Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 137/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 188
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III Izby Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1603/16 w sprawie ze skargi A. w K. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak [...], 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz A. w K. kwotę 777 (siedemset siedzemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 26 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. w K. (dalej: stowarzyszenie) na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z 8 października 2013 r. stowarzyszenie dokonało zgłoszenia wystąpienia bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku i szkody w środowisku w gatunkach chronionych. Miejscem wystąpienia zgłoszonych zdarzeń była Carska Droga, tj. przedłużenie drogi nr 670 na odcinku Osowiec - Twierdza-Laskowiec. Według stowarzyszenia, droga na tym odcinku przebiega przez Biebrzański Park Narodowy. Na trzech odcinkach drogi stwierdzono ogromną śmiertelność zaskrońca zwyczajnego oraz płazów. Ogromna śmiertelność zaskrońców związana jest z wygrzewaniem się zwierząt na asfalcie. W 2013 r. Gmina M. rozpoczęła starania o naprawę nawierzchni drogi. Przy okazji remontu nie zaplanowano żadnych zabezpieczeń uniemożliwiających wchodzenie płazów i węży na jezdnię. Natomiast poprawienie nawierzchni zwiększy natężenie ruchu drogowego, co spowoduje dodatkowo zwiększenie śmiertelności. W załączeniu do zgłoszenia przekazano "Raport z oceny śmiertelności kręgowców na Carskiej Drodze prowadzonej w ramach zajęć terenowych z ekologii w Instytucie Biologii Uniwersytetu w Białymstoku" (dalej: raport) opracowany przez A.H. w 2013 r. W opracowaniu opisano obserwacje prowadzone we wrześniu w okresie 2010-2013 na sześciu umownie wyznaczonych odcinkach Carskiej Drogi. Badaniem objęto również natężenie ruchu samochodowego. Jak wynika z przedstawionego raportu w czasie badań odnotowano wysoką w stosunku do innych zwierząt śmiertelność zaskrońca zwyczajnego. Na poszczególnych, badanych odcinkach drogi liczbę martwych osobników tego gatunku określono na: 262, 64, 174, 135, 30 i 14 sztuk liczonych z okresu czterech lat.

Postanowieniem z [...] maja 2014 r., Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji nakładającej na Zarząd Powiatu Monieckiego obowiązek przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych.

Stowarzyszenie złożyło zażalenie na to postanowienie.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uchylił w całości postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku z [...] maja 2014 r., jednocześnie orzekając o wszczęciu postępowania przed tym organem.

Decyzją z [...] lipca 2015 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku umorzył w całości postępowanie w sprawie nałożenia na Zarząd Powiatu Monieckiego obowiązku przeprowadzenia działań naprawczych związanych z wystąpieniem bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku oraz szkody w środowisku w gatunkach chronionych (zaskroniec zwyczajny, płazy) na skutek śmiertelności osobników na drodze powiatowej, nr 1838B na odcinku Osowiec Twierdza-Laskowiec, spowodowanej działalnością Zarządu Powiatu Monieckiego polegającą na zapewnieniu warunków umożliwiających korzystanie z tej drogi, w tym przeprowadzeniu jej remontu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał, że nie ulega wątpliwości, że na Carskiej Drodze istnieje negatywne zjawisko śmiertelności wskazanych w zgłoszeniu zwierząt objętych ochroną. Z posiadanych przez organ danych nie jest jednak możliwe stwierdzenie, czy ta śmiertelność uległa zwiększeniu na skutek przeprowadzonych prac remontowych. Nie pozwala to na ustalenie, czy negatywny wpływ zmian tej śmiertelności na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony tych gatunków jest znaczący. W ocenie organu, nawet przy ewentualnym potwierdzeniu wzrostu tej śmiertelności nie byłoby możliwe wskazanie winy zarządcy drogi wynikającej z zapewnienia warunków umożliwiających korzystanie z Carskiej Drogi, w tym przeprowadzeniu jej remontu.

Odwołanie od tej decyzji wniosło stowarzyszenie.

