Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 272/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant asystent sędziego Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie opłacenia składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adw. M. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., decyzją z dnia [...] marca 2015 r. po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołania D. B. od decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] wydanej przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego na wniosek D. B. w sprawie opłacenia składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu podało, że w dniu 24 kwietnia 2013 r. D. B. wystąpiła z wnioskiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o opłacenia składek ZUS. W kolejnym piśmie z dnia 7 maja 2013 r., w związku z wezwaniem organu do sprecyzowania treści żądania, strona stwierdziła, iż oczekuje opłacenia składek emerytalnych i rentowych za okres od kwietnia 2006 r., tj. od dnia uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności w znacznym stopniu.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. umorzył postępowanie wszczęte na wniosek D. B. w sprawie opłacenia składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołując się na art. 105 § 1 k.p.a. stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania, ponieważ przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. nie przewidują możliwości zgłoszenia do ubezpieczenia emerytalnego i rentowego oraz opłacania tych składek za osoby uprawnione do zasiłku stałego (wcześniej do zasiłku stałego wyrównawczego). Brak jest zatem podstaw do orzekania w w/w sprawie.

W wyniku odwołania wniesionego przez stronę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium zgodziło się z ustaleniami organu pomocy społecznej, że w związku z brakiem podstawy prawnej do rozpatrzenia sprawy co do istoty, postępowanie wszczęte wnioskiem strony jako bezprzedmiotowe należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

WSA we Wrocławiu po rozpoznaniu skargi wnioskodawczyni, wyrokiem z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 601/13, uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, iż organ odwoławczy nie odniósł się do okoliczności podniesionych przez skarżącą w odwołaniu. Stwierdził, że SKO w L. ograniczyło się jedynie do okresu pobierania świadczenia przez skarżącą od kwietnia 2006 r., kiedy to zaczęła ona pobierać zasiłek stały i zasiłek pielęgnacyjny. Wcześniej pobrane przez skarżącą świadczenia i związany z nimi problem składek emerytalno-rentowych pozostawały poza sferą rozważań organu odwoławczego zawartych w tym orzeczeniu. W ocenie Sądu skarżąca w odwołaniu precyzuje przedmiot postępowania oczekując opłacenia przez organ pomocy społecznej składki od stycznia 1999r., co należało ocenić.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] uchyliło decyzję ź dnia [...] maja 2013 r. nr [...] działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego na wniosek D. B. w sprawie opłacenia składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Wskazało, że w związku z doprecyzowaniem przez stronę żądania, co do zakresu czasowego opłacenia składek ZUS, organ I instancji winien ustalić jakie świadczenia z zakresu pomocy społecznej w okresie wskazanym w odwołaniu skarżąca otrzymała, czy z przyznanymi jej świadczeniami łączyło się opłacenie składek emerytalno-rentowych i czy składki te były opłacone, jeśli istniała podstawa prawna ku temu. W ocenie Kolegium konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, zatem zasadne było uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2013 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Ponownie orzekając w sprawie, decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. umorzył postępowanie wszczęte na wniosek D. B. w sprawie opłacenia składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

W wyniku odwołania wniesionego przez stronę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium stwierdziło bowiem istotną rozbieżność pomiędzy zebranym w sprawie materiałem dowodowym a treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji, co mogło wynikać z nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Kolegium wskazało na rozbieżność w kwestii okresu pobierania przez stronę zasiłku stałego wyrównawczego oraz w kwestii pobierania gwarantowanego zasiłku okresowego. Kolegium wskazało ponadto na zasadność oceny ustalonego stanu faktycznego sprawy, nie tylko na podstawie przepisów art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U. z 2013r., poz. 1442 z późn. zm.), ale również na podstawie nieobowiązujących aktualnie przepisów prawa określających obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, tj. art. 31b ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). co dopiero pozwoli na stwierdzenie, czy w przedmiotowej sprawie występuje bezprzedmiotowość postępowania stanowiąca podstawę do jej umorzenia.

