Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SAB/Go 233/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Aresztu Śledczego
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 i 3, art. 6 ust. 1-2, art. 13 ust. 1 i art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1429
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
article: art. 1, 2 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 3, art. 13 ust. 1 i 2 i art. 25 a ust. 2 pkt 1 lit. f
journal: Dz.U. 2019 poz 1427
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej - t.j.
article: art. 149, 161 § 1 pkt 1, art. 200 i 205 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15 zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M.P. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Aresztu Śledczego do załatwienia punktu 3. wniosku M.P. z dnia [...]r. o udostępnienie informacji publicznej określonej jako aktualna "na dzień sporządzenia informacji", w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności, II. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w załatwieniu punktu 3. wniosku M.P. z dnia [...]r. o udostępnienie informacji publicznej określonej jako aktualna "na dzień sporządzenia informacji", nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. oddala wniosek skarżącego o zasądzenie sumy pieniężnej, IV. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Aresztu Śledczego do załatwienia punktu 2. wniosku wskazanego w punkcie I. sentencji oraz do załatwienia punktu 3. wniosku wskazanego w punkcie I. sentencji dotyczącego udostępnienia informacji publicznej za lata 2015, 2016, 2017, 2018 i 2019, V. oddala skargę w pozostałej części, VI. zasądza od Dyrektora Aresztu Śledczego na rzecz skarżącego M.P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

We wniosku z [...] czerwca 2020 r. M.P. (dalej: wnioskodawca, skarżący) – powołując art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., dalej: u.d.i.p.) – zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego (dalej: organ, Dyrektor AŚ) o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazania, czy:

1. na terenie Aresztu Śledczego znajduje się cela mieszkalna, w której oprócz drzwi, w wejściu do celi zamontowano kratę koszową (dystansującą) a także całodobowo można monitorować zachowanie osadzonego przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk,

2. na terenie Aresztu Śledczego jest stanowisko ochronne, na którym funkcjonariusz Służby Więziennej całodobowo kontroluje zachowanie osadzonego, pełniąc dozór przy otwartych drzwiach celi mieszkalnej i zamkniętej kracie koszowej (dystansującej) uniemożliwiającej osadzonemu samodzielne opuszczenie celi,

3. administracja Aresztu Śledczego na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowania osadzonego stosowała lub stosuje wobec osób przebywających w Areszcie Śledczym - na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności - środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej pełniącego całodobowo dozór przy otwartych drzwiach celi - całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi. Jeżeli taka praktyka jest lub była stosowana wnioskodawca zażądał ponadto udzielenia informacji, wobec ilu osadzonych ww. środki były stosowane: 1) w 2015 r., 2) w 2016 r., 3) w 2017 r., 4) w 2018 r., 5) w 2019 r., 6) na dzień sporządzenia informacji.

