Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1075/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-09-07 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i  par. 2 pkt 7 w zw. z  art. 258 par. 3, art. 245 par. 1 i  par. 3 w zw. z  art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 7 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W treści wniesionej do tut. Sądu skargi P.L. domagał się zwolnienia

z należnej opłaty sądowej w całości.

Żądanie to rozszerzył następnie na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres wniosku wskazał zwolnienie od kosztów sądowych.

W jego uzasadnieniu wyjaśnił, iż od wielu lat prowadził działalność gospodarczą osobiście, jak i w ramach współpracy z innymi przedsiębiorstwami. Mimo to ma poważne problemy finansowe. Ich powodem byli nierzetelni kontrahenci oraz kryzys gospodarczy, który w ostatnim czasie odczuła każda z branż. Dlatego też stopniowo zmuszony był wycofać się z kolejnych, podejmowanych działalności, a jego sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu. Nie jest zatem w stanie bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny ponieść kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach. Tym bardziej, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu, a w każdej z nich wpis sądowy wynosić będzie od kilku

do kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Jednocześnie oświadczył, iż sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego miesięczne dochody z tytułu zawartej umowy o pracę wynoszą 1.386,00 zł. Natomiast wymienione w rubryce nr 7.1 formularza składniki majątku, tj. około [...] ha gruntów klasy [...], posiada na współwłasność.

Ponieważ podane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał P.L. do ich uzupełnienia przez:

- nadesłanie odpisu bądź kserokopii dokumentów potwierdzających, iż A.L. – jak ustalono z akt o sygn. III SA/Gl 1402/10 - pozostaje z nim

w związku małżeńskim;

- przedłożenie odpisu bądź kserokopii złożonych przez skarżącego i jego żonę

za 2010 r. zeznań podatkowych lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości wszystkich osiągniętych w roku 2010 dochodów;

- nadesłanie wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego zaświadczenia potwierdzającego, iż przez okres ostatnich sześciu miesięcy skarżący nie osiągnął z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej żadnych przychodów,

a nadto, iż do chwili obecnej nie składał z prowadzonej działalności żadnych deklaracji podatkowych;

- przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych (zarówno prywatnych jak i związanych

z prowadzoną działalnością) obrazujących operacje dokonywane w ich ramach

w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, natomiast w przypadku gdyby uzyskanie takich wyciągów (w związku z zajęciem)

nie było możliwe należało nadesłać zaświadczenie z banku informujące o wysokości zajęć, o sposobie ich spłaty oraz o wszelkich innych obciążeniach rachunku

w okresie ostatnich trzech miesięcy, w szczególności o środkach wypłaconych

na rzecz posiadacza rachunku;

- nadesłanie aktualnego zaświadczenia wystawionego przez Urząd Miasta potwierdzającego fakt, iż dokonany w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą wpis nie uległ zmianie;

- przedłożenie aktualnego odpisu z księgi wieczystej potwierdzającego, iż podana jako adres do korespondencji nieruchomość położona przy ul. [...]

w C. należy do jego żony i dzieci;

- nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych pod adresem ul. [...] w C.;

- przedłożenie odpisów bądź kserokopii dokumentów wskazujących na posiadane przez żonę składniki majątku, tj. nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe czy przedmioty o wartości powyżej 3000 euro oraz wysokość osiąganych przez żonę w okresie ostatnich trzech miesięcy dochodów ze wskazaniem źródeł, z których te są uzyskiwane;

- udokumentowanie aktualnym odpisem z księgi wieczystej lub kopią stosownego aktu notarialnego wielkości posiadanych na współwłasność gruntów rolnych;

- przedłożenie aktualnego zaświadczenia wystawionego przez zakład pracy potwierdzającego wysokość uzyskiwanych przez wnioskodawcę zarobków w okresie ostatnich trzech miesięcy;

- wskazanie przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych do kogo należy mieszkanie przy ul. [...] w C., jaka jest jego powierzchnia

i na jakich warunkach skarżący z niego korzysta, a także kto pokrywa koszty jego utrzymania i w jakiej wysokości (w tym zakresie należało przedłożyć odpisy bądź kserokopie rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, czynsz, energię elektryczną, telefon itp.).

W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy nadesłano plik dokumentów źródłowych, z których ustalono, iż od 2010 r. do teraz skarżący nie osiągnął żadnych przychodów z prowadzonej w formie gabinetu chorób kobiecych działalności gospodarczej (vide: zaświadczenia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego

w C. z dnia [...] r. i [...] r.), natomiast uzyskane przez niego ze stosunku pracy dochody za ubiegły rok wynosiły 14.469,00 zł

(vide: zeznanie podatkowe PIT-36 za 2010 r.), podczas gdy obecnie wynoszą

one 1.386,00 zł (vide: zaświadczenie z dnia [...] r.). Wprawdzie

pozostaje on w związku małżeńskim z A.L. (vide: odpis skrócony aktu małżeństwa z dnia [...] r.), nie mniej jednak obowiązuje w nim ustrój rozdzielności majątkowej (vide: kserokopia aktu notarialnego z dnia [...] r.). Od [...] r. oddzielnie też zamieszkują, jako że skarżący korzysta z użyczonego mu przez dzieci mieszkania o pow. [...] m2 przy ul. [...] w C., w którym został zameldowany. Natomiast syn i córka mieszkają razem z matką. Są bowiem współwłaścicielami wskazanego jako adres do korespondencji (vide: rubryka nr 2.2 formularza) domu o pow. [...] ha położonego przy ul. [...] w C. (vide: odpis księgi wieczystej

nr [...]). Z uwagi na separację faktyczną skarżący nie ma możliwości przedłożenia dokumentów dotyczących sytuacji finansowej swojej żony oraz dzieci,

tj. P.L. (lat 25) i A.M. (lat 27), które z nim

nie mieszkają (vide: oświadczenie zawarte w treści pisma procesowego z dnia [...] r.). Tymczasem z odpisu księgi wieczystej nr [...] ustalono, iż skarżący i jego żona dalej figurują jako współwłaściciele posiadanych gruntów rolnych.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono,

co następuje.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą,

że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący przedstawiając swoją sytuację finansową ograniczył się jedynie do przywołania takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że ta jest trudna. Pominął natomiast istotne informacje dotyczące stanu cywilnego, podczas gdy z korespondencji sądowej ze skarżącym prowadzonej w aktach o sygn. III SA/Gl 1402/10 ustalono, że pod adresem wskazanym jako adres do korespondencji, tj. ul. [...] w C. (vide: rubryka nr 2.2 formularza), przebywa również jego żona A.L. Dlatego też referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia podanych we wniosku danych wskazując jednocześnie jakie dokumenty źródłowe należy w tym zakresie nadesłać. Jednakże przedłożona w odpowiedzi na powyższe dokumentacja źródłowa okazała się niepełna. Nie zawierała bowiem odpowiednich dokumentów obrazujących wysokość osiąganych przez żonę skarżącego dochodów z podaniem źródeł, z których te są uzyskiwane. W tej sytuacji brak było podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. W judykaturze ugruntowany został bowiem pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego

i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej

czy pozostawanie w separacji faktycznej (por. postanowienia NSA z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, LEX nr 612561, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113/09, LEX nr 546385, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125/09, LEX nr 574754, z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 243/09, LEX nr 554620, z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 336/09, LEX nr 554656, z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt

I FZ 463/08, LEX nr 565693 oraz z dnia 7 czerwca 2011 r. sygn. akt II FZ 272/11 – niepubl.). Wobec powyższego podniesione przez skarżącego okoliczności jakoby

z uwagi na fakt odrębnego zamieszkiwania nie był w stanie przedłożyć dokumentów finansowych dotyczących jego małżonki (vide: treść pisma procesowego z dnia

[...] r.), nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że

z informacji znanych rozpoznającemu sprawę z urzędu (vide: akta o sygn. III SA/Gl 1693/10) do [...] r. wspólnie z nią zamieszkiwał i zarządzał wspólnym majątkiem (vide: polecenie przelewu dokonane z konta żony tytułem należnego wpisu od skargi k-39), a nadto posiadał też wspólne konto bankowe (vide: wyciąg

za kwiecień 2011 r.). Ta pokrywała też koszty jego mieszkania. Dlatego też niezbędne było poznanie źródeł i wysokości jej dochodu, należących do niej nieruchomości

oraz przedmiotów wartościowych, jako że tylko na tej podstawie można w sposób

nie budzący żadnych wątpliwości ocenić na ile małżonka będzie w stanie pomóc skarżącemu biorąc pod uwagę ilość spraw zawisłych w tut. Sądzie. Z uwagi jednak

na fakt, iż skarżący uchylił się od podania powyższych danych, nawet w sposób przybliżony, jego wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Podobnie fakt, iż korzysta z użyczonego mu przez dzieci mieszkania ma istotne znaczenie w sprawie, albowiem obowiązek wzajemnego wspierania się i alimentacji dotyczy nie tylko małżonków ale

i dzieci (por.: art. 23, 27, 87 i 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny

i opiekuńczy - Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.). Dlatego też możliwość pozyskania przy pomocy rodziny środków na opłacenie kosztów postępowania musi zostać uwzględniona przy ocenie sytuacji finansowej strony skarżącej (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II FZ 146/08, LEX nr 527887). Należy bowiem oczekiwać, iż niezbędnej pomocy i wsparcia wnioskodawca poszukiwać będzie w pierwszej kolejności u członków swojej najbliższej rodziny. Trudno przecież wymagać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy chcą i mogą im pomóc. Tym bardziej, że

nie wykazano w żaden sposób jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Wręcz przeciwnie fakt posiadania przez dzieci kilku nieruchomości,

z których tylko jedna służy zaspokojeniu ich potrzeb mieszkaniowych wskazuje, iż skarżący winien we własnym zakresie poczynić niezbędne starania celem pozyskania stosownych środków na opłacenie kosztów sądowych. Tym bardziej, że posiada

on razem z żoną ok. [...] ha gruntów rolnych, a w żaden sposób nie dowiedziono,

aby istniały jakiekolwiek przeszkody w zbyciu bądź obciążeniu chociażby niektórych składników majątku. Co więcej ma jeszcze własny gabinet ginekologiczny, który stanowić może źródło dodatkowego dochodu.

Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec

jak w sentencji.