Decyzją z [...] kwietnia 2016 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku z 17 lipca 2015 r. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – dalej: k.p.a.) w związku z art. 15 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2014 r. poz. 1789 ze zm. – dalej: ustawa szkodowa).

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji, że brak jest podstaw do obarczania winą Zarządu Powiatu Monieckiego za śmiertelność osobników zaskrońca, jak i płazów na Carskiej Drodze, zarówno przed remontem, w trakcie jego trwania jak i po jego przeprowadzeniu. Wykazanie winy zarządcy drogi byłoby możliwe w przypadku podwyższenia parametrów technicznych i eksploatacyjnych drogi, ponieważ dopiero wówczas mógłby zaistnieć związek przyczynowo-skutkowy między działalnością zarządcy, a zwiększoną śmiertelnością zwierząt na drodze. Zgłoszenie stowarzyszenia dotyczyło śmiertelności płazów i zaskrońca zwyczajnego związanej z eksploatacją drogi, a nie jej remontem. W ocenie organu, stowarzyszenie zwróciło wprawdzie uwagę, że remont drogi spowoduje zwiększenie natężenia ruchu, co pociągnie za sobą wzrost śmiertelności, ale jednak samo zgłoszenie dotyczyło szkody w środowisku i bezpośredniego zagrożenia spowodowanych eksploatacją drogi, na której nie zaplanowano w związku z remontem żadnych zabezpieczeń uniemożliwiających wchodzenie na drogę płazów i gadów. Natomiast działalność Zarządu Powiatu Monieckiego polega m.in. na planowaniu, budowie, przebudowie, remoncie, utrzymaniu i ochronie dróg. W ocenie organu odwoławczego, przez utrzymanie dróg należy rozumieć także utrzymywanie tych dróg w takim stanie, żeby nie stanowiły zagrożenia dla ruchu drogowego, jak i środowiska - w przedmiotowej sprawie chronionych gatunków zwierząt. Mając na uwadze, że w tej sprawie droga przebiega przez cenny przyrodniczo obszar i stanowi przeszkodę dla migracji płazów, obowiązkiem zarządcy drogi powinno być ograniczenie dostępu małych zwierząt do jezdni. W ocenie organu odwoławczego, w tej sprawie mamy do czynienia z winą nieumyślną podmiotu korzystającego ze środowiska w postaci niedbalstwa. Zarządca drogi mając na uwadze lokalizację przedmiotowego odcinka drogi powinien przewidzieć możliwość zwiększonej śmiertelności płazów i zaskrońca na tej drodze. Z akt sprawy wynika, że remont Carskiej Drogi nie wymagał obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a co się z tym wiąże uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Organ poddał analizie kwestię wpływu eksploatacji drogi (z uwzględnieniem jej remontu) na stan ochrony gatunków wskazanych w zgłoszeniu. Wskazał, że do zgłoszenia bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku i szkody w środowisku zostały załączone dwa opracowania autorstwa A.H.. W aktach sprawy znajduje się również prezentacja Włodzimierza Wróblewskiego pn. "Wpływ dróg publicznych na śmiertelność kręgowców na przykładzie Carskiej Drogi" z 2000 r. Organ szczegółowo odniósł się do ustaleń wynikających z tych dokumentów, wskazując, że dane dotyczące śmiertelności wskazują, że eksploatacja Carskiej Drogi ma niewątpliwie negatywny wpływ na gatunki chronione wskazane w zgłoszeniu.

W ocenie organu, biorąc pod uwagę, że szkodę w środowisku powinno się oceniać w stosunku do stanu początkowego, jak również w odniesieniu do właściwego stanu ochrony gatunków chronionych, należy stwierdzić, że analiza powołanych dokumentów nie daje podstaw do uznania, że wystąpiła szkoda w środowisku lub bezpośrednie zagrożenie tego rodzaju szkodą. Badania śmiertelności gatunków chronionych prowadzone były w różnych okresach (jesień, wiosna) i latach. Nie jest więc możliwe określenie stanu początkowego, do którego należy się odnieść przy ocenianiu szkody w środowisku. Nie jest możliwe wskazanie o jaką wartość wzrastała na przestrzeni lat śmiertelność zwierząt na drodze oraz o jaką wartość wzrosła po częściowym przeprowadzeniu remontu drogi. Występowanie negatywnego zjawiska na Carskiej Drodze, jakim jest zwiększona śmiertelność gatunków chronionych, nie przesądza o zaistnieniu szkody w środowisku lub bezpośredniego zagrożenia wystąpieniem szkody w środowisku. Zwiększona śmiertelność gatunków chronionych, jako skutek eksploatacji Carskiej Drogi (w tym poprawy jej nawierzchni) ma charakter lokalny i nie ma wpływu na właściwy stan ochrony tych gatunków (brak wpływu na rozmieszczenie i liczebność populacji tych gatunków na terenie kraju). Ropucha szara, żaby brunatne, jak i zaskroniec zwyczajny są gatunkami pospolicie występującymi w Polsce, dlatego też w ocenie organu odwoławczego zwiększona śmiertelność tych gatunków na Carskiej Drodze nie może być uznana za szkodę w środowisku lub zagrożenie wystąpieniem szkody w środowisku. Żeby uznać, że wystąpiła szkoda w gatunkach chronionych, zwiększona śmiertelność tych gatunków na Carskiej Drodze musiałaby znacząco wpłynąć na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony.

Skargę na powyższą decyzję wniosło stowarzyszenie.

Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że wymóg podejmowania działań zapobiegawczych lub naprawczych jest dopuszczalny jedynie w przypadku wykazania dowodami wszystkich elementów określanych w art. 6 pkt 11 lit. a ustawy szkodowej. W szczególności niezbędne jest uprawdopodobnienie, że w znacznym stopniu wystąpiła mierzalna zmiana w stosunku do stanu początkowego. Dlatego istotnym elementem zgłoszenia szkody w środowisku jest udokumentowanie wystąpienia szkody w środowisku. W tej sprawie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający dla oceny wystąpienia bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku, na jego podstawie nie jest bowiem możliwe ustalenie stanu początkowego. Organ I instancji ustalił, że nie posiada w swoich zasobach wyników badań i inwentaryzacji przyrodniczych, które umożliwiałyby w sposób niebudzący wątpliwości określić stan początkowy. Natomiast przekazane przez stowarzyszenie opracowania wskazują na wysoką śmiertelność kręgowców na wybranym odcinku Carskiej Drogi. Badania śmiertelności gatunków chronionych prowadzone jednak były w różnych okresach i latach, i jak słusznie wskazał organ, nie jest możliwe określenie stanu początkowego, do którego należy się odnieść przy ocenianiu szkody w środowisku. Nie jest możliwe wskazanie, o jaką wartość wzrastała na przestrzeni lat śmiertelność zwierząt na drodze oraz o jaką wartość wzrosła po częściowym przeprowadzeniu remontu drogi.

Sąd I instancji nie podzielił zarzutu naruszenia art. 84 § 1 k.p.a., wskazując, że w tej sprawie organ nie stwierdził potrzeby powołania biegłego. Wykonanie badań stanu środowiska, jak również zlecenie opinii biegłemu w celu ustalenia stanu początkowego jaki miał miejsce przed eksploatacją Carskiej Drogi jest obecnie niemożliwe. W toku postępowania ustalono, że droga została już zmodernizowana, a na podstawie posiadanych materiałów dowodowych nie jest możliwe ustalenie stanu początkowego jaki miał miejsce przed jej remontem.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego pominięcia przez organ, że wymienione w zgłoszeniu szkody gatunki podlegają ochronie prawnej zarówno na poziomie krajowym jak i na poziomie Wspólnoty Europejskiej, Sąd I instancji wskazał, że przy ocenie szkody w środowisku to czy gatunek jest chroniony prawem krajowym czy też wspólnotowym ma znaczenie jedynie przy ocenie, czy mamy do czynienia z gatunkiem chronionym w rozumieniu ustawy szkodowej. Zgodnie z art. 6 pkt 7 ustawy szkodowej przez gatunki chronione rozumie się gatunki objęte ochroną na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 26, art. 48 i art. 49 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015, poz. 1651 ze zm.). Wskazane w zgłoszeniu gatunki są gatunkami objętymi ochroną na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2014 r. poz. 1348). Ponadto żaba trawna i żaba moczarowa, które są zaliczane do żab brunatnych, wskazane zostały w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 13 kwietnia 2010 r. w sprawie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia jako obszary Natura 2000 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1713). Okoliczność, że powyższe gatunki podlegają ochronie na podstawie wyżej wskazanych przepisów nie świadczy jeszcze o wystąpieniu szkody w środowisku lub bezpośredniego zagrożenia taką szkodą. Oznacza to, że zarzut naruszenia zasady przezorności i prewencji przez brak podjęcia działań naprawczych i zapobiegawczych nie zasługiwał na uwzględnienie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło stowarzyszenie.

W pierwszej kolejności stowarzyszenie zarzuciło naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 9 ustawy szkodowej przez uznanie, że nałożenie na podmiot korzystający ze środowiska obowiązku przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych musi być poprzedzone niebudzącym wątpliwości ustaleniem stanu początkowego. Zgodnie natomiast z art. 9 ustawy szkodowej, działania zapobiegawcze powinny zostać podjęte w przypadku wystąpienia zagrożenia szkodą w środowisku, które nie wymaga określenia stanu początkowego.

Ponadto stowarzyszenie zarzuciło naruszenie przepisów postępowania.

Po pierwsze, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) przez brak uchylenia zaskarżonej decyzji pomimo naruszenia przez organy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 6 pkt 10 ustawy szkodowej. Polegało to na braku zebrania całości materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia rzeczywistego stopnia zagrożenia szkodą w środowisku, przez brak określania aktualnego stanu ochrony płazów oraz wadliwe przyjęcie, że zagrożenie gatunków chronionych nie występuje.

Po drugie, art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 oraz art. 78 § k.p.a. przez uznanie, że nałożenie na podmiot korzystający ze środowiska obowiązku przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub naprawczych musi być poprzedzone niebudzącym wątpliwości ustaleniem stanu początkowego.

Po trzecie, art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.a. przez ograniczenie się przez Sąd I instancji do powielenia stanowiska zajętego w sprawie przez organ w zaskarżonej decyzji oraz pominięcie stanowiska stowarzyszenia oraz brak odniesienia się do podniesionych w toku postępowania zarzutów.

Po czwarte, art. 141 § 4 p.p.s.a. przez pominięcie zarzutu, że w postępowaniu administracyjnym, pomimo istnienia takiej konieczności, nie określono aktualnego stanu ochrony wskazanych gatunków zarówno na obszarze, którego dotyczyło postępowanie (tj. Carskiej Drogi) jak również na terenie kraju. W konsekwencji pominięto określenie rzeczywistego wpływu udokumentowanej śmiertelności na stan ochrony herpetofauny.

Po piąte, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz w związku z art. 6 pkt 10 ustawy szkodowej. Polegało to na braku zebrania całości materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia stanu początkowego zgłoszonej szkody w środowisku i wadliwą ocenę, że stanu początkowego w tej sprawie nie da się ustalić. W ocenie stowarzyszenia, stan początkowy można oszacować na podstawie specjalistycznej wiedzy oraz literatury, jak i danych dostępnych organowi dotyczących występowania płazów w obszarze, którego dotyczyło zgłoszenie szkody a także materiałów zgromadzonych w postępowaniu.

Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Ponadto stowarzyszenie wniosło o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Następnie stowarzyszenie wyraziło zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma zarzut kasacyjny podnoszący naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz w związku z art. 6 pkt 10 ustawy szkodowej. Zgodnie z art. 6 pkt 10 zdanie pierwsze ustawy szkodowej, przez stan początkowy rozumie się stan i funkcje środowiska oraz poszczególnych elementów przyrodniczych przed wystąpieniem szkody w środowisku, oszacowane na podstawie dostępnych informacji. Z art. 6 pkt 10 ustawy szkodowej wynika zatem, że stan początkowy ma być "oszacowany" na podstawie dostępnych informacji, a nie dokładnie ustalony jedynie na podstawie danych sprzed powstania szkody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2017 r., II OSK 2658/15, LEX nr 2347140). Organy powinny zatem w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie dowodowe z zachowaniem zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., mające ustalić, czy dochodzi do znacznej śmiertelności gatunków chronionych. Organ odwoławczy może również zlecić przeprowadzenie stosownych badań lub opinii. W następnej kolejności organ powinien oszacować na podstawie dostępnych informacji stan środowiska przed wystąpieniem szkody. Przyjęcie poglądu organu, tak jak to uczynił Sąd I instancji, prowadzi do niedopuszczalnego wniosku, że gatunki chronione na tym terenie byłyby w ogóle wyłączone spod reżimu ustawy szkodowej, ponieważ organ nie dysponuje informacjami na temat stanu początkowego. Oznaczałoby to, że organ po zgłoszeniu tego rodzaju szkody w środowisku w ogóle nie musi prowadzić postępowania dowodowego, ponieważ a priori zakłada, że nie jest w stanie ustalić stanu początkowego, a więc nie może zastosować przepisów ustawy szkodowej. Nie jest to pogląd prawidłowy i nie może uzasadniać przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób, który z założenia nie może prowadzić do ustalenia śmiertelności gatunków chronionych. Sąd I instancji nieprawidłowo stwierdził, że postępowanie dowodowe organu przeprowadzone zostało zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami postępowania, dlatego też naruszenie to miało niewątpliwy wpływ na wynik sprawy.

Z tych powodów na uwzględnienie zasługiwał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz w związku z art. 6 pkt 10 ustawy szkodowej, jak i zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 oraz art. 78 § k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że na obecnym etapie postępowania istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, co uwzględniając zasady ekonomiki procesowej umożliwiało uchylenie zaskarżonego wyroku i jednoczesnego uwzględnienie skargi, pomimo braku wniosku stowarzyszenia w tym zakresie sformułowanego w skardze kasacyjnej.

Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie.

Po pierwsze, Sąd I instancji nie naruszył art. 9 ustawy szkodowej, przy czym stowarzyszenie nie wskazało właściwej jednostki redakcyjnej tego przepisu, który dzieli się na dwa ustępy, a ustęp drugi na dwa punkty. Wbrew twierdzeniom stowarzyszenia, zastosowanie art. 9 ust. 1 i 2 ustawy szkodowej w każdym wypadku wymaga oszacowania stanu początkowego, ponieważ szkoda w środowisku jest negatywną, mierzalną zmianą stanu lub funkcji elementów przyrodniczych, ocenioną w stosunku do stanu początkowego, co wynika wprost z definicji ustawowej z art. 6 pkt 11 ustawy szkodowej.

Po drugie, Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.a. przez ograniczenie się do powielenia stanowiska zajętego w sprawie przez organ w zaskarżonej decyzji oraz pominięcie stanowiska stowarzyszenia oraz brak odniesienia się do podniesionych w toku postępowania zarzutów. Wbrew twierdzeniom stowarzyszenia, Sąd I instancji zajął własne stanowisko w sprawie i odniósł się do zarzutów stowarzyszenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela oceny prawej Sądu I instancji, ale nie oznacza to, że tak sformułowany zarzut kasacyjny zasługiwał na uwzględnienie.

Po trzecie, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie zasługiwał również na uwzględnienie w zakresie podnoszącym pominięcie przez Sąd I instancji argumentu stowarzyszenia, że w postępowaniu administracyjnym, pomimo istnienia takiej konieczności, nie określono aktualnego stanu ochrony wskazanych gatunków na obszarze, którego dotyczyło postępowanie, jak również na terenie kraju. Z art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika, że Sąd I instancji jest zobowiązany zająć własne stanowisko w sprawie, co niewątpliwie uczynił i co oznacza, że nie uwzględnił wskazanych wyżej argumentów stowarzyszenia sformułowanych w skardze.

Z tych względów i na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., jak i w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 200 p.p.s.a.