Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 446/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2006-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 317 ust.1, art. 318, 319, 320
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
article: art. 155
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Na podstawie art. 155 kpa organ administracji publicznej orzeka na zasadzie uznania administracyjnego, co wynika z użycia w tym przepisie słowa "może". Wymaga to od organu respektowania postanowień art. 7 kpa i pozytywnego załatwienia sprawy dla strony, jeżeli nie sprzeciwiają się temu konkretne racje słusznego interesu strony lub przepisy szczególne. W świetle powyższe podnieść należy, iż aby można było zastosować przepis art. 155 kpa, również przepisy szczególne tj. przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę orzekania w konkretnym stanie faktycznym muszą dopuszczać swego rodzaju możliwość wyboru przez organ administracji konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie. Jeśli zaś przepisy wprost określają obowiązki, organ musi ściśle się do nich stosować. Wzruszenie bowiem decyzji niewadliwych może dotyczyć tylko takich, które mają charakter uznaniowy lub przy wydaniu których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć.

TEZY

Na podstawie art. 155 kpa organ administracji publicznej orzeka na zasadzie uznania administracyjnego, co wynika z użycia w tym przepisie słowa "może". Wymaga to od organu respektowania postanowień art. 7 kpa i pozytywnego załatwienia sprawy dla strony, jeżeli nie sprzeciwiają się temu konkretne racje słusznego interesu strony lub przepisy szczególne. W świetle powyższe podnieść należy, iż aby można było zastosować przepis art. 155 kpa, również przepisy szczególne tj. przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę orzekania w konkretnym stanie faktycznym muszą dopuszczać swego rodzaju możliwość wyboru przez organ administracji konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie. Jeśli zaś przepisy wprost określają obowiązki, organ musi ściśle się do nich stosować. Wzruszenie bowiem decyzji niewadliwych może dotyczyć tylko takich, które mają charakter uznaniowy lub przy wydaniu których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia NSA Stanisław Prutis, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 października 2006 r. sprawy ze skarg P. G. K. i M. sp. z o.o. w D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu płatności opłat podwyższonych z tytułu wprowadzania ścieków do wód w IV kwartale 2003r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2004 roku nr [...] Marszałek Województwa P. działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) odroczył P. G. K. i M. z o.o. z siedzibą w D. B., termin płatności 100 % zwiększenia w opłacie za wprowadzanie ścieków do wód w IV kwartale 2003 r. wynoszącej 3.658,30 zł do dnia 31 grudnia 2005 roku.

Wnioskiem z dnia 31 stycznia 2006 roku P. G. K. i M. Spółka z o.o. z siedzibą w D. B., zwróciła się z prośbą o zmianę decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2004 roku nr [...], odraczającej termin płatności opłat podwyższonych z tytułu wprowadzania ścieków do wód w IV kwartale 2003 roku. W uzasadnieniu swego wniosku spółka wskazała na konieczność przedłużenia terminu ukończenia robót budowlanych, polegających na rozbudowie i przebudowie będącej we władaniu strony oczyszczalni ścieków, stanowiących jednocześnie przedsięwzięcie prowadzące do usunięcia przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska. Mając powyższe na uwadze spółka wnosiła o odroczenie przedmiotowego terminu do dnia 30 czerwca 2006 roku.

Decyzją z dnia [...] marca 2006 roku nr [...] Marszałek Województwa P. na podstawie art. 155 kpa w zw. z art. 316, art. 317, art. 318, art. 319 i art. 320 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (Dz.U. nr 62, poz. 627 ze zm.) odmówił zmiany decyzji odraczającej termin płatności opłat podwyższonych z tytułu wprowadzania ścieków do wód w IV kwartale 2003 roku, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego wynoszącego 3.658,30 zł do dnia 30 czerwca 2006 roku.

Odmowę pozytywnego załatwienia wniosku spółki organ I instancji uzasadnił istnieniem przepisów szczególnych, sprzeciwiających się zmianie ostatecznej decyzji opartej na art. 155 kpa. Potencjalna zmiana decyzji odraczającej termin uiszczenia opłat podwyższonych stanowiłaby, w ocenie organu, obejście art. 320 Prawa ochrony środowiska, obligującego organ do stwierdzenia obowiązku uiszczenia odroczonych opłat wraz z odsetkami za zwłokę.

