Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1052/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 12 ust. 3 pkt 1, par. 13, par. 60, par. 271 - par. 273
journal: Dz.U. 2015 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 12 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 roku sprawy ze skargi K. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...], znak: [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego K. O. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...], znak: [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego (obiekt kat. I) wraz z zewnętrzną instalacją elektryczną, zlokalizowanego na działce o nr ewid. 186/2, położonej w Z. przy ul. A. .

Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego (obiekt kat. I) wraz z zewnętrzną instalacją elektryczną, zlokalizowanego na wyżej opisanej działce.

We wniesionym od powyższej decyzji odwołaniu K.O. wskazał na kwestie dotyczące zgodności projektowanej inwestycji z wydaną dla przedmiotowej inwestycji decyzją o warunkach zabudowy, stwierdzając, iż wydając kwestionowaną decyzję organ nie wziął pod uwagę ujętych w niej zastrzeżeń, jak również zastrzeżeń zawartych w ustawie Prawo budowlane i rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, podnosząc również, iż obowiązujące przepisy nie uzależniają możliwości budowy domu w granicy od zgody sąsiada, jednak usytuowanie budynku w ten sposób jest możliwe po spełnieniu warunków określonych w przepisach techniczno-budowlanych. Zdaniem odwołującego się, wydając kwestionowaną decyzję organ I instancji nie zwrócił uwagi, że na działce objętej wnioskiem jedynie dopuszcza się możliwość usytuowania budynku w granicy nieruchomości, natomiast nie warunkuje się takiej możliwości. Również szerokość działki - mniejsza niż 16 m - jego zdaniem, nie stanowi bezwarunkowego usytuowania budynku w granicy.

Odwołujący się stwierdził także, iż obszerne zastrzeżenia, jakie wnosił do poprzedniej decyzji, wydanej w omawianej sprawie, które dotyczyły bardzo ważnych kwestii, między innymi istniejących fundamentów, na które zgodnie z warunkami technicznymi powinna być wykonana ekspertyza techniczna, zostały przez Starostę [...] zbagatelizowane i pominięte jako nieistotne, a ekspertyzy takiej nie widział, ponieważ prawdopodobnie nie została wykonana.

Pismem z dnia 5 lipca 2018 r. do Wojewody [...] wystąpili inwestorzy, zwracając się z prośbą o ostateczne rozstrzygnięcie sprawy i utrzymanie w mocy udzielonego pozwolenia na budowę ich budynku mieszkalnego, uzasadniając zajęte stanowisko spełnieniem wszelkich uwag skarżącego, jak i organów administracji architektoniczno-budowlanej, dotyczących projektowanej inwestycji.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, organ II instancji przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że omawiana sprawa była przedmiotem wcześniejszego postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wojewodę [...] , który po jego przeprowadzeniu, decyzją Nr [...] z dnia [...] uchylił w całości decyzję Starosty [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą A.O. i P.O. pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji wraz z poprzedzającymi ją postanowieniami Nr [...] z dnia [...] oraz Nr [...] z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na zawarte w niej uchybienia.

Następnie organ I instancji postanowieniem nr [...] z dnia [...], nałożył na inwestora obowiązek uzupełnienia projektu budowlanego poprzez przedłożenie 4 egz. projektu budowlanego, uwzględniającego zmiany dokonane na etapie rozpatrywania sprawy przez organ Il instancji wraz z odpowiednimi do tych zmian rysunkami i opisem, w terminie do dnia 14 marca 2018 r.

W nawiązaniu do powyższego postanowienia, w dniu 14 marca 2018 r. inwestor przedłożył dokumentację projektową uzupełnioną o zmianę usytuowania ocieplenia ścian w granicy z działkami sąsiednimi oraz zmianę dotyczącą wykonania nowych fundamentów pod budynkiem.

