Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 760/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 5 ust. 1-3, § 6, § 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 119 pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. M. na decyzję L. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. nie stwierdził u L. M. choroby zawodowej - boreliozy wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 ze zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem".

W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg zatrudnienia strony. Z ustaleń organu wynika, że L. M. był zatrudniony na różnych stanowiskach: w okresie od 1 stycznia1965 r. do 14 sierpnia 1967 r. jako gajowy w Nadleśnictwie D. w B. (nadleśnictwo to zostało zlikwidowane a jego następcą prawnym jest Nadleśnictwo L. ), w okresie od 16 sierpnia 1968 r. do 30 września 1971 r. jako leśniczy administracyjny w Nadleśnictwie G. , w okresie od 1 października 1971 r. do 31 sierpnia 1972 r. jako leśniczy kontraktowy w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w S. , Nadleśnictwo P., w okresie od 5 grudnia 1972 r. do 31 stycznia 1974 r. jako mistrz produkcji w G. Zakładach [...] z siedzibą w G. (zakład został zlikwidowany), w okresie od 1 lutego 1974 r. do 10 listopada 1975 r. jako referent techniczno - leśny oraz w okresie od 1 października 1974 r. do 10 listopada 1975 r. jako kierownik Sekcji w Nadleśnictwie P.. W latach od listopada 1975 r. do 30 maja 1977 r. L. M. pełnił funkcję dyrektora w Banku Spółdzielczym w S.. Następnie w okresie od 1 czerwca 1977 r. do 15 grudnia 1981 r. zatrudniony był na stanowisku starszego specjalisty ds. produkcji roślinnej, w Kombinacie Rolnym "[...]" w U. (zakład został zlikwidowany), zaś w okresie od 15 września 1983 r. do 15 września 1989 r. na stanowisku leśniczego w Nadleśnictwie P., w okresie od września 1989 r. do września 1990 r. zatrudniony był na stanowisku dyrektora SKR w S. (zakład został zlikwidowany), w okresie od kwietnia 1991 r. do sierpnia 1993 r. był zatrudniony na stanowisku kierownika zakładu w [...] w L., Zakład [...] w S. (zakład został zlikwidowany), w okresie od 1 lipca 1994 r. do 31 stycznia 1995 r. zatrudniony był na stanowisku referenta ds. lasów niepaństwowych w Nadleśnictwie P. a w okresie od 16 sierpnia 1995 r. do 3 stycznia 1997 r. jako sekretarz w Nadleśnictwie P..

Z oceny narażenia zawodowego L. M. wynika, że praca skarżącego w środowisku leśnym przez okres 22 lat - stwarzała ryzyko ukąszenia przez kleszcze, w tym przez kleszcze zarażone krętkiem Borrelia burgdorferi, wywołującym boreliozę.

L. M. był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Centrum Profilaktyczno-Lecznicze Poradni Chorób Zawodowych w L. oraz w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. Klinice Chorób Zawodowych Oddział Chorób Zawodowych. Obydwie jednostki orzecznicze wydały orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – boreliozy.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. stwierdził, iż pomimo potwierdzonego narażenia na ukąszenia przez kleszcze, które mogły być również zarażone krętkami Borrelia burgdorferi wywołującymi boreliozę, brak jest u L. M. dokumentacji medycznej potwierdzającej rozpoznanie jednej z klinicznych postaci boreliozy, tj. wczesnej (rumień wędrujący, chłoniak boreliozowy wczesna neuroborehoza, zapalenie mięśnia sercowego i zapalenie stawów) oraz późnej (zapalenie stawów, zapalenie mięśnia sercowego, neuroborehoza i przewlekłe zanikowe zapalenie skóry).

