Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3457/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par  14 ust. 5 pkt 2
journal: Dz.U. 2010 nr 169 poz 1141
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi  z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz  wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2015 r. sprawy ze skargi M.S. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia[...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie, 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M.S. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

M.S. (zwana dalej: Skarżącą) w dniu [...] listopada 2010 r. złożyła w [...] Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej zwanym również: ARiMR) wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania 126 "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Weryfikacja wniosku Skarżącej oraz załączonych do niego dokumentów wykazała, że wniosek wymaga uzupełnienia braków/złożenia poprawnych dokumentów/ wyjaśnień, dlatego też pismem z dnia [...] lutego 2011 r. i [...] sierpnia 2011 r. Skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o brakujące dokumenty i złożenie dodatkowych wyjaśnień.

Rozpatrując powyższy wniosek ARiMR pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. (znak [...]) poinformowała Skarżącą o odmowie przyznania pomocy finansowej z uwagi na okoliczności określone w § 2 ust. 1,3; § 5 ust. 1 ust. 2; § 8 ust. 1 pkt 2; § 14 ust. 4, ust. 5 pkt 2, ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 169, poz. 1141, z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie", a także art. 5 i 58 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.); dalej: "k.c.".

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, przytaczając regulacje prawne określone w powyższym rozporządzeniu organ wyjaśnił zasady przyznawania wnioskowanej pomocy i dodatkowo podniósł, iż w przypadku operacji realizowanych w gospodarstwie stanowiącym przedmiot współposiadania dwóch lub więcej podmiotów, pomoc w okresie realizacji Programu w ramach działania 126 na jedno gospodarstwo może być przyznana współposiadaczowi lub współposiadaczom tego gospodarstwa w łącznej wysokości nieprzekraczającej 300 000 zł. W sytuacji, gdy gospodarstwo będzie składało się z nieruchomości, będących przedmiotem współposiadania, Wnioskodawca ocenia odrębność gospodarstwa analizując, jaki wpływ na prowadzoną produkcję rolną w danym gospodarstwie ma część wspólna (np. działka rolna, siedlisko) i jest zobowiązany określić, jakie znaczenie dla istnienia odrębnych gospodarstw ma ta część wspólna (czy bez niej istniałyby dwie zorganizowane całości).

Przytaczając treść art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ARiMR wyjaśniła, iż bez uszczerbku dla przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.

Jednocześnie organ zwrócił uwagę, iż w dniu [...] listopada 2010 r. wnioskodawcy M.S. i M.S. złożyli odrębne wnioski o przyznanie pomocy z działania "Przywracanie potencjału produkcji zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich zapobiegawczych". Wniosek M.S. został złożony na kwotę dofinansowania 300 000 zł; wniosek M.S. został złożony również na kwotę dofinansowania 300 000 zł. Również w dniu [...] listopada 2010 r. wnioskodawcy oświadczyli, na formularzu W-1.2_126, iż gospodarstwo wskazane we wniosku o przyznanie pomocy złożonym w ramach działania "Przywracanie potencjału (...)" nie jest przedmiotem współposiadania.

Dalej, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ administracji ustalił, iż zgodnie z odpisami z ksiąg wieczystych dostarczonymi przez M.S. działka [...] obręb G., na prawach wspólności ustawowej jest własnością M. i M.S. natomiast działki [...] i [...] obręb G. są własnością w 40% S. i J.K., 20% K. i E.O. i w 40% M. i M.S.. Zatem umowa dzierżawy z dnia [...] maja 2009 r. nie została zawarta z wszystkimi właścicielami działki [...] obręb G.. Jednocześnie, zdaniem organu, ww. umowa potwierdziła, iż budynki wykazane na działce nr [...] i [...] są we współwłasności, zaś zawarta w dniu [...] marca 2012 r. umowa o podział majątku wspólnego zawarta pomiędzy małżonkami S. miała na celu obejście ograniczenia kwoty pomocy określonej przepisami do 300 000 zł na jedno gospodarstwo.