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. ponownie orzekł o umorzeniu postępowania wszczętego na wniosek strony w sprawie opłacenia składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w toku sprawy ustalono, iż we wskazanym przez stronę okresie, tj. od 1 stycznia 1999 r. do 12 lipca 2012 r., pobierała ona świadczenia z pomocy społecznej:

- od stycznia 1999 r. do grudnia 2000 r. - zasiłek stały wyrównawczy,

- od stycznia 2001r. do lutego 2001 r. - zasiłek okresowy,

- od marca 2001 r. do kwietnia 2004 r. - zasiłek stały wyrównawczy,

- od maja 2004 r. do lipca 2012 r. zasiłek stały (zmiana nazwy z zasiłku stałego wyrównawczego na zasiłek stały).

Organ podkreślił, że zainteresowana korzystała także z pomocy w formie zasiłku pielęgnacyjnego, który wypłacany jest od 1 kwietnia 2006 r. do nadal. Organ I instancji powołując się na art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdził, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Podkreślił, że wnioskodawczyni nigdy nie pobierała świadczenia pielęgnacyjnego. Dodatkowo organ orzekający wskazał, że w piśmie z dnia 21 stycznia 2015 r. ustosunkowano się do zarzutów wnioskodawczyni odnośnie stosowanego nazewnictwa świadczeń z pomocy społecznej.

Organ pomocy społecznej stwierdził, iż w decyzji z dnia [...] marca 2001 r. prawidłowo rozstrzygnięto o uprawnieniu strony do zasiłku stałego wyrównawczego. Wskazuje na to odpowiednio zastosowana podstawa prawna, uzasadnienie i rozstrzygnięcie. Jedynie przy wysokości zasiłku figuruje "Z. stały". Organ podkreślił, że wynika to z ówczesnych możliwości systemu informatycznego obejmującego wypłaty zasiłków z pomocy społecznej. Organ wskazał, że również zaświadczenie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. zawiera błędną informację dotyczącą okresu nabycia prawa do zasiłku stałego wyrównawczego. Strona pobierała zasiłek stały wyrównawczy od marca 2001 r. do kwietnia 2004 r., a nie jak błędnie wskazano w zaświadczeniu od 1 kwietnia 2001 r.

Organ I instancji wskazał, że strona pobierała zasiłek stały wyrównawczy, który zmienił od 1 maja 2004 r. nazwę na zasiłek stały. Zasiłek stały wyrównawczy, a po zmianie od 1 maja 2004 r. zasiłek stały, to świadczenia związane z niepełnosprawnością osoby ubiegającej się o taką pomoc. Organ orzekający podkreślił, że wnioskodawczyni nigdy nie pobierała zasiłku stałego z pomocy społecznej, który wypłacany był z tytułu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji. Podkreślił również, że w załączonych przez stronę uwierzytelnionych kopiach decyzji z dnia [...] stycznia 1999 r. i [...] marca 2001 r. prawidłowo rozstrzygnięto o uprawnieniu do zasiłku stałego wyrównawczego.

Organ pomocy społecznej wskazał również, że pismem z dnia 21 stycznia 2015 r. wyjaśniono stronie także sprawę rzekomego pobierania gwarantowanego zasiłku okresowego. Ustalono, że pismo z dnia 22 listopada 2014 r. zawiera błąd. Omyłkowo wskazano w nim. że strona pobierała gwarantowany zasiłek okresowy, natomiast w rzeczywistości wypłacony był we wskazanych okresach zasiłek okresowy. Organ podkreślił, iż strona nigdy nie pobierała gwarantowanego zasiłku okresowego.

Organ orzekający, wskazując na powyższe ustalenia, stwierdził, że D. B. we wskazanym okresie od 1 stycznia 1999 r. do 12 lipca 2012 r. nie pobierała świadczeń związanych z obowiązkiem zgłoszenia do ubezpieczenia emerytalnego i rentowego oraz opłacenia tych składek. Organ podkreślił, że dokonał oceny wniosku strony w oparciu o nieobowiązujące aktualnie przepisy ustawy z dnia 12 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64. poz. 4141 z późn. zm.) oraz art. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013r., poz. 1442 z późn. zm.).