W związku z występującymi nieprawidłowościami, kolejnym postanowieniem Nr [...] z dnia [...]. Starosta [...] nałożył następnie na inwestora obowiązek uzupełnienia projektu budowlanego poprzez opatrzenie tego projektu oryginalnymi podpisami projektanta sporządzającego projekt instalacji wewnętrznych oraz załączenie inwentaryzacji istniejących fundamentów wraz z ich ekspertyzą techniczną, w terminie do dnia 16 kwietnia 2018 r.

W dniu 16 kwietnia 2018 r. inwestor przedłożył dokumentację projektową uzupełnioną o podpisy projektantów, załączając także inwentaryzację oraz ekspertyzę techniczną istniejących fundamentów.

Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż w sytuacji, gdy inwestor zrezygnował z posadowienia projektowanego budynku mieszkalnego na istniejących fundamentach, (które jak wynika z opisu do projektu zagospodarowania działki inwestora przeznaczone są do rozbiórki), sytuując go na nowych fundamentach, uzupełnienie projektu budowlanego o ich inwentaryzację oraz ekspertyzę techniczną nie było konieczne, co jednak nie ma wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.

Organ II instancji zauważył również, że pismem z dnia 30 kwietnia 2018 r., zatytułowanym sprzeciw na zatwierdzenie projektu i wydanie pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji, uwagi i zastrzeżenia wniósł K.O., obszernie uzasadniając zajęte stanowisko.

Dokonując dalszej analizy sprawy organ II instancji wskazał, że przedmiotem omawianej inwestycji jest budowa budynku mieszkalnego, jednorodzinnego wraz z zewnętrzną instalacją elektryczną, zlokalizowanego na działce o nr ewid. 186/2, położonej w Z. przy ul. A. , zlokalizowanego w granicy z działkami o nr ewid. 188 i nr ewid. 189, która stanowi własność skarżącego. Dla przedmiotowej inwestycji została wydana przez Prezydenta Miasta Z. decyzja o warunkach zabudowy Nr [...], znak [...], z dnia [...]. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], znak: [...], która jest decyzją ostateczną w administracyjnym toku instancji. Zgodnie z ustaleniami tej decyzji, działka inwestora o nr ewid. 186/2 położona jest na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną.

W odniesieniu do powyższego organ odwoławczy dodał, że przedmiotowa inwestycja jest zgodna z zapisami powołanej decyzji o warunkach zabudowy, dotyczącymi warunków i wymagań ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, tj.:

1) linie projektowanej zabudowy - przebieg nieprzekraczalnej linii zabudowy zgodnie z załącznikiem graficznym do tej decyzji, linia zabudowy jest zgodna z załącznikiem graficznym - warunek zachowany,

2) wielkość powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni terenu inwestycji od 0,18 do 0,33; wielkość powierzchni zabudowy - 55,44m2 w stosunku do powierzchni działki - 170m2 < 0,33 - warunek zachowany,

3) udział powierzchni biologicznie czynnej w stosunku do powierzchni terenu inwestycji minimum 40%; powierzchnia działki wynosi 170,0m2, powierzchnia zabudowy ogółem wynosi 82,44m2, powierzchnia biologicznie czynna 87,56m2 , co stanowi 51,5% - warunek zachowany,

4) wysokość - maksymalnie budynek dwukondygnacyjny, w tym poddasze użytkowe, zaprojektowano budynek dwukondygnacyjny, w tym poddasze użytkowe - warunek zachowany,

5) szerokość elewacji frontowej - od 4,7 m do 5,2 m, szerokość elewacji frontowej wynosi 4,75 m - warunek zachowany,

6) wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej, jej gzymsu lub attyki - 7,0 m, wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej wynosi 7,0 m - warunek zachowany,

7) geometria dachu:

- kąt nachylenia połaci dachowych - od 0° do 10° - dach płaski, od 10° do 20° - dach jednospadowy, zaprojektowano dach jednospadowy o kącie nachylenia 15° - warunek zachowany,

- wysokość kalenicy - od 6,0m do 7,5 m, wysokość kalenicy wynosi 6,77 - warunek zachowany,

- układ połaci dachowych - dach płaski i/lub dach jednospadowy, zaprojektowano dach jednospadowy - warunek zachowany,

- kierunek głównej kalenicy dachu w stosunku do granic bocznych działki - równoległy, kierunek głównej kalenicy dachu w stosunku do granic bocznych działki zaprojektowano jako równoległy - warunek zachowany,

8) dopuszcza się usytuowanie projektowanego budynku mieszkalnego w granicy z działkami o nr ewid. 189 i 188.