W konkluzji organ stwierdził, że nie zostały spełnione warunki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji L. M. w obszernym uzasadnieniu podniósł zarzuty wadliwych ustaleń faktycznych, które doprowadziły do błędnego wniosku o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zarzucił organowi bezkrytyczne oparcie się na wadliwych orzeczeniach lekarskich. Lekarze orzecznicy nie przeprowadzili badań u skarżącego a swoje orzeczenia wydali na podstawie dostarczonej dokumentacji medycznej.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] Lubelski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w L. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ powołał się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności kartę oceny narażenia zawodowego stwierdzając, że L. M. był narażony na ukąszenia przez kleszcze w okresach pracy od 1 stycznia 1965 r. do 14 sierpnia 1967 r., od 16 sierpnia 1968 r. do 30 września 1971 r., od 1 października 1971 r. do 30 września 1972 r., od 1 lutego 1974 r. do 10 listopada 1975 r., od 1 czerwca 1977 r. do 15 grudnia 1981 r., od 15 września 1983 r. do 15 września 1989 r., od miesiąca kwietnia 1991 r. do sierpnia 1993 r., od 1 lipca 1994 r. do 31 stycznia 1995 r., od 16 sierpnia 1995 r. do 3 stycznia 1997 r. W pozostałych okresach pracował w zakładach, w których nie występowało narażenie na kontakt z kleszczami.

Z wydanego przez WOMP w L. orzeczenia lekarskiego z dnia [...] stycznia 2021 r., na podstawie anamnezy, badania ogólnego, konsultacji lekarza specjalisty neurologa, specjalisty chorób zakaźnych, analizy udostępnionej przez badanego kserokopii skąpej dokumentacji medycznej oraz Karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego w P.; nie rozpoznano u skarżącego choroby zawodowej "boreliozy". W uzasadnieniu orzeczenia, lekarz specjalista wskazał, iż na podstawie przeprowadzonych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w L., kontrolnych badań immunologicznych, nie można wykluczyć przebytej łagodnej postaci boreliozy. Jednocześnie lekarz orzecznik podkreślił, iż ryzyko zakażenia krętkami Borrelia burgdorferi w związku z wykonywaną pracą zawodową istniało do stycznia 1997 r., natomiast pierwsze badanie diagnostyczne w kierunku boreliozy wykonano w marcu 2019 r. Ponadto w dokumentacji medycznej nie odnaleziono wcześniejszych wpisów o objawach mogących świadczyć o zakażeniu krętkami. Na skutek odwołania od powyższego orzeczenia lekarskiego L. M. został skierowany do jednostki orzeczniczej drugiego stopnia – Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Kliniki Chorób Zawodowych Oddział Chorób Zawodowych. Orzeczenie lekarskie tej jednostki, wydane na podstawie analizy dokumentacji przesłanej przez WOMP w L. w związku z wniesieniem pisemnej prośby z dnia 30 marca 2021 r. przez L. M. o zaoczne wydanie orzeczenia, potwierdziło brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej "choroby zakaźnej lub pasożytniczej albo jej następstw - boreliozy" wymienionej w poz. 26 wykazu chorób zawodowych.

Z uwagi na zgodne w treści orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych obydwu stopni, przejrzyście i logicznie uzasadnione, wskazująca na brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz na związanie organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym przez uprawnione podmioty medyczne organ odwoławczy podtrzymał stanowisko Powiatowego Inspektora o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Dodatkowo organ drugiej instancji podniósł, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Wywołuje ją praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Zgodnie natomiast z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika oraz orzeczeń specjalistycznych placówek medycznych. W konsekwencji, mając na uwadze cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, kartę oceny narażenia zawodowego sporządzoną przez organ I instancji oraz orzeczenia lekarskie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł. stwierdzono, że decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. jest prawidłowa pod względem merytorycznym i oparta została na prawidłowych podstawach prawnych, i z tych też względów na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. została utrzymana w mocy.