Odpowiadając na powyższy wniosek Dyrektor AŚ w piśmie z [...] lipca 2020 r. nr [...] wyjaśnił, że na terenie Aresztu Śledczego znajduje się cela mieszkalna, w której oprócz drzwi, w wejściu do celi zamontowano kratę koszową (dystansującą) a także całodobowo można monitorować zachowanie osadzonego przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk. Ponadto wyjaśnił, że w jednostkach penitencjarnych Służby Więziennej przebywają osadzeni wymagający zindywidualizowanych oddziaływań oraz szczególnych zaleceń ochronnych z uwagi na charakter popełnionych przestępstw i konieczność dbania o właściwy wizerunek Służby Więziennej. Zapewnienie bezpieczeństwa osobom skazanym na karę pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanym, a także osobom, wobec których są wykonywane kary pozbawienia wolności i środki przymusu skutkujące pozbawieniem wolności, należy do podstawowych zadań Służby Więziennej. Organ wskazał także, że Kodeks karny wykonawczy w art. 108 § 1 przewiduje, że administracja zakładu karnego ma obowiązek podejmowania odpowiednich działań celem zapewnienia skazanym bezpieczeństwa osobistego w czasie odbywania kary. Ponadto Kodeks karny wykonawczy wprowadził do polskiego porządku prawnego instytucję szczególnej ochrony skazanych i tymczasowo aresztowanych, o których mowa w przepisach art. 88d i art. 212ba Kodeksu karnego wykonawczego. Organ podkreślił, że jeżeli w związku z toczącym się lub zakończonym postępowaniem karnym, w którym skazany lub tymczasowo aresztowany uczestniczy lub uczestniczył w charakterze podejrzanego, oskarżonego, świadka lub pokrzywdzonego, wystąpiło poważne zagrożenie lub istnieje bezpośrednia obawa wystąpienia poważnego zagrożenia dla jego życia lub zdrowia, dyrektor obejmuje takiego osadzonego szczególną ochroną w warunkach zwiększonej izolacji i zabezpieczenia. Szczególna ochrona w warunkach zwiększonej izolacji i zabezpieczania polega na kontroli stanu zdrowia, udzielaniu pomocy psychologicznej, stosowaniu warunków odbywania kary, stałym nadzorze i cenzurze korespondencji, chyba że ustawa stanowi inaczej, kontroli rozmów w trakcie widzeń. Dyrektor jednostki może objąć szczególną ochroną na wniosek sądu, przed którym toczy się postępowanie karne, albo prokuratora lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze, jak również na uzasadniony wniosek osadzonego. Po zakończeniu postępowania karnego organem właściwym w zakresie składania wniosków do sądu lub prokuratora, o objęciu lub ustaniu przyczyny objęcia osadzonego szczególną ochroną, jest sędzia penitencjarny. Przed podjęciem decyzji dyrektor jednostki zasięga opinii odpowiednio sądu lub prokuratora, a po zakończeniu postępowania karnego opinii sędziego penitencjarnego. Sposób realizacji szczególnej ochrony polega na dobraniu odpowiednich środków i sposobów ochrony osadzonego, adekwatnych do zagrożenia dla jego życia lub zdrowia oraz do jego właściwości i warunków osobistych.

Odnosząc się do punktu 3. wniosku M.P. organ wyjaśnił, że Areszt Śledczy nie prowadzi statystyk, o których udostępnienie wnioskowano.

M.P., nie zgadzając się z wyrażoną w powyższym piśmie oceną wnioskowanych informacji wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. (dalej: WSA) skargę na bezczynność Dyrektora AŚ. poprzez nieudostępnienie żądanej informacji publicznej: 1. w punkcie 2. wniosku z [...] czerwca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, w postaci niewskazania czy na terenie Aresztu Śledczego jest stanowisko ochronne, na którym funkcjonariusz Służby Więziennej całodobowo kontroluje zachowanie osadzonego, pełniąc dozór przy otwartych drzwiach celi mieszkalnej i zamkniętej kracie koszowej (dystansującej) uniemożliwiającej osadzonemu samodzielne opuszczenie celi; 2. w punkcie 3 wniosku z [...] czerwca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, w postaci niewskazania czy administracja Aresztu Śledczego na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowania osadzonego stosowała lub stosuje wobec osób przebywających w Areszcie Śledczym - na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 Instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności - środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej, pełniącego całodobowo dozór przy drzwiach otwartych celi - całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi. A jeżeli takie środki profilaktyczne były stosowane o wskazanie, wobec ilu osadzonych takie środki były stosowane w 2015, 2016, 2017, 2018 i 2019 roku oraz wobec ilu osadzonych są stosowane na dzień sporządzenia informacji.

