Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 9/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15zzs4
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 189 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 2021 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej I. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...], Prezydent Miasta K., po rozpatrzeniu wniosku I. S. z dnia 12 lipca 2021 r., o umorzenie w całości administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł, za zajęcie pasa drogowego ul. [...] w K., działając na podstawie art. 189k § 1 pkt 3 w związku z art. 189a § 1 k.p.a. (Dz.U. z 2021 r. poz. 735) w związku z art. 67 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 305), odmówił wnioskodawczyni umorzenia w całości ww. administracyjnej kary pieniężnej.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w K., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., nałożył na I. S. karę pieniężną w wysokości [...] zł, za zajęcie pasa drogowego ulicy [...] w K. (droga krajowa), polegające na umieszczeniu nośników reklamowych bez zezwolenia zarządcy drogi. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] września 2016 r.

Z uwagi na brak wpływu należności wynikającej z tej decyzji, organ I instancji, upomnieniem z dnia [...] marca 2021 r., wezwał stronę do jej zapłaty wraz z odsetkami ([...] zł). Należność jednak nie została uregulowana, zaś strona wniosła o umorzenie żądanej kwoty, ponieważ dochody jej i jej męża nie pozwalają na zapłatę należności w takiej wysokości. W odpowiedzi organ poinformował stronę o zasadach udzielania ulg w spłacie należności publicznoprawnych, w tym o konieczności szczegółowego udokumentowania sytuacji majątkowej poprzez złożenie wniosku o wybraną ulgę wraz z kompletem dokumentów, które są istotne w sprawie jej udzielenia. Pismem z dnia 12 lipca 2021 r. strona wniosła o umorzenie kary, którą otrzymała 5 lat wcześniej oraz przedłożyła oświadczenie majątkowe, wskazując, że wraz z mężem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, posiada dom o powierzchni [...] m˛ położony na działce o powierzchni [...] m˛, nie posiada majątku ruchomego ani oszczędności. Strona podała również kwotę miesięcznych wydatków na dom, w tym wysokość rat kredytowych, na łączną kwotę [...]zł. Oświadczyła, że świadczenia emerytalne jej i męża wynoszą kolejno [...] i [...] zł netto. Organ zawiadomił stronę o wszczęciu na jej wniosek postępowania w sprawie żądanej ulgi (pismo z dnia [...] lipca 2021 r.), informując jednocześnie stronę m.in. o możliwości uzupełnienia wniosku o inne dokumenty, które zdaniem strony są istotne dla wyniku sprawy. W piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. (oczywista omyłka w dacie pisma, wyjaśniona przez organ na żądanie strony), zawiadamiającym o zakończeniu postępowania dowodowego organ poinformował stronę, że dotychczas zebrany materiał dowodowy nie wykazuje w sposób należyty przesłanek do umorzenia w całości kary pieniężnej z uwagi na ważny interes strony lub ważny interes publiczny, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

I. S. wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji podnosząc, że kara była nałożona 5 lat wcześniej, ale mąż uczestniczył w spotkaniu w Zarządzie Dróg w K. i wówczas kara została cofnięta. Wyjaśniła, że nośnik reklamowy - stojak z informacją o cenie posiłku, był wystawiany na czas godzin pracy, a strona nigdy nie została pouczona o konsekwencjach z tym związanych oraz nikt z pracowników organu nie powiedział jej podczas wykonywania zdjęć, żeby go przesunąć. Strona nie została również poinformowana, jakie dokumenty ma przedstawić, choć jej zdaniem choroba i niska emerytura jest powodem do umorzenia kary, już raz cofniętej 5 lat temu. Po wizycie jej męża decyzja została zmieniona na jej korzyść i nie otrzymała informacji o cofnięciu tej decyzji. Z tego powodu wystosowała prośbę do NIK o dokładne sprawdzenie notatek ze spotkania w ZDiT, jak również prośbę do RPO o przyjrzenie się sprawie na podstawie faktów sprzed 5 lat. Nie zgodziła się ze stwierdzeniem organu, że nie powinna brać kredytu hipotecznego, bo to nie jest pozytywną przesłanką do udzielenia ulgi. Wskazała również, że całość uzasadnienia decyzji nie odnosi się do decyzji Zarządu, który na spotkaniu sprzed 5 lat zmienił zdanie co do sprawy, która wraca po latach. Dodatkowo wniosła o wskazanie pasa drogowego, który zajęła, gdyż nie może bezpiecznie dojść do przystanku autobusowego nie narażając się na potrącenie, a także o zadbanie o bezpieczeństwo ludzi mieszkających przy ul. [...] poprzez ograniczenie prędkości jadących pojazdów oraz o likwidację dziur, co jest obowiązkiem ZDiT.

Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że kara pieniężna wynikająca z decyzji organu I instancji należy do kategorii niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym w rozumieniu przepisów art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych. Zgodnie z art. 67 ust. 2 tej ustawy do spraw dotyczących administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl art. 189k § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części. W przypadku umorzenia zaległej administracyjnej kary pieniężnej umorzeniu podlegają także odsetki za zwłokę w całości lub takiej części, w jakiej została umorzona zaległa administracyjna kara pieniężna (art. 189k § 2 k.p.a.)

Kolegium wyjaśniło, że z treści wniosku złożonego przez stronę wynika, że żąda ona umorzenia w całości kary pieniężnej wynikającej z decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r., a więc zastosowanie znajduje w tym przypadku art. 189k § 1 pkt 3 k.p.a., przy czym rozstrzygnięcie w przedmiocie ulgi wymienionej w tym artykule podejmowane jest w warunkach uznania administracyjnego. Świadczy o tym sformułowanie "organ może", nie zaś "organ udziela". Oznacza to, że nawet w przypadku stwierdzenia zaistnienia w sprawie którejkolwiek z przesłanek uzasadniających udzielenie ulgi organ może, ale nie musi uwzględnić wniosku o udzielenie ulgi.

Organ II instancji wskazał, że przepis art. 189k § 1 k.p.a. przewiduje dwie przesłanki umorzenia ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej: ważny interes publiczny lub ważny interes strony. Konkretyzacja tych pojęć jest dokonywana na tle stanu faktycznego indywidualnej sprawy. Oceniając zatem w ramach uznania administracyjnego całokształt okoliczności danej sprawy, w tym m.in. okoliczności powstania objętej wnioskiem należności, czy możliwość pozyskania od wnioskodawcy tejże należności, organ może uznać, że podanie o ulgę nie zasługuje na pozytywne rozpatrzenie, nawet jeśli którakolwiek z przesłanek została spełniona. Zastosowanie ulgi jest zatem uprawnieniem, a nie obowiązkiem organu. Ocena, czy przesłanki umorzenia należności istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego. Materiał ten w zasadniczej części przedkłada osoba ubiegająca się o ulgę, bowiem to osoba wnioskująca o udzielenie ulgi zna okoliczności, które mają przemawiać za pozytywnym rozpatrzeniem jej podania. Organ administracji publicznej właściwy do udzielenie ulgi ma natomiast prowadzić postępowanie z zachowaniem zasad opisanych w k.p.a., w tym podejmować czynności prowadzące do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego oraz jego kompleksowej oceny.

