Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 770/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a)
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 17a, art. 8 pkt 3 lit.a), art. 11a ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 2 pkt 5 lit. a)
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
article: art. 146, art. 155 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 788
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jednolity.
article: art. 2, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Dnia 29 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2013 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [..., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267, w skrócie K.p.a.) oraz art. 3 pkt 17a, art. 4 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 5, art. 6 art. 8, art. 11a ust. 1, art. 14, art. 15a oraz art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie prawa do zasiłku rodzinnego.

W toku postępowania ustalono, iż wnioskiem z dnia 10 kwietnia 2013r. J. K. zwrócił się do organu I instancji o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego oraz z dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dziecko O. K.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku organ I instancji decyzją z dnia [...] przyznał wnioskodawcy zasiłek rodzinny na dziecko O. K., w wysokości 106,00 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 kwietnia 2013r. do dnia 31 października 2013r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 na dziecko O. K. w wysokości 150,00 zł w miesiącu wrześniu 2013r. Odmówiono natomiast przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W ocenie organu wnioskodawca nie spełniał warunków określonych w art. 11a ust. 1 w zw. art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż pozostawał w związku małżeńskim.

Od decyzji organu I instancji odwołanie wniósł J. K. podnosząc, że od 1994r. ma rozdzielność majątkową z żoną, z którą nie utrzymuje kontaktów. Wobec tego wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania O. K. jest w jego ocenie uzasadniony.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało je za niezasadne i wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji prawidłowo ustalił, że wypełnione zostały kryteria określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych, a zatem zasadnie przyznał J. K. zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 na wnuka. Prawidłowo natomiast uznano, że stronie nie należy się dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.

Przytaczając treść art. 3 pkt 17a ustawy Kolegium wyjaśniło, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od pozostawania przez małżonków w faktycznej separacji, są oni traktowani jako członkowie rodziny, dlatego też strona nie może być traktowana jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Taki stan będzie miał miejsce do czasu prawomocnego orzeczenia przez sąd separacji lub rozwodu w świetle obowiązujących przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Bez znaczenia w takiej sytuacji pozostaje okoliczność, iż współmałżonkowie nie zamieszkują razem czy też nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Ustawa o świadczeniach rodzinnych bowiem nie uzależnia przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, od stanu faktycznego takiego, jak brak wspólnego zamieszkania czy też prowadzenie oddzielnego gospodarstwa domowego, lecz jedynie od stanu prawnego - osoba będąca w związku małżeńskim nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko.

Organ II instancji podniósł, iż przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie. Kryteria przyznawania świadczeń określone zostały przez ustawodawcę w sposób jednoznaczny i wyczerpujący. Zatem orzekające w niniejszej sprawie organy administracji nie są władne do przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego wbrew obowiązującym regulacjom.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego wniósł J. K. zarzucając organom administracji naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 K.p.a. poprzez nierzetelne wyjaśnienie sprawy, zwłaszcza ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego, a przede wszystkim nieuwzględnienie okoliczności sprawy takich jak fakt, iż matka dziecka nie żyje, ojciec dziecka jest nieznany, a skarżący jest jedynym opiekunem prawnym dziecka i sprawuje nad nim opiekę sam, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do błędnej wykładni i zastosowania prawa materialnego.

Po drugie skarżący zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 11a w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez ich błędną wykładnię, w konsekwencji czego doszło do nieprawidłowego uznania, iż skarżący nie jest osobą samotnie wychowującą małoletniego O. K., a co za tym idzie do błędnego zastosowania ww. przepisów i uznania, iż skarżącemu nie przysługuje dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka.

