Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2516/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i ust. 3 pkt 1, art. 25 ust. 1 - 3
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80. art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak /spr/ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 r Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I Uchyla zaskarżoną decyzję II Określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku III Zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej J. M. kwotę 10 zł /dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

SA/Rz. 2516/01

U Z A S A D N I E N I E

Przedmiotem skargi jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2001 r. Nr. [...] utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] lutego 2001 r. Nr. [...] o pozbawieniu J. M. ur. [...].1925 uprawnień kombatanckich przyznanych przez były Zarząd ZBOWiD w R. decyzją z dnia 19.06.1980 r. z tytułu działalności w ruchu oporu od 1.07.1942 r. do 31 .07. 1944 r. oraz utrwalania władzy ludowej w okresie od 24.08.1945 r. do 31 grudnia 1945 r.

Wskazana decyzja została wydana na podstawie art.138 § 1 pkt 1,art.127 § 3 k.p.a. oraz art.25 ust.2 pkt 1 lit. a w związku z art.21 ust.2 pkt 4 lit.a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U.Nr 142,poz.950 z 1997 r. ze zm./

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w toku postępowania weryfikacyjnego ustalono na podstawie zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Policji w G. z dnia 12 lutego 2001 r. Nr. [...] w/w była zatrudniona w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w G. w okresie od 24.04.1945 r. do 31 grudnia 1945 r. w charakterze cenzora.

W/w nie wykazała natomiast, iż do pracy w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego została skierowana przez organizacje niepodległościowe w celu udzielenia im pomocy.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wyjaśniła, iż uprawnienia kombatanckie nabyła z tytułu przynależności do ruchu oporu i udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej.

Do pracy w organach bezpieczeństwa publicznego została skierowana jako były członek Armii Krajowej przez tę organizację w celu udzielenia jej pomocy poprzez udzielanie jej informacji o grożących aresztowaniach i represjach .Faktu tego nie jest w stanie udowodnić, bowiem świadkowie z tego okresu nie żyją.

W konkluzji zdaniem odwołującej zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i ma charakter bardzo krzywdzący.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła, że została ona wydana z naruszeniem prawa procesowego i materialnego.

W ocenie skarżącej kierownik wadliwie nie uznał jej oświadczenia jako jedynego dowodu w sprawie, że skierowana została do pracy w urzędzie bezpieczeństwa publicznego przez AK-owska organizację niepodległościową .

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.

W replice na zarzuty złożone w skardze organ wyjaśnił, iż skarżąca nie przedłożyła w postępowaniu weryfikacyjnym dowodów o których mowa w art.21 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w znowelizowanej treści ustawą z dnia 4 marca 1999 r. o zmianie ustawy z dnia 24 stycznia 1991o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego /Dz.U.Nr 77 poz.869/, która weszła w życie z dniem 9 października 1999 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

skarga skarżącej jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o posterowaniu przed sądami administracyjnymi /art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U z 2002 r. Nr 153 poz. 1271/

Kontrola natomiast tegoż Sądu sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U z 2002 r. Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...].10.2001 r, zatem w dacie wydania tej decyzji obowiązywała ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego /Dz.U z 1999 r. Nr 77 poz. 862 Nr, w której to dokonano nowelizacji art. 21 tej ustawy zwana dalej ustawą.

Postępowanie administracyjne w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich jest nowym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiot i zakres określają przepisy art.25 ust.2 ustawy .

W postępowaniu tym organ nie jest uprawniony do badania zasadności decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich. Uprawnienia Sądu w tym postępowaniu sprowadzają się wyłącznie do wyjaśnienia, czy zachodzą okoliczności wymienione w ustawie, których skutkiem jest pozbawienie uprawnień kombatanckich. /patrz: wyrok NSA z dnia 3 marca 1999r. sygn. akt V SA 1772/98,ONSA 2000/1/33/.

Art.25 ust.2 pkt1 lit. a w zw. z art.21 ust.2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach stanowi, iż pozbawia się uprawnień kombatanckich między innymi osoby, które były zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa .

Art. 21 ust. ust.3 pkt 1 w/w ustawy daje możliwość zachowania dotychczasowych uprawnień kombatanckich w stosunku do osób, które wykażą w postępowaniu weryfikacyjnym, że do organów bezpieczeństwa publicznego zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy.

Niekwestionowany w sprawie jest fakt, iż skarżąca była zatrudniona w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w okresie od 24.04.1945 r. do 31.12.1945 r.

Oznacza to tym samym, iż stwierdzone tego rodzaju zatrudnienie stanowi samoistną podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich, chociażby nawet określona osoba legitymowała się inną działalnością kombatancką uznaną przez ustawę kombatancką za działalność kombatancką.

Przepis art.25 ust. 1 ustawy o kombatantach ustanawia zasadę zachowania uprawnień kombatanckich przez osoby, które nabyły je na podstawie dotychczasowych przepisów z zastrzeżeniem art. 25 ust. 2, chyba, że w postępowaniu weryfikacyjnym zostaną wykazane okoliczności o których mowa w art.21 ust.3 tej ustawy.

Jako dowód skarżąca przedstawiła pisemne swoje oświadczenie wskazując jednocześnie, że świadkowie z tego okresu nie żyją dlatego nie jest w stanie przedłożyć innych dowodów.

Pozbawienie uprawnień kombatanckich osób , o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. Nr 142 z 1997 r. poz. 950 ze zm./ następuje w ramach postępowania administracyjnego, toczy się według reguł określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień/ Dz.U. z 1997 r. Nr 116 poz. 745/, a w zakresie nie uregulowanym w wymienionym rozporządzeniu stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Okoliczność, że wymóg udokumentowania działalności o której mowa w art.25 ust.2 pkt 2 ustawy obciąża weryfikowanego stosownie do przepisu § 10 pkt 2 b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień/ Dz.U. z 1997 r. Nr 116 poz. 745/ nie zwalnia organu;

- od przestrzegania zasady dążenia do prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., obligującej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do jej załatwienia przy uwzględnieniu zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu strony, oraz od wymogu z art. 77 § 1 k.p.a. nakazującego przed podjęciem decyzji w sprawie zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie.

Konieczność udokumentowania wniosku nie oznacza, iż organ opierać się winien wyłącznie na materiałach przedstawionych przez stronę i nie wyklucza możliwości w razie wątpliwości co do przedstawionych przez stronę dokumentów przeprowadzenia czynności takich jak przesłuchanie strony .

Preferowana przez organ praktyka gabinetowego załatwienia sprawy może w niektórych przypadkach być niewystarczająca dla dokładnego wyjaśnienia sprawy, zwłaszcza wówczas, gdy organ nie daje wiary oświadczeniom przedstawionym przez wnioskodawcę potwierdzającym jego działalność kombatancką.

Organ orzekający w sprawie ma prawo z mocy art. 80 k.p.a. do swobodnej oceny dowodów jednakże aby ocena ta nie została uznana za dowolną , materiał dowodowy winien być zebrany w sposób wyczerpujący , ocena musi opierać się na materiale dowodowym a poczynione ustalenia muszą znaleźć pokrycie w dowodach.

Ocena dowodów winna przy tym odpowiadać wymogom wiedzy, logiki i doświadczeniu życiowemu, oraz winna znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 k.p.a.

Wymogi wyżej wymienione nie zostały spełnione w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją.

Skarżąca w postępowaniu weryfikacyjnym podniosła, że do pracy w organach bezpieczeństwa publicznego została skierowana jako były członek Armii Krajowej przez tę organizację w celu udzielenia jej pomocy poprzez udzielanie jej informacji o grożących aresztowaniach i represjach.

Organ ograniczył się w tej kwestii do stwierdzenia , że w/w nie przedłożyła na powyższą okoliczność żadnych dowodów.

W ocenie Sądu tego rodzaju postępowanie narusza przepis art. 80 k.p.a., gdyż nie został zbadany zarzut podnoszony przez skarżącą , że została skierowana do Urzędu Bezpieczeństwa przez organizację niepodległościową w celu udzielenia jej członkom pomocy.

Organ orzekający w sprawie podejmując decyzję o pozbawieniu w/w uprawnień kombatanckich, zobowiązany był do zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i do jego rozpatrzenia oraz wszechstronnej oceny, czy ustalone dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione /art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a/.

Wprawdzie organ jest uprawniony do swobodnej oceny dowodów, lecz nic nie stało na przeszkodzie aby w razie braku dowodów z przyczyn podanych przez skarżącą na podnoszoną istotną okoliczność, uznać za dostateczny dowód oświadczenie skarżącej .

W razie wątpliwości co do wiarygodności jej oświadczenia dopuścić dowód z jej przesłuchania w celu umożliwienia jej wypowiedzenia się w tej kwestii.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadzonej z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, 77§ 1 , 80 i 107, § 3 k.p.a. organ ustali w oparciu o całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, czy zostały spełnione przesłanki do pozbawienia skarżącej uprawnień kombatanckich.

Z tych przyczyn zaskarżona decyzja podlega uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U z 2002 r. Nr 153 poz. 1270/.

Stosownie do art. 152 w/w ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

O kosztach orzeczono po myśli art. 200 cyt. ustawy.