Od powyższej decyzji P. G. K. i M. Spółka z o.o. z siedzibą w D. B. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów

art. 155 kpa oraz art. 320 prawa ochrony środowiska, poprzez ich niewłaściwą wykładnię. Odwołująca się podkreśliła, iż o zastosowaniu art. 320 prawa ochrony środowiska decyduje fakt niezrealizowania "przedsięwzięcia" w terminie wynikającym z harmonogramu. W niniejszej sprawie, zdaniem odwołującej się, na skutek dokonania błędnych badań geologicznych, została ona zmuszona do zmiany harmonogramu realizacji "przedsięwzięcia" i do przesunięcia terminu zakończenia inwestycji na dzień 15 lutego 2006 roku. Inwestycja zaś została faktycznie ukończona w dniu 15 lutego 2006 roku, a więc - zdaniem strony - w terminie określonym w zmienionym (w formie aneksu) harmonogramie realizacji "przedsięwzięcia". Na tej podstawie odwołująca wskazała, że zmiana harmonogramu realizacji inwestycji wymuszona była okolicznościami niezależnymi od jej woli, a zatem nie stanowiła przeszkody do pozytywnego załatwienia wniosku z dnia 31 stycznia 2006 roku. Końcowo spółka podkreśliła także, iż za pozytywnym załatwieniem przedmiotowego wniosku przemawiał nie tylko słuszny interes strony, ale również interes społeczny: zachęta dla przedsiębiorcy, aby ten usunął przyczyny ponoszenia opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska, czyli terminowo ukończył inwestycje mające na celu ochronę środowiska.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] maja 2006 roku nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Marszałka Województwa P.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ podniósł, iż skarżąca spółka nie posiadała wymaganego prawem pozwolenia na wprowadzanie ścieków do wód, tak więc - na mocy art. 276 ust. 1 i art. 292 Prawa ochrony środowiska - obowiązana była uiścić opłaty podwyższone. Dostrzegając jednak istnienie przesłanek do odroczenia terminu płatności opłat podwyższonych (realizacja przedsięwzięcia zapewniającego usunięcia przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat) Marszałek Województwa P. odroczył termin płatności takich opłat do dnia 31 grudnia 2005 roku - zgodnie z harmonogramem dostarczonym przez spółkę.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie dawał w ocenie Kolegium podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej spółki, złożonego po upływie odroczonego terminu płatności. Protokół bowiem konieczności dokonania dodatkowych robót budowlanych sporządzono w dniu 06 września 2005 roku, a więc już wtedy skarżąca mogła dowiedzieć się o niebezpieczeństwie przedłużenia robót budowlanych. Aneks do umowy o roboty budowlane (przedłużający termin zakończenia realizacji inwestycji) został zaś podpisany w dniu 15 grudnia 2005 roku, a więc jeszcze przed upływem odroczonego terminu płatności podwyższonych opłat. Z dołączonej do akt decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2006 r. wynika natomiast, że skarżąca zwróciła się do tego organu z analogicznym wnioskiem już w dniu 29 grudnia 2005 roku co oznacza, że jeszcze przed upływem odroczonego terminu płatności podwyższonych opłat strona wiedziała o zmianie harmonogramu realizacji inwestycji.

