Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 330/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16, art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 232
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Piotr Przybysz Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A. J., D. W. i E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] stwierdzającą, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1955 r., nr [...], uzupełnione orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1955 r., nr [...], w części gruntu związanego z lokalami mieszkalnymi nr: [...] zostało wydane z naruszeniem prawa, jednakże w tej części nie można stwierdzić jego nieważności

z powodu wywołania nieodwracalnych skutków prawnych, w pozostałej części orzekającą o stwierdzeniu jego nieważności.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy.

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279).

Prezydium Rady Narodowej W. orzeczeniem administracyjnym

z dnia [...] czerwca 1955 r., nr [...], odmówiło J. i M. małż. J. ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr hip. [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego przedmiotowy teren jest przeznaczony pod społeczną zabudową mieszkaniową.

Następnie orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lipca 1955 r., nr [...], Prezydium Rady Narodowej W. stwierdziło, że wszystkie budynki znajdujące się na gruncie nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr hip. [...], przeszły na własność Skarbu Państwa.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1955 r. wystąpił A. J., następca prawny właścicieli przeddekretowych.

Po rozpoznaniu tego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w W. decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], orzekło, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W.

z dnia [...] czerwca 1955 r., nr [...], uzupełnione orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1955 r., nr [...], w części gruntu związanego z lokalami mieszkalnymi nr: [...], zostało wydane z naruszeniem prawa, jednakże w tej części nie można stwierdzić jego nieważności z powodu wywołania nieodwracalnych skutków prawnych, a w pozostałej części stwierdziło jego nieważność.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ) gmina miała obowiązek uwzględnienia wniosku, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Stwierdziło także,

iż przez użyte w przepisie art. 7 ust. 2 cyt. dekretu określenie "plan zabudowy" (później plan zagospodarowania przestrzennego) oznacza jedynie obowiązujący,

tj. zatwierdzony przez plan zabudowy. Tylko bowiem taki plan mógł stanowić podstawę do prowadzenia działalności inwestycyjnej (budowlanej). Powyższe twierdzenie wynika również z treści obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia przepisów dekretu z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U. Nr 16, poz. 109). Skoro zatem art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 roku nakładał na organ administracji obowiązek uwzględnienia wniosku o przyznanie dotychczasowemu prawa własności czasowej, jeżeli korzystanie z gruntu

przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, to nie można było na podstawie ww. przepisu wydawać decyzji

o odmowie przyznania tego prawa, opierając się na "opracowywanym" planie zagospodarowania przestrzennego, który nie posiadał mocy aktu prawnego.

Prezydium Rady Narodowej W. - odmawiając ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości [...] - oparło się

na przeznaczeniu terenu wg opracowywanego planu zagospodarowania przestrzennego. Natomiast jak ustaliło Kolegium, nieruchomość znajdowała się na obszarze objętym Ogólnym Planem Zabudowania W. Ministerstwa Robót Publicznych zatwierdzonym w dniu [...] sierpnia 1931 r., według którego teren ww. nieruchomości położonej przy ul. [...] położony był w strefie II,

w jakiej obowiązywał luźny lub grupowy sposób zabudowy, ilość kondygnacji 2, powierzchnia zabudowy 20%. W tym stanie rzeczy korzystanie z gruntu przez dawnych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania,

a gmina miała obowiązek uwzględnić wniosek. Kontrolowane orzeczenie zostało zatem wydane z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r.,

co skutkuje stwierdzeniem nieważności ww. orzeczenia - z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Następnie Kolegium stwierdziło, że organ administracji, dokonując w toku postępowania oceny, czy decyzja, którą na podstawie przepisów dekretu z dnia

26 października 1945 r., odmówiono byłemu właścicielowi nieruchomości [...] przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu tej nieruchomości, wywołała nieodwracalne skutki prawne w związku z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, musi rozróżnić dwie sytuacje:

- umowa ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz osoby trzeciej była poprzedzona decyzją administracyjną stanowiącą podstawę ustanowienia na rzecz określonej osoby trzeciej użytkowania wieczystego i zawarcia cywilnoprawnej umowy;

- prawo użytkowania wieczystego ustanowione na rzecz osoby trzeciej powstało

na podstawie samej umowy cywilnoprawnej, to jest bez uprzedniego wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego.

