Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 557/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-01-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Powołane przepisy: article: art. 151 par. 2, art. 153
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: W postępowaniu o wznowienie organ administracji nawet jeśli wzruszyłby dotychczasową decyzję, bądź odmawiając jej uchylenia stwierdził, że została ona wydana z naruszeniem prawa /art. 151 par. 2 Kpa/, z uwagi na treść art. 153 Kpa nie może rozstrzygać o roszczeniach odszkodowawczych.

TEZY

W postępowaniu o wznowienie organ administracji nawet jeśli wzruszyłby dotychczasową decyzję, bądź odmawiając jej uchylenia stwierdził, że została ona wydana z naruszeniem prawa /art. 151 par. 2 Kpa/, z uwagi na treść art. 153 Kpa nie może rozstrzygać o roszczeniach odszkodowawczych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wiesława W. na decyzję Wojewody W.-M. z dnia 13 lutego 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania o pozwoleniu na budowę - uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 stycznia 2001 r. Starosta P. wskazując, że rozpoznaje wniosek skarżącego z dnia 12 grudnia 2000 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w P. o pozwoleniu na budowę linii energetycznej z dnia 27 czerwca 1991 r. powołując się na art. 149 par. 3, art. 146 par. 1, oraz 104 Kpa odmówił wznowienia postępowania w tej sprawie.

Organ administracji ustalił, że skarżący nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wymienioną w sentencji decyzją lecz z uwagi na to, że od wydania tej decyzji upłynęło ponad 5 lat organ w powołaniu na art. 146 par. 1 Kpa ocenił, że należy odmówić wznowienia postępowania.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że nie wyrażał zgody na ułożenie kabla na jego działce, jak też w 1992 r. widząc wykonywane roboty sądził, że kabel ten został ułożony na działce sąsiedniej i należącej do gminy a nie na jego działce. Skarżący podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu o przedawnieniu jego roszczeń. Zarzucił nadto, że nie wzięto pod rozwagę wysuwanej przez niego propozycji polubownego załatwienia sporu i przyznania odszkodowania za bezprawne korzystanie z jego gruntu.

Wojewoda W.-M. decyzją z dnia 13 lutego 2001 r. rozpoznając odwołanie skarżącego - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w myśl art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, gdy strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu, a wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie 1 miesiąca od daty, w której strona dowiedziała się o decyzji. Organ odwoławczy ustalił na podstawie twierdzeń odwołania, że sporny kabel został ułożony w 1992 r. i skarżący widział wykonywane roboty. Z tej okoliczności organ administracji wyprowadził wniosek o niezachowaniu przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Skarga na tę decyzję przywołuje twierdzenia i argumenty wywiedzione w odwołaniu podając ponadto, że skarżący dopiero wówczas, gdy zgłosił się do Zakładu Energetycznego otrzymał informację o wydanej decyzji uprawniającej ten Zakład do położenia kabla energetycznego. Skarżący podnosi, że tym działaniem "ukradziono" mu część gruntu, a mimo to Urząd Gminy przez cały czas pobiera opłatę za całą działkę, a Zakład Energetyczny ciągle podnosi opłaty stałe za liczniki elektryczne. Ponadto skarżący podnosi, że ułożenie kabla uniemożliwia mu dalszą zabudowę działki. Skarżący kwestionuje stanowisko organu dotyczące niezachowania miesięcznego terminu dla wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, wyrażając pogląd, że wymagania zachowania takiego terminu jest niesprawiedliwe w sytuacji, gdy organ nie przestrzegał prawa i w konsekwencji wadliwego działania z prawem doszło do kradzieży jego gruntu.

Skarga zawiera wniosek rozstrzygnięcia o zapłacie za korzystanie z gruntu skarżącego oraz cofnięcia decyzji o lokalizacji kabla i przełożenia go na teren miejski.

Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie.

Strona zainteresowana nie zajęła stanowiska w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje tylko legalność zaskarżonych aktów, natomiast nie może orzekać merytorycznie o przedmiocie sprawy, stąd nie mogą być przedmiotem orzeczenia sądu żądania skarżącego określone w konkluzji skargi.