Cytując regulację art. 155 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż o pozytywnym załatwieniu wniosku skarżącej decydowało zaistnienie dwóch przesłanek łącznie: istnienie słusznego interesu strony (lub interesu publicznego) oraz brak przepisu szczególnego, który sprzeciwiałby się zastosowaniu instytucji zmiany decyzji ostatecznej. W niniejszej sprawie wyraźnie zabrakło drugiego z powyższych warunków. Celem wprowadzenia warunku w postaci braku przepisu szczególnego sprzeciwiającego się zmianie decyzji ostatecznej było zapobieżenie próbom ominięcia m.in. tych przepisów prawa, które - na skutek niedopełnienia pewnych warunków ustawowych - odbierałyby stronom uprawnienia przyznane na podstawie decyzji administracyjnych. W niniejszej sprawie takim przepisem zdaniem organ okazał się art. 320 Prawa ochrony środowiska wskazujący, iż właściwy organ jest zobligowany do stwierdzenia obowiązku poniesienia opłat podwyższonych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, jeżeli przedsięwzięcie będące podstawą odroczenia nie zostało zrealizowane w terminie. Termin zaś realizacji "przedsięwzięcia" wiązał zarówno stronę, jak i organ administracji. Do dnia 31 grudnia 2005 roku terminu tego nie zmieniono, nie wpłynął również wniosek o jego zmianę. Tak więc po 31 grudnia 2005 roku organ I instancji miał prawo przyjąć, że strona nie zrealizowała "przedsięwzięcia" w terminie, zaś uprawnienie wynikające z decyzji odraczającej termin płatności opłaty podwyższonej wygasło na skutek upływu terminu odroczenia.

Na tej podstawie organ podniósł, iż niemożliwa była zmiana treści nieistniejącego uprawnienia (reaktywowania wygasłego uprawnienia) tym bardziej, że stał temu na przeszkodzie art. 320 Prawa ochrony środowiska.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku P. G. K. i M. spółka z o.o. z siedzibą w D. B. zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. zarzuciła naruszenie przepisu art. 155 kpa oraz art. 7 kpa, a także art. 320 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. nr 62, poz. 627 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca podniosła, iż art. 155 kpa nie określa terminu do kiedy można złożyć wniosek o zmianę decyzji ostatecznej. Odnosząc się do argumentów Kolegium w zakresie stosowania art. 320 – Prawa ochrony środowiska skarżąca podkreśliła, iż o tym, czy przedsięwzięcie zostanie wykonane terminowo rozstrzyga harmonogram realizacji przedsięwzięcia, zaś żaden przepis prawa nie zabrania zmiany decyzji wydanej na podstawie art. 317 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska, w przypadku konieczności zmiany harmonogramu prac, w związku w zaistnieniem okoliczności niemożliwych wcześniej do przewidzenia. Przepis art. 320 ustawy - Prawo ochrony środowiska określa jedynie skutek niezrealizowania przedsięwzięcia w terminie. Zostanie zaś ono zrealizowane w terminie, jeśli decyzja ulegnie zmianie. Na powyższe – w ocenie skarżącej wskazuje także zapis art. 317 ust. 4 cytowanej ustawy, zgodnie z którym termin płatności może być odroczony wyłącznie na okres niezbędny do zrealizowania przedsięwzięcia, przy czym ustawodawca nie wskazał, że podstawą dokonania ustaleń w zakresie określenia okresu niezbędnego do zrealizowania przedsięwzięcia ma być jedynie niezmienny harmonogram.

Ponadto, zdaniem skarżącej, aby uznać dany przepis szczególny za sprzeciwiający się zmianie decyzji w rozumieniu art. 155 kpa, musi to wynikać wprost z jego treści, a taka sytuacja nie zaistniała w przedmiotowej sprawie. Organ administracji nie powinien natomiast dokonywać dowolnej interpretacji przepisów prawa na niekorzyść strony z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego. W świetle powyższe organ II instancji wydając zaskarżoną decyzję naruszył zasadę wyrażoną w art. 7 kpa. Wbrew bowiem twierdzeniom organu II instancji, prezentowana przez skarżącą spółkę interpretacja przepisów nie prowadzi do obejścia prawa i unikania obowiązku zapłaty opłat podwyższonych, ponieważ zarówno słuszny interes strony, (która na skutek okoliczności niemożliwych wcześniej do przewidzenia zmuszona była do wystąpienia z wnioskiem o zmianę terminu realizacji przedsięwzięcia), jak również interes społeczny przemawia za zmianą decyzji.

