Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2743/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 62 pkt 1, art. 106 par. 3 i 5, art. 133 par. 1, art. 135, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 183, art. 184, art. 189
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 235(1), art. 235(2)
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 5, par. 6 ust. 1, 2 i 5, par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 231, art. 233 par. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 101
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2017r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. Sp. z o.o. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 lipca 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 1119/14 w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. w T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 10 lipca 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1119/14, oddalił skargę L. Sp. z o.o. w T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] października2014 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. stwierdził u J. W. przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3- 6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Organ podkreślił, że J. W. była narażona na czynnik przyczynowy powyższej choroby podczas zatrudnienia w latach: [...]- [...] w D. w R. (zakład zlikwidowany) na stanowisku krawcowej, [...]- [...] w P. sp. z o. o. w T. (zakład zlikwidowany) na stanowisku szwaczki, [...] w "S." sp. z o. o. w M. (zakład zlikwidowany) na stanowisku krawcowej, [...]- [...] w "L." sp. z o. o. w T. (zakład zlikwidowany) na stanowisku krawcowej, [...]-[...] w P. w T. na stanowisku krawcowej, [...] w M. sp. z o. o. ( obecnie M. sp. z o.o. ) na stanowisku szwaczki oraz od [...] r. do nadal w L. sp. z o.o. w T. na stanowiskach szwaczki, krojczej, szwaczki - kontrola jakości. Zaznaczył, że w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] kwietnia 2014 r. rozpoznano u J. W. obustronny zespół cieśni nadgarstka. Przeprowadzone badania laboratoryjne (poziom we krwi glukozy, kwasu moczowego, RF- faktor reumatoidalny, TSH, odczyn Waalera- Rose) nie wykazały odchyleń od normy. W oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, ortopedyczną, analizę udostępnionej dokumentacji medycznej oraz aktualny wynik badania elektroneurograficznego u J. W. rozpoznano obustronny zespół cieśni nadgarstka. Biorąc pod uwagę opis sposobu wykonywania pracy, a także uwzględniając przeprowadzoną diagnostykę różnicową, organ I instancji uznał, że istnieją podstawy do uznania zawodowej etiologii schorzenia. Z kart oceny narażenia zawodowego wynika, że podczas zatrudnienia w L. sp. z o.o. w T. wykonywała prace obciążające kończyny górne, wymagające częstych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych. W opinii organu zebrany materiał dowodowy pozwala na uznanie związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy a rozpoznaną chorobą.

L. sp. z o. o. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując na naruszenie przepisów postępowania - art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, w tym zaniechanie zebrania dołączenia do akt sprawy dokumentacji medycznej strony, w tym z poradni lekarza pierwszego kontaktu z okresu przed podjęciem pracy pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia J. W. oraz przyczyn wystąpienia u niej schorzenia i chwili jego powstania. Zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. uzasadniono przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów i brakiem wykazania związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy, ograniczając się wyłącznie do stwierdzenia, że taki związek przyczynowy wynika z zebranego materiału dowodowego, w szczególności z danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzach narażenia zawodowego pracownika.

Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach decyzją z dnia [...] października2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że J. W. w okresach zatrudnienia w latach [...] - [...], [...] - [...], [...] - [...], [...] - [...] oraz od [...] r. do nadal, pracując na stanowiskach szwaczki, krawcowej i krojczej wykonywała pracę monotypowe, obciążające kończyny górne w stawach nadgarstkowych, co stwarzało możliwość powstania choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Organ równocześnie podkreślił, że pracownica była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S., gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], orzekli o rozpoznaniu u niej wspomnianej choroby zawodowej. Odpowiadając na zarzuty odwołania organ stwierdził, że rozpoznana u J. W. choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że praca przez nią wykonywana mogła spowodować powstanie choroby zawodowej w obrębie cieśni nadgarstka. Zaakcentował, że dla uznania danej choroby za chorobę zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę jej powstanie nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową. Organ odwoławczy nie uwzględnił wniosku o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I stopnia, bowiem uznał orzeczenie lekarskie z dnia [...] kwietnia 2014 r. za uzasadnione w stopniu pozwalającym na jego przyjęcie za podstawę swojego rozstrzygnięcia.

Skargą L. Sp. z o.o. w T. zaskarżył powyższą decyzję, zarzucając naruszenie: art.138 k.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji; art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i zaniechanie wystąpienia do jednostki orzeczniczej celem sporządzenia dodatkowego uzasadnienia wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego, gdyż nie wskazano w nim konkretnych zapisów dokumentacji medycznej, na jakiej lekarze oparli swoje rozstrzygnięcie, wskazując jedynie na wynik badania EMG; art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się w stwierdzeniu, że praca w skarżącej spółce przyczyniła się do powstania choroby zawodowej J. W., podczas gdy zespół orzekający nie zapoznał się z wnioskowaną przez stronę skarżącą dokumentacją medyczną z całego okresu zatrudnienia oraz wyrażające się w stwierdzeniu choroby zawodowej wyłącznie na podstawie orzeczenia lekarskiego z ograniczeniem się do powołania na lakoniczne konkluzje zawarte w orzeczeniu; § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane na podstawie niepełnego materiału dowodowego oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby; § 8 ust. 2 powołanego rozporządzenia poprzez brak zwrócenia się do właściwej jednostki orzeczniczej celem wydania dodatkowego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego oraz niepodjęcie innych niezbędnych czynności do uzupełnienia materiału dowodowego; art. 2351 Kodeksu pracy poprzez ustalenie, że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż J. W. w ww. okresach zatrudnienia, pracując na stanowiskach szwaczki, krawcowej i krojczej obciążała kończyny górne w obrębie stawów nadgarstkowych czynnościami monotypowymi. Zdaniem Sądu materiał dowodowy potwierdza, że podczas zatrudnienia w wyżej wskazanym okresie strona wykonywała prace obciążające kończyny górne, wymagające częstych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych, które stwarzały ryzyko powstania stwierdzonej choroby zawodowej. Była też badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. Poradnia Chorób Zawodowych w S., którego lekarze w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] kwietnia 2014 r. orzekli o rozpoznaniu u badanej choroby zawodowej. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości kompetentnej placówki orzeczniczej pierwszego stopnia. W trakcie postępowania nie stwierdzono naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a., które miało wpływ na wynik postępowania, gdyż organy zgromadziły pełny materiał dowodowy. Wobec powyższego, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nie zachodziła konieczność wystąpienia w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych przez organ o sporządzenie dodatkowego uzasadnienia orzeczenia bądź wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację ewentualnie o podjęcie innych czynności niezbędnych do uzupełnienia tego materiału. Zgodnie z regulacją § 6 ust. 5 cytowanego rozporządzenia to lekarze specjaliści uprawnieni są do występowania o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej, badaniach lekarskich, przebiegu zatrudnienia oraz karty oceny narażenia zawodowego jest w ich ocenie niewystarczający. W niniejszym postępowaniu lekarze dysponowali materiałem dowodowym wystarczającym do wydania rozstrzygnięcia, więc nie uznali za konieczne sięganie po dodatkową dokumentację. Materiał zebrany w sprawie wskazywał w sposób zdecydowany na istnienie domniemania związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy w skarżącej spółce a chorobą zawodową. W sprawie wykazano przesłankę wykonywania pracy w warunkach szkodliwych i istnienie choroby, zaś zakład pracy nie obalił wspomnianego domniemania. Sąd podniósł, że w postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej nie jest konieczne bezsporne stwierdzenie, że choroba wywołana została wyłącznie przez sposób wykonywania pracy. W niniejszej sprawie orzecznicy wskazali, że istnieje "wysokie prawdopodobieństwo" (art. 235¹ Kodeksu pracy) zawodowej etiologii schorzenia oraz ustalono, że strona bez wątpienia od marca 2008 r. do chwili obecnej, pracuje w warunkach stwarzających ryzyko wystąpienia u niej cieśni nadgarstka. Sąd podkreślił, że dyspozycja art. 235¹ Kodeksu pracy, co do zasady, nie wyłącza dopuszczalności rozpoznania choroby zawodowej w przypadkach, gdy obok ustalenia, że choroba mogła zostać spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, ujawniono również inne dysfunkcje organizmu badanego, predysponujące do powstania schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych. Stwierdzenie choroby zawodowej byłoby niemożliwe wyłącznie wtedy, gdy dysfunkcje te stanowiłyby wyłączną albo wysoce prawdopodobną przyczynę powstania tych chorób, a takich dowodów w sprawie brak. W przeciwieństwie do tego, organ inspekcji sanitarnej dysponował materiałem dowodowym pozwalającym na stwierdzenie z wysokim prawdopodobieństwem etiologii zawodowej schorzenia rozpoznanego u badanej, a wydająca opinię medyczną uprawniona do orzekania placówka, w sposób zdecydowany sugerowaną przez stronę skarżącą etiologię schorzenia wykluczyła. Nie jest także obowiązkiem organu inspekcji sanitarnej ustalenie w przypadku wielu pracodawców stopnia zawinienia poszczególnych zakładów pracy i udowodnienie, że praca u konkretnego pracodawcy tę chorobę spowodowała. Kwestie odpowiedzialności za wystąpienie choroby zawodowej rozstrzygają sądy powszechne. W związku z tym nie zasługuje zdaniem Sądu na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący konieczności ustalenia daty powstania schorzenia, w szczególności tego, czy nie ujawniło się w okresie przed podjęciem pracy u skarżącej, a tym samym czy praca w spółce przyczyniła się do powstania tej choroby zawodowej.

Skargą kasacyjną L. Sp. z o.o. w T. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię, a to:

a) § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (...), poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby;

b) § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia poprzez nie podjęcie działań mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego i nie zwrócenie się o wydanie uzupełniającego orzeczenia na jego podstawie;

c) art. 2351 Kodeksu pracy poprzez uznanie za prawidłowe ustaleń organu II instancji, iż "dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały."

2) naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 62 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez zaniechanie skompletowania dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy, tj. kompletnej dokumentacji medycznej oraz właściwie sporządzonych ocen narażenia zawodowego w pozostałych zakładach pracy;

b) art. 106 § 3 i 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 233 § 1 i 231 Kodeksu postępowania cywilnego, przez ich niezastosowanie i dokonanie oceny złożonych w sprawie dowodów z dokumentów w sposób przekraczający granice swobodnej oceny dowodów;

c) art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, będącą wynikiem braku skontrolowania czy stan faktyczny został ustalony przez organ administracji zgodnie ze stanem rzeczywistym;

d) art. 151 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez bezzasadne oddalenie skargi, mimo naruszenia przez Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (...) oraz art. 7, art. 10, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 art. 80 i art. 84 k.p.a.,

e) art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego nie zastosowanie, tj. nie zastosowanie przewidzianych ustawą środków, w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji. W przypadku natomiast rozpoznania niniejszej skargi w trybie art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 193 w związku z art. 135 oraz 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) tej ustawy, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że w przedmiotowej sprawie organ przyjął orzeczenia lekarskie, które nie pozwalają na jednoznaczne rozstrzygnięcie sprawy. Z ich treści nie wynika bowiem, czy lekarze orzecznicy zapoznali się z wnioskowaną przez stronę skarżącą Spółkę dokumentacją medyczną J. W. z całego okresu jej zatrudnienia. Sąd pominął, że w niniejszej sprawie organ nie zwrócił się ponownie do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., o wydanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego. Podkreślono przy tym, że obowiązek organów sanitarnych do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową lub brak podstaw do jej rozpoznania w oparciu o orzeczenie lekarskie, nie może zwalniać organu od jego oceny jako dowodu w sprawie, przez pryzmat przepisów k.p.a. Zdaniem Spółki przedmiotowe orzeczenie lekarskie nie spełnia kryterium dowodu w rozumieniu przepisów ww. kodeksu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie może odnieść zamierzonego skutku, a to z poniższych względów.

Po pierwsze, Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić naruszenia art. 62 pkt 1 p.p.s.a.

Skarżąca Spółka upatruje naruszenia art. 62 pkt 1 p.p.s.a. w tym, iż zaniechano skompletowania dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy, tj. wskazując na brak kompletnej dokumentacji medycznej oraz właściwie sporządzonych ocen narażania zawodowego w pozostałych, zatrudniających M. B., zakładach pracy. Stosownie do art. 62 pkt 1 p.p.s.a. przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia zarządza skompletowanie akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, a w razie potrzeby także innych dowodów. Niniejszy przepis reguluje etap przygotowania sprawy do rozprawy. Kryterium zaś kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.z 2016r., poz.1066), który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.

Przypomnieć należy, iż stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy (...). Aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. są zarówno akta sądowe, jak i przedstawione sądowi administracyjnemu akta administracyjne. Podstawą orzekania przez ten sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Powyższe zatem oznacza, że sąd administracyjny rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Zawarty w art. 133 § 1 p.p.s.a. obowiązek orzekania przez sąd administracyjny na podstawie "akt sprawy", nie wyłącza w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwości przeprowadzenia przez sąd uzupełniającego postępowania dowodowego, przy czym Sąd może ( z urzędu lub na wniosek stron ) przeprowadzić wyłącznie dowody uzupełniające z dokumentów, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie - art. 106 § 3 p.p.s.a. Do kompetencji Sądu administracyjnego nie należy bowiem rozstrzyganie sprawy administracyjnej co do jej meritum. Zadaniem Sądu administracyjnego jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu i przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w tym ocena, czy organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Z tego względu celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego danej sprawy, lecz ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do ponownego rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy. Tym samym w postępowaniu przed Sądem administracyjnym strona nie może oczekiwać, iż Sąd będzie prowadził postępowanie dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy. Nie można też oczekiwać, że Sąd administracyjny ustali stan faktyczny posługując się domniemaniem faktycznym ( art. 231 k.p.c.). Dyspozycja art. 231 k.p.c. powinna znaleźć zastosowanie wyłącznie w braku bezpośrednich środków dowodowych ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2002 r., sygn. akt IV CKN 718/00, LEX nr 54362).

Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że zostały zgromadzone i dołączone do akt sprawy dokumenty niezbędne do rozpoznania niniejszej sprawy. Sąd pierwszej instancji dokonał oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy w oparciu o całość akt administracyjnych przekazanych przy skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i doszedł do prawidłowego wniosku, że organy administracji publicznej wyjaśniły należycie okoliczności istotne dla rozpatrzenia tej sprawy.

Chybiony jest także zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 i art. 231 k.p.c.

Zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c. Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.

Powyższy przepis może zostać naruszony tylko wówczas, gdy Sąd przeprowadza uzupełniające postępowanie dowodowe, o jakim mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 roku, II CK 372/05, LEX nr 172186). Pamiętać bowiem należy, iż przepis art. 106 § 5 p.p.s.a. zawiera odesłanie nie tylko do przepisów k.p.c., ale i do art. 106 § 3 p.p.s.a. ustanawiającego kompetencję do przeprowadzenia ograniczonego postępowania dowodowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym. To zaś oznacza, iż odpowiednie przepisy k.p.c. są wtórne w stosunku do regulacji zawartej w art. 106 § 5 i art. 106 § 3 p.p.s.a. A zatem, w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził żadnego dowodu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., powoływanie się na przepisy k.p.c. dotyczące postępowania dowodowego i art. 106 § 5 p.p.s.a. jest bezprzedmiotowe.

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przeprowadzał uzupełniającego postępowania dowodowego. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach nie można zatem skutecznie zarzucić naruszenia przepisów postępowania tj. art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a.

Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się również naruszenia art. 3 § 1 i art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Z uwagi na powyższe zarzuty jeszcze raz podkreślić należy, iż Sąd pierwszej instancji nie ustalał stanu faktycznego sprawy, a oceniał prawidłowość jego wyjaśnienia i ustalenia przez organy administracji publicznej. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Sądowi pierwszej instancji w tym zakresie nie można skutecznie zarzucić wadliwości i twierdzić, że Sąd winien uwzględnić skargę, gdyż organy ustaliły stan faktyczny niezgodnie ze stanem rzeczywistym. Stan faktyczny sprawy odzwierciedla przeprowadzone przez organy postępowanie w zakresie narażenia na powstanie choroby zawodowej i jej rozpoznania przez właściwe jednostki medyczne.

Za chorobę zawodową - jak stanowi art. 235¹ Kodeksu pracy - uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych - art. 2352 Kodeksu pracy. Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 1367).

Podkreślić należy, iż ustawodawca w art. 235¹ Kodeksu pracy wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". W tym stanie prawnym należy uznać, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12 - LEX nr 1216762 ). Na gruncie art. 2351 Kodeksu pracy nie jest zatem wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym"), a stwierdzonym schorzeniem. Nadto, wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nie jest równoznaczne z rozpoznaniem choroby. Rozpoznanie choroby zawodowej ( art. 2352 Kodeksu pracy ) może nastąpić w późniejszym okresie od zakończenia pracy narażeniu zawodowym, niż okres ustalony w wykazie chorób zawodowych - stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych ( t.j. Dz. U. z 2013r, poz. 1367 ) - pod warunkiem, że w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych wystąpiły objawy chorobowe i objawy te są udokumentowane ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2015r., sygn. akt II OSK 1872/13 - CBOSA).

Zaznaczyć też należy, iż w postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej ustala się w których zakładach pracy występowało narażenie zawodowe, lecz nie ustala się, czy narażenie zawodowe w określonym zakładzie pracy było przyczyną powstania danej choroby zawodowej. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 1994 r., SA 1640/93, ONSA 1995/1/28 ). Możliwe jest bowiem uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że powstanie choroby w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r., III SA 372/82, ONSA /1982 /1/33 ). Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana /wyłącznie/ przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami.

Z tych przyczyn pozbawione zasadności są twierdzenia skarżącej Spółki o konieczności jednoznacznego wykluczenia wpływu pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie schorzenia jak też okoliczność, że schorzenie zdiagnozowano po ukończeniu przez J. W. [...] roku życia.

Przypomnieć należy, iż zgodnie z § 8 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach trafnie uznał, iż organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia.

Rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia i organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 marca 2015r., sygn. akt II OSK 1872/13; z dnia 28 stycznia 2015r., sygn. akt II OSK 1567/13 – CBOSA; z dnia 24 lutego 1998r., I SA 1520/97, ONSA 1998/4/150, z dnia 23 lipca 2003r., I SA 108/03, LEX nr 160259, z dnia 24 maja 2001r., SA 1801/00,LEX nr 77663, z dnia 2 czerwca 1998r., I SA 225/98, LEX nr 45827).

Generalną zasadą postępowania w sprawie chorób zawodowych jest to, aby jednostki medyczne wydawały orzeczenia posiadając wiedzę o zagrożeniach zawodowych, przebiegu i charakterze pracy. Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w § 8 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, jest niewystarczający do wydania decyzji, może – stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Sąd pierwszej instancji zasadnie podkreślił, iż w niniejszej sprawie jednostki medyczne dysponowały oceną narażenia zawodowego skarżącej, z której wynikał rodzaj czynności wykonywanych przez skarżącą na zajmowanych stanowiskach pracy.

J. W. podczas zatrudnienia od [...] r. w różnych zakładach pracy, w tym w L. Sp. z o.o. w T. od [...] r. na stanowisku krawcowej, szwaczki, krojczego, wykonywała prace obciążające kończyny górne, wymagające częstych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych. Z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić, że narażenie zawodowe w okresach zatrudnienia doprowadziło do powstania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

W niniejszej sprawie w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K., Poradnia Chorób Zawodowych w S. – w oparciu o ocenę narażenia zawodowego, dokumentację medyczną, wyniki badań i konsultacji neurologicznych i ortopedycznych, badanie elektroneurograficzne oraz przeprowadzoną diagnostykę różnicową pozwalającą wykluczyć pozazawodowe czynniki ryzyka powstania schorzenia - rozpoznał chorobę zawodową - przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, tj. choroba zawodowa wymieniona w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j.Dz. U. z 2013r., poz. 1367). Diagnoza ta została postawiona po przeanalizowaniu zebranej dokumentacji oraz wyników przeprowadzonych badań, dolegliwości i udokumentowanego narażenia zawodowego. Jednocześnie przeprowadzone badania laboratoryjnie ( poziom we krwi glukozy, TSH, kwasu moczowego, RF – faktor reumatoidalny, odczyn Waalera - Rose) nie wykazały odchyleń od normy. W oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, ortopedyczną, analizę dokumentacji medycznej oraz aktualny wynik badania elektroneurograficznego rozpoznano u J. W. przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka. A zatem, ocenie poddano także czynniki pozazawodowe. Z tych także przyczyn nie można podzielić stanowiska skarżącej Spółki o konieczności jednoznacznego wykluczenia pozazawodowej etiologii schorzenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenie lekarskie, którym dysponowały organy obu instancji, zawiera elementy merytoryczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i wskazuje, że z medycznego punktu widzenia, z uwzględnieniem charakteru i sposobu wykonywania pracy, stwierdzić można z wysokim prawdopodobieństwem, że rozpoznana choroba została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy ( narażeniem zawodowym) – tak jak tego wymaga art. 235¹ Kodeksu pracy. Trzeba podkreślić, że o wartości merytorycznej orzeczenia lekarskiego nie decyduje tylko obszerność wywodów uzasadnienia, lecz jego zawartość merytoryczna odnosząca się do istoty sprawy. W takiej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie miał podstaw do zakwestionowania postępowania przeprowadzonego przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Rację ma bowiem Sąd pierwszej instancji, że organy administracji są związane orzeczeniami jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika / byłego pracownika/ kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje też okoliczność ile razy pracownik był badany przez lekarzy orzeczników. Nie ma też istotnego znaczenia, czy schorzenie zdiagnozowano w trakcie pracy w narażeniu zawodowym czy też po ustaniu takiego narażenia pod warunkiem – jak już wyżej wskazano - wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych - art. 2352 Kodeksu pracy.

Wobec spełnienia przesłanek ustawowych choroby zawodowej z art. 2351 Kodeksu pracy organ był zobowiązany do podjęcia takiego jak kontrolowane w sprawie rozstrzygnięcie, a ocena Sądu pierwszej instancji w tym zakresie jest prawidłowa. Nie można przyjąć, iż brak dokumentacji medycznej z całego okresu zatrudnienia J. W. oraz ocen narażenia zawodowego z pozostałych zakładów pracy ( zlikwidowane zakłady pracy) miał istotny wpływ na wynik sprawy i wydane w sprawie orzeczenia lekarskie. Argumenty przedstawione w skardze kasacyjnej nie mogą skutecznie poddać w wątpliwość wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego.

Zgodnie z § 6 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego - § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego lekarz występuje o ich uzupełnienie do podmiotów wskazanych w § 6 ust. 5 pkt 1-5.

W niniejszej sprawie jednostki medyczne dysponowały dostateczną dokumentacją i nie zwróciły się o jej uzupełnienie.

Z powyższych względów Sądowi pierwszej instancji nie można też skutecznie przypisać zarzutu naruszenia art. 235¹ Kodeksu pracy, a także § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j.Dz. U. z 2013r., poz. 1367).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną.