Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 779/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 i 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 157 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2019 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2019 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z 127 §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2095 ze zm., dalej: Kpa), po rozpatrzeniu wniosku L. M., dalej "Skarżącej", o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] grudnia 2014 r. znak: [...], odmawiającej uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...], Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał ją w mocy.

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...], nieruchomość położona w gminie [...], obręb [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, dalej "nieruchomość", została przeznaczona pod budowę drogi [...] [...] wraz z przebudową istniejącej sieci uzbrojenia terenu odcinek [...] - granica województwa [...], [...] do km [...], dalej "inwestycja".

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...], Wojewoda [...] ustalił na rzecz Skarżącej odszkodowanie w łącznej wysokości [...] zł. i zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia w którym ww. decyzja stanie się ostateczna.

Odwołanie wniosła Skarżąca.

Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r.

Wyrokiem z 14 maja 2015 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 667/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L. M. na ww. decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju.

Pismem z [...] października 2016 r. skarżąca wniosła o wznowienie ww. postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 Kpa wskazując na fałsz opinii rzeczoznawcy majątkowego stanowiącej podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania.

Dołączono kserokopię opinii o prawidłowości operatu szacunkowego sporządzonego w niniejszej sprawie przez rzeczoznawcę majątkowego Z. K. jak i korespondencję informującą o nałożeniu kary dyscyplinarnej na rzeczoznawcę majątkowego Z. K..

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., znak: [...], Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r" znak: [...].

W uzasadnieniu swojej decyzji Minister wskazał, że zarówno przedłożona opinia [...] w [...], jak i decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2016 r., znak: [...] w zakresie orzeczenia kary dyscyplinarnej w stosunku do rzeczoznawcy majątkowego Z. K., nie mogą stanowić dowodu wskazującego na zasadność wznowienia postępowania w trybie art. 145 §1 pkt 1 Kpa. W ocenie organu, fałsz przedłożonych dowodów powinien być stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Ponadto fałszywość dowodów winna istnieć w obiegu prawnym na dzień wydania kwestionowanej decyzji odszkodowawczej, a w związku z faktem, że pełnomocnik strony nie przedstawił dokumentacji potwierdzającej, że w dniu [...] sierpnia 2014 r. istniały dowody na podstawie których ustalone okoliczności okazały się fałszywe, Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił uchylenia kwestionowanych decyzji.

Odwołanie złożyła Skarżąca.

Decyzją z [...] listopada 2017 r., znak: [...], Minister Infrastruktury utrzymał w mocy swoją własną decyzję z dnia [...]: kwietnia 2017 r.

Wyrokiem z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 106/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...].

W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że w jego ocenie nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie skarżąca nie przedstawiła okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanki wznowienia postępowania wskazanej wart. 145 §1 pkt 1 Kpa, gdyż nie można stwierdzić, że sporządzona w sprawie opinia rzeczoznawcy majątkowego jest dowodem fałszywym. Sąd w całości podzielił przedstawione w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2017 r. wywody dotyczące art. 145 § 1 pkt 1 Kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organ nie miał racji w kwestii rozumienia związania przesłankami wznowieniowymi zawartymi we wniosku strony o przeprowadzenie takiego postępowania i niemożności odnoszenia się do innych przesłanek. W ocenie sądu w postępowaniu administracyjnym organ działa w myśl zasady "da mihi factum, dabo tibi ius", czyli: "daj mi fakty, dam ci prawo". Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2017 r. nie wynikało w żaden sposób aby organ zbadał sprawę pod kątem istnienia pozostałych podstaw wznowienia postępowania administracyjnego, zwłaszcza przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. W konsekwencji, Sąd uznał, że rolą organu będzie dokonanie analizy sprawy pod kątem pozostałych wskazanych w Kpa przesłanek wznowienia - poza art. 145 § 1 pkt 1 Kpa.

Uwzględniając fakt, że właściwym w przedmiotowej sprawie - stosownie do treści rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Inwestycji i Rozwoju (Dz.U. z 2018 r., poz. 94 ze zm.) - jest Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2017 r. nie znajdując przesłanek do zmiany zaskarżonej decyzji.