Organ II instancji dodał przy tym, że projektowany budynek mieszkalny usytuowany jest w granicy z działkami o nr ewid. 188 i 189, którą to możliwość dopuszczają powyższe ustalenia wskazanej decyzji o warunkach zabudowy. Ściany budynku usytuowane w granicy z działkami sąsiednimi nie posiadają otworów okiennych oraz drzwiowych i stanowią ściany oddzielenia pożarowego. Szerokość działki inwestora wynosi 9,9 m.

Mając powyższe na uwadze, organ II instancji wskazał, że zgodnie z ustaleniami § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji oraz wniosku inwestora), w zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271 – 273, dopuszcza się sytuowanie ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m.

W dalszej kolejności organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutów strony skarżącej w kwestii usytuowania projektowanego budynku w granicach z działkami sąsiednimi, stwierdził, iż wprawdzie ani decyzja o warunkach zabudowy, ani też ustalenia powołanego powyżej przepisu nie nakazują lokalizacji budynku w granicy działki, lecz już samo dopuszczenie takiej lokalizacji umożliwia inwestorowi usytuowanie budynku w granicy, zgodnej z ustaleniami powołanych przepisów, co ma miejsce w niniejszej sprawie, również ze względu na szerokość działki nieprzekraczającą 16,0 m.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z ustalenia § 13 powyższego rozporządzenia, odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń (...).

Mając na uwadze powyższy przepis organ II instancji stwierdził, że z dokumentacji projektowej wynika, iż pokoje mieszkalne w budynku zlokalizowanym na działce skarżącego o nr ewid. 189 posiadają otwory okienne w elewacji północnej i południowej, a w elewacji zwróconej w stronę budynku projektowanego, znajduje się jedynie okno doświetlające pomieszczenie gospodarcze w tzw. wysokich piwnicach, kuchnię na parterze oraz korytarz na piętrze, które są pomieszczeniami przeznaczonymi na czasowy pobyt ludzi.

Organ odwoławczy, analizując przy tym ustalenia § 60 ust. 1 tego rozporządzenia, które stanowią, iż (...) pokoje mieszkalne powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia wynoszący co najmniej 3 godziny w dniach równonocy w godzinach 7 °°- 17 °° oraz ust. 2 tego paragrafu, zgodnie z którym w mieszkaniach wielopokojowych wymagania ust. 1 powinny być spełnione przynajmniej dla jednego pokoju, stwierdził, że w omawianym przypadku warunek jest spełniony ze względu na wskazane usytuowanie okien w budynku skarżącego.

Nadto organ II instancji wskazał, iż z uwagi na przyjęte rozwiązania projektowe - projektowana ściana w granicy stanowi ścianę oddzielenia przeciwpożarowego, przepisy § 271-273 należy uznać za spełnione.

Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę inwestor dołączył wymagane opinie i uzgodnienia, a także wymagane powyższym przepisem art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, legitymując tym samym swoje prawo do jej zabudowy. Podkreślił przy tym, że załączony do wniosku o udzielenie pozwolenia na realizację przedmiotowej inwestycji projekt budowlany jest kompletny, posiada wymagane uzgodnienia oraz informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b ustawy Prawo budowlane i został sporządzony przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane oraz legitymujące się aktualnymi na dzień jego opracowania zaświadczeniami, o których mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z art. 20 ustawy Prawo budowlane obowiązkiem projektanta jest wykonanie projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami, który zgodnie z ustaleniami ust. 4 tego przepisu, dołącza oświadczenie o sporządzeniu tego projektu, zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej. Projekt budowlany przedmiotowej inwestycji jest także zgody z przepisem § 272 ust. 3 tego rozporządzenia, który stanowi, iż budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w przepisie § 232 ust. 4 i 5 rozporządzenia.

Mając na względzie powyższe, organ II instancji stwierdził, że projektowana inwestycja jest zgodna z warunkami wynikającymi z § 12 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dotyczącego sytuowania budynków oraz warunkami wynikającymi z § 13 i § 60 wyżej wymienionego rozporządzenia, dotyczących nasłonecznienia i zacieniania, jak również z § 272 ust. 3 tego rozporządzenia, dotyczącego bezpieczeństwa pożarowego.

Jednocześnie odnosząc się do zarzutów skarżącego organ odwoławczy podkreślił, iż ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich obejmuje w szczególności oprócz zapewnienia dostępu do drogi publicznej ochronę przed pozbawieniem możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej oraz środków łączności, dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, ochronę przed uciążliwościami powodowanymi przez hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne, promieniowanie, ochronę przed zanieczyszczeniem powietrza, wody lub gleby, których to uciążliwości nie powoduje projektowana inwestycja.

Odnośnie kwestii dotyczących ocieplenia budynku i bezpieczeństwa pożarowego, zdaniem organu odwoławczego, inwestor odstąpił od ocieplenia ścian zewnątrz od strony północnej i wschodniej projektowanego budynku, projektując ocieplenie tych ścian od wewnątrz, a jak wskazano powyżej, ściany budynku usytuowane w granicy z działkami sąsiednimi nie posiadają otworów okiennych i drzwiowych i stanowią ściany oddzielenia pożarowego. Organ odwoławczy zauważył także, iż w projekcie budowlanym (str. 28) projektant, mając na uwadze bezpieczeństwo pożarowe, określił obszar oddziaływania w kontekście przepisów powołanego rozporządzenia. Przyjęte rozwiązania są zgodne z ww. przepisami, co wykazano powyżej. Projekt budowlany zawiera analizę dot. wpływu planowanej inwestycji na ewentualne ograniczenie światła dziennego do budynku mieszkalnego na działce o nr ewid. 189 (str. 27).

Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż przyszłe zamierzenia skarżącego nie mogą uniemożliwiać inwestorowi realizacji jego zamierzeń inwestycyjnych, zgodnych z obowiązującymi przepisami. Zgodnie z art. 4 ustawy Prawo budowlane, każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami, co jak wykazano powyżej ma miejsce w przedmiotowej sprawie.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł K.O., zarzucając, iż organ odwoławczy nie wziął pod uwagę ujętych zastrzeżeń zawartych w odwołaniu. Dotyczyły one zgodności projektowanej inwestycji z wydaną dla przedmiotowej inwestycji decyzją o warunkach zabudowy, jak również zastrzeżeń zawartych w ustawie Prawo budowlane i rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Jednocześnie skarżący wskazał, że sprawa była przedmiotem wcześniejszego postępowania administracyjnego prowadzonego przez Wojewodę [...] , który wskazał na zawarte, liczne wady i uchybienia. Wady zatwierdzonego projektu dotyczyły między innymi tak poważnej kwestii jak: przekroczenie granicy nieruchomości i wejście z inwestycją na teren nieruchomości sąsiada, zaniedbań w sprawie wykorzystania istniejących 30-letnich, bezwartościowych fundamentów do przedmiotowej inwestycji, jak również nieprawidłowości dotyczących negatywnego obszaru oddziaływania projektowanej inwestycji na nieruchomości sąsiednie.

Skarżący podniósł także, iż w p. 2. 4. decyzji o warunkach zabudowy wyraźnie wskazano, że projektowana inwestycja nie może powodować naruszania interesów osób trzecich, między innymi ograniczać dostępu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, powodować uciążliwość przez hałas, wibrację, zakłócenia elektryczne i promieniowanie oraz zanieczyszczenia powietrza wody i gleby.

Skarżący wskazał również, że w warunkach zabudowy stwierdzono, iż wydanie decyzji nie przesądza o zgodności zamierzenia inwestycyjnego z przepisami techniczno - budowlanymi, natomiast w pkt 2.6 decyzji jest zapis, że projekt musi uwzględniać warunki ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. 2016.290 ze zm.) oraz spełniać wymogi określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. 2015. 1422).

Zdaniem skarżącego, obecnie obowiązujące przepisy nie uzależniają możliwości budowy domu w granicy od zgody sąsiada, jednak usytuowanie budynku w ten sposób jest możliwe po spełnieniu warunków określonych w przepisach techniczno-budowlanych. Zbliżenie budynku do granicy nieruchomości powoduje objęcie sąsiedniej działki nr 189 obszarem oddziaływania projektowanego obiektu. Skarżący dodał przy tym, że jako właściciel tej działki jest ograniczony w możliwości jej zagospodarowania, jego prawa zostały naruszone i dlatego jako strona w postępowaniu wnosi do sądu administracyjnego uwagi dotyczące niezgodności zawarte w decyzji Nr [...] wydanej przez Wojewodę [...] w stosunku do przepisów prawa aktualnie obowiązujących.

W ocenie skarżącego, projektowana budowa budynku mieszkalnego usytuowanego w granicy nieruchomości nie konweniuje z istniejącą zabudową. Wielkość istniejących działek zabudowana jest budynkami bliźniaczymi lub wolnostojącymi na działkach o większej powierzchni. W tym jednym przypadku odstąpiono od przyjętego planu zagospodarowania przestrzennego i wydano decyzję o warunkach zabudowy, która powoduje, że została zburzona pewna urbanistyczna całość, a działki usytuowane w sąsiedztwie projektowanej inwestycji straciły bardzo na swej atrakcyjności. Na wydzielonej działce nr 186/2 o powierzchni 170 m2 zaprojektowano budynek mieszkalny typu barakowego, o powierzchni zabudowy 55,44 m2. Tak mała powierzchnia zabudowy powoduje, że układ funkcjonalny pomieszczeń nie odpowiada przyjętym normatywom i standardom. Mimo wielu nieprawidłowości na ww. inwestycję została wydana decyzja nr [...] o pozwoleniu na budowę.

Dodatkowo skarżący podniósł, iż organ, wydając decyzję, nie zwrócił uwagi na jeden szczegół w zapisie, a mianowicie, że działka objęta wnioskiem jedynie dopuszcza możliwość usytuowania budynku w granicy nieruchomości, a nie warunkuje takiej możliwości. Również szerokość działki - mniejsza niż 16 m nie stanowi bezwarunkowego usytuowania budynku w granicy. Zdaniem skarżącego usytuowanie budynku w granicy obwarowane jest wieloma zastrzeżeniami, które Wojewoda celowo pominął.

Jako kolejny argument skargi skarżący podniósł, że usytuowanie jego budynku jest niekorzystne w stosunku do stron świata, z uwagi na nasłonecznienie pomieszczeń. Od strony wschodniej budynek jako bliźniak przylega do budynku sąsiada, od strony ogrodu - strona północna, jedynie od frontu pomieszczenia posiadają odpowiednie naświetlenie światłem słonecznym, jednak rozbudowa w tym kierunku ogranicza go linią zabudowy. Stąd jego decyzja dotycząca rozbudowy i doświetlenia pomieszczeń w ścianie elewacji zachodniej. Biorąc pod uwagę wysokość projektowanej inwestycji 7,49 m w stosunku do okien elewacji zachodniej, zdaniem skarżącego, zachodzi tu zjawisko przesłaniania, które realizuje się na podstawie § 13.1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W ocenie skarżącego brak jest w przedstawionej dokumentacji tzw. "linijki słońca" opracowanej dla potencjalnej rozbudowy na działce sąsiada, z której by wynikało, że dla tej inwestycji sposób oddziaływania obiektu inwestora nie ogranicza dostępu słońca dla okien usytuowanych na parterze, doświetlających pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi, które zgodnie z warunkami technicznymi zawartymi w § 60 ust. 1 muszą mieć zapewnione światło słoneczne przez co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w ciągu dnia pomiędzy godz. 7-17.

