Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 251/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2013-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne: Scalanie gruntów
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 par. 1, art. 157 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Asystent sędziego Liwiusz Hanaj, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając ponownie sprawę stosownie do art. 127 § 3 kpa, utrzymało w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa swoją decyzję z dnia [...], w której stwierdziło nieważność decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 5 października 1970r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 24 czerwca 1970 r., zatwierdzającej projekt scalenia gruntów obszaru p.n., w odniesieniu do gruntów należących w toku scalenia do Z. i C. K., które w wyniku opisanego postępowania w przedmiocie scalenia gruntów posiadały nr działek [...] (obecnie w wyniku odnowienia ewidencji gruntów posiadają nr [...]) , uznając że orzeczenie to zostało podjęte z rażącym naruszeniem art. 1 ustawy o scaleniu gruntów z 1923 r.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ podniósł, że wnioskiem z dnia 2 stycznia 2002r. K. M. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 5 października 1970 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 24 czerwca 1970 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi: [...], w odniesieniu do gruntów należących w toku scalenia do Z. i C. K.

Organ wskazał, że z decyzji Wojewódzkiej Komisji z dnia 13 października 1970 r., wynika, że w latach 1941-1944 okupacyjne władze niemieckie wysiedliły rolników ze wsi [...]i częściowo z innych 13 sąsiednich wsi, a z ich gospodarstw utworzyły nowe, duże gospodarstwa dla osadników narodowości niemieckiej. Na skutek tego, prawie wszystkie granice starych gospodarstw zostały zniszczone, zaprojektowano nowe drogi, rozebrano część budynków, a byłych właścicieli tych gruntów władze te osiedliły na gruntach słabszych w innych miejscowościach. W 1945 r. po wyzwoleniu tych terenów, właściciele tych gruntów, samorzutnie przywrócili stan posiadania sprzed 1941 r. Dokonany przez nich podział tych gruntów w większości wypadków nie odpowiadał faktycznemu stanowi z 1941 r. Jedni rolnicy zajęli większe obszary, inni mniejsze niż im się faktycznie należały, a byli i tacy, którzy nie objęli w posiadanie swoich gruntów.

W tym stanie rzeczy na skutek wniosku licznych skarg właścicieli gruntów Powiatowy Urząd Ziemski orzeczeniem z 22 listopada1945 r. wdrożył postępowanie scaleniowe na tych obszarach. Ustalony obszar scalenia tym orzeczeniem został następnie rozszerzony orzeczeniami tego Urzędu z dnia 18 lipca 1946 r., z 15 kwietnia 1947 r. i z 21 lipca 1947 r. Na podstawie tych orzeczeń łącznie objęto postępowaniem scaleniowym powierzchnię wynoszącą 1947,15 ha gruntów, należących wówczas do 2097 uczestników scalenia.

Odtworzenie starego stanu posiadania w drodze szczegółowego pomierzenia i oszacowania każdego gospodarstwa na skutek zniszczenia prawie wszystkich granic dawnych gospodarstw i braku jakichkolwiek dokumentów pomiarowych było niemożliwe. Z tego powodu wykonawca prac scaleniowych ustalił wspólnie z uczestnikami scalenia na podstawie przedkładanych przez nich dokumentów własnościowych obszar gruntów w poszczególnych gospodarstwach. Na podstawie ustalonej wartości w poszczególnych kompleksach i obrębach obszaru scalenia wyliczono średnią wartość 1 ha oraz wartość poszczególnych gospodarstw. Takie ustalenia starego stanu posiadania w odniesieniu do niektórych gospodarstw mogły odbiegać od faktycznej wartości. Ustalony w ten sposób szacunek został przyjęty przez uczestników. Tak ustalony stary stan posiadania i szacunek gruntów dla poszczególnych gospodarstw został zatwierdzony ostatecznym orzeczeniem Starosty Powiatowego z dnia 18 listopada 1947r. Opracowany projekt scalenia został okazany uczestnikom scalenia w 1949 r., a następnie zatwierdzony orzeczeniem Starosty Powiatowego z dnia 29 września 1949 r. Od decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia wpłynęło 68 odwołań do Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej Komisja odwołań tych nie rozpatrzyła, ponieważ Zarządzeniem Ministra Rolnictwa scalenia zostały wstrzymane.

Ponownie do prac scaleniowych przystąpiono dopiero w 1965 r. Prace miały ograniczyć się jedynie do wydzielenia każdemu uczestnikowi scalenia odpowiedniego ekwiwalentu za posiadane gospodarstwa przed scaleniem. Ograniczenia te spowodowały konieczność wydzielenia brakujących ekwiwalentów niejednokrotnie w oddzielnych małych działkach rolnych położonych nawet w sąsiednich wsiach, wydzielonych z istniejących gospodarstw, posiadających większy obszar niż wynikało to z rozrachunku. Projektowanie utrudniały powstałe w między czasie zmiany we władaniu gruntami, jak również trwałe zainwestowanie terenu.

Opracowany projekt scalenia okazano uczestnikom w poszczególnych wsiach w 1968 r. i 1969 r. oraz częściowo w 1970 r. Projekt scalenia gruntów obszaru [...] został zatwierdzony decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 24 czerwca 1970 r.

Decyzją z dnia 5 października 1970 r., Wojewódzka Komisja Ziemska przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej wprowadziła odpowiednie zmiany w projekcie scalenia, natomiast w pozostałej części utrzymała w mocy decyzję z 24 czerwca 1970 r.

Postępowaniem scaleniowym objęto m. in. grunty, stanowiące działkę nr [...]wych, położone na terenie miasta, należące do Z. K. Stan taki zainteresowana potwierdziła własnoręcznym podpisem w rejestrze szczegółowym pomiarowo-szacunkowym przed scaleniem. Z kolei C. K. przed scaleniem posiadał grunty na terenie wsi [...], co poświadczył własnoręcznym podpisem złożonym w rejestrze szczegółowym pomiarowo-szacunkowym przed scaleniem. Stan taki został zatwierdzony orzeczeniem Starosty Powiatowego z dnia 18 listopada 1947 r. Ponadto, pod protokołem ustalenia stanu posiadania w dniu 15 grudnia 1966 r. własnoręcznym podpisem C. K. reprezentując swoją żonę – Z. K. potwierdził, że posiada ona grunt zapisany w rejestrze starego stanu posiadania zatwierdzonym prawomocnym orzeczeniem z 18 listopada 1947 r. Z kolei, pod protokołem ustalenia stanu posiadania w grudniu 1966 r. C. K. własnoręcznym podpisem potwierdził, że posiada grunt zapisany w rejestrze starego stanu posiadania zatwierdzonym w/w prawomocnym orzeczeniem Starosty Powiatowego w Sandomierzu.

W wyniku scalenia na rzecz Z. K. wydzielono grunty, stanowiące działkę nr [...]. Natomiast, na rzecz C. K. wydzielono działkę nr 753, o pow. 0,6241 ha i wartości 842,53 j. sz. W związku z powyższym, różnica wartości gruntów przed i po scaleniu, w odniesieniu do gruntów Z. K., wyniosła +46,96 j. sz., co stanowi +2.78% wartości gruntów poddanych scaleniu. W odniesieniu do gruntów C. K. różnica wartości gruntów przed i po scaleniu wyniosła -1,22 j. sz., co stanowi -0,14 % wartości gruntów poddanych scaleniu. A zatem, zarówno Z. K. otrzymała pełny należny ekwiwalent częściowo zlokalizowany na gruntach własnych, jak i C. K. otrzymał pełny należny ekwiwalent, częściowo w działce, która przed scaleniem stanowiła własność jego żony.

Powołując się na treść art. 6 ustawy z dnia 31 lipca1923 r. o scalaniu gruntów, Minister wskazał, że taki sposób wydzielenia Z. K. i C. K., z obszaru scalenia, w zamian za dotychczas posiadane grunty, odpowiadających im co do wartości innych gruntów, nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. W dokumentach scaleniowych brak jest jakichkolwiek zastrzeżeń wnoszonych przez zainteresowane strony. Dodatkowo, zainteresowani w przedmiotowej sprawie nie składali odwołań od decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 24 czerwca 1970 r., a zatem należy sądzić, że uczestnicy projekt scalenia ich gruntów przyjęli bez zastrzeżeń.

