Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 262/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3 art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Maciej Guziński, Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 lipca 2017 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek z dnia [...] r.

Od niniejszej decyzji skarżaca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem i uzasadnieniem decyzji o odmowie umorzenia. W szczególności, zdaniem skarżącej, nieprawidłowo zostało ocenione spełnienie przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, do którego odsyła art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Samo wskazanie, iż dochód osiągany w gospodarstwie domowym przekracza minimum socjalne jest według skarżącej niewystarczające. Ponadto skarżąca podniosła, że zaprzestanie spłacania ciążących na niej zobowiązań będzie skutkowało utraceniem możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania dochodu, a w konsekwencji możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych.

Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie została dołączona żadna dokumentacja.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) organ utrzymał decyzję pierwszoinstnacyjną w mocy. W uzasadnieniu wskazano, w szczególności, że w oparciu o (wymienioną enumeratywnie przez organ) dokumentację ustalono, że skarżąca prowadząc działalność gospodarczą zobowiązana była odprowadzać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składki na własne ubezpieczenia. Wskutek niedopełnienia ustawowego obowiązku opłacania składek, na koncie rozliczeniowym powstało zadłużenie, które według stanu na dzień wpływu wniosku o umorzenie, tj. na [...] r., wraz z odsetkami za zwłokę wynosiło [...] zł.

Odnośnie sytuacji osobistej i materialnej skarżącej organ ustalił, że dochody z prowadzonej przez skarżącą działalności wyniosły w roku 2014 - [...] zł., w 2015 r.- [...] zł. a w okresie od 01/2016 do 06/2016 - [...] zł. Ponadto skarżąca jest wspólnikiem B Sp. z o.o. i Prezesem tej Spółki - według oświadczenia nie są uzyskiwane dochody z tego tytułu. Prowadzi gospodarstwo domowe z mężem, który pracuje w Szpitalu, uzyskując wynagrodzenie w kwocie [...] netto, oraz prowadzi działalność gospodarczą - brak informacji na temat dochodów uzyskiwanych z tego tytułu, a także jest prokurentem w B Sp. z o.o. (według oświadczenia w związku z pełnieniem funkcji prokurenta otrzymał jednorazowo kwotę [...] zł.). Na utrzymaniu pozostaje pełnoletnia córka, która aktualnie studiuje.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że gospodarstwo domowe ponosi opłaty z tytułu czynszu w wysokości [...] zł, opłaty eksploatacyjne w wysokości [...] zł., koszty leczenia w wysokości [...] zł. i inne wydatki w wysokości [...] zł. miesięcznie. Z wniosku skarżącej wynika natomiast, że posiada liczne zobowiązania, spłacane w łącznej kwocie około 10.000 zł miesięcznie, które z kolei według danych wskazanych w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym nie są regulowane. Jest współwłaścicielką majątku nieruchomego, którym jest mieszkanie we W. przy ul. N. oraz ziemi rolnej w L. Zaległości istniejące na koncie skarżącej zostały zabezpieczone hipotecznie na nieruchomości o nr KW: [...].

Dalej organ wskazał, że w decyzji pierwszoinstancyjnej Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpatrując stan faktyczny sprawy zastosował właściwą podstawę prawną:

1) art. 28 ust. 1, 2 i ust. 3 powołanej w sentencji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych;

2) art. 28 ust. 3a ww. ustawy.

Podniósł, że dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego w świetle art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należy wskazać, że działalność gospodarcza nie została wykreślona, skarżaca uzyskuje z niej dochód, posiada także majątek nieruchomy. Ponadto w sprawie ustalono występowanie następców prawnych. Wobec powyższego – zdaniem organu - prawidłowo stwierdzono, że nie zachodzi omawiana przesłanka.

Z dokonanego rozliczenia wynika, że zaległe składki przekraczają wartość kosztów upomnienia, które aktualnie wynoszą 11,60 zł, a zatem - jak podkreślił organ - nie spełnione są okoliczności określone w art. 28 ust. 3 pkt 4a.

Następnie organ podniósł, że wobec zaległości obecnie nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Prawidłowym było zatem stwierdzenie, iż przesłankę wynikającą z art. 28 ust. 3 pkt 5 uznaje się za niespełnioną ponieważ dopiero po przeprowadzeniu całości postępowania egzekucyjnego możliwe będzie określenie sposobu jego zakończenia, tj. poprzez wyegzekwowanie zobowiązania lub stwierdzenie braku majątku, z którego możliwe jest wyegzekwowanie należności.

