Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 322/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33(9)ust. 1, ust. 1a, ust. 3, ust. 4art. 33 ust. 1, art. 33(1) ust. 1, art. 33(10) ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2013 r. sprawy ze skargi N. H. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 3310 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65, ze zm. - dalej także: "u.r.p.") - utrzymał w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską (dalej także: "Komisja Egzaminacyjna") z dnia [...] września 2012 r., nr [...] ustalającą negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację radcowską N. H. (dalej: "skarżący" lub "strona skarżąca").

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2012 r. ustaliła negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację radcowską skarżącego N.H.

W uzasadnieniu uchwały organ stwierdził, że skarżący N. H. z testu uzyskał liczbę 96 punktów. Komisja Egzaminacyjna podniosła, że zgodnie z treścią art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem uzyskana przez kandydata na aplikanta liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu.

W dniu [...] października 2012 r. skarżący złożył odwołanie od ww. uchwały.

Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej i wydanie decyzji stwierdzającej, że uzyskał pozytywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską - zakwestionował prawidłowość pytań nr 61, 62, 68, 73, 83, 91, 103, 105, 112, 127, 141 i 150.

Uchwale Komisji Egzaminacyjnej skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 331 ust. 3 u.r.p. - poprzez nieuwzględnienie w zaskarżonej uchwale faktu, że niektóre z pytań wykraczają poza zakres wyznaczony przez ten przepis (pytania numer: 61, 68);

- art. 339 ust. 1 u.r.p. - poprzez nieuwzględnienie w zaskarżonej uchwale faktu, że wśród trzech odpowiedzi na niektóre z pytań znajdowała się więcej niż jedna prawidłowa odpowiedź (pytanie numer: 103);

- art. 339 ust. 3 u.r.p. - poprzez stwierdzenie w zaskarżonej uchwale, że dowołujący się uzyskał negatywny wynik z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską, pomimo, iż konstrukcja niektórych pytań i odpowiedzi była niekompletna lub wadliwa, wprowadzała kandydata w błąd, nie zmierzała do sprawdzenia jego wiedzy, w rozumieniu art. 331 u.r.p. oraz zawierała niedopuszczalne wyrażenia potoczne wprowadzające w błąd (pytania numer: 61, 73, 83, 112, 91, 105, 127, 141, 150);

- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. - polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego stanu faktycznego i nieprawidłowego przyjęcia, że odwołujący uzyskał negatywny wynik z egzaminu wstępnego.

W uzasadnieniu skarżący szczegółowo przedstawił swoje zarzuty dotyczące w/w pytań. Skarżący wniósł o przyznanie punktów za pytania numer: 91, 105, 127, 141, 150 bez względu na udzieloną przez niego odpowiedź, gdyż - w jego ocenie - pytania te wykraczały poza ustawowe założenie, że egzamin wstępny ma sprawdzać wiedzę kandydata na aplikanta z wybranych dziedzin prawa i są sprzeczne z ratio legis art. 331 ust. 3 u.r.p.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3310 ust. 3 u.r.p. - decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] - utrzymał w mocy w/w uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [... w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską z dnia [...] września 2012 r., nr [...] ustalającą negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację radcowską.

W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości podkreślił, że zgodnie z art. 339 ust. 1 u.r.p., egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast art. 339 ust. 3 ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Stosownie zaś do art. 33 ust. 2 ustawy, aplikantem radcowskim może być osoba, która - po spełnieniu pozostałych warunków - uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego.

Minister Sprawiedliwości stwierdził również, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Organ odwoławczy uznał ponadto, że test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 cyt. ustawy.

Minister Sprawiedliwości, po ponownym sprawdzeniu karty odpowiedzi, przeliczenia uzyskanych przez skarżącego punktów, stwierdził, że skarżący N.H. prawidłowo odpowiedział na 96 pytań, zatem uchwała Komisji Egzaminacyjnej co do ustalonego wyniku egzaminu jest prawidłowa.

W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości stwierdził, że egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (Dz. U. Nr 91, poz. 749). Minister uznał ponadto, że z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej. Zdaniem organu odwoławczego, wspomniany protokół nie wskazuje, aby w trakcie egzaminu wystąpiły nieprawidłowości mogące mieć wpływ na wynik egzaminu skarżącej. W konsekwencji organ uznał, że uchwała Komisji Egzaminacyjnej podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zdaniem organu odwoławczego, test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 339 ust. 1 cyt. ustawy. Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z ustaleń Komisji Egzaminacyjnej i po ponownym przeliczeniu prawidłowych odpowiedzi przez organ II instancji, skarżący odpowiedział poprawnie na 96 pytań, a zatem uzyskał z egzaminu 96 punktów. Skarżący nie uzyskał więc wymaganych ustawowo 100 punktów, a zatem uzyskał negatywny wynik egzaminu.

Przechodząc do merytorycznej oceny, Minister Sprawiedliwości, w ramach uzasadnienia swojej decyzji, dokonał analizy zarzutów skarżącego dotyczących poszczególnych pytań testowych podniesionych w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej.

Minister przytoczył treść zaskarżonych pytań wraz z odpowiedziami udzielonymi przez skarżącego oraz prawidłowymi odpowiedziami, i tak:

Pytanie nr 103 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, przepisów tej ustawy nie stosuje się do pracowników zatrudnionych na podstawie:

A. umowy o pracę,

B. powołania,

C. mianowania."

Skarżący udzielił odpowiedzi "B", natomiast prawidłową odpowiedzią na to pytanie (wg klucza odpowiedzi) jest odpowiedź "C", oparta na art. 11 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. Nr 90, poz. 844, ze zm.).

Pytanie nr 112 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w sprawach ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego o znaczeniu powiatowym i gminnym, decyzje wydaje:

A. marszałek województwa,

B. wojewoda,

C. wójt, burmistrz albo prezydent miasta. "

Skarżący udzielił odpowiedzi "B", natomiast prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C" oparta na art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r. poz. 647).

