Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 666/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2006-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d
journal: Dz.U. 2004 nr 99 poz 1001
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
article: art. 5 ust. 8
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Śliwa ( spr.) Sędzia NSA Anna Lechowska Sędzia WSA Krystyna Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2006 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...].02.2006 r., Nr [...].


UZASADNIENIE

do wyroku z dnia 11 grudnia 2006 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2006 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA, art. 5 ust. 1, 8 i 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania H. K. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...].02.2006 r., Nr [...]

w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji podano, że organ I instancji przedmiotowym aktem odmówił H. K. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz prawa do dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci Ż. K. ur. [...].12.1987 r. i B. K. ur. [...].03.1989 r. Uzasadniając powyższe Wójt powołał art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując, iż prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców, albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się. Zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodzony w przeliczeniu na 1 osobę w rodzinie albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł lub kwoty 583 zł, jeżeli członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności Organ ustalił na podstawie wniosku, iż rodzina składa się z sześciu osób i żadne z dzieci nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, w związku z czym kryterium dochodowe dla rodziny uprawniające do przyznania świadczenia rodzinnego wynosi 504 zł. Z obliczenia dochodu dokonanego przez organ I instancji, na który składa się dochód opodatkowany podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych oraz dochód z gospodarstwa rolnego wynika , iż wynosi on 576,41 zł miesięcznie na 1 osobę i przekracza dochód "progowy" tj. 504 zł na 1 osobę, co jest powodem odmowy przyznania zasiłku rodzinnego.

Odwołanie od tej decyzji złożyła H. K. domagając się przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku na dzieci Ż. i B. K. Podała, iż organ I instancji nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sprawie. Wskazała, że złożyła dodatkowe dokumenty, a to: oświadczenie, że wszelkie próby wejścia na teren gospodarstwa kończyły się interwencją Policji, że w roku 1995 do Sądu Wojewódzkiego w P. wpłynął wniosek przeciwko jej mężowi W. K. o unieważnienie umowy przekazania gospodarstwa rolnego, wezwanie do sądu w ww. sprawie, kserokopie dokumentów sądowych w sprawie o dział spadku i zniesienie współwłasności, zaświadczenie z ARiMR, że w latach 2004 i 2005 nie otrzymała płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, zaświadczenie z Urzędu Gminy [...], że płatnikiem podatku całego gospodarstwa jest S. S. H. K. podała, iż organ I instancji poddał analizie jedynie oświadczenie S. S. bez sprawdzenia wiarygodności jego treści. Stwierdziła, że nie zdawała sobie sprawy, iż mogła zwrócić się do sądu o ochronę współposiadania i uprawiać gospodarstwo bez zniesienia współwłasności. Od 1996 r. nie osiąga dochodów z posiadanego gospodarstwa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że odwołanie nie jest uzasadnione. Z przedłożonego wniosku wynika, iż rodzina H. K. składa się z sześciu osób. Źródłem dochodu rodziny jest dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych oraz dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 7,65 ha fizycznych tj. 11,32 ha przeliczeniowych, którego Państwo K. są współwłaścicielami w 6/8 częściach. Dochód z tytułu przychodu opodatkowanego na zasadach ogólnych wyniósł: 27.696,95 zł. Zgodnie z art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy o podatku rolnym. W roku 2004 wyniósł on 1.626,00 zł, co miesięcznie stanowi dochód 135,50 zł (Dz. Urz. GUS nr 11 poz. 69). Z uwagi na to, iż Państwo K. są współwłaścicielami gospodarstwa o pow. 11,3190 ha przeliczeniowego w 6/8 częściach, dochód z gospodarstwa wyniósł 13.803,52 zł rocznie. Suma dochodów za rok 2004 wynosi 41.500,47 zł co na 1 osobę miesięcznie w rodzinie wynosi 576,39 zł Wobec powyższego stwierdzono, iż zasiłek rodzinny dla H. K. na dzieci B. i Ż. nie przysługuje. Konflikty rodzinne z powodu których H. i W. K. nie uzyskują dochodu z tytułu posiadania własności gospodarstwa rolnego nie mają wpływu na uprawnienia do otrzymania zasiłku rodzinnego.

Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżyła H. K. domagając się jej uchylenia.

W uzasadnieniu skargi podała, że rzeczywiste dochody jej rodziny, która liczy sześć osób w roku 2004 wyniosły 27.696,95 zł, co na 1 osobę miesięcznie wynosi 384,68 zł. Organy do dochodów rodziny wliczyły dochód z gospodarstwa rolnego, którego są współwłaścicielami mimo, że przedłożyła dokumenty o tym, że nie użytkuje ani nie posiadaniu w żaden sposób gospodarstwa.

W roku 1991 otrzymała spadek po ojcu - współwłasność gospodarstwa rolnego w 1/8 cz. W roku 1993 jej matka przekazała swój udział w prawie własności nieruchomości w części 5/8 na rzecz jej męża. Współwłaścicielami tego gospodarstwa pozostali nadal K. J. i S. S. W 1993 r. matka wniosła pozew do sądu przeciwko jej mężowi o unieważnienie umowy przekazania gospodarstwa rolnego. Równocześnie całość masy spadkowej zajął S. S.,, który ani jej ani męża od 1994 roku nie dopuszcza do posiadania gospodarstwa w żadnej formie. Od 1993 r. na wniosek skarżącej w Sądzie Rejonowym w J. toczy się postępowanie w sprawie o dział spadku po E. S. i zniesienie współwłasności - sygn. akt [...] . Gospodarstwo użytkuje w całości S. S., który jest podatnikiem od 1994 r., z całej masy spadkowej płaci podatek, czerpie z tego tytułu korzyści, mieszka na terenie gospodarstwa zajmuje cały budynki gospodarcze, nie dopuszcza ich do posiadania. Korzysta również z dopłat bezpośrednich dla rolników na całość gospodarstwa.

Nie wypłacanie zasiłku od września 2005 r. pogłębiło i tak bardzo trudną sytuację finansową rodziny. Mąż jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Na utrzymaniu mają czworo dzieci: dwoje studiuje i dwoje uczęszcza do Liceum Ogólnokształcącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli aktu administracyjnego we wskazanych wyżej granicach Sąd uznał, że zaskarżone decyzje w obrocie prawnym ostać się nie mogą.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.) zwanej dalej ustawą. Literalne brzmienie tego przepisu przedstawia się następująco : "W przypadku, gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że miesięczny dochód z 1 hektara przeliczeniowego ustala się w wysokości określonej w przepisach o pomocy społecznej".

Interpretując ten przepis organy stoją na stanowisku, że przez pojęcie "utrzymuje się z gospodarstwa rolnego" należy rozumieć hipotetyczne możliwości utrzymywania się z gospodarstwa rolnego wynikające z samego tytułu własności do niego. Skarżąca stoi natomiast na stanowisku, że pojęcie to oznacza rzeczywiste utrzymywanie się z gospodarstwa rolnego, a nie hipotetyczne możliwości wynikające jedynie z tytułu własności.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że ustawodawca używając w art. 5 ust. 8 ustawy pojęcia "utrzymuje się z gospodarstwa rolnego" miał na myśli nie hipotetyczną możliwość utrzymywania się z gospodarstwa rolnego, lecz rzeczywiste utrzymywanie się z niego.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji pojęcia "utrzymywania się z gospodarstwa rolnego". Odwołać się w tej materii należałoby do potocznego rozumienia słowa "utrzymywać się". Zgodnie z "Małym słownikiem języka polskiego" -Warszawa 1999, Wydawnictwo Naukowe PWN s. 994 pojęcie "utrzymywać się" oznacza "zaspokajać swoje potrzeby życiowe". Zbliżone znaczeniowo z nim pojęcie "utrzymać się" oznacza "zapewnić komuś utrzymanie, pokryć koszty czyjegoś utrzymania". Takie rozumienie przywołanego sformułowania "utrzymywać się" oznaczać musi, że wolą ustawodawcy było odniesienie przepisu art. 5 ust. 8 ustawy do przypadków, kiedy rodzina utrzymuje się rzeczywiście z gospodarstwa rolnego, a nie do przypadku, kiedy ma tylko do tego hipotetyczne możliwości. Za stanowiskiem zaprezentowanym przez Sąd w analizowanej materii przemawia w sposób poważny również okoliczność, że ustawodawca rozróżnia sytuacje, kiedy do zaliczenia określonej kategorii źródeł uzyskiwania dochodów jedynie na podstawie hipotetycznych możliwości daje uprawnienia do uzyskania pewnych uprawnień, od sytuacji, kiedy do zaliczenia innej kategorii źródeł na podstawie rzeczywistego uzyskiwania dochodów daje uprawnienia do uzyskania pewnych uprawnień. Przykładowo należałoby tutaj wymienić przepisy ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.), która w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d określając przypadki, kiedy osoba nie może uzyskać statusu bezrobotnego i związanych z tym statusem uprawnień stwierdza, że bezrobotny nie może być "właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. -Kodeks cywilny...". W ustawie tej ustawodawca w sposób jednoznaczny z kategorii osób bezrobotnych eliminuje tych, którzy są właścicielami gospodarstwa rolnego, a więc dotyczy to również tych podmiotów, które samą hipotetyczną możliwość uzyskiwania dochodów z tytułu własności gospodarstwa rolnego. Trudno byłoby przyjąć, że racjonalny ustawodawca, działający w ramach jednego systemu prawnego na przestrzeni niecałych 5 miesięcy (ustawa o świadczeniach rodzinnych pochodzi z 28.11.2003 r., a ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z 20.04.2004 r.) w sposób niezamierzony nie odróżniłby analizowanych pojęć.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie użyte w art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.) sformułowanie "utrzymuje się" oznacza rzeczywiste utrzymywanie się z gospodarstwa rolnego, a nie hipotetyczną możliwość utrzymywania się z niego.

Przyjmując taką interpretację prawną pojęcia "utrzymuje się" stwierdzić należy, że zaskarżone decyzje w obrocie prawnym ostać się nie mogą. H. K.

w postępowaniu przed organami podnosiła, że nie utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, którego jest współwłaścicielem, bowiem S. S. nie dopuszcza jej rodziny do uprawiania gospodarstwa. Organy obu instancji przyjmując, że przepis art. 5 ust. 8 ustawy oznacza samą hipotetyczną możliwość utrzymywania się z gospodarstwa wynikającą z jego własności (współwłasności) w tym zakresie sprawy nie wyjaśniły.

Ponownie rozpatrując sprawę organy będą obowiązane wyjaśnić, czy rodzina skarżącej utrzymuje się z gospodarstwa rolnego ewentualnie z jakiej jego części. Po uzupełnieniu materiału dowodowego we wskazanym wyżej kierunku należy sprawdzić czy rodzina H. K. spełnia - określone w art. 5 ustawy - warunki do przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do niego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.