Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 575/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 49 b
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis Sędziowie Sędzia WSA Olga Białek Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Protokolant Iwona Borecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki miejsc postojowych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz skarżącego M.O. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. G. na podstawie art. 49b ust. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa nakazał inwestorowi, to jest skarżącemu M.O., rozbiórkę miejsc postojowych wydzielonych na terenie działki nr [...]obręb [...] K.G.

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w dniu [...]r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie samowolnie prowadzonej budowy na terenie wyżej wymienionej działki. Na dzień [...] r. wyznaczono termin przeprowadzenia dowodu, jednak na ten termin M. O. nie stawił się. W dniu [...]r. wpłynęło pismo skarżącego z informacją, że nie będzie mógł w tym terminie wziąć udziału w przeprowadzeniu dowodu. Tego dnia przeprowadzono oględziny, w trakcie których sporządzono dokumentację fotograficzną i spisano notatkę służbową. Stwierdzono, że wykonane zostały fundamenty (podmurówka), na których najprawdopodobniej ustawione będą wymurowane budynki gospodarczo-garażowe, bądź wykonane miejsca postojowe. W dniu [...]r. skarżący, po zapoznaniu się z dokumentacją fotograficzną, oświadczył, że jest inwestorem i właścicielem działki nr[...]. W związku z chęcią wykonania drobnych prac remontowych, dnia [...]r. przedłożył stosowne powiadomienie do Starostwa Powiatowego w K. G. i nie otrzymał sprzeciwu. Oświadczył ponadto, że nie może odnieść się do przedstawionej dokumentacji fotograficznej, ponieważ nie była ona wykonywana w jego obecności. Odpowiadając na pytania podał, że roboty zostały rozpoczęte zgodnie z przepisami, a wykonując prace miał na celu przygotowanie, korektę nierówności terenu pod 10 miejsc postojowych. Na kolejny termin przeprowadzenia dowodu w dniu [...]r. skarżący nie stawił się. Podczas rozmowy telefonicznej w dniu [...] r. M. O. oświadczył, że z przyczyn osobistych nie mógł uczestniczyć w przeprowadzeniu dowodu i zwrócił się o wyznaczenie nowego terminu. W dniu [...]r. przeprowadzono dowód stwierdzając, że na przedmiotowej działce wykonano 10 podmurówek betonowych. Według oświadczenia M. O. powyższe prace wykonano w [...] r. Skarżący podał, że dokonał zgłoszenia tych robót i nie otrzymał sprzeciwu, a wykonane podmurówki stanowić miały po zakończeniu prac miejsca postojowe. Wykonanie podmurówek i nawierzchni miało na celu niwelację terenu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zaznaczył, że w trakcie oględzin M. O. nie posiadał kopii zgłoszenia, w związku z czym zobowiązano go do dostarczenia kopii zgłoszenia. W dniu [...] r. w przedmiotowej sprawie przeprowadzono rozmowę z A. O. – pracownikiem Urzędu Miasta K. G., który oświadczył, że na terenie, na którym znajduje się działka nr[...], nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz że nie została wydana, na dzień wszczęcia niniejszego postępowania –[...]r. – ostateczna decyzja o warunkach zabudowy. Ponadto, w aktach przedmiotowej sprawy, znajduje się kopia wniosku wraz z załącznikami złożonego przez skarżącego do Starostwa Powiatowego w K. G. zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na skorygowaniu terenu pod miejsca parkingowe. W dniu [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. G. nakazał skarżącemu rozbiórkę miejsc postojowych wydzielonych na terenie działki nr[...]. Decyzją nr[...], która wpłynęła do Powiatowego Inspektoratu w dniu [...] r., D..Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W dniu [...] r. wpłynęło pismo Urzędu Miasta K. G. z informacją, że na terenie, na którym znajduje się działka nr[...], nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz że dla tej nieruchomości nie została wydana, na dzień wszczęcia niniejszego postępowania –[...]r. – ostateczna decyzja o warunkach zabudowy.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. G. podkreślił, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte w dniu [...]r., a w dniu [...] r. przeprowadzono oględziny bez udziału inwestora. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że inwestor złożył wniosek zgłoszenia w dniu 11 września 2006 r., a zgodnie z art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, do wykonania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu i nie później niż po upływie dwóch lat od określonego terminu ich rozpoczęcia. Z przepisu tego wynika, że prace mogły zostać rozpoczęte najwcześniej w dniu 11 października 2006 r. (a inwestor wskazał we wniosku zgłoszenia jako termin planowanego rozpoczęcia robót 12 listopada 2006 r.), podczas gdy w aktach sprawy znajdują się dowody, że już 27 września 2006 r. roboty budowlane miały stan zaawansowania jak w dniu przeprowadzenia dowodu, to jest 21 grudnia 2006 r.