W pierwszym z ww. przypadków umowa ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu na rzecz osoby trzeciej nie stanowi nieodwracalnych skutków prawnych decyzji administracyjnej. Natomiast w drugim mogła wywołać nieodwracalne skutki prawne.

W budynku przy ul. [...] w W. zostało sprzedanych [...] lokali mieszkalnych ich najemcom wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste części gruntu. Sprzedaż części z tych lokali i ustanowienie użytkowania wieczystego zostało poprzedzone wydaniem - na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r.

o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (j. t. z 1969 r. Dz. U. Nr 22, poz. 159

ze zm.) lub ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) - decyzji administracyjnych o sprzedaży lokalu i oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste (lokale nr: [...]). Jednakże

w odniesieniu do części lokali mieszkalnych (nr [...]) ustanowienie odrębnej własności lokalu, sprzedaż i oddanie w użytkowanie wieczyste części gruntu, nastąpiło na podstawie samej umowy cywilnoprawnej, to jest bez uprzedniego wydania decyzji administracyjnej. W tej sytuacji Kolegium orzekło, iż w części gruntu związanego z tymi mieszkaniami przedmiotowa decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne,

w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.

We wnioskach o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej powyższą decyzją M. M., L. L. i A. S.poinformowali, że zakupili lokale od Skarbu Państwa w dobrej wierze. Nie rozumieją, dlaczego decyzja w kilku przypadkach może wywołać nieodwracalne skutki prawne, a w kilku nie - co jest sprzeczne z zasadą równego traktowania stron.

Z kolei A. J., E. C. i D. W. wnieśli

o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy w ten sposób, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W.

z dnia [...] czerwca 1955 r. zostało wydane z naruszeniem prawa w całości, ewentualnie o stwierdzenie nieważności obu decyzji w całości.

W piśmie z dnia 12 sierpnia 2013 r. A. J. wniósł o stwierdzenie w całości wydania orzeczeń z naruszeniem prawa, powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt

I OSK 1480/12.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2012 r., nr [...].

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia stwierdziło, że nieruchomość [...] położona przy ul. [...], oznaczona nr hip. [...], stanowi obecnie m.in. część działki ew. nr [...] stanowiącą własność W.

we współużytkowaniu wieczystym właścicieli lokali w budynku posadowionym

na ww. działce oraz część działki ew. nr [...] stanowiąca własność W.,

we współużytkowaniu wieczystym właścicieli lokali w budynku posadowionym

na ww. działce.

Następnie podniosło, że należy stwierdzić nieważność przedmiotowych orzeczeń, bowiem na dzień ich wydania został rażąco naruszony przepis dekretu [...]. Jednakże w przypadku tej części nieruchomości, w której rozdysponowanie lokalami nastąpiło w drodze czynności cywilno-prawnej (w części gruntu związanego z lokalami mieszkalnymi nr: [...]), wystąpiły nieodwracalne skutki prawne,

tj. niemożliwe do odwrócenia przez organ administracyjny. W tym przypadku należało zatem orzec o wydaniu decyzji w tej części z naruszeniem prawa.

Natomiast rozdysponowanie nieruchomością w części związanej ze sprzedanymi lokalami nr: [...], poprzedzone było wydaniem decyzji administracyjnych. Zważywszy na skutek ex tunc decyzji nadzorczej, to z tymi decyzjami należy wiązać nieodwracalność skutku prawnego - a nie z decyzją o przejęciu nieruchomości na rzecz m. st. Warszawy. Stanowisko takie prezentowane jest w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych, dla przykładu w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1376/12, a także

w wyroku tego sądu z dnia 11 października 2013 r sygn. akt I SA/Wa 635/13. Przy czym, nieodwracalność skutków prawnych nie dotyczy skutków wynikających z faktu wydania decyzji nieważnej, lecz wynika z podjęcia kolejnej czynności prawnej dokonanej w związku ze skutkami decyzji obarczonej wadą nieważności

(M. Wincenciak, O tzw. "nieodwracalnych skutkach prawnych" decyzji administracyjnej (w:) Kodyfikacja Postępowania Administracyjnego. Na 50-lecie K.P.A., red.

