Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 593/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 212 pkt 3, art. 230 par. 1 i 2, art. 231, art. 235(1), art. 236, art. 283
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 6 ust. 4 i 5 pkt 1, par. 7 ust. 1, par. 8 ust. 2 i 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 4 ust. 2, art. 15 ust. 2, art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Elżbieta Kremer Protokolant Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 13 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółki Akcyjnej w likwidacji w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1126/10 w sprawie ze skargi [...] Spółki Akcyjnej w likwidacji w T. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2010 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2010 r., znak: [...], 2. zasądza od Głównego Inspektora Sanitarnego na rzecz [...] S.A. w likwidacji w T. kwotę 800 (osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II OSK 593 / 11

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. w likwidacji w T. (zwanej również skarżącą Spółką) na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2010 r., uchylającą skarżoną decyzję w całości i umarzającą postępowanie organu I instancji w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Decyzją z dnia [...] października 2007 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Turku stwierdził u M. K. chorobę zawodową- obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wymienioną pod pozycją 21 wykazu chorób zawodowych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ze zm.- zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.). Po rozpoznaniu wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 marca 2009 r. (sygn. akt IV SA/Po 435/08) oddalił skargę [...] S.A. w likwidacji w T. na tę decyzję.

Wnioskiem z dnia 21 lipca 2009 r. skarżąca Spółka wystąpiła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzję administracyjną z dnia [...] marca 2008 r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 (Dz. U. Nr 116, poz. 740) stwierdzający, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 ze zm.) w zakresie, w jakim przepisy te nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, a także wydane na ich podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP i tracą moc z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Urzędowym, tj. od dnia 2 lipca 2009 r. Organy, w ocenie Spółki, dokonały stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu M. K. na podstawie niekonstytucyjnych przepisów prawa.

Postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu wznowił powyższe postępowanie administracyjne.

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej tego organu z dnia [...] marca 2008 r.

W uzasadnieniu swej decyzji organ wskazał, że w wyniku wznowienia postępowania przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w ramach którego Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu wskazało w piśmie z dnia 8 października 2009 r., iż nie znalazło podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego z dnia 20 września 2007 r., gdyż stwierdzony u badanego ubytek słuchu jest chorobą zawodową narządu słuchu zawartą również w wykazie chorób zawodowych poz. 21- załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. (Dz. U. Nr 105 poz. 869- zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.). Z ustaleń dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej wynika ponadto, że w okresie zatrudnienia w [...] S.A. M. K. był narażony na hałas przekraczający normatywy higieniczne.

W wyniku odwołania od powyższego rozstrzygnięcia wniesionego przez skarżącą Spółkę, decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Główny Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 §1 pkt 2 w związku z art. 145a, art. 147 i art. 149 § 3 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145a k.p.a., tj. w razie niezgodności przepisów z Konstytucją RP zgodnie z art. 147 k.p.a. może nastąpić tylko na wniosek strony. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 grudnia 2008 r. (sygn. II OSK 1457/08) jednoznacznie orzekł, że były pracodawca nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia choroby zawodowej swojego byłego pracownika. Nie można też uznać, by miał interes we wznowieniu tego postępowania. W tej sytuacji należało stwierdzić, że organ nie miał podstaw prawnych do wznawiania postępowania. W ocenie organu II instancji w odpowiedzi na wniosek z dnia 21 lipca 2009 r. organ I instancji powinien odmówić wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 w zw. z art. 145a i art. 147 k.p.a. Skoro jednak postępowanie zostało wznowione i została wydana decyzja w I instancji należało w postępowaniu odwoławczym ją uchylić i umorzyć postępowanie I instancji.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca Spółka wniosła o jej uchylenie i ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie art. 28 i art. 147 k.p.a. Skarżąca stwierdziła, że jej interes prawny jest niewątpliwy, skoro poszkodowany pracownik może na podstawie art. 444 § 1 k.c. dochodzić od pracodawcy jednorazowego odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając powyższą skargę, uznał ją za bezzasadną. Wskazując na normę art. 145a k.p.a., Sąd pierwszej instancji uznał, że w przypadku, gdy wniosek o wznowienie postępowania nie pochodzi od strony organ działając na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. winien wydać decyzję o odmowie wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych. Zdaniem Sądu pierwszej instancji przywołany przez organ odwoławczy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wbrew stanowisku strony skarżącej zachował aktualność w obecnym stanie prawnym. W uzasadnieniu tego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przywołany przez skarżącego art. 444 k.c. nie może być uważany za materialnoprawną podstawę do udziału byłego pracodawcy w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie choroby zawodowej. Z przepisu tego wynika ewentualna odpowiedzialność cywilnoprawna pracodawcy, z którą nie ma bezpośredniego związku interes prawny wymagany do udziału w sprawie administracyjnej, której przedmiotem jest stwierdzenie choroby zawodowej.

Sąd stwierdził, iż organ I instancji wszczął postępowanie, nie badając, czy wniosek o wznowienie postępowania pochodził od strony. W sytuacji zaś, gdy organ wszczął postępowanie pomimo zaistnienia przesłanki podmiotowej do odmowy wznowienia postępowania zasadnie organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji jako bezprzedmiotowe.

Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) oddalił skargę jako bezzasadną.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły [...] S.A. w likwidacji w T., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w szczególności:

1. art. 147 w związku z art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca Spółka jako były pracodawca nie ma interesu we wznowieniu postępowania, a tym samym nie może być traktowana jako strona w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia choroby zawodowej u byłego pracownika,

2. a w konsekwencji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nie uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wskazując na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej, skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowanie według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, skarżąca Spółka wskazała, że jej interes prawny w kontrolowanym postępowaniu wynika z szeregu przepisów Kodeksu pracy, które nakładają na pracodawcę obowiązek niezwłocznego zgłoszenia właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu i właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy każdego przypadku podejrzenia choroby zawodowej (art. 235 § 1 k.p.), a także inne wymienione w § 3 tego przepisu obowiązki. Pracodawca jest obowiązany prowadzić rejestr obejmujący przypadki stwierdzonych chorób zawodowych i podejrzeń o takie choroby (art. 235 § 4 k.p.) oraz przesłać zawiadomienie o skutkach choroby zawodowej do instytutu medycyny pracy wskazanego w przepisach wydanych "na podstawie art. 237 § 1(1)" oraz do właściwego państwowego inspektora sanitarnego (art. 235 § 5 Kodeksu pracy). Pracodawca jest obowiązany także do systematycznej analizowany przyczyny wypadków przy pracy, chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami środowiska pracy i na podstawie wyników tych analiz stosować właściwe środki zapobiegawcze (art. 236 Kodeksu pracy). Jak podkreśliła Spółka, wskazując na znowelizowany przepis art. 2371 Kodeksu, gdyby zamiarem ustawodawcy było ograniczenie uprawnień w omawianym zakresie, wówczas w ramach tej nowelizacji musiałby dokonać stosownych ograniczeń w tym przepisie, a tego nie uczynił. W konsekwencji brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do formułowania na tle art. 2371 k.p. twierdzeń, że regulacja ta ograniczała możliwości dochodzenia przez pracownika od pracodawcy "roszczeń poza ubezpieczeniowych" z tytułu choroby zawodowej. W tym zakresie Spółka wskazała również na odpowiedzialność pracodawcy z tytułu czynów niedozwolonych, a w szczególności rozstroju zdrowia pracownika, możliwość dochodzenia jednorazowego odszkodowania, renty, czy zadośćuczynienia za krzywdę. Strona skarżąca również wskazała na swoje obowiązki wynikające z § 8 ust. 3 pkt 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] marca 2008 r. Odnotować również należało i tę okoliczność, że decyzja ta była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który w prawomocnym wyroku z dnia 19 marca 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 435/08, oddalił skargę pracodawcy - [...] S.A. w likwidacji w T., czyli strony wnoszącej niniejszą kasację. W wyroku tym Sąd nie kwestionował legitymacji pracodawcy jako strony postępowania, a więc przesądził o jej istnieniu. Ocena ta z punktu widzenia mocy wiążącej tego prawomocnego wyroku (art. 170 p.p.s.a.) jest wiążąca dla podmiotów wskazanych w tym przepisie, a więc tak Sądu, jak i organu, które muszą przyjmować, iż ta kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki. Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1999 r. sygn. akt I CKN 169/98, OSP z 1999 r., z. 4, poz. 63). Należy jednakże dostrzec i to, że ocena ta zapadła na gruncie ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., bowiem to na tej podstawie zapadły rozstrzygnięcia kontrolowane w sprawie zakończonej decyzją będącą przedmiotem wznowienia w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawy wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez skarżącą Spółkę po wejściu w życie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Zatem, to z punktu widzenia tego aktu normatywnego należało ocenić, czy Spółka jest podmiotem, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Odnotować nadto należało, iż "w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania mamy do czynienia z tą samą stroną, co w postępowaniu zwykłym" (por. J. Borkowski. Zmiana i uchylenie ostatecznych decyzji administracyjnych. Warszawa 1967, s. 62- 63).

Przyjmując za punkt wyjścia dla zaistniałego na tle rozpoznawanej sprawy zagadnienia treść art. 28 k.p.a., do którego również odnosi się w zarzucie kasacji jej autor, zauważyć należało, iż w świetle tego przepisu decydujące znaczenie dla uzyskania przymiotu strony ma istnienie interesu materialnoprawnego w uzyskaniu określonego rozstrzygnięcia administracyjnego. Podkreślić przy tym trzeba, iż norma będąca podstawą interesu prawnego może należeć do "każdej gałęzi prawa, nie tylko do prawa administracyjnego". Powinna to być norma dająca się indywidualnie określić i wyodrębnić spośród innych przepisów - norma, której treść można do końca ustalić (por. J. Zimmerman. Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r. sygn. akt IV SA 846/95, OSP z 1997 r., z. 4, poz. 83 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt II OSK 865/09, niepubl., czy postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2009 r. sygn. akt II OZ 865/09, LEX nr 573628).

Oceniając posiadanie przez pracodawcę interesu prawnego wskazać trzeba, iż w myśl zawartego w art. 2351 Kodeksu pracy unormowania "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych <>". Tak, więc rozpoznanie choroby zawodowej ściśle powiązano z istnieniem narażenia zawodowego. W konsekwencji w postępowaniu dotyczącym zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych przypisano określone uprawnienia i obowiązki pracodawcy, a uczyniono to zarówno w treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., jak i w Kodeksie pracy. Należy przy tym dokonać rozróżnienia ze względu na status pracodawcy, jako obecnie zatrudniającego stronę, wobec której prowadzone jest postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej lub jako byłego pracodawcy, gdyż odmienny będzie zakres jego uprawnień lub obowiązków w obu tych przypadkach. Badania, zatem interesu prawnego pracodawcy nie można ograniczyć jedynie do przepisów Kodeksu cywilnego, jak to czyni Sąd pierwszej instancji. W tym też zakresie argumentacja strony skarżącej zasadnie opierała się również na przepisach Kodeksu pracy oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.

I tak, stwierdzić trzeba, iż Kodeks pracy w art. 212 pkt 3 zobowiązuje osobę kierującą pracownikami do organizowania, przygotowywania i prowadzenia prac w sposób uwzględniający zabezpieczenie pracowników przed wypadkami przy pracy, chorobami zawodowymi i innymi chorobami związanymi z warunkami środowiska pracy. W myśl z kolei art. 230 § 1 oraz art. 231 Kodeksu pracy w razie stwierdzenia u pracownika objawów wskazujących na powstanie choroby zawodowej, pracodawca obowiązany jest przenieść pracownika do innej pracy, nienarażającej go na działanie czynnika, który wywołał te objawy. Zgodnie zaś z art. 230 § 2 Kodeksu pracy, jeżeli takie przeniesienie powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownikowi przysługuje dodatek wyrównawczy przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy. Nie ulega, zatem wątpliwości, że ciężar ponoszenia powyższych obowiązków, w tym i finansowych, obciąża pracodawcę, który jest zobowiązany do zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w zakładzie pracy niezależnie od tego, czy u pracownika nastąpi stwierdzenie choroby zawodowej, czy też nie. Powyższe obowiązki dotyczą jednak nie byłego, ale obecnego pracodawcy.

Z kolei zgodnie z treścią art. 236 Kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany systematycznie analizować m. in. przyczyny chorób zawodowych związanych z warunkami środowiska pracy i podejmować właściwe środki zapobiegawcze. Także przepis art. 235 Kodeksu pracy nakłada na pracodawcę określone obowiązki związane z niezwłocznym zgłoszeniem każdego przypadku podejrzenia choroby zawodowej (§ 1), dokonania określonych działań w związku z rozpoznaniem takiej choroby (§ 3), prowadzenia odpowiedniego rejestru (§ 4) oraz dokonywania odpowiednich zawiadomień (§ 5). We wskazanym wyżej zakresie, prócz wymogu zgłoszenia choroby zawodowej, pozostałe obowiązki będą odnosić się również do byłego pracodawcy. Powyższe obowiązki w zakresie podejrzenia wystąpienia choroby zawodowej, czy też innych okoliczności z nią związanych mają istotne znaczenie dla pracodawcy i wiążą się z ewentualną po jego stronie odpowiedzialnością karną (art. 283 Kodeksu pracy), cywilną, jak i służbową względem pracownika odpowiedzialnego za dopełnienie procedur wskazanych w Kodeksie pracy. Przy czym, co oczywiste, odpowiedzialność powyższa będzie miała inny charakter w zakresie odpowiedzialności pracodawcy, który nie pozostaje z pracownikiem w aktualnym stosunku pracy.

Przedstawione wyżej uwarunkowania spowodowały, że w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. ustawodawca skonkretyzował uprawnienia i obowiązki pracodawcy w § 6 ust. 4 i 5 pkt 1, § 7 ust. 1, § 8 ust. 3 pkt 2. Wprawdzie, co należy podkreślić, pracownikowi i pracodawcy nie przypisano tych samych uprawnień, jak na przykład tego, że w myśl § 7 ust. 1 rozporządzenia tylko pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Uprawnienia tego nie ma już pracodawca, chociaż on z kolei może zwracać się do organu z wnioskiem o podjęcie czynności, o jakich mowa np. w § 8 ust. 2 rozporządzenia. Zwrócić trzeba uwagę również i na taką kwestię, że w rozporządzeniu tym, o ile ustawodawca posługuje się pojęciem "pracownika" i "byłego pracownika", to nie czyni on już tego rozróżnienia w stosunku do pracodawcy. Analiza obowiązku udzielenia informacji przez pracodawcę na wniosek lekarza, wydającego orzeczenie lekarskie (§ 6 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia) prowadzi do wniosku, iż zakres informacji zawartych w dokumentacji obejmującej dane o narażeniu zawodowym może dotyczyć tak obecnego, jak i byłego pracodawcy. W tym też zakresie nie można wykluczyć obowiązku organu do przesłania pracodawcy rozumianego jako obecnego, czy byłego, decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia (§ 8 ust. 3 pkt 2 ww. rozporządzenia) z zachowaniem określonego w nim wymogu, iż warunki pracy mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Przedstawione wyżej okoliczności, przy uwzględnieniu obowiązków pracodawcy do stosowania właściwych środków zapobiegawczych wskazują na to, iż pracodawca nie może być pozbawiony wiedzy o ewentualnych roszczeniach pracowników, jak i o zagrożeniach istniejących w ocenie tychże pracowników w warunkach pracy.

Przedstawione wyżej uwagi, o ile nie budzą żadnych wątpliwości w przypadku pracodawcy obecnie zatrudniającego stronę postępowania, o tyle wymagają dalszych rozważań w przypadku byłego pracodawcy w stosunku, do którego jak wskazano powyżej, zakres obowiązków i odpowiedzialności jest o wiele węższy lub w ogóle wyłączony. Odniesienie się jedynie do przepisów Kodeksu pracy lub rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. nie pozwala na automatyczne zidentyfikowanie interesu prawnego każdego byłego pracodawcy w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Interes prawny byłego pracodawcy może natomiast wynikać z treścią art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, a więc wiązać się z możliwością poniesienia dodatkowych kosztów z tytułu ubezpieczenia wypadkowego. Skoro, bowiem wysokość stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe ustalana jest w zależności od kategorii ryzyka, wyznaczonej również m.in. poprzez stwierdzone choroby zawodowe, przy tym kategoria ryzyka dla grup działalności ustalana jest na okres nie dłuższy niż na 3 lata składkowe, to interes prawny do wzięcia udziału w toczącym się postępowaniu wynikać będzie z możliwości zwiększenia po stronie pracodawcy ciężaru ekonomicznego ponoszonych kosztów jako płatnika składek w ramach systemu ubezpieczeń społecznych (art. 4 ust. 2 z związku z art. 15 ust. 2 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 w związku z art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych). Z tego też względu skarżąca Spółka może domagać się od organu wydania rozstrzygnięcia określonej treści.

Konkludując przedstawione wyżej uwarunkowania stwierdzić trzeba, że były i aktualny pracodawca, będący płatnikiem składek w ramach systemu ubezpieczeń społecznych posiada przymiot strony w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie choroby zawodowej (art. 2351 Kodeksu pracy) na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Powyższe stanowisko znajduje swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki z dnia 24 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1744/06, niepubl. oraz z dnia 14 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 190/09, niepubl.).

Wskazane wyżej okoliczności stanowią o trafności zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 147 w związku z art. 28 k.p.a. Powyższe uchybienie wpłynęło na ocenę stanowiska zaprezentowanego w skarżonym wyroku, którym niesłusznie podzielono stanowisko organu odwoławczego odnośnie braku interesu prawnego strony skarżącej w złożeniu wniosku o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie. W związku z powyższym za zasadny również należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., którego treścią skarżąca Spółka wyraźnie nawiązuje do poprzedniego zarzutu kasacji poprzez użycie zwrotu "w konsekwencji", a więc do naruszenia wskazanych w nim przepisów prawa materialnego.

Ponieważ skarga kasacyjna skutecznie wykazała prawidłowość zarzutu naruszenia prawa materialnego, przy braku naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę, uchylając z przyczyn wyżej omówionych, decyzję organu odwoławczego.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a.