Skarżący zarzucił także naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie obywateli przez władze publiczne (w tym wypadku organy wydające decyzję w pierwszej jak i w drugiej instancji) w podobnych sprawach i wydawanie różnych decyzji w podobnych stanach faktycznych oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie dobra rodziny przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz pogwałcenie konstytucyjnego obowiązku udzielania przez władze publiczne szczególnej pomocy osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż jest on jedynym opiekunem prawnym małoletniego O. K., sąd opiekuńczy bowiem tylko jemu powierzył sprawowanie opieki nad dzieckiem. Fakt, iż skarżący nadal formalnie pozostaje w związku małżeńskim, nie ma w przedmiotowym stanie faktycznym znaczenia. Postanowienie sądu opiekuńczego w tym zakresie nie rozciąga się na małżonka skarżącego przez sam fakt pozostawania z nim w związku małżeńskim. Świadczy o tym treść zaświadczenia Sądu Rejonowego dla Ł.-W. w Ł. o ustanowieniu opiekuna prawnego, zgodnie z którym przyrzeczenie złożył tylko skarżący. O tym, iż skarżący jest samotnym opiekunem świadczy również fakt, iż małoletni O. nie ma rodziców, wobec czego nie wykonują oni ani władzy rodzicielskiej nad nim, ani też nie dopełniają obowiązku alimentacyjnego wobec niego. Nie zachodzi więc w tym przypadku sytuacja, w której opiekun prawny dziecka sprawowałby formalnie opiekę nad wnukiem, ale w kooperacji z rodzicami lub też z jednym z rodziców.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego skarżący stwierdził, iż w dużej ilości spraw sądy te uchylały decyzje Samorządowych Kolegiów Odwoławczych odmawiających przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka, zwłaszcza gdy wniosek o przedmiotowe świadczenie złożyła matka dziecka, która wprawdzie nie wychowywała tego dziecka wspólnie z jego ojcem, ale wstąpiła w związek małżeński z innym mężczyzną nie będącym ojcem dziecka. Organy I i II instancji stały wtedy na stanowisku, iż matka dziecka nie jest już osobą samotnie wychowującą dziecko. Wszelkie wątpliwości w tym zakresie rozwiał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 18/06), który uznał, że wskazane w tym orzeczeniu przepisy w zakresie, w jakim pomijały prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, naruszają m.in. art. 32 ust. l oraz art. 71 ust. l Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wprawdzie wyrok TK został wydany został na kanwie badania zgodności z prawem przepisów o prawie do uzyskania zaliczki alimentacyjnej, jednakże nie obowiązująca już ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej w zakresie definicji osoby samotnie wychowującej dziecko odsyłała do definicji zawartej w art. 3 pkt 17 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wobec czego w sytuacji gdy matka dziecka, która wyszła ponownie za mąż, wnioskuje o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego, analogicznie należy również mieć na uwadze treść przywołanego wyroku TK, co czynią również wojewódzkie sądy administracyjne. Skoro zatem matka dziecka, która ponownie wyszła za mąż i która spełnia również inne przesłanki określone w art. 11a ustawy o świadczeniach rodzinnych, może uzyskać świadczenie, to odmowa przyznania skarżącemu prawa do tego świadczenia, z uwagi na to, że pozostaje formalnie w związku małżeńskim, ewidentnie narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, bowiem dochodzi do różnego traktowania praw dzieci do otrzymywania pomocy społecznej w zależności od tego, jaka jest sytuacja rodziców czy opiekunów prawnych. Dzieci, które pozostają pod opieką matki, nawet tej, która wyszła za mąż za osobę nie będącą ich ojcem, i których ojcowie żyją (tylko że powództwo o alimenty przeciwko tym ojcom zostało oddalone) mają status dzieci wychowywanych samotnie. Natomiast O. K., którego matka nie żyje, a ojciec pozostaje nieznany, jest wychowywany przez ustanowionego przez sąd opiekuńczy opiekuna prawnego, który tylko formalnie pozostaje w związku małżeńskim, nie posiada już statusu dziecka wychowywanego samotnie. Zdaniem skarżącego takie traktowanie dzieci ewidentnie stanowi naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, jak również art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, a rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w tak zakreślonej decyzji stwierdzić należy, iż organ administracji dokonał błędnej interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, co miało wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia, w zakresie odmowy przyznania skarżącemu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, stanowią przepisy art. 11a ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 17a powołanej ustawy.

Zgodnie z treścią art. 8 pkt 3 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Z kolei z przepisu art. 11a ustawy wynika, iż wskazany dodatek przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ:

1) drugi z rodziców dziecka nie żyje;

2) ojciec dziecka jest nieznany;

3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone.

Definicja osoby samotnie wychowującej dziecko została zawarta natomiast w art. 3 pkt 17a ustawy. Przepis ten stanowi, że osobą tą jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

W pierwszej kolejności podnieść należy, iż kwestia interpretacji pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" niejednokrotnie była przedmiotem analizy zarówno sądów administracyjnych, jak również Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 23 czerwca 2008r., wydanym w sprawie o sygn. akt P 18/06, (Dz.U. z dnia 7 lipca 2008 r., nr 119, poz. 770) orzekł, że art. 2 pkt 5 lit. a) ustawy z 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. nr 86, poz. 732 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo:

a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim,

b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka.

