Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 1627/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 7; art. 77 par. 1 i 4; art. 81, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15  art. 47 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jerzy Drwal, WSA Ewa Kowalczyk, Protokolant Referent stażysta Michał Białowski, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2014 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2015 r. (nr [...]) Dyrektor L. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] lipca 2015 r. (nr [...]) o przyznaniu A. K. płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2014.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 13 maja 2014 r. A. K. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 w trzecim roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. We wniosku ubiegała się o przyznanie płatności do Pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne, Wariant 2.10. – Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), obejmującego działki rolne o łącznej powierzchni 9,38 ha (działki rolne: A o pow. 0,79 ha, B o pow. 1,00 ha, C o pow. 0,50 ha, D o pow. 2,39 ha, E o pow. 1,05 ha oraz F o pow. 3,65 ha).

W dniu 3 lipca 2014 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawczyni została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni i realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Jak wynika z protokołu z czynności kontrolnych w zakresie programu rolnośrodowiskowego (nr [...]), przeprowadzona w gospodarstwie rolnym strony kontrola na miejscu stwierdziła nieprawidłowości mające wpływ na tę płatność (jej wysokość). W przypadku działek rolnych zadeklarowanych do płatności stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną kodem E7 – "Nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów". Inspektorzy terenowi dokonali wyliczenia obsady drzew. Na działce A stwierdzono 79 sztuk drzew, na działce C stwierdzono 36 sztuk drzew, na działce D stwierdzono 205 sztuk drzew, na działce E stwierdzono 122 sztuki drzew, a na działce rolnej F stwierdzono 322 sztuki drzew. Nieprawidłowości wpływających na płatność rolnośrodowiskową nie stwierdzono jedynie na działce B w sytuacji, kiedy z przepisów obejmujących "Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów" – minimalna obsada dla jabłoni domowej wynosi 125 szt./ha.

Ilość obsady jabłoni domowej stwierdzona podczas kontroli na miejscu świadczy o nieprzestrzeganiu wymogów przez rolnika. Wobec tego zastosowano kod nieprawidłowości: E7 "Nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów", skutkującą tym, że wysokość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej na nieruchomościach, na których nieprawidłowość wystąpiła – wynosi 100%.

Wobec tego, że na działkach rolnych oznaczonych we wniosku identyfikatorami: A, C, D, E oraz F stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną kodem E7 ("Nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów"), płatność do tych działek rolnych nie została przyznana. Natomiast odnośnie działki oznaczonej identyfikatorem B o pow. 1,00 ha, na której nie stwierdzono tego rodzaju nieprawidłowości, płatność rolnośrodowiskowa została przyznana w przewidzianej prawem wysokości 1.800 zł (1.800 zł/ha).

Odnosząc się do treści odwołania, w który skarżąca tłumaczyła zmniejszoną ilość nasadzeń zaistnieniem szkody organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni dokumenty w postaci oświadczenia o wystąpieniu szkody w uprawach wraz z protokołem oględzin ostatecznego szacowania szkody i ponownego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych oraz pismo Wojskowego Koła Łowieckiego Nr [...] J. złożyła do Biura Powiatowego ARiMR w L. dopiero w dniu [...] września 2014 r. Jak wynika natomiast z protokołu oględzin ostatecznego szacowania szkody i ponownego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych, zgłoszenie szkody nastąpiło w dniu 25 lipca 2014 r., a zatem 22 dni po przeprowadzeniu przez ARiMR kontroli na miejscu i skierowane zostało do Koła Łowieckiego. Ostateczne oszacowanie szkody nastąpiło zaś w dniu [...] lipca 2015 r. Również kontrola Jednostki Certyfikującej "[...]" (decyzja nr [...]) została przeprowadzona dopiero w dniu [...] października 2014 r., a więc również po dacie przeprowadzonej kontroli przez ARiMR.

