Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1067/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 235 (2)
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par 1 I 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 21 lutego 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 455/15 w sprawie ze skargi T. w W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia 22 grudnia 2014 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T. w Warszawie na rzecz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 grudnia 2015r., sygn. akt VII SA/Wa 455/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. w W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia 22 grudnia 2014r. znak ... w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. decyzją z dnia 22 grudnia 2014r., po rozpatrzeniu odwołania T. w W., na podstawie art. 235¹ i art. 235² ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 2014r. poz. 1502 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013r. poz. 1367), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m. W. z dnia 1 września 2014r., Nr ..., znak: ... o stwierdzeniu u A. N. choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. podał, że w dniu 15 kwietnia 2011r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. wpłynęło zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u A. N.

W związku z powyższym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. pismem z dnia 18 kwietnia 2011r. skierował A. N. do M. Ośrodka Medycyny Pracy w K. na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. Jednostka orzecznicza dokonała oceny narażenia zawodowego, w tym określiła zakres obowiązków, rodzaj wykonywanych czynności i obciążenie stóp pacjentki mogące spowodować zapalenie pochewek ścięgnistych (pismo z dnia 5 grudnia 2012r. oraz z dnia 12 grudnia 2012r.) oraz sporządziła kartę oceny narażenia zawodowego w związku podejrzeniem choroby zawodowej. Ponadto T. w W. pismem z dnia 7 listopada 2012r. przekazał M. Ośrodkowi Medycyny Pracy wniosek dotyczący charakterystyki stanowiska pracy A. N.

M. Ośrodek Medycyny Pracy Dział Orzeczniczo-Konsultacyjny Poradnia Chorób Zawodowych w K. w dniu 5 lutego 2013r. wydał orzeczenie lekarskie nr ... o rozpoznaniu u A. N. choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie ścięgien i ich pochewek prostowników palców stóp.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. po otrzymaniu ww. orzeczenia lekarskiego uznał, iż nie jest organem właściwym w sprawie dotyczącej zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u A. N., ponieważ ostatnim miejscem pracy zainteresowanej był T. w W. i pismem z dnia 14 lutego 2013r. przekazał Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w m. W. całą dokumentację zgromadzoną w sprawie.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m. W. pismem z dnia 11 marca 2013r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u A. N.

Decyzją z dnia 10 czerwca 2013r. Nr ..., znak: ... Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m. W. stwierdził u A. N. chorobę zawodową: przewlekłą chorobę układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki.

Odwołanie od decyzji z dnia 10 czerwca 2013r. złożył T. w W..

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. decyzją z dnia 25 lipca 2013r., Nr ..., po rozpatrzeniu odwołania, uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m. W. z dnia 10 czerwca 2013r., Nr ... i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Ponownie rozpatrując sprawę, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m. W. uzupełnił ocenę narażenia zawodowego A. N., sporządził ponownie "Kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej" i przesłał je pismem z dnia 26 lutego 2014r. do jednostki orzeczniczej wraz z decyzją z dnia 25 lipca 2013, Nr ... Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. oraz załącznikami z prośbą o wydanie opinii lekarza orzecznika.

W odpowiedzi M. Ośrodek Medycyny Pracy w K. pismem z dnia 14 kwietnia 2014r. podtrzymał treść orzeczenia lekarskiego z dnia 5 lutego 2013r., nr ....

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m. W., po zawiadomieniu stron postępowania o zebraniu materiału dowodowego oraz uzyskaniu dodatkowych informacji zamieszczonych w protokole z dnia 19 maja 2014r., ponownie pismem z dnia 22 maja 2014r. przesłał jednostce orzeczniczej kartę oceny narażenia zawodowego zawierającą korektę liczby prób i przedstawień w sezonie 2009-2010, w których brała udział A. N. W odpowiedzi M. Ośrodek Medycyny Pracy w K. podtrzymał treść ww. opinii medycznej wydanej w sprawie.

Decyzją z dnia 1 września 2014r., Nr ..., znak: ..., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m. W. stwierdził u A. N. chorobę zawodową: przewlekłą chorobę układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki, wymienioną w poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych.

Od powyższej decyzji T. w W. złożył odwołanie.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. decyzją z dnia 22 grudnia 2014r., znak: ..., po rozpatrzeniu odwołania T. w W., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m. W. z dnia 1 września 2014r. Nr ....

