Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 943/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 3, art. 39 ust. 1, art. 39 ust. 2, art. 41 ust. 1, art. 41 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 20 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2018 roku sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018 roku Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2018 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia [...] 2018 r., [...], którą odmówiono przyznania odwołującej się pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego i zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości, to jest: zasiłku na rehabilitację w wysokości 2000 zł, zasiłku celowego na remont domu oraz prace dezynfekująco-czyszczące w wysokości 21950 zł, zasiłku celowego na zakup biletów [...] w wysokości 120 zł lub opłacenie taksówki w wysokości 600 zł, zasiłku celowego na urlop w wysokości 7500 zł, zasiłku celowego na zakup klimatyzatorów w wysokości 600 zł oraz zasiłku celowego w wysokości 4,2 min zł (1 min euro) w ramach rekompensaty za wyrządzone krzywdy.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach.

Wnioskami z dni 1, 6, 8 oraz 11 czerwca 2018 r. G. M. wystąpiła o sfinansowanie w ramach pomocy społecznej szeregu potrzeb, w tym potrzeb wymienionych wyżej (k. 3-8 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Pismem z dnia 21 czerwca 2018 r., [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, [...] Oddział w P. poinformował organ, że skarżąca w miesiącach od kwietnia do czerwca 2018 r. otrzymywała świadczenie emerytalno-rentowe w kwocie 938,97 zł brutto (617,88 zł netto) (k. 14 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W dniu 11 czerwca 2018 r. przeprowadzono w miejscu zamieszkania aktualizację wywiadu środowiskowego, w trakcie której podsumowano oczekiwania skarżącej (k. 25-30 akt administracyjnych organu pierwszej instancji, zob. zwłaszcza rubrykę "II. Potrzeby i oczekiwania osoby lub rodziny zgłoszone podczas przeprowadzania wywiadu").

Decyzją z dnia [...] 2018 r., [...] Prezydent – powołując się na art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7 pkt 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (na datę decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm., obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 1508, dalej "u.p.s.") – odmówił przyznania G. M. zasiłku na rehabilitację w wysokości 2000 zł, zasiłku celowego na remont domu oraz prace dezynfekująco-czyszczące w wysokości 21950 zł, zasiłku celowego na zakup biletów [...] w wysokości 120 zł lub opłacenie taksówki w wysokości 600 zł, zasiłku celowego na urlop w wysokości 7500 zł, zasiłku celowego na zakup klimatyzatorów w wysokości 600 zł oraz zasiłku celowego w wysokości 4,2 min zł (1 min euro) w ramach rekompensaty za wyrządzone krzywdy (k. 36-38 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W motywach rozstrzygnięcia uwypuklono, że dochód netto wnioskodawczyni wynosił w miesiącu maju 2018 r., to jest poprzedzającym złożenie wniosków, który należy brać pod uwagę ustalając kryterium dochodowe (art. 8 ust. 3 u.p.s.) – kwotę 804,46 zł (organ określił ją jako wynik odjęcia od kwoty brutto świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczeni zdrowotne). Organ zauważył, że dochód przekracza kryterium dochodowe przyznania świadczeń o 170,46 zł, choć przyznał, że G. M. ma potrącane z dochodu 186,58 zł (zwrot zasiłku stałego w związku nabyciem uprawnienia do emerytury).

Dalej Prezydent powołał się na art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. i wyjaśnił, że świadczenia celowe nie przysługują w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego. Nie znalazł natomiast podstaw do przyznania świadczenia pomimo tego przekroczenia, albowiem jest to warunkowane wystąpieniem szczególnie uzasadnionego przypadku, który w ocenie organu nie występuje (art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s.).

