Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 877/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 4 i 5
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 30 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 lipca 2020 r. sprawy ze skargi H. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2016 r. znak [...] G. P. została skierowana do Domu Pomocy Społecznej w Ł. . W decyzji orzeczono, że decyzja ustalająca odpłatność stron wydana zostanie po weryfikacji dochodowej osób zobowiązanych do odpłatności.

Pierwsza decyzja ustalająca kwotę miesięczną odpłatności za pobyt G. P. w DPS wydana została w dniu [...] listopada 2016 r. (znak [...]) i ustalała, iż opłatę za pobyt G. P. obciążona zostanie bezpośrednio ona oraz jedna z jej córek - H. L. (zwana dalej: skarżąca). W decyzji zaznaczono, że druga córka - L. G. nie ponosi kosztów pobytu matki w DPS, gdyż na podstawie przeprowadzonego w dniu 28 września 2016 r. wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z nią i w oparciu o złożone przez nią oświadczenia ustalono, że nie posiada dochodu przekraczającego 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

W dniu [...] listopada 2016 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w C. otrzymał informację od Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. , z której wynikało, że również dochód na osobę w rodzinie L. G. przekracza kwotę [...]% kryterium dochodowego.

Na skutek powyższego, decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...] Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. zmienił swą własną decyzję wydaną w sprawie ustalenia wysokości odpłatności za pobyt G. P. w DPS w Ł. w ten sposób, że odpłatność ponieść miała sama zainteresowana oraz obie jej córki - każda po [...] zł miesięcznie.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła w terminie H. L. oraz L. G..

Jednocześnie z odwołaniem H. L. wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. wydaną dnia [...] listopada 2016 r. uzasadniając wniosek faktem, że decyzji tej nie otrzymała i dowiedziała się o jej treści dopiero z decyzji Dyrektora GOPS w C. wydanej w dniu [...] grudnia 2016 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. uchylił w trybie art. 132 Kpa decyzję własną wydaną dnia [...] grudnia 2016 r., a w dniu [...] marca 2017 r. wydał w trybie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 w związku z art. 147 i art. 152 Kpa postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt G. P. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. .

We wznowionym postępowaniu organ I instancji zebrał dodatkowy materiał dowodowy. Włączył do akt sprawy wywiad aktualizacyjny z dnia [...] kwietnia 2017 r. przeprowadzony w DPS w Ł. z mieszkającą tam G. P. oraz decyzję ZUS z dnia [...] marca 2017 r. o waloryzacji renty pensjonariuszki. Następnie organ wystąpił do MOPS w B. o przeprowadzenie wywiadu z L. G.. Wezwana przez organ jej miejsca zamieszkania odmówiła udzielenia wywiadu, natomiast złożyła pisemną odpowiedź na to wezwanie z dnia [...] czerwca 2017 r., w której wyjaśniła powody odmowy i dodatkowo przedstawiła swoją sytuację osobistą. Wójt Gminy C. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. o udzielenie informacji o dochodach L. G. oraz jej małżonka M. G. za rok 2016 r. Organ skarbowy udzielił odpowiedzi pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. W dniu [...] lipca 2017 r. przeprowadzono kolejny wywiad aktualizacyjny z pensjonariuszką Domu Pomocy Społecznej w Ł. .

W dniu [...] lutego 2017 r. przeprowadzony został pełny wywiad środowiskowy, z G. P. Wynika z niego, że zainteresowana posiada troje dzieci, tj. córki H. L. i L. G. oraz syna J. P., mieszkającego w [...]. W pozostałym zakresie utrwalone w kwestionariuszu ustalenia pokrywają się z przytoczonymi wyżej.

W przypadku H. L. wywiad środowiskowy sporządzony został w dniu [...] września 2016 r. (a więc jeszcze w postępowaniu zwyczajnym). Organ zwrócił się też o dodatkowe dokumenty: zaświadczenie o dochodzie oraz decyzję ZUS dotyczącą jej małżonka. Dochody H. L. zostały potwierdzone zaświadczeniami od pracodawcy. Informacji udzielił także Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. (pismo z dnia [...] czerwca 2017 r.), na podstawie PIT-37 za 2016 r. obojga małżonków.

Omówiony materiał dowodowy, zdaniem organu I instancji, dawał podstawy do włożenia na L. G. oraz H. L. obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt ich matki w Domu Pomocy Społecznej w części, w jakiej sama zainteresowana nie była w stanie ponieść opłat.

