Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 133/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie: NSA Tadeusz Michalik WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Protokolant stażysta Agnieszka Zygmunt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2005 r. sprawy ze skargi D. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] z [...]r.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r., wydaną z upoważnienia Rady Miejskiej Miasta K., na podstawie art. 32 i 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414) odmówiono D. Ł. przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu opału na ogrzewanie. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż ograniczone środki finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz znaczna liczba rodzin znajdujących się w krańcowo trudnych sytuacjach bytowych zmuszają ośrodek do miarkowania udzielanej pomocy zgodnie z prowadzoną polityką świadczeń uzależnioną od posiadanych środków finansowych. Polityka ta uniemożliwia przyznanie świadczeń osobom takim jak D. Ł., której dochód przekroczył kryterium wskazane w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

D. Ł., nie godząc się ze wskazanym wyżej rozstrzygnięciem organu wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. domagając się ponownego rozpoznania jej sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania strony, decyzją nr [...] z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Jak wynikało z uzasadnienia rozstrzygnięcia organu II instancji, udzielanie pomocy społecznej uzależnione jest od posiadanych środków finansowych, nie jest jej celem zaspokajanie wszystkich zgłoszonych przez podopiecznych potrzeb, a odwołująca nie spełnia przesłanki, od której przepisy prawa uzależniają możliwość przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, gdyż dochód jej przekracza wyznaczone ustawą kryterium dochodowe.

Decyzja powyższa zaskarżona została przez D. Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W skardze podniosła ona, iż jest osobą niepełnosprawną i prosi wyłącznie o przyznanie jej jednorazowego, częściowego dofinansowania do zakupu opału na ogrzewanie, gdyż nie posiada środków na zapłacenie nawet bieżących rachunków i zakupu lekarstw.

W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, powtórnie wskazał na ograniczone możliwości zaspokajania potrzeb osób wymagających wsparcia ze względu na ilość posiadanych środków finansowych, a także na fakt, iż co prawda skarżąca jest osobą niepełnosprawną i niezdolną do pracy, jednakże nie spełnia wyznaczonego ustawą kryterium dochodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) zwanej dalej p.p.s.a., sądy te badają czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania. Nadto badają czy organ administracyjny nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji. Przy czym, jak głosi art. 134

§ 1 tej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Dokonując zatem oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, iż skardze nie można odmówić słuszności.

W pierwszej kolejności Sąd badał zgodność zaskarżonej decyzji z zastosowanym w niej prawem materialnym.

Odmawiając przyznania zasiłku celowego na wniosek D. Ł. domagającej się przyznania dofinansowania do zakupu opału na ogrzewanie, organy jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia przyjęły przepis art. 32 i 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). Odmowa ta w kontekście wymogów określonych w tym przepisie wobec przekroczenia zwaloryzowanego kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1, przez rodzinę skarżącej jest trafna, jednakże narusza inne przepisy prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu.

Jednocześnie art. 4 ust. 1 pkt 2 i 4 cytowanej ustawy przewiduje, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty ustalonej obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej.

Ta okoliczność rzeczywiście uprawniałaby organy obu instancji do odmowy przyznania skarżącej żądanego przez nią dofinansowania, potraktowanego przez organ jako żądanie zasiłku celowego, gdyby nie unormowanie przewidziane w przepisie art. 31a ustawy o pomocy społecznej.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 43 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji zapadła po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Wywiad środowiskowy przeprowadzony w sprawie skarżącej zawierał sformułowanie: ...."istnieje szczególnie uzasadniony przypadek". Sformułowanie to jednak w dalszym postępowaniu nie zostało w żadnej mierze wzięte pod uwagę.

Organ zatem ograniczając się wyłącznie do dokonania ustaleń i ocen prawnych w świetle treści art. 32 przywołanej ustawy uchybił obowiązkom wynikającym z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. naruszając także prawo materialne poprzez nie zastosowanie w sprawie art. 31a ustawy o pomocy społecznej.

Zgodnie ze wskazanym przepisem, osobie lub rodzinie nie spełniającej kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 tej ustawy może być w szczególnie uzasadnionych przypadkach przyznany specjalny zasiłek okresowy lub celowy. To, co należy uznać za "przypadek szczególnie uzasadniony", ustawa pozostawia uznaniu organu wydającego rozstrzygnięcie.

Organ bez względu na treść wniosku strony domagającej się, jak w sytuacji skarżącej "dofinansowania kosztów zakupu opału", nie jest zwolniony od zbadania, czy w sprawie ma do czynienia z "przypadkiem szczególnie uzasadnionym" i nie może ograniczać się wyłącznie do badania sprawy w aspekcie art. 32 ustawy. Tak bowiem sformułowany wniosek – przy niespełnieniu zwaloryzowanego kryterium dochodowego obligował organ do rozpatrzenia, czy nie zachodzą w niniejszej sprawie warunki do zastosowania przepisu art. 31a ustawy z 29.11.1990 r. o pomocy społecznej.

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji w ogóle nie zajmował się tą kwestią, czego również nie uczyniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznając tylko, że dochód skarżącej przekracza wyznaczone ustawą kryterium dochodowe i mimo, iż jest osobą niepełnosprawną, nie spełnia przesłanek do przyznania jej zasiłku celowego, o którym mowa w art. 32 ustawy o pomocy społecznej.

Trzeba jednak stwierdzić, że w istocie art. 31a nakłada na organ pomocy społecznej obowiązek rozważenia sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego" w znaczeniu konieczności dokonania oceny, która powinna abstrahować od kwestii wysokości uzyskiwanego przez tę osobę dochodu. Celem omawianego przepisu jest stworzenie możliwości przyznania żądanego zasiłku celowego właśnie w sytuacjach, gdy uzyskiwany dochód przekracza kryterium dochodowe ustalone w art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy.

Okoliczności ustalone w sprawie, jak: wiek skarżącej jej stan zdrowia, a to choroba i niepełnosprawność, brak zatrudnienia syna wraz z nią zamieszkującego czy trudności mieszkaniowe wskazują, iż rodzina ta może być zaliczona do kręgu osób, o których mowa w art. 31a ustawy.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, okoliczności te nie były rozważane przy wydawaniu decyzji załatwiającej wniosek strony, co narusza zarówno powołany przepis prawa materialnego, jak i normę art. 7 kpa nakazującą dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Pominięcie powyższych rozważań stanowi właśnie o wspomnianym wyżej i zaistniałym uchybieniu przepisom postępowania, które niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Podobne stanowisko odnoszące się do tej materii zaprezentowano już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: nie publikowane wyroki z 22 kwietnia

1998 r., sygn. akt I SA 2198/97 i z 10 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA 227/98).

W dalszym zatem postępowaniu rzeczą organu będzie ocena okoliczności sprawy w tym właśnie aspekcie, po ewentualnym uzupełnieniu materiału dowodowego, o ile byłoby to pomocne dla prawidłowego jej rozstrzygnięcia.

Wobec powyższego zachodziła konieczność uchylenia obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c i art. 135 p.p.s.a. w celu przeprowadzenia ponownego postępowania i wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego przesłanki wymienione w art. 31a ustawy.