Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 862/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 2, art. 239a, art. 239b
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 27, art. 33 pkt 6 i 10
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (autor uzasadnienia), Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 3 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 802/11 w sprawie ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 21 marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz D. S. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 29 listopada 2011 r., I SA/Kr 802/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę D. S. (dalej również jako: "skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 21 marca 2011 r. w przedmiocie uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Podstawą prawną powyższego orzeczenia Sądu I instancji był art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), określanej dalej, jako: "p.p.s.a".

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Skarżąca wniosła zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego. Zarzuty oparto na art. 33 pkt 6 i pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej jako: "u.p.e.a."). Postanowieniem z 31 stycznia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego K. (dalej jako: "Naczelnik US") uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z 21 marca 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ nadzoru stwierdził, iż Naczelnik US doręczył skarżącej postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w trybie zastępczym, na podstawie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej jako: "o.p."). Postępowanie wierzyciela wynikało z faktu, iż skarżąca w złożonym w dniu 29 września 2010 r. druku zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-3, wskazała jako aktualny adres zamieszkania: [...]. Strona mogła w każdym czasie błędne dane zmienić poprzez złożenie nowego druku. Naczelnik US, wydając postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, wszczął odrębne postępowanie, a zatem był zobligowany kierować się danymi podanymi w zgłoszeniu aktualizacyjnym, bowiem skarżąca nie wyznaczyła pełnomocnika do prowadzenia tego postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (dalej jako: "WSA") skarżąca podtrzymała zarzuty związane z niewłaściwym doręczeniem postanowienia w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Dodatkowo wskazała, że w sprawie nie doręczono powyższego postanowienia na podstawie art. 150 o.p., z uwagi na niewłaściwy adres.

WSA oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., podzielił poglądy pełnomocnika skarżącej dotyczące charakteru i trybu postępowania w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Zdaniem WSA postępowanie to nie jest odrębne od postępowania w sprawie wymiaru zobowiązania podatkowego. Jak wynika z przedłożonego do akt sprawy pełnomocnictwa z 20 lutego 2010 r., skarżąca upoważniła doradcę podatkowego do występowania w jej imieniu przed Dyrektorem Izby Skarbowej w K. oraz przed sądami administracyjnymi w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2004, 2005 i 2006. Niniejsze pełnomocnictwo zostało przedłożone w związku z wezwaniem WSA o przedłożenie pełnomocnictwa, na które powołuje się skarżąca w treści zgłoszonego zarzutu z 14 grudnia 2010 r. WSA stwierdził, że jego zakres w ogóle nie obejmuje postępowania przed organem pierwszej instancji. Pełnomocnik nie wykazał zatem przed sądem, że był umocowany do działania w imieniu skarżącej przed organem pierwszej instancji.

Odnosząc się do zarzutu skierowania postanowienia w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na adres błędnie wskazany przez skarżącą sąd stwierdził, że poglądy organu są właściwe. To rolą podatnika jest wskazanie w druku rejestracyjnym (aktualizacyjnym), zarówno adresu zamieszkania, jak i ewentualnego adresu do korespondencji. Skarżąca na druku NIP-3 wskazała jako adres zamieszkania [...], nie wskazując innego adresu. Nie jest uprawnione w takim przypadku zarzucanie organowi nieprawidłowości związanych z doręczeniem, skoro sama skarżąca wskazała adres zamieszkania właśnie ten, pod który kierowano korespondencję. W związku z treścią art. 5 ust. 1 i art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników samo wskazanie w treści pisma innego adresu, niż w zgłoszeniu NIP-3, bez aktualizacji, nie powoduje i nie może powodować - z uwagi na pewność obrotu – automatycznej zmiany, korekty adresu, jak chce tego pełnomocnik skarżącej.

W związku z tym, że w sprawie nie wykazano, by ustanowiono pełnomocnika w postępowaniu przed organem pierwszej instancji sąd stwierdził, że postanowienie w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności zostało skutecznie doręczone na podstawie art. 150 o.p. Zatem organ trafnie, acz w przypadku pełnomocnictwa z innych względów, uznał zarzuty za nieuzasadnione.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 33 pkt 6 i 10, art. 27 u.p.e.a. w zw. z art. 239a, 239b oraz art. 145 § 2 o.p. z uwzględnieniem stanu faktycznego ustalonego przez organy podatkowe,

2) (zarzut alternatywny) przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 150 w zw. z art.146, oraz 148 § 1 i art. 149 o.p.,

3) przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj.

