Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 973/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Izba Skarbowa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak(spr) Sędziowie NSA Jerzy Małecki NSA Gabriela Gorzan Protokolant sekr.sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiąza- nia podatkowe o d d a l a s k a r g ę /-/G.Gorzan /-/S.Marciniak /-/J.Małecki LF


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Urząd Skarbowy na podstawie art. 165 § 1 i 2 O.p. wszczął postępowanie w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności W. D. zam. przy ul. [...] w G. za zaległości podatkowe "A" sp. z o.o. z siedzibą w Z. G. przy ul. [...], z tytułu podatku nie wpłaconego przez Spółkę jako płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiąc czerwiec 1999 r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę od tej zaległości w kwocie [...] zł. koszty egzekucyjne związane z dochodzeniem tej zaległości w kwocie [...] zł oraz za miesiąc lipiec 1999 r. w kwocie [...] zł. odsetki za zwłokę od tej zaległości [...] zł.

Organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że zarząd "A" nie dopełnił swych ustawowych obowiązków w szczególności, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony w czasie właściwym. Prowadzone przeciwko Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne, co wynika wprost z postanowienia Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w Z. G. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przeciwko "A" sp. z o.o. z dnia [...] 2000 r. w sprawach [...] i [...]. Urząd Skarbowy w Z. G. wskazał ponadto, że wniosek o ogłoszenie upadłości zgłoszony przez zarząd Spółki został oddalony w dniu [...] 1999 r. postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. G. w sprawie sygn. [...]. Postanowienie Sądu Upadłościowego na skutek wniesionego zażalenia zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego w Z.G. w sprawie sygn. V Gz 39/01. Mając to na uwadze organ podatkowy pierwszej instancji orzekł decyzją z dnia [...] Nr [...]na podstawie art. 207, art. 107 § 1 i § 2, pkt 1, 2 i 4, art. 108 § 1, art. 116 O.p. o odpowiedzialności W.D. za zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę oraz koszty egzekucyjne należne od [...] sp. z o.o.

Poza tym w uzasadnieniu organ podatkowy I instancji stwierdził, iż W. D. był jedynym członkiem zarządu spółki z o.o. "A" od dnia [...] 1999 r., a więc w okresie, gdy powstała niezaspokojona do chwili obecnej zaległość spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych według deklaracji PIT-4 za miesiąc czerwiec i lipiec 1999 r. Potwierdzają to także decyzje o odpowiedzialności podatkowej płatnika za miesiąc czerwiec 1999 r. Nr [...] wydana przez Urząd z dnia [...] i za miesiąc lipiec 1999 r. Nr [...] wydana dnia [...].

W myśl art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z o.o. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba, że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe, albo że nie zgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź wskaże mienie, z którego egzekucja jest możliwa.

Od powyższej decyzji pełnomocnik strony radca prawny J.T. złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji pierwszej instancji i umorzenie postępowania w sprawie. W treści odwołania jak również pism uzupełniających ten środek prawny wniesionych w dniach [...] 12.2001 r.; [...] 12.2001 r. oraz [...] 01.2002 r. strona dowodziła, że w stanie faktycznym sprawy organ podatkowy pierwszej instancji nie wykazał zaistnienia okoliczności uzasadniających orzeczenie o odpowiedzialności W.D. za zaległości podatkowe "A" sp. z o.o. W ocenie odwołującego obowiązujące przepisy Ordynacji podatkowe, nie przewidują możliwości orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. jako płatnika a nadto strona wskazała, że Urząd Skarbowy jest organem podatkowym niewłaściwym miejscowo do wydania rozstrzygnięcia w sprawie odpowiedzialności W. D. za zaległości podatkowe "A" sp. z o.o.

Izba Skarbowa wydała w dniu [...] decyzję nr [...] mocą, której na podstawie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 107 § 1 i § 2 pkt 1 i pkt 4 oraz art. 108 § 1 i § 2 oraz art. 116 § 1 i § 2 O.p. decyzję pierwszej instancji utrzymała w mocy.

W ocenie organu odwoławczego Urząd Skarbowy dowiódł, że w stanie faktycznym sprawy spełniły się przesłanki odpowiedzialności W.D. za zaległości podatkowe, odsetki oraz koszty egzekucyjne należne od "A" sp. z o.o. Przedstawiane natomiast przez stronę w trakcie postępowania okoliczności faktyczne i prawne nie mogły być uznane za wyłączające odpowiedzialność W. D. za zaległości podatkowe "A" sp. z o.o. na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.

Decyzję organu drugiej instancji zaskarżył W. D. reprezentowany przez radcę prawnego P. W. w dniu [...] 03.2002r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu i wniósł o uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji i obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania.

W treści wniesionej skargi pełnomocnik strony wywodzi, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują możliwości orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jako płatnika. Po drugie organ podatkowy pierwszej instancji nie wskazał w świetle przepisu art. 116 Ordynacji podatkowej przesłanek odpowiedzialności członka zarządu W.D. za zaległości podatkowe "A" sp. z o.o. Wreszcie Urząd Skarbowy jest organem podatkowym niewłaściwym miejscowo do orzekania o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe "A" sp. z o.o. (k. 3-6).

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę negatywnie ustosunkował się do jej zarzutów i wniósł o oddalenie skargi (k. 15-19).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sady administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z kolei w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest wyłącznie pod względem zgodności z prawem.

Oceniając pod tym względem zaskarżoną decyzję, należy uznać, iż odpowiada ona prawu i to zarówno procesowemu jak i materialnemu.

Przechodząc zaś, do zarzutów skargi należy stwierdzić, iż zgodnie z treścią przepisu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu w 2001 r. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej i spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba, że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź te ż wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa zaś w myśl § 2 tegoż artykułu odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w przytoczonym przepisie obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.

Z kolei w myśl art. 108 Ordynacji podatkowej wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej jest możliwe w sytuacji, gdy uprzednio podatnikowi doręczona została decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego lub określająca wysokość zaległości podatkowej albo decyzja w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług a w przypadku płatnika i inkasenta w sytuacji, gdy organ podatkowy doręczył tym podmiotom decyzje określające wysokość niewykonanych przez nich obowiązków.

Natomiast z przepisu art. 107 § 2 Ordynacji podatkowej wynika, ze jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za podatki nie pobrane oraz pobrane, a nie wpłacone przez płatników lub inkasentów, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, nie zwrócone w terminie zaliczki zaliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek, koszty postępowania egzekucyjnego.

Jest niesporne, że Urząd Skarbowy wydał decyzje o odpowiedzialności podatkowej płatnika "A" sp. z o.o. W dniu [...] wydana została decyzja Nr [...] określająca wysokość zobowiązania niewykonanego przez płatnika w miesiącu czerwcu 1999r. a w dniu [...] decyzja Nr [...] określająca wysokość zobowiązania niewykonanego przez płatnika w miesiącu lipcu 1999 r.

Nadto bezspornym jest także fakt pełnienia przez W. D. funkcji prezesa zarządu w spółce "A" w czasie powstania zaległości podatkowych spółki. W dniu [...] 1999 r. W. D. powołany został do zarządu Spółki. Zaległości podatkowe powstały natomiast w miesiącu lipcu i sierpniu 1999 r. zatem w trakcie pozostawania skarżącego na stanowisku zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

W takiej sytuacji należało ustalić, czy zachodzą przesłanki egzoneracyjne odpowiedzialności skarżącego czyli zwalniające W. D. od odpowiedzialności za zaległości podatkowe "A" sp. z o.o.

Egzekucja wobec Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością okazała się bezskuteczna. Okoliczność ta potwierdzona została postanowieniami Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w Z.G. z dnia [...] 09.2000 r. Nr IV KM [...] i KM [...]. Jak wskazuje w uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny dalsza egzekucja jest bezskuteczna, a z sumy uzyskanej ze sprzedaży ruchomości zaspokojone zostały koszty egzekucyjne oraz wierzyciele ze stosunku pracy. Podjęte przeciwko "A" sp. z o.o. środki egzekucyjne okazały się bezskuteczne.

Z kolei należy podzielić stanowisko organów podatkowych, że wniosek skarżącego o ogłoszenie upadłości nie został złożony w czasie właściwym. W myśl art. 5 prawa upadłościowego "przedsiębiorca jest zobowiązany nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Zgodnie z treścią § 2 art. 5 reprezentant przedsiębiorcy jest zobowiązany złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, chyba, ze wcześniej rozpoczął się bieg terminu określonego w § 1. Wniosek o ogłoszenie upadłości został wniesiony do Sądu przez zarząd w dniu [...] 1999 r.

Jak stwierdza po merytorycznym odniesieniu się do zasadności wniosku Sąd Rejonowy w Z.G. majątek wnioskodawcy nie wystarczy nawet na zaspokojenie wierzytelności pracowniczych i publicznoprawnych znajdujących się w pierwszej kategorii. Jak dalej wywodzi Sąd Upadłościowy istotą postępowania upadłościowego jest objęcie całego majątku dłużnika i doprowadzenie do równomiernego zaspokojenia wszystkich wierzycieli poprzez zapłatę przysługujących im dywidend upadłościowych. Stanowisko sądu pierwszej instancji podzielił Sąd Okręgowy w Z. G. który postanowieniem z dnia 14.03.2001 r. sygn. V Gz 39/01 oddalił zażalenie na postanowienie w sprawie oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Jak wywodzi Sąd Okręgowy, dłużnik nie zakwestionował dowodów na których oparł się sąd pierwszej instancji oddalając wniosek o ogłoszenie upadłości.

Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 maja 1997 r. sygn. akt II CKN 117/97 "przy określaniu właściwego czasu dla wystąpienia o otwarcie postępowania układowego względnie o ogłoszeniu upadłości, należy uwzględnić funkcje ochronne tych postępowań wobec wierzycieli, nie może to zatem być moment, w którym wniosek o upadłość musi zostać oddalony, bo majątek dłużnika nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. W okresie, zatem gdy powstawały zaległości podatkowe skarżący pełnił funkcje członka zarządu i jego obowiązkiem było przede wszystkim takie prowadzenie spraw Spółki, aby nie posiadała ona zaległości publicznoprawnych jak i cywilnoprawnych.

Zagwarantowanie spółce należytej obsługi prawno–finansowej powinno skutkować prowadzeniem prawidłowych rozliczeń z budżetem. Strona skarżąca winna znać datę powstania zaległości podatkowych i tak prowadzić sprawy Spółki by jej wierzyciele nie ponieśli szkody.

Wbrew zarzutom skargi, stosownie do przepisów art. 107 O.p. w przypadkach i w zakresie przewidzianym w rozdziale 15 ustawy za zaległości podatkowe podatnika odpowiadały całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem osoby trzecie. Przy czym jeżeli dalsze przepisy nie stanowiły inaczej, osoby trzecie odpowiadały również za podatki niepobrane oraz pobrane a nie wpłacone przez podatników lub inkasentów; odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych; niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług, za oprocentowanie tych zaliczek oraz koszty postępowania egzekucyjnego.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 sierpnia 1998 r. sygn. akt I SA/Łd 463/97 przepisy art. 40 i 41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, ani też żadne inne przepisy prawa podatkowego nie przewidywały możliwości rozciągnięcia odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za niewykonanie obowiązków płatnika.

Dopiero obowiązujące od dnia 1.1.1998 r. przepisy Ordynacji podatkowej wprowadziły odpowiedzialność osób trzecich również za podatki niepobrane lub pobrane, a niewpłacone przez płatnika (art. 107 § 2 pkt 1 O. p.).

Wreszcie nie zasługuje na aprobatę pogląd strony skarżącej odnośnie naruszenia przez Urząd Skarbowy zasad właściwości miejscowej przy wydaniu decyzji o odpowiedzialności.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy kwestia ta została poddana ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 28.01.1999r., sygn. III SA 1362/97 Sąd wywiódł, że organem właściwym do orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe jest organ podatkowy właściwy w sprawie poboru od podatnika należności z tytułu zobowiązania podatkowego. Stąd w sprawie nie zachodzi niewłaściwość rzeczowa organu podatkowego. Za takim rozwiązaniem przemawia także to, iż ten organ w praktyce jest w posiadaniu całości dokumentacji, stanowiącej podstawę do określenia odpowiedzialności osoby trzeciej.

Z tych to względów skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) nieuwzględnił skargi.

/-/G.Gorzan /-/S.Marciniak /-/J.Małecki

LF