Co prawda przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany został na gruncie ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, to nie można przejść obok niego obojętnie orzekając w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Nie ulega wątpliwości, iż w jednym systemie prawa określone pojęcia ustawowe winny mieć takie samo znaczenie, dlatego definicja pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" użyta dla potrzeb ustawy o zaliczce alimentacyjnej, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie powinna być interpretowana odmiennie. Skoro art. 2 ust. 5 lit. a) ustawy o zaliczce alimentacyjnej odnosił się do pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" określone w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a jego konstytucyjność została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny to oznacza, że przepis, do którego ustawodawca odsyła powinien być interpretowany analogicznie zarówno na gruncie ustawy macierzystej, jak i ustawy, w której występuje odesłanie. Jeżeli zatem definicja pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" zawarta w art. 3 pkt 17a ustawy uznana została za niekonstytucyjną na gruncie ustawy o zaliczce alimentacyjnej, to tak samo należy ją ocenić dla potrzeb ustalania zaistnienia przesłanek do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Nie można bowiem uznać, że pojęcie "osoby samotnie wychowującej dziecko" na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych będzie inaczej interpretowane niż na gruncie ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

Powyższe stanowisko prezentowane było w wielu wyrokach sądów administracyjnych, które oceniając zgodność z prawem decyzji w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka uznały, że fakt zawarcia nowego związku małżeńskiego przez rodzica samotnie wychowującego dziecko nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Dlatego mając na względzie wyżej wskazane regulacje konstytucyjne uznać należy, że dziecko wychowujące się w rodzinie rekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica. Dla takiej oceny nie ma znaczenia okoliczność, iż matka ubiegająca się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim (por. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 5 kwietnia 2011r., sygn. akt II SA/Bd 191/11; WSA w Olsztynie z dnia 26 października 2010r., sygn. akt II SA/Ol 782/10; WSA w Lublinie z dnia 30 września 2010r., sygn. akt II SA/Lu 353/10; WSA w Bydgoszczy z dnia 27 października 2009r., sygn. akt II SA/Bd 776/09; WSA w Gdańsku z dnia 8 października 2008r., sygn. akt II SA/Gd 489/08 – orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W realiach niniejszej sprawy ocenie organu, okoliczność, że skarżący jest żonaty oznacza, iż nie może on być uznany za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy, co zdecydowało o odmowie przyznania mu dodatku do zasiłku rodzinnego w powyższym zakresie. Jednakże mając na uwadze powyższe rozważania w zakresie interpretacji pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" takie stanowisko jest błędne. Rację bowiem należy przyznać skarżącemu, który upatruje w sytuacji faktycznej i prawnej, w jakiej się znalazł, podobieństwo do sytuacji rodziców samotnie wychowujących dzieci, a którzy wstąpili w nowy związek małżeński. Zważyć bowiem należy, iż negatywną przesłanką uznania osoby za samotnie wychowującą dziecko jest stosownie do art. 3 pkt 17a ustawy warunek "wychowania wspólnie co najmniej jednego dziecka z jego rodzicem". Takiej sytuacji nie należy zatem odnosić do każdej osoby związanej z jednym z rodziców dziecka, ale wyłącznie do rodzica dziecka, którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż jeden z rodziców ubiegający się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku małżeńskim, z którego również posiada inne dzieci, jakie wychowują się wspólnie z dziećmi z poprzedniego małżeństwa. W takiej sytuacji rodzic może być bowiem uznawany wobec jednego dziecka za rodzica samotnie je wychowującego, a wobec dziecka wychowywanego wspólnie z biologicznym rodzicem już za osobę wychowującą dziecko w rodzinie. Innymi słowy przez osobę samotnie wychowującą dziecko należy rozumieć osobę, która wychowuje swoje dziecko bez udziału drugiego z rodziców tego dziecka. Natomiast stan cywilny osoby ubiegającej się o to świadczenie pozostaje bez znaczenia dla jego przyznania. Przepis art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych mówi bowiem nie o każdej osobie związanej z jednym z rodziców dziecka, ale o rodzicu dziecka, zatem osobie będącej w świetle prawa rodzicem tego dziecka (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2008r., sygn. akt I OSK 868/07 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2010r., sygn. akt II SA/Gd 643/09 – orzeczenia dostępne w CBOSA).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż przedmiotowej sprawie skarżący niewątpliwie jest osobą, która samotnie wychowuje dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W świetle przytoczonego orzecznictwa nie ma żadnego znaczenia fakt, że skarżący formalnie pozostaje w związku małżeńskim, a także to, że wobec małżonków nie została orzeczona prawomocnym wyrokiem sądu separacja. Skarżący jest bowiem jedynym opiekunem prawnym małoletniego O, K, i z pewnością nie wychowuje dziecka wspólnie z którymkolwiek jego rodziców, zważywszy na okoliczność, iż matka dziecka zmarła, natomiast ojciec jest nieznany. Nie zachodzi zatem negatywna przesłanka, wykluczająca go z kręgu osób samotnie wychowujących dziecko, a tym samym kręgu osób uprawnionych do otrzymania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W przedmiotowej sprawie warunek "wspólnego wychowywania dziecka" inaczej należałoby oceniać, gdyby również żona skarżącego wspólnie z nim, na mocy art. 146 zd. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012r., poz. 788) została ustanowiona opiekunem małoletniego O. K., co jednak nie miało miejsca. W związku z tym żona skarżącego, bez względu na to, czy pozostaje w faktycznej separacje z mężem, czy też nie, nie posiada względem małoletniego żadnych praw i obowiązków wynikających z władzy rodzicielskiej, a która z kolei, stosownie do art. 155 § 2 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, przysługuje wyłącznie opiekunowi prawnemu dziecka w zakresie wynikającym z przepisów tej ustawy.

