Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1232/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39  ust. 1, 2 i 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy społecznej w formie biletu socjalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] maja 2018 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] marca 2018 r., nr [...], odmawiającą przyznania pomocy w formie biletu socjalnego.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] marca 2018 r. Prezydent [...] odmówił przyznania pomocy społecznej A. Z. w formie biletu socjalnego.

Organ uzasadnił, że otrzymanie imiennego uprawnienia do bezpłatnych przejazdów - "biletu socjalnego" wiąże się z zawarciem kontraktu socjalnego przez osobę ubiegającą się o pomoc, w celu wzmocnienia jej aktywności i samodzielności, a wnioskodawca - z uwagi na stan zdrowia - nie ma gotowości do podjęcia pracy zawodowej.

Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył A. Z.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] maja 2018 r. utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta [...].

Kolegium uzasadniło, że z przepisu art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769) wynika, że pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych i to w wysokości dla nich satysfakcjonującej, czy pożądanej. Przy czym ma ona umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a nie na poziomie uznanym przez stronę za wystarczająco wysoki.

Wskazało ponadto, iż zgodnie z § 1 pkt 23) załącznika do uchwały Rady [...] z [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w sprawie ustalenia ulg za usługi przewozowe środkami lokalnego transportu zbiorowego w [...] – do bezpłatnych przejazdów środkami transportu zbiorowego w [...] uprawnione są osoby korzystające z pomocy [...] ośrodków pomocy społecznej, stale zamieszkujące na terenie [...], które podpisały kontrakty socjalne, w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Natomiast z akt sprawy nie wynika fakt zawarcia przez wnioskującego kontraktu socjalnego, uprawniającego do otrzymania imiennego uprawnienia do bezpłatnych przejazdów.

Skargę na powyższe rozstrzygniecie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. Z.

Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

1. art. 138 § 1 pkt 1 kpa, polegające na utrzymaniu w mocy wadliwej decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2018 r.

2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, wbrew ciążącemu na organie II instancji z mocy art. 77 § 1 kpa obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzeniu uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 kpa.

3. art. 8 i 107 § 3 kpa, przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.

W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji Prezydenta.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z 18 grudnia 2018 r. skarżący uzupełnił skargę. Podniósł, że jego dotychczasowa sytuacja jest dramatyczna. Jest osobą samotną, nieposiadającą żadnych źródeł utrzymania, a ponadto z uwagi na wiek i problemy ze wzrokiem nie ma możliwości znalezienia zatrudnienia. Nie można przy tym uznać, że nie wykorzystuje on własnych możliwości tylko dlatego, że nie stawił się dwukrotnie na wyznaczony termin wizyty lekarskiej, w celu ponownego ustalenia stopnia niepełnosprawności.

Na rozprawie [...] marca 2019 r. Sąd dopuścił dowód z zaświadczenia Prezydenta [...] z [...] marca 2019 r. na okoliczność otrzymywanych na przestrzeni lat 2012-2019 zasiłków stałych, obrazujących sytuację finansową i zdrowotną skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje

Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - dalej jako "ppsa", sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy uznać, że skarga nie jest zasadna.

W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie mu pomocy w formie biletu socjalnego.

Zgodnie z § 1 pkt 23) załącznika do uchwały Rady [...] z [...] sierpnia 2016 r., nr [...] (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego poz. 7862) w sprawie ustalenia ulg za usługi przewozowe środkami lokalnego transportu zbiorowego w [...] – do bezpłatnych przejazdów środkami lokalnego transportu zbiorowego uprawnione są osoby korzystające pomocy [...] ośrodków pomocy społecznej, stale zamieszkujące na terenie [...], które podpisały kontrakty socjalne, w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej.

Z kolei art. 39 ust. 1, 2 i 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769) stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W szczególności może on być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego. Bilet kredytowany jest formą zasiłku celowego w formie niepieniężnej. Może zostać przyznany osobom bez dochodu lub o bardzo niskim dochodzie, a celem przyznawania biletu kredytowanego, jak każdego rodzaju zasiłku celowego, jest zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej.

