Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1004/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 834/20 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 6 maja 2021r., sygn. akt III SA/Lu 834/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę [...] (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce (dalej też: "DL OR ARiMR", "Dyrektor", "organ odwoławczy", "organ II instancji", "Dyrektor ARiMR") z [...] lipca 2020r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Sąd I instancji orzekał w następujących okolicznościach sprawy:

W dniu 7 czerwca 2005r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Chełmie (dalej: "organ I instancji") decyzją z [...] marca 2006r., nr [...], przyznał skarżącemu płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w łącznej wysokości [...] zł, z tytułu realizacji pakietu P01 Utrzymanie łąk ekstensywnych w wariancie P01b Półnaturalne łąki dwukośne do powierzchni 7,90 ha. Decyzja została doręczona skarżącemu 15 marca 2006r. Natomiast przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę.

W dniu 21 kwietnia 2006r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2006 (wniosek kontynuacyjny). Decyzją z [...] marca 2007r., nr [...], organ I instancji przyznał skarżącemu płatność za 2006r. w wysokości [...] zł, w tym z tytułu realizacji: - pakietu P01 Utrzymanie łąk ekstensywnych w wariancie P01b Półnaturalne łąki dwukośne w wysokości [...] zł do powierzchni 94,90 ha. - pakietu S02 rolnictwo ekologiczne w wariantach: S02a01 Uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) do powierzchni 23,28 ha, S02b01 Trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności do powierzchni 94,90 ha, S02c01 Uprawy warzywnicze (bez certyfikatu zgodności) do powierzchni 9,11 ha.

W następnych latach skarżący otrzymał kolejne płatności rolnośrodowiskowe: za rok 2007 decyzją nr [...] z [...] lutego 2008r., za rok 2008 decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2009r., za rok 2009 decyzją nr [...] z [...] maja 2010r.

W dniu 2 kwietnia 2015r. do organu I instancji wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w [...] w sprawie o sygn. akt [...], z którego wynika, że w celu uzyskania płatności skarżący złożył nierzetelne pisemne oświadczenie deklarując we wnioskach o przyznanie płatności za lata 2006-2007 użytkowanie działek ewidencyjnych nr [...] i [...] położonych w miejscowości [...], gm. [...], działki nr [...] położonej w miejscowości [...], gm. [...], działek nr [...] i [...] położonych w miejscowości [...], działek nr [...],[...],[...] położonych w miejscowości [...] oraz działek nr [...],[...],[...] i nr [...] położonych w miejscowości [...], gm. [...], których faktycznie nie użytkował, ani nie posiadał do nich żadnego tytułu prawnego. W związku z tym organ I instancji wznowił z urzędu postępowania administracyjne w sprawach o przyznanie skarżącemu płatności za lata 2006 - 2009.

W następstwie tych postępowań organ I instancji decyzją z [...] lutego 2017r., nr [...] stwierdził wydanie decyzji za rok 2008 z naruszeniem prawa. Natomiast co do płatności za lata 2006, 2007, 2009 decyzje ostateczne wydane zostały [...] lipca 2019r.: decyzja nr [...] o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa za rok 2006, decyzja nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości za rok 2007 oraz decyzja nr [...] o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa za rok 2009.

Skarżący nie wniósł odwołania od wyżej wymienionych decyzji.

W związku z powyższym, organ I instancji decyzją z [...] maja 2020r., nr [...], ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł.

Skarżący złożył odwołanie od decyzji organu I instancji z [...] maja 2020r.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2020r., nr [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu II instancji z przeprowadzonego postępowania administracyjnego wynika, iż przyznane skarżącemu płatności są płatnościami nienależnymi. Wskazano także, że [...] zmniejszył powierzchnię użytków rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce za trafne uznał stanowisko organu I instancji, iż łączna kwota nienależnie pobranych przez skarżącego płatności wyniosła [...] zł.

[...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W piśmie z 20 listopada 2020r. skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: oświadczenia [...] oraz opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie z [...] grudnia 2010r., nr [...].

