Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 39/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Małgorzata Boaro po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. sprawy ze skargi Z.T. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia .... w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki wybudowanych w warunkach samowoli budowlanej: zbiornika na nieczystości ciekłe, piwnicy oraz przybudówki do istniejącego młyna I. oddala skargę; II. zasądza od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata ... kwotę 221,40 zł (słownie: dwieście dwadzieścia jeden złotych czterdzieści groszy), w tym 41,40 zł podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. (zwany dalej PINB w Ś.) decyzją z dnia ...., wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974r. Nr 38, poz. 229 ze zm., dalej w skrócie u.s.p.b.) oraz art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (t. jedn. z 2010 r. Dz. U. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej w skrócie u.p.b.), odmówił wydania nakazu rozbiórki wybudowanych w warunkach samowoli budowlanej na działce nr ... w G. następujących obiektów: zbiornika na nieczystości ciekłe, piwnicy oraz przybudówki do istniejącego młyna.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że Starosta Ś. postanowieniem z dnia ..., przekazał mu do załatwienia według właściwości podanie Z. T., który zwrócił się o sprawdzenie legalności robót budowlanych wykonanych przez S. M. na działce nr ... w G., tj. szamba, piwnicy, przybudówki do istniejącego młyna oraz ogrodzenia na ww. działce podkreślając, że roboty te wkroczyły częścią powierzchni na teren należący do jego działki nr ..... Organ I instancji zaznaczył, że sprawę legalności budowy ogrodzenia pomiędzy działkami nr .... w G., stanowiącymi własność W. i S. M. oraz M. i Z. T., rozstrzygnął w dniu ..... Dodał, że w toku postępowania prowadzonego w stosunku do pozostałych wykonanych robót budowlanych w dniu 29 września 2005 r. dokonał z udziałem stron oględzin działki nr ... w G. ustalając, że znajduje się na nie młyn, który zaadaptowano na cele mieszkalne, do młyna dobudowana jest przybudówka o funkcji mieszkalnej połączona komunikacyjnie z młynem, usytuowana przy granicy z działką nr .... a na zachodniej części działki nr .... usytuowane jest szambo. PINB w Ś. poinformował, że w toku oględzin S.M. oświadczył, że działkę nr .... nabył z istniejącymi zabudowaniami w dniu 10 listopada 1992 r. (na podstawie aktu notarialnego rep. A nr ...), z kolei Z. T. oświadczył, że młyn był ruiną i żadnych przybudówek nie było, a po ich powstaniu zostały wykopane dodatkowo piwnice. Organ I instancji wskazał dalej, że w dniu 3 października 2005 r. zostały przeprowadzone dowody z zeznań stron, w trakcie których Z.T. oświadczył, że S.M. wybudował zbiornik na nieczystości ciekłe, piwnice oraz przybudówkę na przełomie lat 1999-2000, natomiast S.M. sprecyzował, że połowę działki nr .... położonej w G. kupił w dniu 10 listopada 1992 r., a pozostałą część w dniu 20 stycznia 1993 r. S.M. twierdził, że zakupiona działka była zabudowana ruinami wiatraka i zabudowań gospodarczych i zaznaczył, że nie miał świadomości, że budynek gospodarczy (ruiny) zlokalizowany jest częściowo na działce nr .... Inwestor przyznał, że w latach 1993-1994 bez pozwolenia na budowę wykonał: odbudowę ruin, remont wiatraka, remont istniejącego szamba jednokomorowego oraz dobudował drugą komorę szamba i na dowód, że ww. prace wykonał do końca 1994 r. przedstawił do akt sprawy kserokopie faktur na materiały i sprzęt użyte przy wykonywaniu tych robót. PINB w Ś. wskazał, że w dniu 25 października 2005r. S. M. do akt sprawy dołączył inwentaryzację geodezyjną z dnia 24 października 2005 r., z której wynika, że przekroczenie granicy działki na długości 18,5 m wynosi od 23 do 63 cm. Organ I instancji podkreślił, że za wiarygodną datę realizacji ww. robót uznał datę podaną przez inwestora (tj. lata 1993-1994 r.) z uwagi na udokumentowanie jej fakturami i rachunkami (ok. 50 szt.) potwierdzającymi wykonywanie robót budowlanych w tym okresie. Dodał również, że w konsekwencji tego musiał uznać, stosownie do treści art. 103 ust. 2 u.p.b., iż zastosowanie w sprawie winny mieć przepisy u.s.p.b. i w tym stanie rzeczy dla podjęcia rozstrzygnięcia niezbędne okazało się ustalenie, czy nie zachodzą podstawy określone w art. 37 u.s.p.b. obligujące organ do orzeczenia rozbiórki. Przypomniał także, iż przewidziany w art. 37 ust. 1 tego przepisu nakaz rozbiórki wymienia dwie takie przesłanki: 1) jeżeli obiekt budowlany lub jego część została wybudowana na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, albo 2) powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Dodał, że w toku postępowania ustalono nadto, że obecnie dla terenu działek nr .... w G. brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jednak w dacie wykonania przedmiotowych inwestycji obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, według którego działka nr ... w G. położona była na terenie oznaczonym symbolem UR - czyli usługi i rzemiosło i zapis ten dopuszczał również możliwość zabudowy mieszkaniowej na tym terenie. Organ I instancji wskazał, że tym samym została wykluczona pierwsza z przesłanek rozbiórki wymieniona w przywołanym art. 37 ust.1 u.s.p.b. Dodał jednocześnie że postanowieniem z dnia 30 grudnia 2005 r., Nr 229/05, nałożył na W. i S.M. obowiązek przedstawienia mu określonych dokumentów, związanych z przeprowadzonymi robotami budowlanymi polegającymi na: odbudowie, remoncie oraz budowie na terenie działki nr .... w G.: zbiornika na nieczystości ciekłe, piwnicy oraz przybudówki do istniejącego młyna, w celu ustalenia czy istnieje możliwość doprowadzenia przedmiotowych inwestycji do stanu zgodnego z przepisami oraz w miarę konieczności jakie roboty należy wykonać w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. PINB w Ś. wskazał, że w dniu 28 lutego 2006 r. zobowiązani przedłożyli żądane dokumenty, w tym m. in. "Ekspertyzę robót budowlanych wykonanych przy remoncie młyna, remoncie piwnicy, odbudowie przybudówki i remoncie zbiornika na nieczystości ciekłe w G. na działce nr ...." autorstwa mgr inż. S.S. - rzeczoznawcy budowlanego w specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Podkreślił, że z treści ekspertyzy wynikało, iż przedmiotowe roboty budowlane wykonano bardzo starannie i zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami, a w wyniku wykonanych robót budowlanych w pomieszczeniach budynku młyna i przybudówki powstał lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej 208,2 m2 oraz kubaturze 940,2 m3, który został wyposażony w niezbędne instalacje oraz spełnia wymagania przepisów i norm budowlanych. Jednocześnie rzeczoznawca wskazał, że nie są konieczne żadne zmiany lub przeróbki i lokal należy dopuścić do użytku. Organ I instancji zaznaczył, że ponadto inwestorzy przedłożyli inwentaryzację architektoniczną młyna, przybudówki do młyna oraz piwnic usytuowanych w G. na działce nr ..., sporządzoną przez mgr inż. arch. A.G., jak również przedłożyli opinię kominiarską, protokoły badań i sprawdzeń instalacji wodnej i kanalizacyjnej oraz bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe wraz z oświadczeniem osoby posiadającej uprawnienia w specjalności instalacyjnej o zgodności ich wykonania z przepisami i zasadami wiedzy technicznej oraz protokoły badań i sprawdzeń instalacji elektrycznej oraz przyłącza energetycznego do budynku wraz z oświadczeniem osoby posiadającej uprawnienia w specjalności elektrycznej o zgodności ich wykonania z przepisami i zasadami wiedzy technicznej. Dodał, że z treści oświadczenia złożonego przez inż. M.W., uprawnionego do kierowania robotami budowlanymi w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji urządzeń: wodociągowych i kanalizacyjnych, cieplnych, wentylacyjnych i gazowych w ograniczonym zakresie wynika, iż roboty związane z budową nieodpływowego szamba oraz przyłącza kanalizacji sanitarnej i wewnętrznej instalacji wodno-kanalizacyjnej w obiekcie młyn Gogołów dz. nr 159/3 zostały wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami i sztuką budowlaną. Nadto teren wokół młyna został uporządkowany i doprowadzony do należytego stanu. PINB w Ś. poinformował, że w związku z powyższym decyzją z dnia ...., udzielił W. i S.M. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego o pow. użytkowej 208, 2 m2 i kubaturze 940,2 m3 powstałego w wyniku adaptacji byłego młyna wiatrowego usytuowanego na dz. Nr .... w G. ... Dodał, że decyzja ta została w trybie odwoławczym zbadana przez D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. (dalej zwanego DWINB we W.), który .... r. uchylił ją i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. PINB w. podkreślił, że w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej wskazano w szczególności, iż wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie w trybie art. 42 u.s.p.b. jest możliwe tylko w sytuacji, gdy w prowadzonym postępowaniu naprawczym wydana została decyzja mająca oparcie w art. 40 ww. ustawy, a inwestor wypełnił wynikające z niej obowiązki, a nadto nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 omawianej ustawy, obligujące organ do wydania nakazu rozbiórki. DWINB we W. zarzucił, że w powyższym zakresie brak było jakichkolwiek ustaleń, jak również nie została wydana decyzja w trybie art. 40 u.s.p.b. Organ odwoławczy wskazał nadto na szereg innych uchybień proceduralnych, m.in. naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronom zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ l instancji.

PINB w Ś. podniósł dalej, że po przeprowadzeniu ponownie postępowania dowodowego decyzją z dnia ...., wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie i decyzja ta w wyniku złożenia odwołania przez M. i Z. T. została utrzymana w mocy przez DWINB we W. decyzją z dnia ..... Dodał, że orzekające w sprawie organy uznały za słuszne umorzenie postępowania, gdyż ich zdaniem brak było podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 37 u.s.p.b. (w dacie wykonania przedmiotowych inwestycji obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, umożliwiający zabudowę przedmiotowej działki), a także na podstawie 40 u.s.p.b. (roboty budowlane nie naruszyły przepisów). Podkreślono przy tym, że roszczenia dotyczące zajęcia części działki nr .... w G. stanowiącej własność Z. T., mogą być dochodzone przez wnioskodawcę na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. PINB w Ś. poinformował, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w następstwie złożenia skargi przez M. i Z.T., wyrokiem z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 183/08, uchylił zaskarżoną decyzję DWINB we W. wskazując w uzasadnieniu, że organy nadzoru budowlanego obu instancji co prawda dokonały tak istotnej z punktu widzenia właściwych przepisów budowlanego prawa materialnego ustaleń charakterystyki terenu, na którym zlokalizowana jest sporna inwestycja, w oparciu o obowiązujący ówcześnie (tj. w dacie wykonywania spornych inwestycji) miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, lecz jedynie w odniesieniu do działki nr ...., odstępując jednocześnie od przeprowadzenia takiego postępowania w stosunku do działki nr .... w G., na której to działce, co potwierdzają ustalenia organów obu instancji, również znajdowała się część spornych robót budowlanych.

Organ I instancji podkreślił, że DWINB we W. stosując się do wytycznych Sądu zapoznał się z wypisem i wyrysem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy w Ś. nr .... r. (obowiązującego w dacie realizacji inwestycji), w części obejmującej działkę nr .... w G., z których wynikało, że działka ta położona była na terenie oznaczonym symbolem RP - uprawy polowe. Ustalenia szczegółowe planu wskazywały, że na działkach, które w chwili uchwalania planu były przeznaczone pod uprawy polowe, dopuszczono możliwość zabudowy zagrodowej z projektowaną zabudową mieszkaniową o niskiej intensywności. W ocenie organu II instancji zbiornik na nieczystości ciekłe, piwnica, oraz przybudówka mieszkalna do istniejącego młyna mieszczą się w pojęciu zabudowy mieszkaniowej o niskiej intensywności, a zatem są zgodne z przepisami o zagospodarowaniu i planowaniu przestrzennym i wszystkie przedstawione wyżej okoliczności faktyczne wykluczają zastosowanie w sprawie przepisów art. 37 i art. 40 u.s.p.b., co przesądza o bezprzedmiotowości postępowania. PINB w Ś. wskazał, że w tej sytuacji organ II instancji decyzją z dnia ...., utrzymał w mocy jego decyzję z dnia ...., umarzającą wszczęte na żądanie Z. T. postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania w warunkach samowoli budowlanej na działce nr .... w G.: zbiornika na nieczystości ciekłe, piwnicy, oraz przybudówki do istniejącego młyna, a wyrokiem z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 387/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Z. i M.T. na ww. decyzję ..... PINB w Ś. poinformował, że po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Z. i M.T. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 205/10, uchylił ww. wyrok. Dodał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. ponownie rozpoznając skargę, kierując się wytycznymi zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrokiem z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 302/10, uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując, że w sprawie należało wydać decyzję merytoryczną, a nie decyzję na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Sąd podkreślił, że skoro organy oceniały i szeroko uzasadniały, że brak było podstaw do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 u.s.p.b., to nie można twierdzić, że postępowanie jest bezprzedmiotowe. Przypomniał również, że Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że należy odróżnić bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. od sytuacji, kiedy brak jest przesłanek materialnoprawnych do wydania decyzji pozytywnej, w tym przypadku do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, czy też obiektów, które były przedmiotem tego postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli organy doszły do wniosku, że brak jest podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 u.s.p.b., to powinny wydać decyzję odmawiającą wydania takiego rozstrzygnięcia, gdyż takiemu rozstrzygnięciu odpowiadają uzasadnienia wydanych decyzji. NSA zauważył, iż w rozpatrywanej sprawie rozważono dotychczas jedynie, czy istnieje przesłanka do nakazania rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 u.s.p.b., tymczasem należało również rozważyć, czy nie mogą tu mieć zastosowania przepisy art. 37 ust. 1 pkt 2 lub ust. 2 tej ustawy. WSA we Wrocławiu wskazał, że ponownie rozpatrując niniejszą sprawę organy nadzoru budowlanego winny zatem rozważyć, czy wybudowanie w realiach tej sprawy w warunkach samowoli budowlanej zbiornika na nieczystości ciekłe, piwnicy oraz przybudówki do istniejącego młyna, nie spowodowało niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, bądź też czy ewentualna rozbiórka wyżej wymienionych samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych nie jest uzasadniona innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1 art. 37 u.s.p.b. Dodał, że organ powinien wskazać, że naruszenie własności nieruchomości skarżących nie może stanowić samoistnej przesłanki do nakazania rozbiórki obiektów budowlanych na podstawie art. 37 u.s.p.b. i że w takich przypadkach zastosowanie ma przepis art. 151 Kodeksu cywilnego. Sąd podkreślił, że chociaż ochrona prawa własności na tle postanowień Konstytucji RP nie budzi wątpliwości, to jednak ochrona tego prawa w pierwszej kolejności wynika z przepisów Kodeksu cywilnego, a nie z przepisów prawa administracyjnego materialnego.

PINB w Ś. wskazał, że w tej sytuacji rozpatrując ponownie niniejszą sprawę oraz stosując się do wytycznych Sądu, wezwał pismem z dnia 13 stycznia 2011 r. autora sporządzonej w lutym 2006 r. "Ekspertyzy robót budowlanych ...." - rzeczoznawcę budowlanego S.S. do uzupełnienia wyżej wymienionej ekspertyzy w zakresie stwierdzenia, czy przedmiotowe roboty budowlane spowodowały niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2 u.s.p.b.) oraz czy nie zachodzą inne uzasadnione ważne przyczyny, poza wymienionymi w art. 37 ust. 1 u.s.p.b., uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowych obiektów (art. 37 ust. 2 u.s.p.b.). Organ I instancji zaznaczył, że z przedłożonego w dniu 28 stycznia 2011 r. uzupełnienia ekspertyzy wynika, że wybudowanie w realiach tej sprawy, w warunkach samowoli budowlanej, zbiornika na nieczystości ciekłe, piwnicy oraz przybudówki do istniejącego młyna, nie spowodowało niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia oraz że rozbiórka wyżej wymienionych samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych nie jest uzasadniona innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1 art. 37 u.s.p.b. W świetle powyższego skoro w przedmiotowej sprawie nie istniała przesłanka do nakazania rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 37 ust. 1 pkt 2 lub ust. 2 u.s.p.b., to w ocenie PINB w Ś. jedynym uzasadnionym rozstrzygnięciem jest decyzja odmawiająca wydania nakazu rozbiórki obiektów wybudowanych w warunkach samowoli budowlanej na działce nr .... w G..

W odwołaniu od tej decyzji Z. T. wskazał, iż w sprawie w pełni powinno znaleźć zastosowanie art. 37 ust. 2 u.s.p.b., gdyż S.M. mając pełną świadomość swoich czynów wybudował, a nie jak twierdzi odbudował, pod pozorem budowy drewnianej wiaty, przybudówkę, piwnicę oraz zbiornik na nieczystości ciekłe, pomijając wszelkie kroki prawne obowiązujące w państwie prawa. Zarzucił, iż PINB w Ś. przyjął za prawdę, że sporne zagospodarowania znajdowały się już na działce w dniu zakupu przez S. M., tymczasem zarówno Z. T., jak i inni rodowici mieszkańcy wsi mogą potwierdzić, iż takich ruin na tej działce nigdy nie było. Dodał, że dotarł do osoby, która sprzedawała wyżej wymienione działki S.M. i osoba ta oświadczyła, że działkę tę zakupiła za zgodą Naczelnika Gminy Ś. w 1975 r. i zabudowana ona była jedynie ruinami wiatraka holenderskiego, tak jak w opisie Decyzji Naczelnika Gminy Ś. nr ..... Zauważył, iż w powyższej decyzji Naczelnika wyczytać można, że na kupno działki wyraził zgodę Powiatowy Konserwator Zabytków z uwagi na to, że obiekt ten stanowi zabytek, ale fakt ten został przez PINB w Ś. całkowicie zignorowany podczas rozpatrywania przedmiotowej sprawy, co w konsekwencji spowodowało, że nie zbadano czy wykonane bez jakichkolwiek konsultacji z Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków przez S. M. prace nie doprowadziły do uszkodzenia lub zniszczenia zabytku. Podkreślił, że organy prowadzące postępowanie nie sprawdziły także wątku decyzji nr ... r. Wójta Gminy Ś., w której ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie drewnianej wiaty gospodarczej przewidzianej do realizacji na terenie przedmiotowej działki nr ..., a o której informował on w odwołaniu od decyzji Nr ..... Zdaniem Z. T. decyzja ta, a w szczególności załącznik graficzny, może być kolejnym dowodem na to, iż zeznania S. M. są nieprawdziwe.