Powyższemu działaniu Dyrektora AŚ skarżący zarzucił naruszenie: 1. przepisu art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie w terminie 14 dni żądanej informacji publicznej: 1) w punkcie 2 wniosku z [...] czerwca 2020 r., a jedynie wydania wykładani prawa w przedmiocie stosowania przez administrację Aresztu Śledczego zindywidualizowanych oddziaływań oraz szczególnych zaleceń ochronnych z uwagi na charakter popełnionych przestępstw i konieczności dbania o właściwy wizerunek Służby Więziennej, przy czym przedmiotem pytania wniosku skarżącego było wskazanie przez organ istnienia konkretnego stanowiska ochronnego w Areszcie Śledczym, 2) w punkcie 3 wniosku z [...] czerwca 2020 r, a jedynie stwierdzenia, że Areszt Śledczy nie prowadzi statystyk, o których udostępnienie wnioskowano, przy czym żądana informacja jest w posiadaniu administracji Aresztu Śledczego, albowiem wynika z decyzji wydawanych przez organy postępowania karnego wykonawczego, w tym: decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego lub Komisji Penitencjarnej przy Areszcie Śledczym; 2. przepisu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. poprzez stwierdzenie, że żądana informacja przez skarżącego w punkcie 3. wniosku z [...] czerwca 2020 r. o udzielenie informacji publicznej nie jest w posiadaniu administracji Aresztu Śledczego, bowiem administracja Aresztu Śledczego nie prowadzi statystyk, o których udostępnienie wnioskowano, przy czym żądana informacja jest w posiadaniu administracji Aresztu Śledczego, albowiem wynika z decyzji wydawanych przez organy postępowania karnego wykonawczego, w tym: decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego lub Komisji Penitencjarnej przy Areszcie Śledczym; 3. art. 14 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie żądanej informacji publicznej w sposób i w formie zgodnych z treścią wniosku z [...] czerwca 2020 r.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący domagał się zobowiązania Dyrektora AŚ do udostępnienia w terminie 7 dni od daty ogłoszenia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, informacji publicznej w zakresie wskazania: 1) czy na terenie Aresztu Śledczego jest stanowisko ochronne, na którym funkcjonariusz Służby Więziennej całodobowo kontroluje zachowanie osadzonego, pełniąc dozór przy otwartych drzwiach celi mieszkalnej i zamkniętej kracie koszowej (dystansującej) uniemożliwiającej osadzonemu samodzielne opuszczenie celi, 2) czy administracja Aresztu Śledczego na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowania osadzonego stosowała lub stosuje wobec osób przebywających w Areszcie Śledczym - na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 Instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności - środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej, pełniącego całodobowo dozór przy drzwiach otwartych celi - całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi. A jeżeli takie środki profilaktyczne były lub są stosowane o wskazanie, wobec ilu osadzonych takie środki były stosowane w 2015, 2016, 2017, 2018 i 2019 roku oraz wobec ilu osadzonych są stosowane na dzień sporządzenia informacji.

Na podstawie przepisu art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej poprzez nieudostępnienie żądanej informacji publicznej w punktach 2. i 3. wniosku z [...] czerwca 2020 r. o udzielenie informacji publicznej. Na podstawie przepisu art. 119 pkt 2 i 4 p.p.s.a. skarżący wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Skarżący wniósł także o zasądzenie od organu faktycznie poniesionych kosztów procesu.

