Wyrok NSA, sygn. akt I SA 979/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1994-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 610  Sprawy komunalizacji mienia
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Samorząd terytorialny
Komunalizacja mienia
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: ze zm.
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Teza: Wobec tego, że komunalizacja dotyczy wyłącznie prawa własności, podmioty praw obciążających komunalizowane nieruchomości nie mogą co do zasady być uznane za strony postępowania komunalizacyjnego, które nie dotyczy bezpośrednio ich praw lub obowiązków /art. 28 Kpa/.

TEZY

Wobec tego, że komunalizacja dotyczy wyłącznie prawa własności, podmioty praw obciążających komunalizowane nieruchomości nie mogą co do zasady być uznane za strony postępowania komunalizacyjnego, które nie dotyczy bezpośrednio ich praw lub obowiązków /art. 28 Kpa/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Zarządu Wojewódzkiego Polskiego Związku Działkowców w S. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 22 lutego 1994 r. w przedmiocie komunalizacji nieruchomości użytkowanych jako ogrody działkowe.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 grudnia 1992 r. nr GNG. n. 12-7211/1753/92, wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, Wojewoda (...) stwierdził nabycie przez Miasto S. z mocy prawa własności nieruchomości nie zabudowanych, nie mających urządzonych ksiąg wieczystych, oznaczonych jako działki ewidencyjne nr 1, 7/3, 4, 3, 17/2 i 10 o ogólnej powierzchni 40 426 mOd decyzji tej odwołał się Zarząd Wojewódzki Polskiego Związku Działkowców w S., wnosząc o jej uchylenie, ponieważ w dniu wejścia w życie ustawy powołanej w decyzji działki te należały nie do Miasta S., lecz do Zarządu Wojewódzkiego PZD, a więc w ogóle nie podlegały inwentaryzacji. Zdaniem odwołującego się, art. 13 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych /Dz.U. nr 12 poz. 58/ stanowi, że "nieruchomości - zabudowania i urządzenia na działkach stanowią własność poszczególnych użytkowników", i dlatego nie mogły być inwentaryzowane. Naruszono więc tę ustawę.Odwołania nie uwzględniono i decyzją nr KKU/43/93/SP z dnia 22 lutego 1993 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody (...). Wyjaśniono przede wszystkim, że tylko działki nr 4 i 10 są użytkowane przez Pracownicze Ogrody Działkowe, a i te bez tytułu prawnego. Nieruchomości te w dniu 27 maja 1990 r. znajdowały się w dyspozycji terenowego organu administracji stopnia podstawowego jako mienie Skarbu Państwa i z mocy prawa stały się mieniem komunalnym Miasta S. na zasadzie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./. Zarówno pod rządami przepisów o radach narodowych, jak i pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o samorządzie terytorialnym zapewnienie gruntów dla pracowniczych ogrodów działkowych należy do właściwości organów stopnia podstawowego. Organy te uprzednio występowały w imieniu Skarbu Państwa jako właściciela i w tym znaczeniu nieruchomości "należały" do rad narodowych i terenowych organów administracji. Na przeszkodzie ich komunalizacji nie mógł stać art. 8 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, który nie jest przepisem szczególnym wobec ustawy z dnia 10 maja 1990 r.W skardze na tę decyzję Zarząd Wojewódzki Polskiego Związku Działkowców wniósł o jej uchylenie, twierdząc, że sytuacja prawna ogrodów działkowych jest regulowana wyłącznie przez ustawę z dnia 6 maja 1981 r., i "dlatego nie ma podstaw do komunalizacji ogrodów działkowych", stanowią one bowiem wyłącznie własność Skarbu Państwa.W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Komunalizacja gruntów państwowych, przeprowadzana w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, dotyczy stosunków własności pomiędzy Skarbem Państwa a gminami. Z istoty swej nie dotyka bezpośrednio ograniczonych praw rzeczowych obciążających nieruchomość /w tym użytkowania/, a także użytkowania wieczystego, ustanowionych na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ lub ustaw przez nią uchylonych.Ponieważ komunalizacja dotyczy wyłącznie prawa własności, podmioty praw obciążających komunalizowane nieruchomości nie mogą co do zasady być uznane za strony postępowania komunalizacyjnego, postępowanie to bowiem nie dotyczy bezpośrednio ich praw lub obowiązków /art. 28 Kpa/. Prawa i obowiązki związane z użytkowaniem i użytkowaniem wieczystym komunalizowanych nieruchomości przechodzą ze Skarbu Państwa na gminy zgodnie z art. 9 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r.W świetle powyższego Zarząd Wojewódzki Polskiego Związku Działkowców w S. jako użytkownik gruntów nie mógł być uznany za stronę legitymowaną do zaskarżenia decyzji komunalizacyjnych do sądu administracyjnego, a jego skarga podlegała oddaleniu na zasadzie art. 207 par. 5 Kpa bez rozpoznania zarzutów merytorycznych.

Od decyzji tej odwołał się Zarząd Wojewódzki Polskiego Związku Działkowców w S., wnosząc o jej uchylenie, ponieważ w dniu wejścia w życie ustawy powołanej w decyzji działki te należały nie do Miasta S., lecz do Zarządu Wojewódzkiego PZD, a więc w ogóle nie podlegały inwentaryzacji. Zdaniem odwołującego się, art. 13 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych /Dz.U. nr 12 poz. 58/ stanowi, że "nieruchomości - zabudowania i urządzenia na działkach stanowią własność poszczególnych użytkowników", i dlatego nie mogły być inwentaryzowane. Naruszono więc tę ustawę.

Odwołania nie uwzględniono i decyzją nr KKU/43/93/SP z dnia 22 lutego 1993 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody (...). Wyjaśniono przede wszystkim, że tylko działki nr 4 i 10 są użytkowane przez Pracownicze Ogrody Działkowe, a i te bez tytułu prawnego. Nieruchomości te w dniu 27 maja 1990 r. znajdowały się w dyspozycji terenowego organu administracji stopnia podstawowego jako mienie Skarbu Państwa i z mocy prawa stały się mieniem komunalnym Miasta S. na zasadzie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./. Zarówno pod rządami przepisów o radach narodowych, jak i pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o samorządzie terytorialnym zapewnienie gruntów dla pracowniczych ogrodów działkowych należy do właściwości organów stopnia podstawowego. Organy te uprzednio występowały w imieniu Skarbu Państwa jako właściciela i w tym znaczeniu nieruchomości "należały" do rad narodowych i terenowych organów administracji. Na przeszkodzie ich komunalizacji nie mógł stać art. 8 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, który nie jest przepisem szczególnym wobec ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

W skardze na tę decyzję Zarząd Wojewódzki Polskiego Związku Działkowców wniósł o jej uchylenie, twierdząc, że sytuacja prawna ogrodów działkowych jest regulowana wyłącznie przez ustawę z dnia 6 maja 1981 r., i "dlatego nie ma podstaw do komunalizacji ogrodów działkowych", stanowią one bowiem wyłącznie własność Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Komunalizacja gruntów państwowych, przeprowadzana w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, dotyczy stosunków własności pomiędzy Skarbem Państwa a gminami. Z istoty swej nie dotyka bezpośrednio ograniczonych praw rzeczowych obciążających nieruchomość /w tym użytkowania/, a także użytkowania wieczystego, ustanowionych na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ lub ustaw przez nią uchylonych.

Ponieważ komunalizacja dotyczy wyłącznie prawa własności, podmioty praw obciążających komunalizowane nieruchomości nie mogą co do zasady być uznane za strony postępowania komunalizacyjnego, postępowanie to bowiem nie dotyczy bezpośrednio ich praw lub obowiązków /art. 28 Kpa/. Prawa i obowiązki związane z użytkowaniem i użytkowaniem wieczystym komunalizowanych nieruchomości przechodzą ze Skarbu Państwa na gminy zgodnie z art. 9 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

W świetle powyższego Zarząd Wojewódzki Polskiego Związku Działkowców w S. jako użytkownik gruntów nie mógł być uznany za stronę legitymowaną do zaskarżenia decyzji komunalizacyjnych do sądu administracyjnego, a jego skarga podlegała oddaleniu na zasadzie art. 207 par. 5 Kpa bez rozpoznania zarzutów merytorycznych.