Po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Kolegium stwierdziło, że jedynym dokumentem, jaki strona przedłożyła uzasadniając istnienie jej ważnego interesu umożliwiającego zastosowanie ulgi jest oświadczenie majątkowe. Z oświadczenia majątkowego wynika, że I. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, jest właścicielem nieruchomości - domu o powierzchni [...] m˛ oraz działki o powierzchni [...] m˛, o wartości [...] zł. Źródłem dochodu jej oraz jej męża jest emerytura w łącznej wysokości [...] zł. Do stałych obciążeń finansowych strony wskazanych w oświadczeniu należą opłaty za dostarczane media (energia, gaz itp.) w wysokości [...] zł oraz spłata kredytów: hipotecznego w łącznej wysokości [...] zł (miesięczna rata w wysokości [...] zł) oraz kredytu na meble w wysokości [...] zł miesięcznie. Strona nie przedłożyła jakichkolwiek innych dokumentów, do których przedłożenia wzywał organ w pismach kierowanych do strony, w tym w zawiadomieniu o zakończeniu postępowania dowodowego. Poza złożonym oświadczeniem majątkowym strona wielokrotnie powoływała się również w korespondencji z organem na niskie dochody z emerytury, niewystarczające do zapłaty kary, zły stan zdrowia małżonków oraz na umorzenie bądź "cofnięcie" kwoty kary na spotkaniu jej męża z Zarządem Dróg Miejskich w K. 5 lat temu. Argumentację co do przesłanek jej ważnego interesu powieliła również w odwołaniu.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie występuje ważny interes strony uzasadniający udzielenie ulgi najdalej idącej, bo polegającej na umorzeniu w całości kary pieniężnej, co pociąga za sobą też umorzenie odsetek ustawowych za zwłokę w zapłacie kary. Choć pojęcia ważnego interesu strony nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości publicznoprawnych, to uznać należy w stanie faktycznym sprawy, że również normalna ekonomiczna sytuacja strony, jako osoby zobowiązanej do zapłaty kary, wynikająca z jej oświadczenia majątkowego, nie uzasadnia oceny, że ważny interes strony w tym przypadku występuje. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego Kolegium stwierdziło, że choć dochody z emerytury strony i jej męża są skromne, to jednak nie zagraża to egzystencji strony. Dochody te nie są na tyle niskie, aby uprawniały do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej, które przysługują, jeżeli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...]zł. Ponadto uzyskiwane przez stronę i jej męża dochody pozwalają na spłatę zadłużenia z tytułu kredytów, stąd zgodzić należy się z organem I instancji, że prywatne długi i obciążenia nie są ważniejsze od długu wobec budżetu państwa. Za istotne należy uznać, że małżonkowie są w posiadaniu majątku o znacznej wartości - nieruchomości gruntowej zabudowanej domem o stosunkowo dużej powierzchni. Powinni oni podejmować zatem wszelkie możliwe działania mające na celu spłatę lub choćby zmniejszenie długu, w tym podjąć próbę pozyskania dodatkowych środków finansowych, tak na zapłatę kary pieniężnej, jak i codzienne funkcjonowanie, na przykład z wynajmu części domu. Stan zdrowia, na który powołuje się strona, nie może uzasadniać sam w sobie udzielenia wnioskowanej ulgi tym bardziej, że strona argumentów co do złego stanu zdrowia nie poparła jakimikolwiek obiektywnymi dowodami, np. orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, czy zaświadczeniami lekarskimi. Nie przedstawiła również wydatków ponoszonych na leczenie. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie, w tym z odwołania wynika, że strona i jej mąż funkcjonują samodzielnie, strona sprawnie porusza się w kontaktach z urzędami, korespondując z nimi oraz podnosi standard życia, o czym świadczą udzielone kredyty. Okoliczności te wskazują, że sytuacja bytowa i finansowa strony nie odbiega znacząco od sytuacji innych osób będących w podobnym wieku oraz utrzymujących się z emerytury.