W efekcie, decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. , na podstawie: art. 60 ust. 2 i 3, art. 61 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 5, art. 109, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2016r., poz. 930 ze zm., zwanej dalej: ustawa) oraz art. 104, 151 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, zwanego dalej: Kpa) oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015, poz. 1058) w związku z § 8 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. z 2012r., poz. 964), zarządzeniem Starosty M. nr [...] z dnia 1 grudnia 2016r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w 2017 r. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. i Domu Pomocy Społecznej w P. - Z. oddział P. i oddział Z. (Dz. Urz. Województwa W. z 19 grudnia 2016r. poz. 8088) oraz na mocy pełnomocnictwa [...] z dnia 2 listopada 2016r. udzielonego przez Wójta Gminy C., Dyrektorowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach indywidualnych należących do właściwości gminy:

1. Ustalił, że odpłatność za pobyt G. P. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. wynosi kwotę [...]zł ustaloną zarządzeniem nr [...] wydanym przez Starostę M. ;

2. Ustalił, że G. P. ponosi opłatę z tytułu pobytu w Domu Pomocy Społecznej w Ł. w wysokości [...] zł, co stanowi do 70% jej renty, której wysokość miesięcznie wynosi netto [...] zł;

3. Ustalił, że wysokość odpłatności za pobyt G. P. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. , do ponoszenia której są zobowiązane jej córki, a więc H. L. i L. G. wynosi kwotę [...]zł;

4. Zobowiązał L. G. do wpłacania co miesiąc kwoty [...]zł tytułem odpłatności za pobyt G. P. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. na konto Urzędu Gminy C.;

5. Zobowiązał H. L. do wpłacania co miesiąc kwoty [...]zł tytułem odpłatności za pobyt G. P. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. na konto Urzędu Gminy C.;

6. Uznał, że kwota ustalona w pkt decyzji 5 płatna jest w następujący sposób: a) kwota [...]zł płatna jest na podstawie umowy zawartej dnia [...] listopada 2015 r. pomiędzy H. L. a Dyrektorem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. , a kwota [...]zł płatna jest na podstawie "niniejszej" decyzji;

7. Uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] listopada 2016 r. znak: [...]

W odwołaniu wniesionym z zachowaniem terminu, L. G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji. Nie zgadza się z decyzją i uważają za sprzeczną z prawem i sytuacją faktyczną. W dodatkowym piśmie z dnia [...] października 2017 r. ponownie opisała swoją sytuację zdrowotną i finansową. Ponadto dodała, że prowadzą z małżonkiem odrębne finanse na odrębnych kontach bankowych. Jej zdaniem nie prowadzą wspólnego gospodarstwa. Małżonek żywi się poza domem, osobno się rozliczają z podatku, także osobno robią zakupy. Skarżąca ma zastrzeżenia do procedury przyjęcia matki do DPS. Wystąpiła do organu o przesłanie materiałów zgromadzonych w sprawie, ale nie otrzymała odpowiedzi. Twierdzi, że zostało naruszone jej prawo do czynnego udziału w postępowaniu. Uważa, że u siostry mamie było dobrze i miała wówczas zapewnioną opiekę. Wskazała także, że G. P. poza dochodem z renty posiada dom w G., który stoi pusty i od kilku lat generuje niepotrzebne koszty. Jego sprzedaż pozwoliłaby pokryć koszty pobytu matki w DPS w Ł. .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm., zwanej dalej: Kpa), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozparzenia przez organ pierwszej instancji.

Na skutek rozpoznania sprzeciwu H. L., powyższa decyzja została następnie uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Po [...], w którym Sąd ten nakaz ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji uznał za niezasadny.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję z dnia [...] września 2017 r. w całości i odmówiło uchylenia decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] listopada 2016 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ opisał szczegółowo stan faktyczny w sprawie, a następnie wskazał, że postępowanie przed Kolegium prowadzone jest na skutek rozpatrzenia sprzeciwu przez WSA w Poznaniu, co skutkuje tym, że organ nie może opierać swojej decyzji na art. 138 § 2 Kpa. Jednocześnie kierunek rozstrzygnięcia Kolegium nie został jednoznacznie wyznaczony wskazaniami Sądu. Podkreślono, że WSA w uzasadnieniu stwierdził, że organ II instancji powinien samodzielnie rozważyć, czy zachodziły podstawy do wznowienia postępowania, ale równocześnie dopuścił stwierdzenie, że nie istnieją podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Przechodząc do rozważań merytorycznych organ wskazał na wstępie, że luki w materiale dowodowym, które opisane zostały w poprzedniej decyzji z dnia [...] lutego 2018 r., zostały uzupełnione. Akta w tej postaci niewątpliwie stanowią, zdaniem SKO, dostateczną podstawę do wydania orzeczenia w instancji odwoławczej. Ich analiza doprowadziła Kolegium do wniosku, że zaskarżona decyzja zasługiwała na uchylenie, a decyzja pierwotna nie powinna być uchylona w ramach postępowania wznowieniowego.

Organ wywodził, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu wznowionym na podstawie postanowienia z dnia [...] marca 2017 r. Postanowienie to w myśl art. 149 § 2 Kpa stanowiło podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Tym samym postępowanie powinno składać się z dwóch faz, z których pierwsza polega na zbadaniu przyczyn wznowienia, a dopiero w następnej kolejności organ powinien rozważyć przesłanki, od których zależy rozstrzygnięcie merytoryczne. Postępowanie wznowieniowe ma na celu zlokalizowanie i usunięcie ewentualnych wad postępowania przeprowadzonego w trybie zwyczajnym, jednakże nie wszystkich, a enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a oraz art. 145b Kpa Orzekając, organ ma do wyboru rozstrzygnięcia przewidziane w art. 151 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 Kpa, a zatem może: 1) odmówić uchylenia dotychczasowej, gdy stwierdzi brak ku temu podstaw; 2) uchylić decyzję dotychczasową w razie stwierdzenia ku temu podstaw i wydać nową decyzję orzekającą co do istoty; 3) stwierdzić, że decyzja nie może być uchylona z powodu upływu terminów, o których mowa w art. 146 Kpa (przepis ten nie znajduje, zdaniem SKO, zastosowania w realiach rozstrzyganej sprawy), a zarazem stwierdzić, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Podkreślono, że postępowanie to nie może służyć do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, a jego granice determinuje wskazana przez organ podstawa wznowienia.

Zdaniem Kolegium, organ I instancji nie dochował wymogów należytego przeprowadzenia postępowania wznowieniowego. Organ podał dwie podstawy wznowienia. Pierwsza z nich dotyczy braku udziału w postępowaniu strony bez własnej winy (art. 145 § 1 pkt 4 Kpa). Tę przyczynę starała się wykazać H. L. we wniosku z dnia [...] stycznia 2017 r. Druga odnosi się do wyjawienia nowych dowodów lub okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który ją wydawał (art. 145 § 1 pkt 5 Kpa).

Kolegium wywodziło dalej, że w myśl art. 149 § 2 Kpa postanowienie wznawiające postępowanie stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Wobec tego, zanim organ, który wznowił postępowanie, zajmie się oceną decyzji zapadłej w sprawie, powinien ocenić, czy w danym stanie faktycznym w ogóle zaistniały przyczyny do zainicjowania postępowania nadzwyczajnego. Ich brak stanowi, z kolei, przeszkodę do wydania decyzji obejmującej merytoryczne rozważania.

W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja nie zawiera szczegółowych rozważań o przyczynach wznowienia. Żaden szerszy pogląd organu nie wynika także z postanowienia o wznowieniu.

Natomiast Kolegium, nie dostrzegło podstaw do zastosowania konstrukcji wznowienia postępowania, ani w związku z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, ani też art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, co następnie szeroko uzasadniło, wskazując, co następuje.

I tak SKO wskazało, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z tej przyczyny postępowanie może być wznowione tylko na wniosek strony (art. 147 Kpa). Kolegium podkreśliło, że w swym wniosku H. L. powinna zatem wykazać, że nie brała udziału w postępowaniu i nie ma w tym jej winy. W tej mierze Kolegium zgodziło się co do tego, że żadna ze stron nie została formalnie zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie, co więcej - takie zawiadomienie nie zostało w ogóle sporządzone. Jednocześnie jednak do H. L. zostało wystosowane jednoznaczne w swej treści pismo z dnia [...] października 2016 r., w którym organ wzywa do dostarczenia dokumentów w przedmiocie dochodów jej i decyzji emerytalnej jej męża. P. zawiera sformułowanie "...dokumentacja niezbędna jest w celu ustalenia dochodu osoby zobowiązanej do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej..." Pismo zostało doręczone pod adresem strony, a fakt odbioru w dniu [...] października 2016 r. pokwitowany na zwrotnym potwierdzeniu. Strona wiedziała zatem, że organ podejmuje czynności w sprawie, dąży do ustalenia odpłatności i należy się spodziewać w tym względzie rozstrzygnięcia. Zważywszy na przesłanie przez samą stronę zaświadczenia o dochodach (list nadano [...] października 2016 r.), telefoniczną odpowiedź jej męża w tej kwestii oraz telefoniczną rozmowę pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej ze stroną w dniu [...] listopada 2016 r. (potwierdzona notatką służbową z tej daty), w ocenie Kolegium, wnioskodawczyni nie tylko mogła wziąć udział w postępowaniu, ale z tego prawa korzystała. Niewątpliwie doręczono stronie także decyzję z dnia [...] października 2016 r. o skierowaniu G. P. do DPS, w której organ informuje, że decyzja ustalająca odpłatność zostanie wydana po weryfikacji dochodowej osób zobowiązanych do odpłatności. Na tym etapie strona mogła więc wnosić do organu podania z zastrzeżeniami, żądaniami czy wnioskami dowodowymi.

Kolejno wskazano również, odnosząc się do doręczenia decyzji z dnia [...] listopada 2016 r., iż. - przesyłka (zawierająca decyzję) została nadana w dniu 16 listopada 2016 r. na prawidłowy adres, w dniu 17 listopada 2016 r. dokonano awizacji, a następnie powtórnej awizacji dnia 23 listopada 2016 r., zaś 5 grudnia 2016 r. przesyłka została zwrócona do nadawcy. Stosownie zatem do art. 44 § pkt 1 Kpa w zw. z art. 44 § 4 Kpa skutek doręczenia pisma należało przyjąć z upływem ostatniego dnia przewidzianego na odbiór przesyłki. Podsumowując Kolegium stwierdziło, że strona posiadała wiedzę o postępowaniu w sprawie ustalenia odpłatności i już ta okoliczność przesądza o braku podstaw do uwzględnienia jej wniosku o wznowienie postępowania.