Wskazał, że przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia jest ocena prawidłowości ustalenia stanu faktycznego z punktu widzenia wykluczenia ciężkiego, naruszenia przepisów prawa. Stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, ustanowionej w art. 16 Kpa. Postępowanie ma charakter nadzwyczajny, odrębny od postępowania zwykłego, zakończonego ostateczną. Jego przedmiotem jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, ale tylko w przypadku, gdy postępowanie, w którym zapadła ta decyzja jest obarczona jedną z kwalifikowanych wad wyliczonych wart. 145 § 1 Kpa.

Zgodnie z art. 145 §1 Kpa; w sprawie zakończonej ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

-dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

-decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;

-decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 K.p.a.;

-strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

-wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi który wydał decyzję;

-decyzja została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;

-zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);

-decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

WSA w wyroku z dnia 10 maja 2018 r., w całości podzielił ustalenia co do braku istnienia w przedmiotowej sprawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 Kpa. Sąd uznał, że rolą organu będzie dokonanie analizy sprawy pod kątem pozostałych wskazanych w Kpa przesłanek wznowienia - poza art. 145 § 1 pkt 1 Kpa.

Minister Inwestycji I Rozwoju uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w pkt 2, 3, 4, 6, 7 oraz 8 art. 145 § 1 Kpa.

W niniejszej sprawie strona nie przedstawiła bowiem dowodów na popełnienie przestępstwa - art. 145 § 1 pkt 2 Kpa. Co więcej, także i w tym zakresie WSA w Warszawie w wyroku z dnia 10 maja 2018 r. uznał, że przesłanka ta nie zachodzi - zob. s. 14 uzasadnienia. Decyzje nie zostały wydane przez pracownika bądź organ administracji publicznej, który podlegałby wyłączeniu od załatwienia sprawy na podstawie art. 24, 25 lub 27 Kpa - przesłanka określona w art. 145 §1 pkt 3 Kpa. Strona brała aktywny udział w postępowaniu, co więcej - posiada dwóch profesjonalnych pełnomocników, a zatem brak jest także podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa.

W sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania nie było wymagane uzyskanie stanowiska innego organu, jak również nie wykazano istnienia kwestii prejudycjalnej (zagadnienia wstępnego). Dodatkowo, zarówno decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., jak i decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2014 r., nie zostały wydane w oparciu o inną decyzję bądź orzeczenie sądu. W rezultacie nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 145 §1 pkt 6, 7 czy 8 Kpa.

Materialnoprawną podstawą do wydania decyzji odszkodowawczych były przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1474) oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm. dalej: "ugn"). Ponieważ żaden z tych aktów prawnych nie został uznany za niezgodny z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej, to w niniejszej sprawie nie można mówić o istnieniu przesłanki z art. 145a Kpa.

Nie zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie zasady równego traktowania, które to naruszenie miałoby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Strona również nie podnosiła tej kwestii, a zatem należy odrzucić także możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 145b Kpa.

Oceniając przesłankę z art. 145 §1 pkt 5 Kpa. (wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję), organ stwierdził, że chodzi o nowe, istotne dla sprawy dowody, które muszą istnieć w dniu wydania decyzji.

Chodzi o okoliczności lub dowody nowe, które nie były znane organowi rozpoznającemu sprawę w postępowaniu zwykłym i które są istotne tj. takie które wpływają bezpośrednio na sprawę, co oznacza, że zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego.

Organ stwierdził, że skarżąca domaga się ponownej weryfikacji decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2014 r. z uwagi na wydanie w dniu [...] grudnia 2016 r. opinii [...] w [...], stwierdzającej, że operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] lutego 2013 r. przez rzeczoznawcę majątkowego Z. K. został wykonany niezgodnie z przepisami prawa i obarczony jest istotnymi uchybieniami, mającymi wpływ na poziom określonej wartości nieruchomości.

Stanowiąca podstawę wniosku o wznowienie postępowania ocena prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego została sporządzona w dniu [...] grudnia 2016r., a zatem po wydaniu decyzji przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju.

Stosownie do treści art. 157 ust. 1 ugn, oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia zawarcia umowy o dokonanie tej oceny, mając na względzie następujące zasady: organizacja zawodowa wyznacza zespół oceniający w składzie co najmniej 2 rzeczoznawców majątkowych, w ocenie nie mogą brać udziału rzeczoznawcy majątkowi, wobec których zachodzą przesłanki wymienione w art. 24 Kpa lub inne przesłanki, które mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Na mocy art. 1 pkt 27 ppkt b ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 1509, dalej jako: ustawa zmieniająca), uchylony został ust. 1a art. 157, który stanowił, że wydanie negatywnej oceny operatu szacunkowego powoduje utratę przez ten operat waloru opinii o wartości nieruchomości. Ocena operatu szacunkowego przedłożona w niniejszej sprawie dokonana została jednak w czasie obowiązywania uchylonego ust. 1a, który zawierał jednak dyspozycję, zgodnie z którą operat szacunkowy tracił charakter opinii o wartości nieruchomości, jednakże dopiero z dniem wydania negatywnej oceny organizacji zawodowej.

Z powyższego przepisu wynika zatem, że organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych dokonuje "oceny prawidłowości sporządzania operatu szacunkowego". Przepis art. 157 ugn (stanowiący podstawę sporządzania przedłożonej w niniejszej sprawie opinii) przewiduje szczególny tryb kwestionowania prawidłowości sporządzania operatu szacunkowego przez poddanie go ocenie podmiotu wyspecjalizowanego, jakim jest organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych. Organizacja dokonuje zaś "oceny" operatu - przeprowadza jego weryfikację. Skutkiem negatywnej oceny jest utrata przez operat charakteru opinii o wartości nieruchomości, o której mowa w art. 156 ust. 1 ugn, ale dopiero od dnia wydania opinii. Z faktem tym w pełni koresponduje przytoczone powyżej stanowisko B. Adamiak, jak również wyrok NSA z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2154/10, w którym sąd wskazał, że "Sama zmiana oceny dowodów nie może stanowić podstawy do podważenia trwałości decyzji w trybie wznowienia postępowania, jeżeli nie wyprowadzi się takich nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, które podważą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy wydaniu decyzji ostatecznej, decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie w trybie postępowania zwykłego".

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że ocena operatu została sporządzona już po zakończeniu postępowania administracyjnego i po wydaniu decyzji ostatecznej w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Dopiero od dnia wydania przedmiotowej opinii, tj. od dnia [...] grudnia 2016 r., można ewentualnie mówić o skutkach przepisu art. 157 ust. 1 ugn. Gdyby opinia zawierająca powyższą ocenę wydana została na etapie toczącego się postępowania odszkodowawczego, bezsprzecznie wywołałaby w tym postępowaniu skutek w postaci utraty przez operat waloru opinii o nieruchomości, co prowadziłoby do konieczności sporządzenia nowego operatu szacunkowego o wartości przejętej nieruchomości. Taka sytuacja jednak nie miała miejsca w niniejszej sprawie, a Ustawodawca nie przewidział, aby negatywna ocena organizacji zawodowej rzeczoznawców wywoływała skutki wstecz - nie powoduje ona zatem utraty przez operat waloru opinii od dnia jego sporządzania.

Dla umocnienia swego stanowiska powołano orzecznictwo sądowoadministracyjne.

Przesłanki wznowienia postępowania jako szczególne umożliwiające doprowadzenie do wzruszania ostatecznej decyzji administracyjnej, nie mogą być poddane interpretacji rozszerzającej. Przyjęcie, jak chce tego strona skarżąca, że ocena materiału dowodowego przeprowadzona po zakończeniu postępowania jest nową okolicznością faktyczną i otwiera drogę do wznowienia postępowania oznaczałoby w praktyce, danie stronie dodatkowego środka odwoławczego.

Zarzuty skarżącej ukierunkowane są na ponowną merytoryczną ocenę sprawy i kwestionują prawidłowość zebranego materiału dowodowego, co jest niedopuszczalne w postępowaniu wznowieniowym. Z powyższych względów okoliczności, o których mowa w art. 145 §1 pkt 5 Kpa, które w ocenie Skarżącej miałyby wynikać z negatywnej oceny operatu szacunkowego sporządzonej przez Komisję Oceniającą [...] z uwagi na sporządzenie opinii w sposób niezgodny z przepisami prawa nie mogą odnieść zamierzonego skutku.

Organ zwrócił uwagę, że powołany w piśmie pełnomocnika skarżącej z dnia [...] maja 2018 r., wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 kwietnia 2016 r" sygn. akt II SA/GI 1131/15, dotyczył sytuacji, w której biegły dokonał błędnej identyfikacji wycenianej działki i w konsekwencji wycenił działkę sąsiednią. Fakt ten w istocie może stanowić "nową okoliczność istotną" dla sprawy, gdyż wycena dotyczyła zupełnie innej działki.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 151 § 1 ust. 2 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 157 ust. 1 ugn, poprzez błędne przyjęcie, że - pomimo zaistnienia nowej istotnej okoliczności w sprawie w postaci ujawnienia faktu dokonania przez biegłego rzeczoznawcę niewłaściwego przeprowadzenia analizy rynku nieruchomości nabywanych pod drogi, niewłaściwego doboru nieruchomości porównawczych, oraz określenia wartości nieruchomości z naruszeniem przepisu art. 153 ust. 1 ugn, która to okoliczność jest istotna dla przedmiotowej sprawy, a nie była znana organowi wydającemu decyzję merytoryczną - nie było podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] kwietnia 201 7 roku, a to z uwagi na fakt, iż organ przyjął, że skoro organ obowiązany był ocenić operat szacunkowy, będący następnie przedmiotem oceny z art. 157 ust. 1 ugn, to negatywna opinia jednej z wielu organizacji rzeczoznawców majątkowych sporządzona po wydaniu decyzji ostatecznej, nie stanowi podstawy uchylenia kwestionowanej decyzji. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu to, że po wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji z [...] sierpnia 2014 r. ustalającej odszkodowanie okazało się, że operat szacunkowy stanowiący podstawę do ustalenia wysokości należnego był wadliwy.

Z treści opinii [...] w [...] z [...] grudnia 2016 r. oceniających operat z [...] lutego 2013r. wynika, że operat zawiera błędy merytoryczne mające znaczny wpływ na ustaloną wysokość odszkodowania (niewłaściwie przeprowadzona analiza rynku, niewłaściwie dobrane nieruchomości porównawcze, naruszenie art. 153 ust. 1 ugn).

Te uchybienia skutkowały wydaniem ocen negatywnych. Zgodnie z art. 157 ust. 1a ugn od dnia wydania tych ocen operaty utraciły charakter opinii o wartości nieruchomości, o których mowa w art. 156 ugn.

Poza sporem jest to, że Wojewoda [...] na podstawie wskazanego wyżej operatu szacunkowego ustalił odszkodowanie, a decyzję tę zaakceptował Minister Infrastruktury i Rozwoju a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14 maja 2015 r. IV SA/WA 667/15.

Sąd nie kwestionuje przy tym, że sporządzona opinia ekspercka wykazały wady operatu na podstawie którego ustalono wartość odszkodowania, co oznacza dyskwalifikację tego operatu po dacie wydania opinii przez [...]. Miałoby istotne znaczenie gdyby opinia ta została wywołana w toku postępowania zwykłego i organ miałby możliwość jej oceny, zgodnie z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a.

Nie można jednak w realiach tej sprawy zapomnieć, że postępowanie niniejsze jest postępowaniem wznowieniowym. Tego rodzaju postępowanie nie jest kolejną instancją odwoławczą co oznacza, że nie może prowadzić do kolejnego merytorycznego badania sprawy. Tego rodzaju postępowanie ma na celu weryfikację decyzji dotychczasowej w świetle przesłanek z art. 145 § 1 i 145a § 1 K.p.a.

Wskazać w tym miejscu należy, że na gruncie wykładni art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. tylko niektóre z dowodów lub okoliczności które ujawnią się po zakończeniu postępowania, są podstawę dla wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. podstawą do wznowienia jest ujawnienie się okoliczności i dowodów, które zarazem:

-nowe,

-istniały w dniu wydania decyzji,

- istotne dla sprawy,

-nie były znane organowi, który wydał decyzję.

"Nowość" okoliczności i dowodów oznacza, że organy te nie były uwzględnione przez organ rozstrzygający sprawę. (NSA w wyroku z dnia 25 czerwca 1985 r., I SA 198/95, ONSA 1985, nr 1, poz. 35). Biorąc pod uwagę, że okoliczności te mają wyjść na jaw, należy uznać, że "nowość" okoliczności faktycznych i dowodów oznacza, że wychodzą one na jaw - przynajmniej dla wnioskodawcy i organu - po raz pierwszy, nie były one wcześniej znane i z tego też powodu należy je uznać za "nowe".

Okolicznością faktyczną nie może być sam proces myślowy, wnioskowanie, związek między różnymi okolicznościami faktycznymi, czy też związek z przepisami prawa lub jego wykładnią (tak WSA w Kielcach z dnia 5 listopada 2009 r., I SA/Ke 350/09).

W niniejszej sprawie WSA w Warszawie wyrokiem z 15 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/WA 2920/17 przesądził, że nie została spełniona przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 kpa (dowody na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały sią fałszywe). Zarówno organ ponownie rozpoznający sprawę jak i sąd jest tą oceną związany z mocy art. 153 P.p.s.a. Pozostała zatem ocena pozostałych przesłanek wznowieniowych w tym tej o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. (nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi który wydał decyzję), gdyż co do niespełnienia pozostałych z przesłanek wznowieniowych Sąd w pełni podziela wywody organu, bez potrzeby ich powielania.

Zdaniem Skarżącej tym nowym dowodem miała być opinia [...] z [...] grudnia 2016 r.

W ocenie Sądu, organ doszedł do prawidłowych wniosków co do oceny tego operatu w kontekście ww. przesłanki wznowieniowej. Jak się przyjmuje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, i co wprost wynika z literalnego brzmienia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a warunkiem uznania, że mamy do czynienia z sytuacją określoną w tej normie jest stwierdzenie, że nowy dowód czy nowa okoliczność istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi wydającemu tę decyzję. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia gdyż nowy dowód z opinii (oceny) pojawił się znaczenie po wydaniu i uostatecznienia decyzji odszkodowawczej. Jak wskazał NSA w wyroku z 26 marca 2009 r. I OSK 457/08 "sporządzenie nowego operatu szacunkowego ustalającego wartość nieruchomości już po ostatecznym rozstrzygnięciu kwestii wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość, nie stanowi nowego dowodu w rozumieniu art.145 K.p.a.". Pogląd ten należy odnieść także do opinii stowarzyszenia rzeczoznawców gdyż stanowi ona co do zasady dowód w sprawie.

Sąd podziela stanowisko skarżącej, że w świetle tej opinii organy oparły się na wadliwym operacie szacunkowym, a wady te były istotne i miały wpływ na poziom określonej wartości.

Rzecz jednak w tym, że ocena organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, dyskwalifikująca operat szacunkowy winna być złożona w odpowiednim czasie, tj. jeszcze na etapie postępowania odszkodowawczego pierwszoinstancyjnego albo w postępowaniu odwoławczym, czego skarżąca nie uczyniła. Operat szacunkowy utracił charakter opinii o wartości nieruchomości dopiero z chwilą wydania negatywnej oceny (art. 157 ust. 1a ugn). W niniejszej sprawie miało to miejsce już po wydaniu decyzji organów obu instancji w sprawie odszkodowawczej.

Nie można pominąć i tego, że czym innym jest ocena prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonywana przez zespół ekspertów z zakresu rzeczoznawstwa majątkowego (art. 157 ust. 1a ugn), a czym innym ocena wartości dowodowej operatu szacunkowego dokonywana przez organy administracji publicznej w konkretnych sprawach administracyjnych.

W niniejszej sprawie ocena wartości dowodowej operatów szacunkowych została dokonana przez organy administracji w sprawie odszkodowawczej, a następnie w postępowaniu sądowym przez WSA w Warszawie. Zarówno organy, jak i sąd administracyjny nie dostrzegły istotnych wad w sporządzonych operatach szacunkowych i wydanych na ich podstawie decyzjach. Dopiero pogłębiona analiza operatu doprowadziła do wniosku o jego wadliwości.

Sąd zwraca uwagę, że negatywna ocena [...] jest stanowiskiem zaprezentowanym przez jedną z wielu działających w Rzeczypospolitej Polskiej organizacji zawodowych skupiających rzeczoznawców majątkowych. Od tych ocen rzeczoznawcy majątkowemu nie przysługiwał żaden środek zaskarżenia.

W praktyce zdarzało się, że w stosunku do operatu szacunkowego wydawane były dwie wykluczające się oceny - najpierw negatywna, a później pozytywna. Przy czym tylko negatywna ocena wywierała skutek w stosunku do opinii o wartości nieruchomości. Dostrzegając ten problem ustawodawca z dniem 1 września 2017 r. uchylił art. 157 ust. 1a ugn, co wynika z art. 1 pkt 27 lit. b w zw. z art. 10 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 1509). Z uzasadnienia do projektu tej ustawy (druk sejmowy nr 1560) wynika, że z uwagi na opisaną wyżej praktykę zaproponowano rezygnację z ustawowego definiowania skutku negatywnej oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, jakim jest utrata przez operat charakteru opinii o wartości nieruchomości. Ustawodawca uznał, że - zgodnie z zasadą swobody oceny dowodów - ostateczną decyzję o możliwości wykorzystania operatu szacunkowego w danej sprawie podejmował będzie organ prowadzący postępowanie. Prawodawca dał zatem prymat dokonywanej przez organy administracji publicznej ocenie wartości dowodowej operatu szacunkowego nad dokonywaną przez organizacje zawodowe rzeczoznawców majątkowych oceną prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego.

Sąd w tym składzie jest zdania, że ewentualna błędna ocena dowodów (a ocenie takiej podlegałaby opinia rzeczoznawcy), lub okoliczności faktycznych to nie to samo co brak wiedzy o dowodzie czy okoliczności. Dlatego też odmienna a nawet błędna ocena dowodu (okoliczności) który istniał i był znany organowi wydającemu decyzję nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Przyjęcie innej koncepcji podważałoby zasadę pewności prawa i stosunków prawnych ukształtowanych decyzją administracyjną (art., 2 Konstytucji R.P. w zw. z art. 16 § 1 K.p.a.). Nadzwyczajne postępowanie jakim jest postępowanie ze skargi na wznowienie nie może zastępować odwołania czy skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca w toku postępowania odszkodowawczego nie wyczerpała trybu odwołania gdyż nie wniosła skargi do NSA, nie przedłożyła także opinii [...].

Ponadto należy zwrócić uwagę, na co zwrócił uwagę również WSA w wyroku IV SA/WA 106/18, że w postępowaniu wznowieniowym organ związany jest wskazaną we wniosku podstawą wznowienia. Jest ona wiążąca i wyznacza granice postępowania nadzwyczajnego. Organ nie może wyjść poza te granice. W związku z tym przedmiotem oceny organu pozostała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a co do tej organ w sposób prawidłowy uznał, że nie została przez stronę wykazana gdyż nowe dowody w postaci opinii [...] nie istniały w dacie wydana kwestionowanej decyzji. Ocena [...] stanowi dowód z którego można co prawda wyprowadzić wnioski co do wadliwości opinii rzeczoznawcy jednakże nie stanowi nowej okoliczności faktycznej, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., mającej istotne znaczenie dla sprawy. Powoływane w skardze orzecznictwo sądowoadminsitracyjne w tym wyrok NSA z 15 lipca 2012 r., sygn., akt II OSK 768/11, dotyczył zupełnie innej sytuacji. Ustalenia faktyczne dotyczyły zupełnie innej działki ewidencyjnej a rzeczoznawca dokonał jej szacowania podczas gdy w obecnie rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją w której dokonano wadliwej oceny dowodu w postaci operatu szacunkowego. Przeważający jest obecnie w orzecznictwie pogląd co do tego, że ani organ ani sąd nie ma kompetencji do wkraczania w wiedzę specjalistyczną, która zastrzeżona jest dla biegłego. Wynika to z tego, że ani organ ani sąd takiej wiedzy specjalistycznej nie posiadają. Dlatego ustawodawca w art. 157 ugn dał stronom instrument w postaci możliwości zwrócenia się do wyspecjalizowanego stowarzyszenia o zbadanie prawidłowości operatu. Powinno to nastąpić w postępowaniu zwykłym w którym organ ocenia, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, opinię rzeczoznawcy, zgodnie z art. 77 § 1 i 80 Kpa. Późniejsze uzyskanie innej opinii, w sytuacji w której przepisy prawa nie pozbawiają jej możliwości stosowania, nie może stanowić podstawy do zmiany ustaleń ostatecznej decyzji.

Mając powyższe na względzie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

-----------------------

14