W skardze do sądu administracyjnego L. M. podnosił, iż: uzyskał w sierpniu 2021 r. z ZUS w R. P. nowe dokumenty (konsultację neurochirurgiczną z [...] listopada 1996 r., zaświadczenie o pogorszeniu zdrowia z [...] listopada 1996 r., wypis z orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej we W. z [...] stycznia1997 r.) i w związku z tym wydane w sprawie decyzje organów obu instancji tracą swoją zasadność. Ponadto, skarżący dokonał interpretacji wyniku konsultacji neurochirurgicznej z dnia [...] listopada 1996 r. Przyklinicznej Poradni Neurochirurgicznej Katedry I Kliniki Neurochirurgii i Neurochirurgii Dziecięcej Akademii Medycznej w L. wskazującego rozpoznanie Spondyloarthrosis i Radiculopathia Lumbalis et Cervicalis, które jego zdaniem może świadczyć o zakażeniu boreliozą. W uzasadnieniu skargi, skarżący także zakwestionował prawidłowość wyników badań przeprowadzonych w przeszłości przez lekarzy, badania te jego zdaniem, nie uwzględniały aktualnego poziomu wiedzy medycznej o boreliozie. W konkluzji skarżący wniósł o uznanie decyzji za bezzasadną.

W odpowiedzi na skargę L. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że dokumentacja medyczna, którą skarżący dołączył do skargi została wytworzona w roku 1996 (data na dokumencie – 25 listopada 1996 r.), stąd też powoływanie się na nią na etapie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie pozostaje bez znaczenia prawnego. Skarżący dołączył dokumentację medyczną z dnia 25 listopada 1996 r., która została opatrzona potwierdzeniem za zgodność z oryginałem w dniu 24 sierpnia 2021 r. oraz w dniu 31 sierpnia 2021 r. przez Zakład Ubezpieczeń społecznych w L., natomiast decyzja L. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego została wydana w dniu 29 października 2021 r. Pomimo otrzymania zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami (zwrotne potwierdzenie odbioru z dnia 11 października 2021 r.) nie wniósł skarżący uwag do prowadzonego postępowania, ani też nie przesłał dodatkowej dokumentacji w sprawie. Organ II instancji poddał w wątpliwość wagę wskazanych dokumentów z uwagi na fakt, iż skarżący był w ich posiadaniu przed wydaniem rozstrzygnięcia przez tutejszy organ, a zatem złożenie ich na etapie procedowania sprawy przed organami inspekcji sanitarnej umożliwiłoby ewentualną weryfikacje zebranego materiału dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Za chorobę zawodową zgodnie z dyspozycją art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 ze zm.) uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2022 r., sygn.. akt II OSK 567/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 maja 2021 r., sygn., akt II SA/Sz 49/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 334/21, Sądu Najwyższego: z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36/98, OSNAPiUS z 1999 r. nr 6, poz. 192, z dnia 3 lutego 1999 r. III RN 110/98, LEX nr 794841 oraz z dnia 18 stycznia 2002 r. III RN 188/00, LEX nr 558332). Tylko choroba zawarta w stosownym wykazie może być uznana za chorobę zawodową, a nadto dla takiego uznania niezbędne jest stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Ocena zaistnienia powyższych przesłanek następuje w postępowaniu uregulowanym przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013 r. poz. 1367; z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie"). Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej – państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, od którego decyzji przysługuje odwołanie do państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego.

W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

W przepisach art. 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia przewidziano opiniowanie w tych sprawach przez dwa rodzaje jednostek orzeczniczych I i II stopnia. Te ostatnie powołane zostały do weryfikacji wyników badań i ustaleń oraz oceny wniosków jednostek orzeczniczych I stopnia. Chodzi bowiem o to, aby w sprawach chorób zawodowych wnioski jednostek orzeczniczych nie były pochopne, ale możliwe do zweryfikowania przez lekarzy specjalistów innej jednostki. W sprawach dotyczących chorób zawodowych zadaniem lekarskich jednostek orzeczniczych jest wydanie orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, przede wszystkim na podstawie wyników przeprowadzonych bezpośrednio badań lekarskich, ale również na podstawie wszelkich innych istotnych dowodów pomocniczych obrazujących dany przypadek. Wydanie orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej ma miejsce wówczas, gdy uprawnione lekarskie jednostki orzecznicze stwierdzą, że występujące schorzenie u danej osoby, albo nie jest objęte wykazem chorób zawartych w załączniku do rozporządzenia, albo w sytuacji umieszczenia go na liście chorób zawodowych, występuje zupełny brak związku przyczynowego - skutkowego stwierdzonego schorzenia z warunkami pracy (narażenia zawodowego), albo też związku takiego nie da się stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem z okresem narażenia zawodowego.