Kolejno, wskazując na mechanizm wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, który przewiduje, że o wznowienie powinna wnosić ta strona, która jest zainteresowana przeprowadzeniem postępowania, Kolegium stwierdziło, iż odstąpiło od poglądu, że konieczne było włączenie J. P. do postępowania wznowieniowego tylko z tego powodu, że nie brał udziału w postępowaniu zwyczajnym. Wskazano, że na fakt wydania decyzji w sprawie odpłatności za pobyt G. P. w domu pomocy społecznej J. P. będzie mógł zareagować w sposób zgodny ze swoim interesem w chwili, gdy się o niej dowie. Powołując się na judykaturę organ podkreślił, że w razie nieskorzystania przez stronę z odwołania w ustawowym terminie decyzja w myśl art. 16 § 1 Kpa staje się ostateczna, i to niezależnie od tego, czy organ doręczył lub ogłosił ją wszystkim tym podmiotom, które powinny być stronami

Kolejno Kolegium odniosło się do przyczyny wznowienia, którą był według organu I instancji art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, który stanowi o wznowieniu postępowania, jeżeli "wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W ocenie SKO lakoniczne twierdzenia organu I instancji nie dają jasności co do tego, czy uwzględnienie tej przyczyny nastąpiło z urzędu.

Organ odwoławczy wywodził także, że H. L. nie wskazała żadnych nowych dowodów lub okoliczności w sprawie, a jedynie podniosła kwestię - rozpatrywaną już uprzednio przez organ I instancji - własnej sytuacji finansowej.

W przekonaniu Kolegium włączenie przyczyny z punktu 5 art. 145 § 1 Kpa w zakres analizy było nieprawidłowe przez sam fakt połączenia działań z urzędu i na wniosek strony. Niezależnie zaś od tego, zebrany materiał dowodowy nie uzasadniał tezy o pojawieniu się nowych dowodów lub okoliczności w sprawie. Nie zostały bowiem ujawnione żadne istotne dowody istniejące w dacie wydania decyzji, a nieznane organowi. Po wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. do dnia 22 marca 2017 r. (data wydania postanowienia wznawiającego) wpłynęły do organu I instancji: pismo z dnia [...] listopada 2016 r. z oświadczeniem L. G. o zamiarze konsultacji z prawnikiem w związku z żądaniem przedstawienia informacji o dochodach jej męża oraz stanowcza jej odmowa w tym zakresie z dnia [...] listopada 2016 r., informacja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia 17 listopada 2016 r. o dochodach M. G. za 2015 r., dalej - zaświadczenie lekarskie dotyczące stanu zdrowia G. P., pismo jej samej z wyrażeniem niezadowolenia z powodu zmiany opłaty za pobyt wobec jej córki, kwestionariusz wywiadu aktualizacyjnego z mieszkanką DPS. Ze wszystkich przywołanych dokumentów, okoliczności wpływające na ustalenie opłaty mogła zawierać informacja organu podatkowego, bowiem dotyczyła dochodów sprzed wydania decyzji.

Na tym tle organ wywodził, że zasadniczo podziela zapatrywanie, że w przypadku, gdy po wydaniu decyzji powstanie dowód, który stwierdza nową okoliczność istniejącą w dacie wydania decyzji i mającą pozostałe cechy wymienione w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, powinien być wzięty pod uwagę co do tej właśnie okoliczności. W takim wypadku nie ma znaczenia, z jakich przyczyn okoliczność była wcześniej organowi nieznana. Omawiany przypadek, zdaniem składu orzekającego, w sprawie jedna nie zachodził.

Nie można, według SKO, pominąć bowiem, że organ podatkowy przesłał informację "w odpowiedzi na pismo z dnia 7 listopada 2016 r.", tj. sporządzone przed wydaniem decyzji (był to wniosek o udostępnienie danych ze zbioru danych). Wobec tego trudno nie zauważyć, że wydając decyzję przed uzyskaniem dowodu w sprawie, organ z własnej woli zrezygnował z włączenia go do akt sprawy. Podkreślono, że ponieważ organ administracji co do zasady ma szeroką kontrolę nad postępowaniem, w tym może przedłużać termin jego zakończenia (art. 36 § 1 Kpa), należy – zdaniem SKO – przyjąć racjonalnie, że poszukiwany dowód został oceniony jako zbędny dla rozstrzygnięcia i dlatego ostatecznie pominięty.

Zachowanie organu świadczy zatem, w ocenie SKO – że kierował się on pewnym poglądem prawnym. Tymczasem pogląd prawny (czy też jego późniejsza zmiana) nie jest zaś ani nowym faktem, ani dowodem i nie stanowi przyczyny wznowienia postępowania.

Co więcej, w ocenie Kolegium, nawet jeżeli pominięcie to było nieumyślne, to w tym przypadku nie powinno ono stanowić podstawy do wznowienia, zważywszy na obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przez organ administracji (art. 77 Kpa). Okoliczności wynikające z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego nie były w żaden sposób skryte przed organem w tym znaczeniu, że nie mógł dowiedzieć się o ich istnieniu w odpowiednim czasie. Wiedział o nich, a co najmniej miał dostateczne podstawy twierdzić, że mogą istnieć, skoro o informację w ich sprawie wystąpił. Ich uzyskanie wymagało wyłącznie odczekania pewnego czasu. Należy więc, według SKO, tę okoliczność kwalifikować raczej jako niedbalstwo, niż obiektywny brak wiedzy. To zaś nie usprawiedliwia wznowienia.