Kolegium uznało również, że wykazując istnienie swojego ważnego interesu uzasadniającego umorzenie w całości kary pieniężnej, strona, za podstawowy argument uznaje okoliczność cofnięcia kary w wyniku spotkania jej męża z Zarządem Dróg Miejskich w K. 5 lat temu. Choć organ nie odniósł się do tej okoliczności w zaskarżonej decyzji, to w piśmie kierowanym do strony wraz z dokumentem oświadczenia majątkowego szczegółowo wyjaśnił, że do uzgodnień, na które powołuje się strona nie doszło. Jak wynika z wyjaśnień organu oraz z protokołu nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. z przyjęcia interesantów przez Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich w K., Z. S. - mąż strony, nie zgadzał się z nałożoną karą, a sprawa została przekazana do SKO. Z protokołu wyraźnie wynika, że zarządca drogi podtrzymuje zajęte w sprawie stanowisko i oczekuje na rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Takie rozstrzygnięcie zapadło w drodze decyzji nr [...] z dnia [...] września 2016 r., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji nakładającą karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Strona nie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ostatecznej decyzji Kolegium, a jedynie tą drogą mogła podjąć próbę wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji nakładającej karę. Argument strony o cofnięciu bądź umorzeniu kary 5 lat temu na spotkaniu męża z Zarządem nie znajduje więc poparcia w zgromadzonej dokumentacji. Strona natomiast nie okazała jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego korzystne dla niej uzgodnienia. Również argumentacja odwołania dotycząca nałożenia przedmiotowej kary, opisująca czynności pracowników ZDiT w K., nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy i mogła być podnoszona jedynie na etapie odwołania od decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r. bądź skargi do sądu na decyzję Kolegium z dnia [...] września 2016 r.

Kolegium nie podzieliło także argumentów odwołania o niejednoznaczności pism i wyjaśnień organu oraz o braku wskazania jakie dokumenty strona ma przedłożyć. Organ zgodnie z zasadą informowania zawartą w art. 9 k.p.a. w każdym piśmie kierowanym do strony szeroko przedstawiał okoliczności niezbędne do wykazania w postępowaniu w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie kary pieniężnej, wyszczególniał dokumenty, jakie strona powinna złożyć, a także umożliwił stronie dowolność w przedłożeniu też innych dokumentów, które strona uzna za istotne. Organ spełnił również wymogi wynikające z art. 79a k.p.a. informując stronę, że zebrany materiał dowodowy przedłożony przez stronę nie wykazuje przesłanek do umorzenia w całości kary pieniężnej, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Strona natomiast konsekwentnie podtrzymywała swoją argumentację o braku dochodów umożliwiających spłatę oraz stanie zdrowia. Jak wynika z odwołania, w toku postępowania prowadzonego przez organ strona korzystała z pomocy prawnika, który czytał kierowane do niej pisma. Tym bardziej niezrozumiałe jest, że strona, mając zapewniony czynny udział w postępowaniu oraz dostęp do pomocy prawnej, nie wyjaśniała z organem na etapie postępowania wątpliwości, które miała co do treści kierowanej do niej korespondencji.

Zdaniem Kolegium, w sprawie nie występuje także ważny interes publiczny uzasadniający umorzenie w całości kary pieniężnej. W interesie publicznym jest, by należności publicznoprawne były regulowane przez zobowiązane do tego podmioty. Udzielanie im ulg w spłacie należności publicznoprawnych stawia ich bowiem w sytuacji korzystniejszej i uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów zobowiązanych do zapłaty podobnych należności. Odwołanie się do interesu publicznego wymaga każdorazowo dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak, np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej. Organ takiej oceny w zaskarżonej decyzji dokonał. Ponadto, w ocenie organu II instancji, wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przedstawiono, iż interes publiczny zachodzi w sytuacji, gdy zapłata zaległości publicznoprawnych czy podatkowych spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie, wykorzystując własne zasoby i możliwości, zaspokajać swoich potrzeb materialnych. Jak wyżej wskazano, strona posiada stały, choć niewielki dochód z emerytury i majątek, który przy dołożeniu należytej staranności pozwoliłby stronie na poprawę sytuacji bytowej.

Kolegium podkreśliło, że ulgi w spłacie należności publicznoprawnych są niewątpliwie wyjątkiem, istotnym odstępstwem od konstytucyjnej zasady powszechnego obowiązku ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, dlatego ich udzielenie powinno mieć zastosowanie w wyjątkowych przypadkach i być poparte konkretnymi, indywidualnymi oraz istotnymi okolicznościami. Strona nie wykazała, by takie istotne okoliczności w przedmiotowej sprawie zaistniały, zaś podjęcie decyzji na podstawie art. 189k § 1 pkt 3 k.p.a. należy wyłącznie do kompetencji organu I instancji, a więc w tej sprawie - do Prezydenta Miasta K.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ma w takiej sprawie kompetencji merytorycznych, tzn. nie wolno mu rozstrzygać i nakazywać, czy udzielić ulgi, czy też nie. Kolegium, jako organ odwoławczy, ma jedynie za zadanie ustalić, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, głównie pod względem formalnym, tzn. czy organ I instancji dysponował wystarczającym materiałem dowodowym, czy przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami i czy na koniec wyciągnął logiczne, zgodne z zasadami społecznymi i interesem publicznym wnioski, które wpłynęły na rozstrzygnięcie. Rozpatrując niniejszą sprawę Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie organu I instancji znajduje poparcie w materiale dowodowym i okolicznościach sprawy, a to oznacza, że zasługuje na aprobatę.

Niezależnie od powyższego Kolegium poinformowało stronę, że wynik przedmiotowej sprawy umorzenia w całości należności wynikającej z kary pieniężnej nie zamyka stronie możliwości wnioskowania o inną możliwą ulgę przewidzianą w art. 189k § 1 pkt 3 k.p.a. bądź o ponowne wystąpienie z tożsamym wnioskiem w przypadku zmiany stanu faktycznego odnoszącego się do sytuacji dochodowej, materialnej i życiowej strony.

Pismem z dnia 20 grudnia 2021 r. I. S. złożyła skargę na ww. decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając organom orzekającym w sprawie, że nałożona na nią kara pieniężna jest nieadekwatna do wykroczenia. Nośnikiem reklamy był bowiem nieprzytwierdzony do podłoża stojak o wymiarach 0,7m/1.00m, stawiany w godzinach 7.00-16.00 na wjeździe do domu skarżącej, niestwarzający, jej zdaniem, żadnego zagrożenia dla kierowców. ZDiT "wrócił" do sprawy po 5 latach, wcześniej wielokrotnie fotografował opisane wyżej miejsce, jednak nigdy nie kazał usunąć przedmiotowego stojaka. Skarżąca podniosła, że wielokrotnie zwracała się o anulowanie kary, osobista interwencja męża spowodowała, że karę tę ustnie cofnięto, a po 5 latach doręczono jej pismo o zapłatę ww. kary wraz z odsetkami za zwłokę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Na podstawie art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Skarga okazała się zasadna, bowiem dokonana przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 – j.t.), kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten, podobnie jak decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu nakazującym ich uchylenie.

Przedmiotem skargi w badanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K., odmawiającą umorzenia w całości administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł, nałożonej na skarżącą decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r.

Kara pieniężna została nałożona na skarżącą decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt postępowania upomnienie, przypominające o obowiązku zapłaty nałożonej kary pieniężnej zostało do skarżącej wystosowane w dniu [...] marca 2021 r., a więc po upływie blisko pięciu lat od nałożenia kary, co samo w sobie należałoby uznać za działanie wadliwe i narażające zobowiązanego do zapłaty na konieczność uiszczenia odsetek.

Nie ulega wątpliwości, że podmiot, na który została nałożona kara pieniężna jest zobowiązany do jej uiszczenia bez zbędnej zwłoki po uprawomocnieniu się decyzji, którą karę nałożono. Poza dyskusją pozostaje, iż nieuiszczenie kary pieniężnej naraża zobowiązanego na konieczność zapłaty również ustawowych odsetek. Niedopuszczalna jest jednak, zdaniem Sądu sytuacja, w której organ zwleka z podjęciem działań egzekucyjnych przez blisko pięć lat. Świadczy to bowiem o jego nieudolności i braku dbałości o stan finansów publicznych. Za nieuzasadnione należałoby również uznać takie działanie organu, w którym zwłoka w egzekwowaniu należności miałaby służyć uzyskaniu jak najwyższych odsetek od wymaganej sumy.

Na gruncie badanej sprawy dostrzec należy, że skarżąca kwestionuje nie tylko zasadność nałożenia kary (co w sytuacji, gdy decyzja wydana w tym przedmiocie stała się ostateczna pozostaje bez znaczenia), ale także podnosi, że kara została "anulowana", na skutek interwencji jej męża. Oznaczać to, zdaniem Sądu, może, że skarżąca przez cały okres od uprawomocnienia się decyzji nakładającej karę do dnia otrzymania upomnienia pozostawała w przekonaniu, iż kary płacić nie musi. W efekcie łączna kwota do zapłaty (należność główna, odsetki i koszty upomnienia) wynosi obecnie [...] zł, a więc znacznie więcej niż nałożona kara administracyjna.

Podkreślenia wymaga, iż skarżąca działa w tej sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika, zatem organ, wypełniając swój obowiązek informacyjny, wynikający z art. 9 k.p.a., winien wezwać skarżącą do wskazania, czy domaga się umorzenia wyłącznie kary, czy również naliczonych odsetek. W zależności od określenia zakresu żądania, winien organ w swych rozważaniach uwzględnić zwłokę w podjęciu działań zmierzających do wyegzekwowania nałożonej kary.

Sąd dostrzega, iż organ pouczył skarżącą o konieczności udokumentowania swojej sytuacji majątkowej i osobistej w kontekście art. 189 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez:

1) odroczenie terminu wykonania administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty;

2) odroczenie terminu wykonania zaległej administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty;

3) umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części;

4) umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub części.

Jednak w ocenie Sądu, zważywszy na okoliczności niniejszej sprawy pouczenie to nie było wystarczające, bowiem nie obejmowało wezwania do wskazania zakresu żądania.

Sąd nie podzielił natomiast argumentacji skargi w zakresie bezzasadności żądania zapłaty co do zasady. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż w badanej sprawie to na skarżącej spoczywał obowiązek wykazania okoliczności, na które się powołuje, a mianowicie "odstąpienia" przez organ od nałożenia kary pieniężnej na skutek interwencji jej męża. Jak wywodzi organ, nie dysponuje on żadnymi dokumentami w tym zakresie, a jego decyzja o nałożeniu kary została poddana kontroli instancyjnej, na skutek złożonego odwołania. W związku z utrzymaniem decyzji nakładającej karę w mocy przez SKO w K., stała się ona ostateczna. Skoro organ, jak wynika z uzasadnienia decyzji, nie posiada w swoich zasobach żadnych dokumentów, które potwierdzałyby podnoszoną przez skarżącą okoliczność dotyczącą odstąpienia od nałożenia kary, to na skarżącej spoczywał obowiązek wykazania, iż okoliczność taka miała miejsce.

Wyjaśnić również trzeba, że na etapie egzekucji kary pieniężnej organ nie bada zasadności jej nałożenia, opierając się na ostatecznej decyzji administracyjnej, która została wydana w innym postępowaniu. Podobnie Sąd, badając zasadność skargi na decyzję odmawiającą umorzenia kary pieniężnej, orzeka w granicach sprawy objętej skargą (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a."). Nie może zatem Sąd dokonać oceny zasadności nałożenia na skarżącą kary za zajęcie pasa drogowego, ani sposobu procedowania organu w tej sprawie. Stąd też podnoszone przez skarżącą zarzuty odnoszące się do zasadności nałożenia kary za zajęcie pasa drogowego w ogóle nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

W tym stanie rzeczy Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 przywołanej ustawy uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.