za dzierżawę owych gruntów).

W opinii organu, umowa o kompleksowe świadczenie usług nie została zawarta, a na spornych gruntach doszło do bezumownego, faktycznego użytkowania gruntów przez R. G.

Organ skonstatował, że taki stan rzeczy, w którym R. G. ponosił wszelkie koszty związane z uprawą tych gruntów i ostatecznie uzyskał dochód w postaci sprzedaży plonu wypełniał znamiona, aby uznać go za faktycznego użytkownika owych gruntów. Z kolei, fakt posiadania tytułu prawnego do spornego areału przez K. K., mimo przeświadczenia subiektywnego, iż doszło pomiędzy stronami do zawarcia ustnej umowy o kompleksowe świadczenie usług, nie dawał uprawnień do ubiegania się przez skarżącego o płatności obszarowe. Jeszcze raz organ podkreślił, że z akt sprawy wynikało, iż nie poniósł on żadnych kosztów związanych z użytkowaniem spornych gruntów, a sam fakt opłacania podatku rolnego oraz spółki wodnej nie rodził konsekwencji pozwalających na uznanie posiadania przez właściciela spornych gruntów w spornym okresie.

W wyniku powyższych ustaleń powierzchnię spornych gruntów organ uznał jako powierzchnię zawyżoną, co oznaczało konieczność zastosowania sankcji zgodnie z regulacją art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, której szczegółowe wyliczenie przedstawił w skarżonej decyzji i stwierdził, że podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie jest zgodne z przytoczonymi w stanie prawnym przepisami prawa.

We wniesionej skardze K. K. wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji. Podniósł, że skarżona decyzja jest dla niego zupełnie niezrozumiała, ponieważ po złożeniu wniosku o przyznanie płatności był wzywany o jego uzupełnienie, co uczynił, stąd uważa że brak było podstaw do jej wzruszenia. Nie godził się ze stanowiskiem organów, iż osobą, która powinna otrzymać płatności był R. G.

Zarzucił, że w sprawie nie został właściwie oceniony materiał dowodowy, z którego, w jego przekonaniu wynikałoby, iż z R. G. łączyła go umowa o kompleksowe świadczenie usług rolniczych na jego rzecz, co uzasadniałoby przyznanie wnioskowanych dopłat.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa procesowego i materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm. - zwanej dalej P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja może być uchylona wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

Przeprowadzona ww. sposób kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz na zasadzie art. 135 P.p.s.a., poprzedzającej ją decyzji organu I instancji uprawnia stwierdzenie, że nie naruszają one prawa procesowego, ani materialnego, co oznacza, że skarga jest niezasadna.

Przedmiotem sądowej kontroli była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia 12 października 2015 r., którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu z dnia 18 lutego 2014 r., podjętą na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., uchylającą decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego z dnia 12 grudnia 2011 r. i odmawiającą przyznania K. K. jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej wraz z nałożeniem sankcji finansowych.

Organy obu instancji uznały w sprawie, że skarżący nie wykazał faktu posiadania w roku 2011 zadeklarowanych gruntów (działki ewidencyjne nr: a, b, c, d, położone w województwie [...], gmina [...], obręb [...]) oraz dokonywania na spornych działkach zabiegów agrotechnicznych. Poza sporem jest, że ww. działki - dokonaną przez innego producenta, M. D. - korektą wniosku z 15 grudnia 2011 r., zgłoszone zostały również do ww. płatności.

Skarga dotyczy więc decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania.

Wznowienie postępowania jest instytucja procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością. W postępowaniu administracyjnym wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną możliwe jest, jeżeli zachodzą przyczyny enumeratywnie wyliczone w art. 145 K.p.a. Jedną z takich okoliczności, zgodnie z 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Omawiana regulacja ma bogaty dorobek orzeczniczy, w którym wskazuje się, że ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody muszą charakteryzować się przymiotem nowości (nie wystarczy fakt, iż organ ich wcześniej po prostu nie analizował, bądź analizował, ale błędnie), mieć istotne znaczenie dla sprawy (wpływać na zmianę treści decyzji), istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznane organowi wydającemu tę decyzję oraz stronie lub będąc znanymi stronie, zostać po raz pierwszy przez nią zgłoszone.

Analiza kontrolowanej sprawy wskazuje, że organ administracji właściwie ocenił konieczność wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu z dnia 12 grudnia 2011 r. o przyznaniu płatności na rok 2011 w łącznej kwocie 26.830,07 zł, z tytułu jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz uzupełniającej płatności do upraw podstawowych.

Z akt sprawy wynika bowiem, że organ I instancji w dniu 15 grudnia 2011 r., tj. z dniem złożenia przez M. D. korekty do jego wniosku o przyznanie płatności w przedmiocie areału położonego na działkach ewidencyjnych nr: a, b, c i d, wszedł w posiadanie oświadczenia, z którego wynika, że skarżący nie uprawia ww. działek, objętych wnioskiem z dnia 19 kwietnia 2011 r.

Okoliczność wynikająca z przywołanego oświadczenia nie była znana organowi wydającemu decyzję przyznającą płatności na rok 2011, istniała w dniu jej wydania, jest zatem niewątpliwie istotna dla sprawy.

Zauważyć przyjdzie, że kwestia ewentualnego użytkowania spornych działek przez innego producenta rolnego niż skarżący, nie wynikała wprost z deklaracji spornych działek zawartych we wniosku K. K. oraz M. D. Organ prowadząc postępowanie z wniosku K. K. weryfikował uprawnienia do uzyskania płatności w przedmiocie działki rolnej z oznaczeniem B, o powierzchni 26,26 ha, położonej na działkach ewidencyjnych o nr: e, f, g, h, i, j, k, a, b, c, l, ł, m, n, d.

W wyniku postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że działki o nr: h, i, j, k, a, b, c, l, ł, m, n, d powstały w wyniku podziału geodezyjnego działki nr p. Jednocześnie organ ustalił, że działka zadeklarowana przez M. D. z oznaczeniem G, o nr ewidencyjnym r, nie znajduje się w ewidencji gruntów. Obecnie areał ten stanowią działki ewidencyjne o nr: a, b, c i d, uprzednio zgłoszone do płatności przez skarżącego.

Z powyższego wynika, że zarówno K. K. jak i M. D. złożyli wniosek o płatność w przedmiocie areału położonego na działkach nr: a, b, c i d, a okoliczność ta, wobec faktu że decyzja przyznająca płatność skarżącemu miała walor ostateczności, uprawniała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu do wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności za 2011 r.

Zatem, zasadniczą kwestię sporną w sprawie stanowi ustalenie, czy skarżący posiadał w dniu 31 maja 2011 r. zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na ten rok działki. Jest to istotne z punktu widzenia jego uprawnienia do uzyskania wnioskowanych płatności, albowiem jednym z głównych warunków uzyskania jednolitej płatności obszarowej przez rolnika gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku jest ich posiadanie w dniu 31 maja danego roku.

Tym samym rozstrzygając kwestię uprawnienia do uzyskania płatności bezpośrednich organ zobowiązany był, przede wszystkim ustalić, podmiot będący faktycznym posiadaczem działek rolnych uprawnionym do wsparcia na dzień 31 maja 2011 r.

Skarżący uznał, że ustalenia organów w tym zakresie są błędne i zarzucił naruszenie prawa, polegające na uznaniu przez organ, iż skarżący traktowany bezsprzecznie jako właściciel - nie był na dzień 31 maja 2011 r., posiadaczem nieruchomości zadeklarowanej do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Na wstępie wskazać należy, że zakres ustaleń niezbędnych dla dokonania oceny, czy zachodzą przesłanki przyznania lub odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wyznaczała obowiązująca na dzień orzekania przez organy, ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, dalej zwana ustawą).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Stosownie do ust. 2 art. 7 ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

1) (uchylony),

2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,

3) innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa)

- do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.

Przesłanką przyznania zatem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest, zgodnie z powołanym wyżej przepisem, posiadanie działki rolnej, do której ma być przyznana płatność. Sąd podziela w pełni pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 12/10 (orzeczenie publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl), że ustawodawca w przypadku płatności obszarowej nie dokonał rozróżnienia na posiadanie samoistne i zależne, co oznacza, że płatność przysługuje niezależnie od wskazanych postaci posiadania. Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi (prawo własności, dzierżawa). Dlatego, w ocenie Sądu, prawo własności gruntu w ujęciu cywilistycznym, do którego strona odwoływała się w trakcie postępowania, jest niedostateczne i na gruncie ustawy o płatnościach bezpośrednich należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Pojęcie "posiadania gruntów rolnych" w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej i pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Tym samym należy stwierdzić, że warunkiem sine qua non uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim poczynić ustalenia, a następnie ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07 - powołana wyżej strona internetowa).

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy, zdaniem Sądu, zasadnie w zaskarżonej decyzji uznano, że skarżący - w odniesieniu do zadeklarowanych gruntów - nie udowodnił w sposób nie pozostawiający wątpliwości faktu ich posiadania i dokonywania na nich zabiegów agrotechnicznych.

W opinii Sądu, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, organy administracyjne prawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy, w szczególności przeprowadzone na wniosek skarżącego dowody. Zeznania świadków uprawniały przyjęcie, że skarżący nie był faktycznym posiadaczem spornego gruntu.

Zauważyć przyjdzie, że na rozprawie administracyjnej w dniu 30 marca 2012 r. przesłuchano świadków wskazanych przez K. K. oraz dodatkowo świadków: G. K., N. P. oraz P. G.

Zeznania ww. świadków wskazują jedynie na okoliczność ustalenia, osób, które były widziane na spornych działkach w trakcie wykonywania prac polowych. Świadkowie wskazują, iż prace polowe wykonywane były przez R. G. oraz M. D. Jest to jednak okoliczność niemająca znaczenia dla prowadzonego postępowania, gdyż fakt, iż fizycznie wszelkie prace wykonywane były przez ww. osoby potwierdzał sam skarżący. Dlatego, jak trafnie zauważyły organy, celem prowadzonego postępowania wyjaśniającego było ustalenie, kto był faktycznym użytkownikiem spornych działek, tzn. kto ponosił wszelkie koszty i wydatki związane z użytkowaniem spornych gruntów. W analizowanej sprawie kluczową kwestią było więc udowodnienie przez K. K. uprawnienia do uzyskania płatności bezpośrednich, co wobec zeznań zarówno samego skarżącego, jak i przesłuchanych świadków, polegało na udowodnieniu, iż pomiędzy stroną a osobami wykonującymi prace polowe istniała umowa o kompleksowe świadczenie usług. Zgodzić się przyjdzie z organami, że okoliczność mająca potwierdzać, iż doszło do zawarcia pomiędzy K. K. a R. G. umowy o świadczenie usług nie została udowodniona. Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż przedmiot owej umowy, wedle twierdzeń skarżącego, miał być bardzo szeroki, od prac przygotowujących pole pod zasiew, poprzez siew, pielęgnację aż po zbiór plonu i odwiezienie plonu do punktu skupu. Analizując materiał dokumentacyjny sprawy, Sąd podziela ustalenia organu I instancji, iż przedmiotowe działki w roku 2011 znajdowały się w posiadaniu i były wykorzystywane rolniczo przez innego producenta rolnego niż skarżący – R. G. Wskazuje na to, że właśnie R. G. dokonywał w swoim imieniu nakładów na sporne pole, poprzez zakup nasion, nawozów i środków ochrony roślin, co dokumentują znajdujące się w aktach sprawy faktury, jak również czerpał korzyści ze sprzedaży plonów (faktury VAT obejmujące dostawę kukurydzy do A S.A. z siedzibą w [...], [B w [...], wystawione na R. G. jako dostawcę).

Podsumowując, powiedzieć przyjdzie, że ustalenia organu I instancji, potwierdzają, iż K. K. nie był faktycznym użytkownikiem spornych gruntów. Podkreślenia wymaga, że był on właścicielem spornych, lecz użytkownikiem, który ponosił wszelkie koszty związane z ich uprawą był R. G. W tym kontekście na aprobatę zasługuje stanowisko organu odwoławczego, że zeznania świadków w żaden sposób nie przyczyniły się do ustalenia, iż pomiędzy R. G. a K. K. doszło do zawarcia umowy o kompleksowe świadczenie usług. Oznacza to, iż na spornych gruntach doszło do bezumownego, lecz faktycznego użytkowania gruntów przez R. G.. Taki stan rzeczy, w którym R. G. ponosił wszelkie koszty związane z uprawą tych gruntów i ostatecznie uzyskał dochód w postaci sprzedaży plonu wypełnia znamiona, aby mógł zostać uznany za faktycznego użytkownika owych gruntów. Jak wyżej stwierdzono, sam fakt posiadania tytułu prawnego do spornego areału przez K. K., nawet zakładając, iż był on subiektywnie przekonany iż doszło pomiędzy stronami do zawarcia ustnej umowy o kompleksowe świadczenie usług rolnych, nie daje uprawnień do ubiegania się przez skarżącego o płatności obszarowe. Z akt sprawy wynika bezsprzecznie, iż rolnik ten nie poniósł żadnych kosztów związanych z użytkowaniem spornych gruntów, a fakt opłacania podatku rolnego oraz spółki wodnej nie rodzi konsekwencji pozwalających na uznanie posiadania przez właściciela spornych gruntów w spornym okresie.