W ocenie organu złożone przez M. O. zeznania dotyczące terminu rozpoczęcia robót budowlanych należy uznać za niezgodne z prawdą.

Powołując się następnie na art. 49b ust. 1 i 2 Prawa budowlanego oraz na art. 75 § 1 i art. 76 § 1 kpa organ I instancji wywiódł, że wyżej wskazane przepisy dają podstawę do uznania "jako pełnowartościowych dowodów, dokumentacji fotograficznej oraz sporządzonych przez urzędników państwowych notatek służbowych z przeprowadzonych rozmów czy oględzin", a kwestionowanie tych dokumentów "stanowi podważenie wiarygodności wszystkich organów państwowych".

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł następnie, że przeprowadzenie dodatkowego postępowania w zakresie ustalenia zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i uzupełnienie akt o dodatkowe dokumenty wydane przez Urząd Miasta K. G. oraz szczegółowa analiza chronologii czynności przeprowadzonych przez organ nadzoru budowlanego wskazuje, że M. O. rozpoczął roboty budowlane związane z wykonaniem stanowisk postojowych bez wymaganego zgłoszenia, a na terenie, na którym zlokalizowana jest działka nr[...], nie ma opracowanego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz na dzień wszczęcia niniejszego postępowania nie została wydana ostateczna decyzja o warunkach zabudowy dla przedmiotowej działki. Brak zatem było możliwości zastosowania procedury legalizacyjnej i stosując art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego orzeczono jak w sentencji decyzji.

W odwołaniu złożonym od tej decyzji M. O. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania organu I instancji.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazując, że zaskarżoną decyzję wydano na podstawie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego i przywołując art. 28 tej ustawy, podkreślił, że podjęcie robót budowlanych przed upływem 30-dniowego terminu od dokonania zgłoszenia zamiaru ich wykonania właściwemu organowi, jest działaniem bezprawnym, dokonywanym na wyłączne ryzyko inwestora, który powinien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z niedopełnienia ciążącego na nim obowiązku.

Podnosząc, że art. 29 ust. 1 pkt 10 Prawa budowlanego wyraźnie stanowi, że zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa miejsc postojowych dla samochodów osobowych do 10 stanowisk włącznie oraz że przepis art. 49b ust. 2 określa przesłanki legalizacji samowoli budowlanej, to jest wskazuje sytuacje, kiedy możliwe jest odstąpienie przez organ nadzoru budowlanego od wydania decyzji nakazującej rozbiórkę, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że legalizacja jest możliwa wyłącznie wówczas, gdy budowa jest zgodna z zasadami planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, lub w przypadku braku odpowiedniego planu z ostateczną na dzień wszczęcia postępowania decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Organ II instancji podał, że w sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia, inwestor dokonał w dniu [...] r. zgłoszenia do Starostwa Powiatowego w K. G. zamiaru przystąpienia do wykonania robót budowlanych polegających na skorygowaniu terenu pod miejsca parkingowe. Z wykonanej przez organ I instancji w dniu [...] r. dokumentacji fotograficznej jednoznacznie wynika, że w dniu jej sporządzenia prace budowlane związane z przygotowaniem przedmiotowych miejsc postojowych były zaawansowane. Biorąc zatem pod uwagę datę wpływu dokonanego przez inwestora zgłoszenia, to jest dzień [...] r., oraz brzmienie art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, prace mogły zostać rozpoczęte najwcześniej w dniu [...] r., a inwestor wskazał we wniosku zgłoszenia jako termin planowanego rozpoczęcia robót dzień [...]r.

Wojewódzki Inspektor stwierdził, że zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy (wykonana dokumentacja fotograficzna) wskazuje, że już w dniu [...] r. roboty miały charakter wysoce zaawansowany. Zdaniem organu, złożone przez M. O. zeznania dotyczące terminu rozpoczęcia robót budowlanych należy zatem uznać za niezgodne z prawdą.

Organ odwoławczy ocenił, że kwestie podnoszone przez skarżącego w odwołaniu pozostają bez wpływu na zasadność rozstrzygnięcia organu I instancji.

D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł następnie, że przeprowadzenie dodatkowego postępowania w zakresie ustalenia zgodności przedmiotowej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz uzupełnienie akt o dodatkowe dokumenty wydane przez Urząd Miasta w K. G. wskazuje, iż M. O. rozpoczął roboty budowlane związane z wykonaniem stanowisk postojowych bez wymaganego zgłoszenia, a na terenie, na którym zlokalizowana jest działka nr[...], brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej działki, wobec czego nie ma możliwości zastosowania procedury legalizacyjnej.