Po zakończeniu scalenia gruntów, w wyniku odnowienia ewidencji gruntów działki nr [...]otrzymały odpowiednio nr [...]. Następnie, w trakcie prowadzonych prac uwłaszczeniowych na wyżej wymienione grunty zostały wydane akty własności ziemi. Powiatowa Komisja ds. Uwłaszczeń Prezydium Powiatowej Rady Narodowej aktem własności ziemi z dnia 6 października 1973 r., stwierdziła, że Z. i C. małż. K. z mocy prawa stali się właścicielami działek nr [...]. Następnie Naczelnik Miasta wydał akt własności ziemi z dnia 18 października 1976 r., na rzecz Z. i C. małż. K., obejmujący działki nr [...]. W związku z odwołaniem Z. K. od aktu własności ziemi Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami - Urzędu Wojewódzkiego decyzją z 5 stycznia 1986 r. stwierdził jego nieważność, gdyż działka przedscaleniowa nr [...] posiada uregulowany stan prawny aktem notarialnym z dnia 1933r., a z kolei na działki nr [...]wydano już w dniu 6 października 1973 r. akt własności ziemi.

Istotny w przedmiotowej sprawie jest, zdaniem organu fakt, że skarżąca w swych pismach kwestionuje przede wszystkich regulację stanu prawnego spornych gruntów, który to w rzeczywistości został uregulowany aktem notarialnym albo w drodze uwłaszczenia. W postępowaniu scaleniowym ukształtowany został jedynie nowy układ przestrzenny gruntów, który ostatecznie został zatwierdzony decyzją Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 5 października 1970 r. Ponadto, Z. K., a następnie jej córka K. M. zaczęły kwestionować przedmiotowe scalenie gruntów w momencie pojawienia się konfliktu rodzinnego na tle spraw majątkowych.

Kwestia dotycząca nie ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków zmian wynikających z ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 12 stycznia 1987 r., podnoszone przez skarżącą, nie stanowią przedmiotu sprawy. Zgodnie z przepisem art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.) ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie. Przepisy ww. ustawy stanowią również, że działania starosty w zakresie geodezji i kartografii kontroluje wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego właściwy ze względu na położenie nieruchomości.

Z dokumentów postępowania scaleniowego wynika, że Z. K. brała udział w postępowaniu scaleniowym zakończonym decyzją zaskarżoną przez K. M. - jej córkę. W rejestrze szczegółowym pomiarowo-szacunkowym przed scaleniem, pod treścią "K. Z. stary stan przyjmuje" widnieje jej własnoręczny podpis. Oznacza to tym samym, że grunty, stanowiące działkę nr [...] znajdowały się w posiadaniu Z. K., a nie jej córki – K. M. oraz, że osobiście zapoznała się z dokumentacją sporządzoną na okoliczność wydania zaskarżonej decyzji. Z powyższego wynika, że brała udział w postępowaniu scaleniowym. W zaistniałej sytuacji, uwagi zgłoszone w toku aktualnego postępowania przez K. M. nie mogą podważać podjętych wówczas rozstrzygnięć scaleniowych, gdyż naruszyłoby to zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się K. M. – następczyni prawna Z. i C. K. i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 lipca 2009 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia 13 lutego 2009 r. jako wydanych bez podstawy prawnej. Podniosła, iż ustalono stan faktyczny nie odpowiadający rzeczywistemu a dokonane ustalenia są sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym, a więc i ocena nie odpowiada prawu, co miało decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W przekonaniu skarżącej dotychczasowe postępowanie było wadliwe albowiem prowadzące je organy świadomie dopuszczały się fałszowania dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1538/09 oddalił skargę wskazując, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd uznał, że z akt sprawy bezspornie wynika, że w dniu wydawania decyzji przez Wojewódzką Komisję Ziemską przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 5 października 1970 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 24 czerwca 1970 r. zostały spełnione przesłanki uprawniające organy do ich wydania.

W wyniku rozpoznania wniesionej przez K. M. skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 627/10 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2009 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 1538/09 oraz uchylił decyzje decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 lipca 2009 r. nr Gzge-057-604-41/09 i poprzedzająca ją decyzję tegoż organu z dnia 13 lutego 2009 r. nr Gzge- 057-604-127/08. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz opisane decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że art. 1 ustawy z 1923 r. o scaleniu gruntów stanowił, że scaleniu podlegają grunty rozdrobnione i rozmieszczone w szachownicy oraz grunty nadmiernie zawężone, a zgodnie z art. 1 pkt 2 i 3 za grunty rozdrobnione i rozmieszczone w szachownicy uważać należy działki jednego właściciela, oddzielone od siebie działkami innych właścicieli oraz "enklawy", t.j. działki gruntów, otoczone cudzymi gruntami jednego innego właściciela, zaś za grunty nadmiernie zwężone uważać należy z reguły działki, których długość przewyższa szerokość więcej niż 15 razy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w stanie faktycznym sprawy, który nie jest przez strony kwestionowany Z. K. była przed wydaniem decyzji scaleniowej wyłączną właścicielką działki gruntu o powierzchni [...] o kształcie zwartym, nie nadmiernie zwężonym, nie stanowiącej enklawy w rozumieniu ustawy scaleniowej z 1923 r. W wyniku postępowania scaleniowego działkę tę podzielono, a Z. K. utraciła jej większą część – na rzecz męża – C. K., któremu przyznano działkę o powierzchni [...] ( ok. 52% powierzchni działki nr 177). Rezultatem postępowania scaleniowego było rozdrobnienie gruntów należących do Z. K. pozostające w jaskrawej sprzeczności z zasadniczym celem instytucji scalenia, jaką była i jest poprawa przestrzennej struktury gruntów rolnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego działka [...] należąca do Z. K. nie powinna być objęta postępowaniem scaleniowym co doprowadziło do naruszenia art. 1 ustawy scaleniowej z 1923 r. Zastosowanie przepisów tej ustawy do gruntów, które ewidentnie nie miały cech uzasadniających, zgodnie z art. 1 ustawy, objęcia ich scaleniem, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił jako dokonane z rażącym naruszeniem tego przepisu.

Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z dnia 2 czerwca 2012 r. na podstawie art. 65 § 1 kpa przekazał do załatwienia wg właściwości do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek K. M. z dnia 2 stycznia 2002 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 5 października 1970 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 24 czerwca 1970 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi: [...], w odniesieniu do gruntów należących w toku scalenia do Z. i C. K.

Postanowieniem z dnia 21 maja 2012 r. w sprawie sygn. akt II OW 75/12 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie na skutek wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego o rozstrzygniecie negatywnego sporu kompetencyjnego wskazał Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako organ właściwy do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku.

Rozpoznając niniejszą sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazało, że zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczenia prawomocne (wyrok z dnia 12 kwietnia 2011 r. w sprawie sygn. akt II OSK 627/10) wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.

Organ wskazał, że jak wynika z ustalonego i nie kwestionowanego stanu faktycznego postępowaniem scaleniowym objęto m.in. działkę nr [...] należącą do Z. K. Natomiast jej mąż C. K. przed scaleniem posiadał na terenie wsi [...]. W wyniku scalenia na rzecz Z. K. wydzielono grunty, stanowiące działkę nr [...] i działkę nr [...], co łącznie stanowiło powierzchnię 0,9757 ha i wartość 1664,96 jednostek szacunkowych. Natomiast, na rzecz C. K. wydzielono działkę nr [...]. Po zakończeniu scalenia gruntów, w wyniku odnowienia ewidencji gruntów działki nr [...]otrzymały odpowiednio nr [...]. Organ wskazał, że rezultatem postępowania scaleniowego było rozdrobnienie gruntów należących do Z. K. pozostające w jaskrawej sprzeczności z zasadniczym celem instytucji scalenia, jaką była i jest poprawa przestrzennej struktury gruntów rolnych, a tym samym została spełniona hipoteza normy prawnej określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, zgodnie z którą organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Mając na uwadze stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2011 r. w sprawie sygn. akt II OSK 627/10 Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 158 kpa decyzją z dnia 9 października 2012r. stwierdziło nieważność decyzji Wojewódzkiej Komisji ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 5 października 1970 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 24 czerwca 1970 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi: [...], w odniesieniu do gruntów należących w toku scalenia do Z. i C. K., które w wyniku postępowania w przedmiocie scalenia gruntów posiadały nr działek [...]a obecnie w wyniku odnowienia ewidencji gruntów otrzymały nr[...]

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył R. K., który zdaniem organu zakwestionował w istocie prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2011 r.

Organ w decyzji z dnia [...] utrzymując w mocy zaskarżoną własną decyzję z dnia [...], wskazał ponadto, że jak wynika z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, właścicielami działek o nr ewidencyjnych [...]są następcy prawni po C. i Z. małż. K. i w ocenie organu nie doszło do nieodwracalnych skutków prawnych, które stanowiłyby negatywną przesłankę do stwierdzenia nieważności opisanych decyzji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł R. K., który wniósł o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 77, 80 kpa, przez przyjęcie, że decyzja Kolegium z dnia [...] wydana została prawidłowo, oraz naruszenie przepisów ustawy z dnia 31 lipca 1923 r. o scaleniu gruntów. Ponadto skarżący podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji bez wnikliwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co gwarantują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego oraz Konstytucja.

Skarżący zarzucił także, że organ nie prawidłowo zinterpretował przepisy ustawy scaleniowej z 1923 roku, albowiem Kolegium stwierdziło, że działka [...]powinna być wyłączona ze scalenia zgodnie z art. 1 cytowanej ustawy, natomiast to art. 2 określa, które grunty są wyłączone ze scalenia i dotyczy to lasów, gruntów na których otwarte są kamieniołomy i kopalnie minerałów użytecznych, grunty objęte zakładami górniczymi i hutniczymi, grunty objęte nadaniami górniczymi i polami naftowymi, grunty na których znajdują się zabytki historyczne i architektoniczne. Ponadto wyłączeniu podlegają grunty, o ile ich właściciele nie wyrazili swojej zgody na scalenie. Skarżący wskazał, iż wyłączenia te nie dotyczą przedmiotowej sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie pozostawania jej w zgodności z przepisami prawa stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa.

Na wstępie należy podnieść, że zaskarżona decyzja oraz decyzja z dnia [...]zostały wydane w postępowaniu nieważnościowym. Postępowanie wszczynane na podstawie art. 157 § 2 kpa jest jednym z postępowań nadzwyczajnych, dających możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej. Jest ono samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. To oznacza, że prowadzone w trybie nadzoru postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie ma na celu ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem, obowiązującym w dacie wydawania kontrolowanej decyzji. Działanie w trybie nadzoru na podstawie art. 156 kpa wymaga innego podejścia do sprawy niż w I instancji lub przed organem odwoławczym. Organ administracyjny ocenia kwestie czysto prawne, które winny być rozstrzygane według zasad stosowanych przy kasacji. Z tego też względu organ nie może podejmować czynności zmierzających do załatwienia sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym.

Na wstępie rozważań prawnych wskazać trzeba także, że stosownie do przepisu art. 170 ustawy P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwa a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Tak więc zarówno organ jak i sąd, który sprawę rozpoznaje ponownie, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z użytego określenia wynika, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa. W pozostałym jednakże zakresie ocena wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny wiąże sąd rozpoznający sprawę ponownie. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa istnieje tylko wtedy gdy: a) stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny; b) po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny.

Odnosząc przedstawione wyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba na brak podstaw do stwierdzenia wystąpienia przesłanek umożliwiających odstąpienie przez tut. Sąd od oceny prawnej, wyrażonej przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 kwietnia 2011r., w sprawie sygn. akt II OSK 627/10. Tym samym dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonej decyzji muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko zawarte w uzasadnieniu powołanego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2009 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 1538/09 uchylił również decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 lipca 2009 r. nr Gzge-057-604-41/09 i poprzedzająca ją decyzję tegoż organu z dnia 13 lutego 2009 r. nr Gzie- 057-604-127/08. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz opisane decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że art. 1 ustawy z 1923 r. o scaleniu gruntów stanowił, że scaleniu podlegają grunty rozdrobnione i rozmieszczone w szachownicy oraz grunty nadmiernie zawężone, a zgodnie z art. 1 pkt 2 i 3 za grunty rozdrobnione i rozmieszczone w szachownicy uważać należy działki jednego właściciela, oddzielone od siebie działkami innych właścicieli oraz "enklawy", t.j. działki gruntów, otoczone cudzymi gruntami jednego innego właściciela, zaś za grunty nadmiernie zwężone uważać należy z reguły działki, których długość przewyższa szerokość więcej niż 15 razy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w stanie faktycznym sprawy, który nie jest przez strony kwestionowany Z. K. była przed wydaniem decyzji scaleniowej wyłączną właścicielką działki gruntu o powierzchni 1,20 ha- oznaczonej nr [...] o kształcie zwartym, nie nadmiernie zwężonym, nie stanowiącej enklawy w rozumieniu ustawy scaleniowej z 1923 r. W wyniku postępowania scaleniowego działkę tę podzielono, a Z. K. utraciła jej większą część – na rzecz męża – C. K., któremu przyznano działkę o powierzchni 0,6241 ha ( ok. 52% powierzchni działki nr [...]). Rezultatem postępowania scaleniowego było rozdrobnienie gruntów należących do Z. K. pozostające w jaskrawej sprzeczności z zasadniczym celem instytucji scalenia, jaką była i jest poprawa przestrzennej struktury gruntów rolnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego działka [...]należąca do Z. K. nie powinna być objęta postępowaniem scaleniowym co doprowadziło do naruszenia art. 1 ustawy scaleniowej z 1923 r. Zastosowanie przepisów tej ustawy do gruntów, które ewidentnie nie miały cech uzasadniających, zgodnie z art. 1 ustawy, objęcia ich scaleniem, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił jako dokonane z rażącym naruszeniem tego przepisu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając ponownie sprawę prawidłowo uznało, że w stanie faktycznym, który w istocie nie jest przez strony kwestionowany a polegającym na tym, że działka Z. K. oznaczona nr [...] o powierzchni 1,20 ha o kształcie zwartym, nie nadmiernie zwężonym, nie stanowiącym enklawy w rozumieniu cytowanej ustawy, została w wyniku postępowania scaleniowego rozdrobniona i podzielona na rzecz Z. K. i jej męża C. K., któremu przyznano działkę o powierzchni 0,6241 ha (ok. 52% powierzchni działki nr 177). Organ prawidłowo zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że tym samym doszło do naruszenia prawa materialnego w postaci art. 1 ustawy z dnia 31 lipca 1923 roku o scaleniu gruntów. Zastosowanie tego przepisu do gruntów, które ewidentnie nie miały cech uzasadniających objęcie ich scaleniem należało uznać za rażące naruszenie tego przepisu.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ nie naruszył prawa ustalając, iż kwestionowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]stwierdzająca nieważność decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 5 października 1970 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 24 czerwca 1970 r., zatwierdzającej projekt scalenia gruntów obszaru p.n. "[...] w odniesieniu do gruntów należących w toku scalenia do Z. i C. K., które w wyniku opisanego postępowania w przedmiocie scalenia gruntów posiadały nr działek [...] (obecnie w wyniku odnowienia ewidencji gruntów posiadają nr [...]), została wydana zgodnie z prawem, uznając że orzeczenie to zostało podjęte z rażącym naruszeniem art. 1 ustawy o scaleniu gruntów z 1923 r.

Należy podkreślić, że faktycznie podnoszone przez skarżącego w skardze zarzuty sprowadzają się do kwestionowania stanowiska Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażonego w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 kwietnia 2011 roku w sprawie II OSK 627/10, a tym samym nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).