Skarżący zatem w żaden sposób nie miał wpływu na to, jakie prace i w jakim terminie wykonane zostaną na spornej działce, jak również nie decydował o sposobie rozliczenia za ich wykonanie. W tych okolicznościach faktycznych nie można było uznać, iż skarżący pozostawał posiadaczem spornego gruntu. W rezultacie zgodzić należało się z organami, iż skarżący nie wykazał, aby ingerował w prace na spornym gruncie, a także aby na zewnątrz, tj. w stosunku do innych podmiotów, w tym do świadków zachowywał się jak posiadacz gruntu, ponosząc koszty związane z jego posiadaniem.

Dokonując oceny ustalonego stanu faktycznego i jego zgodności z obowiązującym prawem stwierdzić należy, iż organy I i II instancji wzięły pod uwagę całokształt dowodów i okoliczności podnoszonych w sprawie podczas prowadzonego postępowania wyjaśniającego. W konsekwencji powyższego, prawidłowo oceniły okoliczności mające wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy. Rozpatrzyły i dokonały wnikliwej oceny całego materiału dowodowego i w wyniku procesu dedukcyjnego wydały decyzję, w której odmówiono przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011. Wskazać przy tym należy, że wbrew zarzutom skargi, uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest szczegółowe i wyczerpujące, nie budzi też żadnych zastrzeżeń co do rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy podały, z jakich przyczyn uznały wskazane dowody za mające znaczenie dla ustalenia istotnych i kluczowych okoliczności w sprawie. Wyjaśniły, którym zeznaniom dały wiarę i z jakich przyczyn, a którym nie. Organy przedstawiły także przepisy prawne, sposób ich rozumienia oraz sposób obliczenia płatności. Uzasadniając rozstrzygnięcie prawidłowo zredagowały pod względem merytorycznym i prawnym swoją decyzję, czyniąc tym samym zadość wymogom formalnym przewidzianym dlań w przepisach prawa administracyjnego (art. 107 § 1 K.p.a.) oraz wyjaśniając skarżącemu przesłanki i dowody, którymi się kierowały w podjętym rozstrzygnięciu.

Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, polegającego na nieprzeprowadzeniu właściwego postępowania dowodowego, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 1 ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Z kolei zgodnie z ust. 2 art. 3 tejże ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W myśl zaś art. 3 ust. 3 ww. ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Powołany art. 3 ustawy wprowadza zatem istotne modyfikacje zasad postępowania w stosunku do reguł przewidzianych w przepisach ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Modyfikacje te mają pierwszeństwo przed regułami postępowania przewidzianymi w K.p.a.

W związku z powyższym za niezasadny uznać należało uznać zarzut naruszenia art. 7 i art. 77, art. 80 K.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Kwestia zebrania materiału dowodowego na gruncie ww. ustawy została bowiem ujęta odmiennie niż we wskazanych przepisach K.p.a. Otóż jak wskazano powyżej, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Podkreślić należy, że w sprawach prowadzonych przez ARiMR, wynikających z ustawy, organy te nie mają nieograniczonego obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w art. 3 ust. 3 ustawy zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 Kodeksu cywilnego. Oznacza to, że ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co z kolei powoduje, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń.

W toku postępowania skarżący wprawdzie wnioskował o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, jednak nie potwierdzili oni tezy, iż pozostawał on posiadaczem spornego gruntu w 2011 r. Zaakcentować przyjdzie, że ustaleń dotyczących tego, czy podmiot objęty kontrolą w danym okresie posiada działki, dokonuje ARIMR w ramach każdoczesnej weryfikacji wniosków o udzielnie wsparcia, w szczególności w przypadku wystąpienia konfliktu kontroli krzyżowej w sprawie.

Bez wątpienia, to wnioskujący o płatności ma obowiązek udokumentować fakt władania gruntem rolnym, który to stan posiadania ustalany jest na dzień 31 maja roku, w którym ma być przyznana płatność. Jednakże, aby spełnić warunek otrzymania płatności, producent musi utrzymywać grunty rolne zgodnie z normami (w dobrej kulturze rolnej) przez cały rok kalendarzowy (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy).

W ocenie Sądu, skarżący nie dostrzegł, że to on - jako ubiegający się o przyznanie płatności - powinien wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że użytkował rolniczo sporne grunty w 2011 r. Warunkiem uzyskania płatności jest bowiem posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego oprócz wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze, a więc dokonanie również na nich zasiewów. W przekonaniu Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że faktycznym posiadaczem gruntów, których dotyczył wniosek o płatność, był R. G., który - wbrew twierdzeniom skarżącego - działał we własnym imieniu i na swoją rzecz. Sam bowiem podejmował decyzje dotyczące sposobu gospodarowania przedmiotowymi gruntami, profilu działalności i upraw, sam ustalał też kwestie finansowe.

Wobec powyższego, Sąd uznając, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji są zgodne z prawem, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.