Odpowiadając na skargę Dyrektor AŚ wniósł o jej odrzucenie, a z ostrożności procesowej o jej oddalenie. Odnosząc się do treści zarzutów kierowanych pod adresem udzielnej odpowiedzi w pkt 2. wniosku z [...].06.2020r. organ wyjaśnił, iż doprecyzował udzieloną odpowiedź i pismem z [...].08.2020 r. [...], wskazał wnioskodawcy, iż w Areszcie Śledczym Instrukcja Ochronna Aresztu Śledczego nie zawiera stanowiska ochronnego, na którym funkcjonariusz Służby Więziennej całodobowo kontroluje zachowanie osadzonego pełniąc dozór przy otwartych drzwiach celi mieszkalnej i zamkniętej kracie koszowej (dystansującej) uniemożliwiającej osadzonemu samodzielne opuszczenie celi. Odnosząc się zaś do zarzutów kierowanych pod adresem odpowiedzi udzielonej w punkcie 3 organ wyjaśnił, iż w przedmiotowej skardze M.P., co do istoty oparł swoją argumentację o obowiązujące przepisy prawa. Przepisy te zestawił jednak w sposób wybiórczy. W niniejszej skardze skarżący swoją argumentację oparł głównie na trzech założeniach, które w całości są błędne. Skarżący przyjął bowiem, że: - wszystkie decyzje wydane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w trybie art. 116 § 5a i §6 Kkw zawierają w swojej treści dodatkowe okoliczności, o których mowa w §4 ust. 1 pkt. 9 i 10 Instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 roku w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności. Innymi słowy skarżący przyjął, iż decyzje, o których mowa wyżej są nośnikiem informacji o udostępnienie, których wnioskował. - wszystkie decyzje dotyczące osadzenia w celi monitorowanej związane są z czynnościami mającymi na celu zapobieganie samobójstwom osób tam osadzonych, - wszystkie decyzje wydane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w trybie art. 116 §5a i §6 Kkw podlegają ewidencjonowaniu w aktach osobowych osadzonych - wobec powyższego akta te znajdują się cały czas w Areszcie Śledczym I administracja ma do nich nieskrępowany dostęp. W tym stanie rzeczy wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 116 §5a i §6 Kkw Dyrektor jednostki penitencjarnej może wydać decyzję o umieszczeniu osadzonego w celi wyposażonej w całodobowy monitoring w wypadkach uzasadnionych względami medycznymi albo potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa skazanego. Decyzja ta wydawana jest w dwóch egzemplarzach, z których jeden doręczany jest osadzonemu - wobec, którego ta decyzja została wydana, a drugi egzemplarz ewidencjonowany jest w aktach osobowych osadzonego (teczce osobopoznawczej). Decyzja ta zawiera uzasadnienie oraz pouczenie o prawie do zaskarżenia przedmiotowej decyzji w trybie art. 7 Kkw. Powyższe decyzje nie są więc ewidencjonowane w formie rejestru wydanych decyzji. Nie jest również nigdzie ewidencjonowana treść czy powód wydanej decyzji - poza fizycznie samą decyzją. W tym miejscu podkreślić także należy, że Instrukcja Nr 2/16 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 roku w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności, nie została wydana w trybie delegacji ustawowej zawartej w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 roku Kodeks karny wykonawczy. W tym stanie rzeczy decyzja Dyrektora jednostki penitencjarnej wydana w trybie z art. 116 § 5a i §6 Kkw - a więc w wypadkach uzasadnionych względami medycznymi albo potrzeba zapewnienia bezpieczeństwa skazanego, nie musi zawierać w swoim uzasadnieniu przypadków określonych w § 4 powyższej Instrukcji tj. zawierać w swojej treści skonkretyzowania warunków, w jakich będzie przebiegać monitorowanie osadzonego - jak sugeruje skarżący. Zgodnie z powyższym w Areszcie Śledczym decyzje wydawane w trybie art. 116 §5a i § 6 Kkw nie zawierają w swoim uzasadnieniu dodatkowych warunków w jakich zachowanie skazanego będzie monitorowane np., że zostanie on objęty zwiększonym nadzorem ochronnym - z jednoczesnym określeniem na czym nadzór ten będzie polegać. Wyjaśnić także należy, Iż jednostka penitencjarna, co do zasady posiada jedynie dostęp do akt osobopoznawczych tych osadzonych, którzy aktualnie przebywają w tej jednostce lub zostali z niej zwolnieni - zgodnie z §145 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 czerwca 2015r. w sprawie czynności administracyjnych związanych z wykonywaniem tymczasowego aresztowania oraz kar i środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności oraz dokumentowania tych czynności. Ponadto administracja jednostki penitencjarnej nie ma "nieskrępowanego" dostępu do akt osobowych osadzonych, którzy zostali przetransportowani do innych jednostek penitencjarnych. Zgodnie bowiem z Zarządzeniem nr 29/2015 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 02.01.2015r. w sprawie transportowania skazanych, osadzonych transportuje się do nowej jednostki penitencjarnej m.in. z kompletem akt osobowych. Podkreślić należy, iż nawet analiza akt osobowych nie dałaby odpowiedzi na pytanie niezawarte w pkt. 3 wniosku skarżącego z dnia [...].06.2020r., bowiem wniosek ten precyzyjnie określał, że chodzi o "...wskazanie liczby osób wobec, których stosowane były w tutejszej jednostce penitencjarnej środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego zakwaterowanego w całodobowej monitorowanej celi, przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej pełniącego służbę przy drzwiach otwartych celi mieszalnej, przez zamkniętą kratę kosztową uniemożliwiająca opuszczenie celi przez osadzonego: w latach 2015-2019 oraz na dzień udzielenia wnioskowanej informacji..". W tym stanie rzeczy, skoro oddziaływania określone w § 4 ust. 1 pkt. 9 i 10 Instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 roku w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności, nie są podejmowane wobec osadzonych na podstawie pisemnych decyzji wydanych w tym zakresie, a ze stosowania tych oddziaływań nie sporządza się dokumentacji - w tym także dokumentacji, która byłaby ewidencjonowana w aktach osobopoznawczych osadzonego, to analiza tych akt pod tym kątem byłaby bezprzedmiotowa. Ponadto jak wyżej wykazano decyzje wydane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w trybie art. 116 §5a i § 6 Kkw również nie zawierają w swojej treści dodatkowych okoliczność monitorowania zachowania osadzonego takich jak cyt.: "przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej pełniącego służbę przy drzwiach otwartych celi mieszalnej, przez zamkniętą kratę kosztową uniemożliwiająca opuszczenie celi przez osadzonego". W tym stanie rzeczy - wbrew twierdzeniom skarżącego decyzje wydane w trybie art. 116 § 5a i §6 Kkw nie są nośnikiem informacji objętych wnioskiem skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...].06.2020r. Zgodnie z art. 4 Ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 roku, poz. 1764) obowiązkowe jest udostępniane tylko tych informacji publicznych przez podmioty publiczne, które są w jego posiadaniu. Obowiązek informacyjny organu jest zatem wyłącznie konsekwencją faktu dysponowania przez organ daną informacją. Natomiast prawo dostępu do informacji publicznej oznacza dostęp do informacji już istniejącej, będącej w posiadaniu, podmiotu zobowiązanego i nie może być utożsamiane z prawem do inicjowania działań (kontrolnych, badawczych itp.) mających na celu wytworzenie informacji jakościowo nowej i dotychczas nieistniejącej, której udzielenia domaga się wnioskodawca - I OSK 951/08 - Wyrok NSA z dnia 30.10.2008r. Tak więc informacją publiczną jest treść dokumentów i innych materiałów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, które na gruncie tej ustawy zostały zobowiązane do udostępnienia Informacji, które mają walor informacji publicznej, treści wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów urzędowych, odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, związanych z nimi, bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Są więc nią też m. in treści dokumentów i materiałów bezpośrednio wytworzonych przez organy - II SAB/Wa 227/17 Wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 września 2017 r. Jak wskazano wcześniej wydawane w przedmiotowej sprawie decyzje nie zawierają w swej treści informacji o której udzielenie wnioskowano. Odnosząc się, zaś do twierdzeń skarżącego, iż niektóre jednostki penitencjarne udostępniły zarówno jemu, jak i jego siostrze częściowo lub w pełnym zakresie żądaną informację organ stwierdził, iż musiało to wiązać się z inicjowaniem działań kontrolnych, sprawdzających, a są to działania wykraczające poza te nałożone przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej na organy i Instytucje zobowiązane do ich udzielenia.