W sprawie niniejszej, jak jednoznacznie wynika to z materiału dowodowego, wydane orzeczenia jednostek orzeczniczych I i II stopnia, Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L., który zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia jako jednostką orzecznicza pierwszego stopnia uprawniona do orzekania w sprawach chorób zawodowych, a Instytutem Medycyny Pracy w Ł. jako jednostką drugiego stopnia orzekającą na zasadzie § 7 ust. 1 rozporządzenia; wydały pozostające ze sobą w zgodzie i logicznym związku odrębne orzeczenia lekarskie, w których stwierdziły brak podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej, w postaci boreliozy.

Wobec zgodnych i uzupełniających się oraz logicznych ustaleń organów orzeczniczych obu stopni, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. zasadnie na tej podstawie wydał decyzję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej boreliozy, zaś decyzją z dnia [...] października r. (nr [...]) L. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy. Z okoliczności faktycznych tej sprawy wynika, że jedynie takie wnioski orzekające organy mogły wywieść w oparciu o należycie zgromadzone w sprawie dowody, według reguł proceduralnych określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a motywy podjętych decyzji należycie przedstawiły z uwzględnieniem przepisu art. 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i decyzji pierwszoinstancyjnej, orzeczenia medyczne poddane zostały prawidłowej ocenie, zgodnej z wymaganiami art. 80 k.p.a. Uwzględniono ocenę całokształtu materiału dowodowego, w tym w szczególności poza wydanymi opiniami także pozostałe zebrane dowody, w tym treść karty oceny narażenia zawodowego skarżącego, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia. Sąd nie znajduje w okolicznościach tej sprawy argumentów, aby wnioski końcowe o braku podstaw do stwierdzenia u strony choroby zawodowej mogły zostać skutecznie podważone.

Podkreślić trzeba, że organy obu instancji trafnie przypisały istotne znaczenie w sprawie orzeczeniom medycznym, które wydane zostały przez podmioty posiadające wiadomości specjalne w zakresie orzekania o chorobach zawodowych. W orzecznictwie podkreśla się, że inspektor sanitarny jest bezwzględnie związany orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania choroby zawodowej. Państwowy inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych ani też dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r., II OSK 335/10, LEX nr 597546 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2009 r., II SA/Bk 602/09, LEX nr 551412, wyrok z dnia 29 października 2021 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sygn. akt II SA/Po 358/21, LEX nr 3264750). Powyższe oznacza, że wskazany organ inspekcji sanitarnej nie może w istocie samodzielnie dokonać rozpoznania choroby zawodowej, bowiem nie posiada wymaganych wiadomości specjalnych umożliwiających samodzielną ocenę, tak dokumentacji medycznej, jak też wyników badań strony. Organ inspekcji sanitarnej bazując wyłącznie na swojej wiedzy, nie może również zakwestionować nierozpoznania choroby zawodowej przez jednostki medyczne, bez uzyskania weryfikujących orzeczeń innych uprawnionych jednostek medycznych. Niedopuszczalne jest zatem, aby organ ten przeciwstawiał jedynie własną wiedzę wiadomościom specjalnym posiadanym przez lekarzy odpowiednich specjalności, uzewnętrznionym w treści ich sformalizowanych orzeczeń. Ocena organu Inspekcji Sanitarnej dotycząca orzeczeń medycznych sprowadza się zatem wyłącznie do warunków formalnych, tzn. ustalenia, czy zostały wydane we właściwej formie, czy zawierają należyte uzasadnienie, czy wydał je uprawniony lekarz, a jeśli uprawniony, to czy dodatkowo zatrudniony w odpowiedniej jednostce organizacyjnej i czy wnioski opinii odpowiadają dokonanym ustaleniom. Ocena może również dotyczyć sposobu argumentacji, jasności przekazu, kompletności, rzetelności, wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, a także braku sprzeczności orzeczenia z definicją choroby zawodowej określoną przepisami prawa (por. przykł. wyroki: WSA w Białymstoku z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 37/15; WSA w Gliwicach z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 817/13; WSA w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 420/09)

