Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 87/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 22, art. 5 ust. 2, art. 92 ust. 1 pkt 2, art. 92a ust. 1, 4, 6, art. 92c ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 19 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2014 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 4 pkt 22 lit. a, art. 92a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U z 2012r. poz. 1265 ze zm.), Lp. 6.2.1, 1p. 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 13, art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE. L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r. ze zm.) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w P. z dnia [...], nr [...] o nałożeniu na M. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: "M. K. Usługi Transportowe" kary pieniężnej w wysokości 6 000 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Podczas kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki IVECO o nr rej. [...] i naczepy marki ZREMB o nr rej. [...] przeprowadzonej w dniu 26 czerwca 2013r. na drodze krajowej nr 12 w miejscowości O. stwierdzono, że zatrzymanym pojazdem w imieniu przedsiębiorcy kierował A. B. Powyższym pojazdem realizowany był przewóz drogowy w ramach krajowego transportu drogowego rzeczy. W toku kontroli przedmiotowego pojazdu ustalono nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Ponadto przewóz drogowy wykonywany był pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji. Przebieg i wyniki kontroli zamieszczono w protokole kontroli z dnia 26 czerwca 2013 r.

Decyzją z dnia [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w P. nałożył na M. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: "M. K. Usługi Transportowe" karę pieniężną w wysokości 6 000 zł.

Od powyższej decyzji M. K. złożył odwołanie, w którym podniósł, że zaskarżona decyzja wydana została niezgodnie z obowiązującym prawem, wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, które w jego ocenie jest bezprzedmiotowe. Skarżący wyjaśnił, że nie miał wpływu na okoliczność wyposażenia pojazdu w niedozwolone urządzenie oraz użycia ww. urządzenia przez kierowcę. Wskazał, że zadanie przewozowe zostało zaplanowane w taki sposób, żeby kierowca mógł je zrealizować w sposób zgodny z prawem, tzn. nie wpływając na działanie tachografu w niedozwolony sposób i wykorzystując należny mu odpoczynek. Rozładunek był awizowany na dzień 27 czerwca 2013 r., tj. dzień następujący po dniu przeprowadzenia kontroli. Strona podniosła, że samochód nie jest jej własnością, a korzysta z niego na podstawie umowy najmu, zawartej w dniu 1 stycznia 2013r. Kierowcy zatrudnieni w przedsiębiorstwie skarżącego są przeszkoleni m.in. z norm czasu pracy, a w samym przedsiębiorstwie obowiązuje zarządzenie zakazujące wpływania na pracę tachografu za pomocą niedozwolonych urządzeń, które wszyscy kierowcy - w tym również kontrolowany A. B. - podpisali. Skarżący podniósł ponadto, że za posługiwanie się niedozwolonym urządzeniem kierowca został ukarany karą nagany. Z powyższego strona wywodzi konieczność zastosowania art. 92b ustawy o transporcie drogowym.

Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu powołał się na treść art. 92a ust. 1 i ust. 6 ustawy o transporcie drogowym oraz na Lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym dotyczącego naruszenia polegającego nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi. Ponadto wyjaśnił, że zgodnie z art. 13 rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. pracodawca oraz kierowcy zapewnią poprawne działanie i odpowiednie stosowanie, z jednej strony, urządzeń rejestrujących, a z drugiej strony, karty kierowcy, w przypadku, gdy kierowca zobowiązany jest prowadzić pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące, zgodnie z załącznikiem IB.

Organ odwoławczy odwołał się także do treści art. 15 ust. 2 ww. rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i wskazał, że z analizy zgromadzonego materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli, dokumentacji fotograficznej oraz zeznań kierowcy – A. B., złożonych w dniu 26 czerwca 2013r., wynika, że kierowca od godziny 17:30 dnia 25 czerwca 2013r. do godziny 17:35 tego samego dnia, wyjeżdżając z przedsiębiorstwa po załadunku w miejscowości D. zakłócił działanie urządzenia rejestrującego, stosując niedozwolone urządzenia. Kierowca zeznał, że posłużył się niedozwolonym urządzeniem, żeby zafałszowany zapis na wykresówce nie wskazywał na przerwanie odpoczynku. Kierowca zeznał, że niedozwolonego urządzenia zakłócającego działanie tachografu używa sporadycznie. Po uruchomieniu niedozwolonego urządzenia prędkościomierz wykazywał prędkość 0 km/h, a na wykresówce rejestrowany był odpoczynek. Do akt sprawy załączono zdjęcie pilota uruchamiającego niedozwolone urządzenie. Biorąc powyższe pod uwagę organ uznał, że kara pieniężna za wyżej opisany stan faktyczny w wysokości 5 000 złotych została nałożona słusznie, zgodnie z przepisami prawa.

Odnosząc się do naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji; tj. Lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, organ wskazał, że zgodnie z art. 1 rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85, urządzenia rejestrujące, w rozumieniu niniejszego rozporządzenia, ich konstrukcja, zasady instalacji, użytkowania i kontroli, spełniają wymagania niniejszego rozporządzenia oraz wymagania określone w załącznikach I lub IB i II, stanowiących integralną część niniejszego rozporządzenia. Stosownie do treści pkt a ust. 3 rozdziału VI załącznika I rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85, okresowe badania urządzeń zamontowanych w pojazdach są przeprowadzane co dwa lata, przy czym mogą być przeprowadzane przy okazji okresowego badania technicznego. Badania te obejmują:

- sprawdzenie, czy urządzenie działa prawidłowo,

- sprawdzenie, czy urządzenie opatrzone jest znakiem homologacji typu,

- sprawdzenie, czy zamocowana jest tabliczka pomiarowa,

- sprawdzenie, czy plomby na urządzeniu i na innych częściach instalacji są w stanie nienaruszonym,

- wyznaczenie faktycznego obwodu tocznego kół.

Lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji. W wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że ostatnia kontrola okresowa urządzenia rejestrującego dokonana została w dniu 1 lutego 2011r., w związku z powyższym kolejna kontrola okresowa powinna zostać dokonana najpóźniej do dnia 1 lutego 2013r. Biorąc powyższe pod uwagę kara pieniężna w wysokości 1 000 zł została nałożona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, organ II instancji wyjaśnił, że w przedsiębiorstwie transportowym, w którym wskazania tachografu są fałszowane przez niedozwolone urządzenie, kierowca może wykonać więcej zadań przewozowych w określonym czasie, bez względu na to, na kiedy awizowane są ładunki. Bardziej efektywne wykorzystanie czasu kierowcy i środka transportu, niż dopuszczalne przez normy przewidziane w rozporządzeniu 561/2006, odbywa się bez wątpienia z korzyścią ekonomiczną dla przedsiębiorcy. Okoliczność natomiast, że pojazd nie był własnością przedsiębiorcy, pozostaje bez wpływu na odpowiedzialność za naruszenie Lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Zorganizowanie stanowiska pracy kierowcy jest obowiązkiem przedsiębiorcy i nie ma znaczenia, na podstawie jakiego tytułu prawnego przedsiębiorca włada pojazdem. Obowiązujące w przedsiębiorstwie strony zarządzenie nie świadczy o prawidłowej organizacji pracy, skoro - jak zeznał kierowca - dochodzi w nim do sporadycznego stosowania niedozwolonych urządzeń. Zarządzenia, regulaminy i inne dokumenty o podobnym charakterze stanowią bowiem jedynie deklarację stosowania określonych praktyk. Nie zapewniają jednak odpowiedniej organizacji pracy, jeżeli nie są bezwzględnie egzekwowane. Powyższe względy uniemożliwiają zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu z art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Wpływ przedsiębiorcy na powstanie naruszenia może bowiem polegać również na nieegzekwowaniu rozwiązań w zakresie organizacji i dyscypliny pracy.

Odwołując się do treści art. 92c ust. 1 ustawy organ zauważył, że w niniejszej sprawie przepis ten nie znajduje zastosowania. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych art. 92c ma charakter wyjątkowy, odnoszący się do wyjątkowych sytuacji i to takich, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Chodzi więc o takie zdarzenia lub okoliczności, które nie są typowe i których przy dołożeniu należytej staranności przy organizacji pracy przedsiębiorstwa nie sposób przewidzieć. Przedsiębiorca prowadzący działalność w zakresie transportu drogowego ma możliwość i obowiązek przyjmowania optymalnych rozwiązań organizacyjnych, które zapewnią przestrzeganie przez osoby kierujące pojazdem przepisów o transporcie drogowym, w tym dotyczących czasu pracy kierowców. Wykonywanie czynności kierowania pojazdem z reguły odbywa się z wyłączeniem możliwości sprawowania bezpośredniej kontroli przez przedsiębiorcę. Nie oznacza to jednak, że jest on zwolniony od odpowiedzialności za ewentualne naruszenia. Wynikający z art. 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 obowiązek nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem czasu pracy kierowcy nie jest ograniczony do tych przypadków kiedy możliwe jest sprawowanie bezpośredniej kontroli nad kierowcą. Takie rozumienie wspomnianego obowiązku w istocie wypaczałoby jego sens. Organ podkreślił, że przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego między innymi poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie, w przypadku stwierdzenia naruszeń, właściwych środków dyscyplinujących. Nie można przy tym wykluczyć, że w konkretnych przypadkach mimo dochowania przez przedsiębiorcę wszelkich aktów staranności dojdzie do naruszenia przepisów o transporcie drogowym.

Obowiązywanie w przedsiębiorstwie strony zarządzenia zakazującego stosowania niedozwolonych urządzeń świadczy o tym, że przedsiębiorca przewidywał możliwość ich wykorzystania przez kierowcę. Kierowca oświadczył, że niedozwolone urządzenie znalazł przypadkowo w kabinie pojazdu. Wynika z powyższego, że gdyby przedsiębiorca dokonał oględzin stanowiska pracy kierowcy, odnalazłby pilot od ww. urządzenia i mógłby zapobiec powstaniu naruszenia. Przedsiębiorca mógł również zapobiec dokonaniu naruszenia poprzez rzetelną analizę wykresówek kierowcy. Analiza zapisu na wykresówkach pozwala osobie znającej przebieg zadania przewozowego na wykrycie nawet sporadycznych przypadków zakłócania czynności tachografu. Kierowca co do zasady nie ma żadnego interesu w tym, żeby zatajać swoją pracę, za którą jest wynagradzany przez pracodawcą. Taka sytuacja może wystąpić tylko wyjątkowo, jeżeli kierowca zatrudniony jest u więcej niż jednego pracodawcy. W aktach sprawy brakuje jednak jakichkolwiek dowodów na ww. okoliczność. Względy doświadczenia życiowego przemawiają za tym, że poza wyjątkowymi sytuacjami, o których uprzednio wspomniano, kierowca nie ma żadnego interesu w tym, żeby z własnej inicjatywy zakłócać działanie urządzenia rejestrującego, zatajając w ten sposób swoją aktywność przed pracodawcą.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podnosząc zarzut naruszenia art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym oraz naruszenie art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu skargi opisując dotychczasowy przebieg postępowania skarżący podtrzymał argumentację przedstawioną w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa w sposób, który obligowałoby do uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności.

Przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu drogowego w P. z dnia [...] o nałożeniu na M. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: "M. K. Usługi Transportowe" kary pieniężnej w wysokości 6 000 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz.U. z 2012 r. nr 125, poz. 1265 ze zm.) – dalej u.t.d.

W myśl art. 92a ust. 1 powołanej ustawy - podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie.

Stosownie do treści art. 5 ust. 2 u.t.d. zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego udziela się przedsiębiorcy, jeżeli:

1) spełnia wymagania określone w rozporządzeniu (WE) nr 1071/2009;

2) w stosunku do zatrudnionych przez przedsiębiorcę kierowców, a także innych osób niezatrudnionych przez przedsiębiorcę, lecz wykonujących osobiście przewóz na jego rzecz, nie orzeczono zakazu wykonywania zawodu kierowcy.

Za kierowców, o których mowa w ust. 3 pkt 1-3, uważa się również osoby niezatrudnione przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, wykonujące osobiście przewozy drogowe na jego rzecz (art. 92a ust. 4 ustawy).

Z powyższych przepisów wynika, że podmiotem wykonującym przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu, który podlega karze pieniężnej jest przedsiębiorca. W tym miejscu wskazać należy, że w wyroku z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 976/09, Lex nr 746376, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że administracyjna kara pieniężna nie jest celem samym w sobie. Prócz niewątpliwego elementu represji zawiera też pierwiastek prewencyjny. Jej istotę stanowi wymuszenie na przedsiębiorcy takiej organizacji pracy i postawy zatrudnionych kierowców, by praca tych ostatnich odbywała się w sposób bezpieczny, bez stwarzania zagrożenia dla życia i mienia innych użytkowników dróg, a także życia i zdrowia kierowcy. Przepisy o czasie pracy kierowców i jego dokumentowaniu takim właśnie celom służą. Na te okoliczności zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku w sprawie SK 75/06 stwierdzającym zgodność art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym (a więc przepisu sankcjonującego wykonywanie przewozów drogowych z naruszeniem przepisów o czasie pracy kierowców) z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz brak niezgodności z art. 42 ust. 1 Konstytucji RP. W motywach tego wyroku Trybunał stwierdził, że idea i prewencyjny cel sankcji ustanowionej w art. 92 ust. 1 pkt 2 u.t.d. zmierza do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Trybunał zauważył także, że akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze, z przedsiębiorcy na jego kierowców.

Przedstawienie tej argumentacji, którą w pełni należy podzielić, ma na celu wykazanie wagi i znaczenia przestrzegania przepisów o czasie pracy kierowców. Wprawdzie powyższe orzeczenie NSA oraz orzecznie Trybunału Konstytucyjnego wydane zostały na podstawie ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu poprzednio obowiązującym, jednak zachowują swoją aktualność na gruncie obecnie obowiązującej ustawy o transporcie drogowym.

Natomiast zgodnie z art. 4 pkt 22 u.t.d. określenie obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznacza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz m.in.

- rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21),

- rozporządzenia (WE) nr 561/2006,

- rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. Urz. L 300 z 14.11.2009, str. 51-71),

- ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1155),

- ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o systemie tachografów cyfrowych (Dz. U. nr 180, poz. 1494, ze zm.).

Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (92a ust. 6 ustawy). I tak treść załącznika nr 3 do ww. ustawy sankcjonuje:

- lp. 6.1.4. - wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji

- lp. 6.2.1. - nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

W rozpoznawanej sprawie podczas kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki IVECO o nr rej. [...] i naczepy marki ZREMB o nr rej. [...] przeprowadzonej w dniu 26 czerwca 2013r. na drodze krajowej nr 12 w miejscowości O. stwierdzono, że zatrzymanym pojazdem w imieniu przedsiębiorcy kierował A. B. Powyższym pojazdem realizowany był przewóz drogowy w ramach krajowego transportu drogowego rzeczy. W toku kontroli przedmiotowego pojazdu ustalono nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Ponadto przewóz drogowy wykonywany był pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji.

W myśl obowiązujących przepisów prawa zasadą przy wykonywaniu transportu drogowego jest więc obowiązkowa rejestracja czasu pracy kierowcy przy pomocy zainstalowanego w pojeździe urządzenia rejestrującego – tachografu. Zgodnie bowiem z art. 13 rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. pracodawca oraz kierowcy zapewnią poprawne działanie i odpowiednie stosowanie, z jednej strony, urządzeń rejestrujących, a z drugiej strony, karty kierowcy, w przypadku, gdy kierowca zobowiązany jest prowadzić pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące, zgodnie z załącznikiem IB. Stosownie do art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od momentu, w którym go przejmują. Nie wyjmuje się wykresówki lub karty kierowcy z urządzenia przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karty kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona (...). Zgodnie zaś z art. 15 ust. 8 tego rozporządzenia, zabrania się fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez urządzenie rejestrujące lub kartę kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z urządzenia rejestrującego jak określono w załączniku IB. Stosownie do art. 10 ust. 2 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE L z dnia 11 kwietnia 2006 r.), przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust. 1 w taki sposób, aby kierowcy mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia.

Z powołanego art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym jednoznacznie wynika, że przedsiębiorca prowadzący działalność w zakresie transportu drogowego zapewnia poprawne działanie i odpowiednie stosowanie urządzeń rejestrujących używanych w pojazdach, którymi wykonywana jest tego rodzaju działalność gospodarcza. Rozporządzenie Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym wprost przewiduje zakaz fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach przechowywanych w tachometrze. Zabronione jest jakiekolwiek manipulowanie tachometrem lub wykresówką, które mogłoby spowodować zlikwidowanie lub sfałszowanie danych w nim rejestrowanych. Niedozwolone jest podłączanie do tachografu jakichkolwiek urządzeń mających lub mogących mieć wpływ na prawidłową pracę urządzenia rejestrującego, tym bardziej wyłączenie tachografu za pomocą pilota.

W ocenie sądu odpowiedzialność przedsiębiorcy w tym zakresie nie powinna budzić wątpliwości, a podnoszony przez skarżącego argument, że samochód nie jest jego własnością, ale korzysta z niego na podstawie umowy najmu zawartej w dniu 1 stycznia 2013 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim, jak wynika z akt administracyjnych, umowa najmu przedmiotowego pojazdu zawarta była 7 marca 2011 r. ( k. 20), a nie 1 stycznia 2013 r. Ponadto przedsiębiorca obowiązany jest nie tylko do wydawania we wspomnianym zakresie wytycznych (zarządzeń) kierowcom, ale także kontroli przestrzeganie wynikających z przepisów prawa zasad funkcjonowania urządzeń rejestrujących montowanych w środkach transportu, którymi wykonywany jest transport drogowy. Skarżący takiej kontroli nie przeprowadzał, skoro nie wiedział, że w pojeździe zamontowane jest niedozwolone urządzenie dodatkowego w postaci wyłącznika tachografu uruchamianego za pomocą pilota. Jednocześnie zauważyć należy, że ostatnia kontrola okresowa urządzenia rejestrującego dokonana została w dniu 1 lutego 2011r. Stosownie zaś do treści rozdziału VI ust. 3 pkt a załącznika I rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85, okresowe badania urządzeń zamontowanych w pojazdach są przeprowadzane co dwa lata, przy czym mogą być przeprowadzane przy okazji okresowego badania technicznego. Badania te obejmują: - sprawdzenie, czy urządzenie działa prawidłowo, - sprawdzenie, czy urządzenie opatrzone jest znakiem homologacji typu,

- sprawdzenie, czy zamocowana jest tabliczka pomiarowa, - sprawdzenie, czy plomby na urządzeniu i na innych częściach instalacji są w stanie nienaruszonym, - wyznaczenie faktycznego obwodu tocznego kół. W związku z powyższym kolejna kontrola okresowa przedmiotowego pojazdu powinna zostać dokonana najpóźniej do dnia 1 lutego 2013r. Wobec powyższego, w sytuacji gdyby badanie okresowe przedmiotowego pojazdu zostało przeprowadzone w odpowiednim czasie, nie tylko na skarżącego nie byłaby nałożona kara określona w załączniku do ustawy o transporcie drogowym nr 3 lp. 6.1.4, ale w trakcie sprawdzenia wykryte zostałoby urządzenie dodatkowe w postaci wyłącznika tachografu. Ponadto to właśnie podmiot wykonujący przewóz drogowy - przedsiębiorca organizuje pracę kierowców w taki sposób, aby kierowcy mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II rozporządzenia (WE) nr 561/2006 r. Przyjęcie odmiennego stanowiska powodowałoby, że instalacja urządzeń rejestrujących i obowiązek przestrzegania, jak i dokumentowania czasu pracy kierowców przy pomocy wykresówek nie spełniałby swojej funkcji.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w ustalonym stanie faktycznym nie można przyjąć, że skarżący zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy w swoim przedsiębiorstwie, o której stanowi art. 92b ust.1 u.t.d. Zgodnie bowiem z tym przepisem nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. nr 94, poz. 1086 i 1087); 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Skoro skarżący nie kontrolował wykresówek kierowcy, a ponadto przez dwa lata nie zainteresował się jak funkcjonuje tachograf w wynajmowanym pojeździe, to odstąpienie od nałożenia kary na podstawie powyższego przepisu nie jest możliwe.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 - poprzez pominięcie istotnego zapisu o wyłączeniu odpowiedzialności przedsiębiorstwa, w sytuacji gdy przedsiębiorstwo nie miało wpływu na powstałe naruszenie - stwierdzić należy, że jest on niezasadny. Zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa. Bez uszczerbku dla prawa Państw Członkowskich do pociągnięcia przedsiębiorstw transportowych do pełnej odpowiedzialności, Państwa Członkowskie mogą uzależnić pociągnięcie do odpowiedzialności od naruszenia przez przedsiębiorstwo przepisów ust. 1 i 2. Państwa Członkowskie mogą wziąć pod uwagę wszelkie dowody wskazujące na to, że nie jest uzasadnione pociągnięcie przedsiębiorstwa transportowego do odpowiedzialności za popełnione naruszenie.

Natomiast zgodnie z art. 92c ust. 1 pkt u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W powołanym przepisie chodzi o takie zdarzenia lub okoliczności, które nie są typowe, i których przy dołożeniu należytej staranności przy organizacji pracy przedsiębiorstwa nie sposób przewidzieć.

Ponadto podkreślić należy, że wprawdzie wykonywanie czynności kierowania pojazdem z reguły odbywa się z wyłączeniem możliwości sprawowania bezpośredniej kontroli przez przedsiębiorcę, jednak wynikający z art. 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 obowiązek nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem czasu pracy kierowcy nie jest ograniczony do tych przypadków kiedy możliwe jest sprawowanie bezpośredniej kontroli nad kierowcą. Takie rozumienie wypaczałoby sens tego przepisu. W wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 118/10 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że "przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego między innymi poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie, w przypadku stwierdzenia naruszeń, właściwych środków dyscyplinujących. Nie można przy tym wykluczyć, że w konkretnych przypadkach mimo dochowania przez przedsiębiorcę wszelkich aktów staranności dojdzie do naruszenia przepisów o transporcie drogowym. W takiej sytuacji podmiot wykonujący transport drogowy będzie mógł uwolnić się od odpowiedzialności, o ile zaistnieją przesłanki wymienione w art. 93 ust. 7 u.t.d". Powyższy pogląd NSA należy w pełni podzielić, jednakże w rozpoznawanej sprawie żadne dowody nie wskazują na to, że nie jest uzasadnione pociągnięcie skarżącego do odpowiedzialności za popełnione naruszenia. Powinnością przedsiębiorcy jest bieżące kontrolowanie wykonywania powierzonych obowiązków. Skarżący nie przeprowadzał bieżącej kontroli pojazdów, skoro nie wiedział, że tachograf posiada dodatkowe urządzenie pozwalające na nierejestrowanie pracy kierowcy, a ponadto nie kontrolował wykresówek kierowcy. Tymczasem kierowca oświadczył, że sporadycznie korzystał z urządzenia wyłączającego pracę tachografu. W ocenie sądu, przywołane okoliczności i dowody nie należą w rzeczywistości do kategorii, na które podmiot wykonujący transport drogowy nie miał wpływu. Zwykła bowiem wiedza i doświadczenie życiowe uczą, że kierowca może nie przestrzegać wydanych przez przedsiębiorcę zarządzeń.

Wobec powyższego zasadne było nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia przepisów normujących czas prowadzenia pojazdu i odpoczynku kierowców. Podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania nie jest zasadny. Organ w zaskarżonej decyzji odniósł się do argumentów i wyjaśnień skarżącego dotyczących okoliczności, które mogłyby uzasadniać odstąpienie od wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej, a strona nie wykazała skutecznie istnienia podstaw wskazanych w art. 92c oraz 92b ustawy o transporcie drogowym.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę.

d.j.