DWINB we W. decyzją z dnia ..., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że ustalenia dokonane przez orzekające w sprawie organy, że inwestor przedmiotowe roboty budowlane wykonał przed 1995 r., zostały bezsprzecznie uznane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (wyrok z dnia 6 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Wr 183/08) oraz Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 205/10). Dodał, że Z.T.ani żadna inna strona postępowania nie przedstawił nowych dowodów, które mogłyby podważyć powyższe ustalenia. Podkreślił, że kwestia, czy wykonane przez S.M. roboty budowlane polegały jedynie na odtworzeniu istniejących obiektów budowlanych, czy też wiązały się także z wykonaniem całkiem nowych obiektów nie ma w tym wypadku znaczenia, gdyż zarówno przy odbudowie wcześniej istniejącego obiektu budowlanego oraz budowie całkiem nowego obiektu zastosowanie ma ta sama procedura legalizacyjna. DWINB we W. wskazał, że organy nadzoru budowlanego obu instancji orzekające w niniejszej sprawie, będąc związane treścią zapadłych w sprawie prawomocnych wyroków, zobowiązane były rozstrzygnąć czy w sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 37 u.s.p.b. Zaznaczył, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że zapisy obowiązującego wówczas miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dopuszczały możliwość zabudowy przedmiotowych działek, przedłożone przez inwestora ekspertyzy wskazują na poprawność wykonanych robót, a nadto-wykonane obiekty nie są takimi obiektami, które mogą stwarzać niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W ocenie organu II instancji powyższe fakty wskazują, że brak jest zatem podstaw do orzeczenia w sprawie nakazu rozbiórki na podstawie przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 u.s.p.b. Odnosząc się natomiast do kwestii zasadności wydania w sprawie, w oparciu o przepis art. 37 ust. 2 u.s.p.b., decyzji o nakazie rozbiórki z powodu innych ważnych przyczyn niż wymienione w art. 37 ust. 1 u.s.p.b., DWINB we W. stwierdził, że takich przyczyn nie dostrzega i takimi powodami -jego zdaniem -nie mogą być wskazane przez Z. T. przyczyny dotyczące naruszenia prawa własności, naruszenia przepisów o ochronie zabytków czy też samowolnego wykonania robót budowlanych. W ocenie organu argumentacja odwołującego, że nie sprawdzono, czy wykonane roboty budowlane nie doprowadziły do uszkodzenia lub zniszczenia zabytku, w żaden sposób nie podważa odmowy wydania decyzji o rozbiórce spornych obiektów budowlanych. Organ przypomniał, że przepis art. 45 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, póz. 1568 ze zm., dalej w skrócie u.o.z.o.z.) przyznaje właściwemu wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków możliwość nakazania decyzją przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego lub doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu w przypadku, gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru prace konserwatorskie, restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, architektoniczne lub podjęto inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12. Posiadanie przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków kompetencji do oceny wykonanych robót budowlanych pod względem zgodności z przepisami o ochronie zabytków oraz wydania orzeczenia nakazującego przywrócenie stanu zgodnego z tymi przepisami wyklucza, w ocenie DWINB, możliwość wydania przez organy nadzoru budowlanego decyzji w trybie art. 37 ust. 2 tylko z uwagi na naruszenie przepisów o ochronie zabytków. Organ II instancji zauważył, że przed wykonaniem inwestycji obiekt młyna stanowił ruinę co potwierdza w odwołaniu odwołujący się oraz treść oświadczenia A.W., który sprzedawał inwestorom w imieniu właścicieli- J. i T.D.- część nieruchomości objętej inwestycją. Fakt ten potwierdza również decyzja Naczelnika Gminy z dnia ....., o wyznaczeniu J.D. jako kandydata do nabycia państwowej nieruchomości - 1/2 działki nr .... zabudowanej ruinami wiatraka holenderskiego. W ocenie DWINB we W. trudno mówić o zniszczeniu lub uszkodzeniu zabytku w wyniku robót budowlanych, jeżeli w wyniku tych robót zniszczony obiekt został faktycznie zrekonstruowany. Zdaniem organu wykonane roboty mogły tylko poprawić a nie pogorszyć stan zachowania zabytku. Dodał, że nie można również powiedzieć, że przybudówka do młyna oraz wejście do piwnicy są elementami, które nie pasują do młyna przez co zatraceniu ulegają walory zabytku podlegające ochronie konserwatorskiej, o czym świadczy dokumentacja zdjęciowa zawarta w Ekspertyzie robót budowlanych mgr inż. S. S.. Organ podniósł ponadto, że również zbiornik na nieczystości (szambo) to nie może mieć negatywnego wpływa na walory zabytku podlegającego ochronie konserwatorskiej. W ocenie DWINB orzeczenie wobec S.M., w trybie art. 37 ust. 2 u.s.p.b., nakazu rozbiórki przybudówki do młyna, piwnicy oraz szamba ze względu na ochronę zabytkowego młyna, w sytuacji, gdy to ten inwestor zrekonstruował młyn przywracając jego walory estetyczne, naruszałoby konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej, ustanowioną w art. 2 Konstytucji RP. Organ II instancji stwierdził, że również naruszenie własności nie może stanowić podstawy orzeczenia w trybie art. 37 ust. 2 u.s.p.b., gdyż jest to kwestia o charakterze cywilnoprawnym, do której rozstrzygania powołane są sądy powszechne, zaś przepisy prawa budowlanego mające zastosowanie w rozpoznawanej sprawie nie przewidują sankcji dla inwestora z powodu naruszenia czyjejkolwiek własności. Jak dodał organ stanowisko takie znalazło potwierdzenie w zapadłych w niniejszej sprawie wyrokach sądów administracyjnych.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Z.T. zarzucił, że organ II instancji bagatelizuje główną przyczynę w tej sprawie, czyli umyślność działań S.M., która dodatkowo narusza interes osób trzecich. Podkreślił, że jego zdaniem zachodzi bezspornie w niniejszej sprawie określona art. 37 ust. 2 u.s.p.b. przesłanka orzeczenia przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego albo jego przejęcia na własność Państwa, tj. "inne ważne przyczyny", na które wskazywał w swoim w odwołaniu. W jego ocenie tymi przyczynami są umyślność działań S. M. dokonanych wbrew wszelkim przepisom prawa budowlanego oraz składanie od początku postępowania fałszywych zeznań odnośnie nabycia działki już z ruinami przybudówki, gdy tymczasem na działce znajdowały się jedynie bezsporne ruiny budynku głównego czyli wiatraka holenderskiego, co potwierdzają załączone do odwołania nowe dowody. Podkreślił, że wykonanie robót budowlanych z naruszeniem prawa własności oraz przepisów o ochronie zabytków wzmacnia przesłankę określoną w przywołanym przepisie. Zdaniem skarżącego wydawanie zatem innej decyzji niż nakaz rozbiórki jest usprawiedliwianiem z niewiadomych przyczyn świadomego łamania przepisów prawa przez S. M. i próbą "na siłę zalegalizowania jego robót" lub także biorąc pod uwagę fakt, iż przedmiotowe obiekty mogły by być przejęte na rzecz Państwa, działaniem na szkodę Państwa.

DWINB we W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W piśmie ustosunkowującym się do skargi uczestnicy postępowania W. i S.M. wnieśli o jej oddalenie podkreślając, iż skarga jest bezzasadna, gdyż wszystkie podniesione w niej kwestie były już wielokrotnie przez orzekające w sprawie organy i sądy administracyjne rozstrzygane.

Na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r., ustanowiony z urzędu, pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i argumenty w niej zawarte, wnosząc jednocześnie o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.

Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)- lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, w skrócie u.p.p.s.a).

Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 u.p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Rozpoczynając rozważania wskazać należy na istotne konsekwencje związane z zapadłymi w niniejszym postępowaniu wyrokami sądów administracyjnych, który wynikają z treści art. 153 i art. 190 u.p.p.s.a. Zważywszy na hierarchię i chronologię wydanych orzeczeń wypada w pierwszej kolejności przytoczyć brzmienie art. 190 u.p.p.s.a, stanowiącego że sąd, któremu sprawę przekazano, związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Pojęcie "wykładni prawa" użyte w art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć wąsko, jako wyjaśnienie treści przepisów w granicach określonych podstawami kasacyjnymi. Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią dokonaną przez NSA nie obejmuje zatem kwestii będących jej przedmiotem, lecz wykraczających poza przesłanki pozytywnego lub negatywnego ustosunkowania się do podstaw kasacyjnych, poglądów prawnych wypowiedzianych na marginesie orzeczenia, a także ocen dotyczących stanu faktycznego sprawy. "Sąd pierwszej instancji jest związany dokonaną przez NSA wykładnią prawa odnośnie takiego, a nie innego rozumienia określonych przepisów prawa w zakresie sformułowanych w skardze kasacyjnej jej podstaw, co nie odnosi się jednak do oceny prawidłowości ustaleń stanu faktycznego." (wyrok NSA z 4.09.2007 r., sygn. akt I FSK 1130 / 06).