Prawidłowe było także stwierdzenie, iż nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 6. Uwzględniając fakt, iż skarżąca uzyskuje dochody z prowadzonej działalności, nie można uznać za oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Biorąc pod uwagę fakt, iż należności, których obowiązek zapłaty ciąży na skarżącej, dotyczą składek na własne ubezpieczenia, zastosowanie w sprawie znajduje zapis art. 28 ust. 3a ustawy wobec czego konieczna jest ocena zgromadzonego materiału dowodowego w celu ustalenia czy zachodzą przesłanki upoważniające Zakład do umorzenia należności, w oparciu o powyższy zapis.

Dalej organ przywołał treść art. 28 ust. 3a w uzasadnionych przypadkach, określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) i skonstatował, że dokonując wykładni pojęcia "uzasadniony przypadek" organ orzekający musi odwołać się do obowiązującego systemu prawa, uwzględniając zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych zawartą w art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach, co ma bezpośrednie odniesienie do norm art. 2a ust. 1, ust. 2 pkt. 2 i ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stanowiących o tym, że stoi ona na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny, a zasada równego traktowania dotyczy w szczególności obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt. III SA/G1 1909/10).

Odnośnie przesłanki określonej w par. 3 ust. 1 pkt 1 w zaskarżonej decyzji organ podniósł, iż dochód przypadający na członka rodziny przekracza próg minimum socjalnego wynoszącego w niniejszej sprawie [...] zł. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia skarżaca zaznaczyła, że argument ten jest chybiony gdyż istotne znaczenie ma ocena tego, czy w przypadku egzekucji z tytułu należnych składek dojdzie do pozbawienia jej rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie zgodziła się również ze stwierdzeniem, iż spłacane zobowiązania nie należą do niezbędnych potrzeb życiowych.

Organ podkreślił, że analizowana przesłanka mówi o opłaceniu należności, w którym to pojęciu mieści się także dobrowolna, rozłożona w czasie spłata w formie zawartej umowy ratalnej. W uzasadnieniu wniosku z dnia [...] r skarżąca wskazała na zawarcie ugody z bankiem. Możliwe jest również zawarcie takiej ugody z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, której korzyścią jest oprócz zmniejszonego tempa przyrostu odsetek także niewdrażanie lub zawieszenie już wdrożonego postępowania egzekucyjnego. Wysokość raty może być dostosowana do indywidualnych możliwości płatniczych, może także podlegać renegocjacji w trakcie trwania umowy. Przy ustalaniu wysokości raty uwzględnia się konieczność spłaty zobowiązań wobec innych wierzycieli. Zatem analiza sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej uwzględniła – zdaniem organu - stan zadłużenia i związaną z tym realność jego spłaty, w zaskarżonej decyzji stwierdzono bowiem, iż w przypadku skarżącej nie można wykluczyć możliwości spłaty należności w formie układu ratalnego. Egzekucja której prowadzenie mogłoby przyczynić się do upadku przedsiębiorstwa jest jedną z przesłanek udzielenia takiej ulgi lecz nie stanowi przesłanki do umorzenia należności.

Dalej wskazano (przywołując wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2006 r.), iż regulowanie zadłużenia na rzecz banków i innych instytucji finansowych, która jest jednym z głównych podnoszonych przez skarżącą argumentów, nie może być realizowane kosztem zadłużenia wobec Skarbu Państwa, gdyż jest to niesłuszne i niezgodne z prawem. W kontekście powyższego wskazano, że kredyt hipoteczny obciążający posiadane przez skarżącą mieszkanie z pewnością jest zobowiązaniem o charakterze konsumpcyjnym i dobrowolnym. We wniosku o umorzenie skarżąca wskazała na konieczność składek ubezpieczeniowych, a także konieczność przeprowadzenia odpowiedniej kalkulacji opłacalności jej prowadzenia. Gromadzenie środków na pokrycie kosztów uzyskania przychodów, jak i obowiązek regulowania składek ciążącym na przedsiębiorcy jest cechą planowania tej działalności. Nie jest więc istotne z punktu widzenia Zakładu, że zaległość składkowa powstała w wyniku splotu niekorzystnych dla przedsiębiorcy warunków i zdarzeń gospodarczych. Instytucja umorzenia nie może stanowić swojego rodzaju ochrony przed niepowodzeniami w prowadzonej działalności gospodarczej. Umorzenie należności jest wyrazem definitywnej rezygnacji wierzyciela dlatego nieuzasadnionym jest odstąpienie od obowiązku ich dochodzenia, w sytuacji, gdy zaległości są zabezpieczone poprzez wpis hipoteki do księgi wieczystej.