Dokonując oceny terminu w jakim rolnik zobowiązany był powiadomić Kierownika Biura Powiatowego Agencji o zaistniałych okolicznościach dotyczących siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności organ stwierdził, że dowody potwierdzające wystąpienie szkody zostały dostarczone po terminie. Stąd też w przypadku działek rolnych oznaczonych identyfikatorami A, C, D, E i F – organ nie uznał działania siły wyższej. Dlatego płatności do tych działek rolnych nie zostały w ogóle przyznane, skoro we wniosku o przyznanie płatności strona zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności, a także o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności. Wnioskodawczyni w celu ustrzeżenia się przed negatywnymi konsekwencjami przeprowadzonej kontroli powinna niezwłocznie poinformować Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o czynnikach od niej niezależnych, a mających wpływ na stan faktyczny na działkach, odbiegający od deklarowanego we wniosku. W sprawie tej tak się jednak nie stało. Do dnia przeprowadzenia kontroli na miejscu strona w ogóle nie informowała ARiMR o brakach w nasadzeniach, które – zdaniem skarżącej – były efektem szkód wywołanych przez dzikie zwierzęta.

Tymczasem zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i wspólnotowego, wnioskodawca podlega sankcjom z tytułu nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli administracyjnej wniosku oraz kontroli na miejscu.

Odnosząc się do argumentów skarżącej wskazujących na wystąpienie wielu niekorzystnych okoliczności mających wpływ na stan i liczbę stwierdzonych sadzonek, w tym obecność leśnej zwierzyny, organ stwierdził, że okoliczności takie w sposób istotny można było ograniczyć poprzez właściwe zabezpieczenie uprawy w celu ochrony założonych plantacji przed negatywnymi skutkami, tj. uszkodzeniom spowodowanym obecnością zwierząt (gdy z tak dużą częstotliwością stwierdza się obecność zwierząt rozważyć należałoby grodzenie obszaru zajętego pod tego typu uprawę, co stanowiłoby skuteczną ochronę przed żerującymi na polach zwierzętami).

Dodatkowo Dyrektor ARiMR zauważył, że okoliczności uzasadniające w opinii rolnika stan uprawy stwierdzony podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej przez ARiMR, powinny w najgorszym przypadku powodować okaleczenie sadzonek znajdujących się na gruncie, a nie ich brak (widoczne byłby ślady ich zgryzania przez zwierzynę, a nie powodować całkowite ubytki w nasadzeniach).

Dlatego w ocenie organu rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zostało podjęte przede wszystkim w oparciu o wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. Szczegółowa analiza zapisów protokołów z czynności kontrolnych, szkicu pomiarów działek (dane wektorowe, dane powierzchniowe) i fotografii wykonanych podczas kontroli na miejscu wskazuje, że została ona przeprowadzona w sposób prawidłowy. Kontrola na miejscu polegała na zrealizowaniu czynności kontrolnych w odniesieniu do działek rolnych w terenie, a więc stwierdzenie stanu uprawy poszczególnych działek rolnych nastąpiło przed wszystkim w drodze oględzin dokonywanych przez inspektorów terenowych. Dokumentacja fotograficzna sporządzona podczas kontroli jedynie potwierdza to, co zostało ustalone przez inspektorów terenowych.

Z dokumentów zawartych w aktach sprawy wynika, że po złożeniu wniosku strona nie żądała zapewnienia jej czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, a organ nie miał obowiązku informowania jej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Pomimo tego przed wydaniem decyzji – w dniu 7 września 2015 r. – Dyrektor L. Oddziału ARiMR wysłał do strony informację umożliwiającą jej czynny udział w toczącym się postępowaniu, która jednak do dnia wydania decyzji ([...] września 2015 r.) z tej możliwości nie skorzystała.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca A. K. zaskarżyła w całości decyzję Dyrektora ARiMR z dnia [...] września 2015 r. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebranie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący i brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także brak oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona;

2) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji;

3) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej;

4) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji, gdy należało ją uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

W konsekwencji tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W ocenie skarżącej organy w ocenie materiału dowodowego pominęły istotne okoliczności wynikające z pisma z Wojskowego Koła Łowieckiego nr [...] J. o terminie oceny szkody w dniu 30 września 2014 r. oraz wyjaśnień zawartych w odwołaniu z dnia 24 marca 2015 r., a także decyzji Jednostki Certyfikującej, która potwierdziła minimalną obsadę drzew. Pominięte zostały także ustalenia Jednostki Certyfikującej z dnia 21 października 2014 r., stwierdzające obsadę na działkach rolnych i spełnianie wymagań przez skarżącą w zakresie produkcji w rolnictwie ekologicznym. Zdaniem skarżącej organ II instancji bezpodstawnie odrzucił ustalenia Jednostki Certyfikującej, gdyż uznał je za sprzeczne z wynikami kontroli na miejscu przeprowadzonej przez Agencję w dniu 3 lipca 2014 r.

Skarżąca podkreśliła, że w sytuacji, gdy uzupełnienie drzewostanu jest możliwe na jesieni oczywistym jest, że kontrola przeprowadzona w lecie wykaże jego braki. Jest natomiast faktem powszechnie znanym usychanie młodych drzewek oraz niszczenie ich przez dzikie zwierzęta. Kontrola taka nie odzwierciedla rzeczywistej realizacji programu rolnośrodowiskowego, gdyż stwierdza uchybienia mające jedynie tymczasowy charakter. Natomiast ustalenia Jednostki Certyfikującej są spójne z wyjaśnieniami skarżącej zawartymi w odwołaniu z dnia 24 marca 2015 r., gdzie wskazała ona, że dokonała uzupełnienia drzewostanu, gdy tylko było to możliwe i zrobiła to w sposób akceptowany przez Jednostkę Certyfikującą.

Dlatego wyniki kontroli Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przeprowadzonej w dniu 3 lipca 2014 r. należało – w ocenie skarżącej – uznać za nieaktualne, bezwartościowe i nieodwzorowujące rzeczywistej realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz takie, które nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Skarżąca mogła podjąć działania zmierzające do przywrócenia stanu zgodnego ze zobowiązaniem rolnośrodowiskowym dopiero po kontroli Agencji, to jest jesienią 2014 roku. Szkoda zaś spowodowana przez dzikie zwierzęta, które zniszczyły część drzew na zgłoszonych do płatności działkach – powstała w dniu 25 lipca 2014 r. Organ drugiej instancji podając tę datę powołuje się na protokół oszacowania strat z dnia 28 lipca 2014 r. Jednakże nie można tego ustalenia uznać za prawidłowe, gdyż wskazany protokół nie zawiera terminu powstania szkody, a wskazany dzień występuje w nim jako data zgłoszenia szkody. Dlatego należało uznać, że braki w obsadzie drzew ujawnione w czasie kontroli powstały przed tą kontrolą i są tożsame ze szkodą stwierdzoną w protokole oszacowania strat z dnia 28 lipca 2014 r. Organ drugiej instancji błędnie ustalił datę powstania szkody oraz nie ustalił dnia, do jakiego powinno nastąpić zgłoszenie wystąpienia siły wyższej, aby zachować 10-dniowy termin na dokonanie tej czynności, gdyż skarżąca bez własnej winy nie uzyskała jeszcze dokumentów potwierdzających ten stan. Dlatego organ drugiej instancji bezpodstawnie dokonał ustalenia, że termin na zgłoszenie siły wyższej nie został zachowany.

W ocenie skarżącej organ drugiej instancji bezpodstawnie podważył zaistnienie szkody przez dzikie zwierzęta, gdy okoliczność ta jest stwierdzona protokołem kontroli i szacowania strat Koła Łowieckiego z dnia 28 lipca 2015 r., który to dowód nie został podważony i fakty w nim stwierdzone powinny być przez organ rozważone. Tymczasem organ nie przedstawiając dowodów poddał w wątpliwość dokonanie szkód przez dzikie zwierzęta.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, dlatego nie mogła zostać uwzględniona.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, a jednocześnie odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów należy przede wszystkim stwierdzić, że brak jakichkolwiek uzasadnionych podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Nie ma w szczególności podstaw do skutecznego podważenia prawidłowości sposobu przeprowadzonego postępowania administracyjnego, bowiem odpowiadało ono wymogom kodeksu postępowania administracyjnego, a także innym uregulowaniom rządzącym postępowaniem administracyjnym w sprawach dotyczących płatności rolnośrodowiskowych.

W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że skarżąca jako producent rolny realizowała w swoim gospodarstwie rolnym program rolnośrodowiskowy w ramach wariantu 2.10. – Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), na działkach rolnych o łącznej zweryfikowanej powierzchni 9,20 ha (działki rolne: A o pow. 0,79 ha, B o pow. 1,00 ha, C o pow. 0,50 ha, D o pow. 2,21 ha, E o pow. 1,05 ha oraz F o pow. 3,65 ha), choć zadeklarowała powierzchnię 9,38 ha (korekta dotyczyła deklarowanej powierzchni 2,39 ha działki D, gdzie przyjęto 2,21 ha).

Szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r. poz. 361 z późn. zm.), wydanym na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r. poz. 173 z późn. zm.), które uchyliło mające wcześniej zastosowanie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262 z późn. zm.).

Wskazane przepisy oraz uregulowania unijne dotyczące płatności rolnośrodowiskowych zostały przez organy zastosowane prawidłowo i zostały szczegółowo omówione w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

W istocie zarzuty skargi odnoszą się do prawidłowości dokonanych przez organy w tej sprawie ustaleń faktycznych, a zatem do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, co zdaniem skarżącej doprowadziło do wadliwych wniosków skutkujących błędnym przyznaniem jej płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.

Stanowisko skarżącej jest chybione. Ze zgromadzonych w aktach sprawy dowodów wynika, że skarżąca po raz pierwszy poinformowała ARiMR o wystąpieniu w jej gospodarstwie tzw. "siły wyższej" skutkującej stwierdzonymi w toku kontroli nieprawidłowościami w dniu 25 września 2014 r., składając oświadczenie o wystąpieniu szkody w uprawach (k. 60 akt administracyjnych). Z oświadczenia tego wynika, że szkoda została zgłoszona w dniu 22 lipca 2014 r. właściwym kołom łowieckim. Natomiast w dniu 28 lipca 2014 r. doszło ze strony Koła Łowickiego do oględzin nieruchomości, ostatecznego szacowania szkody i ponownego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych, na okoliczność czego sporządzony został protokół, z którego wynika, że szkoda została zgłoszona w dniu 25 lipca 2014 r. (k. 59), a pismem Prezesa Wojskowego Koła Łowickiego nr [...] "J." z dnia [...] sierpnia 2014 r. informowano, że ocena biegłego będzie przeprowadzona w dniu 30 września 2014 r. (k. 57).

Z protokołu oględzin i oszacowania szkody wynika, że drzewka jabłoni zostały uszkodzone poprzez wytarcie kory pnia przez sarnę (kozła), co doprowadziło do uschnięcia drzewek. Szkoda została oszacowana na zasadzie porozumienia pomiędzy szacującym a poszkodowanym.

Już w odwołaniu od pierwotnie wydanej przez organ I instancji decyzji z dnia [...] marca 2015 r. skarżąca wskazała, że dosadziła brakujące drzewka po kontroli ARiMR na jesieni 2014 r. Dlatego kontrola w dniu 21 października 2014 r. dokonana przez Jednostkę Certyfikującą nie wykazała nieprawidłowości w nasadzeniach (k. 109 akt administracyjnych).

Z wyjaśnień skarżącej wynika natomiast, że szkoda wystąpiła jeszcze przed datą kontroli, a zatem przed 3 lipca 2014 r. i to było skutkiem stwierdzenia nieprawidłowości na działkach objętych wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Otóż, twierdzenie to nie znajduje pokrycia w jakimkolwiek dokumencie lub niebudzącym wątpliwości oświadczeniu skarżącej. Trzeba zwrócić uwagę, że kontrola na miejscu odbyła się w dniu 3 lipca 2014 r. Skarżąca brała w niej czynny udział i podpisała uwagi stwierdzające braki w nasadzeniach i sam protokół. Nie ma w nim żadnej wzmianki o wystąpieniu siły wyższej (powstaniu szkody w uprawach na skutek działania dzikich zwierząt). Oznaczałoby to, że brak wymaganej ilości nasadzeń jabłoni stwierdzony w toku kontroli istniał już przed jej przeprowadzeniem, czego oczywistą konsekwencją byłoby prawidłowe przyznanie skarżącej płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości za rok 2014.

Nie zmieniałoby tego wniosku również odmienne ustalenie, oparte na uznaniu za wiarygodne twierdzeń skarżącej. Skoro bowiem skarżąca wiedziała o stratach wyrządzonych przez zwierzynę leśną w jej gospodarstwie (zaistnienia szkody), to zobowiązana była w terminie 10 dni roboczych dokonać czynności z tym związanych, czyli zgłosić szkodę do ARiMR. Strona nie poinformowała jednak – co wynika z akt sprawy – o tym zdarzeniu Kierownika Biura Powiatowego ARiMR przed datą kontroli, kiedy rzekoma szkoda już zaistniała.

Słusznie zatem organ przyjął i wykazał w uzasadnieniu swej decyzji, że brak podstaw do przyznania płatności w pełnej wysokości w odniesieniu do działek, na których stwierdzono nieprawidłowości, bo termin zawiadomienia już upłynął.

Występując o przyznanie wsparcia finansowego ze środków publicznych producent rolny przyjmuje na siebie obowiązki, których niedochowanie obwarowane jest negatywnymi konsekwencjami. W dziale IX wniosku o przyznanie płatności sama skarżąca oświadczyła, iż zna zasady przyznawania płatności. Zobowiązała się tam do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w tym przede wszystkim zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacenie płatności lub pomocy finansowej objętej wnioskiem, jak również o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego objętego wnioskiem, powstałej w okresie realizacji zobowiązań rolnośrodowiskowych.

Obowiązki skarżącej zostały zatem wprost wyartykułowane w treści formularza wniosku, są jasno wyrażone i w sposób niebudzący wątpliwości co do ich zakresu, nawet dla osoby nieposiadającej doświadczenia, a ich znajomość skarżąca poświadczyła własnoręcznym podpisem.

Nieprawidłowości zostały stwierdzone przez organy obu instancji po przeprowadzeniu kontroli i wizytacji terenowych w zakresie zgodności danych wskazanych we wniosku ze stanem faktycznym. Strona pomija okoliczności, że po raz pierwszy poinformowała organ o zniszczeniach upraw dokonanych przez dzikie zwierzęta leśne – dopiero ponad 3 tygodnie po dniu kontroli.

W postępowaniu w sprawie pomocy finansowej to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, bowiem jest beneficjentem pomocy ze środków publicznych, która jest przyznawana według reguł ustalonych przez płatnika tej pomocy. Jest to zatem przeniesienie ciężaru dowodu na producenta rolnego, który z określonego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11, LEX nr 1148355). Konsekwencją zaś odejścia od zasady prawdy obiektywnej, jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2501/10, LEX nr 995979). Dlatego to skarżąca winna była poinformować organ o nowych okolicznościach zgodnie ze zmienionym stanem faktycznym. Niedopuszczalna jest sytuacja, gdy producent rolny ubiegający się o płatności nie informuje o okolicznościach, które miały miejsce w jego gospodarstwie, a które mają wpływ na ustalenie wysokości przyznanej płatności rolnośrodowiskowej na dany rok.

Ostatecznie należało stwierdzić, że skarżąca nie wskazała rzeczywistej i konkretnej daty wystąpienia siły wyższej (szkody). Pomimo tego nie można było przyjąć, że termin na zgłoszenie do organu wystąpienia siły wyższej jeszcze nie rozpoczął biegu, bowiem na podstawie akt sprawy można ustalić, że już upłynął.

Zgodnie z art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) – (Dz.U.UE.L.2006.368.15), państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Według zaś art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 1974/2006, przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie skarżąca we wskazanym czasie zawiadomienia takiego nie dokonała. Poinformowała organy o szkodach spowodowanych przez dziką zwierzynę dopiero po kontroli stwierdzającej nieprawidłowości. Wskazać też należy, że nie argumentowała braku swojego działania żadnymi obiektywnymi przeszkodami Tymczasem 10-dniowy termin do zgłoszenia przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności jest terminem o charakterze materialnoprawnym. Taki charakter mają bowiem terminy wyznaczające okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie konkretyzacji norm prawa materialnego, np. poprzez wydanie decyzji lub bezpośrednio z mocy prawa. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje zaś skutek w postaci wygaśnięcia tych praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Inaczej mówiąc, termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację prawa podmiotowego, zaś konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 631/13).

Powołane w skardze argumenty nie mogą wpłynąć na inną ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Skarżąca miała bowiem możliwość i obowiązek zgłoszenia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, lecz nie uczyniła tego we właściwym czasie. Nie jest też sporne, że zgłoszenia dokonała w pierwszej kolejności K. Łowieckiemu, nie zaś Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR. Osoba, która ubiega się o płatności winna dołożyć szczególnej dbałości w zakresie prowadzenia swoich spraw, ryzykuje bowiem utratę przysługujących jej uprawnień. Nie ma żadnego przepisu prawa, który pozwoliłby na uwzględnienie wniosku złożonego po upływie wskazanego 10-cio dniowego terminu.

Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 173 z późn. zm.), do postępowania w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Dalsze przepisy tej ustawy zawierają postanowienia modyfikujące przewidziane w kodeksie postępowania administracyjnego zasady postępowania. W szczególności w art. 21 ust. 3 ustawy stanowi, że strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Według zaś art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy, wprost wyłączone zostało stosowanie art. 81 k.p.a.

Nie oznacza to jednak, że organy orzekające w sprawach przyznania płatności rolnych zwolnione są z obowiązku przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami dowodzenia, logiki i swobodnej oceny dowodów. W art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy wyraźnie stwierdzono bowiem, że organ stoi na straży praworządności (co jest modyfikacją zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a.) oraz jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (co stanowi modyfikację obowiązku określonego w art. 77 § 1 k.p.a., gdzie pominięto obowiązek zebrania materiału dowodowego). Dlatego zastosowanie mają pozostałe reguły postępowania dowodowego przewidziane przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 80 k.p.a., który obliguje organ do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Stosowanie zaś do art. 77 § 4 k.p.a, fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Jeżeli więc organowi znane są z urzędu określone fakty, to ma obowiązek, niezależnie od inicjatywy strony, uwzględnić je w dokonywanej ocenie, wyczerpująco rozpatrując cały materiał dowodowy.

Na tle rozpoznawanej sprawy wymienione wyżej modyfikacje reguł postępowania administracyjnego mają swe podstawy w specyfice postępowań o przyznanie płatności fakultatywnych, które inicjowane są wnioskiem ubiegającego się o dopłatę rolnika, pozostawiając jego woli, czy i w jakim zakresie chce skorzystać z pomocy.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały bez naruszenia wskazanych przepisów postępowania administracyjnego, zaś uzasadnienia tych decyzji odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., wskazując klarownie przyjęte ustalenia i dowody, na których się oparto, a także podstawy prawne rozstrzygnięcia.

Z przytoczonych względów na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.