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prowadząc wcześniej postępowanie pod sygn. akt II SA/Wr 302/10, które poprzedzało niniejsze postępowanie, związany był oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 205/10, która to ocena w istocie przesądziła o kierunku i treści rozstrzygnięcia skargi na decyzje organu w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania w warunkach samowoli budowlanej zbiornika na nieczystości ciekłe, piwnicy oraz przybudówki do istniejącego budynku młyna.

Tylko gwoli przypomnienia wskazać trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że "w sprawie prowadzonej przez organy nadzoru budowlanego, zgodnie z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania, zakresem przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i argumentacją organów przedstawioną w uzasadnieniach decyzji, należało wydać decyzję merytoryczną, a nie decyzję na podstawie art. 105 § 1 kpa, brak bowiem podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia, gdyż postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe. Skoro organy oceniały i szeroko uzasadniały, że brak podstaw do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., to nie można twierdzić, że postępowanie jest bezprzedmiotowe. Należy odróżnić bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 kpa od sytuacji, kiedy brak jest przesłanek materialnoprawnych do wydania decyzji pozytywnej, w tym przypadku do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, czy też obiektów, które były przedmiotem tego postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli organy doszły do wniosku, że brak jest podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., to powinny wydać decyzję odmawiającą wydania takiego rozstrzygnięcia, gdyż takiemu rozstrzygnięciu odpowiadają uzasadnienia wydanych decyzji."

Poza powyższą kwestią natury proceduralnej sąd kasacyjny wypowiedział się w sposób jednoznaczny do zagadnień mających istotny wpływ na przyszłe merytoryczne rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego. Odnosząc się bowiem do zarzutu naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa (oddalenie skargi w sytuacji, gdy zachodziły podstawy do uchylenia decyzji administracyjnej ze względu na arbitralne danie wiary przez organ administracyjny wyłącznie dowodom z dokumentów zgłaszanym przez S.M. – faktur VAT i innych rachunków – bez uwzględnienia okoliczności podawanych przez skarżących co do czasu zakończenia prowadzonych w warunkach samowoli budowlanej robót budowlanych oraz niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji powodów, dla których organ odmówił wiary zeznaniom skarżących) sąd ten wskazał, że "okres wykonywania robót budowlanych (przed 1 stycznia 1995 r.) organy ustaliły w oparciu o szereg przedstawionych przez inwestora faktur i rachunków na materiały budowlane z lat 1993-1994." Podkreślając, że skarżący nie przedstawili żadnych takich dowodów, które by mogły skutecznie podważyć twierdzenia inwestora, iż obiekty, których dotyczyło postępowanie prowadzone przez organy nadzoru budowlanego, powstały po dacie 1 stycznia 1995r., Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że istotne z punktu widzenia art. 103 ust. 2 u.s.p.b. jest ustalenie daty zakończenia budowy obiektu, a w szczególności, czy budowa ta została zakończona przed datą wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, to jest przed dniem 1 stycznia 1995 r. Zaznaczając, że ustawodawca nie określa precyzyjnie co należy rozumieć przez zwrot użyty w ustawie: "budowa została zakończona", Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że – jak wynika z orzecznictwa – uznaniu budowy za zakończoną nie powinien przeszkadzać częściowy brak wykonania robót wykończeniowych, wyposażeniowych lub innych o podobnym charakterze (nie wymagających pozwolenia na budowę), które mogły być wykonywane w użytkowanym obiekcie nawet po dniu 1 stycznia 1995 r. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że powyższe ustalenia dotyczącego tego, iż budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. pozwalają na rozstrzygnięcie kwestii, jakie przepisy prawa budowlanego w tej sprawie powinny mieć zastosowanie. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 103 ust. 2 u.s.p.b., powinny mieć zastosowanie do samowoli budowlanej popełnionej przed dniem 1 stycznia 1995 r. przepisy dotychczasowe, a więc przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., co jest zgodne z poglądem przyjętym przez organy nadzoru budowlanego i przez Sąd w zaskarżonej decyzji.

Co jednakże istotne Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut skargi kasacyjnej, że organy nadzoru budowlanego i Sąd w zaskarżonym wyroku ograniczyli się jedynie do rozważenia, czy istnieje przesłanka do nakazania rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 u.s.p.b., gdy tymczasem należało również rozważyć, czy nie mogą tu mieć zastosowania przepisy art. 37 ust. 1 pkt 2 lub ust. 2 tej ustawy.

Dalej Sąd kasacyjny zauważył, iż pogląd, że naruszenie własności nieruchomości skarżących może stanowić samoistną przesłankę do nakazania rozbiórki obiektów budowlanych na podstawie art. 37 u.s.p.b. nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy ani w orzecznictwie sądowym, gdyż w takich przypadkach ma zastosowanie przepis art. 151 kc, o czym wielokrotnie informowano skarżących. W tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że ochrona prawa własności na tle postanowień Konstytucji RP nie budzi wątpliwości, jednak ochrona tego prawa w pierwszej kolejności wynika z przepisów Kodeksu cywilnego, a nie z przepisów prawa administracyjnego materialnego. Poza tym o ile prawo administracyjne przewiduje sankcje administracyjne za naruszenie prawa własności w określonych ściśle sytuacjach, to są to regulacje, które muszą zachowywać właściwe proporcje w stosunku do stopnia naruszenia własności, niestanowiące konkurencji dla przepisów prawa cywilnego w tym zakresie. Podnosząc, że w rozpoznawanej sprawie przekroczono granicę nieruchomości skarżących (bez winy umyślnej) na długości 18,5m o szerokości 23 cm do 63 cm, co stanowi naruszenie własności nieruchomości o powierzchni ok. 7,5 m² działki, Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, iż trudno oczekiwać, aby w takiej sytuacji w państwie prawnym, można orzec na podstawie przepisów Prawa budowlanego nakaz rozbiórki obiektu budowlanego, wyłącznie z powodu naruszenia własności nieruchomości.