- art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" p.p.s.a., bowiem sąd nie wziął pod uwagę stanu faktycznego zaakceptowanego przez organy podatkowe i przez skarżącą,

- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie nienależycie ustalonego stanu faktycznego, a więc niezgodnego z zasadą prawdy materialnej, który stał się podstawą orzeczenia, co nie pozwala na jego kontrolę kasacyjną,

- art. 141 § 4 oraz 151 w zw. z art. 145 § 1 lit. "c" p.p.s.a., polegające na oddaleniu skargi, mimo naruszenia przez organy podatkowe art. 77 i 80 K.p.a.

Skarżąca wniosła ponadto na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a, o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż zawiera uzasadnione podstawy kasacyjne.

Stosownie do treści przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdza się, aby zaistniały przesłanki dające podstawę do unieważnienia zaskarżonego wyroku. Oznacza to związanie sądu odwoławczego zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku.

W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny za trafny uznaje, wywiedziony przez skarżącą zarzut naruszenia przez WSA przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" p.p.s.a., bowiem WSA nie wziął pod uwagę stanu faktycznego zaakceptowanego przez skarżącą, mającego istotne znaczenie w rozpatrywanej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie przyjął WSA, że postępowanie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nie jest odrębne od postępowania w sprawie wymiaru zobowiązania podatkowego. Niewątpliwie, posiada ono akcesoryjny charakter, co oznacza, że brak wymogu złożenia nowego, dodatkowego pełnomocnictwa do akt sprawy, jeżeli takie pełnomocnictwo zostało złożone w postępowaniu podatkowym, bowiem nadanie klauzuli wykonalności związane jest wyłącznie z możliwością wykonania decyzji, która została uprzednio wydana i doręczona. W tym znaczeniu faktycznie nie może być mowy o nowych aktach sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd wyrażony w orzeczeniu NSA z dnia 13 czerwca 2012 r., że postępowanie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji stanowi "jednak część postępowania podatkowego, co wynika także z systematyki przepisów ordynacji podatkowej. To postępowanie jest elementem wykonania decyzji w ramach postępowania podatkowego. Rozdział 16a ordynacji podatkowej, zatytułowany "Wykonanie decyzji", wprowadzony został nowelą z 2008 r. i mieści się w dziale IV – "Postępowanie podatkowe". Z tego wynika, że brak jest podstaw do uznania odrębności tego postępowania w stosunku do postępowania dotyczącego zobowiązania podatkowego. Jest to postępowanie wpadkowe, bezpośrednio związane z decyzją nakładającą obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Do reprezentowania strony w tym elemencie postępowania podatkowego nie można żądać odrębnego umocowania pełnomocnika, który został już ustanowiony w postępowaniu dotyczącym określenia zobowiązania podatkowego." (zob. wyrok NSA, sygn. akt II FSK 837/11; opublikowany w: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Uwadze sądu pierwszej instancji uszło, że w aktach administracyjnych do sprawy dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych skarżącej za 2004 r., zostało dołączone pełnomocnictwo udzielone przez D. S. doradcy podatkowemu A. A. w dniu 20 października 2009 r., zgłoszone do Urzędu Skarbowego K. w dniu 03 listopada 2009 r. (zob. akta adm. sprawy wymiarowej skarżącej za 2004 r., k-000290). WSA niezasadnie zatem wzywał pełnomocnika skarżącej do wykazania się stosownym umocowaniem do działania w jej imieniu, zamiast podjąć stosowne czynności w celu dotarcia do istniejącego w opisanych wyżej aktach tegoż umocowania. Pełnomocnik był bowiem umocowany do działania w imieniu skarżącej przed organem pierwszej instancji. Organ miał więc obowiązek kierować postanowienie w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na ręce pełnomocnika, skoro go ustanowiono w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, który to organ nadaje decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwione uznaje także zarzuty naruszenia przez WSA przepisów art. 33 pkt 6 i 10, art. 27 u.p.e.a. w zw. z art. 239a, 239b oraz art. 145 § 2 o.p.

W tym stanie rzeczy, z mocy art. 185 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 203 pkt 1 p.p.s.a.