Przeciwna interpretacja art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych narusza art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.) i prowadzi do nierównego traktowania osób samotnie wychowujących dziecko. Za prezentowaną wykładnią komentowanego przepisu przemawia także art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym (w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy) rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i w doktrynie podkreśla się normatywne znaczenie art. 71 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP, gdyż naruszenie konstytucyjnego postanowienia określającego cele działalności organów władzy publicznej następuje m.in. wówczas, gdy ustawodawca niewłaściwie zinterpretował przepis konstytucji wyznaczający określony cel czy zadanie władzy publicznej, a w szczególności uchwalając ustawę, zastosował takie środki, które nie mogły doprowadzić do realizacji tego celu (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 kwietnia 2001r., sygn. K 11/00, publ. OTK 3/01/54 s. 358 i powołany tam pogląd J. Trzcińskiego). Art. 71 ust. 1 zd. 2 formułuje prawo podmiotowe, którego adresatem są władze publiczne zarówno organy państwowe, jak i samorządowe ( L. Garlicki w: "Konstytucja RP. Komentarz" t. III Wyd. Sejm. 2003 uw. 5-7 do art. 71). Jeżeli natomiast przepisy ustawy nie są jednoznacznie i niewątpliwie powodują rozbieżności interpretacyjne, to oznacza, że należy zastosować wykładnię prokonstytucyjną, zgodnie z którą w pierwszym rzędzie, spośród kilku możliwych znaczeń przepisu za pośrednictwem reguł wykładni, poszukiwany winien być zawsze taki sens normatywny, który pozwala na uzgodnienie przepisu z Konstytucją - zgodnie z domniemaniem zgodności normy ustawowej z Konstytucją (uzasadnienie wyroku TK z dnia 8 listopada 2000-SK 18/99-OTK 7/00 s.1273).

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, jako naruszającą przepisy prawa materialnego, tj. art. 11a ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem organ administracji dokonał niekonstytucyjnej wykładni art. 3 pkt 17a tejże ustawy. Zaskarżoną decyzję należało uchylić w całości, bowiem w całości utrzymywała rozstrzygnięcie organu I instancji.

Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku w zakresie prokonstytucyjnej wykładni art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, mając na uwadze to, że o przyznaniu skarżącemu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka nie może przesądzić okoliczność, iż skarżący formalnie pozostaje w związku małżeńskim. Organ odwoławczy winien mieć również na uwadze to, że skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji zakwestionował ją tylko w zakresie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, a to z kolei oznacza obowiązek przestrzegania zakazu reformationis in peius w stosunku do strony odwołującej się.

LS