Z kolei zapis art. 153 u.p.p.s.a. mówi o tym, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jak słusznie podsumował to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2059/09, "przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć zarówno samej wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy. Mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Wyrażoną w art. 153 u.p.p.s.a. zasadę należy również rozumieć w ten sposób, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. Oznacza to, iż obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, a także po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie."

Przypomnieć zatem należy, iż w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 302/10, wskazano, że "w rozpatrywanej sprawie rozważono dotychczas jedynie, czy istnieje przesłanka do nakazania rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Tymczasem należało również rozważyć, czy nie mogą tu mieć zastosowania przepisy art. 37 ust. 1 pkt 2 lub ust. 2 tej ustawy. Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę organy nadzoru budowlanego winny zatem rozważyć, czy wybudowanie w realiach tej sprawy w warunkach samowoli budowlanej zbiornika na nieczystości ciekłe, piwnicy oraz przybudówki do istniejącego młyna, nie spowodowało niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, bądź też czy ewentualna rozbiórka wyżej wymienionych samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych nie jest uzasadniona innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1 art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.

Brak rozważenia powyższych okoliczności stanowi naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem nie można wykluczyć, że gdyby do niego nie doszło, zapadłoby odmienne rozstrzygnięcie."

Podniesiono także, iż "przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy nadzoru budowlanego winny mieć ponadto na względzie, że – jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w motywach wyroku z dnia 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 205/10 – pogląd, iż naruszenie własności nieruchomości skarżących może stanowić samoistną przesłankę do nakazania rozbiórki obiektów budowlanych na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy ani w orzecznictwie sądowym, gdyż w takich przypadkach ma zastosowanie przepis art. 151 kc (...). Uwzględnić przy tym trzeba, że chociaż ochrona prawa własności na tle postanowień Konstytucji RP nie budzi wątpliwości, to jednak ochrona tego prawa w pierwszej kolejności wynika z przepisów Kodeksu cywilnego, a nie z przepisów prawa administracyjnego materialnego. Poza tym o ile prawo administracyjne przewiduje sankcje administracyjne za naruszenie prawa własności w określonych ściśle sytuacjach, to są to regulacje, które muszą zachowywać właściwe proporcje w stosunku do stopnia naruszenia własności, nie stanowiące konkurencji dla przepisów prawa cywilnego w tym zakresie. Należy więc mieć na względzie, że w rozpoznawanej sprawie przekroczono granicę nieruchomości skarżących (bez winy umyślnej) na długości 18,5 m o szerokości 23 cm do 63 cm, co stanowi naruszenie własności nieruchomości o powierzchni ok. 7,5 m² działki i trudno oczekiwać, aby w takiej sytuacji w państwie prawnym, można orzec na podstawie przepisów Prawa budowlanego nakaz rozbiórki obiektu budowlanego, wyłącznie z powodu naruszenia własności nieruchomości."

Analizując przytoczoną powyżej treść poprzedzających wyroków wskazać należy, iż Sąd rozstrzygając niniejszą sprawę związany jest oceną, że po pierwsze- przedmiotowe obiekty zostały zbudowane w ramach samowoli budowlanej przed dniem 1 stycznia 1995 r., zatem w sprawie będą miały zastosowanie wyłącznie przepisy u.s.p.b., po drugie- w sprawie brak jest przesłanek uzasadniających wydanie nakazu rozbiórki tych obiektów na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 u.s.p.b., t.j. w sytuacji, gdy obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, po trzecie- naruszenie własności nieruchomości nie może stanowić samoistnej przesłanki rozbiórki obiektów budowlanych na podstawie art. 37 u.s.p.b., gdyż ochrona tego prawa wynika z przepisów kodeksu cywilnego, a nie z przepisów prawa materialnego.

W tym kontekście słuszne jest przeto stanowisko DWINB we W., że ustalenia dokonane przez orzekające w sprawie organy, iż inwestor przedmiotowe roboty budowlane wykonał przed 1995 r. zostały bezsprzecznie uznane przez sądy za prawidłowe, zaś skarżący Z. T., ani żadna inna strona postępowania, nie przedstawili nowych dowodów, które mogłyby podważyć powyższe ustalenia. Zasadnie organ odwoławczy podkreślił, iż kwestia, czy wykonane przez S.M. roboty budowlane polegały jedynie na odtworzeniu istniejących obiektów budowlanych (stanowisko inwestora), czy też wiązały się także z wykonaniem całkiem nowych obiektów (stanowisko skarżącego) nie miała w tej sprawie znaczenia, ponieważ w stosunku do obu tych form prowadzonych działań inwestorskich zastosowanie ma ta sama (identyczna) procedura legalizacyjna. Z tego też powodu przedstawiana przez skarżącego argumentacja dotycząca wadliwości ustalenia w tym zakresie stanu faktycznego sprawy, poszerzona o zarzuty nierozpoznania i nieuwzględnienia nowych dowodów na tę okoliczność, czy też składania fałszywych zeznań przez inwestora, nie zasługiwała w żadnej mierze na uwzględnienie.

Sądowi orzekającemu pozostała zatem do rozstrzygnięcia jedynie kwestia, czy organy prawidłowo zrealizowały wytyczne sądu w zakresie zbadania czy w sprawie nie zachodzą przesłanki bądź to z art. 37 ust. 1 pkt 2 u.s.p.b, bądź to z art. 37 ust. 2 u.s.p.b.