Końcowo, na marginesie, Kolegium wymieniło pozostałe przyczyny wznowienia, którymi są - zgodnie z art. 145 § 1 Kpa następujące okoliczności: dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; decyzja wydana została w wyniku przestępstwa (zdaniem SKO - oczywiście nie występuje w sprawie); decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu (zdaniem SKO - oczywiście nie występuje w sprawie); decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu (według SKO - decyzja nie wymagała stanowiska innego organu); zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (według SKO - w sprawie nie istniało zagadnienie wstępne); decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione (według SKO - decyzja nie opierała się na innym orzeczeniu).

Podsumowując Kolegium do szło do przekonania, że wszystkie powyższe wywody wskazują, iż nie zostały spełnione przesłanki do wznowienia postępowania.

Uznając zatem zaskarżoną decyzję za wadliwą, Kolegium uchyliło ją na mocy art. 138 § 1 pkt 2 Kpa w ramach kompetencji przysługujących organowi odwoławczemu. Z kolei wobec decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. Kolegium było zobowiązane zastosować rozstrzygnięcie przewidziane w postępowaniu wznowieniowym, a mianowicie art. 150 § 1 pkt 1 Kpa w brzmieniu: "organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 (tj. po wznowieniu) wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b".

Zdaniem SKO, ponieważ nie zaistniały przesłanki wznowienia, Kolegium nie było uprawnione rozstrzygać sprawy merytorycznie, w tym zajmować się zasadnością zarzutów stron postępowania.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła H. L., zaskarżając ją w całości oraz zarzucając naruszenie:

1) art. 151 § 1 pkt 1 i 2 Kpa, w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, poprzez odmowę uchylenia - w wyniku wznowienia postępowania - decyzji dotychczasowej, podczas gdy istniały podstawy do wznowienia postępowania i uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji dotychczasowej określone art. 145 § 1 pkt 4 Kpa (strona nie brała udziału w postępowaniu bez swojej winy);

2) art. 61 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507, zwanej dalej: ustawa), poprzez nałożenie na skarżącą ponoszenia odpłatności w dodatkowej wysokości - ponad kwotę ustaloną w zawartej umowie i nie wzięcie pod uwagę kosztów ponoszonych przez H. L. w związku z utrzymaniem jej mamy w DPS w postaci wyposażenia pokoju w DPS, zakupu ubrań, środków kosmetycznych, zapewnienia prywatnej opieki zdrowotnej, utrzymania domu (nieruchomości G. P.),

3) art. 156 § 1 pkt 3 Kpa poprzez wydanie decyzji, która skutkuje utrzymaniem w obrocie prawnym decyzji Wójta Gminy C. dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], o ustaleniu odpłatności, podczas, gdy w obrocie prawnym nadal pozostają decyzje o ustaleniu odpłatności: decyzja Wójta Gminy C. z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], znak: [...], decyzja Wójta Gminy C. nr [...] z dnia [...] września 2016 r., znak: [...]

Uzasadniając powyższe zarzuty skarżąca podnosiła fakt pominięcia jej w postępowaniu z uwagi na fakt "niedoręczenia jej decyzji z dnia [...] listopada 2016 r." oraz brak zawiadomienia jej o wszczęciu postępowania w sprawie odpłatności za pobyt w DPS.

Po wtóre skarżąca argumentowała za brakiem podstaw do obciążania jej odpłatności powyżej kwoty [...]zł, wynikającej z umowy zawartej z Dyrektorem DPS, a także za istnieniem podstaw do zwolnienia jej z opłaty na podstawie art. 64 ustawy.

Końcowo skarżąca uzasadniała twierdzenie, że sprawa odpłatności została już uprzednio rozstrzygnięta wskazanymi powyżej decyzjami.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ wywodził, że Kolegium rozważyło także we własnym zakresie pozostałe przyczyny wznowienia postępowania i nie dostrzegło żadnej z nich w stanie faktycznym sprawy. Wobec zaś braku takiej przyczyny Kolegium nie miało podstaw do oceny przesłanek do orzeczenia o zmianie odpłatności, a decyzję własną wydało na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 Kpa. Z tych względów poza granicami rozpatrzenia pozostały kwestie szczegółowych wyjaśnień co do stanu majątkowego i rodzinnego wszystkich zainteresowanych oraz kwestii przyczyniania się do utrzymania matki w domu pomocy przez skarżącą. Poza zakresem postępowania pozostawały także umowne ustalenia między skarżącą a organem I instancji, skoro do zawarcia umowy ostatecznie nie doszło, co spowodowało konieczność przeprowadzenia postępowania administracyjnego z uwzględnieniem art. 61 ust. 1 ustawy. Poza zakresem postępowania leży także, zdaniem SKO, zwolnienie z odpłatności, bowiem to może nastąpić w sprawie przedmiotowo odrębnej na wniosek zobowiązanego do uiszczania opłaty (art. 64 - 64b ustawy).