Wskazując na powyższe Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że procedura zastosowana przez organ I instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego, a pewne fakty i zdarzenia o niewątpliwej doniosłości prawnej zostały ustalone ponad wszelką wątpliwość. Z tego też względu zaskarżona decyzja, jako oparta na wnikliwej analizie stanu faktycznego dokonanej przez organ I instancji, nosi wszelkie cechy zgodności z prawem.

Na powyższą decyzję M. O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, zarzucając przywołanej decyzji naruszenie:

- przepisów postępowania – art. 127 w związku z art. 15 oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 i art. 79 § 1 kpa poprzez nierozpatrzenie w całości odwołania od decyzji organu I instancji oraz utrzymanie w mocy tej decyzji, choć sprawa nie została należycie wyjaśniona,

- prawa materialnego – art. 49b ust. 1 ustawy – Prawo budowlane – polegające na oparciu zaskarżonej decyzji na tym przepisie, choć nie ma on w sprawie zastosowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ zupełnie pominął tę kwestię, iż przedsięwzięcie skarżącego zmierzające do wygospodarowania na terenie jego nieruchomości dziesięciu miejsc postojowych dla samochodów osobowych nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Przedsięwzięcie to można zaliczyć do robót wymagających zgłoszenia w myśl art. 29 ust. 1 pkt 10 Prawa budowlanego. Tym samym nie można tego przedsięwzięcia traktować, jakby wymagało pozwolenia na budowę. Zaznaczając, że na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowania przestrzennego decyzji o warunkach zabudowy, gdy nie ma planu miejscowego, wymaga tylko takie przedsięwzięcie, które wiąże się ze zmianą zagospodarowania terenu, skarżący podniósł, że art. 50 ust. 2 tej ustawy odpowiednio zastosowany stanowi, iż decyzji o warunkach zabudowy nie wymagają roboty budowlane niewymagające pozwolenia na budowę. M. O. zarzucił, że do tej argumentacji podnoszonej w odwołaniu organ II instancji nie odniósł się, co stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy. Skarżący podniósł przy tym, że w świetle powyższej regulacji prawa budowlanego bezpodstawne i błędne są rozważania organu uzależniające zastosowanie do tej sprawy art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego od wykazania się ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, gdy dla tego terenu nie ma miejscowego planu. Zdaniem skarżącego, z powyższego wynika, że organ wadliwie nie zastosował w sprawie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, choć mógł to uczynić, ponieważ pominął okoliczność, że przedsięwzięcie nie wymaga pozwolenia na budowę, ani decyzji o warunkach zabudowy. W opinii skarżącego, z uwagi na przedstawiony powyżej charakter przedsięwzięcia nie mają do niego w ogóle zastosowania przepisy o rozbiórce obiektu budowlanego. Tej kwestii organ administracyjny nie rozważał, czym naruszył art. 6 i 7 kpa.

M. O. zarzucił, że organ pominął także ten fakt, że skarżący dokonał zgłoszenia robót i pomimo upływu już prawie 10 miesięcy nie otrzymał sprzeciwu Starosty K. W ocenie skarżącego, fakt ten oznacza, że Starosta nie widział żadnych przeszkód do tego, aby to przedsięwzięcie zrealizować i dlatego niezrozumiała jest decyzja nakazująca rozebranie niewielkiego przedsięwzięcia, które nie zmienia zagospodarowania terenu i do którego nie ma zastrzeżeń natury architektoniczno-budowlanej, realizowanego na terenie, którego gmina nie uznała za tak istotny dla ładu przestrzennego, aby sporządzić dla niego plan miejscowy.

Skarżący podniósł, że organ administracyjny swoje rozstrzygnięcie oparł w decydującej mierze na dokumentacji fotograficznej, która miała być sporządzona w dniu [...]r. W opinii skarżącego, trudno tę dokumentację uznać za wiarygodną, skoro nie została dołączona do akt sprawy i została zebrana niezgodnie z art. 77 kpa, ponieważ organ I instancji nie poprzedził jej zebrania postanowieniem dowodowym i nie umożliwił skarżącemu udziału w czynności. Dokumentacja ta nie została wykonana na terenie nieruchomości, ale spoza niej. Dokumentacja z grudnia [...] r. nie może stanowić podstawy do wydania decyzji, ponieważ wskazuje na stan nieruchomości, gdy upłynął już czas, w którym Starosta mógł zgłosić sprzeciw. Zdaniem M. O., organy obu instancji naruszyły zasadę określoną w art. 7 kpa, a organ odwoławczy nadto naruszył zasadę określoną w art. 15 kpa, ponieważ nie rozpatrzył należycie odwołania.