Przypomnieć należy, iż w myśl przywołanego powyżej art. 37 ust. 1 pkt 2 u.s.p.b. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Nie ulega zdaniem Sądu wątpliwości, iż organy, kierując się wskazaniami tut. Sądu co do dalszego postępowania, prawidłowo uznały, opierając się na uzupełnieniu ekspertyzy robót budowlanych sporządzonym przez rzeczoznawcę budowlanego, że wykonane sporne obiekty nie są takimi obiektami, które mogą stwarzać niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo też doprowadzić do niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Trudno bowiem w realiach istniejącej zabudowy działki w G. przyjąć nawet w sferze teoretycznej, iż dobudowanie do odrestaurowanego niemal od podstaw budynku młyna (wiatraka murowanego typu holenderskiego) podpiwniczonej przybudówki o funkcji mieszkalnej, czy nawet zrealizowanie budowy zbiornika na nieczystości ciekłe (szamba) stworzyło czy też mogłoby stworzyć tego typu zagrożenia. Nie można w tym kontekście nie zauważyć, iż nawet skarżący zarówno w odwołaniu, jak i później w skardze, nie podnosił zarzutów idących w tym kierunku.

Zdaniem Sądu nie budzi również zastrzeżeń stanowisko organów co do braku podstaw do orzeczenia rozbiórki na podstawie przepisu art. 37 ust. 2 u.s.p.b., stanowiącego, iż terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.

Jak zasadnie zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1599/06, że "z treści przepisów art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane wynika, że środki przewidziane w ust. 1 stosuje się obligatoryjnie, gdy występują skutki przewidziane w tym przepisie. Do zastosowania środków w trybie ust. 2 organ administracji państwowej natomiast jest uprawniony, jeżeli wykaże, że jest to uzasadnione ważnymi przyczynami, innymi aniżeli wymienione w ust. 1. Biorąc pod uwagę cele prawa budowlanego, można przyjąć, że przez ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust. 2 powołanej ustawy należy rozumieć skutki samowoli budowlanej, które godziłyby w interesy społeczne inne aniżeli wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. Do skutków tych należy w szczególności naruszenie wartości chronionych prawem, jak elementy przyrodnicze środowiska, zabytki itp. Ważne przyczyny w takim rozumieniu muszą wynikać z przepisów powszechnie obowiązujących. Przyjęcie poglądu, że inne ważne przyczyny, o których mowa w art. 37 ust. 2, nie muszą istnieć w dacie budowy a mogą pojawić się później, przy założeniu ich normatywnego charakteru, zezwalałoby na łamanie zasady lex retro non agit, co w demokratycznym państwie prawnym i w świetle innych zasad konstytucyjnych jest nie do przyjęcia."

W przedmiotowej sprawie organy nie tylko nie skorzystały z fakultatywnej możliwości zastosowania nakazu rozbiórki, ale przede wszystkim nie znalazły jakichkolwiek przesłanek świadczących o istnieniu innych ważnych przyczyn uzasadniających wydanie decyzji o przymusowej rozbiórce. Organy zasadnie również przyjęły, iż za takie przyczyny trudno uznać okoliczności wskazywane przez skarżącego, tj.: naruszenia prawa własności, naruszenia przepisów o ochronie zabytków, czy też samowolne wykonanie robót budowlanych. O braku podstaw do uwzględnienia pierwszej z tych okoliczności przesądził już Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 kwietnia 2010 r., a po nim i tut. Sąd w wyroku z dnia 28 września 2010 r. wyraźnie wskazując, że ochrona prawa własności w pierwszej kolejności wynika z przepisów Kodeksu cywilnego, a nie z przepisów prawa administracyjnego materialnego, przez co naruszenie własności nieruchomości skarżącego nie może stanowić samoistnej przesłanki do nakazania rozbiórki obiektów budowlanych na podstawie art. 37 u.s.p.b. Również trzecia ze wskazywanych przesłanek już z samej definicji nie jest trafna, gdyż u podstaw każdego postępowania legalizacyjnego spoczywa "pierworodny grzech" czyli samowolne wykonanie robót budowlanych, co automatycznie eliminuje tę przesłankę z katalogu "innych ważnych przyczyn".

Do omówienia pozostaje zatem jedynie kwestia skutków ewentualnego naruszenia przepisów ustawy u.o.z.o.z., a konkretnie wykonania przy zabytku wpisanym do rejestru prac konserwatorskich, restauracyjnych, budowlanych i innych podobnego rodzaju bez wymaganego zezwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. W tym zakresie, zdaniem Sądu, należało również przyznać, iż racja stoi po stronie organów, gdyż posiadanie przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków kompetencji do oceny wykonanych robót budowlanych pod względem zgodności z przepisami o ochronie zabytków oraz w konsekwencji i posiadanie prawa do wydania orzeczenia nakazującego przywrócenie stanu zgodnego z tymi przepisami wyklucza powielanie tych uprawnień, w kontekście omawianych przesłanek z art. 37 ust. 2 u.s.p.b., w odniesieniu do organy nadzoru budowlanego. Warto w tym miejscu bowiem przypomnieć, iż przepis art. 45 u.o.z.o.z. przyznaje właściwemu wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków możliwość nakazania decyzją przywrócenia zabytku do stanu poprzedniego lub doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu w przypadku, gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru prace konserwatorskie, restauratorskie, roboty budowlane, badania konserwatorskie, architektoniczne lub podjęto inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12.

Uznając zatem brak zasadności skargi należało na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. orzec jak w sentencji wyroku.

Mając na uwadze, że pełnomocnik z urzędu skarżącego uczestniczył jedynie na terminie rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku, jak tez iż nie sporządził on w niniejszej sprawie żadnego pisma procesowego, to należało zgodnie z art. 250 p.p.s.a. oraz z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) przyznano od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata M.Z. kwotę 221,40 zł, stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości netto – 180,00 zł wraz z podatkiem VAT w kwocie 41,40 zł.