Od wielu lat jednoznacznie w orzecznictwie wskazuje się, że orzeczenie lekarskie ma znaczenie kwalifikowanej opinii biegłego i stanowi zasadniczy dowód w sprawie dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej. Już bowiem pod rządem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 65/83/294 z późn. zm.- dalej rozporządzenie z 1983 r.) w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej, o jakim mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r., jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. (wyroki NSA z: 15 marca 1994- SA/Wr 147/94- Prok. i Pr.- dodatek- 2/95/53; 19 lutego 1999- II SA/Wr 1452/97- ONSA 2/00/63; 30 czerwca 1981- II SA 33/81- ONSA 1/81/65, 6 sierpnia 1998- II SA/Wr 1980/98 niepubl., akceptowane przez B. Gudowską "Choroby zawodowe" PiZS 4/03/18; wyrok NSA z: 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98) i jako takie podlega swobodnej ocenie dowodów (art. 80 k.p.a.). Pogląd ten był aktualny pod rządem rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 2002 r. i pozostaje aktualny pod rządem obecnie obowiązującego Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W wyniku oceny orzeczenia lekarskiego (opinii) organ administracji publicznej pierwszej oraz drugiej instancji, może orzeczenie (opinię) uznać, bądź też nie. Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie jest pogląd, że kontrola opinii biegłego winna polegać na sprawdzeniu prawidłowości - z punktu widzenia wymagań logiki i zasad doświadczenia życiowego - rozumowania przeprowadzonego w jej uzasadnieniu (odpowiednio: orzeczenie Sądu Najwyższego z: 3 listopada 1976 r., sygn.. akt IV CR 481/76, publ. OSNC 5-6/77/102, akceptowane przez E. Wengerka w: "Kodeksie Postępowania Cywilnego z komentarzem" Wydawnictwo Prawnicze z 1989 t. 2 str. 461 uw. 12; postanowienie Sądu Najwyższego z 7 listopada 2000 r., sygn. akt I CKN 1170/98, publ. OSNC 4/01/64, akceptowane przez T. Erecińskiego w: "Komentarz do k.p.c." LexisNexis 2009 t. 1 s. 759 uw. 19-21).