Z treści przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego podejmowane jest przez organy w ramach uznania administracyjnego. Obejmuje ono prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań, a także wysokości środków finansowych, przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Sam fakt spełnienia ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami.

Oczywiście, wydając orzeczenie w przedmiocie zasiłku celowego, który może być zrealizowany w formie biletu kredytowanego czy też socjalnego, organy zobowiązane są uwzględnić, iż stosownie do art. 3 ust. 1 i 2 ww. ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Jednocześnie podnieść należy, iż udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ powinien kierować się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnić potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Wsparcie z pomocy społecznej powinno być zatem dostosowane do konkretnej sytuacji indywidualnego beneficjenta. Przy czym podkreślić należy, że określone potrzeby osób i rodzin mogą być jednak zrealizowane tylko wówczas, gdy odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach, także finansowych, pomocy społecznej (patrz wyrok NSA z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 1747/12, dostępny w Internecie – http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie organu skarżący nie jest osobą, która podpisała kontrakt socjalny, a przez to nie może być jej przyznany bilet "socjalny". Ponadto jak wskazał organ I instancji skarżący nie jest on osobą, która współdziała w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, a mimo to ośrodek udzielił mu pomocy socjalnej w formie zasiłku okresowego, zasiłków celowych oraz bezpłatnych posiłków. Przyznanie biletu organ uznał za niecelowe, w sytuacji kiedy skarżący, z uwagi na stan zdrowia, nie może zostać zaktywizowany zawodowo. Powoduje to ponadto, że nie może mieć do niego zastosowania uchwała Rady [...]. Wobec powyższego należy stanowisko organów uznać za prawidłowe.

Zdaniem sądu, brak było również podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego w formie biletu kredytowanego. W przypadku zasiłku celowego organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony mającej wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków i liczbę osób wymagających pomocy. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia. Z akt sprawy, w tym również z odwołania i skarg wynika, że skarżący oczekuje od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej zaspokojenia wszystkich jego niezbędnych potrzeb. Przerzucanie przez skarżącego na MOPS obowiązku ponoszenia wszystkich swoich wydatków nie znajduje uzasadnienia w ustawie o pomocy społecznej. Za nieprawidłowe bowiem należałoby uznać działania organu polegające na finansowaniu potrzeb tylko jednej lub kilku rodzin, z pominięciem pozostałych uprawnionych rodzin, chociażby sytuacja materialna albo zdrowotna tej rodziny lub tych rodzin była najtrudniejsza. Organy orzekające rozstrzygnęły sprawę zważając na sytuację skarżącego, podkreślając przy tym fakt przyznania mu w marcu 2018 r. pomocy w formie bezzwrotnego zasiłku celowego w wysokości 100 zł oraz pomocy w postaci bezpłatnych posiłków, których średni koszt miesięczny wynosi 285 zł.

Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów Sąd stwierdza, że lakoniczność uzasadnienia decyzji organu odwoławczego nie odpowiada wprawdzie wymaganiom art. 107 k.p.a., ale – mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. - nie wyklucza to kontroli poprawności samego rozstrzygnięcia. Dodać należy bowiem, że ewentualne braki uzasadnień decyzji kwalifikować należy do naruszenia przepisów postępowania. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zezwala na uchylenie decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jedynie w sytuacji, gdy naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju naruszeń Sąd nie stwierdził. Organy bowiem wskazały i opisały przyczyny odmowy przyznania świadczenia oraz dokonały analizy stanu faktycznego w zaskarżonych orzeczeniach.

W tych okolicznościach Sąd uznał, że organy w sposób właściwy rozpatrzyły i przeanalizowały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w oparciu o art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, co znalazło wyraz w prawidłowym rozstrzygnięciu.

Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, a tylko taka okoliczność mogłaby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji, zgodnie z art. 145 P.p.s.a. Skoro zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.