Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1575/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. U. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącego A. U. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołań A. U. i M. L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa, prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę krajową – ul. [...], położoną w R., oznaczoną jako działka nr [...]. – utrzymał w mocy w/w decyzję.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa, prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę krajową - ul. [...], położoną w R.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa, prawa własności w/w nieruchomości zajętej pod drogę krajową – ul [...].

Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r., uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2006 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, w uzasadnieniu wskazując, że organ wojewódzki powinien wyjaśnić, czy cała nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa, prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę krajową - ul. [...], położoną w R. obręb [...], oznaczoną jako działka nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]), w uzasadnieniu wskazując, że zmieniono zakres przedmiotowego postępowania i ograniczono jedynie do tej części nieruchomości, na której wylany jest asfalt.

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. uchylił powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 977/07 oddalił skargę A. U. na powyższą decyzję Ministra Budownictwa.

Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2008 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa, prawa własności przedmiotowej nieruchomości zajętej pod drogę krajową - ul. [...], a Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. utrzymał w mocy tę decyzję.

Po rozpatrzeniu skargi A. U., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 454/09 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2009 r. oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. w uzasadnieniu wskazując, że organy I i II instancji nie wyjaśniły kwestii zajętości nieruchomości pod drogę publiczną oraz władztwa publicznoprawnego zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia1998 r.

Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2010 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa, prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę krajową - ul. [...], położoną w R. [...].

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli M. L. oraz A. U., twierdząc, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. wskazując w uzasadnieniu, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 454/09 nakazał szczegółowo wyjaśnić kwestię zajętości nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] pod drogę publiczną. W związku z powyższym organ wskazał, iż na fakt zajęcia przedmiotowej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] pod drogę wskazują wyrysy z mapy zasadniczej z 1996 r. oraz 2000 r., jak również plan sytuacyjny drogi krajowej nr [...] oraz mapa z projektem podziału nieruchomości wpisana do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] grudnia 2006 r. Ponadto z pisma Zastępcy Dyrektora ds. Technicznych Miejskiego Zarządu Dróg i Zieleni w R. z dnia [...] czerwca 2008 r. oraz załączonego do niego planu sytuacyjnego wynika, że droga krajowa nr [...] na odcinku przebiegającym przez Miasto R. została przebudowana w roku 2004, jednakże przebudowa ta w części obejmującej sporną nieruchomość nie polegała na poszerzeniu asfaltu tylko na przebudowie pobocza. Również z protokołu rozprawy administracyjnej, która odbyła się dnia [...] września 2009 r. nie wynika, że droga została poszerzona poprzez wylanie asfaltu po roku 1998. Wskazano, że ani współwłaściciel nieruchomości A. U. ani zeznający świadek G. W. nie byli w stanie wskazać kiedy doszło do ewentualnego poszerzenia drogi publicznej, zatem uznano, że przebudowa drogi miała miejsce dopiero w 2004 r. tak jak to zostało wykazane załączonymi do akt sprawy dokumentami.

Ponadto organ wskazał, że przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r. do definicji pasa drogowego (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych), jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych.

O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym.

W związku z powyższym stwierdzono, że poczynione przez organ ustalenia potwierdzają zajęcie nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] pod drogę publiczną zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r.

Kolejną z przesłanek zastosowania art. 73 jest przesłanka władztwa. Udokumentowane władztwo winno wskazywać konkretne fakty, zdarzenia, okoliczności wskazujące na czym ono polega.

W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się umowa - zlecenie [...] zawarta w dniu [...] października1996 r. pomiędzy Wojewódzką Dyrekcją Dróg Miejskich w R. oraz M. Sp. z o.o. obejmująca zimowe utrzymanie dróg krajowych, m.in. wymienionej w załączniku do tej umowy ul. [...], polegające na zwalczaniu gołoledzi i ślizgawicy oraz oczyszczanie ze śniegu, lodu i błota dróg krajowych miasta R., a także chodników w wydzielonym pasie tych dróg. Następnie na mocy aneksu [...] przedłużono obowiązywanie niniejszej umowy na okres od 15 października 1998 r. do 30 marca 1999r.

Odnosząc się do zarzutów A. U. organ wskazał, iż pojęcia "władania" nieruchomością - w rozumieniu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - nie należy utożsamiać z instytucją "posiadania" uregulowaną w kodeksie cywilnym. Pojęcie władania winno być w tym wypadku rozumiane jako pozostawanie danego gruntu w faktycznym władztwie publicznoprawnym. Z tego powodu dokonywane na drodze czynności przez Skarb Państwa, czy jednostkę samorządową nie musiały uzyskiwać wcześniejszej akceptacji właściciela gruntu, który nawet nie musiał o tych czynnościach być powiadamiany.

Wskazane dokumenty potwierdzają, że ul. [...] znajdowała się we władaniu publicznoprawnym zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r., pomimo przeciwnych twierdzeń skarżącego.

Na przedmiotową decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. U. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jak również decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę przepisów:

- art. 73 ust. 1, 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz 872 ze zm.) poprzez zastosowanie tego przepisu mimo braku przesłanek do stwierdzenia przejścia działki nr [...] na własność Skarbu Państwa z mocy prawa;

- art. 7, 77 § 1 i art. 107 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy a szczególności nie wyjaśnienie stanu władania Skarbu Państwa częścią nr 1/8 w dniu 31 grudnia 1998 r.;

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nie zastosowanie się do wskazań WSA w Warszawie wynikających z wyroku z dnia 15 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 454/09.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jednakże w pierwszej kolejności obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy zaskarżona decyzja jest ważna.

Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga jest zasadna, chociaż z innych przyczyn niż wskazane w jej treści.

Jak wynika z akt sprawy, uczestniczka postępowania administracyjnego K. U. zmarła w dniu [...] lutego 2011 r. Minister Infrastruktury kierując decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r. do zmarłej w dniu [...] lutego 2011 r. uczestniczki postępowania K. U. – skierował ją w istocie do osoby nieżyjącej.

Stwierdzić należy, że osoba fizyczna może być stroną postępowania administracyjnego, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków - a zatem jeżeli ma zdolność prawną, którą należy oceniać według przepisów prawa cywilnego. Zgodnie art. 8 kodeksu cywilnego, zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci.

Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego; w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia.

Skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony, stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia jej nieważności, stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 kpa, przy czym, co należy podkreślić, nie ma znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał.

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe i ustali strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.

Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem oraz pominął pozostałe zarzuty skargi, uznając ich rozpoznawanie za przedwczesne.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.