Organy w niniejszej sprawie oparły się na klarownych orzeczeniach lekarskich wydanych przez właściwe jednostki orzecznicze i działały zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia. Powyższa ocena formalna została w sprawie dokonana w sposób wszechstronny. Należy wskazać, że organy przekonująco wykazały, że rozpoznanie przebycia choroby boreliozy, przy równoczesnym stwierdzeniu po jego stronie narażenia zawodowego w związku z wykonywanymi z kilkuletnimi przerwami pracami w leśnictwie w okresie od 1965 r. do stycznia 1997 r., nie były wystarczającymi przesłankami do ustalenia, że odkrycie stanu serologicznego po przebyciu w przeszłości zakażenia krętkami Borrelia stanowi chorobę zawodową. Lekarz orzecznik z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. podkreślił, iż ryzyko zakażenia krętkami Borrelia burgdorferi w związku z wykonywaną pracą zawodową istniało do stycznia 1997 r., natomiast pierwsze badanie diagnostyczne w kierunku boreliozy wykonano w marcu 2019 r. Ponadto w dokumentacji medycznej nie odnaleziono wcześniejszych wpisów o objawach mogących świadczyć o zakażeniu krętkami. Z uwagi na powyższe jednostka orzecznicza I stopnia uznała, iż rozpoznane schorzenie nie może być uznane za zawodowe. Takie samo stanowisko zajęli lekarze orzecznicy zatrudnieni w jednostce orzeczniczej drugiego stopnia stwierdzając, iż "po raz pierwszy badanie w kierunku zakażenia Borrelia wykonano w 2019 roku, tj. po upływie ponad 22 lat od zakończenia narażenia zawodowego". Koniecznym warunkiem dla rozpoznania tej choroby zawodowej było bowiem wykazanie istnienia ścisłego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy a objawami chorobowymi, które występują we właściwym okresie od ustania narażenia zawodowego. Chociaż w przypadku boreliozy okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym nie został określony w przepisach prawa, to jednak niewadliwie w tej sprawie przyjęto, że wskazany związek w niniejszej sprawie nie został z przyczyn uzasadnionych okolicznościami faktycznymi sprawy stwierdzony, na co dowodem jest to, że uprawnione jednostki i lekarze wydali komplementarne względem siebie orzeczenia, zawierające logiczne uzasadnienie i czytelne wyjaśnienie, dlaczego stwierdzono brak bezspornego lub występującego z wysokim prawdopodobieństwem związku choroby z narażeniem zawodowym oraz by choroba skarżącego powstała w trakcie pracy zawodowej. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw do zakwestionowania oceny dowodów i poczynionych w oparciu o tę ocenę ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Zaskarżona decyzja nie narusza art. 80 k.p.a., który stanowi, że organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.

Zarzuty sformułowane w skardze nie podważają skutecznie tej oceny.

Jak słusznie wskazano już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie zaistniała podnoszona przez skarżącego sytuacja zawinionego przez jednostkę orzeczniczą braku bezpośredniego z nim kontaktu w celu wydania orzeczenia. Tezie postawionej przez skarżącego przeczy treść uzasadnień orzeczeń lekarskich przywołanych w decyzjach organów sanitarnych pierwszej i drugiej instancji oraz sama prośba skarżącego o odstąpienie od osobistego badania skarżącego przez lekarzy z jednostki orzeczniczej drugiego stopnia.

Odnośnie dołączonych przez skarżącego do skargi kserokopii zaświadczeń lekarskich i wydruków ze stron internetowych na temat choroby boreliozy to należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności decyzji opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję. Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z tym przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Artykuł 106 § 3 wyznacza ścisłe granice wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów. Z regulacji tej wynika, że nie każdy dowód może być dopuszczony w tym postępowaniu, lecz jedynie dowód z dokumentów, przy czym ma to być dowód uzupełniający, a więc taki, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżaną decyzją. Z przepisu tego wynika także, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Zatem gdyby taki dowód był oferowany przez stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jego nieprzeprowadzenie przez sąd i uchylenie decyzji nie mogłoby być oceniane jako naruszenie prawa procesowego, i to naruszenie istotne, mające wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., OSK 1595/04, LEX nr 489587).

Dyspozycja art. 106 § 3 nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji (wyrok NSA z dnia 6 października 2009 r., II FSK 615/08, LEX nr 533874). Przepis ten nie jest również instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., II FSK 1306/08, LEX nr 558886). Nie chodzi więc w tym przepisie o taką sytuację, gdy sąd dokonuje oceny zgodności z prawem orzeczenia administracyjnego wydanego na podstawie już zgromadzonych w sprawie dokumentów w postępowaniu administracyjnym, lecz o możliwość dopuszczania przez sąd nowych dowodów jako dowodów uzupełniających dla realizacji tej ustawowej funkcji sądu.