Odnosząc się do ostatniego z zarzutów skargi organ wywodził, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy decyzja może być zmieniona lub uchylona bez zgody strony, w tym także na jej niekorzyść, w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5 ustawy. Zmiana odpłatności w drodze kolejnej decyzji nie stanowi - wbrew zarzutowi skargi - kolejnego rozpatrzenia tej samej sprawy, o ile odbywa się w ramach przesłanek wynikających z ustawy o pomocy społecznej. Zmiana okoliczności dotyczących strony jest przeszkodą w utożsamianiu obu spraw, bowiem kreuje inny stan faktyczny, wymagający ponownej subsumpcji pod przepis ustawy.

Wskazano również, że Kolegium działało w granicach postępowania nadzwyczajnego, a zatem treść rozstrzygnięcia była zdeterminowana treścią art. 151 Kpa. Kolegium nie rozpatrzyło sprawy po wznowieniu dwukrotnie, a tylko taka sytuacja stanowiłaby przesłankę nieważności decyzji wskazaną w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Poprzednia decyzja Kolegium w tej sprawie została uchylona na mocy przywołanego wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w P., a tym samym nie jest "decyzją ostateczną poprzednio rozstrzygającą sprawę".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zaznaczenia wymaga, że kontrolowane w niniejszej sprawie decyzje zostały wydane w ramach postępowania nadzwyczajnego, tj. w trybie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. ustalająca kwotę miesięczną odpłatności za pobyt G. P. w DPS w ten sposób, że opłatę za pobyt G. P. obciążona została bezpośrednio ona oraz jedna z jej córek - H. L. (skarżąca). W decyzji tej wskazano, że druga córka - L. G. nie ponosi kosztów pobytu matki w DPS, gdyż na podstawie przeprowadzonego w dniu [...] września 2016 r. wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z nią i w oparciu o złożone przez nią oświadczenia ustalono, że nie posiada dochodu przekraczającego 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Następnie - w konsekwencji otrzymania w dniu [...] listopada 2016 r. - od Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. informacjiz z której wynikało, że również dochód na osobę w rodzinie L. G. przekracza kwotę [...]% kryterium dochodowego, postępowanie wznowiono.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji Sąd podzielił w całości stanowisko organu odwoławczego przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań.

Przypomnieć należy, że decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. Kolegium, działając w ramach wznowionego postępowania administracyjnego (tryb nadzwyczajny) uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2017 r. w całości i odmówiło uchylenia decyzji Wójta Gminy C. z dnia [...] listopada 2016 r.

Należy na wstępie zgodzić się z organem, iż postępowanie wznowieniowe nie może służyć do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, a jego granice determinuje wskazana przez organ podstawa wznowienia.

Kolegium nie dostrzegło podstaw do zastosowania konstrukcji wznowienia postępowania, ani w związku ze wskazanym przez organ I instancji art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, ani też art. 145 § 1 pkt 5 Kpa.

W pierwszej zatem kolejności wyjaśnić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową uruchamiającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wymienioną w przepisach prawa procesowego. Katalog przesłanek stanowiących podstawę do wzruszenia decyzji w tym trybie ustanowiony został w art. 145 § 1 pkt 1-8 Kpa oraz w art. 145a i art. 145b Kpa, przy czym wznowienie postępowania administracyjnego następuje z urzędu lub na żądanie strony (art. 147 Kpa).

Jak wynika z akt sprawy – postanowienie z dnia [...] marca 2017 r. przyjętą w niniejszej sprawie podstawą prawną wznowienia był art. 145 § 1 pkt 4 i 5 Kpa, ustanawiający jako przesłanki wznowienia: okoliczność, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz wyjście na jaw nowych dowodów lub nowych okoliczności faktycznych, istotnych dla sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa należy wskazać, że zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z tej przyczyny postępowanie może być wznowione tylko na wniosek strony (art. 147 Kpa). Sąd przychyla się do stanowiska Kolegium, iż wprawdzie żadna ze stron nie została formalnie zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie, to jednak do H. L. zostało wystosowane (i skutecznie doręczne) jednoznaczne w swej treści pismo z dnia 18 października 2016 r., w którym organ wzywa do dostarczenia dokumentów w przedmiocie dochodów jej i decyzji emerytalnej jej męża. Strona miała zatem świadomość, że organ podejmuje czynności w sprawie, dąży do ustalenia odpłatności i należy się spodziewać w tym względzie rozstrzygnięcia. Aktywnie również brała udział w postępowaniu. Niewątpliwie również doręczono stronie także decyzję z dnia [...] października 2016 r. o skierowaniu G. P. do DPS, w której organ informuje, że decyzja ustalająca odpłatność zostanie wydana po weryfikacji dochodowej osób zobowiązanych do odpłatności. Co do doręczenia decyzji z dnia [...] listopada 2016 r., zaistniała przewidziana przepisami Kpa fikcja doręczenia wynikająca z faktu, iż skarżąca nie podjęła awizowanej przesyłki.