W piśmie procesowym z [...] września 2020 r. zatytułowanym "Replika skarżącego na odpowiedź na skargę", skarżący oświadczył, że cofa skargę w części tj. całego żądania punktu 2. wniosku oraz części żądania punktu 3. wniosku tj. wskazania czy administracja Aresztu Śledczego na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowania osadzonego stosowała lub stosuje wobec osób przebywających w Areszcie Śledczym - na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności - środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej pełniącego całodobowo dozór przy otwartych drzwiach celi - całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi. Jeżeli taka praktyka jest lub była stosowana wnioskodawca zażądał ponadto udzieleni informacji, wobec ilu osadzonych ww. środki były stosowane: 1) w 2015 r., 2) w 2016 r., 3) w 2017 r., 4) w 2018 r., 5) w 2019 r., albowiem w piśmie Dyrektora AŚ z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] oraz w odpowiedzi Dyrektora AŚ z [...] sierpnia 2020 r. na skargę organ udostępnił żądaną w punkcie 2. wniosku informację publiczną, a przedstawione w pozostałym zakresie stanowisko organu znajduje w całości akceptację skarżącego.

Skarżący podtrzymał wniosek skargi o zobowiązanie organu do udostępnienia w terminie 7 dni od daty rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, informacji publicznej w zakresie wskazania, czy na dzień sporządzenia informacji publicznej administracja Aresztu Śledczego na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowania osadzonego stosowała lub stosuje wobec osób przebywających w Areszcie Śledczym - na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności - środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej pełniącego całodobowo dozór przy otwartych drzwiach celi - całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi. Jeżeli tak to wobec ilu osób osadzonych są one stosowane na dzień sporządzenia informacji publicznej.

W kolejnym piśmie z [...] grudnia 2020 r. skarżący wskazał, że na żądanie innej osoby organ udostępnił informację publiczną w przedmiocie wskazania wobec ilu osób pozbawionych wolności, osadzonych w Areszcie Śledczym, administracja Aresztu Śledczego w dniu sporządzenia informacji publicznej na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowania osadzonego stosowała lub stosuje wobec osób przebywających w Areszcie Śledczym - na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności - środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej pełniącego całodobowo dozór przy otwartych drzwiach celi - całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi.

W powyższym piśmie skarżący wniósł także o przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości dwukrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. W razie uwzględnienia skargi na bezczynność, sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).

W sprawie ze skargi na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej sąd administracyjny bada, czy żądanie zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego w ustawie do udostępnienia informacji publicznych, a także czy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy. Poza tym sąd administracyjny musi ocenić, jakie działania podjęto w celu załatwienia wniosku, czy zostały dokonane w wymaganej formie, a jeśli udzielono żądanej informacji, czy została ona udzielona w pełni, a więc, czy podmiot zobowiązany wywiązał się ze wszystkich obowiązków nałożonych ustawą (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3109/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w tej ustawie. Jak wynika przy tym z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej, przy czym w myśl art. 2 ust. 2 u.d.i.p. od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: (1) organy władzy publicznej; (2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; (3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; (4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; (5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W świetle powyższych uwag nie ulega wątpliwości, że skarżący był zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z kolei Dyrektor AŚ niewątpliwie należy do podmiotów zobowiązanych do udostępniania posiadanych przez siebie informacji publicznych. Jak już bowiem wyżej wskazano, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Zdaniem WSA w pojęciu "władzy publicznej" użytym w tym unormowaniu mieści się Służba Więzienna, będąca umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną, realizującą na zasadach określonych w K.k.w. zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (art. 1, art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, Dz. U. z 2020 r., poz. 828 ze zm., dalej: u.S.W.). Stosownie zaś do art. 7 pkt 3 tej ustawy dyrektor aresztu śledczego jest organem Służby Więziennej. Dyrektor AŚ jest zatem organem władzy publicznej i z tego tytułu ciąży na nim obowiązek udostępniania informacji publicznych będących w jego posiadaniu, na zasadach określonych przepisami u.d.i.p. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 u.S.W, areszt śledczy jest jednostką organizacyjną tej formacji, zaś w myśl art. 13 ust. 1 tej ustawy, dyrektor kieruje tą jednostką. Źródła obowiązku informacyjnego Dyrektora AŚ na gruncie u.d.i.p. można zatem dodatkowo upatrywać w dyspozycji art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. - jako podmiotu reprezentującego państwową jednostkę organizacyjną.

Przedmiotem żądania skarżącego wyrażonego w punkcie 3. wniosku z [...] czerwca 2020 r. było udzielenie, w trybie dostępu do informacji publicznej, odpowiedzi na pytanie, czy administracja Aresztu Śledczego na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowania osadzonego stosowała lub stosuje wobec osób przebywających w Areszcie Śledczym - na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności - środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej pełniącego całodobowo dozór przy otwartych drzwiach celi - całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi? Jeżeli taka praktyka jest lub była stosowana skarżący dodatkowo zwrócił się o udzieleni informacji, wobec ilu osadzonych ww. środki były stosowane: kolejno w latach 2015, 2016, 2017, 2018 i 2019, a także wobec ilu osadzonych stosowane są one aktualnie - na dzień sporządzenia informacji.

W u.d.i.p. wśród przykładowych informacji publicznych wskazano w m.in. informacje o organizacji oraz przedmiocie działalności i kompetencjach organów władzy publicznej i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i c u.d.i.p.), a także o zasadach funkcjonowania takich podmiotów, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.). Nadto informacją publiczną są dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit a tiret pierwsze u.d.i.p.). Zatem informacja o tym, czy Areszt Śledczy stosował lub stosuje środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi, przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, bądź przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej pełniącego całodobowo dozór przy otwartych drzwiach celi, a także wskazanie, wobec ilu osadzonych środki takie są stosowane w Areszcie Śledczym aktualnie "na dzień sporządzenia informacji", posiada walor informacji publicznej. Informacja ta bezpośrednio bowiem dotyczy działalności tej jednostki organizacyjnej Służby Więziennej, podejmowanej w ramach ustawowo powierzonych jej zadań (art. 2 u.S.W.). Nadto informacja ta stanowi dane publiczne, jako mająca swe źródło w treści indywidulanych decyzji w sprawie zastosowania takich środków w stosunku do konkretnego osadzonego, podejmowanych przez właściwe organy postępowania karnego wykonawczego, na podstawie przesłanek ściśle określonych w przepisach k.k.w. (art. 88c, art. 116 § 5a, art. 212b § 2 K.k.w.).

Dokonaną zatem przez organ kwalifikację charakteru informacji żądanej przez skarżącego w punkcie 3. wniosku z [...] czerwca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej określonej jako aktualna "na dzień sporządzenia informacji", uznać należało za błędną, co w konsekwencji świadczy bezczynności organu w tym zakresie. Wobec publicznego charakteru tej informacji oraz ciążącego na Dyrektorze AŚ z mocy art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązku informacyjnego, organ ten powinien był informację tę udostępnić w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), bądź też w tym terminie wydać decyzję administracyjną o odmowie udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), w razie stwierdzenia, że zachodzą ku temu podstawy, np. określone w art. 5 u.d.i.p. W razie zaś stwierdzenia konieczności przetworzenia żądanej informacji publicznej na potrzeby realizacji wniosku, obowiązkiem organu było uprzednie przeprowadzenie postępowania mającego na celu weryfikację istnienia po stronie wnioskodawcy szczególnego interesu publicznego – jako określonego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. warunku uzyskania dostępu do informacji publicznej przetworzonej. W ramach tej weryfikacji organ powinien wezwać wnioskodawcę do wykazania szczególnego interesu publicznego, albowiem ten – składając wniosek – może nie mieć świadomości, że żąda informacji przetworzonej. Jednocześnie organ powinien poinformować wnioskodawcę, że ze względu (właśnie) na konieczność weryfikacji tej przesłanki, nie jest możliwe udostępnienie żądanej informacji w terminie 14 dni, oraz wyznaczyć nowy, nie dłuższy jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku, termin udostępnienia żądanej informacji – stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Wówczas dopiero po dokonaniu weryfikacji spełnienia przesłanki szczególnego interesu publicznego, w zależności od jej wyniku, organ winien udostępnić żądaną informację publiczną w żądanej formie, po jej uprzednim przetworzeniu, bądź odmówić jej udostępnienia w drodze decyzji wydanej na zasadzie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 30 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 3/11, LEX nr 1079760; wyroki WSA we Wrocławiu: z 18 maja 2012 r. sygn. akt IV SAB/Wr 12/12, LEX 1271502 oraz z 29 sierpnia 2017 r. sygn. akt IV SAB/Wr 109/17, LEX nr 2364529).