W kolejnym piśmie z 22 grudnia 2020r. wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

- oświadczenia [...] i [...] na okoliczność, że dzierżawił i użytkował działkę nr [...] o powierzchni 0,9 ha położoną w obrębie [...], gm. [...], oraz działkę nr [...] położoną w obrębie [...], gm. [...] w dobrej wierze,

- decyzji organu II instancji z [...] kwietnia 2017r., nr [...] oraz nr [...] na okoliczność, że Kierownik Biura Powiatowego w Chełmie uznaniowo i z naruszeniem prawa wydawał decyzje w przedmiotowej sprawie. W piśmie tym skarżący złożył również wniosek o zobowiązanie organu do przesłania protokołów kontroli na miejscu przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego.

Pismem z 12 lutego 2021r. wniósł o przeprowadzenie dowodu z:

- opinii biegłego [...] z [...] października 2012r. na okoliczność władania i użytkowania przez skarżącego spornych działek,

- oświadczeń [...] oraz [...] z [...] listopada 2010r. na okoliczność władania i użytkowania przez skarżącego działki nr 50 położonej w [...] oraz działek nr [...],[...] położonych w m. [...],

- postanowienia Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział Karny z [...] listopada 2015r. określające wielkość zwrotu nienależnie pobranych dopłat przez skarżącego na rzecz ARiMR,

- kserokopię przelewu przez skarżącego środków na rzecz Sądu Rejonowego w Chełmie tytułem zwrotu dopłat pobranych przez ARiMR.

Pismem z 27 lutego 2021r. zaś o przeprowadzenie dowodu z:

- raportu z kontroli nr [...],

- raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni zawierający wyniki kontroli działek rolnych deklarowanych do płatności bezpośrednich, ONW oraz rolnośrodowiskowych w roku 2009,

- raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni zawierający wyniki kontroli działek rolnych deklarowanych do płatności bezpośrednich, ONW oraz rolnośrodowiskowych.

Oddalając skargę na decyzję z [...] lipca 2020r. wskazanym na wstępie wyrokiem z 6 maja 2021r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie podzielił stanowisko organu, że w sprawie zachodziły przesłanki do ustalenia nienależnie pobranych płatności. W ocenie Sądu I instancji fakt wydania wyroku przez Sąd Rejonowy w [...] z [...] kwietnia 2014r., sygn. akt [...] uznający skarżącego za winnego, że w celu uzyskania m. in płatności rolnośrodowiskowych przedłożył w Biurze Powiatowym Agencji w Chełmie nierzetelne pisemne oświadczenie dotyczące okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania dopłat, podając, że jest użytkownikiem działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], podczas gdy nie posiadał do wyżej wymienionych działek żadnego tytułu prawnego, ani działek tych nie użytkował, czym wyłudził dopłatę na szkodę ARiMR, tj. popełnienia czynów wyczerpujących dyspozycję art. 297 § 1 w zw. z art. 286 § 1 w zw. z art. 11 § 2 k.k., utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z [...] listopada 2014r. w sprawie [...], (a zatem prawomocny), dawał organowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności za lata 2006-2009. W ocenie WSA prawidłowe jest także ustalenie organu, że skarżący zmniejszył zakres realizowanego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Ustalenie to znajduje potwierdzenie w wynikach kontroli administracyjnych wniosku za lata 2007-2009 oraz kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego w 2009r. i w 2010r. WSA podkreślił, że zasadnie organ zwrócił uwagę, że ocenie podlega cały okres zobowiązania, a stwierdzenie uchybień w realizacji programu oznacza niedotrzymanie zobowiązania i obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności za wszystkie lata. W opinii Sądu I instancji nie ulega wątpliwości, że w stanie faktycznym sprawy nie doszło do pomyłki organu przy przyznawaniu płatności. Przyznanie skarżącemu płatności nastąpiło na skutek złożenia nierzetelnego pisemnego oświadczenia co do deklarowanych działek ewidencyjnych (nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...]), stwierdzonego prawomocnym wyrokiem Sądu karnego. WSA podzielił stanowisko organu, że skarżący nie działał w dobrej wierze, co oznacza, że w rozpoznawanej sprawie okres przedawnienia wynosi 10 lat.