W postępowaniu o wznowienie organ administracji nawet jeśli wzruszyłby dotychczasową decyzję, bądź odmawiając jej uchylenia stwierdził, że została ona wydana z naruszeniem prawa /art. 151 par. 2 Kpa/, z uwagi na treść art. 153 Kpa nie może rozstrzygać o roszczeniach odszkodowawczych. Pozbawione są wobec tego podstaw prawnych oczekiwania skarżącego, że organ administracji mógłby w toku postępowania o wznowienie orzekać o jego żądaniach majątkowych, a w istocie do tego sprowadzały się składane przez skarżącego wnioski w dotychczasowym postępowaniu administracyjnym. Działając na podstawie art. 51 ustawy o NSA, mimo braku sformułowania w skardze trafnych zarzutów, sąd administracyjny z przyczyn, o których poniżej, stwierdza, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zapadły z naruszeniem prawa.

Przede wszystkim podnieść należy, że rozpoznając wniesione w dniu 12 grudnia 2000 r. podanie skarżącego organ I instancji nie wyjaśnił czy skarżący istotnie domaga się wznowienia postępowania zakończonego decyzją Burmistrza Gminy i Miasta P. z dnia 26 czerwca 1991 r. W piśmie tym, aczkolwiek skarżący wskazuje, że nie brał udziału w postępowaniu zakończonym tą decyzją to expressis verbis nie formułuje wniosku o wznowienie postępowania, w tym nie domaga się wzruszenia tej decyzji, natomiast szczegółowo wymienia żądania odszkodowawcze w związku z ułożeniem na terenie jego działki, na podstawie tej decyzji kabla energetycznego. W istocie dopiero w skardze skarżący podniósł, że domaga się wzruszenia decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie w jakim przewiduje ona przeprowadzenie kabla energetycznego przez teren, jego działki, z czego można wyprowadzać wniosek, że pragnie wznowienia postępowania w tej sprawie. Rzeczą organu administracji było przed rozpoznaniem tego podania zwrócenie się do skarżącego o sprecyzowanie żądania.

Całkowicie wadliwe jest stanowisko organu I instancji wywodzące z treści art. 146 par. 1 Kpa przesłankę dla odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, bowiem uregulowanie to wyraźnie upływ wymienionych w nim terminów odnosi do odmowy uchylenia decyzji w tych przypadkach, gdy zaistniały przesłanki wznowienia. W takim też przypadku organ administracji, po uprzednim wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania orzeka na podstawie art. 151 par. 2 Kpa.

Organ odwoławczy utrzymując w mocy tę decyzje nie wypowiedział się wprost co do niezgodności z prawem stanowiska organu pierwszoinstancyjnego, to wyszedł z innych przesłanek odmowy wznowienia postępowania uznając, że podanie o wznowienie nie zostało wniesione w terminie przewidzianym w art. 148 par. 2 Kpa. Niezachowanie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania jest istotnie przesłanką dla wydania na podstawie art. 149 par. 3 Kpa decyzji o odmowie wznowienia postępowania z tym, że wymaga ustalenia kiedy strona dowiedziała się o wydaniu decyzji. Tymczasem w rozpoznanej sprawie organ II instancji, choć przytacza, że termin wymieniony w tym przepisie jest liczony od daty dowiedzenia się przez stronę o decyzji, nie podaje na jakich przesłankach opiera swoje przekonanie, że skarżący w 1992 r. wiedząc o ułożeniu kabla dowiedział się o wydaniu decyzji zezwalającej na wykonanie tych robót. Stanowisko organu administracji w tej mierze nie zostało poparte jakąkolwiek analizą materiałów sprawy i wsparte dowodami. Z twierdzeń skargi wynikałoby, że taką informację skarżący uzyskał od inwestora, lecz skarga nie wymienia daty, w której to nastąpiło. Niezależnie od tego, że rozstrzygniecie zaskarżone zostało oparte o zupełnie inne przesłanki faktyczne i prawne niż dokonane przez organ I instancji, co przy utrzymaniu w mocy decyzji w istocie pozbawiło strony jednej instancji, to ustalenia i ocena zostały dokonane z pogwałceniem zasad wynikających z art. 7, art. 77 par. 1 Kpa.

Natomiast odnosząc się do zarzutu skargi podnieść należy, że wymóg zachowania miesięcznego terminu dla złożenia wniosku o wznowienie postępowania o jakim mowa w art. 148 par. 2 Kpa jest niezbędny niezależnie od wagi naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania dotyczących zapewnienia stronie udziału w postępowaniu i nie znajdują wobec tego uzasadnienia prawnego sugestie skarżącego, że uchybienie terminu mogłoby być nie brane pod rozwagę przy wydawaniu decyzji.

Ujawnione naruszenie prawa pozostaje w bezpośrednim związku z rozstrzygnięciem sprawy i dlatego powoduje uchylenie decyzji obu instancji.

Z przyczyn wymienionych na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczono jak w sentencji.