Skarżący wywodził, że organ nie odniósł się też do zarzutu odwołania, iż organ I instancji, naruszając zasady wymienione w art. 7, art. 8 i art. 11 kpa, rozstrzygnął już sprawę, zanim zostały zebrane wszystkie dowody i wyjaśnione wszystkie niezbędne okoliczności, bowiem gdy skarżący przybył do organu I instancji, aby zapoznać się z materiałami sprawy, w aktach znajdował się odręczny zapisek, z którego wynikało, że ma zostać wydana decyzja o rozbiórce.

Zdaniem skarżącego, organ ponadto naruszył art. 15 kpa w ten sposób, iż ponownie rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, nie odniósł się do faktu, że organ I instancji nie wykonał zaleceń co do przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wskazanych w decyzji D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr[...].

Wskazując na powyższe M. O. wywiódł, że nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego do wydania zaskarżonej decyzji i przepis ten w ogóle nie powinien być w tej sprawie zastosowany, a wady postępowania dyskwalifikują podjęte rozstrzygnięcie.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, a także stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ).

W niniejszej sprawie zachodzą okoliczności dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był przepis art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), który stanowi, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.

Z przepisu art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego – w jego brzmieniu obowiązującym w czasie podejmowania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji – wynikało, że zalegalizowanie samowoli budowlanej, o której mowa w ust. 1, było możliwe, jeżeli budowa okazała się zgodna z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego, albo – w razie jego braku – z ostateczną w dniu wszczęcia postępowania decyzją o warunkach zabudowy.

Podstawę orzeczenia przez organ nadzoru budowlanego nakazu rozbiórki przedmiotowych miejsc postojowych stanowił zatem przepis art. 49b ust.1 z uwzględnieniem ust. 2 tego artykułu Prawa budowlanego.

Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd miał na względzie, iż kryterium legalności, wiążące go przy kontroli działalności organów administracji, rodzi – co do zasady – wymóg przeprowadzenia tej kontroli w oparciu o stan faktyczny i prawny sprawy, istniejący w dacie wydania ostatecznej decyzji. W judykaturze wskazuje się jednak, że zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego. Sąd rozpoznając sprawę będzie bowiem zobowiązany uwzględnić również takie zdarzenia, które zaistnieją już po wydaniu kontrolowanej decyzji, szczególnie zaś takie zaszłości, które dostarczyłyby podstaw do wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2007 r., sygn. akt I FSK 511/06, LEX nr 285269).

W rozpoznawanej sprawie taką istotną okolicznością jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 września 2009 r. sygn. akt P 46/08, w którym Trybunał uznał, że przepis art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, w części obejmującej wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zakwestionowany przepis utracił w powyższej części moc z chwilą ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, to jest z dniem 29 września 2009 r. (Dz.U. Nr 160, poz.1276).

W tych okolicznościach należało ustalić, jakie skutki prawne dla rozpoznawanej sprawy wywołał przedstawiony wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego.

Rozważania w tej kwestii rozpocząć należy od art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że wszystkie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Powszechnie obowiązująca moc orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oznacza związanie nimi wszystkich sądów, także Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. J. Trzciński, Orzeczenia interpretacyjne Trybunału Konstytucyjnego, "Państwo i Prawo" 2002, z. 1, s. 6).

Według poglądów prezentowanych w doktrynie, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dzielą się na afirmatywne – stwierdzające konstytucyjność oraz negatywne – stwierdzające niekonstytucyjność zakwestionowanego aktu prawnego. Orzeczenie afirmatywne nie ma wpływu na byt badanego aktu prawnego, natomiast orzeczenie negatywne powoduje utratę mocy prawej danego aktu lub normy, bądź potrzebę wprowadzenia takich zmian ustawowych, które doprowadzą do stanu zgodnego z Konstytucją (J.Trzciński, Orzeczenia...; Z.Czeszejko-Sochacki, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego: pojęcie, klasyfikacja i skutki prawne, PiP 2000, z.12. s.20).

Sentencja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 września 2009 r. sygn. akt P 46/08 jednoznacznie wskazuje, że należy on do wyroków negatywnych, albowiem stwierdzono w nim niezgodność z Konstytucją kontrolowanego przepisu. Zaznaczyć wypada, że skutek niekonstytucyjności dotyczy jedynie zakresu wskazanego w sentencji wyroku. Tym samym w pozostałym zakresie (w jakim nie został wskazany w orzeczeniu), przepis ten nie został uznany za sprzeczny z Konstytucją.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, że zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego wydano prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczną decyzję administracyjną lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w innych przepisach właściwych dla danego postępowania.

Skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji jest zatem – w świetle przywołanej normy konstytucyjnej – powinność uchylenia takiej decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. np. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r. sygn. akt II SA 1027/99, LEX nr 4680 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2006 r. sygn. akt III SA/Gd 282/06, LEX nr 203309).

Godzi się przy tym podkreślić, że choć opisany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł już po wydaniu zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, to jednak jeszcze przed rozpoznaniem przedmiotowej sprawy przez Sąd. W tej sytuacji, rozpoznając wniesioną skargę Sąd związany był powołanym wyżej orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. W konsekwencji badając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, Sąd nie mógł do stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału, stosować jako podstawy rozstrzygnięć organów przepisu art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, obejmującego wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", skoro przepis ten w tym zakresie utracił moc obowiązującą. Ze względu na miejsce Konstytucji w hierarchii aktów prawnych przepis ustawy niezgodny z Konstytucją nie może być źródłem praw i obowiązków (wyrok SN z dnia 10 listopada 1999 r., I CKN 204/98, OSNC 2000/5/94).

Uwzględniając fakt niekonstytucyjności przepisu stanowiącego dla organów podstawę do orzeczenia w niniejszej sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego wskazać należy, że zgodnie z art. 145a § 1 kpa można żądać wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją. Tak więc podnoszona okoliczność stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu aktu prawnego stanowiącego podstawę wydania decyzji, jest z woli ustawodawcy samodzielną podstawą wznowienia postępowania administracyjnego.

Po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, decyzja podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Dodać należy, że naruszenia prawa, o którym mowa w przywołanym przepisie, nie można ograniczać do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ. W postępowaniu administracyjnym, przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się też takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów przy wydawaniu decyzji. Dotyczy to przykładowo niektórych podstaw wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 8 kpa) oraz sytuacji takiej, jak w niniejszej sprawie. Wydanie decyzji z powołaniem się na przepis ustawy niezgodny z Konstytucją, powinno być utożsamiane z wydaniem aktu, który narusza przepisy wyższego rzędu. W doktrynie i judykaturze akceptowany jest więc pogląd, że podstawa wznowienia określona w art. 145a § 1 kpa jest podstawą uchylenia decyzji przez sąd administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (por. J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r., III SA 4728, OSP 2000/1/16 oraz podzielające ten pogląd: wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2007 r., sygn. akt I FSK 511/06, LEX nr 285268; wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 968/06, LEX n 267181; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Gd 282/06, LEX nr 203309).

Dla zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bez znaczenia pozostaje również to, że wznowienie postępowania z przyczyny podanej w art. 145a § 1 kpa następuje, po myśli art. 147 kpa, jedynie na żądanie strony (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 496/05 oraz przywołane w nim poglądy doktryny i orzecznictwa).

Konsekwencją przedstawionego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dla niniejszej sprawy jest więc to, że z chwilą rozpoczęcia jego obowiązywania (dzień ogłoszenia) otwiera ono dla inwestora, przy spełnieniu innych jeszcze warunków, możliwość legalizacji samowoli budowlanej, a więc odstąpienia przez organ od nakazu rozbiórki, poprzez dostarczenie właściwemu organowi nadzoru budowlanego także w trakcie – a nie tylko w dniu wszczęcia postępowania rozbiórkowego – ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i tym samym wykazania, że obiekt wybudowany z naruszeniem przepisów o zgłoszeniu nie narusza przepisów prawa – w tym regulujących kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego.

W tym stanie rzeczy, mając na uwadze przedstawione wyżej konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 września 2009 r. sygn. akt P 46/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w jej całokształcie i przy poszanowaniu zagwarantowanych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego praw stron postępowania, organ nadzoru budowlanego winien rozważyć wszystkie istotne okoliczności sprawy, ustosunkować się we właściwy sposób do wszystkich argumentów podnoszonych przez skarżącego i podjąć decyzję po należytym wyjaśnieniu sprawy, opierając się na prawidłowo zebranych dowodach oraz stosując właściwe przepisy ustawy – Prawo budowlane, z uwzględnieniem zmiany stanu prawnego wynikającej z przywołanego wyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 września 2009 r. sygn. akt P 46/08, jeżeli poczynione ustalenia będą uzasadniały zastosowanie unormowań zawartych w art. 49b Prawa budowlanego.