W ocenie organu, w związku z brakiem podstawy prawnej do rozpatrzenia sprawy co do istoty, postępowanie wszczęte wnioskiem strony jako bezprzedmiotowe należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie wniosła D. B., w którym podnosi, iż nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. W ocenie skarżącej przedstawione w uzasadnieniu decyzji okoliczności dotyczące okresów pobierania poszczególnych świadczeń z pomocy społecznej oraz ich wysokości są niezgodne ze stanem faktyczny. Powołując się na załączone do akt sprawy decyzje strona wskazuje jakie pobierała świadczenia i w jakiej wysokości. Skarżąca podnosi, że w jej ocenie istnieje podstawa prawna do opłacenia składek emerytalno - rentowych za osoby posiadające znaczny stopień niepełnosprawności. Na poparcie swoich twierdzeń wskazuje na załączony do akt sprawy raport ZUS podpisany przez Dyrektora MOPS. gdzie, w jej ocenie, wskazano podstawę prawną objęcia ją obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. D. B. dodatkowo podkreśla, że w jej ocenie z wyjaśnień Dyrektora MOPS (pismo z dnia 26 lipca 2012 r.) wynika, iż pobieranie zasiłku stałego plus zasiłku pielęgnacyjnego daje uprawnienie do składek emerytalnych i rentowych ZUS. Strona zarzuca, że przedłożone przez nią dokumenty (powołane pismo z dnia 26 lipca 2012 r. raport ZUS, kopie decyzji przyznających świadczenia) zostały przez organ orzekający zlekceważone, co skutkowało wydaniem krzywdzącej dla niej decyzję.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. rozpoznając sprawę ustaliło, co następuje.

Zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ w sposób oczywisty stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, iż wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Należy przy tym brać pod uwagę wszystkie okoliczności podnoszone zarówno przez stronę, jak i przez organ z urzędu. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 1102/10).

Organ odwoławczy stwierdził, iż organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, iż brak jest podstawy prawnej do merytorycznego rozpoznania wniosku strony o przyznanie pomocy w formie opłacenia składki emerytalnej i rentowej za okres od 1 stycznia 1999r. do 12 lipca 2012 r.

Wyjaśnił, że z uwagi na 5 letni okres archiwizacji dokumentacji dotyczącej przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, organ I instancji dysponuje jedynie danym z systemu informatycznego, na podstawie których w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego przedkładał zaświadczenia wskazujące z jakich świadczeń i w jakich okresach korzystała skarżąca.

W toku prowadzanego postępowania D. B. przedstawiła uwierzytelnione kserokopie decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. przyznające jej świadczenia z pomocy społecznej w okresie objętym wnioskiem o ustalenie prawa do opłacenia składek emerytalno-rentowych:

1. decyzja nr [...] z dnia [...] stycznia 1999 r. przyznająca stronie pomoc społeczną w formie zasiłku stałego wyrównawczego od stycznia 1999 r. do grudnia 2000 r.

2. decyzja nr [...] z dnia [...] marca 2001 r., na podstawie której udzielono D. B. pomocy społecznej w formie zasiłku stałego wyrównawczego od marca 2001 r. do marca 2006 r. Jednocześnie z treści uzasadnienia wskazanej decyzji wynika, że strona w miesiącach lutym 2001 r. otrzymywała zasiłek okresowy.

3. decyzja nr [...] z dnia [...] października 2006 r., zmieniająca decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. i decyzje ją zmieniające w sprawie ustalenia kwoty zasiłku stałego w ten sposób, że od 1 października 2006 r. przyznany został zasiłek stały w wysokości 324.00 zł.

4. decyzja nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. przyznająca stronie zasiłek pielęgnacyjny od 1 kwietnia 2006 r. do odwołania w wysokości 144,00 zł.

5. decyzja nr [...] z dnia [...] września 2006 r. zmieniająca decyzję z dnia [...] kwietnia 2006 r. w części dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku. Od 1 września 2006 r. przyznano stronie zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153.00 zł.

Ponadto do akt sprawy załączone zostały dwa druki ZUS RMUA - miesięczny raport dla osoby ubezpieczonej z dnia 25 listopada 2010 r. i z dnia 1 kwietnia 2011 r. określający wysokość odprowadzonej składki zdrowotnej.