W skardze kasacyjnej [...] zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości, zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, bez przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. d p.p.s.a. w zw. z 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt. 4 k.p.a. przez nieuwzględnienie skargi pomimo oparcia zaskarżonej decyzji na uchylonym lub późniejszym od zdarzenia akcie prawnym i nie podanie w zaskarżonej skargą decyzji aktualnej materialnoprawnej podstawy prawnej do zwrotu pobranych płatności rolnośrodowiskowych;

2. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego zasady wdrażania zasady współzależności modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 - dalej Rozporządzenie 796/2004, przez nieuwzględnienie skargi pomimo błędnego przyjęcia, że:

1) zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnych płatności, jest powiadomieniem o nieuzasadnionym charakterze danej płatności w rozumieniu art. 73 ust. 5 Rozporządzenia 796/2004, kiedy zawiadomienie takie jedynie wszczyna postępowanie w sprawie i nie przesądza o nieuzasadnionym charakterze płatności,

2) beneficjent nie działał w dobrej wierze, a zatem po upływie czterech lat nie ma zastosowania obowiązek zwrotu nienależnej płatności, a przynajmniej (koniec treści zarzutu),

3) obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania do płatności za lata 2005-2006 skoro zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone beneficjentowi w dniu 17 lutego 2017r. czyli po upływie lat dziesięciu od 2006r.;

3. art. 175 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art 70 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 1325) w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 1505) przez nieuwzględnienie skargi pomimo przedawnienia zwrotu nienależnych płatności rolno środowiskowych po upływie lat 5 od ich wypłaty;

4. art. 106 § 3 p.p.s.a. przez bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych skarżącego, niezbędnych do wyjaśnienia istotnych wątpliwości co do dobrej lub zlej wiary skarżącego w złożeniu wniosków o płatności przypadające od spornych działek.

Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Stosownie zaś do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Są to dwie odrębne podstawy kasacyjne, które nie podlegają łączeniu, ponieważ odnoszą się do różnego rodzaju uchybień. O ile zarzut naruszenia prawa procesowego ma na celu najczęściej wykazanie, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest nieprawidłowy, o tyle przy ocenie zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, ocenie podlega m.in. proces subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.

Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega zatem na ponownym rozpoznaniu sprawy ad meritum w jej całokształcie, lecz uzasadnione jest odniesienie się jedynie do zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Natomiast przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez Sąd I instancji. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie prawa polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu oraz jaki mogło mieć to wpływ na wynik sprawy. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie przepisu (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy tj. na treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia.

Poczynienie powyższych uwag było niezbędnym, zważywszy na niepełne wskazanie podstawy kasacyjnej, a także uchwalę Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie z 26 października 2009r. (sygn. akt I OPS 10/09, opubl. ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1), w której wyjaśniono, że Sąd kasacyjny zobowiązany jest odnieść się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych.

Przede wszystkim wskazać należy, że takie same zarzuty skarżący kasacyjnie sformułował w skardze do WSA. W zaskarżonym wyroku odniesiono się do tych zarzutów w sposób szczegółowy.

Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej wskazać należy, że istotą sprawy jest decyzja Kierownika ARiMR z [...] maja 2020r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych otrzymanych przez skarżącego. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Dyrektora ARiMR z [...] lipca 2020r.

Podstawą decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w niniejszej sprawie były decyzje: z [...] lutego 2017r., nr [...] o stwierdzeniu wydania decyzji za rok 2008 z naruszeniem prawa, natomiast co do płatności za lata 2006, 2007, 2009 decyzje ostateczne z [...] lipca 2019r.(nr [...] o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa za rok 2006, nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości za rok 2007 oraz nr [...] o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa za rok 2009.