W odwołaniu G. M. wniosła o uchylenie decyzji Prezydenta podkreślając, że dokonane ustalenia nie są zgodne z rzeczywistością i nie uwzględniają przyczyn, które legły u podstaw jej wniosków, jej stanu zdrowia, czy stanu rodziny. Zaznaczyła też, iż nie odniesiono się do zgłoszonych przez nią poszczególnych potrzeb, w tym do żądania odszkodowania w wysokości 5 milionów euro za straty, jakie poniosła w latach 2005-2018.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 26 września 2018 r., [...] Kolegium – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej "K.p.a.") – utrzymało zaskarżoną decyzje w mocy. Ustaliło, że G. M. deklaruje prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego. Jest osobą bierną zawodowo, nie pracuje i nie podejmuje prac dorywczych. Nie podejmuje czynności zmierzających do uregulowania swojej sytuacji mieszkaniowej, to jest sprzedaży, zamiany na mieszkanie możliwe do samodzielnego utrzymania, wynajem w celu pozyskania środków finansowych. Wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia [...] 2013 r., [...] skarżąca została zaliczona do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe. G. M. utrzymuje się z emerytury w wysokości 938,97 zł brutto, a dochód netto wynosi 804,46 zł. Z kwoty emerytury potrącana jest kwota 186,58 zł z tytułu zwrotu zasiłku stałego, który był pobierany przez skarżącą jednocześnie ze świadczeniem emerytalnym przyznanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Kolegium zaznaczyło, że kwota w wysokości 186,58 zł nie podlega odliczeniu od dochodu, nie jest to bowiem potrącenie alimentacyjne. Dodało też, że G. M. regularnie korzysta z pomocy [...] Ośrodka Pomocy [...] w P.. Systematycznie też otrzymuje pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie 300 zł miesięcznie.

Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 8 ust. 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z wyjątkiem art. 40, 41, 78 i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 634 zł, przy jednoczesnym spełnieniu przynajmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy. Dochód G. M. przekracza kryterium dochodowe o kwotę 170,46 zł.

Kolegium uwypukliło, że powyższa okoliczność stanowiła wystarczającą podstawę do odmowy przyznania zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, ale jego przyznanie na podstawie tego przepisu uzależnione jest od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego wynikającego z art. 8 ust. 1 u.p.s. Kolegium podkreśliło więc, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych organ pomocy społecznej obowiązany był odmówić przyznania zasiłku celowego.

Niezależnie oceniono sytuację G. M. przez pryzmat szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 u.p.s. Organ zaznaczył, że warunkiem przyznania specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, na podstawie art. 41, jest bowiem ustalenie, że strona, która przekracza kryterium dochodowe, znalazła się w wyjątkowej sytuacji życiowej. Zdaniem Kolegium użyty w art. 41 ust. 1 u.p.s. zwrot "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, ale nie ulega wątpliwości, że należy przez nie rozumieć przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych.

Wreszcie Kolegium dodało, że ocena przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego, czy zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu musi uwzględniać cele i zadania pomocy społecznej. Świadczenia powinny być przyznawane wówczas, gdy jednostka znajdująca się w sytuacji kryzysowej nie ma możliwości przezwyciężenia trudności własnymi siłami. Ponadto potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 2 i art. 3 u.p.s.).

Odnosząc się do okoliczności sprawy Kolegium stwierdziło, że nie dopatrzyło się przesłanek do uznania sytuacji życiowej G. M. jako szczególnej, ani nie dostrzegło wyjątkowych okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie wnioskowanej pomocy. Skarżąca do wniosku o przyznanie środków pieniężnych w wysokości 2000 zł na rehabilitację dołączyła skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne, wystawione przez lekarza medycyny rodzinnej z dnia 4 czerwca 2018 r. (hydromasaż i masaż klasyczny kręgosłupa oraz ćwiczenia indywidualne - po 10 zabiegów). Organ wyjaśnił, że leczenie z zakresu rehabilitacji znajduje się w wykazie świadczeń gwarantowanych z zakresu nieodpłatnej i refundowanej rehabilitacji leczniczej. Z zabiegów można skorzystać w wielu poradniach rehabilitacyjnych na terenie miasta P. w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Jest możliwość ustalenia dogodnego, nie zbyt odległego terminu wykonania zabiegów. Skarżąca nie wykazała, że występuje konieczność korzystania z odpłatnych zabiegów rehabilitacyjnych. Nie ma przeszkód, by posiadając ważne skierowanie na rehabilitację skorzystała z zabiegów w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia.

Odnośnie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup biletów komunikacji publicznej Kolegium wskazało, że potrzeba ta nie została udokumentowana koniecznością regularnego poruszania się środkami komunikacji miejskiej. W szczególności nie wykazała, że zarejestrowała skierowanie w wybranym gabinecie, zakładzie rehabilitacji lub fizjoterapii, co rodziło by potrzebę dojazdu do właściwej placówki.

Dalej organ odwoławczy podzielił argumentację Prezydenta stanowiącą podstawę odmowy zasiłku celowego na remont domu oraz prace dezynfekująco-czyszczące w wysokości 21950 zł, zasiłku celowego na urlop w wysokości 7500 zł i zasiłku celowego na zakup klimatyzatorów w wysokości 600 zł. Uznał, że potrzeby te nie są niezbędną potrzebą bytową. Zdaniem Kolegium dotyczy to również żądania wypłaty zasiłku celowego w ramach rekompensaty za doznane krzywdy oraz szkody w wysokości 4,2 min zł (1 min euro).

W skardze G. M. zarzuciła Kolegium naruszenie prawa poprzez jego błędną wykładnię i wniosła o uchylenie wydanych decyzji (k. 2-3 akt sądowych). Zaznaczyła, że w ostatnich latach wielokrotnie występowała do organów o rzetelne rozpatrywanie jej wniosków i wnikliwe rozważenie podnoszonych przez nią kwestii. W jej ocenie traktowano ją przeważnie jako osobę wymagającą leczenia psychiatrycznego, a nawet podejmowano próby wdrożenia takiego leczenia w zakładzie zamkniętym (powołała się przy tym na sprawy z 2011 i 2016 r.). G. M. podniosła też, że we wielu sprawach naruszono jej interesy, gdyż jej wnioski nie zostały rozpatrzone z należytą starannością. Wskazywano na rzekomo niezapłacone rachunki, a także była ona dyskryminowana przez organy pomocy społecznej. W konsekwencji sposób traktowania skarżącej dotyka nie tylko ją, ale także jej najbliższych. Skarżąca zaznaczyła, że jest dla niej krzywdzące działanie organu, który wadliwie interpretuje jej okoliczności życiowe, przekształca je, a także wadliwie interpretuje przepisy ustawy. Dzieje się to przez lata, co nie pozwala jej na należyte funkcjonowanie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko (k. 4-5 akt sądowych).

Dnia 23 listopada 2018 r. wpłynęło do akt sądowych pismo procesowe G. M. (k. 11-14 akt sądowych). Zwróciła uwagę na konieczność zobowiązania organu do oznaczenia wartości pieniężnej odszkodowania za wadliwe działania wobec niej od 2005 r. Skarżąca opisała, że sporządzono opinie psychiatryczne dotyczące jej osoby, które oparte są na nieistniejących faktach. Wywierano na nią presję, w tym także w zakresie sprzedaży domu. W jej ocenie jest to nękanie i znęcanie się. Wyrażało się to w wyłączaniu ogrzewania oraz zapobieganiu prowadzeniu działalności gospodarczej (wynajmu). Nie akceptowane przez G. M. działania dotyczą aktywności prokuratury i sądów różnych szczebli.

W podsumowaniu uzasadnienia pisma G. M. wskazała, że zbieżność zdarzeń dotyczących jej osoby (śmierć adwokata, zaginięcie akt wielu spraw, nie wykonywanie wyroków sądowych) następujących przez wiele kolejnych lat powodują, iż nie można twierdzić – jak czyni to Kolegium – że sytuacja w jakiej się znajduje nie jest szczególna.

W trakcie rozprawy w dniu 20 grudnia 2018 r. G. M., na pytanie Sądu o ocenę jej sytuacji finansowej w czerwcu i lipcu 2018 r. w kontekście przyznanych świadczeń, wskazała, że środki przez nią otrzymane są niesatysfakcjonujące i nie wystarczają na pokrycie potrzeb osoby w sytuacji zdrowotnej, w jakiej się znajduje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie trzeba zauważyć, że wnioskami z dni 1, 6, 8 oraz 11 czerwca 2018 r. G. M. zwróciła się do Prezydenta (Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, F. S. M.) o przyznanie jej zasiłków celowych na szereg potrzeb: zasiłku na rehabilitację w wysokości 2000 zł, zasiłku celowego na remont domu oraz prace dezynfekująco-czyszczące w wysokości 21950 zł, zasiłku celowego na zakup biletów [...] w wysokości 120 zł lub opłacenie taksówki w wysokości 600 zł, zasiłku celowego na urlop w wysokości 7500 zł, zasiłku celowego na zakup klimatyzatorów w wysokości 600 zł oraz zasiłku celowego w wysokości 4,2 min zł (1 min euro) w ramach rekompensaty za wyrządzone krzywdy.

Dalej należy wskazać, że wniosek G. M. został rozpoznany przez Prezydenta decyzją z dnia [...] 2018 r., [...] po przeprowadzeniu aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia 11 czerwca 2018 r. Od tej decyzji zostało wniesione odwołanie, a Kolegium dnia 26 września 2018 r. (SKO.PS.4040.1098.2017) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W ocenie Sądu zaskarżone decyzje nie naruszają prawa.

Po pierwsze, stwierdzić należy, że G. M. jest osobą o lekkim stopniu niepełnosprawności na stałe, co wynika z wyroku Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w P. z dnia 16 października 2013 r., VI U [...] (odpisu tego wyroku nie ma w aktach administracyjnych, jednakże jest to okoliczność niepodważana przez żadną ze stron, stwierdzona w trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego – zob. k. 29 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Biorąc pod uwagę wypowiedzi G. M. w toku postępowania dotyczące jej złego stanu zdrowia (a także mając na względzie wiek skarżącej) Sąd przyjął założenie, że obecnie jest ona niezdolna do uzyskiwania dodatkowego dochodu z własnej aktywności (pracy) i w takim kontekście oceniał jej sytuację.

Kolejną okolicznością bezsporną jest fakt, że skarżąca posiada niewielki, ale stały dochód w postaci świadczenia emerytalno-rentowego, które to świadczenie wyniosło w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosków brutto 938,97 zł, a netto 617,88 zł (do wypłaty) miesięcznie. Jako dochód na potrzeby badania przesłanki kryterium dochodowego należało przyjąć jednak kwotę 804,46 zł (to jest: 938,97 zł świadczenia brutto – [...] zł podatku – [...] zł składki zdrowotnej). Sąd ustalił powyższe na podstawie pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, [...] Oddział w P. z dnia 21 czerwca 2018 r., [...] znajdującego się w aktach administracyjnych oraz na podstawie danych z formularza wywiadu środowiskowego, gdzie dane o dochodach zostały potwierdzone – k. 14 i 27 verte akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Powyższe ustalenia należy uzupełnić wskazaniem, że znacząca różnica pomiędzy kwotą brutto a netto podana w piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika z faktu, że świadczenie emerytalno-rentowe jest obciążone potrąceniem w kwocie 186,58 zł związanym ze zwrotem zasiłku stałego wypłaconego w czasie pobierania przez G. M. emerytury (804,46 – 186,58 = 617,88 zł).

Biorąc pod uwagę opisane wyżej okoliczności stwierdzić należy, że G. M., w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, a więc w maju 2018 r. posiadała dochód w wysokości przekraczającej kryterium dochodowe ubiegania się o zasiłek celowy. W tym miejscu trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., z uwzględnieniem aktualizacji dokonanej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. (Dz. U. poz. 1058; które obowiązywało w dacie wydawania przez organy decyzji w obu instancjach administracyjnych), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91 u.p.s., przysługiwało osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekraczał kwoty 634 zł.

Można ubocznie dodać, że od 1 października 2018 r. weszło w życie nowe rozporządzenie w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r., Dz. U. poz. 1358), wedle którego kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej określono na poziomie 701 zł.

Mając na uwadze powyższe, G. M., która w maju 2018 r. uzyskała dochód w kwocie 804,46 zł, nie była więc wyjściowo uprawniona do zasiłku celowego.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia skarżącej, że w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego przyznanie świadczenia celowego na ogólnych zasadach jest w świetle przepisów prawa niemożliwe i kwestia ta nie podlega uznaniu organów.

Pomimo ustalenia dotyczącego kryterium dochodowego konieczne było rozważenie ewentualnej, potencjalnej możliwości przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń z uwzględnieniem okoliczności, w jakich się znalazła. Na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. "w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe" może być przyznane świadczenie w postaci specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu.

Organy obu instancji obszernie pod tym kątem przeanalizowały sytuację skarżącej dochodząc do przekonania, że nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności pozwalające udzielić G. M. pomocy.

Jak wskazano, art. 41 pkt 1 u.p.s. posługuje się pojęciem ogólnym, niedookreślonym i nieposiadającym definicji ustawowej "szczególnie uzasadnionego przypadku". W doktrynie przyjmuje się, iż przesłanka ta występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). Tożsamą wykładnię przepisu art. 41 pkt 1 u.p.s. przyjęto również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. m.in. wyroki z 28 sierpnia 2008 r., I OSK 1416/07 oraz z 12 maja 2011 r., I OSK 164/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

W ocenie Sądu decyzja odmawiająca przyznania G. M. pomocy finansowej nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Wskazywana przez skarżącą, a znana organom, jej sytuacja życiowa (z jednej strony trudna ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność, a z drugiej strony polepszona przez posiadanie stałego dochodu przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), nie jest sytuacją, która – jako taka – może kwalifikować się jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. Dodatkowo przemawia za taką oceną charakter zgłoszonych potrzeb (zasiłek na rehabilitację, na remont domu oraz prace dezynfekująco-czyszczące, na zakup biletów [...] lub opłacenie taksówki, na urlop, na zakup klimatyzatorów oraz rekompensata za wyrządzone krzywdy), które stanowią kategorię planowanych wydatków, lub wydatków ponad konieczne potrzeby bytowe. Art. 41 pkt 1 u.p.s. w sposób jednoznaczny wskazuje na wyjątkowy charakter specjalnego zasiłku celowego. O możliwości jego przyznania nie decyduje bowiem dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Z tej formy pomocy społecznej nie można wyprowadzać wniosku, że przyznanie tego rodzaju zasiłku jest obowiązkiem organu – tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryteria dochodowe. Przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby wnioskodawcy mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Szczególne przypadki, o których mowa w tym przepisie, muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnieniu kryterium dochodowego. Przyjąć zatem należy, iż specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód wnioskodawcy przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a jednocześnie nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej.

Odnosząc się do okoliczności zgłoszonych w skardze Sąd wskazuje, że o istnieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie może świadczyć to, iż w przekonaniu G. M. jest ona od lat źle i dyskryminująco traktowana przez organy. Sąd podkreśla w tym miejscu, że jego rolą wyznaczoną przez ustawę jest kontrola legalności konkretnych aktów administracyjnych (najczęściej decyzji), które są w danym przypadku przedmiotem skargi. W tej sprawie badana jest prawidłowość decyzji Kolegium z dnia [...] września 2018 r., [...]. Sąd zaznacza, że nie jest natomiast uprawniony do prowadzenia ogólnej kontroli czy nadzoru nad administracją. Nie może więc weryfikować tego, czy organy pomocy społecznej dopuszczały się względem G. M. "wieloletnich" naruszeń. Oceniając natomiast obecną sprawę w świetle okoliczności zaistniałych w połowie 2018 r. Sąd brał pod uwagę, że skarżąca jest osobą posiadającą niewielki stały dochód (do wypłaty 617,88 zł) i otrzymuje mimo przekroczenia kryterium dochodowego świadczenia celowe na pilne potrzeby, takie jak w miesiącu lipcu 2018 r. 300 zł na żywność i 300 zł na leki (zob. decyzje z dnia [...] 2018 r., [...] oraz [...] - k. 31-35 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Sąd nie przeczy, że sytuacja finansowa G. M. jest trudna, jednak wobec uzyskiwanych dochodów nie można dopatrzeć się, aby znajdowała się ona w okolicznościach szczególnie dotkliwych, które uzasadniałyby przyznanie jej świadczeń wymienionych w zaskarżonej decyzji.

Ubocznie Sąd wskazuje, że przedstawiona wyżej stanowcza ocena dotycząca szczególnie uzasadnionego przypadku z art. 41 u.p.s. odnosi się tylko do niniejszej sprawy i nie oznacza, że wykluczone jest udzielenie skarżącej pomocy na inne potrzeby. Każda sprawa oceniana jest przez organ indywidualnie.

W tym stanie rzeczy Sąd – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1308) – oddalił skargę uznając, że organy trafnie przyjęły, iż nie zachodziły przesłanki przyznania G. M. pomocy celowej w postaci zasiłku celowego albo specjalnego zasiłku celowego (względnie zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu).