Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 651/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-08-11 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanowił: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2017 r. (uzupełniony [...] sierpnia 2017 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) M. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Jest zawieszonym komornikiem sądowym. Nie uzyskuje żadnego dochodu. Oznajmił, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną o powierzchni [...] m2, dwa samochody osobowe o łącznej wartości [...] zł. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz innych przedmiotów wartościowych. Ponadto wnioskodawca podał, że miesięcznie ponosi m.in. wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, leczeniem i rehabilitacją oraz spłatą rat dwóch kredytów na łączną kwotę [...]zł. Według zeznań podatkowych za 2015 rok oraz 2016 rok (PIT-36L) skarżący nie osiągnął żadnych dochodów. Z treści pisma z dnia [...] sierpnia 2017 r. wynika, że w jego utrzymaniu partycypuje rodzina w tym matka i brat.

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje:

Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej p.p.s.a.).

Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.

Zdaniem orzekającego skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, we wnioskowanym zakresie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Stwierdzenie takie potwierdza porównanie będących do dyspozycji wnioskodawcy dochodów (w przedmiotowej sprawie ich braku) oraz ciążących na nim comiesięcznych wydatkach. Istotne przy tym jest, że dla oceny możliwości finansowych strony skarżącej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają jedynie wydatki niezbędne (konieczne), tj. związane z bieżącym zaspokojeniem potrzeb egzystencjalnych (mieszkanie, wyżywienie itp.). Wydatków takich nie stanowią natomiast spłacane przez skarżącego raty kredytu. Spłata kredytu ponadto nie jest wydatkiem, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu), niezależnie jakiemu celowi służą, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r. I GZ 587/14; z 19 listopada 2014 r. I OZ 1036/14; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zauważyć należy, że wnioskodawca wskazał, iż za stronę wydatki mają ponosić członkowie jego rodziny. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych.

Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku do tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.).

Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy nadmienić należy, że wpis sądowy od niniejszej sprawy wynosi [...] zł, zaś wartość nieruchomości rolnej i dwóch samochodów osobowych, które posiada, skarżący oszacował na łączną kwotę [...]zł.

Posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04, niepubl.), a na pewno w zakresie całkowitym. Wszak jak wyżej wskazano udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. To, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2012 r., I OZ 826/12, LEX nr 1247208).

Reasumując powyższe należy stwierdzić, że nie może być tak, że skarżący dysponując majątkiem: nieruchomościami, samochodami osobowymi, wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Pragnie on bowiem przerzucać te koszty na ogół podatników, będących często w dużo gorszej sytuacji materialnej czy zdrowotnej niż on sam. Poza tym trudno dać wiarę zapewnieniom skarżącego wynikającym z treści pisma z dnia [...] sierpnia 2017 r., że uzyskuje pomoc finansową od matki skoro ta sama wystąpiła w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 988/16 prowadzonej przed tut. Sądem o przyznanie prawa pomocy powołując się na trudną sytuację materialną. Matce skarżącego zostało przyznane prawo pomocy w wyżej wskazanej sprawie ze względu na niekorzystną sytuację finansową. Zatem tą argumentację należy uznać za chybioną.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.