Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 3302/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia: NSA Wiesław Morys Asesor WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Protokolant: st. sekret. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2005 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby celnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 25 ust. 1 pkt 8a oraz art. 81 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 72, poz. 802 z późn. zm.) zwolnił J. M. ze służby stałej w Izbie Celnej w K.

W uzasadnieniu decyzji zaznaczył, iż zwolnienie ze służby było konsekwencją wniesienia przeciwko stronie aktu oskarżenia, zarzucającego [...] (art. [...] § [...] Kodeksu karnego) polegającego na [...].

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] r. strona domagała się uchylenia krzywdzącej dla niej decyzji. Zarzuciła jej naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez nie zawieszenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy przepis art. 25 ust. l pkt.8a ustawy o Służbie Celnej w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 23 kwietnia 2003r. /Dz. U. Nr 120 poz. 1120/ zdawał się w sposób oczywisty naruszać art. 2 i art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, a Rzecznik Praw Obywatelskich rozważał możliwość wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności tego przepisu z Konstytucją. Jak również, wskazała na naruszenie art. 2 Konstytucji RP i art. 7 K.p.a. w związku z art. 3 i 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz zmianie ustawy o Służbie Celnej, poprzez naruszenie zakazu retroakcji i zastosowanie w podstawie prawnej decyzji przepisu prawa, który wszedł w życie z dniem 11 sierpnia 2003 r., czyli po dniu wniesienia aktu oskarżenia przeciwko stronie tj. [...] r. oraz naruszenie przepisu art. 30 ust. 2 ustawy z 23 maja 1991r. o związkach zawodowych (t.j. Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 854 z późn. zm.), bowiem Dyrektor Izby Celnej przed wydaniem decyzji o zwolnieniu strony ze służby nie zwrócił się do organizacji związkowej o informację o pracownikach korzystających z jej ochrony, do których zlicza się strona.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy własną decyzję pierwszoinstancyjną, gdyż nie znalazł podstaw do jej uchylenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia opisał stan faktyczny, który miał miejsce w sprawie i powołując się na treść art. 25 ust.1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej wskazał, iż wymieniona w nim przesłanka wniesienia aktu oskarżenia nie ustała i dlatego istniał obligatoryjny obowiązek rozwiązania ze stroną stosunku pracy. Ponadto podniósł, iż ustawodawca, nowelizując ustawę o Służbie Celnej, kierował się wzmocnieniem roli, jaką ma Państwo do spełnienia w przypadku naruszenia przepisów przez funkcjonariuszy celnych. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w K. służba ta jest zbyt ważna, aby w skutek popełnienia [...].

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. Decyzjom tym zarzucił rażące naruszenie art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 2 pkt 1, art. 3 ust. l i art. 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz zmianie ustawy o Służbie Celnej / Dz. U. Nr 120 poz. 1122/, poprzez zastosowanie w sprawie art. 25 ust. l pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej/Dz. U. Nr 72 poz. 802 z późn. zm./ oraz art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 231 § 1 Kodeksu karnego i planowanym wystąpieniem Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie zgodności z Konstytucją RP znowelizowanego przepisu art. 25 ust. l pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Tym samym ponowił zarzuty, jak i argumenty zaprezentowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] r. dotyczące również naruszenia przepisu art. 30 ust. 2 ustawy z 23 maja 1991r. o związkach zawodowych (t.j. Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 854 z późn. zm.).

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyjaśnił, iż powoływanie się przez skarżącego na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., a przepis art. 25 ust. 1 pkt 8a znowelizowanej ustawy o Służbie Celnej jest powszechnie obowiązujący. Zatem podjęte w sprawie rozstrzygnięcie było zgodne z przepisami procedury administracyjnej, w tym również jej zasadami określonymi w art. 6 i 7 K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada wymogom określonym zarówno w przepisach prawa materialnego, jak i procesowego.

Na wstępie wyjaśnić trzeba, iż mimo, że skarga została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm./, to jednak podlega rozpoznaniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "ustawą p.p.s.a."/. Konsekwencja ta wynika z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm./, który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".

Przepisy te mają zastosowanie do przedmiotowej skargi z uwagi na datę jej wniesienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego tj. w dniu [...] r.

W drugiej kolejności należy stwierdzić, iż stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej rozstrzygnięć. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wtedy, w zależności od rodzaju naruszenia, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym kontroli, w aspekcie zgodności z prawem, podlegała zaskarżona decyzja i postępowanie, które ją poprzedziło, z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad, powodujących nieważność tej decyzji. Jednakże w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

W przedmiotowej sprawie bezspornie ustalono, że przeciwko skarżącemu wszczęto postępowanie karne i wniesiono akt oskarżenia [...] (art. [...] § [...] Kodeksu karnego), polegającego na [...], a nadto w sprawie karnej nie zapadło jeszcze prawomocne orzeczenie sądu. Ustaleń tych dokonanych w tym zakresie przez organy orzekające nie kwestionuje skarżący.

Stosownie zatem do treści art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 72, poz. 802 z późn. zm.) obowiązującej w dniu wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie skarżącego, funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby m. in. w wypadku wniesienia [...]. Treść tego przepisu wskazuje, że w tym przypadku zwolnienie funkcjonariusza celnego ma charakter obligatoryjny, a organ administracji działa w ramach związania administracyjnego. Oznacza to, że samo [...] wymusza na właściwych organach celnych podjęcie rozstrzygnięcia o zwolnieniu ze służby. Ustawodawca nie określił daty wniesienia aktu oskarżenia, jako przesłanki obowiązywania art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Przemawia za tym zawarte w tym artykule jednoznaczne sformułowanie "funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia [...]".

Powołany przepis art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej został wprowadzony na podstawie art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. nr 120, poz. 1122, zwanej dalej w skrócie: "ustawą zmieniającą") i wszedł w życie z dniem 10 sierpnia 2003 r., a więc obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji ([...]r.), jak i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej ([...]r.).

W rozpatrywanej sprawie podstawę zarzutów skargi stanowiła treść art. 3 ustawy zmieniającej wskazująca, iż postępowania wszczęte i niezakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie tej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych. Zdaniem pełnomocnika skarżącego w zaistniałej sytuacji przepis art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej został zastosowany wstecz.

W tym miejscu wskazać trzeba, iż przepis art. 3 ustawy zmieniającej nie może mieć zastosowania do postępowań dyscyplinarnych, które zostały uruchomione na podstawie art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej. Wprowadzona tym przepisem nowa przesłanka zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby dotyczy tych wszystkich postępowań dyscyplinarnych, które zostały wszczęte po dniu 10 sierpnia 2003 r., czyli po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej. Natomiast w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z retrospekcją przepisu prawa, gdyż stary fakt prawny jakim było wniesienie aktu oskarżenia [...] przeciwko skarżącemu jest oceniany po tej dacie już według przepisów wprowadzonych ustawą zmieniającą. Powołany w skardze art. 3 ustawy zmieniającej dotyczył więc jedynie postępowań, które zostały wszczęte i niezakończone ostatecznie przed dniem 10 sierpnia 2003 r. Identyczny pogląd prawny został wyrażony w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2004 r. i 29 kwietnia 2005 r. (sygn. akt 4 II SA/Ka 3371/01 i IV SA/Gl 81/04 – nie publikowane).

Odnosząc się do zarzutu podnoszonego w skardze nie sposób pominąć okoliczności, że w przypadku skarżącego wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nastąpiło w czasie obowiązywania art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, a konkretnie w dniu [...] r., czyli z datą wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61 K.p.a. i sporządzenia zawiadomienia o jego wszczęciu. Skoro zatem co do kwestionowanego przez skarżącego przepisu art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej nie zapadło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o jego niekonstytucyjności, to organy orzekające prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie powołany przepis prawa, jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia. Tym samym bezpodstawny stał się zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez nie zawieszenie postępowania administracyjnego.

Przyjęcie takiego stanowiska w rozpoznawanej sprawie nie narusza postanowień art. 2 i art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. nr 78, poz. 483). Szczególny charakter służby funkcjonariuszy celnych i ciążące na nich obowiązki względem Państwa spowodowały zaostrzenie wymogów im stawianych, ale jednocześnie też dały dodatkowe gwarancje w przypadku prawomocnego wyroku uniewinniającego (por. wyrok TK z dnia 21 grudnia 2004 r. SK 19/03, OTK-A 2004/11/118 i z dnia 19 października 2004r. K 1/04, OTK-A 2004/9/93).

Stosownie do art. 61 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusza celnego zwolnionego ze służby w oparciu o art. 25 ust.1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, na jego wniosek przywraca się do służby w wypadku uniewinnienia go prawomocnym wyrokiem sądu. W przedmiotowej sprawie nie zapadł taki prawomocny wyrok sądu.

Podnieść trzeba, iż w przypadku skarżącego sprzeczne z prawem byłoby wydanie decyzji administracyjnej z mocą wsteczną (retroakcja), co wynika wprost z powyższych rozważań.

W ramach kontroli zaskarżonej decyzji należy zauważyć, iż organy administracji orzekające w sprawie w prawidłowy sposób informowały skarżącego o podejmowanych działaniach i dały mu możliwość nie tylko zapoznania się z aktami sprawy, ale także zgłaszania dodatkowych dowodów, czym zapewniły skarżącemu czynny udział w postępowaniu.

Przedstawione powyżej ustalenia faktyczne i prawne wbrew zarzutom skarżącego wynikały z prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i były zgodne z przepisami prawa materialnego obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonej decyzji, które organ administracyjny prawidłowo zastosował i omówił w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia.

W tym miejscu podkreślić trzeba, że skład orzekający w niniejszej sprawie związany jest normą prawną wyrażoną w treści wskazanych wyżej przepisów prawa, które odzwierciedlają wolę ustawodawcy i nie może, przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji, brać pod uwagę negatywnych dla skarżącego skutków prawidłowo podjętych rozstrzygnięć. Tak więc nie jest uprawniony do badania innych okoliczności sprawy, w tym pokrzywdzenia skarżącego, jak i zgodności zaskarżonej decyzji z zasadami współżycia społecznego.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy p.p.s.a., ponieważ organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny, jak i przy jego ocenie, nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Zatem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i prawidłowych rozważań prawnych.

W tym stanie rzeczy uznano, iż skarga wniesiona przez skarżącego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., co orzeczono w sentencji.