Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 825/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), , Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej koszty postępowania sądowego w wysokości [...] ([...]) złotych.


UZASADNIENIE

Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n.

Zaskarżoną decyzją - po ponownym rozpatrzeniu sprawy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) utrzymał w mocy decyzję ZUS z [...] sierpnia 2016 r., mocą której A. M. (dalej: strona, skarżąca) odmówiono umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od września 2009 r. do lutego 2014 r.

w kwocie łącznej 18.007,12 zł (w tym: składek /13.802,12 zł/, odsetek /4.205 zł/). Jako podstawę prawną decyzji podał art. 83 ust. 1 pkt 3 i art. 28 ust. 1-3 i 3a w zw. z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm. - dalej: u.s.u.s.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej: K.p.a.). Z akt sprawy wynika, że strona wystąpiła do ZUS o umorzenie zaległości

składkowych. Wskazała na problemy finansowe, zdrowotne i trudną sytuację rodzinną. Decyzją z [...] sierpnia 2016 r., ZUS odmówił stronie umorzenia należności

z tytułu składek na jej ubezpieczenie zdrowotne. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona zarzuciła naruszenie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 - dalej: rozporządzenie). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS uchylił w części decyzję z [...] sierpnia 2016 r. oraz I. umorzył stronie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne

w kwocie 19.433,21 zł; II. odmówił umorzenia należności z tego tytułu w wysokości 18.007,12 zł. W skardze, skarżąc w/w decyzję w pkt II, strona zarzuciła naruszenie art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji, gdy jej zły stan majątkowy i rodzinny nie pozwala na opłacenie należności

w całości, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił skarżoną decyzję w pkt II. Stwierdził, że rozstrzygnięcie ZUS w części dotyczącej odmowy umorzenia pozostałych należności składkowych strony, tj. w kwocie 18.007,12 zł, jest dowolne. Zdaniem Sądu, z uzasadnienia skażonej decyzji nie wynikało, z czego ZUS - mając na uwadze ustaloną przez ten organ bardzo trudną sytuację materialną i rodzinną strony oraz jej możliwości płatnicze (zaistnienie w sytuacji strony przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia) - wygenerował przekonanie, że dysponując - po opłaceniu kosztów związanych

z utrzymaniem i leczeniem oraz będąc pozbawioną możliwości uzyskiwania dochodu (przewlekłe choroby strony i jej męża, nad którym sprawuje ona opiekę) - kwotą 69 zł strona będzie w stanie spłacić w/w zadłużenie. Według Sądu, ZUS nie uzasadnił także, dlaczego umorzył zaległości strony w takiej a nie innej kwocie (części). W opinii Sądu, słusznie zauważyła strona, że regulacje § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, jako przesłanki umorzenia, nie wymieniają uprzedniego wykorzystania wszystkich środków niezbędnych do wyegzekwowania należności a wyłącznie wykazanie przez zobowiązanego złego stanu majątkowego oraz rodzinnego, co w sprawie miało miejsce. W ocenie Sądu, orzekając w skarżonej części, ZUS naruszył art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia a także art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 K.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd nakazał uwzględnienie powyższych uwag i dokonacie oceny, czy - uwzględniając jej stan majątkowy i sytuację rodzinną - strona jest (nie jest) w stanie uiścić ciążące na niej należności, bez spowodowania ciężkich skutków dla siebie i swojej rodziny (realizując powyższe, ZUS powinien wziąć wzgląd na przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia). Po powtórnym rozpatrzeniu sprawy, skarżoną decyzją, ZUS odmówił umorzenia stronie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 18.007,12 zł. ZUS dowodził, że w sprawie nie mają zastosowania regulacje art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s., gdyż w sytuacji strony nie zaistniały przesłanki stanowiące o całkowitej nieściągalności należności składkowych (np. strona posiada majątek, z którego można prowadzić egzekucję, nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne). Dalej ZUS zauważył, że po uchyleniu decyzji przez Sąd, wezwano stronę do przedłożenia aktualnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym (dokumentacji potwierdzającej obecną sytuację majątkową, zdrowotną i rodzinną strony) i że strona odpowiedziała na to wezwanie składając stosowne oświadczenie i dokumenty. Następnie ZUS dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego w celu ustalenia, czy w sprawie zachodzą przesłanki upoważniające do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust 3a u.s.u.s. Podniósł, że możliwość umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek - mimo braku ich całkowitej nieściągalności - została ustanowiona w w/w przepisie i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu. Zważył, że przepisy te zobowiązują płatnika do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może on opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Podał, że do sytuacji takich § 3 ust. 1 rozporządzenia - w szczególności - zalicza przypadki:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. ZUS wyłożył, że - zgodnie z powyższym - umorzenie jest zasadne w stosunku do tych dłużników, których stan majątkowy i sytuacja rodzinna nie pozwalają na egzekucję. Dowodził, że oznacza to stan, w którym spłacanie zadłużenia z tytułu składek pozbawi rodzinę dłużnika niezbędnych środków utrzymania i nie pozwoli na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Stwierdził, że powodem do umorzenia niezapłaconych składek są poniesione przez dłużnika straty spowodowane klęską żywiołową a także koszty ponoszone na skutek przewlekłej choroby wnioskującego lub członka jego rodziny. Dodał, że podstawowym wskaźnikiem służącym do oceny kryterium ubóstwa jest kwota określająca minimum socjalne. Odnosząc powyższe do sytuacji strony, ZUS stwierdził, że w oświadczeniu

o stanie rodzinnym i majątkowym strona poinformowała, że: prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, który otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł; uzyskuje dochód z emerytury wynoszącej [...] zł; łączny dochód netto w rodzinie stanowi kwota [...] zł; ponosi: stałe wydatki z tytułu czynszu (542,62 zł) i opłat eksploatacyjnych (323 zł), koszty leczenia (800 zł, z czego udokumentowała zakup leków w sierpniu 2017 r. na sumę 219,41 zł), koszty wyżywienia 1.300 zł; spłaca pożyczkę bankową, zaciągniętą w kwocie [...] zł (raty po 327 zł miesięcznie); łączna kwota wydatków wynosi 1.995,62 zł. Z ustaleń własnych ZUS wynika, że strona otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie netto [...] zł natomiast jej małżonek w kwocie netto [...] zł (oba w/w świadczenia są wolne od zajęć egzekucyjnych) oraz że dochód netto w prowadzonym wspólnie gospodarstwie domowym małżonków wynosi [...] zł. ZUS dowodził, że ustalony dochód netto jest wyższy od minimum socjalnego, które dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi [...] zł. Wskazał, że - po uwzględnieniu wszystkich w/w przez stronę miesięcznych opłat i wydatków, do dyspozycji strony i jej małżonka pozostają oszczędności w kwocie 422,21 zł. Uznał, że przedstawione wyliczenia potwierdzają, że strona posiada środki na zaspokajanie codziennych potrzeb i że nie występuje tym samym trwałe zagrożenie ubóstwem. Ocenił, że w sytuacji strony nie zaistniała przesłanka z pkt 1 rozporządzenia. Organ zaznaczył, że strona nie powołała się na straty materialne poniesione

w wyniku klęski żywiołowej lub innego zdarzenia nadzwyczajnego i że - z uwagi na to - w jej przypadku nie znajduje zastosowania przesłanka z pkt 2 rozporządzenia. Odnośnie stanu zdrowia, ZUS zauważył, że strona wskazała na występowanie

u niej wielu przewlekłych schorzeń, wymagających stałego stosowania leków, leczenia szpitalnego, w tym również operacyjnego i że ponosi koszty leczenia, które miesięcznie wynoszą 800 zł. Wskazał, że strona oznajmiła, że stale opiekuje się mężem, który jest obłożnie (przewlekle) chory i wymaga pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Stwierdził, że powyższe nie ma wpływu na wysokość uzyskiwanego dochodu gdyż opieka nad chorym mężem oraz udokumentowane problemy zdrowotne nie pozbawiają strony, jak i jej męża, możliwości otrzymywania stałego dochodu. Przyjął, że w sprawie nie zaistniała także przesłanka z pkt 3 rozporządzenia. Po dokonaniu ponownej weryfikacji sprawy, ZUS przyjął, że w trakcie toczącego się postępowania zebrano materiał dowodowy pozwalający na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego przez stronę wniosku o umorzenie należności składkowych. ZUS dowodził, że umorzenie należności z tytułu składek jest instytucją nadzwyczajną, przez co okoliczności uzasadniające jej zastosowanie winny posiadać tę samą cechę. Nie wystarczy, gdy zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności

w zapłacie narosłych należności. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości

i trudności jest oczywiste. Zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż stanowi to jego obowiązek, odstąpienie zaś od realizacji tego obowiązku ma charakter wyjątkowy. Zobowiązania z tytułu składek są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami. Publicznoprawny charakter tych należności i cele, na które są one przeznaczane, powoduje, że odpowiedzialne za ich pobór organy zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to także - podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego - decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności. Podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. ZUS argumentował, że ramy uznania administracyjnego, w jakie wyposażyły Zakład przepisy stanowiące podstawę umarzania należności, są określone przez ustawę i obejmują zakres od odmowy umorzenia w całości do umorzenia w całości lub części. Oznacza to, że Zakład może - po zbadaniu sytuacji materialnej zobowiązanego -udzielić ulgi w postaci umorzenia ale nie ma takiego obowiązku prawnego, zwłaszcza że - jako wierzyciel - nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością zaś skorzystanie

z rezygnacji z dochodzenia należności musi być rozpatrywane z punktu widzenia równości i powszechności opłacania składek. Zasadą systemową jest bowiem opłacanie należności nie natomiast zwalnianie osób zobowiązanych od tego obowiązku. ZUS zaakcentował, że umorzenie należności z tytułu składek nie może być traktowane jako sposób na poprawę sytuacji finansowej. W ocenie ZUS, w sytuacji strony nie występują okoliczności uzasadniające umorzenie należności składkowych. Ponadto - według ZUS - nieuzasadnionym jest umorzenie zadłużenia dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości odzyskania należności, takie jak postępowanie egzekucyjne, czy układ ratalny. ZUS poinformował, że może rozłożyć spłatę zadłużenia na raty dostosowane do możliwości finansowych strony. Zdaniem ZUS, w stanie faktycznym sprawy stwierdzić trzeba, że aktualnie brak jest podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku strony w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. I tak, ZUS ma możliwość przymusowego dochodzenia należności a uzyskiwane przez stronę dochody nie wskazują, aby znajdowała się ona

w stanie ubóstwa. Umorzenie należności należy więc uznać za niezasadne. ZUS podniósł, że za odmową umorzenia należności przemawia też okoliczność regulowania przez stronę innych zobowiązań finansowych (strona spłaca pożyczkę bankową w ratach po 327 zł miesięcznie). Stwierdził, że nieuzasadnionym jest, aby zobowiązany spłacał zobowiązania wobec innych podmiotów z pokrzywdzeniem ZUS, reprezentującego wszystkich ubezpieczonych społecznie. Podkreślił, że - rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - uwzględnił zarówno interes wnioskującego

o umorzenie, jak i interes społeczny oraz publiczno-prawny charakter przedmiotowych zobowiązań. Podsumował, że dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego należy przyjąć, że nie zachodzą okoliczności do umorzenia należności

składkowych w całości. W skardze, skarżąc w/w decyzję w całości, strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji, gdy jej zły stan majątkowy

i rodzinny nie pozwala na opłacenie należności nawet w części, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny, a także w sytuacji, w której nie ma ona możliwości zarobkowania, z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad obłożnie chorym na nowotwór mężem, co w pełni uzasadnia ich zastosowanie. W uzasadnieniu skargi, strona wskazała także na naruszenie art. 7 K.p.a. Strona wniosła o uchylenie skarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniła swoje stanowisko. Przedstawiła swoją sytuację majątkową, zdrowotną i rodzinną. Podała przyczyny powstania zaległości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej: u.p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Kognicję Sądu doprecyzowuje art. 134 § 1 u.p.p.s.a., zgodnie z którym, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślenia wymaga, że art. 133 § 1 u.p.p.s.a. stanowi, iż sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy /.../. Co więcej,