J. Niczyporuk, Lublin 2010, s. 901-902).(....) oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 2828/12 z dnia 9 września 2013 r. Ponadto

w stosunku do nieruchomości stanowiącej nadal własność gminną nie można mówić

o nieodwracalnych skutkach prawnych.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli E. C., D. W.

i A. J., zaskarżając ją w części stwierdzającej nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1955 r., nr [...], uzupełnionego orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1955 r., nr [...], w części gruntu przynależnego do lokali mieszkalnych nr: [...].

Zarzucili jej:

a) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa), tj:

- art. 7 i 8 kpa, poprzez pominięcie interesów aktualnych właścicieli lokali mieszkalnych

i naruszenie zasady ochrony praw słusznie nabytych w związku z odmową ustalenia nieodwracalności skutków prawnych skarżonych decyzji;

- art. 12 § 1 kpa, poprzez wydanie decyzji, która implikuje konieczność mnożenia dalszych procedur administracyjnych;

- art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art. 156 § 2 kpa, art. 158 § 2 kpa, poprzez zastosowanie wobec jednorodnych decyzji z 1955 r. różnych kategorii w odniesieniu do okoliczności formalnych poprzedzających sprzedaż lokali i ustanowienie użytkowania wieczystego, co skutkuje odmową stwierdzenia wydania skarżonych decyzji z naruszeniem prawa

w części odnoszącej się do części nieruchomości przynależnej do lokali mieszkalnych nr: [...] wobec ustalenia, iż skarżone decyzje nie wywołały w omawianej części nieodwracalnych skutków prawnych;

b) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa), tj.:

- art. 232 i następnych k.c., regulujących instytucję użytkowania wieczystego

we wszystkich brzmieniach obowiązujących od 1 stycznia 1965 r. i aktualnie, art. 140 k.c. oraz art. 1, art. 2, art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 Nr 80, poz. 903 ze zm.), a uprzednio odpowiednio uchylone tą ustawą przepisy art. 136 i 137 k.c., poprzez odmowę ustalenia, że oddanie uczestnikom postępowania gruntu w użytkowanie wieczyste wraz z ustawieniem własności lokali

nie stanowi nieodwracalnych skutków prawnych decyzji skarżonych w niniejszej sprawie;

- art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, poprzez odmowę ustalenia nieodwracalnych skutków prawnych w postaci wyodrębnienia lokali mieszkalnych w oparciu o zaufanie do treści księgi wieczystej wobec odmowy ustanowienia na rzecz byłych właścicieli prawa własności czasowej;

- art. 2 Konstytucji RP, polegające na odmowie ochrony praw słusznie nabytych

przez osoby, na rzecz których ustanowiono własnościowe prawa do lokali i udział

w użytkowaniu wieczystym nieruchomości;

- art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 Konstytucji RP, art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji

o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez odmowę właściwej ochrony praw majątkowych spadkobierców byłych właścicieli wyrażoną w podziale decyzji na części, a także poprzez nie odniesienie kryterium nieodwracalnych skutków prawnych do praw właścicieli lokali nabytych w dobrej wierze.

Z uwagi na podniesione powyżej zarzuty wnieśli o uchylenie skarżonej decyzji

oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w części stwierdzającej nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia

[...] czerwca 1955 r. w części gruntu przynależnego do lokali mieszkalnych nr [...]

- ponieważ zostały wydane w tej części z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wnieśli też

o uznanie jako części uzasadnienia niniejszej skargi treści pisma pełnomocnika skarżących z dnia 12 sierpnia 2013 r, w którym jest przedstawione uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2013 roku, sygn. akt

I OSK 1480/12.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej

pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności

z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz orzeczenie ją poprzedzające nie naruszają prawa.

Postępowanie prowadzone w trybie nieważnościowym na podstawie art. 156 § 1 kpa jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 ww. ustawy, stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego

nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia - a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych, wskazanych w art. 156 § 1 kpa. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest zatem kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum, lecz ma obowiązek rozpatrzyć sprawę

w granicach określonych przez art. 156 § 1 kpa (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 1985 r., sygn. akt I SA 89/85, ONSA 1985, Nr 1, poz. 30).

Wśród ww. przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa - ustawodawca wskazał także "rażące naruszenie prawa" (pkt 2 ww. § 1). W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że naruszenie może być uznane za rażące, gdy jest ono oczywiste i koliduje

z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W wyniku, tego naruszenia powstają zatem skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać, ani tolerować.

W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] czerwca 1955 r., odmawiające J. i M. małż. J. ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...],

nr hip. [...] - uzupełnione następnie orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1955 r. - w części gruntu związanego

z lokalami mieszkalnymi nr: [...] zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, jednakże w tej części nie można stwierdzić jego nieważności z powodu wywołania nieodwracalnych skutków prawnych - a w pozostałej części stwierdziło jego nieważność.

W niniejszej sprawie nie jest kwestią sporną fakt naruszenia przez kontrolowane w trybie nadzorczym orzeczenie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) - zgodnie z którym gmina miała obowiązek uwzględnienia wniosku, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić

z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Orzeczenie Prezydium zostało bowiem wydane w oparciu o nieobowiązujący plan zabudowania. Natomiast w oparciu

o obowiązujący w dacie wydania decyzji dekretowej plan nie było przeszkody planistycznej uniemożliwiającej korzystanie z gruntu przez przeddekretowych jego właścicieli, gdyż Ogólny Plan Zabudowania W. Ministerstwa Robót Publicznych zatwierdzony w dniu [...] sierpnia 1931 r. przewidywał dla terenu

ww. nieruchomości położonej przy ul. [...] luźny lub grupowy sposób zabudowy, ilość kondygnacji 2, powierzchnię zabudowy 20%.

Natomiast kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi część orzeczenia rozstrzygająca, czy oceniane nadzorczo orzeczenie wywołało nieodwracalne skutki prawne w stosunku do wszystkich sprzedanych lokali w związku z czym nastąpiło oddanie w użytkowanie wieczyste części gruntu z nimi związanej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że w sprawach

o stwierdzenie nieważności decyzji - wydanych w oparciu o przepis art. 7 dekretu warszawskiego - aby zaistniała przeszkoda do stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania prawa własności czasowej musi istnieć bezpośredni związek między tą decyzją a jej skutkiem. W praktyce związek ten dotyczy sytuacji,

gdy ostateczna odmowna decyzja dekretowa stworzyła warunki do zbycia gruntu przez Państwo na rzecz osób trzecich - przy czym zbycie to nastąpiło tylko na podstawie umowy cywilnoprawnej, zawartej w formie aktu notarialnego. W takim to przypadku występuje przeszkoda do stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego, ponieważ organ administracji (organ nadzoru) nie jest w stanie, w ramach ustawowych, własnych kompetencji, do odwrócenia zdarzenia o charakterze prawnorzeczowym,

tj. cywilnoprawnego zbycia nieruchomości.

Jednak bezpośredni związek w relacji decyzja dekretowa – skutek w postaci cywilnoprawnego zbycia nieruchomości, nie zachodzi wówczas, gdy taki obrót nieruchomością poprzedzony został decyzją administracyjną o charakterze konstytutywnym, którą ustawa wskazywała jako warunek konieczny do zawarcia umowy cywilnoprawnej zbycia nieruchomości. Takimi decyzjami były orzeczenia, o których mowa w § 9-11 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 18 maja 1970 r., w sprawie trybu oddawania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych

i sprzedaży położonych na nich budynków (Dz. U. Nr 13, poz. 120 ze zm.), czy też

w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.), tj. decyzje o sprzedaży lokali mieszkalnych wraz z oddaniem gruntu w odpowiednich udziałach w użytkowanie wieczyste.

Właśnie taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, jeżeli chodzi o lokale mieszkalne, w stosunku do których organy uznały nieważność decyzji dekretowej, wraz

z przypadającym im udziałem w użytkowaniu wieczystym gruntu. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że sprzedaż powyższych lokali mieszkalnych oraz oddanie gruntu w stosownym udziale w użytkowanie wieczyste zostało poprzedzone wskazanymi decyzjami – są to lokalne o nr: [...]. W tej sytuacji nieodwracalne skutki prawne z art. 156 § 2 kpa związane z obrotem cywilnoprawnym można rozpatrywać

w odniesieniu do decyzji o sprzedaży lokali mieszkalnych i o oddaniu gruntu

we właściwych udziałach w użytkowanie wieczyste, a nie w odniesieniu do orzeczenia dekretowego.

Powyżej wskazana przeszkoda nie odnosi się natomiast do całości orzeczenia dekretowego z 1955 r., gdyż część lokali została zbyta na podstawie umowy cywilnoprawnej niepoprzedzonej decyzją administracyjną.

Na powyżej wskazane rozumienie pojęcia nieodwracalnych skutków prawnych

w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowych zwrócił uwagę skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 7/96 wskazując, że skutki prawne decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntów [...] nie mogą być oceniane

w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie przyznania poprzedniemu ich właścicielowi prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego).

Także w uchwale składu pięciu sędziów NSA z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. akt OPK 4-7/98 Sąd wyraził pogląd, że zawarcie przez Skarb Państwa lub gminę umowy przenoszącej własność lokalu na najemcę wraz z oddaniem ułamkowej części gruntu

w użytkowanie wieczyste ogranicza zakres rozstrzygnięcia sprawy do stwierdzenia,

że decyzja o sprzedaży lokalu najemcy została wydana z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 kpa).

Wobec tego jedynie w tej części, dotyczącej nabycia własności lokali mieszkalnych oraz odpowiadającego im udziału w użytkowaniu wieczystym ww. gruntu, w której obrót cywilnoprawny był bezpośrednim następstwem orzeczeń dekretowych,

a sprzedaż lokali nie została poprzedzona decyzją administracyjną, wystąpiły skutki prawne uniemożliwiające stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego.

W związku z tym tylko w tym zakresie możliwe było stwierdzenie, że orzeczenie dekretowe zostało wydane z naruszeniem prawa. Zaś w pozostałym zakresie organ nadzoru prawidłowo stwierdził nieważność kwestionowanego aktu.

Sąd zwraca uwagę, że poprzedzenie pierwotnej umowy cywilnoprawnej decyzją administracyjną świadczy o tym, że to ta decyzja, a nie decyzja dekretowa wywołała nieodwracalny skutek prawny, w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Jeżeli natomiast prawo użytkowania wieczystego i nabycie lokalu nastąpiło na podstawie umowy cywilnoprawnej istnienie nieodwracalnych skutków prawnych należy oceniać w relacji do decyzji dekretowych, bo zadysponowanie gruntem przez Skarb Państwa było następstwem ostatecznej decyzji dekretowej.

Odnosząc się natomiast do powołanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1480/12 wskazać należy, że w orzeczeniu tym sąd uznał, iż oddanie nieruchomości w drodze umowy w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, na podstawie przepisów ustawy

z 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oznacza, że wadliwe orzeczenie nacjonalizacyjne nie może być usunięte z obrotu prawnego, z uwagi

na zaistnienie tzw. wtórnej legalności, polegającej na ukształtowaniu w pełni chronionego prawa do nieruchomości, jakim jest prawo użytkowania wieczystego. Okoliczność ta w przypadku stwierdzenia, że orzeczenie nacjonalizacyjne dotknięte jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa oznacza wystąpienie nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste spółdzielni aktem notarialnym, a następnie postawienie na nim budynków

i ustanowienie własnościowych praw do lokali na rzecz osób trzecich, stanowi nieodwracalny skutek prawny w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Tym samym niemożliwym staje się stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, tylko stwierdzenie, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa.

Oznacza to zatem, iż powyższy wyrok odnosił się do administracyjnych aktów nacjonalizacyjnych.

Tymczasem dekret warszawski był swoistego rodzaju wywłaszczeniem,

z jednoczesnym przyznaniem byłym właścicielom możliwości rozpoznania ich wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej. Zatem rozpoznanie przedmiotowego wniosku miało charakter pierwotny, względem innych postaci dysponowania gruntem.

Z tego względu pogląd powyższy nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie.

W tych okolicznościach także zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, 8, 12

§ 1 kpa, art. 232 i następnych k.c., regulujących instytucję użytkowania wieczystego, art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, art. 2 Konstytucji RP i art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 Konstytucji RP i art. 1 protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności Sąd uznał za niezasadne.

Reasumując Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyło stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniło motywy, jakimi się kierowało przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadniło

też przekonująco swoje decyzje - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie

art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.