Po rozpatrzeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, ARiMR pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] (znak [...]) poinformowała Skarżącą o negatywnym rozpatrzeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

W jego uzasadnieniu wyjaśniono, iż na dzień złożenia wniosku gospodarstwo rolne M.S. oraz M.S. było we współposiadaniu, o czym świadczą m.in. przedstawione w toku postępowania wyjaśniającego odpisy ksiąg wieczystych, zaś umowa dzierżawy z dnia [...] maja 2009 r. została, w ocenie organu, nieprawidłowo zawarta bowiem wydzierżawiający (M.S.) nie był jedynym właścicielem budynku znajdującego się na działce ewidencyjnej nr 265/17, a zatem podpisy na przedmiotowej umowie powinny zostać złożone również przez pozostałych współwłaścicieli.

W konsekwencji organ uznał, iż w świetle przytoczonych przepisów rozporządzenia oraz ustaleń dokonanych na etapie weryfikacji do usunięcia naruszenia prawa, brak jest podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa, co przesądza o odmowie przyznania pomocy.

W skardze z dnia [...] czerwca 2012 r. Skarżąca wniosła o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonej czynności w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej wnioskowanej pomocy i stwierdzenie bezskuteczności tej czynności, ewentualnie jej uchylenie i:

- wyznaczenie organowi 30 dniowego terminu do ponownego rozpoznania i załatwienia sprawy skarżącej;

- zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przypisanych.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnie tj.

- art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.);

- art. 5 i art. 58 k.c. oraz § 2 ust. 1 i 3, § 5 ust. 1 i 2, § 8 ust. 1 pkt 2, § 14 ust. 4 i 5 pkt 2 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich działań zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013;

- art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Br 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 4 pkt 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich;

2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.); dalej: "k.p.a." poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego niniejszej sprawy w zakresie ustalenia, czy prowadzone przez skarżącą gospodarstwo rolne jest funkcjonalnie i prawnie odrębnym gospodarstwem od gospodarstwa rolnego prowadzonego przez jej małżonka M.S., w szczególności ustalenia, że gospodarstwo to skarżąca prowadziła już przed zawarciem związku małżeńskiego i jest ono jej majątkiem odrębnym, a ponadto skarżąca od dawna ma ustanowioną rozdzielność majątkową ze współmałżonkiem i umowa z dnia [...].11.2011 r. o podział majątku wspólnego konsekwentnie tę rozdzielność ugruntowywała i ostatecznie regulowała stosunki majątkowe małżonków, a także załatwienie tej sprawy w sposób sprzeczny ze słusznym interesem skarżącej;

- art. 8 i 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli;

- art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące ustosunkowanie się do zebranych w toku postępowania dowodów i niepełne przeprowadzenie postępowania dowodowego;

- art. 35 k.p.a. poprzez bezczynność Prezesa ARiMR w przedmiocie rozpoznania złożonego przez skarżącą w dniu [...] kwietnia 2012 r. wezwania do usunięcia prawa.

Rozwijając zarzuty o charakterze merytorycznym pełnomocnik skarżącej, nie zgadzając się z ustaleniami Kierownika DOR ARiMR wyjaśnił, iż wniosek Skarżącej nie opiewał na kwotę 300 000 zł, tylko na kwotę 222.660 zł, co m.in. wynikało z limitów pomocy, których ograniczenia zawarte zostały w powyższym rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 września 2010 r.

Pełnomocnik nie zgodził się również ze stanowiskiem organu, iż działania Skarżącej miały na celu obejście prawa i wykorzystanie prawa w celu sprzecznym ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa. Zarzucił organowi, iż przyjęcie takiego stanowiska wynikało z mało wnikliwego i niewyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz nieuwzględnienia przez organ szeregu okoliczności mających istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie.