W związku z powyższym skarżąca wskazała, iż przewidziana w art. 317 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska możliwość odroczenia terminu płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz (w konsekwencji) jej umorzenia, zgodnie z art. 319 ust. 3a tejże ustawy, stanowi nie tylko swoistą ulgę, mającą na celu zachęcenie podmiotu obowiązanego do jej uiszczenia do realizacji przedsięwzięcia, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat, ale także ma na celu doprowadzenie do wykonania przedsięwzięcia, które wpłynie pozytywnie na środowisko, którego ochronę niewątpliwie należy zaliczyć do kategorii zadań leżących w interesie społecznym. Z pewnością zaś inwestycja, jaką jest modernizacja i przebudowa miejskiej oczyszczalni ścieków w D. B. wpłynie pozytywnie na ochronę środowiska i leży w interesie społecznym.

Z przytoczonych powyżej powodów również wykładnia celowościowa przepisów ustawy - Prawo ochrony środowiska wskazuje zdaniem skarżącej na to, że karanie PGKiM spółki z o.o., poprzez przedmiotową odmowę zmiany decyzji za to, że z przyczyn od niej niezależnych, których nie mogła przewidzieć, przedsięwzięcie nie może zostać zakończone w ustalonym w decyzji terminie, należy uznać za sprzeczne z ustawą.

Końcowo zaakcentowano również, iż uiszczenie przez PGKiM spółkę z o.o. wszystkich dotychczas odroczonych opłat podwyższonych z tytułu wprowadzenia ścieków do wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego - w łącznej wysokości 55.484,49 zł stanowić będzie bardzo duże obciążenie finansowe dla spółki, która wykonuje zadania Gminy D. B. z zakresu użyteczności publicznej na rzecz wszystkich mieszkańców tejże gminy.

Na tej podstawie skarżąca spółka wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, bądź jej uchylenie i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie.

Organ podtrzymał wyrażone w decyzji stanowisko, iż skarżąca miała świadomość, iż roboty budowlane się przeciągną i mogła jeszcze przed upływem wyznaczonego terminu złożyć przedmiotowy wniosek. Ponadto jeszcze raz podkreśliło, iż druga z przesłanek określonych w art. 155 kpa tj. brak przepisu szczególnego, który sprzeciwiałby się zastosowaniu instytucji zmiany decyzji ostatecznej nie wystąpiła. Przepisem sprzeciwiającym się zmianie decyzji ostatecznej był w tym przypadku art. 320 Prawa ochrony środowiska na mocy, którego właściwy organ ma obowiązek stwierdzić obowiązek poniesienia opłat podwyższonych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, jeżeli przedsięwzięcie będące podstawą odroczenia nie zostało zrealizowane w terminie. Terminem, którego przekroczenie obliguje organ administracji do stwierdzenia obowiązku poniesienia opłat nie jest data dowolnie zmieniana przez wnioskodawcę w harmonogramie realizacji inwestycji (skoro datę tę można by było w ten sposób dowolnie przesuwać), lecz data uwidoczniona w decyzji odraczającej termin płatności opłat. Przekroczenie właśnie tego terminu (tzn. określonego w decyzji) jest w ocenie Kolegium przesłanką do zastosowania art. 320 Prawa ochrony środowiska, a ponadto powoduje, że uprawnienie wynikające z takiej decyzji wygasa. Niemożliwa jest więc wtedy jakakolwiek zmiana (reaktywowanie) treści nieistniejącego uprawnienia, tym bardziej że prowadziłaby ona do ominięcia sankcji uregulowanej w art. 320 Prawa ochrony środowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a okoliczności podniesione w skardze nie podważają jej legalności, dlatego też skarga podlega oddaleniu.

W pierwszym względzie podkreślić należy, że Marszałek Województwa P. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wydając zaskarżone decyzje zobligowane były do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.). Oba organy ustaliły przy tym, iż do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącej spółki o zmianę decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2004 roku nr [...], odraczającej termin płatności opłat podwyższonych z tytułu wprowadzania ścieków do wód w IV kwartale 2003 roku do dnia 31 grudnia 2005 roku wymagane było łączne zaistnienie dwóch przesłanek tj. słusznego interesu strony lub interesu społecznego oraz braku przepisu szczególnego, który sprzeciwiałby się zastosowaniu instytucji zmiany decyzji ostatecznej.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organy administracji uznały, iż druga z wymienionych przesłanek nie została spełniona. Świadczył o tym całokształt przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) regulujących kwestie odraczania, zmniejszania oraz umarzania podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska.

Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się zatem do tego, czy organy administracji prawidłowo odmówiły stronie skarżącej niejako ponownego odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej z tytułu wprowadzenia ścieków do wód w IV kwartale 2003 roku.

Podkreślić należy, iż zgodnie z przepisem art. 276 ustawy Prawo ochrony środowiska podmiot, który korzysta ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji, ponosi podwyższoną opłatę za korzystanie ze środowiska. Jak stanowi przepis art. 317 ust. 1 termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej odracza się na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli realizuje on terminowo przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat albo kar w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku.

W niniejszej sprawie skarżąca, która była zobowiązana do uiszczenia podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska, uzyskała od Marszałka Województwa P. odroczenie terminu płatności podwyższonej opłaty do dnia 31 grudnia 2005 roku. W decyzji tej w sposób precyzyjny – zgodnie ze złożonym wnioskiem – przedstawiono harmonogram realizacji całego przedsięwzięcia, wykazując poszczególne etapy robót budowlanych i terminy zakończenia tych robót. Przewidywany termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia został określony na dzień 31 grudnia 2005 roku. Jednocześnie organ ten przytoczył przepisy regulujące skutki prawne nie wywiązania się z realizowanego przedsięwzięcia bądź tej jego nieterminowego wykonania.

I tak art. 319 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska wskazuje, iż w przypadku gdy terminowe zrealizowanie przedsięwzięcia będącego podstawą odroczenia płatności usunęło przyczyny ponoszenia opłat i kar, właściwy organ, w drodze decyzji, orzeka o zmniejszeniu, z zastrzeżeniem ust. 3 i 3a, odroczonych opłat albo kar o sumę środków własnych wydatkowanych na realizację przedsięwzięcia; jeżeli odroczenie dotyczy przedsięwzięcia służącego realizacji zadań własnych gminy, do środków własnych wlicza się także środki pochodzące z budżetu gminy. Ust. 4 tego artykułu natomiast stwierdza, iż przypadku gdy terminowe zrealizowanie przedsięwzięcia będącego podstawą odroczenia płatności nie usunęło przyczyn ponoszenia opłat lub kar, właściwy organ, w drodze decyzji, orzeka o obowiązku uiszczenia odroczonych opłat albo kar wraz z opłatą prolongacyjną, o której mowa w przepisach działu III ustawy - Ordynacja podatkowa.

Ponadto w przepisie art. 320 ust. 1 cytowanej ustawy podniesiono, iż jeżeli przedsięwzięcie będące podstawą odroczenia płatności nie zostanie zrealizowane w terminie, właściwy organ stwierdza, w drodze decyzji, obowiązek uiszczenia odroczonych opłat albo kar wraz z określonymi w przepisach działu III ustawy - Ordynacja podatkowa, z odsetkami za zwłokę naliczanymi za okres odroczenia.

Mając na uwadze powyżej przytoczone przepisy z całą pewnością należy stwierdzić, iż w każdym z nich położony jest nacisk na terminowość realizowanego przedsięwzięcia i jego zgodność z przedstawionym harmonogramem, stanowiącym podstawę odroczenia terminu płatności podwyższonych opłat oraz wynikających z tego skutków prawnych. Podkreślić przy tym należy, iż przepisy te nie dają organowi administracji jakiejkolwiek dowolności. W razie zatem stwierdzenia, iż przedsięwzięcie będące podstawą odroczenia płatności nie zostanie zrealizowane w terminie, obowiązkiem właściwego organu jest stwierdzenie obowiązku zapłaty odroczonych należności wraz z odsetkami. Decyzja zaś ta ma charakter związany, a organ w tej mierze nie może sobie pozwolić na jakąkolwiek uznaniowość.

Zaakcentować ponadto należy, iż na podstawie art. 155 kpa organ administracji publicznej orzeka na zasadzie uznania administracyjnego, co wynika z użycia w tym przepisie słowa "może". Wymaga to od organu respektowania postanowień art. 7 kpa i pozytywnego załatwienia sprawy dla strony, jeżeli nie sprzeciwiają się temu konkretne racje słusznego interesu strony lub przepisy szczególne. W świetle powyższego podnieść należy, iż aby można było zastosować przepis art. 155 kpa, również przepisy szczególne tj. przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę orzekania w konkretnym stanie faktycznym muszą dopuszczać swego rodzaju możliwość wyboru przez organ administracji konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie. Jeśli zaś przepisy wprost określają obowiązki, organ musi ściśle się do nich stosować. Wzruszenie bowiem decyzji niewadliwych może dotyczyć tylko takich, które mają charakter uznaniowy lub przy wydaniu których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć.

W wyroku z dnia 4 października 1999 roku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż "art. 155 kpa jako przepis procesowy nie może upoważniać do lekceważenia normy materialnoprawnej i zastępowania jej elementami oceny o charakterze słusznościowym, jaki zawiera klauzula ogólna "interesu społecznego lub słusznego interesu strony". Uchylenie lub zmiana decyzji w powołaniu się na treść art. 155 kpa może zajść zatem jedynie wtedy, gdy ustawodawca w przepisie materialnoprawnym przewidzi pewien "luz decyzyjny". Tylko w obszarze tego "luzu decyzyjnego" wzgląd na interes społeczny lub słuszny interes strony może doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji. Jeżeli w przypadku art. 155 kpa można mówić o wadliwości, to wyłącznie w znaczeniu nieodpowiedniego rozumienia (w zakreślonych prawem granicach) interesu społecznego lub słusznego interesu strony. W razie zaś gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca określone rozwiązanie, o stosowaniu art. 155 kpa nie może być mowy. Przy innym rozumieniu rodzaj weryfikacji stwarzałby stronie sytuację lepszą niż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 § 1 kpa)(sygn. akt IV SA 1434/97, LEX nr 48678)".

W przedmiotowej sprawie, zdaniem skarżącej spółki, na skutek dokonania błędnych badań geologicznych, została ona zmuszona do zmiany harmonogramu realizacji "przedsięwzięcia" i do przesunięcia terminu zakończenia inwestycji na dzień 15 lutego 2006 roku. Inwestycja zaś została faktycznie ukończona w dniu 15 lutego 2006 roku, a więc w terminie określonym w zmienionym (w formie aneksu) harmonogramie realizacji "przedsięwzięcia". Podkreślić jednakże należy, iż przedstawione argumenty w zasadzie nie mogą wpłynąć w żadnej mierze na pozytywne załatwienie wniosku skarżącej z uwagi na to, że dla organu nie ma żadnego znaczenia fakt, iż inwestycja została ukończona w terminie określonym w zmienionym (w formie aneksu) harmonogramie realizacji przedsięwzięcia. Jedyny bowiem harmonogram wiążący zarówno skarżącą, jak i organy administracji, był harmonogramem przedstawionym w decyzji Marszałka Województwa P. z dnia [...] sierpnia 2005 roku.

Podkreślić przy tym należy, iż jak trafnie wskazał organ II instancji, protokół konieczności dokonania dodatkowych robót budowlanych sporządzono w dniu 6 września 2005 roku, a więc już wtedy skarżąca wiedziała o niebezpieczeństwie przedłużenia robót budowlanych. Aneks zaś do umowy o roboty budowlane (przedłużający termin zakończenia realizacji inwestycji) został zaś podpisany w dniu 15 grudnia 2005 roku, a więc jeszcze przed upływem odroczonego terminu płatności podwyższonych opłat. Do dnia 31 grudnia 2005 roku nie wpłynął jednak wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej. W żaden sposób organ również nie był informowany o tym, iż w zasadzie roboty budowlane nie są już wykonywane zgodnie z przyjętym w decyzji harmonogramem. Tak więc po 31 grudnia 2005 roku organ I instancji miał podstawy prawne do przyjęcia, że strona nie zrealizowała "przedsięwzięcia" w terminie, co skutkowało również tym, że uprawnienie wynikające z decyzji odraczającej termin płatności opłaty podwyższonej wygasło na skutek upływu terminu odroczenia.

Na zasadzie analogii można bowiem w tej mierze przyjąć regulację art. 318 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, w którym wskazano, iż wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty albo kary powinien zostać złożony do właściwego organu przed upływem terminu, w którym powinny być one uiszczone.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 13 września 2005 roku (sygn. akt II SA/Wr 2784/03) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wskazał, iż "przepis art. 318 ust. 6 Prawa ochrony środowiska przewiduje, jako skutek niespełnienia warunków odroczenia określonych ustawą, odmowę odroczenia terminu płatności opłaty w drodze decyzji właściwego organu. Warunki odroczenia określają zaś przepisy art. 318 ust. 1, 3 i 4 tej ustawy. Przepisy te nie przewidują, dla warunku w postaci zachowania terminu do wniesienia wniosku o odroczenie, innego skutku, niż przewidziany dla wszystkich warunków. Skutek ten w każdym przypadku polega na odmowie uwzględnienia wniosku. Odmowa zaś jest merytorycznym odniesieniem się do żądania, będącym konsekwencją niespełnienia przesłanek materialnoprawnych (por. J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, op. cit., s. 429; wyrok NSA z dnia 11 maja 1999 r. sygn. akt I SA/Wr 220/97, niepublikowany, treść zamieszczona w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 37245). W rezultacie powtórzyć trzeba, że termin do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty, o którym mowa w art. 318 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), jest warunkiem materialnoprawnym odroczenia płatności, którego niezachowanie skutkuje, w myśl art. 318 ust. 6 tej ustawy, odmową odroczenia terminu płatności opłaty za korzystanie ze środowiska, określonej w art. 284 ust. 1 oraz opłaty podwyższonej zgodnie z art. 292 pkt 2" (ZNSA 2006/3/102).

Przenosząc powyższe rozważania odpowiednio na grunt niniejszej sprawy bezspornie należy wskazać, iż nie złożenia takiego wniosku przez upływem odroczonego terminu płatności podwyższonych opłat, mogło skutkować jedynie odmową odroczenia tego terminu, bez względu na pozostałe okoliczności sprawy, w tym zawinienie bądź niezawinienie strony realizującej dane przedsięwzięcie. Bez znaczenia pozostaje również to, iż P. G. K. i M. spółka z o.o. w D. B., nie była stroną umowy o roboty budowlane i nie miała żadnego wpływu na kontrolę realizacji postanowień tej umowy, w sytuacji kiedy zgodnie z art. 9 ustawy z 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 roku, nr 142, poz. 1591) jest jednostką organizacyjną gminy, powołaną w celu wykonywania zadań gminy. Nie wywiązanie się obowiązków wskazanych w decyzji - której stroną była skarżąca - odraczającej termin płatności podwyższonych opłat zawsze bowiem wiąże się z określonymi sankcjami, precyzyjnie określonymi w przepisach art. 319 i 320 ustawy – Prawo ochrony środowiska.

Odmiennie zatem mógł być rozpoznany wniosek skarżącej spółki z dnia 29 grudnia 2005 roku, przedłożony P. Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska, jeszcze przed upływem odroczonego terminu płatności podwyższonych opłat, kiedy to już strona wiedziała o zmianie harmonogramu realizacji inwestycji.

Biorąc pod uwagę powyższe podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, kontrolując zgodność z prawem decyzji wydanej w trybie art. 155 kpa, ma obowiązek badania, czy organ orzekający nie przekroczył granic uznania wyznaczonych przesłankami określonymi w tym przepisie, to jest interesem społecznym lub słusznym interesem strony, tym bardziej więc jest obowiązany analizować, czy w danej konkretnej sprawie słuszny interes stron może być w ogóle uwzględniony tj. czy nie sprzeciwia się mu przepis szczególny.

Należy mieć bowiem na uwadze, iż uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 155 kpa należy rozumieć w ten sposób, iż mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego jednakże w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ działając w granicach uznania administracyjnego przyjmuje ten sposób orzekania, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony. Nie mieści się jednak w pojęciu interesu strony orzekanie w sposób sprzeczny z przepisami prawa (wyrok NSA w Warszawie z dnia 9 maja 2005 roku, OSK 1746/04, Palestra 2006/1-2/241).

Mając na uwadze powyższe okoliczności, skargę jako niezasadną, należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).