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (stosownie do art. 135 u.p.p.s.a.). W ocenie Sądu, skarga zasługiwała na uwzględnienie. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny

i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że wystąpiły podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tej decyzji. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja ZUS odmawiająca stronie umorzenia należności składkowych wraz z odsetkami w kwocie łącznej 18.007,12 zł. Podstawę prawną do analizy zasadności żądania strony o umorzenie należności z tytułu składek stanowią regulacje art. 28 ust. 1-3b u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W art. 28 ust. 1 u.s.u.s., ustawodawca przewidział możliwość umarzania składek na ubezpieczenie społeczne w całości lub w części, jednak tylko w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności (ust. 2) lub na szczególnych warunkach,

w przypadku ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, określonych w rozporządzeniu. Stosownie do treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność składek, o której mowa w ust. 2, zachodzi w sytuacja określonych w pkt 1-6. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przyjęto, że należności z tytułu składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych (ust. 3b). W świetle § 3 ust. 1 w/w rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności

z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy

i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przytoczone regulacje wskazują, że decyzja ZUS w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że - przy zaistnieniu choćby jednej z przesłanek - Zakład może, ale nie musi umorzyć należności składkowych. Rozstrzygnięcie to nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 K.p.a., w myśl którego, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W przypadkach, kiedy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania administracyjnego, sądowa kontrola jego decyzji dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego - wynikające z przepisów K.p.a. - reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. Trafnie przyjmuje Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Bydgoszczy (wyrok z 15 września 2015 r., I SA/Bd 405/15, dostępny: CBOSA), że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione,

a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać m.in., że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów lub nie dokonał ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez WSA w Warszawie, w wyroku z 30 stycznia 2008 r. (V SA/Wa 2495/07, dostępny j/w), w którym stwierdzono: "Fakultatywny charakter umorzenia nie uzasadnia odstąpienia od prowadzenia postępowania dowodowego oraz braku ustosunkowania się do zarzutów strony. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że przy wydawaniu tego rodzaju decyzji organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy, w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero przeprowadzona w ten sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym". Jedną z kluczowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby

w ten sposób zrekonstruować stan faktyczny będący podstawą do trafnego zastosowania przepisów prawa. Zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., organ obowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z kolei, w myśl art. 107 § 1 zdanie pierwsze K.p.a., decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia

i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Stosownie do § 3 tego przepisu, uzasadnienie faktyczne decyzji winno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności

i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji,

z przytoczeniem przepisów prawa. Konieczność właściwego uzasadnienia decyzji wiąże się z zawartą w art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania, zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Takim elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia, a zarazem przedstawiającym tok rozumowania organu, jest uzasadnienie decyzji, stanowiące jej integralną część. Zasada przekonywania nie zostanie natomiast zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Odnosząc te rozważania do realiów rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że

w sprawie niewątpliwie wyjaśniono, że w sytuacji strony nie mamy do czynienia

z całkowitą nieściągalnością, w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s., co wynika

z podjętych w sprawie ustaleń oraz treści zaskarżonej decyzji. I tak, strona - mimo zaprzestania prowadzenia działalności - posiada następców prawnych, na których można przenieść odpowiedzialność za zadłużenie składkowe; dysponuje majątkiem,

z którego można prowadzić egzekucję, tj. otrzymuje świadczenie emerytalne i jest właścicielką nieruchomości; zaległe składki przekraczają wartość kosztów upomnienia, które aktualnie wynoszą 11,60 zł; w stosunku do należności nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, wobec powyższego nie można ocenić jego potencjalnej skuteczności; możliwa do wyegzekwowania kwota niewątpliwie przekracza kwotę wydatków egzekucyjnych. Sąd zauważa, że powyższego nie kwestionuje także sama skarżąca. W kwestii zastosowania w sprawie regulacji § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia (pkt 2 nie miał bezspornie zastosowania ponieważ strona nie wskazywała na fakt poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia), Sąd stwierdza, że skarżąca wykazała, że jej obecna sytuacja materialna (rodzinna) jest trudna, że jest osobą schorowaną (zmagającą się z przewlekłymi schorzeniami), w podeszłym wieku, ponosi wysokie koszty leczenia i sprawuje opiekę nad ciężko (obłożnie) chorym na nowotwór płuca mężem, co uniemożliwia jej podjęcie dodatkowych prac zarobkowych i uzyskanie dochodu umożliwiającego opłacenie należności. ZUS ustalił, że kwota dochodu (nazwana przez ZUS pozostającą do dyspozycji kwotą oszczędności), jakim strona dysponuje po opłaceniu kosztów związanych z utrzymaniem i leczeniem, wynosi 422,21 zł, co umożliwia jej - zdaniem organu - spłatę należności wynoszących 18.007,12 zł. Sąd uznał, że stanowisko ZUS jest dowolne (przedwczesne). Z uzasadnienia skażonej decyzji nie wynika bowiem, z czego ZUS - mając na uwadze ustaloną przez ten organ trudną sytuację materialną i rodzinną strony oraz jej ograniczone możliwości płatnicze (m.in. niemożność podjęcia przez nią dodatkowej pracy ze względu na wiek

i stan zdrowia oraz konieczność opieki nad obłożnie chorym mężem) - wygenerował przekonanie, że dysponując - po opłaceniu kosztów związanych z utrzymaniem

i leczeniem - kwotą 422,21 zł strona będzie w stanie spłacić zadłużenie w wysokości 18.007,12 zł. Według Sądu, nieprawidłowo interpretuje także ZUS, że z treści § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wynika, że w przypadku uzyskiwania jakiegokolwiek stałego dochodu (w przypadku strony i jej męża - emerytur) przepis ten nie będzie miał zastosowania.

W opinii Sądu, treść tego przepisu odnosi się do dochodu umożliwiającego opłacenie należności (podkreślenie Sądu). Zdaniem Sądu, ZUS faktycznie nie rozważył ponadto przypadku strony skarżącej

w kontekście interesu społecznego. Mianowicie, nie odniósł się do sytuacji, czy

w interesie społecznym jest: z jednej strony, egzekwowanie w/w kwoty (znacznej

w stosunku do możliwości płatniczych skarżącej, związanych nie tylko z wysokością dochodów jej gospodarstwa domowego ale także sytuacją zdrowotną strony i jej męża); z drugiej, potencjalne wspieranie skarżącej ze środków publicznych (pomocy społecznej), w przypadku, gdy pozostająca do dyspozycji skarżącej kwota (po zajęciu komorniczym) nie będzie wystarczająca do zaspokojenia jej (jej męża) podstawowych potrzeb życiowych. W przypadku strony również zarzut (stanowisko) ZUS dotyczący tego, że spłaca ona pożyczkę bankową (rata miesięczna 327 zł), jest o tyle nietrafny (przedwczesny), że organ pominął (nie wyjaśnił) okoliczności związane z zaciągnięciem tej pożyczki (strona dowodziła, że środki były jej niezbędne do ratowania zdrowia /na leczenie/). Powyższe stanowi, że orzekając ZUS naruszył art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.

w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia a także art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 K.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę i uwzględniając zaprezentowane wyżej uwagi Sądu, ZUS winien powtórnie ocenić, czy - uwzględniając jej stan majątkowy i sytuację rodzinną - strona jest (nie jest) w stanie uiścić ciążące na niej należności, bez spowodowania ciężkich skutków dla siebie i swojej rodziny. Realizując powyższe, ZUS jeszcze raz powinien wziąć wzgląd na przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Z uwagi na stwierdzone naruszenia prawa materialnego i procesowego, Sąd

- uwzględniając regulacje art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) u.p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję w całości (pkt I sentencji wyroku). Na zasądzoną kwotę kosztów sądowych (pkt II sentencji wyroku) składają się koszty zastępstwa prawnego (480 zł) oraz opłata za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł).