Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 648/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Zarząd Powiatu
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec Leszek Włoskiewicz Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Powiatu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 lutego 2006r. sygn. akt III SA/Gd 636/05 w sprawie ze skargi T. B. na uchwałę Zarządu Powiatu [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 9 lutego 2006 r. sygn. akt III SA/Gd 636/05 uwzględniając skargę T. B. stwierdził, że zaskarżona uchwała Zarządu Powiatu [...] z [...] nr [...] o odwołaniu skarżącego ze stanowiska dyrektora została wydana z naruszeniem prawa.

Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach.

Zarząd Powiatu [...] podjął uchwałę nr [...] w dniu [...] na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592) oraz art. 5c pkt 2 i art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 1991 r. Nr 95, poz. 425 ze zm.), którą odwołał T. B. z dniem [...], po uzyskaniu pozytywnej opinii Pomorskiego Kuratora Oświaty, ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w [...].

Jednocześnie w dniu [...] Przewodniczący Zarządu Powiatu [...] wystosował do T. B. pismo informujące go o treści uchwały.

W uzasadnieniu pisma wskazano, że placówka, której T. B. był dyrektorem, otrzymała w zarząd w drodze decyzji nr [...] z dnia 14 maja 1993 r. od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nieruchomość niezabudowaną o pow. 28,7386 ha – działkę nr 189/21. Decyzja określała, że nieruchomość została przekazana szkole w celu prowadzenia działalności rolniczej o charakterze dydaktyczno-produkcyjnym.

Powiat [...] był zainteresowany przejęciem nieruchomości na własność z przeznaczeniem na cele dydaktyczne szkoły. W dniu 15 listopada 1999 r. Zarząd Powiatu [...] skierował do dyrektora Oddziału Terenowego AWRSP w Gdańsku pismo z prośbą o rozważenie możliwości nieodpłatnego przekazania przez Agencję na rzecz Powiatu [...] m.in. opisanej nieruchomości. 30 czerwca 2000 r. podjęta została uchwała Rady Powiatu [...] nr XVII/86/2000 w sprawie nieodpłatnego przejęcia przez Powiat [...] własności nieruchomości z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Nieruchomość miała służyć realizacji zadań własnych Powiatu [...] w zakresie oświaty, prowadzenia działalności o charakterze dydaktyczno-produkcyjnym. Mimo wiedzy T. B. o koncepcji przejęcia przez Powiat [...] przedmiotowych gruntów na własność Powiatu z przeznaczeniem na cele oświatowe realizowane przez Zespół Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w [...], umożliwił on sprzedaż przez AWRSP gruntów osobom trzecim i sam został nabywcą jednej z działek o pow. 1,2499 ha.

T. B. umożliwił sprzedaż działek bez wydania formalnej decyzji stwierdzającej wygaśnięcie zarządu nad nieruchomościami oddanymi szkole w zarząd, bez zwrotu mienia AWRSP w razie wygaśnięcia zarządu stwierdzonego protokołem zdawczo-odbiorczym zawierającym spis z natury przejmowanych działek z częściami składowymi, w tym drzewostanów. Działania te stanowiły naruszenie przepisów ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i wydanego na tej podstawie rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 11 sierpnia 1997 r. w sprawie trybu przekazywania mienia wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, w razie ustanowienia lub wygaśnięcia zarządu, oraz trybu ustalania i wnoszenia opłat (Dz.U. Nr 101, poz. 636).

W tej sytuacji Zarząd Powiatu nie widzi możliwości dalszej współpracy z T. B. jako Dyrektorem Zespołu Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w [...], której Powiat [...] jest organem prowadzącym. Zarząd Powiatu utracił zaufanie do niego jako dyrektora jednostki organizacyjnej powiatu. Okoliczności te uzasadniają odwołanie go ze stanowiska dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Poinformowano również T. B., że w terminie 14 dni od doręczenia pisma przysługuje mu prawo wniesienia odwołania do Sądu Rejonowego w Gdańsku.

Do pisma dołączono uchwałę Zarządu Powiatu [...] z dnia [...] i opinię Pomorskiego Kuratora Oświaty z dnia 16 marca 2004 r.

Skargę na powyższą uchwałę wniósł T. B. wnosząc o jej unieważnienie jako niezgodnej z prawem. Wskazał, że wystosował wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w sprawie odwołania go ze stanowiska, lecz Zarząd podtrzymał swoje stanowisko.

Skarżący zacytował orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, z których wynika, że w pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" stanowiących podstawę odwołania dyrektora nie mieści się każde naruszenie prawa przez dyrektora – pojęcie to musi być rozumiane wąsko.

Wskazał, że w orzecznictwie sądowym wykształcił się pogląd, iż odwołanie na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy jest zbliżone do odwołania o jakim mowa w art. 52 § 1 w zw. z art. 70 § 1 i 3 kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnienie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem, zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.

Skarżący stwierdził, że nie przedstawiono żadnych dowodów na ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych czy popełnienie przez skarżącego przestępstwa w czasie pełnienia funkcji dyrektora szkoły, co uniemożliwiałoby jego dalsze zatrudnienie na zajmowanym stanowisku. Postawione mu zarzuty ocenił jako chybione.

Ustawa o gospodarce gruntami określa organ, jak i jego kompetencje w tym prawa i obowiązki w zbywaniu nieruchomości rolnej Skarbu Państwa. Przedmiotowa działka 189/21, obręb Łęgowo została przekazana szkole w zarząd. W 1999 r. dyrektor AWRSP zwrócił się do skarżącego o rezygnację z części działki na rzecz Agencji w celu jej sprzedaży na plac manewrowy. Chodziło o grunt podmokły i nieprzydatny do produkcji rolnej. Skarżący wyraził zgodę i wystąpił z wnioskiem o rezygnację z części działki 189/21. AWRSP przychyliła się do wniosku. Oświadczyła również, że zgodnie z przepisami nastąpi podział geodezyjny działki, a następnie AWRSP wyda decyzję o wygaszeniu zarządu na całość nieruchomości. Wydzielona jej część zostanie przeznaczona do sprzedaży, a pozostała na wniosek Starostwa w [...] [...] zostanie nieodpłatnie przekazana zgodnie z art. 24 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.

W ocenie skarżącego wynika z tego, że Starostwo już przez 2000 rok starało się o wygaśnięcie zarządu co do całości gruntów i prowadziło postępowanie z AWRSP w sprawie ich przejęcia na podstawie ustawy.

Gdy napotkał przypadkowo na informację o sprzedaży działek, przystąpił do przetargu otwartego i nabył działkę nr 189/45. Był przekonany, że wszystko odbywa się zgodnie z prawem – mapy i opisy były potwierdzone pieczęciami i podpisami Starostwa Powiatowego. To Starostwo Powiatowe załatwiało wszelkie formalności, niezbędne AWRSP do sprzedaży działek, wobec czego trudno uwierzyć, by Zarząd Powiatu nie wiedział o sprzedaży gruntów, które chciał pozyskać bezpłatnie.

Skarżący nie mógł "umożliwić" sprzedaży, bo nie miał żadnego wpływu na sprzedaż gruntów. Był przekonany, że transakcja jest legalna, tym bardziej że nabywcami działek były osoby lub ich rodziny reprezentujące organy jednostek samorządowych w [...].

Zarząd Powiatu [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że odwołanie skarżącego ze stanowiska dyrektora nastąpiło z powodu naruszenia przez niego zasad gospodarowania powierzonym majątkiem i umożliwienia sprzedaży gruntów oraz nabycia działki od Agencji.

Skarżący uniemożliwił Powiatowi [...] nieodpłatne nabycie własności gruntu, co również godzi w interes majątkowy Powiatu [...]. Skarżący przedkładał swój prywatny interes, kupując jedną z działek, nad interes szkoły i powiatu, nie reagując i ukrywając przed Zarządem Powiatu fakt dokonywanych podziałów i sprzedaży działek. W ocenie Zarządu Powiatu skarżący po ujawnieniu wskazanych wyżej faktów nie mógł kierować dalej placówką. Wskazane okoliczności stanowią – zdaniem Zarządu Powiatu – "szczególnie uzasadniony przypadek", kiedy dopuszczalne jest odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

Ponadto Zarząd Powiatu wskazał, że pracownicy Agencji ukrywali przed Powiatem [...] korzystną interpretację przepisów wydaną przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, z której wynika, że powiaty nabywają z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. w trybie art. 60 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną również własność nieruchomości rolnych oddanych przez prezesa Agencji w trwały zarząd jednostce organizacyjnej, która z dniem 1 stycznia 1999 r. stawała się jednostką powiatu.

Skarżący w piśmie z dnia 12 lipca 2004 r. wskazał, że z przedłożonych przez Zarząd Powiatu dokumentów wynika, iż uchwała Rady Powiatu z dnia 30 czerwca 2000 r. w sprawie nieodpłatnego przejęcia przez Powiat [...] nieruchomości z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa dotyczyła przejęcia gruntów o pomniejszonym już areale o 5 ha w stosunku do wielkości areału zawartego we wniosku z 1999 r., w którym wystąpiono o nieodpłatne przekazanie działki nr 189/21 o pow. 28,7386 ha, a uchwała z dnia 30 czerwca 2000 r. dotyczy zgody na przejęcie pomniejszonej działki 189/21 o 5 ha, w wyniku czego powstała działka 189/48 o pow. 23,7386 ha oraz działki sprzedawane przez AWRSP, w tym działka, którą skarżący kupił 10 listopada 2000 r. – po czterech miesiącach od daty podjęcia uchwały przez Radę Powiatu. Zarząd był świadomy, że doszło do zbycia nieruchomości, wiedział też już w 2000 r., że skarżący nabył działkę, bowiem składał on zeznanie majątkowe w Starostwie Powiatowym. Zarzucił Zarządowi, że ten nie wystąpił do Wojewody Pomorskiego o nieodpłatne przejęcie gruntów od AWRSP.

Skarżący złożył też do akt sprawy kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w Gdańsku z dnia 10 listopada 2004 r. z uzasadnieniem (sygn. akt VIII P 738/04), w sprawie z powództwa T. B. przeciwko Zarządowi Powiatu [...] w [...] [...], Zespołowi Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w [...] o przywrócenie do pracy na poprzednim stanowisku. Wyrokiem tym Sąd zasądził od pozwanego Zespołu Szkół na rzecz powoda T. B. kwotę 2400 zł tytułem odszkodowania za bezzasadne odwołanie z zajmowanego stanowiska i oddalił powództwo w pozostałym zakresie.

Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2005 r. w sprawie III SA/Gd 312/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały oraz określił, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana. Od powyższego wyroku Zarząd Powiatu [...] wniósł skargę kasacyjną, która została uwzględniona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r. w sprawie I OSK 456/05. Sąd ten stwierdził, że zachodziła podstawa do stwierdzenia nieważności postępowania na mocy art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., ponieważ strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw na skutek nieprawidłowego zawiadomienia o terminie rozprawy i uchylając zaskarżony wyrok sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.

Opisany na wstępie wyrok WSA z 9 lutego 2006 r. zapadł w wyniku ponownego rozpoznania sprawy.

Sąd I instancji przyjął, iż przedmiotowa sprawa podlega kognicji sądu administracyjnego, za czym przemawia stanowisko NSA, wyrażone w uchwale z 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 6/96, iż akty powierzenia stanowiska dyrektora szkoły i odwołania z tego stanowiska nie są czynnościami prawa pracy. Ich istota nie sprowadza się do przekształceń w zakresie praw i obowiązków pracowniczych, lecz mają one treść administracyjnoprawną. Nieprzypadkowo zostały uregulowane w ustawie traktującej o administrowaniu szkołą, a nie w ustawie regulującej stosunki pracy nauczycieli. Powierzenie stanowiska dyrektora szkoły (i odwołanie) niewątpliwie należy traktować jako władczą wypowiedź organu administracji w sprawie należącej do zakresu jego zadań publicznych.

Sąd dostrzegając dwoistość skutków odwołania i dwutorowość dokonywania kontroli przyjął, iż legalność uchwały odwołującej dyrektora może być kwestionowana przed sądem administracyjnym w sprawie ze skargi odwołanego, a skarga ta podlega kognicji sądu obecnie na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

Na mocy tego przepisu nauczyciel zajmujący kierownicze stanowisko może być odwołany przez organ, który stanowisko to powierzył w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia "w przypadkach szczególnie uzasadnionych".

Uchwała Zarządu Powiatu [...] z dnia [...] nie ma żadnego formalnego uzasadnienia. Uchwała została skarżącemu doręczona wraz z pismem z tej samej daty, które to pismo zostało podpisane przez Przewodniczącego Zarządu Powiatu oraz z opinią Pomorskiego Kuratora Oświaty z dnia 16 marca 2004 r.

Sąd przyjął, że prawidłowość podjętej uchwały oceniać należy jedynie na podstawie tych okoliczności, które w tym uzasadnieniu zostały wskazane, bowiem przyjęcie innego stanowiska prowadzić by mogło do sytuacji, że aż do momentu wydania orzeczenia w sprawie można byłoby powoływać nowe okoliczności czy argumenty w celu wykazania, iż spełnione zostały przesłanki "przypadku szczególnie uzasadnionego".

Ponadto wskazane okoliczności muszą wynikać z materiału dowodowego potwierdzającego ich wystąpienie.

Z pisma z dnia [...] wynika, że zarzuty stawiane skarżącemu to "umożliwienie sprzedaży działek" znajdujących się w zarządzie Szkoły przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa osobom trzecim oraz nabycie jednej z nich mimo wiedzy, że Powiat [...] był zainteresowany przejęciem nieruchomości na własność, bez wydania decyzji o wygaśnięciu zarządu i bez zwrotu mienia protokołem zdawczo-odbiorczym.

Powyższe oznacza, że sąd administracyjny dokonuje samodzielnej oceny czy w sprawie miał miejsce szczególnie uzasadniony przypadek, który usprawiedliwiał odwołanie dyrektora w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, czy też podjęta uchwała rażąco narusza prawo. Ustawa nie definiuje kryteriów, w oparciu o które można kwalifikować przypadek jako szczególnie uzasadniony. Pomocniczo należy więc wykorzystać istniejący w tym przedmiocie dorobek orzecznictwa na tle art. 52 Kodeksu pracy. Oczywiście nie chodzi tu o proste nałożenie na art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty treści zawartych w art. 52 Kodeksu pracy, lecz o uwzględnienie istotnych elementów stosunku pracy przy wykonywaniu funkcji publicznej dyrektora szkoły.

Zdaniem Sądu odwołanie dyrektora w powyższym trybie może nastąpić po zaistnieniu takich zdarzeń, które uniemożliwiają pozostawienie dyrektora na zajmowanym stanowisku nawet do końca roku szkolnego.

Przy ocenie czy zachodzi taki przypadek nie można pomijać skutków zdarzeń i upływu czasu do podjęcia uchwały.

Zdaniem Sądu brak szybkiej reakcji na postępowanie dyrektora osłabia a nawet znosi możliwość odwołania na podstawie omawianego przepisu, przewidzianego dla przypadków wymagających natychmiastowego przeciwdziałania. Takie jego rozumienie jest właściwe mimo braku określenia w nim wprost skutków upływu czasu jak ma to miejsce w art. 52 Kp (patrz wyrok NSA z dnia 19 lutego 2002 r. sygn. akt II SA 3053/01; wyrok SN z dnia 11 września 2001 r. sygn. akt I PKN 634/00). Analizując zarzucane skarżącemu zachowanie w kontekście oceny czy stanowiło ono szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu ustawy należało również rozważyć, czy zachowanie to dotknięte było bezprawnością działania, rozumianą jako naruszenie jego obowiązków wynikających z pełnionego stanowiska, a także stosunek psychiczny do skutków jego postępowania określony wolą i możliwością przewidywania. W doktrynie przyjmuje się, że jeżeli osoba ma świadomość szkodliwego skutku swego działania i przewidując jego nastąpienie celowo do niego zmierza lub co najmniej nań się godzi można przypisać jej winę umyślną. Jeżeli natomiast przewiduje możliwość nastąpienia szkodliwego skutku lecz bezpodstawnie przypuszcza, że zdoła go uniknąć lub też gdy nie przewiduje możliwości nastąpienia tych skutków, choć może i powinna je przewidzieć, jej postępowaniu można przypisać winę nieumyślną w postaci lekkomyślności w pierwszym przypadku i niedbalstwa w drugim. Rażące niedbalstwo mieszczące się obok winy umyślnej w pojęciu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych można określić jako rodzaj ciężkiej winy nieumyślnej, której nasilenie wyraża się w całkowitym ignorowaniu przez pracownika następstw swego działania.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt omawianej sprawy, zdaniem Sądu, nie można postępowaniu skarżącego zarzucić winy umyślnej czy też rażącego niedbalstwa a tym samym uznać, że w wyniku jego działania doszło do zbycia przez Agencję nieruchomości o pow. blisko 20 ha będącej w zarządzie szkoły, której dyrektorem był T. B. Stan faktyczny sprawy wskazuje, że skarżący korespondował z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa w sprawie rezygnacji z działki o pow. około 2 ha. Pismem z dnia 14 lutego 2000 r. został poinformowany, że taki obszar jest przewidziany do sprzedaży, natomiast pozostała w zarządzie Zespołu Szkół nieruchomość będzie przekazana nieodpłatnie na wniosek Starostwa w [...] zgodnie z art. 24 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Zważywszy podjętą w dniu 30 czerwca 2000 r. uchwałę Rady Powiatu o wyrażeniu zgody na nieodpłatne przejęcie działki oznaczonej nr 189/48 o pow. 23,7386 ha – uznać należy, iż w tej dacie wiadomo było, że chodzi o zmniejszoną powierzchnię nieruchomości w porównaniu do nieruchomości oddanej w zarząd Zespołowi Szkół na mocy decyzji z 14 maja 1993 r., a stanowiącej działkę nr 189/21 o pow. 28,7386 ha. Był to zatem właściwy czas do zainteresowania się Powiatu jakie są plany Agencji co do pozostałego gruntu. Przy czym, co istotne, w momencie podejmowania zaskarżonej uchwały (jak też obecnie, na co wskazują ustalenia Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku) dyrektorowi Zespołu Szkół w [...] nie można było zarzucić celowego zaniechania ujawnienia użytkowania tych gruntów przez szkołę. Nieruchomości te w sposób ogólny (bez wskazania nr działki i obrębu geodezyjnego) zostały opisane w informacji przygotowywanej przez Zespół Szkół Rolniczych w [...] na polecenie Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku. Szkoła nie ujawniała tej nieruchomości w żadnych wykazach, ani ewidencjach ponieważ wszelkie tego typu zestawienia uwzględniały jedynie mienie własne, a nominalnym właścicielem działki nr 189/21 była AWRSP, która była zobowiązana do dokonania przewidzianych przepisami działań, w tym również do informowania o istnieniu składnika majątkowego, podlegającego z mocy prawa komunalizacji. Nie sposób więc współodpowiedzialnością za bezprawne działania pracowników Agencji obarczać skarżącego. W tych okolicznościach zakup przez skarżącego działki nie daje podstaw, w ocenie Sądu, do odwołania go z zajmowanego stanowiska bez wypowiedzenia – zważywszy datę zakupu działki, tj. listopad 2000 r. i datę podjęcia zaskarżonej uchwały, tj. marzec 2004 r. – choć niewątpliwie postawa skarżącego, jak słusznie ocenił ją Sąd Rejonowy w Gdańsku rozpoznający roszczenie T. B. ze stosunku pracy, nie zasługiwała na aprobatę. Takie postępowanie skarżącego nie powodowało konieczności natychmiastowego usunięcia go ze stanowiska zwłaszcza uwzględniając nienaganne sprawowanie przez niego funkcji dyrektora w tym okresie. W ocenie Sądu o wystąpieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie stanowi również nieodzwierciedlające prawdy oświadczenie majątkowe skarżącego złożone w 2003 r. i to niezależnie od ustalenia czy było one złożone świadomie w celu ukrycia faktu nabycia nieruchomości od Skarbu Państwa, czy też w wyniku niezrozumienia, że dotyczy ono 2002 r. a zatem nie obejmuje składników majątkowych nabytych w 2000 r., albowiem ocena tego oświadczenia nie stanowiła podstawy do wydania zaskarżonej uchwały, co nie budzi żadnych wątpliwości w świetle jej treści oraz pisma z tej samej daty traktowanego jako jej uzasadnienie.

Bezpodstawny jest zarzut Powiatu skierowany do skarżącego, aby dopilnował wydanie przez Agencję wygaśnięcia zarządu, skoro należało to do Agencji, która zarówno w przekonaniu Zarządu Powiatu jak i skarżącego wykonywała uprawnienia właściciela.

Sąd zauważa, iż interpretacja przepisów regulujących przejęcie własności sprawiała także trudności organowi.

Sąd odniósł się również do orzeczenia Sądu Rejonowego w Gdańsku sygn. akt VIII P 738/04, wiążącego inne sądy i organy, który podobnie ocenił przesłanki warunkujące zasadność odwołania dyrektora i zasądził stosowne odszkodowanie.

Powyższe prowadziło do konstatacji Sądu, że na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie można przyjąć, by zostały spełnione przesłani z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, a twierdzenia zawarte w piśmie z [...] Sąd uznał za gołosłowne.

Z regulacji prawnych, a w szczególności z art. 60 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) wynika, iż mienie będące w zarządzie Zespołu Szkół Rolniczych stało się mieniem Powiatu [...], co potwierdził swymi decyzjami z 23 czerwca i 25 sierpnia 2004 r. – Wojewoda Pomorski.

Sąd I instancji przytoczył stanowisko NSA wyrażone w szeregu orzeczeń, iż pojęcie szczególnie uzasadnionych przypadków, zawarte w omawianym przepisie, powinno być rozumiane wąsko. Oznacza ono takie sytuacje, w których nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego. Musi być ono przy tym o tyle istotne, iż nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę. Na przykład zaniedbania w zakresie gospodarki finansowej szkoły, polegające na uchybieniach w dziedzinie jej rachunkowości, nie stanowią "szczególnie uzasadnionych powodów" odwołania osoby z funkcji dyrektora szkoły (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 1997 r. sygn. akt II SA/Wr 472/96, OSS 1997, nr 2, poz. 53). W pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" stanowiących podstawę odwołania dyrektora szkoły nie mieści się też każde naruszenie prawa przez dyrektora (wyrok NSA z dnia 9 maja 2001 r. sygn. akt II SA 3293/00, Pr.Pracy 2001, nr 9, poz. 41).

Zarzuty o działaniu na szkodę Powiatu [...] są o tyle chybione, że to sam Zarząd Powiatu powinien przede wszystkim dbać o interes Powiatu w odniesieniu do nieruchomości objętej komunalizacją i w odpowiednim czasie wystąpić do Wojewody o wydanie stosownych decyzji jej dotyczącej. Gdyby z takiej możliwości skorzystał wyeliminowałby problemy związane z interpretacją przepisów dokonywaną przez Agencję. Winy za swoją bezczynność nie może przenosić na inne osoby po tak znacznym upływie czasu.

Upływ ponad trzech lat od podziału, zbycia działek i wykazanie, że Zarząd Powiatu [...] dbając należycie o własne interesy miał możliwość podejmowania bardziej skonkretyzowanych działań, których efektem byłoby wyjaśnienie stanu prawnego nieruchomości, o przejęcie której zabiegał, uzasadnia twierdzenie, że przyczyny podjęcia zaskarżonej uchwały były inne, niż wskazane w piśmie z dnia [...].

Odnosząc się do podstawy prawnej niniejszego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, iż od podjęcia zaskarżonej uchwały upłynął rok i nie uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie, o którym mowa w art. 78 ust. 1 ustawy. Zaskarżona uchwała nie podlegała bowiem ustawowemu obowiązkowi przedłożenia Wojewodzie.

Mając to na uwadze Sąd stwierdził wydanie uchwały z naruszeniem prawa na podstawie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Zarząd Powiatu [...], prawidłowo reprezentowany i zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty polegającą na przyjęciu, że zachowania skarżącego nie stanowiły przypadku szczególnie uzasadnionego, w oparciu o który można odwołać dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

W obszernym uzasadnieniu poddając krytyce motywy Sądu Zarząd Powiatu wywodzi, iż skarżący jako dyrektor winien wykazywać się znajomością elementarnych przepisów prawa przynajmniej w zakresie związanym z kierowaną jednostką, a więc znać zasady powstania i ustania prawa zarządu, reagować na nieprawidłowy sposób dysponowania ziemią przez Agencję, zwłaszcza że na sprzedawanych gruntach znajdowały się uprawy Zespołu Szkół, nie dochodził odszkodowania z tego tytułu, nie podejmował interwencji w Agencji oraz nie informował Zarządu Powiatu lub Starosty o prowadzonych podziałach i sprzedaży gruntu osobom trzecim, nie konsultował sprawy z obsługą prawną Starostwa, ukrywał fakt kupna działki, czego dowodem jest oświadczenie majątkowe z 28 marca 2003 r., swoją bezczynnością przyczynił się do powstania szkody dla Zespołu Szkół i Powiatu o wartości co najmniej 270.268 zł, którą to kwotę uzyskała ze sprzedaży Agencja. Działanie na szkodę Szkoły i Powiatu polegające na pozbawieniu szkoły naturalnej bazy należy zakwalifikować do przypadków szczególnie uzasadnionych, a więc uprawniających do odwołania ze stanowiska bez wypowiedzenia w czasie roku szkolnego. Działaniom skarżącego można przypisać co najmniej rażące niedbalstwo, mieszczące się w pojęciu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych.

Błędnie Sąd ocenił, że upływ 3 lat czasu od podziału i zbycia działek oraz istnienie zaniedbań Powiatu w uregulowaniu stanu prawnego mienia wskazują na inne przyczyny podjęcia uchwały. Przeczą temu zdecydowane działania podjęte przez Zarząd w 2004 r. po ujawnieniu sprzedaży gruntu przez Agencję, który oprócz odwołania z funkcji dyrektora powiadomił ABW, wystąpił o wyjaśnienie do Agencji Nieruchomości Rolnych, do Wojewody z wnioskiem o komunalizację oraz do Sądu o unieważnienie 13 umów sprzedaży oraz przystąpił do jednej wszczętej przez Agencję.

Skarga podnosi także, iż przyczyną bezczynności Powiatu była błędna interpretacja przepisów ustawy komunalizacyjnej wyłączająca z nabycia w trybie art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z 13 października 1998 r. grunty wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Skarga kasacyjna domaga się zmiany zaskarżonego wyroku w całości przez oddalenie skargi oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę uczestnik postępowania T. B. wniósł o jej oddalenie wykazując, iż w sprawie tej nie miały miejsca szczególne okoliczności uzasadniające odwołanie go ze stanowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Podlegająca ocenie Sądu I instancji uchwała Zarządu Powiatu [...] została podjęta na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.

Przepis ten przewiduje uprawnienie organu, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole do odwołania go z tego stanowiska w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty, ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Ustawa wprawdzie nie definiuje co należy uznać za szczególnie uzasadniony przypadek, lecz przyjęcie, że może to nastąpić w trakcie roku szkolnego i bez wypowiedzenia wskazuje na tak ciężkie powody, które uniemożliwiają dalsze zajmowanie stanowiska i uzasadniają natychmiastowe z niego odwołanie.

Ustalając okoliczności i przyczyny odwołania T. B. z zajmowanego stanowiska Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż nie zachodził w tej sytuacji szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie światy, pozwalający na odwołanie dyrektora ze stanowiska.

Zaprezentowanej w zaskarżonym wyroku wykładni omawianego przepisu nie można zarzucić naruszenia prawa, gdyż uwzględnia ona zarówno niesporne okoliczności sprawy oraz dorobek orzecznictwa sądowego zarówno na gruncie przepisu art. 52 Kodeksu pracy jak i przepisu szczególnego, jakim jest art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.

Wywody skargi kasacyjnej argumentacji tej nie podważyły skutecznie, gdyż w istocie stanowią one polemikę z oceną dokonaną przez Sąd, w której to polemice skarżący Zarząd Powiatu całą odpowiedzialnością za sprzedaż nieruchomości rolnej stara się obarczyć odwołanego dyrektora, pomniejszając zaniedbanie własne i odpowiednich samorządowych jednostek organizacyjnych, których prawidłowa działalność w zakresie spełnianych obowiązków mogła w ogóle nie dopuścić do uszczuplenia mienia.

Oceniając czy w sprawie tej zaistniał szczególny przypadek Sąd I instancji prawidłowo ocenił zarówno działanie skarżącego jak i zachowanie się organu prowadzącego szkołę i uznając w ustalonych okolicznościach legalność podjętej uchwały trafnie przyjął, iż mimo nagannego działania (lub zaniechań) dyrektora nie można było wobec niego zastosować trybu odwołania na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Przemawiał za tym fakt, iż nieprawidłowości zostały w istocie popełnione przez państwową osobę prawną (obecnie Agencję Nieruchomości Rolnych), upływ znacznego okresu czasu od podziału gruntu i sprzedaży oraz niepozbawione podstaw przekonanie skarżącego, iż wiedzę o dokonanych czynnościach posiadają organy Powiatu, zwłaszcza że to w podległych jemu jednostkach organizacyjnych były przeprowadzane czynności przygotowawcze, a organy Powiatu podejmując w tej sprawie uchwały musiały niewątpliwie znać stan sprawy i działania Agencji.

Podzielając dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wykładnię przepisu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, iż może mieć on zastosowanie tylko do ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych i to takiego, które uniemożliwia dalsze piastowanie stanowiska do końca roku szkolnego Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za trafną ocenę Sądu I instancji, iż nie mógł on mieć zastosowania w przypadku odwołania T. B. ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół Rolniczych. Zasadnie zatem Sąd uznał zaskarżoną uchwałę z [...], jako wydaną z naruszeniem prawa.

W tej sytuacji skarga kasacyjna jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.