Skarżący nie wniósł odwołań od wyżej wymienionych decyzji. W związku z powyższym, organ I instancji decyzją z [...] maja 2020r., nr [...], ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł. (kwota nienależnych płatności wynikających z niespełnienia warunków do przyznania płatności za lata 2006-2009 - [...] zł., a kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu zmniejszenia zobowiązania rolnośrodowiskowego w latach 2006-2009 - [...] zł.)

Ustalenia zawarte w decyzjach ostatecznych dotyczących należnej płatności nie mogą podlegać podważeniu w ramach postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, stanowią natomiast podstawę do wszczęcia postępowania i ustalenia kwoty do zwrotu. Skarżący kasacyjnie nie podważa przy tym wyliczenia płatności przypadającej do zwrotu jako płatności nienależnej.

Wskazać należy, że skarga kasacyjna nie zarzuca naruszenia przepisów postępowania. W pkt 4 jej petitum podniesiono zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. przez bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych skarżącego przez Sąd I instancji, niezbędnych do wyjaśnienia istotnych wątpliwości co do dobrej lub zlej wiary w złożeniu wniosków o płatności przypadające od spornych działek bez powiązania z przepisami procedury sądowoadministracyjnej, jednakże niezależnie od wadliwości sformułowanego zarzutu podnieść należy, że WSA prawidłowo wyjaśnił, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. W postępowaniu tym nie dokonuje się ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. WSA niezależnie od powyższego zauważył też, że część wniosków dowodowych dotyczy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych.

Zarzut ten zatem nie zasługuje na uwzględnienie.

Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty wskazane w pkt 1-3 petitum skargi kasacyjnej. Zarzuty te ze względu na ich komplementarny charakter należało rozpoznać łącznie.

Przede wszystkim wskazać należy, że art. 145 p.p.s.a. nie zawiera jednostki redakcyjnej § 1 pkt. 1 lit. d, zaś art. 175 § 1 p.p.s.a. nie zawiera lit. a i dotyczy przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzaniu skargi kasacyjnej.

Z uzasadnienia zarzutów wynika zaś, że skarżący przede wszystkim kwestionuje jako podstawę wydania decyzji przepis art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR oraz kwestii tego, czy nie doszło do przedawnienia możliwości wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranej płatności.

Niezależnie od wadliwości sformułowanych zarzutów wskazać należy, że przepis art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Określa więc kompetencję ARiMR do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków publicznych, takich między innymi jak przedmiotowe w sprawie niniejszej płatności. Jest to więc przepis określający kompetencję organów ARiMR do wydania decyzji takich jak przedmiotowe w sprawie niniejszej, której to kompetencji skarżący przecież nie kwestionuje. W postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR organ ma za zadanie zbadać czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności i w tym zakresie ARiMR opiera się na ustaleniu w odrębnym postępowaniu co do kwoty należnej płatności i porównuje to z płatnością rzeczywiście otrzymaną, co prowadzi do ustalenia wysokości płatności pobranej nienależnie, ustala też, czy nie nastąpiło przedawnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności.

Nie można przy tym zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania nie może być uznane za pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności w rozumieniu art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji akceptujące stanowisko organów, że ustalenie nienależnie pobranych płatności nastąpiło przed upływem 10 letniego terminu, określonego w art. 73 ust. 5. Jak wynika z akt sprawy, wypłaty płatności przyznawanych skarżącemu w poszczególnych latach następowały od [...] kwietnia 2007r. do [...] czerwca 2010r., natomiast pierwsze powiadomienie skarżącego o nieuzasadnionym charakterze płatności nastąpiło zawiadomieniem z 8 lutego 2017r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności, doręczonym skarżącemu 17 lutego 2017r. Termin 10 letni nie został zatem przekroczony. Nie jest trafny zarzut skarżącego, że zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania nie może być uznane za pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności w rozumieniu art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Powołany przepis nie wprowadza wymogu zakończenia postępowania w sprawie nienależnie pobranych płatności przed upływem 10 lat od daty płatności, lecz obowiązek zwrotu wiąże z pierwszą czynnością właściwego organu, podjętą wobec beneficjenta, powiadamiającą go o nienależnym charakterze płatności. Nie ulega wątpliwości, że czynnością taką jest doręczone skutecznie zawiadomienie o wszczęciu postępowania na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.

Dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną, a dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działa zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to prawo istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego.

Jak wynika z tego przepisu zasadą jest dziesięcioletni termin przedawnienia, a termin skrócony dotyczy sytuacji wyjątkowej, gdy otrzymujący płatność nienależną, działał w dobrej wierze przyjmując płatność nienależną, czy w wysokości wyższej niż należna. Sąd I instancji w ślad za organami zasadnie przyjął, że nie można uznać, iż skarżący był w dobrej wierze przyjmując zawyżone płatności. Był rolnikiem, który powinien mieć wiedzę do oceny tego, co stanowi obszar uprawniony do przyznania pomocy, trafnie też zauważono, że złożył oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności.

Zasadnie też Sąd I instancji i organy przyjęły, że nie było podstaw do uznania 4-etniego przedawnienia ze względu na przepis art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004. Przepis ten nie miał zastosowania, gdyż wypłacenie zawyżonych płatności nie wynikało z niezależnego od skarżącego błędu organu, lecz wynikało z wadliwie zadeklarowanej przez skarżącego powierzchni do płatności.

Trafnie wskazał Sąd I instancji, iż nieuzasadniony jest zarzut skarżącego, że przepis art. 73 rozporządzenia nr 796/2004 nie może mieć zastosowania, ponieważ rozporządzenie to uchylone zostało z dniem 1 stycznia 2010r. Wbrew stanowisku skarżącego przepis art. 73 rozporządzenia nr 796/2004 ma zastosowanie do płatności dokonanych przed dniem 1 stycznia 2010r. Zgodnie bowiem z art. 86 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. UE L 316 z 2009r., str. 65 z późn. zm.), rozporządzenie nr 796/2004 utraciło moc z dniem 1 stycznia 2010r., jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010r. A zatem w rozpoznawanej sprawie rozporządzenie stosuje się do płatności za lata 2006-2009.Tym samym należało uznać, że organy i Sąd I instancji dokonały prawidłowej wykładni i zastosowania art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 do prawidłowo ustalonego i w istocie niezakwestionowanego przez skarżącego w zakresie istotnych dla sprawy ustaleń stanu faktycznego.

Odnosząc się zaś do kwestii przedawnienia wskazać należy, że kwestię przedawnienia regulują wyczerpująco przepisy art. 73 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, a przepisy Działu III ordynacji podatkowej z mocy art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR stosuje się tylko odpowiednio. Nie można zatem podzielić poglądu skarżącego, że okres przedawnienia w niniejszej sprawie wynosi 5 lat od daty wypłaty skarżącemu płatności. Stosowanie odpowiednie oznacza, że określone przepisy mogą być stosowane wprost, z pewnymi modyfikacjami albo ich stosowanie jest całkowicie wyłączone. Z uwagi na to, że kwestię okresu w jakim zwrot nienależnych płatności może być dochodzony jednoznacznie reguluje art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, powoływany przez skarżącego przepis art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, przewidujący 5 letnie przedawnienie zobowiązań podatkowych, nie może mieć w sprawie niniejszej zastosowania.

WSA prawidłowo zatem uznał, że organ przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, zebrał pełny materiał dowodowy i rozważył go należycie, prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Prawidłowo wyjaśniono podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, omówione szczegółowo zostały przepisy prawa materialnego, które stanowiły podstawę zwrotu nienależnie przyznanych skarżącemu płatności i odniesienie się do zarzutów odwołania.

Ponieważ zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, zatem należało ją oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.

.

.