W ocenie pełnomocnika organ administracji całkowicie pominął fakt, iż gospodarstwo rolne skarżącej jest całkowicie - tak funkcjonalnie, jak i prawnie - odrębnym gospodarstwem rolnym, od gospodarstwa rolnego jej małżonka M. S.. Każde z tych gospodarstw prowadzone jest na podstawie własnego rachunku ekonomicznego, każde z nich ma swoją własną odrębną księgowość, każde z nich stanowi odrębną samodzielną jednostkę gospodarczą ze swoimi składnikami majątkowymi (gruntami, budynkami, inwentarzem, sprzętem rolniczym, plonami, realizowanymi programami rolnymi). Gospodarstwa te mają też w istocie swoje własne historyczne odrębności.

Dalej pełnomocnik Skarżącej wyjaśniając charakter prawny zawartej pomiędzy małżonkami S. rozdzielności majątkowej, stanowczo zaprzeczył i dodatkowo nie zgodził się z wnioskiem organu, aby celem takiego podziału majątku wspólnego było ominięcie przepisów związanych z przyznawaniem pomocy w ramach w/w działania, a podział taki był dokonany "sztucznie". W ocenie pełnomocnika Skarżącego ARiMR całkowicie pominęła fakt posiadania przez małżonków swoich odrębnych majątków (tj. odrębnych gospodarstw rolnych) już od chwili zawarcia związku małżeńskiego. Przedmiotowy podział majątku wspólnego jedynie dodatkowo to wyodrębnienie dwóch gospodarstw rolnych utrwalił. Taka decyzja małżonków o podziale reszty swojego majątku wspólnego była logiczna, zrozumiała i w pełni zgodna z zasadami doświadczenia życiowego. Była ponadto konsekwentna i spójna z wcześniejszą decyzją małżonków o ustanowieniu ustroju rozdzielności majątkowej. Poza tym, małżonkowie S. nie współposiadają i nie użytkują też wspólnie swoich gruntów - lecz każde z nich użytkuje w sposób wyłączny własne grunty i każde z nich samodzielnie podejmuje wszystkie decyzje w sprawie upraw i rolnego wykorzystania posiadanych gruntów.

Zdaniem pełnomocnika Skarżącej, małżonkowie dokonując podziału reszty swojego majątku, skorzystali ze swojego prawa podmiotowego w sposób całkowicie zgodny z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i z zasadami współżycia społecznego.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie wskazując, iż w toku postępowania w przedmiotowej sprawie, nie naruszono ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] lutego 2013 r. oddalił skargę M.S.. W uzasadnieniu wskazał, iż Skarżąca przedłożyła oświadczenia o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie pomocy przez innego współposiadacza złożone przez J.K., S.K. oraz H.M.. Wyjaśniła przy tym, iż H.M. – córka K.O. i E.O. – jest prawnym użytkownikiem spornych działek (k. 367 akt adm.).

Jednakże, w ocenie Sądu, nie wszyscy aktualni współwłaściciele nieruchomości wyrazili zgodę na ubieganie się przez Skarżącą o przyznanie pomocy. Skarżąca wykazała bowiem, iż jest współposiadaczem działek o numerach [...] i [...] położonych w miejscowości D.. Natomiast, jak wynika ze złożonych przez skarżącą odpisów z ksiąg wieczystych, współwłaścicielami spornych działek są J. i S.K. oraz K. i E.O.. Zgodnie z zawartą w części VI wniosku informacją o załącznikach niezbędnymi załącznikami dla potrzeb przeprowadzenia weryfikacji wniosku są oświadczenia współposiadaczy gospodarstwa o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie pomocy przez innego współposiadacza gdy, realizowana jest ona w gospodarstwie stanowiącym przedmiot współposiadania.

Natomiast Skarżąca nie przedstawiła niezbędnych do przeprowadzenia weryfikacji wniosku oświadczeń wszystkich współposiadaczy gospodarstwa o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie pomocy przez innego współposiadacza.

Zdaniem Sądu I instancji organ zasadnie wskazał, iż Skarżąca winna przedstawić dokument, z którego wynikałoby, iż H.M. jest umocowana do składania podpisów w imieniu swoich rodziców.

Natomiast ocenie Sądu, organ błędnie przyjął, iż małżonkowie M.S. i M.S. zamierzali dokonać obejścia ograniczenia kwoty pomocy określonej przepisami do 300 000 zł na jedno gospodarstwo. Organ pominął bowiem okoliczności wskazujące na odrębność gospodarstwa wnioskodawczyni od gospodarstwa męża – M.S.. Skarżąca wykazała bowiem, iż jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego składającego się z działek o numerach [...], [...], [...] i [...] położonego w miejscowościach D. i J.

W ocenie Sądu organ wadliwie przyjął, iż nieruchomość stanowiąca zabudowaną działkę nr [...] oraz udziały wynoszące 40/100 części w nieruchomości stanowiącej zabudowaną działkę nr [...] i nieruchomości stanowiącej niezabudowaną działkę nr [...], wchodzące w skład majątku wspólnego Skarżącej i M.S., stanowią część wspólną gospodarstwa wnioskodawczyni i jej męża. Skarżąca wykazała, iż jej gospodarstwo stanowi odrębną od gospodarstwa małżonka zorganizowaną całość gospodarczą ze swoimi składnikami majątkowymi (gruntami, budynkami, inwentarzem, sprzętem rolniczym, plonami, realizowanymi programami rolnymi). Nadto, podział majątku wspólnego dokonany umową z [...] listopada 2011 r. dodatkowo utrwalił istniejące wcześniej wyodrębnienie dwóch gospodarstw rolnych. Zauważył, iż z chwilą ustania wspólności ustawowej na skutek zawarcia w dniu [...] czerwca 2007 r. umowy majątkowej małżeńskiej o ustanowieniu rozdzielności majątkowej wspólność łączna majątku wspólnego małżonków przekształciła się we wspólność ułamkową. Dokonanie podziału majątku wspólnego było w zaistniałej sytuacji pożądane z uwagi na wątpliwości jakie mogły powstać co do przynależności do majątków małżonków poszczególnych składników.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła Skarżąca. W skardze kwestionowała konieczność przedstawienia oświadczeń współposiadaczy działek [...] i [...]. Skarżąca wyjaśniła, iż pozostali ujawnieni w księdze wieczystej współwłaściciele tych działek tj. K.O. i E.O. od dawna nie żyją, a przysługujący im udział w tych działkach - na zasadzie podziału quo ad usum z pozostałymi współwłaścicielami - użytkuje i współposiada (z pominięciem pozostałych spadkobierców) wyłącznie właśnie ich córka – H.M.. Z tego też powodu, niemożliwe było przedłożenie przez wnioskodawczynię stosownego oświadczenia nieżyjącego już K.O. i E.O.. Jej zdaniem w pełni prawidłowe i wyczerpujące ustawowy wymóg było przedłożenie przez nią oświadczenia jedynej użytkowniczki (posiadaczki) udziału rodziców. Pozostali spadkobiercy po K.O. i E.O. nie interesują się nieruchomością, nie zgłaszają też żadnych roszczeń o dopuszczenie do współposiadania tych działek. Fakt wyłącznego posiadania przez H.M. udziału w tych działkach, przysługującego wcześniej jej rodzicom, potwierdza m.in. okoliczność figurowania jej właśnie w zbiorze Ewidencji podatków i opłat jako użytkownika tych działek po zmarłych O.K. i E., i opłacania przez nią wszystkich podatków i opłat za te grunty.

Wyrokiem z dnia 5 września 2014 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II GSK 1101/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Zdaniem NSA Skarżąca zasadnie podniosła, iż ARiMR nie zweryfikowała jej wyjaśnień w zakresie posiadania przez H.M. przymiotu posiadacza gospodarstwa rolnego. Podniósł, iż jak wynika z akt sprawy, Skarżąca była wzywana pismem z dnia [...].02.2011r do uzupełnienia braków wniosku, jednakże wezwanie to nie wskazywało na konieczność uzupełnienia wniosku w zakresie złożenia oświadczenia o wyrażeniu zgody na ubieganie się o przyznanie pomocy przez innego współposiadacza gospodarstwa rolnego (przy założeniu, iż istnieją współposiadacze gospodarstwa prowadzonego przez Skarżącą, a nie współposiadacze nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa Skarżącej).