Pytanie oznaczone nr 83 brzmiało: "Zgodnie z ustawą - Prawo upadłościowe i naprawcze, z wyłączeniem odrębnych postępowań upadłościowych, na wstępnym zgromadzeniu wierzycieli można zawrzeć układ, jeżeli uczestniczy w nim:

A. co najmniej połowa wierzycieli mających łącznie dwie trzecie ogólnej sumy wierzytelności stwierdzonych tytułami egzekucyjnymi albo bezspornych łub uprawdopodobnionych,

B. co najmniej dwie trzecie wierzycieli mających łącznie połowę ogólnej sumy wierzytelności stwierdzonych tytułami egzekucyjnymi albo bezspornych lub uprawdopodobnionych,

C. co najmniej połowa wierzycieli mających łącznie trzy czwarte ogólnej sumy wierzytelności stwierdzonych tytułami egzekucyjnymi albo bezspornych łub uprawdopodobnionych. "

Skarżący udzielił nieprawidłowej odpowiedzi "A", zaś prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361, ze zm.).

Pytanie oznaczone numerem 73 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, jeżeli mężczyzna i kobieta zamierzający zawrzeć małżeństwo przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego nie złożyli oświadczeń, że wstępują ze sobą w związek małżeński, a mimo to został sporządzony akt małżeństwa:

A. każdy, kto ma w tym interes faktyczny łub prawny, może wystąpić z powództwem o unieważnienie małżeństwa,

B. każdy, kto ma w tym interes prawny, może wystąpić z powództwem o ustalenie nieistnienia małżeństwa,

C. każdy, kto ma w tym interes, może wystąpić z powództwem o rozwiązanie małżeństwa. "

Skarżący udzielił nieprawidłowej odpowiedzi "A', podczas gdy prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na przepisach art. 2 k.r. i o. w zw. z art. 1 § 1 k.r. i o.

Pytanie nr 61 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, w europejskim postępowaniu nakazowym, w razie stwierdzenia, że istnieje określona w przepisach odrębnych podstawa do uchylenia europejskiego nakazu zapłaty, na postanowienie sądu w przedmiocie uchylenia europejskiego nakazu zapłaty przysługuje:

A. apelacja,

B. zażalenie,

C. sprzeciw."

Skarżący udzielił odpowiedzi "A", natomiast prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na art. 50520 § 1 i § 4 k.p.c.

Pytanie nr 91 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, wyrażenie sprzeciwu przez Ministra Obrony Narodowej przeciwko wydaniu zezwolenia przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości innych niż rolne, następuje w drodze:

A. zarządzenia,

B. postanowienia,

C. decyzji."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na art. 1 ust. 1a ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758, ze zm.). Skarżący udzielił odpowiedzi: "C".

Pytanie nr 105 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą, zasiłek chorobowy przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy z powodu choroby - nie dłużej niż przez:

A. 182 dni,

B. 270 dni,

C. 365 dni."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B" oparta na art. 8 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512, ze zm.). Skarżący udzielił odpowiedzi: "C".

Pytanie nr 127 brzmiało: "Zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, jeżeli do Parlamentu Europejskiego wpłynie wniosek o wotum nieufności dla Komisji Europejskiej ze względu na jej działalność, może on głosować w sprawie tego wniosku:

A. najwcześniej siedem dni po jego złożeniu i wyłącznie w głosowaniu tajnym,

B. najwcześniej trzy dni po jego złożeniu i wyłącznie w głosowaniu jawnym,

C. w każdym czasie, a tajne głosowanie zarządza się na wniosek."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B" oparta na art. 234 traktatu z dnia 25 marca 1957 r. o funkcjonowaniu Unii Europejskiej - tekst uwzględniający zmiany wprowadzone Traktatem z Lizbony (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2, ze zm.). Skarżący udzielił odpowiedzi: "A".

Pytanie nr 141 brzmiało: "Zgodnie z ustawą - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, regulamin określający szczegółowo tryb wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych ustala, w drodze rozporządzenia:

A Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej,

B. Minister Sprawiedliwości,

C. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A" oparta na art. 23 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.). Skarżący udzielił odpowiedzi: "C".

Pytanie nr 150 brzmiało: "Zgodnie z ustawą o Rzeczniku Praw Obywatelskich, statut określający zadania i organizację Biura Rzecznika Praw Obywatelskich nadaje w drodze zarządzenia:

A. Rzecznik Praw Obywatelskich,

B. Marszałek Sejmu na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich,

C. Marszałek Sejmu za zgodą Senatu."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "A" oparta na art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2001 r., Nr 14, poz. 147, ze zm.). Skarżący udzielił odpowiedzi: "B".

W konsekwencji dokonanej oceny poszczególnych pytań i związanych z nimi zarzutów skarżącego, Minister Sprawiedliwości uznał, że zarzuty strony skarżącej są bezzasadne. Minister ustosunkował się szczegółowo do podniesionych przez skarżącego argumentów i zarzutów dotyczących pytań nr: 61, 62, 68, 73, 83, 91, 103, 105, 112, 127, 141 oraz 150. W uzasadnieniu organ wskazał zarówno na podstawę prawną swojego stanowiska, jak również odniósł się do poglądów doktryny oraz judykatury.

Biorąc pod uwagę przedstawione stanowisko, organ odwoławczy uznał, że niezasadny jest wniosek skarżącego dotyczący przyznania mu po jednym punkcie za odpowiedzi udzielone na w/w pytania testowe. W tej sytuacji organ stwierdził, że prawidłowo ustalono wynik egzaminu skarżącego na 96 punktów, co w konsekwencji pozwala na stwierdzenie, że wynik egzaminu wstępnego jest negatywny.

W dniu [...] stycznia 2013 r. N. H., reprezentowany przez adwokata, działając za pośrednictwem organu odwoławczego, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2012 r.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra oraz zasądzenie kosztów postępowania, skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie:

- art. 331 ust. 3 u.r.p. - poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji faktu, że część z pytań zawartych w teście egzaminacyjnym wykracza poza zakres wyznaczony przez ten przepis;

- art. 339 ust. 1 u.r.p. - poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji faktu, że wśród proponowanych trzech odpowiedzi na niektóre z pytań, znajdowała się więcej niż jedna prawidłowa odpowiedź;

- art. 339 ust. 3 u.r.p. - poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji błędne stwierdzenie, że doszło do prawidłowego ustalenia wyniku egzaminu skarżącego, pomimo, iż konstrukcja niektórych pytań i odpowiedzi testu była niekompletna lub wadliwa, wprowadzała kandydata w błąd, nie zmierzała do sprawdzenia jego wiedzy, w rozumieniu przepisu art. 331 ust. 3 u.r.p., a także zawierała niedopuszczalne wyrażenia potoczne wprowadzające zdającego w błąd;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. - polegające na nieuczynieniu zadość obowiązkowi podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego i nieprawidłowego przyjęcia, że odwołujący uzyskał negatywny wynik z egzaminu wstępnego, a także polegające na bezkrytycznym zaakceptowaniu naruszenia tych przepisów przez organ I instancji;

- art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. - poprzez nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji, w którym nie wyjaśniono zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy;

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - poprzez bezkrytyczne zaaprobowanie przez organ II instancji wadliwej uchwały organu I instancji i podjęcie nieprawidłowej decyzji o utrzymaniu jej w mocy, pomimo, iż istniały przesłanki do jej uchylenia w całości.

W obszernym uzasadnieniu skargi strona skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe, przedstawione w odwołaniu - zarzuty dotyczące pytań testowych nr 61, 62, 68, 73, 83, 86, 91, 103, 105, 112, 127, 141 oraz 150, szczegółowo wskazując na argumenty, które mają uzasadniać prawidłowość udzielonych przez skarżącego odpowiedzi. Skarżący podniósł, że test przygotowany przez powołany przez Ministra Sprawiedliwości zespół zawiera istotne błędy, nieprecyzyjne i niejasne sformułowania, co wywarło wpływ na osiągnięty przez niego wynik z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską.

I tak, odnosząc się do pytania testowego nr 86, skarżący wskazał, że zgodnie z przepisem art. 36 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, umiejscowionym w rozdziale dotyczącym rejestru przedsiębiorców, przepisy tego rozdziału stosuje się do wymienionych tam podmiotów, wśród których brak jest jedynie podmiotu wymienionego w odpowiedzi B, to jest spółki cywilnej. Skarżący zauważył, że w podpunkcie 8a tego przepisu wymieniono spółdzielnię europejską (odpowiedź C), a w podpunkcie 11 - przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą na podstawie odrębnych przepisów o zasadach prowadzenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne, a więc miedzy innymi osób fizycznych wykonujących działalność gospodarczą (odpowiedź A). Skarżący wyjaśnił, że tak, jak w przypadku ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przepis art. 14 ust. 2 w sposób niebudzący wątpliwości określa, że wpisowi do ewidencji podlegają tylko przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi, tak w przypadku ustawy o KRS należy w sposób bardzo ostrożny generalizować i uogólniać grupy podmiotów podlegających wpisowi do rejestru przedsiębiorców. Skarżący podkreślił, że wśród podmiotów wymienionych w art. 36 ustawy o KRS znajdują się bowiem tak osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, jak i osoby fizyczne. Wśród tych podmiotów wymienieni są bowiem także przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi, na co wskazuje odniesienie do odrębnych przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne. W ocenie skarżącego, już z tytułu i preambuły wskazanej wyżej ustawy wynika, że z całą pewnością dotyczy ona osób fizycznych wykonujących działalność gospodarczą. Skarżący przyznał, że faktycznie ustawa o KRS nazywa te osoby łącznie z osobami prawnymi, przedsiębiorcami zagranicznymi, ale nie zmienia to faktu, że mogą to być także osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą w postaci drobnej wytwórczości, na podstawie odrębnych przepisów. Osoby takie zgodnie z art. 36 pkt 11 ustawy o KRS podlegają wpisowi do rejestru przedsiębiorców. W ocenie skarżącego, skoro pytanie nr 86 odnosi się do właśnie tej ustawy, należy uznać udzielenie odpowiedzi A - za prawidłową. Mając na uwadze poczynione rozważania, strona skarżąca podkreśliła, że pytanie nr 86 zatem tak w powiązaniu z odpowiedzią A, jak i z odpowiedzią C tworzy zdanie prawdziwe.

Kandydat zaznaczył jako prawidłową odpowiedź "A", ale w jego opinii zaznaczenie odpowiedzi "C" byłoby jednak również prawidłowe. Oznacza to, że wbrew przepisowi art. 33 9 ust. 1 u.r.p., wśród proponowanych trzech odpowiedzi na to pytanie, znajdowała się więcej niż jedna prawidłowa odpowiedź.

Zdaniem skarżącego również na pytanie testowe nr 103 można udzielić dwóch prawidłowych odpowiedzi ("A" i "C"). Skarżący zauważył, że z literalnego brzmienia przepisu art. 11 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, wynika, że przepisów tej ustawy nie stosuje się do pracowników zatrudnionych na podstawie mianowania. W ocenie skarżącego, wbrew założeniu poczynionemu w pytaniu i w kluczu odpowiedzi, istnieje de facto grupa pracowników zatrudnianych na podstawie umowy o pracę, co do których również istnieje ustawowy zakaz stosowania tejże ustawy. Zgodnie bowiem z przepisem art. 6 ustawy z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych do pracowników tymczasowych nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.

W opinii skarżącego, na pytanie nr 112 spośród wskazanych przez organ możliwości odpowiedzi również można było wybrać dwie prawidłowe ("C" i "B"). Skarżący wskazał, że wśród odpowiedzi można było zaznaczyć odpowiedź "wojewoda" (odpowiedź: "B"), który jest właściwy do wydania decyzji w sprawach ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego na terenach zamkniętych. Nadto wyjaśnił, że pojęcie "terenów zamkniętych" zdefiniowano w przepisie art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, jako tereny o charakterze zastrzeżonym ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, określone przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych. Zdaniem skarżącego, można przyjąć założenie, że dopuszczalna jest sytuacja, w której na terenie zamkniętym zostanie zlokalizowana inwestycja o znaczeniu powiatowym, czy gminnym - np. sieć kanalizacyjna, albo krajowym - inwestycja związana z infrastrukturą kolejową. Byłaby to inwestycja, na której przeprowadzenie wymagana jest zgoda wojewody (z uwagi na teren zamknięty).

W odniesieniu do pytania numer 83, skarżący wskazał, że do zawarcia układu na wstępnym zgromadzeniu wierzycieli, zgodnie z przywołanym w kluczu odpowiedzi przepisem art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, może dojść wówczas, gdy uczestniczy w nim co najmniej połowa wierzycieli mających łącznie trzy czwarte ogólnej sumy wierzytelności stwierdzonych tytułami egzekucyjnymi albo bezspornych lub uprawdopodobnionych.

Z przepisu art. 49 cyt. ustawy wynika, że z mocy prawa we wstępnym zgromadzeniu wierzycieli mogą uczestniczyć wierzyciele, których wierzytelności stwierdzone są tytułami egzekucyjnymi. Wierzyciele pozostali, o których mowa w art. 45 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, czyli ci, których wierzytelności są bezsporne lub uprawdopodobnione, mogą wziąć jednak udział we wstępnym zgromadzeniu, pod warunkiem dopuszczenia ich do tego udziału przez sąd lub sędziego wyznaczonego do prowadzenia wstępnego zgromadzenia wierzycieli. W ocenie skarżącego z powyższego wynika wyraźnie, że w treści odpowiedzi na pytanie nr 83 zabrakło założenia, że wierzyciele, których wierzytelności są bezsporne lub uprawdopodobnione byli dopuszczeni do udziału przez sąd lub sędziego wyznaczonego do prowadzenia wstępnego zgromadzenia wierzycieli. Ewentualnie w konstrukcji pytania – w ocenie skarżącego - zabrakło wymaganego przez przytoczone przepisy desygnatu w postaci założenia, że wierzyciele ci byli do udziału w zgromadzeniu dopuszczeni. Skarżący wskazał bowiem, że brak dopuszczenia przez sąd czy sędziego wyznaczonego - oznacza, że wierzyciel nie może być umieszczony na liście wierzytelności. Niedopuszczenie go do udziału w zgromadzeniu uniemożliwia zaliczenie go do kworum, o którym mowa w przepisie art. 45 ust. 2 Prawo upadłościowe i naprawcze, wymaganego do zawarcia układu. Skarżący nie zgodził się z argumentacją przytoczoną w zaskarżonej decyzji o tym, jakoby pytanie w ogólne nie dotyczyło kwestii uczestników zgromadzenia. Strona skarżąca podniosła, że z punktu widzenia zasad prawidłowego rozumowania, dopuszczenie do udziału, jako uczestnika ma wyraźny i nierozerwalny związek z kwestią kworum. Skoro zatem pytanie dotyczyło kworum wymaganego do zawarcia układu, a jednocześnie nie wskazano w pytaniu, czy wierzyciele, którzy posiadają wierzytelności bezsporne lub uprawdopodobnione są formalnie do zgromadzenia dopuszczeni. Powyższe w ocenie skarżącego przesądza, że zarówno pytanie, jak i odpowiedzi należy uznać za nieprawidłowo sformułowane.

Odnośnie pytania testowego numer 73, skarżący zauważył, że wśród zaproponowanych odpowiedzi znalazła się odpowiedź, w której użyto sformułowania potocznego - nieużywanego ani w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, ani też niestosowane na gruncie prawa cywilnego w ogóle, taki jak: "interes faktyczny" (odpowiedź "A") i nie powinno znaleźć się w pytaniu egzaminacyjnym. Zdaniem skarżącego, określenie użyte w odpowiedzi "C" tj.: "interes" ma charakter wyrażenia potocznego.

Pytanie egzaminacyjne numer 61 również zostało zakwestionowane przez skarżącego.

Skarżący zwrócił uwagę na fakt, że w odwołaniu wskazał w pierwszej kolejności, że zgodnie z poglądami prezentowanymi w nauce prawa przepis art. 50520 k.p.c., pomimo iż stanowi przejaw implementacji prawa europejskiego w polskim porządku prawnym, to wbrew jego brzmieniu reguluje materię, której rozporządzenie (WE) nr 1896/2006 nie przewiduje. Przywołany przepis Kodeksu postępowania cywilnego mówi bowiem o uchyleniu europejskiego nakazu zapłaty, podczas gdy rozporządzenie WE nr 1896/2006 nie reguluje postępowania sądowego o uchylenie europejskiego nakazu zapłaty, lecz postępowanie o ponowne zbadanie europejskiego nakazu zapłaty przez właściwy sąd w państwie członkowskim wydania (art. 20 rozporządzenia (WE) nr 1896/2006).

Wobec powyższego skarżący stwierdził, że omawiane pytanie dotyczy materii regulowanej pierwotnie przez przepisy wspólnotowe, która z przyczyn niewskazywanych w literaturze, nie została implementowana w sposób bezpośredni. Jak wynika z przytoczonego stanowiska doktryny, do materii tej polski ustawodawca zastosował autorskie rozwiązanie. Z tej przyczyny, zdaniem skarżącego, sporne pytanie nie powinno znaleźć się w zestawie pytań egzaminacyjnych. W ocenie skarżącego, nie można bowiem założyć, że żaden z kandydatów nie zna oryginalnego brzmienia owych przepisów rozporządzenia nr 1896/2006.

Skarżący zwrócił także uwagę, że w literaturze podnosi się, iż z brzmienia art. 50520 kpc wynika, że o wniosku o uchylenie europejskiego nakazu zapłaty sąd orzeka w formie postanowienia, ale przepis ten nie rozstrzyga wprost, jakiej treści postanowienie powinno zapaść w wypadku, gdy sąd uznaje wniosek za niezasadny. Wymaga zatem uwzględnienia, że art. 20 ust. 3 rozporządzenia nr 1896/2006 stanowi, że niezasadny wniosek o ponowne zbadanie europejskiego nakazu zapłaty podlega odrzuceniu. Należy przyjąć, że taką samą treść powinno mieć postanowienie wydawane po rozpoznaniu wniosku określonego w art. 50520, uznanego za niezasadny, choć w przepisach wewnętrznych istnieje wyraźne rozróżnienie dla sposobu orzekania o środkach procesowych uznanych za niezasadne z przyczyn formalnych i merytorycznych. Stanowisko to potwierdza, że komentowany przepis nie implementuje rozporządzenia wprost, a zatem reguluje materię w istocie niepewną i mogącą powodować rozbieżności w interpretacji, a więc taką, której nie powinno dotyczyć pytanie na egzaminie wstępnym. Tym bardziej, że, jak wskazuje NSA: "Pytania egzaminacyjne winny być konstruowane na podstawie dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne, w sposób jasny, precyzyjny, jednoznaczny i niewątpliwy."

W ocenie skarżącego, organ II instancji - wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu - w sposób powierzchowny ocenił i dokonał wielkiego uproszczenia zarzutów skarżącego. Skarżący nie twierdził w odwołaniu, że skoro dana materia została wprowadzona do Kodeksu na skutek implementacji prawa unijnego, to zatem nie może jej dotyczyć pytanie egzaminacyjne. Nadto skarżący podkreślił, że podnosił w dowołaniu, iż efektem akurat tej implementacji jest nie dość wierne oryginalnemu przepisowi oddanie jego treści w prawie polskim i że jest ono dostrzegalne w doktrynie i nauce prawa. Skoro ta swoista dowolność polskiego ustawodawcy w przetransponowaniu przepisu unijnego na do prawa wewnętrznego jest dostrzegalna dla autorów przywołanych Komentarzy do kodeksu postępowania cywilnego, które nie należą do specjalistycznej literatury na temat specyfiki europejskiego postępowania nakazowego, a już na ich gruncie dostrzegalna jest rozbieżność, zatem nie ma podstaw ku temu, aby przyjąć, iż materia ta jest na tyle pewna, że może stać się przedmiotem pytania egzaminacyjnego. Skarżący dodał, że oba komentarze dostępne są w jednym z najpopularniejszych systemów informatycznych dla prawników, zatem obowiązek zachowania najdalej idącej dbałości przy redagowaniu pytań egzaminacyjnych, istniejący najpierw po stronie Komisji, a dalej po stronie Ministra Sprawiedliwości przy dokonywaniu przez niego całościowej kontroli egzaminu, skłaniają ku konkluzji o naruszeniu przez organ II instancji przepisów prawa poprzez bezkrytyczne zaaprobowanie błędnej w tej mierze uchwały organu I instancji. Wobec powyższego wymienianie przez organ odwoławczy precyzyjnego wyliczenia, na jakiej podstawie przepisy te weszły w życie świadczy o zupełnym niezrozumieniu zarzutu dotyczącego tego pytania.

Skarżący ponadto wskazał, że uzasadnienie decyzji nie może polegać jedynie na podaniu, że dane dywagacje odwołującego "są bezprzedmiotowe", albowiem organ - zgodnie z dyspozycją przepisu art. 107 § 3 k.p.a. - winien wskazać fakty uznane przez siebie za udowodnione, wskazać dowody, na których się oparł, ale i również przyczyny, dla których innym twierdzeniom odmówił wiarygodności i mocy. W ocenie skarżącego, organ nie wskazał, dlaczego uznaje dywagacje na temat porównania regulacji z kpc z treścią rozporządzenia WE za bezprzedmiotowe, nie odniósłszy się w żadnej mierze do sedna uzasadnienia odwołania w tym zakresie.

Zdaniem skarżącego, podobnie rzecz ma się z fragmentem decyzji, w którym organ II instancji podkreślił, że pytanie nie dotyczyło niezasadności wniosku o uchylenie europejskiego nakazu zapłaty, a więc wywody na ten temat pozostają poza materią pytania. Wywody te skarżący przytoczył celem unaocznienia organowi faktu rozbieżności w doktrynie na temat sposobu implementacji dyskutowanej normy prawnej, stąd za irrelewantną dla oceny zarzutów odwołania uznać należy uwagę organu II instancji o tym, że pytanie nie dotyczyło niezasadności wniosku.

W skardze strona zarzuciła także nieprecyzyjne sformułowanie pytania nr 62 testu egzaminacyjnego jak również odpowiedzi do niego. Skarżący wskazał (już na etapie odwołania), że Kodeks postępowania cywilnego w wielu przypadkach nie wskazuje wprost, ze dane rozstrzygniecie zapada w formie postanowienia. Dzieje się tak z uwagi na treść przepisu art. 354 kpc oraz że trudno wymagać od kandydata, aby uczył się w ten sposób, by zapamiętać wszystkie te sytuacje z Kodeksu, po to by na wypadek podobnego pytania, zastosować regułę z art. 354 kpc. Zdaniem skarżącego organ błędnie zinterpretował intencje dowołującego się, bowiem doszedł do przekonania, że skarżący podważa możliwość formułowania pytań testowych w oparciu o kilka przepisów, czy też konieczność przeprowadzenia wykładni i wykorzystania analitycznego myślenia w celu udzielenia odpowiedzi na pytania testowe.

Skarżący zauważył również, że egzamin wstępny ma za zadanie sprawdzić wiedzę kandydata w chwili jego zdawania. Kandydat nie ma w czasie egzaminu dostępu do przepisów prawa i stąd trudno wymagać od niego, by dokonywał ich wykładni w czasie egzaminu. Prowadzi to do wniosku, że kandydat, który nie zna "na pamięć" wszystkich sytuacji z Kodeksu postępowania cywilnego, kiedy przepis milczy o tym, w jakiej formie ma zapadać dane rozstrzygnięcie, nie ma szans na prawidłowe rozwiązanie tego typu pytań.

W odniesieniu do uzasadnienia zaskarżonej decyzji w zakresie pytań nr 91, 105, 127, 141 i 150 skarżący wskazał, że - wbrew twierdzeniom organu odwoławczego - nie przedstawiał w odwołaniu swego subiektywnego odczucia, czy wiedza objęta tymi pytaniami będzie mu przydatna w przyszłości, ani też swej subiektywnej oceny pytania, lecz poddawał w wątpliwość, czy faktycznie pytania te mają za zadanie sprawdzać wiedzę kandydata, w rozumieniu przepisu art. 331 ust. 3 u.r.p.

Skarżący zarzucił, że wbrew przyjętej zasadzie, organ II instancji nie dokonał merytorycznej oceny pytań egzaminacyjnych. Skarżący podkreślił również, że organ odwoławczy ograniczył się jedynie do oceny argumentacji odwołującego wskazując, że jest ona "pozamerytoryczna i nie wpływa na prawidłowość pytań". Zdaniem strony skarżącej organ odwoławczy w żaden sposób nie uzasadnił swojego stanowiska.

Reasumując, skarżący podniósł, że argumentacja organu II instancji sprowadza się do stwierdzenia, że zdający ma na czas egzaminu posługiwać się wiedzą wynikającą jedynie z aktów prawnych zawartych w wykazie przedstawionym przez Ministra Sprawiedliwości. Jeśli natomiast kandydat dysponuje szerszą wiedzą, obejmującą akty prawne nieznajdujące się na wykazie, organ II instancji sugeruje, że nie powinien on jej używać, gdyż pytania skonstruowane są w oparciu o konkretną ustawę, a nawet o jej konkretny przepis i tylko w oparciu o nie należy odpowiadać. Skarżący zauważył, że argumentacja ta jest "lustrzanym odbiciem" zasady prawdy formalnej (sądowej), czyli zmierzającej do poczynienia ustaleń zgodnych nie ze stanem faktycznym, ale z wypracowanymi regułami, szablonami prowadzącymi do prawdy akceptowalnej przez te reguły.

Zdaniem skarżącego, organ II instancji wytyczył akceptowalne przez niego normy (dotyczące zakresu egzaminu, sposobu odpowiadania na pytania polegającego na zawężeniu odpowiedzi jedynie do konkretnego aktu prawnego i przepisu, prawidłowości pytań etc.) i wydając decyzję badał jedynie zgodność z tymi normami, a nie zgodność ze stanem faktycznym. W ocenie skarżącego, takie działanie organu jest zaprzeczeniem zasady prawdy obiektywnej, zgodnie z którą winien on podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Mając na uwadze powyższe skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja cechuje się wewnętrzną sprzecznością. Sprzeczność ta, w ocenie strony skarżącej, polega na wskazywaniu z jednej strony, że kandydat ma być przygotowany do egzaminu ze wszystkich dziedzin prawa wymienionych w art. 331 ust. 3 u.r.p. oraz ze wszystkich aktów prawnych zawartych w wykazie przez Ministra Sprawiedliwości, z drugiej natomiast strony na wskazywaniu, że kandydat ma zawężać na czas egzaminu swą wiedzę tylko do aktów prawnych wskazanych w pytaniu, nawet wówczas, gdy jego wiedza z danej dziedziny prawa skłania go ku zaznaczeniu innej odpowiedzi, niż ta wskazana w kluczu odpowiedzi.

Skarżący podkreślił, że organ II instancji przy dokonywaniu merytorycznej oceny prawidłowości wszystkich pytań oraz poprawności przeprowadzenia egzaminu, doszedł zatem do dwóch sprzecznych wniosków. Zgodnie z jednym z nich kandydat ma obowiązek mieć rozeznanie co do całokształtu regulacji prawnych, jakie mogą być przydatne przy wykonywaniu zawodu radcy prawnego, a więc de facto co do wszystkich dziedzin prawa. Jednocześnie, zdaniem organu, kandydat, który wobec pytania sformułowanego w sposób nieprawidłowy czy niepełny, staje przed dylematem kilku poprawnych odpowiedzi albo zupełnie wadliwego pytania, ma się ściśle trzymać zakresu wiedzy wyznaczonego tytułem aktu prawnego wskazanego w pytaniu i nie wychodzić poza jego ramy, nie dokonywać całościowej oceny pytania z uwzględnieniem znajomości innych aktów prawnych, czy dziedzin prawa.

W ocenie skarżącego ta wewnętrzna sprzeczność zaskarżonej decyzji i jej uzasadnienia unaocznia nieprawidłowość ustaleń poczynionych przez organ odwoławczy, a w konsekwencji czyni zasadnym wniosek o uchylenie decyzji w całości, gdyż dotknięta jest ona wadą uniemożliwiającą de facto kontrolę instancyjną.

Zdaniem skarżącego uchybienia polegające na naruszeniu przez organy przepisów postępowania miały zasadniczy wpływ na treść rozstrzygnięcia. Gdyby organ II instancji dokonał prawidłowych ustaleń, stosując w sposób odpowiedni przepisy postępowania, nie doszłoby do błędnej konkluzji o prawidłowości i jednoznaczności wszystkich pytań oraz do błędnego ustalenia, że wśród propozycji odpowiedzi na wszystkie pytania była tylko jedna prawidłowa odpowiedź.

Skarżący wskazał także, że zarzucane w skardze naruszenie przepisów prawa materialnego ma wpływ na wynik sprawy, gdyż zawarcie w teście pytań wykraczających poza zakres przyjęty w przepisie art. 33 1 ust. 3 u.r.p., a także pytań, na które wśród proponowanych trzech odpowiedzi znajdowała się więcej niż jedna prawidłowa odpowiedź - miało wpływ na sytuację prawną skarżącego i zaważyło na nieprawidłowym uznaniu, że doszło do poprawnego ustalenia wyniku egzaminu skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej także "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga N. H. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2012 r. nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, jak również przepisów postępowania, w tym w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści przepisu art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, zaznaczając ją na karcie odpowiedzi, a za każdą prawidłową odpowiedź uzyskuje 1 punkt.

Nabór na aplikację przeprowadzono w drodze egzaminu wstępnego, zgodnie z art. 33 ust 1 i art. 331 u.r.p. Minister Sprawiedliwości powołał Komisję Egzaminacyjną odpowiadającą wymaganiom z art. 335 ust. 1 – 4a ww. ustawy, co nie było kwestionowane przez skarżącego. Egzamin wstępny polegający na rozwiązaniu testu składał się, zgodnie z art. 339 ust. 1 cyt. ustawy z zestawu 150 pytań. Kandydat mógł wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznaczał na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskiwał 1 punkt. Prawidłowość odpowiedzi oceniana była według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego, w myśl art. 339 ust. 1a ustawy o radcach prawnych. Test sprawdziła Komisja Egzaminacyjna w składzie, który przeprowadzał egzamin wstępny (art. 339 ust. 2 ustawy o radcach). Pozytywny wynik z egzaminu wstępnego, z mocy art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych ustalano wówczas, gdy kandydat uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Zgodnie z art. 339 ust. 4 omawianej ustawy z przebiegu egzaminu wstępnego sporządzono niezwłocznie protokół, który podpisali członkowie Komisji Egzaminacyjnej uczestniczący w egzaminie wstępnym, nie zgłaszając uwag do protokółu. Po przeprowadzeniu egzaminu Komisja Egzaminacyjna, zgodnie z art. 3310 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, w drodze uchwały Nr [...] z dnia [...] września 2012 r. ustaliła wynik egzaminu N. H. jako negatywny, gdyż kandydat uzyskał z testu 96 punktów, zamiast minimalnych 100 punktów i doręczyła odpis uchwały zdającemu z pouczeniem o możliwości wniesienia odwołania do Ministra Sprawiedliwości, z którego to prawa kandydat (z zachowaniem terminu do jego wniesienia) skorzystał.

Nie budzi wątpliwości, że postępowanie konkursowe na aplikację radcowską jest postępowaniem administracyjnym. Uchwała komisji ustalająca wynik egzaminu ma niewątpliwie charakter decyzji administracyjnej, a odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 3310 ust. 3 u.r.p., jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określona w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Dlatego w rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości miał obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, niezależnie od tego, czy strona podnosiła zarzuty związane z procedurą przeprowadzenia egzaminu konkursowego, czy też ich nie podnosiła.

Organ odwoławczy miał zatem obowiązek poddać analizie, zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebieg. Obowiązek ten w rozpoznawanej sprawie został zrealizowany. Organ prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywający odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od powołanej uchwały Komisji Egzaminacyjnej. Minister w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił stronie skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia.

Jednocześnie Sąd stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a., gdyż zawiera wskazanie przepisów prawa i faktów będących podstawą orzekania, a także wymienienie okoliczności, z powodu których stanowisko skarżącego nie zostało przez organ uwzględnione.

Ponadto skarżący nie wykazał, a Sąd nie dopatrzył się, aby pytania testowe wykraczały poza zakres wiedzy określony w art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, czy ten podany do publicznej wiadomości przez przewodniczącego zespołu do przygotowania pytań testowych.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych - poprzez sformułowanie pytań egzaminacyjnych w sposób nieprecyzyjny, niepełny oraz formułowanie propozycji odpowiedzi, które zawierały więcej niż jedną prawidłową odpowiedź albo nie zawierały żadnej prawidłowej odpowiedzi, podkreślić trzeba, że zgodnie ze stanowiskiem judykatury, kwestia merytorycznej oceny poprawności pytań i odpowiedzi wskazanych jako prawidłowe w kluczu testowym, jest istotnym zadaniem organu na tym etapie postępowania. Od tej oceny zależy rzetelność ustalenia wyniku egzaminu kandydata i zgodność z prawem decyzji w tym względzie (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 473/07). Inaczej mówiąc, prawidłowe ustalenie wyniku egzaminu zależy nie tylko od prawidłowości zastosowanych procedur egzaminacyjnych, ale także od prawidłowości sformułowanych pytań egzaminacyjnych i odpowiedzi w tzw. "kluczu" oraz prawidłowości odpowiedzi wskazanych przez kandydata.

Co do zasad, które winny być przestrzegane przy formułowaniu pytań testowych na egzamin wstępny na aplikację, wypowiadał się wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt II GSK 641/08, LEX nr 526677 stwierdził, że "ustawodawca ustanowił szereg wymagań, którym powinny odpowiadać pytania, znajdujące się w zestawach egzaminacyjnych na aplikację notarialną. W szczególności pytania te (oraz podane w nich trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa) powinny być sformułowane w sposób jasny, precyzyjny, jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości. Sposób formułowania pytań testowych nie może także wprowadzać w błąd uczestników konkursu, zaś sposób ich redagowania powinien być tak samo precyzyjny, jak precyzja, której wymaga się od kandydatów na aplikantów. Jedynie pytania spełniające powyższe wymogi gwarantują, iż test na aplikację będzie stanowił uczciwą weryfikację osób biorących udział w egzaminie na aplikacje notarialną". Stanowisko to NSA rozwinął w wyroku z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GSK 27/10, LEX nr 596704, w którym stwierdził, że "Takie stanowisko (jak wyżej) nie oznacza jednak, że niedopuszczalne jest wymaganie od kandydatów na aplikantów znajomości podstawowych zasad wykładni prawa, czy analitycznego myślenia. Zdający muszą chociażby umieć rekonstruować nieskomplikowane normy prawne, czy potrafić rozstrzygać proste problemy interpretacyjne". Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje powyższą argumentację przedstawioną przez NSA.

Sąd zwraca uwagę, że zdający, przy udzielaniu odpowiedzi, powinni byli bezwzględnie przestrzegać wskazówki nr 4 zawartej na zestawie pytań, a mówiącej m. in., że niedopuszczalne było dokonywanie dodatkowych założeń, wykraczających poza treść pytania.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd dokonał ponownej i niezależnej od organu oceny kwestionowanych przez skarżącego pytań nr 61, 62, 73, 83, 91, 103, 105, 112, 127, 141 i 150 w aspekcie kryterium wskazanego w art. 339 ust. 1 u.r.p.

W wyniku powyższego, Sąd podzielił dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących, a wskazanych wcześniej przepisów prawa, skarżący nie udzielił poprawnych odpowiedzi na wymienione wyżej pytania. Tym samym nie doszło do naruszenia przepisu art. 339 ust. 3 u.r.p.

Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez organ, że pytanie nr 103 dotyczyło wyłącznie przepisów ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, a prawidłowa odpowiedź "C" wynika wprost z treści art. 11 tej ustawy. Pytanie zostało sformułowane w sposób jasny i precyzyjny poprzez wskazanie konkretnego aktu prawnego, którego dotyczyła treść pytania. W ocenie Sądu, pytanie nr 103 nie zawiera, wbrew stanowisku skarżącego, dwóch poprawnych odpowiedzi, albowiem brak stosowania do pracowników tymczasowych przepisów ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników nie wynika z tej właśnie ustawy, lecz z innego aktu prawnego. W ocenie Sądu organ prawidłowo stwierdził, że nie jest prawdą, iż przepisów ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników nie stosuje się do pracowników zatrudnionych na podstawie umów o pracę. Sąd analizując pytanie, udzieloną przez skarżącego odpowiedź (błędną) oraz argumentację skargi doszedł do przekonania, że skarżący dowodząc wadliwości pytania nr 103 dokonał dodatkowego - a przy tym niedopuszczalnego (por. np. wyrok NSA II GSK 1927/11) - założenia, niewynikającego z treści pytania, polegającego na przyjęciu, że odpowiedź "A" dotyczy pracowników tymczasowych. Pozostałe przedstawiane przez odwołującego się, w tym odnoszące się do stanowiska przedstawiciela doktryny, wątpliwości "co do zasadności" art. 11 ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników nie mają żadnego wpływu na możliwość udzielenia jedynej prawidłowej w świetle tego przepisu odpowiedzi "C". Sąd podziela pogląd organu, że jedyną prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C". Skarżący udzielił błędnej odpowiedzi "B". Zatem prawidłowo Komisja Egzaminacyjna nie przyznała skarżącemu punktu za odpowiedź na to pytanie.

Po przeanalizowaniu pytania numer 112 testu, zaproponowanych odpowiedzi oraz odpowiedzi udzielonej przez skarżącego - Sąd stwierdza, że organ prawidłowo ocenił, że jedyną właściwą odpowiedzią w świetle art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest wyłącznie odpowiedź "C", albowiem wskazuje na to expressis verbis treść powołanej regulacji. Na uwagę zasługuje także fakt, że pytanie było sformułowane w oparciu o ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na co bezsprzecznie wskazuje jego treść: "Zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym...".

Sąd uznał również, że zarzut dotyczący nieprecyzyjnego sformułowania pytania numer 83 i odpowiedzi do niego był bezpodstawny, bowiem pytanie zostało uregulowane w art. 45 ust. 2 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. Przepis ten znajduje się w części pierwszej ustawy: Przepisy ogólne o postępowaniu upadłościowym, dziale V Wstępne Zgromadzenie Wierzycieli, na który składają się dwa rozdziały: rozdział 1 - Przepisy ogólne i Rozdział 2 uczestnicy. Sąd stwierdza, że organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że pytanie dotyczy tylko jednej kwestii, mianowicie znajomości zagadnienia kwalifikowanej większości, która umożliwia zawarcie układu na wstępnym zgromadzeniu wierzycieli. Zatem, zgodnie z art. 45 ust. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego, na wstępnym zgromadzeniu wierzycieli można zawrzeć układ, jeżeli uczestniczy w nim co najmniej połowa wierzycieli mających łącznie trzy czwarte ogólnej sumy wierzytelności stwierdzonych tytułami egzekucyjnymi albo bezspornych łub uprawdopodobnionych, tak wiec jedyną poprawną odpowiedzią jest odpowiedź "C", której skarżący nie zaznaczył.

Odnośnie zarzutu dotyczącego pytania numer 73, Sąd stwierdza, że organ pytanie zostało skonstruowane poprawnie , zaś prawidłowa odpowiedź "B" odnosi się wprost do pojęcia "interes prawny", zwerbalizowanego w art. 2 k.r. i o. Określenie zawarte w prawidłowej odpowiedzi jest więc zaczerpnięte z języka prawnego, którym posługuje się ustawa - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Sąd nie przyznaje racji skarżącemu, że użycie w błędnych propozycjach odpowiedzi "A" i "C" zwrotów, odpowiednio "interes faktyczny" i "interes", stanowi naruszenie prawidłowości konstruowania pytań i wprowadza zdających w błąd.

Ponadto, Sąd uznał zarzut dotyczący nieprawidłowego sformułowania pytania numer 61 za niezasadny, bowiem pytanie to było oparte bezpośrednio na przepisach art. 505 § 1 k.p.c. oraz 505 20 kodeksu postępowania cywilnego, który objęty jest wykazem aktów, których znajomość sprawdzana jest na egzaminie wstępnym na aplikację radcowską.

Odnośnie zarzutu dotyczącego pytania numer 62, Sąd doszedł do przekonania, że stanowisko zaprezentowane przez organ w zaskarżonej decyzji jest właściwe, albowiem prawidłowa odpowiedź na kwestionowane pytanie jest czytelna, jednoznaczna, a przy tym wynika wprost ze wskazanych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

W ocenie Sądu, organ właściwie stwierdził, że istota pytania numer 86 ograniczała się do wykazania się wiedzą czy osoby fizyczne oraz spółki cywilne podlegają wpisowi do Rejestru sądowego oraz czy wpisowi takiemu podlegają spółdzielnie europejskie, zatem z zaproponowanych odpowiedzi jedynie ta wskazana w pod literą "C" jest prawidłowa. Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą podlegają wpisowi do Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej, zaś w spółkach cywilnych do ewidencji tej wpisani są wspólnicy danej spółki - nie będąc wpisanymi do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Reasumując, rejestr przedsiębiorców będący jednym z trzech rejestrów Krajowego Rejestru Sądowego nie obejmuje osób fizycznych, wpisywane są w nim jedynie osoby prawne prowadzące działalność gospodarczą. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdza, że zarzut dotyczący niewłaściwego sformułowania pytania jest bezpodstawny, bowiem odpowiedzi na to pytanie można było udzielić na podstawie art. 36 pkt 8a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym.

Reasumując należy wskazać, że Sąd nie stwierdził błędnej konstrukcji zakwestionowanych pytań (również pytań numer 91, 105, 127, 141, 150, w stosunku do których zarzuty skargi zostały sformułowane w sposób ogólny wyrażający niezadowolenie z faktu nieprzyznania przez Komisję Egzaminacyjną punktu za wskazane przez skarżącego odpowiedzi na nie). Pytania zawierają bowiem wyłącznie jedną poprawną odpowiedź, odpowiadają zatem kryteriom, o których mowa w przepisie art. 339 ust. 1 u.r.p.

Sąd nie dopatrzył się także naruszeń procedury przedmiotowego egzaminu wstępnego na aplikację radcowską. W aktach administracyjnych znajduje się stosowny protokół sprawdzenia testu podpisany przez dwóch członków Komisji. Prawidłowo również ustalono liczbę punktów (96) zaś Minister Sprawiedliwości, wydając zaskarżoną decyzję administracyjną, odniósł się do podniesionych w odwołaniu zarzutów szczegółowo, stosownie do wiążącej go procedury, uzasadniając swoje stanowisko co do ich bezzasadności i zgodności z prawem kwestionowanej przez skarżącego uchwały.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł, jak w sentencji wyroku.