W związku z tym, że sporna część punktu 3. wniosku z [...] czerwca 2020 r. nie została załatwiona, co świadczy o trwającej do tej pory bezczynności organu w tym zakresie, WSA - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - zobowiązał Dyrektora AŚ do jej załatwienia w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności.

Jednocześnie WSA - na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. - stwierdził, że bezczynność organu w powyższym zakresie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę kwestię WSA wziął pod uwagę fakt, że działania organu nie miały cech lekceważącego traktowania obowiązków nałożonych na ten podmiot przepisami u.d.i.p., a jedynie wynikały z błędnej oceny charakteru żądanej informacji.

WSA oddalił wniosek skarżącego o zasądzenie mu sumy pieniężnej wskazanej w jego piśmie z [...] grudnia 2020 r. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że zasądzenie sumy pieniężnej jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez dodatkowych sankcji (w postaci grzywny lub sumy pieniężnej lub obu naraz) organ nadal nie będzie respektować nałożonych ustawą obowiązków. W niniejszej sprawie sposób działania podmiotu zobowiązanego nie uzasadniał zastosowania represji w postaci sumy pieniężnej, okoliczności sprawy nie wskazywały także na konieczność dyscyplinowania go w celu zapewnienia podjęcia przez niego dalszych czynności. W konsekwencji, nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych uznać należy za nieuzasadnione, stąd też w tym zakresie WSA wniosek oddalił (pkt III wyroku).

Skarżący w złożonym w toku postępowania sądowego piśmie z [...] września 2020 r. oświadczył, że cofa skargę w części tj. całego żądania punktu 2. wniosku oraz części żądania punktu 3. wniosku tj. wskazania czy administracja Aresztu Śledczego na podstawie decyzji organu postępowania karnego wykonawczego o monitorowaniu zachowania osadzonego stosowała lub stosuje wobec osób przebywających w Areszcie Śledczym - na podstawie § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 instrukcji nr 2/2016 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 29 sierpnia 2016 r. w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności - środki profilaktyczne polegające na stałej, całodobowej, bezpośredniej kontroli zachowania osadzonego, zakwaterowanego w całodobowo monitorowanej celi przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, przez dodatkowego funkcjonariusza Służby Więziennej pełniącego całodobowo dozór przy otwartych drzwiach celi - całodobowo monitorując zachowanie osadzonego przez zamkniętą kratę koszową (dystansującą) uniemożliwiającą osadzonemu opuszczenie celi. Jeżeli taka praktyka jest lub była stosowana wnioskodawca zażądał ponadto udzieleni informacji, wobec ilu osadzonych ww. środki były stosowane: 1) w 2015 r., 2) w 2016 r., 3) w 2017 r., 4) w 2018 r., 5) w 2019 r. WSA uznał cofnięcie skargi w tej części za dopuszczalne z punktu widzenia art. 60 p.p.s.a. (brak jest bowiem podstaw by uznać, że czynność ta zmierza do obejścia prawa, a tym bardziej – mając na względzie przedmiot skargi, którym jest bezczynność organu – że spowoduje utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności), postępowanie w tej części należało umorzyć stosownie do art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tej sytuacji bezprzedmiotowe stało się dokonywanie przez WSA oceny charakteru również tej części informacji objętych żądaniem skarżącego. Podkreślić w tym miejscu wypada, że jakkolwiek przepis art. 60 p.p.s.a. wprost tego nie wskazuje, w doktrynie nie budzi wątpliwości dopuszczalność jedynie częściowego cofnięcia skargi (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, op. cit., s. 421; B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 6., Warszawa 2016, s. 330).

WSA oddalił skargę w pozostałej części albowiem organ pismem z [...] lipca 2020 r. udostępnił skarżącemu informację publiczną dotyczącą punktu 1. wniosku.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w pkt VI. wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w sentencji wyroku.