Wezwanie do uzupełnienia wniosku o oświadczenie współposiadaczy gospodarstwa rolnego zawierało natomiast drugie wezwanie z dnia [...].08.2011 r. skierowane do skarżącej. W odpowiedzi na owo wezwanie Skarżąca przedłożyła oświadczenia współposiadaczy, w tym oświadczenie H.M..

Zdaniem NSA oznacza to, iż w stosunku do Skarżącej nie wyczerpano trybu postępowania określonego w § 14 rozporządzenia z dnia 13 września 2010 r. Pierwsze wezwanie wystosowane do Skarżącej nie zawierało bowiem wezwania do uzupełniania braków w postaci brakujących oświadczeń współposiadaczy. Natomiast przepis § 14 ust. 4 i 5 pkt 2 w/w rozporządzenia wskazuje, że w sytuacji gdy wniosek nie spełnia wymagań, ARiMR wzywa wnioskodawcę do ich usunięcia. Natomiast gdy wnioskodawca mimo tego wezwania nie uzupełni wszystkich braków, rozumianych jako braki które wskazane były w pierwszym wezwaniu, ARiMR wzywa ponownie wnioskodawcę do ich usunięcia, a dopiero po upływie terminu 21 dnia odmawia przyznania pomocy.

W ocenie NSA , Sąd I instancji, niezasadnie zaakceptował takie postępowanie ARiMR. Skarżąca winna była bowiem być ponownie wezwana do uzupełnienia braków w postaci np. wykazania, wobec złożonego oświadczenia, czy H.M. jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego i dołączenia stosownych dokumentów.

Skarżąca natomiast wezwana po raz pierwszy pismem z dnia [...].08.2011 r. do złożenia oświadczeń współposiadaczy, zadośćuczyniła temu warunkowi.

NSA wyjaśnił, że Sąd I instancji nie dostrzegł jednak uchybienia w postępowaniu ARiMR. W tym stanie rzeczy nie uzasadnione było stwierdzenie, iż Skarżąca nie spełniła warunków koniecznych do przyznania pomocy – § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 13 września 2010 r.

Dodatkowo NSA zwrócił uwagę na fakt, iż z uzasadnienia Sądu I instancji wynika ponadto, iż posługuje się on w części motywacyjnej w odniesieniu do współposiadaczy gospodarstwa zamiennie pojęciami "współwłaścicieli nieruchomości którzy wyrazili zgodę na ubieganie się przez skarżącą o przyznanie pomocy", "współwłaściciele spornych działek" czy "współposiadacze gospodarstwa"

W związku z tym wyjaśnił, iż pomoc udzielana na podstawie rozporządzenia z dnia 13 września 2010 r. udzielana jest posiadaczom samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego w którym wystąpiła szkoda – § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 września 2010 r. Udzielenie pomocy nie jest więc uzależnione od własności gospodarstwa rolnego, czy własności nieruchomości wchodzącej w skład tego gospodarstwa, a od tego czy wnioskodawca jest posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego.

Również prawidłowość wrażonej zgody na ubieganie się o przyznanie pomocy przez współposiadacza gospodarstwa nie jest uzależniona od tego czy współposiadacz jest współwłaścicielem gospodarstwa czy też nieruchomości. Istotnym jest to, czy jest on współposiadaczem samoistnym lub zależnym, a posiadanie samoistne nie musi być wyrazem przysługującego posiadaczom prawa własności, jest to bowiem stan faktyczny w którym posiadacz samoistny włada rzeczą jak właściciel.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

- stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.) sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając sprawę niniejszą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany jest zatem wykładnią prawa oraz wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2014 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 1101/13 wydanym w następstwie rozpoznania skargi kasacyjnej M.S..

Jednocześnie należy wskazać, że zakres związania wykładnią prawa dokonaną przez NSA nie może wykraczać poza zakres kognicji i orzekania, wyznaczony zasadą związania granicami skargi kasacyjnej (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2004, s. 267). Jednocześnie przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez WSA granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2006 r., II OSK 1117/05, LEX nr 238489).