Odnośnie reguł udzielania pomocy publicznej zgodnych z prawem Unii Europejskiej prawidłowo zdaniem organu stwierdzono, iż wnioskowane umorzenie zakwalifikowano jako pomoc de minimis, jednakże negatywne rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia skutkuje nieudzieleniem przez Zakład tego rodzaju pomoc.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2016 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.").

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. (nr [...]) o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Jak wynika z akt sprawy, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie zaległych składek, w kontekście dwóch podstaw prawnych, a mianowicie art. 28 ust.1-3 i (wbrew twierdzeniom skarżącej) art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11. poz. 74 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.s.u.s.") oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Stosownie do art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wymienił przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność zachodzi gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w art. 28 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w którym jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Dotyczy to sytuacji: gdy opłacenie należności z tytuły składek pozbawiało zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust.1 pkt 1), poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenia należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2), przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust.1 pkt 3).

Określona w art. 28 u.s.u.s. instytucja umorzenia należności z tytułu składek w trybie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego, sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ. Organ ma zatem prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s. 36). W wyroku z dnia 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III SA 7900/98, LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny trafnie stwierdził, iż "W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 k.p.a.". Podkreślić, więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego ( art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Dalej, podnieść należy, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego – w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli – winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym – stosownie do treści art. 107 k.p.a. – jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Mając na względzie powyższe regulacje należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń, wymienionych wyżej, przepisów proceduralnych, które skutkują koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji ZUS.

Mając powyższe rozważania na uwadze podkreślić należy, iż w sprawie organ administracji podjął działania zmierzająca do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy w oparciu o dokumenty uzyskane – a szczegółowo dookreślone w treści uzasadniania rozstrzygnięcia - z urzędu oraz przedłożone przez skarżącą. ZUS wyjaśnił dochody i wydatki strony (str. 3 decyzji), jej możliwości zarobkowe, sytuację zdrowotną, rodzinną i majątkową. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy rozważał możliwości uiszczenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, analizując przy tym stan majątkowy zobowiązanej i związane z tym możliwości egzekucji zaległych składek. Rozstrzygając, wziął pod uwagę cały zebrany materiał dowodowy zaś w uzasadnieniach swoich decyzji wskazał podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia. W związku z powyższym uznać należało, wbrew twierdzeniom skarżącej, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym.

Badając natomiast prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego w istniejącym stanie faktycznym stwierdzić należy, że organ miał podstawy by uznać, że w przypadku skarżącej nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności należności z art. 28 ust. 2-3 u.s.u.s., bowiem w niniejszej sprawie nie można mówić o trwałej i całkowitej nieściągalności.

Organ uwzględnił bowiem, że aktualnie skarżąca jest osobą zdolną do pracy, jej działalność gospodarcza nie została wykreślona (pomimo problemów na które wskazywała skarżąca), uzyskuje z niej dochód i posiada także majątek nieruchomy. Organ ustalił ponadto występowanie w sprawie następców prawnych. Tym samym za zasadne należy uznać stwierdzenie organu, że w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3. Prawidłowo organy ustaliły nadto, że zaległe składki przekraczają wartość kosztów upomnienia wynoszących 11,60 zł. Tym samym nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a ustawy.

Wreszcie słusznie zdaniem sądu organy ustaliły, iż skoro wobec zaległości skarżącej nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, to nie może być mowy o spełnieniu przez nią przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy.

Na obecnym etapie postępowania organ nie mógł stwierdzić, iż egzekucja jest bezskuteczna jak również, że nie uzyskałby w trybie egzekucji, chociażby w części zaległych należności. Skoro więc skarżąca posiada majątek (w tym majątek nieruchomy w postaci mieszkania we W. oraz i ziemi rolnej w L.) z którego jest możliwa egzekucja należności (zaległości istniejące na koncie skarżącej zostały zabezpieczone hipotecznie na nieruchomości o nr KW: [...].), decyzja o umorzeniu byłaby po prostu przedwczesna. Ponadto – co należy w ocenie Sądu podkreślić- obowiązkiem wierzyciela dochodzącego należności publicznoprawnych (tu; ZUS) jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli zobowiązany ma jakikolwiek majątek, jest aktywny zawodowo i zdolny do pracy a organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to ma obowiązek ich dochodzić do czasu gdy możliwość ich dochodzenia nie ulegnie przedawnieniu.

Dokonując natomiast analizy stanowiska organu dotyczącego odmowy umorzenia wskazanych należności w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego należy podkreślić, że organ podjął wszelkie możliwe kroki w kierunku ustalenia aktualnej sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej skarżącej i jej rodziny.

Zebrał – wbrew skarżącej - informacje odnośnie do uzyskiwanych przez skarżącą dochodów (dookreślił szczegółowo dochody skarżącej na przełomie 2014-2016 r., ustalił, że oprócz prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca jest wspólnikiem i Prezesem spółki B Sp.z.o.o., aczkolwiek z tego tytułu nie uzyskuje dochodów, ustalił, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem pracującym w szpitalu i uzyskującym wynagrodzenie miesięczne w wysokości [...] zł., prowadzącym również działalność gospodarczą) by następnie odnieść je do struktury deklarowanych wydatków (opłaty za czynsz w wysokości 350 zł, opłaty eksploatacyjne w wysokości 10000 zł, koszty leczenia w wysokości 200 zł, inne wydatki miesięczne w wysokości 500 zł, zobowiązania w wysokości 10.000 zł.)

Zaznaczyć należy, na co słusznie wskazał organ, iż ocena sytuacji osoby wnioskującej o umorzenie należności z tytułu składek nie polega na wykonaniu prostego zestawienia istniejących w danym momencie dochodów i wydatków (wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 września 2006r., sygn.. akt III SA/Wa 1688/06). Istotna jest ocena, czy osoba zobowiązana do zapłaty składek ma realne szansę na ich uiszczenie, uwzględniając posiadany majątek, wiek, zdolności interpersonalne, wykształcenie. Chwilowe trudności płatnicze, czy brak możliwości spłaty zadłużenia jednorazowo nie uzasadniają i nie mogą uzasadniać umorzenia należności z tytułu składek. Istnieje przecież możliwość spłaty zadłużenia w dłuższym okresie czasu, poprzez dokonywanie dobrowolnych wpłat bądź w odpowiednio dopasowanym układzie ratalnym, co zostało przez organ słusznie w sprawie podniesione.

W tym miejscu podnieść nadto należy, że rzeczywiście w zaskarżonej decyzji organ wskazał, że "według danych wskazanych w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym "zobowiązania te nie są "regulowane". Podczas gdy skarżąca zarzuciła organowi "mijające się z prawdą ustalenia" gdyż "w trakcie toczącego się postępowania informowała, że w związku z destabilizacją jej sytuacji materialnej oraz ciężką chorobą męża przez pewien czas nie była w stanie spłacać swoich zobowiązań, co w obecnej chwili uległo zmianie (...)". Niniejszą okoliczność Sąd zauważył, aczkolwiek fakt, że skarżąca zaczęła regulować swoje zobowiązania (w związku z poprawą jej sytuacji finansowej) należy jedynie wiązać jedynie z tym, że jej możliwości płatnicze wzrosły, a tym samym wzrosły również możliwości spłaty zaległych składek. Spłata zobowiązań w sektorze prywatnym nie może bowiem tłumaczyć niemożności regulowania należności publicznoprawnych. Spłata obciążeń o charakterze prywatnym nie może mieć ponadto pierwszeństwa w stosunku do tych o charakterze publicznym, o czym zdaje się nie pamiętać skarżaca. Skarżąca zadbała bowiem o zawarcie układu ratalnego z bankiem (zaległości prywatne), żądając jednocześnie umorzenia należności publicznoprawnych. Taka sytuacja – jest w ocenie Sądu – niedopuszczalna.

Organ doszedł zatem – zdaniem Sądu - do uprawnionego przekonania, że skarżąca nie wykazała, iż spłata zadłużenia wobec organu, pozbawi ją możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Dochód przypadający na jednego członka rodziny skarżącej przekracza bowiem próg minimum socjalnego wynoszącego – jak wskazał organ – wynoszący w sprawie [...] zł. Organ prawidłowo wskazał, iż w tej sytuacji skarżącej (tym bardziej uwzględniając poprawę jej kondycji finansowej przejawiającej się regularnym uiszczaniem zaległych należności) skarżąca może zawrzeć ugodę z organem, który rozłoży jej zaległą płatność na raty. Organ wskazał nadto, że istnieje możliwość dostosowania wysokości tych rat do możliwości finansowych skarżącej. Podkreślił również korzyści z tego płynące dla skarżącej (zmniejszenie tempa przyrostu odsetek, niewdrażanie lub zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego).

Tym samym nie sposób za skarżaca stwierdzić, że organ nie uwzględnił jej sytuacji materialnej. Organ bowiem uwzględnił możliwości płatnicze skarżącej w odniesieniu do stanu zadłużenia i ustalił, że w jej przypadku absolutnie nie można wykluczyć możliwości spłaty należności w formie układu ratalnego. Egzekucja zaś, której prowadzenie mogłoby przyczynić się do upadku przedsiębiorstwa jest jedną – jak słusznie organ wskazał – z przesłanek udzielenia takiej ulgi, lecz nie może stanowić i nie stanowi przesłanki do umorzenia należności.

W tej sytuacji nie można zakwestionować wniosków organu co do tego, że sytuacja w jakiej znalazła się skarżąca nie zagraża jej podstawowym potrzebom życiowym. Tym bardziej, że skarżąca – jak sama wykazała – nie korzysta z żadnej pomocy społecznej, co w pewien sposób również świadczy o jej samodzielności finansowej. Organ prawidłowo zaznaczył również, że przesłanka, iż opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych nie może odnosić się jedynie do jego subiektywnego odczucia. Musi odnosić się do obiektywnej – wyjątkowej – sytuacji zobowiązanego, która zagraża podstawowemu jego bytowi. I w sytuacji skarżącej – słusznie organ – stwierdził, że sytuacja taka nie zachodzi.

Organ słusznie stwierdził nadto skarżąca nie poniosła strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej i nie wykazuje występowania przewlekłej choroby własnej lub konieczności sprawowania obecnie opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu. Skarżąca wskazała wprawdzie na chorobę męża, jednak aby można było zastosować w tej sprawie przepis § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności konieczne byłoby wykazanie, iż choroba dłużnika lub członka jego rodziny całkowicie uniemożliwiła mu uzyskiwanie dochodu. Zdaniem ZUS, w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, ponieważ skarżąca pozostawała i pozostaje cały czas aktywna zawodowo. I choć skarżaca de facto wskazała na chorobę męża, to jednocześnie podniosła w skardze, że jego stan zdrowia uległ poprawie. Świadczy o tym zresztą okoliczność, iż mąż skarżącej pozostał czynny zawodowo i pozostając zatrudniony w Szpitalu posiadał z tego tytułu stały miesięczny dochód w postaci wynagrodzenia, a nadto w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. I choć skarżąca nie dookreśliła wysokości dochodów, które przynosi niniejsza działalność, to nie można tej okoliczności pominąć bądź nie zauważyć

Pozostałe okoliczności podnoszone przez skarżącą (min. niepowodzenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, niesolidność kontrahentów)– jak słusznie podniosły organy – nie mogą absolutnie rzutować na ocenę sytuacji skarżącej, a w tym przede wszystkim wpłynąć na podjęcie przez organ decyzji o umorzeniu składek. Ryzyko prawidłowego doboru kontrahentów obciąża bowiem – jak słusznie podniosły organy – prowadzącego działalność gospodarczą. On ma też roszczenia cywilnoprawne o naprawienie szkody wynikłej z winy lub nienależytego wykonania zobowiązania przez kontrahenta. (patrz wyrok NSA z 7 stycznia 2000 r. ISA/Lu1485/98). Ponadto skarżąca, która prowadzi działalność gospodarcza winna zabezpieczyć się przed ewentualnymi trudnościami finansowymi wynikającymi chociażby z nieterminowej regulacji należności, czego skarżąca nie uczyniła. Takie zachowanie skarżącej nie może natomiast skutkować zwolnieniem jej z regulowania należności publicznoprawnych, do czego w istocie zmierza skarżąca wnosząc o ich umorzenie. Skarżąca prowadząca działalność winna liczyć się z ryzykiem, które zawsze obciąża osobę ja prowadzącą, bez względu na źródło ich czynników. Skarżąca winna także przede wszystkim – na każdym etapie prowadzonej działalności gospodarczej - uwzględnić (dokonując chociażby prawidłowej kalkulacji kosztów) konieczność regulowania należności publicznoprawnych związanych z prowadzoną działalnością.

Wreszcie słusznie organ – i to wbrew twierdzeniom skarżącej, już po wykazaniu, że w jej sprawie nie doszło do ziszczenia się przesłanek o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s - podniósł, że "umorzenie należności jest wyrazem definitywnej rezygnacji wierzyciela". Tymczasem w sytuacji skarżącej taka sytuacja nie może mieć miejsca bowiem zaległości wobec organu zostały przecież zabezpieczone poprzez wpis do hipoteki.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych niniejszej sprawy potwierdza, że w prowadzonym postępowaniu zapewniono realizację zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Okoliczności te, podobnie jak i wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa, znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, spełniających podstawowe wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.