Sąd podzielił również stanowisko organ w kwestii braku udziału w postępowaniu syna G. P. - J. P., w szczególności wskazuje, że J. P. nie jest pozbawiony obrony swych praw i przysługuje mu osobiście prawo do wzruszenia decyzji ostatecznej w drodze wznowienia postępowania. Z takim jednak wnioskiem do tej pory i wystąpił.

Odnosząc się z kolei do drugiej podnoszonej przesłanki wznowieniowej - z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, który stanowi o wznowieniu postępowania, jeżeli "wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, Sąd stanął – podobnie jak organ na stanowisku, że nie zostały ujawnione żadne istotne dowody istniejące w dacie wydania decyzji, a nieznane organowi.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w ww. przepisie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, ale nieznane organowi, który wydał decyzję. Do okoliczności takich, jak wskazuje się w orzecznictwie, nie zalicza się dokonanej przez organ ponownej oceny materiału dowodowego sprawy, czy też zastosowania w danym stanie faktycznym określonych przepisów prawa lub ich interpretacji (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1999 r., I SA/Łd 1331/07, ONSA 2000 Nr 2, poz. 74, wyrok NSA z 7 września 1982 r., sygn. akt SA/Kr 588/82, ONSA 1982, Nr 2, poz. 83).

Uzyskanie przez organ administracji publicznej informacji podważającej podstawę materialnoprawną decyzji ostatecznej nakłada na ten organ obowiązek zbadania w pierwszej kolejności, czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania, m.in., czy zachowane są terminy oraz czy dana informacja stanowi ustawową przesłankę wznowienia. Co jednak istotne, samo wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania nie oznacza jeszcze wzruszenia decyzji ostatecznej, gdyż decydujące znaczenie ma dalszy etap postępowania, w którym organ winien dokonać szczegółowej analizy podstawy wznowienia. Uchylenie decyzji ostatecznej we wznowionym postępowaniu może nastąpić zatem tylko wtedy, gdy organ wykaże i uzasadni, że zaistniała jedna z przesłanek wznowienia.

Z powyższego wynika, że nowe okoliczności i nowe dowody, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi, a przy tym miał on wpływ na status prawny strony, tj. zakres jej praw i obowiązków, a w konsekwencji też na treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że "ujawniony" warunek nowych okoliczności i dowodów należy odnieść do organu, a nie strony. Zaniedbanie lub co najmniej złe wykonanie obowiązków pracowników organu nie może być uznane za przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania na podstawie tego przepisu. Nie jest to bowiem ani nowa okoliczność, ani nowy dowód, które mimo że istniały, nie były znane organowi w dacie wydawania decyzji (wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 1999 r., IV SA 693/97, LEX nr 48156). Nie można bowiem przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeśli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu. Fakt, że urzędnik nie dostrzegł tej okoliczności na skutek przeoczenia czy też niedokładnego przeczytania akt, nie może uzasadniać wznowienia postępowania (wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r., III SA 5019/98, ONSA 2000, Nr 2, poz. 63, R.Hauser, M.Wierzbowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Warszawa 2014, s. 614).

Można wprawdzie też spotkać się ze stanowiskiem odmiennym, a mianowicie, że dla przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa nie jest istotne, czy nieujawnienie nowej okoliczności w postępowaniu dotkniętym wadą uzasadniającą wznowienie postępowania nastąpiło wskutek zaniedbań organu prowadzącego sprawę (np. wskutek niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego), czy z innych przyczyn. W uzasadnieniu tego stanowiska stwierdza się, że wina organu nie wyłącza możności wznowienia postępowania tak z urzędu, jak i na wniosek strony (E. Iserson, J. Starościak: Kodeks postępowania administracyjnego z komentarzem, Warszawa 1964, s. 197).

Jednakże w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, stanowiska tego nie można odnieść do sytuacji, w której organ administracji publicznej w chwili wydawania decyzji ostatecznej występuje z urzędu o doręczenie mu istotnych dla sprawy informacji z urzędu i to informacji przedstawiających potencjalnie określony stan faktyczny i prawny w sposób mający istotny wpływ na treść merytorycznego rozstrzygnięcia, lecz – z sobie znanych przyczyn nie czeka na ich doręczenie i na podstawie akt sprawy i już zgromadzonego materiału wydaje rozstrzygnięcie nie czekając na informacje, o które wystąpił wcześniej. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem NSA: "nie można przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu (wyroki: z dnia 23 lipca 2003 r. sygn. akt III SA 2991/01, oraz wcześniej wymieniony z dnia 10 lutego 1999 r., sygn. akt III SA 5019/98). Innymi słowy, przez pojęcie okoliczności faktycznych nieznanych organowi, który wydał decyzję należy rozumieć tylko takie okoliczności, które z badanego materiału nie wynikały (tak NSA w wyroku z dnia 26 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1454/99). Gdyby bowiem okoliczności te były znane organowi, to wznowienie postępowania jest wadliwe, a decyzja wydana w jego wyniku nieważna (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 1998 r., I SA/Kr 737/97, Lex nr 33391, wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 26/97, Lex nr 34651, wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 26/97, Lex nr 34651). Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 17 września 2008 r.: "Jeżeli organ wznowił postępowanie na podstawie okoliczności znanych mu w dniu wydania decyzji, jest to naruszenie prawa, które nie powinno być tolerowane z punktu widzenia praworządności" (sygn. akt VIII SA/Wa 197/08, Lex nr 522485).