W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej , badał zasadność tylko jednej z dwóch przesłanek na których Agencja oparła odmowę przyznania wnioskowanej pomocy tj. prawidłowości stwierdzenia przez Agencję, że Skarżąca nie przedstawiła oświadczeń wszystkich współposiadaczy działek o wyrażeniu zgody na ubieganie się o pomoc. W świetle wyroku NSA nie może budzić wątpliwości, iż Agencja nie zadośćuczyniła obowiązkowi wynikającemu z § 14 ust. 4 i 5 rozporządzenia z dnia 13 września 2010 r. i nie wezwała po raz drugi Wnioskodawczyni do złożenia oświadczeń pozostałych współposiadaczy działek [...] i [...] lub wyjaśnienia kwestii posiadania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, jeżeli Agencja uzna, że nie wszystkie kwestie związane z posiadaniem w/w działek zostały wyjaśnione, obejmie je zakresem drugiego wezwania stosownie do wymogów § 14 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia z dnia 13 września 2010 r.

Ponieważ wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2013 r. został uchylony, zaś zakresem zaskarżenia skargą kasacyjną, a zatem i zakresem badania sądu kasacyjnego nie była objęta druga wskazana w piśmie ARiMR z [...] kwietnia 2012 r. przyczyna odmowy przyznania pomocy, Sąd I instancji, rozpoznając sprawę ponownie, ma obowiązek ustosunkować się do całości zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Na wstępie należy wskazać, że Sąd w składzie rozpoznającym sprawę ponownie nie podziela poglądu zaprezentowanego w orzeczeniu z [...].02.2013 r., iż ARiMR bezzasadnie stwierdził, że małżonkowie S. stworzyli sztuczne warunki do uzyskania płatności. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę ponownie, brak jest w materiale sprawy dostatecznie wyjaśnionego stanu faktycznego, aby kwestię tę definitywnie przesądzić. Istotnie Skarżąca złożyła umowę o rozdzielności majątkowej z [...].06.2007 r. (k 223 akt adm.),umowę o podziale majątku wspólnego z [...] listopada 2011 r., kopie umów dzierżawy, umów kredytowych oraz szereg rachunków wystawionych na jej nazwisko, mających wykazywać, że prowadzi odrębne od męża gospodarstwo rolne. Równocześnie z planu zabudowań (k 65 akt adm.) wynika, że M. S. wydzierżawiał żonie dwa budynki gospodarcze, położone na działkach [...] i [...], w bezpośrednim sąsiedztwie budynków użytkowanych przez niego. Działki nr [...], [...] i [...] były nabywane przez małżonków na zasadach wspólności ustawowej w 2002r. (wypisy z ksiąg wieczystych k 218, 219, 220 akt adm.), więc podnoszona przez Skarżącą odrębność historyczna dwóch gospodarstw budzi uzasadnione wątpliwości, tym bardziej że podział majątku wspólnego z [...].11.2011 r. odbył się już po złożeniu wniosku o pomoc i polegał na przejęciu przez Wnioskodawczynię działek nr [...], [...] i [...] bez żadnych spłat na rzecz współmałżonka.

Słusznie Agencja w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zwraca uwagę na fakt, iż zgodnie z art. 553 kodeksu cywilnego za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Jednak w zaskarżonym rozstrzygnięciu brak jest pogłębionej analizy czy gospodarstwa M. i M. małżonków S. wypełniają powyższe kryteria. W szczególności zabrakło porównania obu wniosków o przyznanie pomocy. Należy przeanalizować czy istotnie dotyczą dwóch odrębnych gospodarstw. Nie wyczerpuje to oczywiście katalogu innych możliwych działań, które Agencja winna podjąć, aby wyjaśnić czy istotnie funkcjonują dwa odrębne gospodarstwa rolne. W tej mierze inicjatywa musi należeć do organu.

Biorąc zatem pod uwagę przedstawione powyżej rozważania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.