Skarżący podniósł również, że obecnie złożył dokumenty dotyczące rozbudowy swojego budynku w kierunku zachodnim. Dla tej rozbudowy została wydana pozytywna decyzja Nr [...] o warunkach zabudowy. Zdaniem skarżącego, zgodnie z tą decyzją i obowiązującymi przepisami ma prawo do usytuowania ściany z otworami okiennymi w odległości 4,0 m od granicy działki sąsiada. Ściana ta nie będzie ścianą p.poż. Przy takiej rozbudowie obszar oddziaływania inwestycji mieści się w granicach nieruchomości skarżącego. Skarżący dodał przy tym, że dla planowanej inwestycji, w związku z sytuacją rodzinną zamierza przekształcić istniejący budynek mieszkalny jednorodzinny na budynek mieszkalny dwurodzinny. W tym celu w części projektowanej dobudowy planuje usytuować jeden lokal mieszkalny składający się z dwóch pokoi, kuchni i łazienki, natomiast a w pozostałej części - drugi lokal mieszkalny.

Dodatkowo skarżący wskazał, że ponieważ jeden z pokoi będzie usytuowany od strony północnej, natomiast drugi pokój doświetlony od strony zachodniej, zgodnie z rozporządzeniem powinien mieć zapewniony czas nasłonecznienia wynoszący co najmniej 3 godziny w dniach równonocy. W omawianym przypadku warunek ten nie będzie spełniony. Obszar oddziaływania projektowanej inwestycji, zdaniem skarżącego, obejmuje nie tylko istniejące zabudowania na działkach sąsiednich, ale również możliwe zamierzone przyszłościowe projekty inwestycyjne. Gdyby rozumowanie Wojewody było słuszne, to działka niezabudowana nie wchodziłaby w obszar oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego, co nie jest prawdą. Wyjaśnienia Wojewody dotyczące doświetlenia pomieszczeń w ścianie elewacji zachodniej istniejącego budynku nie są zgodne ze stanem faktycznym odnośnie usytuowania tych okien oraz funkcji pomieszczeń do nich przynależnych. Natomiast przyszłą inwestycja rozbudowy budynku mieszkalnego w kierunku zachodnim, tak ważną dla określenia ochrony interesów osób trzecich.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 31 stycznia 2019 r. zatytułowanym "Uzupełnienia skargi datowanej na dzień 18 października 2018 r." skarżący dodatkowo wskazał, że użycie przez ustawodawcę sformułowania "dopuszcza się" jednoznacznie wskazuje, że jest to rozwiązanie wyjątkowe, które wymaga nie tylko zaistnienia szczególnych okoliczności wymienionych w przepisie, a stanowiących odstępstwo od ogólnej zasady lokowania budynków, przewidzianej w § 12 ust. 1 rozporządzenia, ale również szczególnej staranności i dbałości organu w zakresie poszanowania interesów osób trzecich. W ocenie skarżącego organ II instancji w sposób nierzetelny zbadał przesłanki przemawiające za dopuszczeniem takiego usytuowania budynku sąsiada i nie odniósł się w sposób wyczerpujący do zarzutów zgłaszanych w odwołaniu, na co zwrócono uwagę w skardze z 18 października 2018 r.

Zdaniem skarżącego, organ ten, jak i organ I instancji, poprzestali jedynie na odniesieniu się do czysto formalnych warunków, jakie narzucane są przepisami prawa materialnego i tym samym naruszyli podstawowe unormowanie art. 5 ust. 1 pkt 8 i 9 ustawy Prawo budowlane, w którym zaznaczono, że istotnym elementem prawa sąsiedzkiego jest zapewnienie mechanizmów ochrony prawa własności zagrożonego następstwami wykonania prawa własności przez właściciela innej (sąsiedniej) nieruchomości.

Skarżący wskazał również, że istotne znaczenie w stosunkach sąsiedzkich właścicieli nieruchomości ma usytuowanie obiektu budowlanego w określonej odległości od granicy nieruchomości, jak i wzajemne usytuowanie obiektów budowlanych na sąsiednich nieruchomościach ze względu na oddziaływanie, m. in. poprzez zasłonięcie dopływu światła lub widoku, przenikanie hałasu. Sam Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu z dnia 11 maja 1999 r., sygn. akt P 9/98 (OTK 1999/4/75) zwrócił uwagę, że właściciel nieruchomości, będący inwestorem, może być ograniczony w pełnym i nieskrępowanym wykorzystaniu jej dla celu realizowania inwestycji budowlanej, niezależnie od treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz różnych ustawowych ograniczeń, także ze względu na to, że obiekt budowlany ponad dopuszczalną miarę utrudnia korzystanie z prawa własności nieruchomości sąsiedniej. Podobnie prawo własności właściciela nieruchomości sąsiedniej, w zakresie korzystania z niej, podlegać może ograniczeniom ze względu na takie lub inne korzystanie z nieruchomości przez dysponującego prawem własności inwestora. Takie ograniczenia są efektem wzajemnego oddziaływania praw własności (innych praw majątkowych) różnych osób, a przez to konieczności znoszenia tychże oddziaływań w granicach dopuszczalnych prawem. W tego typu sytuacjach istnieje konflikt interesów prawnych osób dysponujących prawem własności, którego efektem muszą być odstępstwa od zasady nieograniczonego korzystania z tych praw, aby dysponujący prawem własności właściciele sąsiednich nieruchomości mogli ze swoich praw optymalnie korzystać. Optymalne korzystanie z praw o jednakowym charakterze, przy konflikcie interesów prawnych właścicieli, wiąże się z reguły z wprowadzeniem ograniczeń w korzystaniu z jednej z tych nieruchomości albo obu. W ocenie skarżącego, w jego przypadku zaskarżona decyzja w żaden sposób nie ogranicza tych praw inwestorowi, wprowadza zaś istotne ograniczenia w stosunku do mojej osoby.

Zdaniem skarżącego inwestorzy, planując budowę objętego postępowaniem budynku w granicy z działką skarżącego, kierowali się wyłącznie własnym interesem, w sytuacji gdy nie zostało wykazane, aby mógł być on spełniony jedynie przy takim usytuowaniu budynku i takim jego kształcie. W ocenie skarżącego, potrzeby inwestorów mogłyby być spełnione już tylko poprzez zmianę jego położenia na przeciwległej granicy działki. Nie było także przeszkód, aby odsunąć planowaną inwestycję na jak największą odległość od granicy skarżącego.

Skarżący podkreślił również, że projekt budowlany, na podstawie którego została wydana decyzja Starosty [...] nr [...], dotycząca zatwierdzenia i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, również w przedmiocie Analizy zakresu oddziaływania projektowanej inwestycji, zawiera znaczne braki i jakoby celowo pomija kwestię oddziaływania na możliwość zabudowy działki skarżącego w kontekście ograniczenia dopływu światła słonecznego oraz stopnia zacienienia działki. Analiza owszem dotyczy spełnienia wymagań przeciwpożarowych, zanieczyszczenia powietrza, wody czy gleby, dostępu sąsiednich działek do drogi publicznej, czy mediów. Nie ma w niej natomiast chociażby wzmianki dotyczącej oddziaływania projektowanej inwestycji na jego nieruchomość pod względem dostępu do światła słonecznego (tzw. analiza nasłonecznienia), co czyni dokumentację niepełną, a decyzję wydaną na jej podstawie - niezasadną, nieuwzględniającą bowiem w sposób wszechstronny wszystkich aspektów inwestycji. Tymczasem rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wymaga również ustosunkowania się do kwestii nasłonecznienia, która w powołanej Analizie zakresu oddziaływania projektowanej inwestycji została pominięta.

Mając na uwadze podniesioną w piśmie argumentację, jak i argumentację w skardze z 18 października 2018 r., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji jej poprzedzającej, a także o zwrot kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Kontrola ta dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dniu wydania zaskarżonej do sądu decyzji.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Podkreślić przy tym należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] nr [...] zostały wydane z naruszeniem prawa w sposób określony w powołanych przepisach.

W tym kontekście należy wskazać, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Wyraża ją art. 7 k.p.a., w świetle którego na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zasada ta nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek podjęcia niezbędnych czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organy zobowiązane są zatem wyczerpująco zgromadzić, a następnie wnikliwie rozpatrzyć zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Ocena ta musi następnie znaleźć należyty wyraz w uzasadnieniu decyzji, które z kolei musi spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Dokonana w kontekście realizacji tej zasady analiza akt sprawy dowodzi, że organy wbrew obowiązkom płynącym z powołanej zasady – z uwagi na wcześniej wydaną decyzję kasacyjną z dnia [...] – nie wywiązały się należycie z tych obowiązków, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] nr [...].

W rozważanym kontekście uwagę zwraca fakt, iż organ odwołuje się do uprzedniej decyzji kasacyjnej z dnia [...] Nr [...] w sposób zdawkowy stwierdzając, że: "organ II instancji przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na zawarte w niej uchybienia", nie precyzując tych uchybień, tak jak uczynił to w decyzji Nr [...] i jak się mają dalsze czynności w sprawie do realizacji wskazań organu II instancji zawartych w przedmiotowej decyzji kasacyjnej.

W dalszej kolejności uwagę zwraca lapidarny sposób odniesienia się organów do kwestii spełnienia w sprawie warunków określonych w rozporządzeniu z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Owa lapidarność dotyczy kwestii spełnienia przesłanek z § 13, § 60, a zwłaszcza przesłanek z § 271-273 tego rozporządzenia. Rozważania w tym zakresie w istocie organ ograniczył do jednego zdania, z góry zakładając bez szerszej analizy, iż warunki te zostały spełnione.

Taka ocena, zdaniem Sądu, nacechowana jest powierzchownością i nie zasługuje na aprobatę. Organ nie może bowiem zapominać, że § 12 ust. 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia (w brzmieniu wskazanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji) zawiera regulacje obejmujące rozwiązania wyjątkowe, które wymagają nie tylko zaistnienia szczególnych okoliczności wymienionych w tych przepisach, stanowiących odstępstwo od ogólnej zasady lokowania budynków, przewidzianej w § 12 ust. 1 tego rozporządzenia, ale również szczególnej staranności i dbałości organu w zakresie poszanowania interesów osób trzecich.

Należy przy tym podkreślić, że organ prowadzący postępowanie musi mieć na uwadze, iż w tego rodzaju sytuacjach usytuowanie budynku w granicy budzi, często uzasadniony, sprzeciw właścicieli sąsiedniej działki. Dlatego też organ powinien rzetelnie zbadać przesłanki przemawiające za dopuszczeniem takiego usytuowania budynku.

Dokonana analiza dopuszczalności realizacji planowanej inwestycji – z uwagi na względy wyżej podniesione - w aspekcie § 12 powołanego rozporządzenia – w ocenie Sądu – nie uwzględnia konstytucyjnego obowiązku równego traktowania wszystkich stron i ochrony prawa własności. Oceny tej nie zmienia fakt odwoływania się przez organ do oceny – opinii inż. A. P. Organ bowiem przejmując ustalenia z tej opinii do uzasadnienia decyzji nie ocenił prawidłowości jej sporządzenia i mocy dowodowej tego dokumentu w sprawie. Tymczasem, zdaniem Sądu, w opinii tej zawarto gołosłowne stwierdzenie, że: "przedsięwzięcie nie narusza obowiązujących przepisów szczególnych".

Reasumując, w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. i naruszenia te miały istotny wpływ na jej wynik, prowadząc przy tym do naruszenia przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w kontrolowanej przez Sąd sprawie.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ zobowiązany będzie w należyty sposób wyjaśnić wskazane powyżej okoliczności sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia, a następnie wydać rozstrzygnięcie, które będzie odpowiadało przepisom prawa, uzasadniając je przy tym w sposób zgodny z wymogomi art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

W kwestii kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku). Zasądzona kwota obejmuje poniesiony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości 500 zł.

IB