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, stanowisko to znajduje uzasadnienie w tym, że potrzeba eliminacji decyzji wadliwych nie jest wartością bezwzględną i jest możliwa tylko w wypadku ścisłego wypełnienia przesłanek nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznych. Organy administracji nie mają podstaw do wznowienia postępowania z urzędu, w dodatku na niekorzyść strony, gdy nie sposób mówić o ujawnieniu nowego dowodu lub nowej okoliczności (wyroki NSA: z dnia 26 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1454/99, ONSA 2001 Nr 3 poz. 123; z dnia 29 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2013/01, niepubl.; z dnia 9 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 1831/00, niepubl.). Skoro wznowienie postępowania jest nadzwyczajną procedurą kontroli decyzji ostatecznych, a zarazem wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 § 1 Kpa, to nie można w tym trybie otwierać możliwości uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, w zakresie, w jakim organ mógł i powinien je przeprowadzić, wydając decyzje, gdyż nie można wówczas uznać okoliczności niewyjaśnionych przez organ za okoliczność nieznaną temu organowi w dacie wydania decyzji.

Zaznaczyć przy tym należy, że sformułowanie "wyjdą na jaw" oznacza, że istotny jest też moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, przy czym momentem ujawnienia jest moment, w której ta okoliczność lub dowód zostały udostępnione organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się przez organ z ich treścią. W wyroku z dnia 20 maja 2005 r. NSA stwierdził, że: "Jeśli organ orzekający w postępowaniu zwykłym posiada wiedzę na temat potencjalnego dowodu, lecz rezygnuje z jego przeprowadzenia (...), to nie można ujawnionych po wydaniu decyzji informacji, które mogły być potwierdzone takim dowodem kwalifikować z punktu widzenia przesłanki wznowieniowej (...) jako nowych okoliczności faktycznych" (sygn. akt FSK 1752/04, LEX nr 171488).

Zgodnie bowiem z wyrażoną w art. 7 Kpa zasady prawdy obiektywnej organ ma obowiązek podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zasada ta znajduje rozwinięcie w art. 77 § 1 Kpa, nakazującej organowi zebranie i w sposób wyczerpujący rozpatrzenie materiału dowodowego. Znajdowała ona też zastosowanie w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Przypomnieć w związku z tym należy, że instytucja wznowienia postępowania nie może być wykorzystana do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, gdyż nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego, tj. kolejną jego instancją. W następstwie tego postępowania nie następuje merytoryczna kontrola ostatecznej decyzji we wszelkich jej aspektach, gdyż w sposób oczywisty naruszyłoby to zasadę trwałości decyzji (np. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II FSK 47/05). Nie można zatem w postępowaniu wznowieniowym dokonać odmiennej oceny wyłącznie na podstawie dowodu, który nie istniał w dacie wydania decyzji bądź na skutek przeprowadzenia dowodu, którego organ nie przeprowadził, choć potencjalnie mógł mieć wiedzę o jego istnieniu (wyroki NSA w sprawach o sygn. akt II FSK 933/08, II FSK 278/06, II FSK 1834/12, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Konsekwencje uchybień organu, który mając wiedzę co do okoliczności faktycznej potencjalnie istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy nie ocenił jej zgodnie z prawem materialnym, nie mogą być przerzucane na stronę.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy Sąd wskazuje, na co zwróciło uwagę Kolegium, że organ podatkowy przesłał informację dotyczącą dochodów L. G. "w odpowiedzi na pismo z dnia 7 listopada 2016 r.", tj. sporządzone przed wydaniem decyzji, stanowiące wniosek o udostępnienie danych ze zbioru danych. Organ zatem miał inicjatywę dowodową, natomiast z sobie tylko znanych powodów zaniechał dalszego postępowania dowodowego w tym zakresie. Jak zasadnie wskazało Kolegium, nawet jeżeli pominięcie to było nieumyślne, to w tym przypadku nie powinno ono stanowić podstawy do wznowienia, zważywszy na obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przez organ administracji (art. 77 Kpa). Okoliczności wynikające z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego nie były w żaden sposób skryte przed organem, nie został on pozbawiony dostępu do nich. Sam zaś fakt wystąpienia o te dane do Urzędu Skarbowego wskazuje, że organ miał dostateczne podstawy podejrzewać ich wpływ na wynik postępowania.

Na marginesie wskazać należy, że organ odwoławczy zbadał sprawę pod kątem pozostałych przesłanek wznowieniowych i doszedł do – słusznego zdaniem Sądu – przekonania, że nie ziściła się żadna z nich.

W opisanych okolicznościach rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego należało uznać za zgodne z prawem, zaś skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa).

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 23 czerwca 2020 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.).