W ocenie składu orzekającego Kolegium przedstawione przez stronę dowody pozwalają na przyjęcie ustaleń organu I instancji poczynionych na podstawie danych z systemu informatycznego i przedstawionych w piśmie z dnia 21 stycznia 2015 r. skierowanym do skarżącej, a następnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z ustaleniami organu pomocy społecznej, w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 12 lipca 2012 r., D. B. pobierała świadczenia:

- od stycznia 1999 r. do grudnia 2000 r. - zasiłek stały wyrównawczy (decyzja nr [...] z dnia [...] stycznia 1999 r.),

- od stycznia 2001 r. - do lutego 2001 r. - zasiłek okresowy (informacja dotycząca lutego 2001 r. w uzasadnieniu nr [...] z dnia [...] marca 2001 r.),

- od marca 2001 r. do kwietnia 2004 r. - zasiłek stały wyrównawczy (decyzja nr [...] z dnia [...] marca 2001 r. przyznająca świadczenie od marca 2001 r. do marca 2006r. W tym miejscu należy wskazać, iż w związku ze zmianą przepisów ustawy o pomocy społecznej zmianie uległa nazwa przyznanego stronie świadczenia, z zasiłku stałego wyrównawczego na zasiłek stały),

- od maja 2004 r. do lipca 2012 r. - zasiłek stały (decyzje nr [...] z dnia [...] marca 2001 r. i nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r.). D. B. pobierała to świadczenie do uzyskania z dniem 12 lipca 2012 r. prawa do emerytury, przyznanej decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Oddział L. z dnia 5 lipca 2012 r.

Niesporne pozostały okoliczności dotyczące pobierania przez stronę zasiłku pielęgnacyjnego. Organ ustalił, że strona od 1 kwietnia 2006 r. pobiera zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności przyznany decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] zmienioną decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...]. Powyższe świadczenie strona pobiera nadal.

Poczynione ustalenia stanowiły podstawę, do wydania po raz kolejny przez organ I instancji, decyzji umarzającej postępowanie wszczęte wnioskiem strony w sprawie opłacenia składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

Zasady ustalania składek na ubezpieczenia społeczne oraz podstawy ich wymiaru określa ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015. poz.121). Postanowienia art. 6 powołanej ustawy określają katalog osób fizycznych, które podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu. Powyższy przepis nie rodzi obowiązku objęcia ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym osób posiadających prawo do zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego, na co wskazuje strona w toku prowadzonego postępowania.

Wskazać przy tym należy, iż zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu, w brzmieniu obowiązującym na dzień 1 stycznia 1999r., zasady podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu osób pobierających zasiłek stały lub gwarantowany zasiłek okresowy z pomocy społecznej regulowały odrębne przepisy.

Przepisem tym był art. 31b ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), określający obowiązek opłacenia składek do 30 kwietnia 2004 r. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego sprawy, strona w okresie obowiązywania powyższego przepisu, tj. do 30 kwietnia 2004 r., nie posiadała prawa do zasiłku stałego lub gwarantowanego zasiłku okresowego. Jak ustalono w okresie od stycznia 1999 r. do grudnia 2000 r. pobierała zasiłek stały wyrównawczy, od stycznia 2001 r. do lutego 2001 r. zasiłek okresowy i od marca 2001 r. do kwietnia 2004 r. zasiłek stały wyrównawczy.

Podkreślania przy tym wymaga, że zasiłek stały, jako świadczenie przysługujące pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, został wprowadzony od maja 2004 r. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593), zastępując zasiłek stały wyrównawczy.

Zatem powołany przepis art. 3lb ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, również nie rodził obowiązku objęcia strony ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym.

Ponadto organ dodał, że nie można zgodzić się z argumentami podniesionymi przez stronę w odwołaniu, iż załączone druki ZUS RMUA - raport miesięczny dla osoby ubezpieczonej, stanowią dowód na istnienie podstawy prawnej do objęcia jej ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym. Powyższy dokument potwierdza jedynie odprowadzenie składki z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.). Zgodnie z powołanym przepisem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu. Składkę za taką osobę, zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 8 powołanej ustawy, opłaca ośrodek pomocy społecznej.

Zatem, w związku z brakiem podstawy prawnej do rozpatrzenia sprawy co do istoty, postępowanie wszczęte wnioskiem strony jako bezprzedmiotowe należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe okoliczności orzeczono jak w osnowie.