W uzasadnieniu decyzji z dnia 22 grudnia 2014r. podał, że decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m. W. z dnia 1 września 2014r., Nr ... jest prawidłowa, a postępowanie dowodowe było prowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, regulującymi tryb postępowania w sprawach chorób zawodowych z uwzględnieniem zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem, do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione dwie przesłanki: choroba jest wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz lekarze orzecznicy po zapoznaniu się z oceną narażenia zawodowego potwierdzą, że ma ona związek z wykonywaną pracą. Zdaniem organu, w przypadku A. N. oba warunki zostały spełnione.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych "decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika".

Organ odwoławczy wskazał, że podejrzenie choroby zawodowej u A. N. było rozpatrywane przez uprawnioną do orzekania jednostkę orzeczniczą I stopnia, tj. M. Ośrodek Medycyny Pracy. Jednostka potwierdziła związek pomiędzy rozpoznanym schorzeniem - przewlekłym zapaleniem ścięgien i ich pochewek prostowników palców stóp a wykonywanymi czynnościami zawodowymi. Świadczy o tym fakt, iż lekarz właściwy (na mocy § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych) do orzekania w zakresie chorób zawodowych w orzeczeniu lekarskim Nr ... stwierdził, że: "Przeprowadzone aktualnie badania (ortopedyczne, internistyczne, zdjęcia RTG) i analiza dostępnej dokumentacji lekarskiej dają podstawę do rozpoznania przewlekłego zapalenia ścięgien i ich pochewek prostowników palców stóp". Ww. rozpoznanie jednostka orzecznicza podtrzymywała w kolejnych wyjaśnieniach, tj. z dnia 14 kwietnia 2014r. i z dnia 17 czerwca 2014r. oraz z dnia 20 listopada 2014r. Ostatnia opinia medyczna była wydana w związku z pismem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia 13 października 2014r. skierowanym do ww. jednostki orzeczniczej z prośbą o ustosunkowanie się do zarzutu, podnoszonego przez stronę, dotyczącego wyjaśnienia kiedy wystąpiły pierwsze udokumentowane objawy chorobowe. W odpowiedzi z dnia 20 listopada 2014r. M. Ośrodek Medycyny Pracy w K. wyjaśnił że: "Pani A. N. pracowała w T. na stanowisku tancerka koryfejka, solistka baletu, pierwsza solistka baletu od ... do ... W dniu 15 kwietna 2011r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. wpłynęło zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u Pani A. N. W związku z powyższym PPIS w K. pismem z dnia 18.04.2011r. skierował panią A. N. do M. Ośrodka Medycyny Pracy w K. na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. Tak więc zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej nastąpiło przed upływem jednego roku od zakończenia pracy". Ponadto ww. opinia wskazuje, że: "Pacjentka dysponowała dokumentacją z Poradni Ortopedycznej od 2009 roku", a ponadto wyjaśnia, że: "Analizując przebieg pracy uwzględniając rodzaj czynności wykonywanych przez pacjentkę, przyjmowane pozycje ciała, częstość powtórzeń, sposób wykonywania czynności i zaangażowania poszczególnych mięśni i stawów oraz okres narażenia można stwierdzić, że istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wykonywaną pracą a rozwojem powstałych chorób. Proces diagnostyczno-orzeczniczy w kierunku choroby zawodowej jest trudny i wymaga wielu badań i konsultacji. W orzeczeniu lekarskim o rozpoznaniu choroby zawodowej - w uzasadnieniu - podajemy tylko konkluzję z całego postępowania, ponieważ nie jest możliwym umieszczenie tam wszystkich wyników wykonanych konsultacji i badań diagnostycznych znajdujących się w dokumentacji medycznej".

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. podał, że zgodnie z obowiązującym prawem rozpoznawanie chorób zawodowych leży wyłącznie w gestii upoważnionych do orzekania w zakresie chorób zawodowych jednostek orzeczniczych. Sam fakt rozpoznania przez lekarza orzecznika u pacjentki, jednostki chorobowej wymienionej w poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych, nie jest warunkiem wystarczającym do wydania przez organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Konieczne jest otrzymanie orzeczenia lekarskiego, w którym jednostka orzecznicza potwierdzi, że rozpoznana u pracownika choroba układu ruchu ma związek z wykonywaną pracą. Taka sytuacja, jak wskazano powyżej, również miała miejsce w analizowanym przypadku.

Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu, iż orzeczenie lekarskie jest lakoniczne, nie wskazuje precyzyjnie przyczyn wystąpienia u pracownika schorzenia i okresu wystąpienia pierwszych udokumentowanych objawów schorzenia, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. podał, że dodatkowe uzasadnienie opinii medycznej zawarte w piśmie M. Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia 20 listopada 2014r. wyjaśnia wątpliwości podniesione w odwołaniu.

Jednocześnie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. wskazał, iż nie podważa prawa strony do wyrażania subiektywnych opinii na temat zebranego w sprawie materiału dowodowego. Jednak odczucia strony składającej odwołanie nie mogą stanowić podstawy do zanegowania opinii medycznych, wydanych przez uprawnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych lekarzy orzeczników. Podkreślił, że lekarzom orzecznikom, jako specjalistom medycyny pracy, posiadającym kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu sposobu wykonywania pracy na organizm ludzki, znana jest specyfika czynności zawodowych na stanowisku pracy zajmowanym przez A. N. Posiadają wiedzę i kompetencję do oceny wpływu sposobu wykonywania pracy na zaburzenie funkcji układu ruchu, co skutkować może powstaniem stwierdzonej choroby zawodowej.

Zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. informacje dotyczące przebiegu zatrudnienia, jak i oceny narażenia zawodowego A. N. zostały należycie zebrane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m. W., w toku postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej A. N. zostało wystawione w oparciu o dokonaną ocenę narażenia zawodowego przez jednostkę służby zdrowia I stopnia, spełniającą kryteria zawarte w cytowanym wyżej rozporządzeniu, a dodatkowe wyjaśnienia składane przez ww. jednostkę orzeczniczą składane były w oparciu o Karty oceny narażenia zawodowego sporządzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m. W. i K..

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. podkreślił, że organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia 22 grudnia 2014r., znak: ... wniósł T. w W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez: (1) niezastosowanie art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy w zw. z § 2 oraz poz. 19.1. załącznika rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, tj. stwierdzenie choroby zawodowej pomimo upływu okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. Decyzji zarzucono także naruszenie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, tj. (1) art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez: (a) zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przesłanek jakimi organ kierował się wydając decyzję, w szczególności poprzez brak ustalenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaną pracą w sytuacji niewykonywania pracy od ponad roku w momencie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej przez pracownika, jak również niewykonywania pracy przez pracownika w okresie od lipca 2004r. do dnia 20 października 2009r., a następnie wykonywania pracy w ograniczonym zakresie w okresie od dnia 20 października 2009r. do dnia 27 lutego 2010r., (b) przyjęcie jako podstawy do wydania decyzji orzeczenia lekarskiego zawierającego wyłącznie lakoniczne uzasadnienie, w którym stwierdzono, że "Pacjentka dysponowała dokumentacją z Poradni Ortopedycznej od 2009 roku" bez wskazania, jakie objawy chorobowe pracownik zgłaszał w 2009r. oraz bez wyjaśnienia wątpliwości co do zaistniałego stanu faktycznego, jak również bez precyzyjnego wskazania przyczyn wystąpienia u pracownika schorzenia i stwierdzenia istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wystąpieniem choroby zawodowej a wykonywaną pracą w sytuacji niewykonywania pracy od ponad roku w momencie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej przez pracownika, jak również niewykonywania pracy przez pracownika w okresie od lipca 2004r. do dnia 20 października 2009r., a następnie wykonywania pracy w ograniczonym zakresie w okresie od dnia 20 października 2009r. do dnia 27 lutego 2010r.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji uznał, że organy sanitarne wydając badane w tym postępowaniu decyzje w sposób należyty wyjaśniły stan faktyczny sprawy, czyniąc zadość wymaganiom zawartym w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zaś wydane decyzje prawidłowo uzasadniły.

Sąd zgodził się z organami obu instancji, że wykonywana przez A. N. praca w T w W. w okresie od dnia 1 września 1996r. do dnia 7 maja 2010r. w charakterze tancerki koryfejki, solistki baletu, pierwszej solistki baletu spowodowała powstanie u niej dolegliwości, skutkujących stwierdzeniem choroby zawodowej.

Sąd argumentował, że A. N. została poddana badaniom w uprawnionej do orzekania jednostce orzeczniczej I stopnia, tj. w M. Ośrodku Medycyny Pracy Dział Orzeczniczo - Konsultacyjny Poradnia Chorób Zawodowych w K.. W wydanym w dniu 5 lutego 2013r. nr ... orzeczeniu, lekarz orzecznik jednoznacznie stwierdził, że "Przeprowadzone aktualnie badania (ortopedyczne, internistyczne, zdjęcia RTG) i analiza dostępnej dokumentacji lekarskiej dają podstawę do rozpoznania przewlekłego zapalenia ścięgien i ich pochewek prostowników palców stóp". Powyższe rozpoznanie medyczne jednostka orzecznicza podtrzymywała w kolejnych wyjaśnieniach, tj. w piśmie z dnia 14 kwietnia 2014r. i z dnia 17 czerwca 2014r. oraz z dnia 20 listopada 2014r. Zatem, w ocenie Sądu I instancji, organy sanitarne orzekające w sprawie prawidłowo przyjęły, iż na podstawie powyższego orzeczenia M. Ośrodka Medycyny w K. z dnia 5 lutego 2013r. nr ..., uzupełnionego pismami z dnia 14 kwietnia 2014r. i z dnia 17 czerwca 2014r. oraz z dnia 20 listopada 2014r., istnieją podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej u A. N..

Sąd wskazał, że w piśmie z dnia 20 listopada 2014r. M. Ośrodek Medycyny w K., w odpowiedzi na pismo Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia 13 października 2014r. skierowanym do ww. jednostki orzeczniczej z prośbą o ustosunkowanie się do zarzutu dotyczącego wyjaśnienia kiedy wystąpiły pierwsze udokumentowane objawy chorobowe, wyjaśnił że A. N. pracowała w T. na stanowisku tancerka koryfejka, solistka baletu, pierwsza solistka baletu od 1.09.1996r. do 7.05.2010r.. W dniu 15.04.2011r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. wpłynęło zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u Pani A. N. W związku z powyższym PPIS w K. pismem z dnia 18.04.2011r. skierował A. N. do M. Ośrodka Medycyny Pracy w K. na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. Tak więc zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej nastąpiło przed upływem jednego roku od zakończenia pracy. Ponadto ww. opinia wskazuje, że pacjentka dysponowała dokumentacją z Poradni Ortopedycznej od 2009r., a ponadto wyjaśnia, że analizując przebieg pracy, uwzględniając rodzaj czynności wykonywanych przez pacjentkę, przyjmowane pozycje ciała, częstość powtórzeń, sposób wykonywania czynności i zaangażowania poszczególnych mięśni i stawów oraz okres narażenia można stwierdzić, że istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wykonywaną pracą a rozwojem powstałych chorób. Proces diagnostyczno-orzeczniczy w kierunku choroby zawodowej jest trudny i wymaga wielu badań i konsultacji. W orzeczeniu lekarskim o rozpoznaniu choroby zawodowej - w uzasadnieniu - podano tylko konkluzję z całego postępowania, ponieważ nie jest możliwym umieszczenie tam wszystkich wyników wykonanych konsultacji i badań diagnostycznych znajdujących się w dokumentacji medycznej.

W ocenie Sądu, organy sanitarne stwierdzając u A. N. chorobę zawodową: przewlekłą chorobę układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki, prawidłowo oceniły - sporządzone na użytek toczącego się postępowania - orzeczenie lekarskie M. Ośrodka Medycyny w K. z dnia 5 lutego 2013r. nr ..., uzupełnione pismami z dnia 14 kwietnia 2014r. i z dnia 17 czerwca 2014r. oraz z dnia 20 listopada 2014r., za wiarygodne i wyczerpujące, opierając na nich swoje rozstrzygnięcia o stwierdzeniu u badanej choroby zawodowej.

Sąd stwierdził również, że orzeczenie lekarskie wydane przez powyższą jednostkę orzeczniczą zostało wydane z uwzględnieniem dyspozycji zawartej w § 6 ust. 1 rozporządzenia, tj. na podstawie wyników przeprowadzonych badań A. N., jej dokumentacji medycznej oraz karty oceny narażenia zawodowego. W ocenie Sądu, orzeczenie lekarskie jest przekonywujące i wyjaśnia wszystkie aspekty sprawy. Orzeczenie lekarskie wydane w niniejszej sprawie zostało podjęte przez określone w § 5 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, jednostkę orzeczniczą I stopnia. Orzeczenie wydane przez tę jednostkę z dnia 5 lutego 2013r. nr ... i uzupełnione kolejnymi pismami z dnia 14 kwietnia 2014r. i z dnia 17 czerwca 2014r. oraz z dnia 20 listopada 2014r. jest zgodne w swej treści i jednomyślnie stwierdza przedmiotową chorobę zawodową u A. N.

Sąd podkreślił, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, którą organ jest związany.

Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku skarżącego, brak jest podstaw do kwestionowania wydanego w sprawie przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą i zgodnej w swej treści, orzeczenia lekarskiego o stwierdzeniu choroby zawodowej. W ocenie Sądu postępowanie w tym zakresie w niczym nie uchybia przepisom art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

W ocenie Sądu I instancji nie był również zasadny zarzut skarżącego o braku ustalenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaną pracą z uwagi na niewykonywania pracy w długim okresie czasu, bowiem nawet długotrwałe niewykonywanie pracy (np. z powodu choroby, czy urlopu wychowawczego) nie daje podstaw do wykluczenia wpływu sposobu wykonywania pracy na rozwój choroby zawodowej. W przekonaniu Sądu bezsprzecznie organy wykazały związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rozpoznanym u badanej schorzeniem, a narażeniem w środowisku pracy. Z akt sprawy bezspornie wynika również, że zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej nastąpiło przed upływem jednego roku od zakończenia pracy, bowiem rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w dniu 7 maja 2010r., natomiast w dniu 15 kwietnia 2011r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. wpłynęło zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej.

Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. skargę oddalił.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. w W. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 235² kodeksu pracy w zw. z § 1 i 2 oraz poz. 19.1. załącznika rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, tj. stwierdzenie przez organ choroby zawodowej pomimo braku spełnienia przesłanek warunkujących stwierdzenie choroby zawodowej, w tym wobec braku udokumentowanych objawów chorobowych, braku czynników szkodliwych znajdujących się w środowisku pracy a także braku związku przyczynowo-skutkowego między stwierdzeniem choroby a narażeniem w środowisku pracy;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 p. p. s. a. poprzez jego niezastosowanie,

- art. 151 p. p. s. a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy nie miał on zastosowania z uwagi na naruszenie przez organ art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia w wyniku błędnego przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaną pracą w sytuacji niewykonywania pracy od ponad roku w momencie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej przez pracownika, jak również niewykonywania pracy przez pracownika w okresie od lipca 2004r. do dnia 20 października 2009r., a następnie wykonywania pracy w ograniczonym zakresie w okresie do dnia 20 października 2009r. do dnia 27 lutego 2010r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a taka sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej, przez co należy rozumieć, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą kasacyjnie. W odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania (bez wskazania na istotny wpływ na wynik sprawy), jak i prawa materialnego.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczy art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy nie miał on zastosowania z uwagi na naruszenie przez organ art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia w wyniku błędnego przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaną pracą w sytuacji niewykonywania pracy od ponad roku w momencie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej przez pracownika, jak również niewykonywania pracy przez pracownika w okresie od lipca 2004r. do dnia 20 października 2009r., a następnie wykonywania pracy w ograniczonym zakresie w okresie do dnia 20 października 2009r. do dnia 27 lutego 2010r.

Zarzuty te nie są usprawiedliwione.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia w wyniku błędnego przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaną pracą w sytuacji niewykonywania pracy od ponad roku w momencie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej przez pracownika, jak również niewykonywania pracy przez pracownika w okresie od lipca 2004r. do dnia 20 października 2009r., a następnie wykonywania pracy w ograniczonym zakresie w okresie do dnia 20 października 2009r. do dnia 27 lutego 2010r. wskazać należy, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, dokonana przez Sąd I instancji ocena poprawności przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego jest prawidłowa. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wykazał dokładnie przebieg i sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego, powołał wydane w sprawie orzeczenia oraz ich uzasadnienie. Wynika z nich, że organy wyjaśniły wszystkie okoliczności faktyczne istotne w sprawie, wykazały istnienie związku przyczynowego pomiędzy pracą A. N. a chorobą, mający wpływ na ustalenie wystąpienia choroby zawodowej. Argumenty skarżącego kasacyjnie stanowią polemikę z prawidłowo dokonanymi ustaleniami i argumentacją Sądu I instancji.

W związku z tym, Sąd I instancji oddalając skargę nie naruszył art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § k.p.a.

Nie może także odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 235² kodeksu pracy w zw. z § 1 i 2 oraz poz. 19.1. załącznika rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, tj. stwierdzenie przez organ choroby zawodowej pomimo braku spełnienia przesłanek warunkujących stwierdzenie choroby zawodowej, w tym wobec braku udokumentowanych objawów chorobowych, braku czynników szkodliwych znajdujących się w środowisku pracy a także braku związku przyczynowo-skutkowego między stwierdzeniem choroby a narażeniem w środowisku pracy.

Przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej określa art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014r. poz. 1502 j.t.) Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Przepis art. 2351 Kodeksu pracy wskazuje zatem, że określone schorzenie uznaje się za chorobę zawodową, gdy spełnione zostaną łącznie dwie przesłanki: po pierwsze, rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych; po drugie, powinno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby ubiegającej się o stwierdzenie choroby zawodowej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zgodnie z art. 235² kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób. Konstrukcja przepisu § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie.

Istotne dla stwierdzenia istnienia choroby zawodowej jest ustalenie, że na stanowisku pracy chory był eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym, że podczas wykonywania pracy był narażony na powstanie tej choroby. W orzecznictwie sądów administracyjnych został wyrażony pogląd, że występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą (zob. wyroki NSA z dnia 9 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 1039/06, oraz z dnia 7 czerwca 2006r., sygn. akt II OSK 388/06). Ocena, czy występuje związek przyczynowy między warunkami pracy, a zachorowaniem na chorobę zaliczoną do chorób zawodowych musi opierać się na orzeczeniu lekarskim, gdyż wymaga wiadomości specjalnych (§ 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych - decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika). Chorobę zawodową może jednak wywoływać sama praca, jej rodzaj, charakter, sposób i warunki jej wykonywania. Ocena warunków pracy pozwala zaś na stwierdzenie, że powstałe schorzenie spowodowane zostało działaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy. Jeżeli więc określony sposób wykonywania pracy lub konkretny czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę, aby domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej (tak też Naczelny Sąd Administracyjny np. w wyrokach: z dnia 19 czerwca 2015r. sygn. akt II OSK 2506/14; z dnia 17 września 2014r. sygn. akt II OSK 94/14; z dnia 7 czerwca 2006r. sygn. akt II OSK 388/06, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji podzielił dokonane przez organy administracji ustalenie o istnieniu podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki.

Powyższe ustalenie oparte zostało na przeprowadzonym postępowaniu diagnostyczno - orzeczniczym i zakończone zostało ostatecznym orzeczeniem lekarskim stwierdzającym u A. N. chorobę zawodową, wydanym przez M. Ośrodek Medycyny Pracy w K. z dnia 5 lutego 2013r. nr ..., uzupełniony pismami z dnia 14 kwietnia 2014r. i z dnia 17 czerwca 2014r. oraz z dnia 20 listopada 2014r. Jednostka orzecznicza zapoznała się ze wszystkimi zgłaszanymi w toku postępowania administracyjnego dokumentami przedkładanymi przez Teatr Wielki - Opera Narodowa, i jego zastrzeżeniami co do możliwości stwierdzenia choroby zawodowej. Ośrodek ten potwierdził związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami pracy A. N. wskazując, że sposób wykonywania pracy A. N. mógł stworzyć ryzyko powstania choroby zawodowej, gdyż pracownik w trakcie czynności zawodowych wykonywał prace wymagające długotrwałej powtarzalności i długotrwałego przeciążenia w zakresie stóp, głównie palców. W trakcie postępowania administracyjnego (również po złożeniu przez Teatr dodatkowych wyjaśnień) wielokrotnie potwierdzano ww. tezę, wskazując na wymuszoną pozycje ciała, okres narażenia, oraz na wieloletnią dokumentację medyczną pacjentki. Występowanie narażenia zawodowego na stanowisku pracy A. N. daje podstawę, aby domniemywać, że doprowadziło ono do powstania choroby zawodowej. Domniemanie to zostało potwierdzone przez lekarza orzecznika, a skarżący nie zdołał go obalić. Słusznie zatem Sąd I instancji uznał, że w przypadku A. N. występuje związek przyczynowy między warunkami pracy, a zachorowaniem na chorobę zawodową.

Sąd nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania prawidłowości ww. orzeczenia lekarskiego, które podjęte zostało przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą i ma charakter szczególnej opinii (w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a.). Organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do zaprzeczenia wynikom badań. Jest on związany orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej. Orzeczenie takie może być jedynie poddane ocenie dowodowej w zakresie zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. W rozpoznawanej sprawie organ, na podstawie obszernego materiału dowodowego, szczegółowo badał okoliczności sprawy nie znajdując podstaw do uznania wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego za niewiarygodne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocenę tą słusznie podzielił Sąd I instancji, a co za tym idzie chorobę A. N. należy uznać za istniejącą i należycie udokumentowaną.

Tym samym chybiony jest wyżej wskazany zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 235² kodeksu pracy w zw. z § 1 i 2 oraz poz. 19.1. załącznika rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia i na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

-----------------------

15