Dostarczona przez skarżącego kserokopia zaświadczenia lekarskiego świadczy tylko o tym, iż w dacie 25 listopada 1996 r. poddany został on konsultacji lekarskiej przez specjalistę z zakresu neurochirurgii, który na podstawie szczegółowych badań: zdjęcia kręgosłupa lędźwiowego (13 sierpnia 1992 r.) wykazującego: zmniejszoną lordozę, obecne zmiany zwyrodnieniowe na krawędziach trzonów kręgowych, skoliozę lewostronną, niedomknięcia łuku SI; kontrolnego zdjęcia kręgosłupa lędźwiowego (22 lipca 1996 r.) wykazującego narastanie zmian; kolejnego zdjęcia kręgosłupa szyjnego (13 lutego 1992 r.): wykazującego zmniejszenie lordozy szyjnej, skoliozy prawostronnej, obecnych zmian zwyrodnieniowych na krawędziach trzonów kręgowych i stawów międzykręgowych; komputerowej tomografii trzech dolnych przestrzeni lędźwiowych (8 listopada 1996 r.) wykazujących: uogólnione uwypuklenie tarcz międzykręgowych nieco zwężających otwory międzykręgowe, obecność zmian zwyrodnieniowych na krawędziach trzonów kręgowych i stawów międzykręgowych oraz na podstawie oglądu L. M. stwierdził występowanie u skarżącego jednostki chorobowej Spondyloarthrosis i Radiculopathi Lumbalis et Cervtcalis. W przedstawionej dokumentacji medycznej brak jest rozpoznania przebycia przez skarżącego zakażenia krętkami Borrelia burgdorferi. Skarżący na przedmiotową konsultację skierowany został przez Lasy Państwowe Nadleśnictwo S. w związku ze staraniem się o uzyskanie orzeczenia lekarskiego Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia. Oznacza to, że załączone do skargo kserokopie dokumentów lekarskich nie mają charakteru dowodów uzupełniających dokumenty zgromadzone w toku postępowania administracyjnego. Dlatego też, skarga porównująca treść zaświadczenia z 25 listopada 1996 r. z orzeczeniami lekarskimi jednostek orzeczniczych I i II stopnia, zdaniem Sądu nie podważyła prawidłowości rozstrzygnięć organów obu instancji, a dywagacje poczynione przez L. M. świadczą o subiektywnym i ogólnym przeświadczeniu skarżącego o występowaniu u niego choroby zawodowej i nie jest ono wystarczające do podważenia udokumentowanych ustaleń organu. Ustosunkowując się do publikacji z internetu, których fragmenty zostały złożone ze skargą to informacje te nie wnoszą nic świadczącego o nieoczywistości i kompletności orzeczeń lekarskich. Zdaniem Sądu, wydruki z internetu nie mogą być uznany za dowód w sprawie z powodu niemożności ustalenia daty powstania tych informacji i oceny, czy dana informacja jest częścią konkretnego stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie.

Reasumując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi skontrolowane postępowanie administracyjne nie budziło zastrzeżeń co do jego wszechstronności w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, czy jego też kompleksowej oceny, zgodnie z przepisami art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak również przebieg prowadzonego postępowania nie wskazują, by doszło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 § 1 k.p.a.), czy sprzeniewierzenia się zasadzie przekonywania oraz wyjaśnienia przesłanek, którymi organ kierował się przy rozstrzyganiu sprawy (art. 11 k.p.a.), a wreszcie by skonstruowanie uzasadnienia decyzji organu odwoławczego nastąpiło niezgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Ponieważ postępowanie w przedmiocie ustalenia choroby zawodowej toczy się przy uwzględnieniu procedury przewidzianej w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, to dodać można, że przewidziane w nim reguły proceduralne zostały zachowane.

W konsekwencji nie zachodziły przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącego o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") sąd uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, co powiedziano wyżej, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna ze wskazanych sytuacji.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Według tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, zaś skarżący nie żądał przeprowadzenia rozprawy.