Skargę na powyższą decyzję złożyła wnioskodawczyni. Wniosła o jej uchylenie. Podniosła, że nie ma podstaw do umorzenia postępowania wszczętego jej wnioskiem o opłacenie składek emerytalno-rentowych, gdyż od kwietnia 2006 r. pobierała zasiłek stały i świadczenie pielęgnacyjne w formie zasiłku pielęgnacyjnego. Dlatego od kwietnia 2006 r. do 2012 r. t.j. do czasu uzyskania prawa do emerytury MOPS w L. miał obowiązek opłacenia składek emerytalno-rentowych. Według skarżącej zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem pielęgnacyjnym. Tym samym składka na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za cały okres pobierania świadczenia winna być odprowadzana. Stwierdziła, że decyzja organu I instancji zawiera fałszywą informację że pobiera jedynie zasiłek stały.

Zakwestionowała również stan faktyczny ustalony przez organ I instancji. Stwierdziła, że jedyne ustalenia dotyczące pobierania zasiłku wyrównawczego w okresie od stycznia 1999 r. do grudnia 2000 r. są zgodne ze stanem faktycznym. Pozostałe ustalenia organu I instancji są niezgodne ze stanem faktycznym sprawy, nieprawdziwe. Zarzuciła, że nie otrzymała decyzji przyznających świadczenia, na które wskazuje organ I instancji.

Skarżąca podała, że w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy załączyła do akt w dniu 15 stycznia 2015 r. kserokopie trzech decyzji, na podstawie których otrzymała świadczenia z pomocy społecznej. Zarzuciła, że organ I instancji orzekając w sprawie nie uwzględnił przedłożonych decyzji, natomiast organ II instancji nie sprawdził wiarygodności podanych przez organ I instancji informacji tylko zgodził się z jego ustaleniami. Zarzuciła też, że Kolegium nie dokonało szczegółowej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym załączonych kserokopii decyzji.

Podniosła też, że uzyskała z ZUS informację, iż osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności ma prawo do opłacenia przez MOPS składek emerytalno-rentowych. Wskazuje na powyższe załączony do akt sprawy raport ZUS RMUA, gdzie w pkt IV A wskazano na tytuł prawny ubezpieczenia – świadczeniobiorca, za którego jednostka organizacyjna pomocy społecznej albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta ma obowiązek opłacić składki bez ustalonego prawa do emerytury lub renty, z przedłożonym płatnikowi składek orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. pełnomocnik skarżącej zarzucił, że "decyzji z dnia [...] stycznia 1999 r., dołączonej do akt administracyjnych przez skarżącą wydanej przez Dyrektora DPS w L. można zarzucić naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości na rzecz strony, wynikającej z art. 8 k.p.a. w związku z art. 9 k.p.a. – zasady informowania obywatela o przebiegu postępowania. Wadliwość ta miałaby przybrać formę określenia świadczenia w/w decyzją, a mianowicie zmiany zasiłku stałego wyrównawczego na zasiłek stały i wpłynęłaby na podjęcie przez skarżącą decyzji w zakresie opłacenia składek emerytalnych i rentowych".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi. Uzasadniając zaś ten wniosek podtrzymało twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodało, że zarzuty podnoszone w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, wówczas to sąd w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270) – dalej p.p.s.a. - może w zależności od okoliczności uchylić decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Kontrola Sądu oparta na wskazanych wyżej przepisach daje podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.

Przypomnieć należy, że przedmiotem rozpoznawanego wniosku skarżącej było żądanie przyznania pomocy w formie opłacenia składek emerytalnych i rentowych za okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności w znacznym stopniu – tj. do dnia 12 lipca 2012 r.

Niesporną okolicznością jest, iż we wskazanym okresie skarżąca korzystała ze świadczeń przyznanych przez organy pomocy społecznej. Zatem podstawową kwestią w sprawie jest w jakim okresie i z jakich świadczeń korzystała skarżąca oraz jakie rozwiązania prawne dotyczące opłacania składek emerytalnych i rentowych przewidywało ustawodawstwo obowiązujące w dacie pobierania świadczeń.

W toku postępowania skarżąca złożyła uwierzytelnione kserokopie decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. przyznające jej świadczenia z pomocy społecznej w okresie 1 styczeń 1999 r. – 12 lipca 2012 r. są to:

1) decyzja nr [...] z dnia [...] stycznia 1999 r. przyznająca stronie pomoc społeczną w formie zasiłku stałego wyrównawczego od stycznia 1999 r. do grudnia 2000 r.,

2) decyzja nr [...] z dnia [...] marca 2001 r. na podstawie której udzielono skarżącej pomocy społecznej w formie zasiłku stałego wyrównawczego od marca 2001 r. do marca 2006 r. Z uzasadnienia powyższej decyzji, wynika jednocześnie, że w miesiącu lutym 2001 r. skarżąca otrzymywała zasiłek okresowy,

3) decyzja nr [...] z dnia [...] października 2006 r. zmieniająca decyzję ostateczną [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. i decyzje ją zmieniające w sprawie ustalenia kwoty zasiłku stałego w ten sposób, że od 1 października 2006 r. przyznany został zasiłek stały w wysokości 324,00 zł.

4) decyzja nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. przyznająca stronie zasiłek pielęgnacyjny od 1 kwietnia 2006 r. do odwołania w wysokości 144,00 zł,

5) decyzja nr [...] z dnia [...] września 2006 r. zmieniająca decyzję z dnia [...] kwietnia 2006 r., w części dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku.

Od 1 września 2006 r. przyznano stronie zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł.

Są to pewne i wiarygodne dokumenty w oparciu, o które należało ustalić okresy i rodzaj świadczeń przyznawanych wnioskodawczyni.

Pozostałe dokumenty, zaświadczenia z systemu informatycznego potwierdzają dane wynikające z doręczonych przez skarżącą kserokopii decyzji, ponadto wyjaśniają jakie świadczenia pobierała skarżąca w okresie nie objętym decyzjami złożonymi przez skarżącą – styczeń i luty 2001 r. Z informacji tej wynika, że w tych dwóch miesiącach odwołująca się pobierała zasiłek okresowy. Potwierdza to również uzasadnienie zawarte w decyzji z dnia [...] marca 2001 r., z którego wynika, iż w lutym 2001 r. zainteresowania pobierała zasiłek okresowy.

Z powołanych decyzji i wskazanych informacji z systemu informatycznego wynika, że skarżąca pobierała:

od stycznia 1999 r. do grudnia 2000 r. zasiłek stały wyrównawczy,

od stycznia 2001 r. do lutego 2001 r. zasiłek okresowy,

od marca 2001 r. do kwietnia 2004 r. zasiłek stały wyrównawczy,

od maja 2004 r. do lipca 2012 r. zasiłek stały, po zmianie przepisów ustawy o pomocy społecznej; wówczas to nastąpiła zmiana nazwy na zasiłek stały. Tym samym zarzut niewłaściwie ustalonych okresów świadczeń i jego formy jest niewłaściwy.

Podstawowym aktem prawnym regulującym zasady ustalania składek na ubezpieczenie społeczne, podstawy ich wymiaru określa ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 121). Art. 6 tej ustawy określa osoby fizyczne, które podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu. Wśród tych osób nie ma wymienionych osób, które pobierają świadczenia z pomocy społecznej. Stwierdzenie to dotyczy całego okresu objętego wnioskiem skarżącej.

Od dnia 1 stycznia 1999 r. ust. 2 tego przepisu stanowił, że zasady podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym osób pobierających zasiłek stały lub gwarantowany zasiłek okresowy z pomocy społecznej regulują odrębne przepisy we wskazanym wyżej okresie. Skarżąca nie pobiera zasiłków określonych w tym przepisie. Jak wyżej ustalono pobierała w tym czasie zasiłek stały wyrównawczy i zasiłek okresowy.

Art. 2 z omawianej ustawy został zmieniony ustawą z dnia 28 lipca 2001 r. – Dz.U. z 2001 r. Nr 72, poz. 748. Nadano mu brzmienie: zasady podlegania ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu osób pobierających zasiłek stały lub gwarantowany zasiłek okresowy z pomocy społecznej i osób, za które ośrodek pomocy społecznej opłaca składkę z tytułu sprawowania przez nie opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji lub nad ciężko chorym człowiekiem rodziny regulują odrębne przepisy.

Jak wcześniej wskazano zainteresowana nie miała przyznanych świadczeń wskazanych w tym przepisie.

Zmiana treści ust. 2 art. 6 ustawy o ubezpieczeniu społecznym nastąpiła ustawą z dnia 1 maja 2004 r. – Dz.U. z 2004 r. Nr 54.593. (Dz.U. 2003, Nr 228, poz. 2255). Art. 2 stanowił: zasady podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym osób rezygnujących z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie zamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, za które ośrodek pomocy społecznej opłaca składkę, regulują przepisy o pomocy społecznej.

Art. 2a i 2b tej ustawy określa zasady według, których wójt, burmistrz, prezydent miasta opłaca składkę za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne.

Skarżąca jak wynika z opisanych decyzji, złożonych przez wnioskodawczynię nie pobierała świadczenia pielęgnacyjnego.

Treść ust. 2 art. 6 ustawy o ubezpieczeniu społecznym nie uległ zmianie do dnia przejścia skarżącej na emeryturę tzn. 12 lipca 2012 r.

Nie ma dla niniejszej sprawy istotnego znaczenia, gdyż skarżąca nie pobierała świadczenia pielęgnacyjnego, nie korzystała też z tego tytułu z ubezpieczenia emerytalnego i rentowego jednakże dla porządku Sąd odnotowuje, iż w tym okresie (od 1 maja 2004 r. do 12 lipca 2012 r.) zmieniały się zasady według, których opłacano składki na wymienione wyżej fundusze.

Przepisem ustawy o pomocy społecznej, o którym mowa w art. 6 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym był art. 31b ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Określał on obowiązek opłacenia składek do 30 kwietnia 2004 r. - do tego bowiem dnia obowiązywała ta ustawa. Zgodnie z tym przepisem obowiązkiem objęcia ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym podlegały osoby pobierające zasiłek stały i gwarantowany zasiłek okresowy. Takich świadczeń skarżąca nie pobierała. Tym samym w oparciu o powołany art. 31b ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej brak jest podstawy do odprowadzenia składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Należy zauważyć, że obowiązująca od 1 maja 2004 r. ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w art. 42 ust. 1 stanowi, że za osobę, która rezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, ośrodek pomocy społecznej opłaca składkę na ubezpieczenie emerytalne i rentowe jeżeli (...) i osoba opiekująca się nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów lub nie otrzymuje emerytury, lub renty. Dotyczy to również osób, które w związku z koniecznością sprawowania opieki pozostają na bezpłatnym urlopie.

We wskazanym stanie faktycznym należy również uznać, że przepisy ustawy o pomocy społecznej tak z 1990 r. jak i z 2004 r. nie dają podstaw do odprowadzenia składek emerytalnych i rentowych.

Zgodzić się również należy z organami, że zasiłek stały został wprowadzony od maja 2004 r. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zastępując zasiłek stały wyrównawczy.

Trafne są także twierdzenia organu dotyczące interpretacji druku ZUS RMUA, na który powołuje się skarżąca twierdząc, że wynika z niego podstawa do objęcia jej ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym. Dokument ten potwierdza odprowadzenie składki z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.). Na podstawie powołanego przepisu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej niepodlegające ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu. W myśl art. 86 ust. 1 pkt 8 omawianej ustawy składkę za taką osobę, opłaca ośrodek pomocy społecznej.

Odpowiadając na zarzuty pełnomocnika skarżącej zgłoszone na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. dotyczące decyzji MOPS z dnia [...] stycznia 1999 r. należy stwierdzić, że wskazana decyzja jest ostateczna (od ponad 16 lat) i w niniejszym postępowaniu Sąd nie ma uprawnień do badania jej legalności.

Reasumując należy uznać, że brak jest podstawy prawnej do pozytywnego rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 24 kwietnia 2013 r.

Tym samym postępowanie wywołane tym wnioskiem jako bezprzedmiotowe należało na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzyć.

Mając powyższe na uwadze w oparciu o art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.