Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 678/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 par. 1, 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 października 2022 r., nr BP.501.2299.2021.2058.PO15.278372 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz M. M. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. W. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na M. M. karę pieniężną w wysokości [...] zł. Podstawę wydanego rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia organu, że w dniu [...] czerwca 2021 r. w miejscowości J. skontrolowano ciągnik samochodowy marki [...] ciągnący naczepę marki [...]. Pojazdem kierował Ł. P.. Zadanie przewozowe było realizowane przez przewoźnika R. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: "Usługi Transportowe R. K.". W trakcie kontroli stwierdzono naruszenie przepisów ustawy z dnia [...] września 2001 r. o transporcie drogowym (dalej "u.t.d."), tj. posługiwanie się przez kierowcę kserokopią wypisu nr [...] z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego nr [...] wydanego dla ww. przedsiębiorcy. Ustalenia z kontroli zostały zawarte w protokole kontroli z dnia [...] czerwca 2021 r. Organ I instancji ustalił, że zarządzającym transportem w przedsiębiorstwie R. K. był na dzień kontroli skarżący - dysponujący certyfikatem kompetencji zawodowych w drogowym transporcie rzeczy nr [...]. Dane osoby zarządzającej zostały ustalone przez organ na podstawie informacji uzyskanej z pisma Starostwa Powiatowego w K..

W złożonym odwołaniu skarżący wskazał, że nie pełnił w dniu kontroli funkcji zarządzającego transportem. Zaznaczył, że informował o braku współpracy z kontrolowaną firmą, co nie zostało przez organ uwzględnione.

Decyzją z dnia [...] października 2022 r. Inne utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W ocenie organu, skarżący będąc osobą zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie R. K. był zobowiązany do przestrzegania przepisów oraz bieżącej kontroli i wyposażenia kierowców w niezbędne dokumenty. Zarządzający transportem jest zobowiązany do należytego zorganizowania pracy kierowców, w tym zapewnienia posiadania przez nich wszystkich wymaganych dokumentów, w tym wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Organ odwoławczy nie dał wiary twierdzeniom strony o zakończeniu współpracy z przedsiębiorcą R. K.. Skarżący ani na etapie postępowania wyjaśniającego, ani przy odwołaniu nie przedłożył dokumentów potwierdzających swoje stanowisko. Natomiast z informacji uzyskanych od organu licencyjnego, tj. Starostwa Powiatowego w K. wynika, że skarżący na dzień [...] czerwca 2021 r. był zgłoszony jako zarządzający transportem w przedsiębiorstwie R. K.. Zatem, zdaniem organu odwoławczego, skoro w okolicznościach sprawy wpis do rejestru organu licencyjnego potwierdza, że jedynym zarządzającym transportem w kontrolowanym przedsiębiorstwie na dzień kontroli był skarżący, to uznać należy, że był on rzeczywiście podmiotem odpowiedzialnym za transport w tym przedsiębiorstwie. Organ odwoławczy zaznaczył, że ma prawo przyjąć, iż wpis do rejestru i podjęcie obowiązku rzeczywiście przez daną osobę nastąpiło. Tym samym osoba ta odpowiada za prawidłowe realizowanie przepisów prawa u przewoźnika. Twierdzenie strony, że postępowanie jest bezprzedmiotowe nie mogło zostać więc uwzględnione bowiem nie ma ono potwierdzenia w ewidencji organu licencyjnego, w którym na dzień kontroli widniał jako osoba zarządzająca transportem. Skoro skarżący nie dokonał zgłoszenia w organie licencyjnym, to należało przyjąć, iż wpis znajdujący się w rejestrze organu licencyjnego jest zgodny ze stanem faktycznym. Organ zauważył również, że odpowiedzialność osoby zarządzającej transportem nie jest oparta na zasadzie winy.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych organ odwoławczy uznał, że nie będzie miał zastosowania art. 92c u.t.d. Zdaniem organu, skarżący w niniejszej sprawie mógł przewidzieć i zapobiec stwierdzonym naruszeniom. Wystarczyło, aby dbał o to, by kierowca dysponował wymaganą przepisami ustawy dokumentacją. Skarżący nie dopełnił ciążących na nim obowiązków z racji pełnienia swojej funkcji i nie dopilnował, aby kontrolowany kierowca - na dzień kontroli - legitymował się wymaganym dokumentem, tj. posiadał wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego.

W złożonej skardze skarżący zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez

- pominięcie treści umowy z [...] listopada 2019 r. zawartej pomiędzy skarżącym a R. K., co w rezultacie doprowadziło do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej w wymiarze [...] zł, mimo że skarżący w chwili zdarzenia objętego kontrolą (tj. [...] czerwca 2021 r.) nie był już osobą zarządzają transportem w przedsiębiorstwie R. K., gdyż umowa stron była zawarta na czas określony, tj. do [...] grudnia 2020 r.,

- pominięcie przy rozpoznawaniu sprawy treści pisma skarżącego z dnia [...] października 2021r., w którym wskazywał on, iż nie pełni już roli osoby zarządzającej transportem u R. K.,

- oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia wyłącznie na treści pisma Starostwa Powiatowego w K. z [...] sierpnia 2021 r., mimo że zawierało ono informacje nieaktualne na skutek niezgodnych z prawem zaniedbań R. K. (art. 14 ust. 1 pkt. 1 u.t.d.).

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przeprowadzenie dowodu z załączonego dokumentu w postaci umowy z [...] listopada 2019r., na okoliczność okresu pełnienia przez skarżącego funkcji osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie R. K..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia ich zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ona prawo.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Przed wydaniem wyroku Sąd umożliwił skarżącemu wypowiedzenie się w sprawie.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] czerwca 2021 r. w miejscowości J. skontrolowano ciągnik samochodowy marki DAF z naczepą. Transport był realizowany przez przewoźnika R. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "Usługi Transportowe R. K.". W trakcie kontroli stwierdzono, że kierowca nie posiadał oryginału wypisu zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego do czego jest zobowiązany na podstawie art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. W związku z tym organ wymierzył skarżącemu jako osobie zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie R. K. karę pieniężną w wysokości [...] zł, przewidzianą w załączniku nr [...] lp. 1.1 do u.t.d. Skarżący kwestionuje zasadność wymierzenia mu kary, podnosząc, że w dniu kontroli nie pełnił już funkcji osoby zarządzającej transportem. Do skargi dołączył umowę o zarządzanie zawartą w firmą R. K., z której wynika, że była ona zawarta na okres od [...] grudnia 2019 r. do [...] grudnia 2020 r.

Spór sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy przewidziana przepisami u.t.d. kara pieniężna za wskazane naruszenie, mogła być nałożona na skarżącego.

Wskazać należy, że definicja osoby zarządzającej transportem została zawarta w rozporządzeniu nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26 WE (dalej: "rozporządzenie nr 1071/2009"). Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 2 pkt 5 tego rozporządzenia zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009 przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b i d) (tj. cieszy się dobrą reputacją i posiada wymagane kompetencje zawodowe) i która:

a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa;

b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz

c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.

Przepis art. 4 ust. 4 rozporządzenia nr 1071/2009 stanowi, że przedsiębiorca powiadamia właściwy organ o wyznaczeniu zarządzającego lub zarządzających transportem.

Natomiast zgodnie z art. 7a ust. 1 u.t.d. zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego oraz licencji wspólnotowej udziela się na wniosek przedsiębiorcy złożony w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Ustęp 2 tego przepisu określa co taki wniosek powinien zawierać. Zgodnie z pkt 7 wniosek ten powinien zawierać między innymi imię i nazwisko, adres zamieszkania oraz numer certyfikatu kompetencji zawodowych osoby zarządzającej transportem, o której mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1071/2009. Nadto zgodnie z ustępem 3 pkt 1 do wniosku dołącza się oświadczenie osoby zarządzającej transportem następującej treści: "Oświadczam, że zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009 będę pełnić rolę zarządzającego transportem" oraz kopię certyfikatu kompetencji zawodowych tej osoby oraz zgodnie z pkt 6 lit. c informację z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności za przestępstwa w dziedzinach określonych w art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1071/2009, wymienione w art. 5 ust. 2a, a także zgodnie z pkt 7 - oświadczenie zarządzającego transportem o niekaralności za poważne naruszenie, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1071/2009, w tym najpoważniejsze naruszenie określone w załączniku IV do rozporządzenia nr 1071/2009.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 u.t.d. przewoźnik drogowy jest obowiązany zgłaszać w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji wspólnotowej, zmiany danych, o których mowa w art. 7a, nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania. Jeżeli zmiany, o których mowa w ust. 1, obejmują dane zawarte w zezwoleniu na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, przedsiębiorca jest obowiązany wystąpić z wnioskiem o zmianę treści zezwolenia lub licencji (art. 14 ust. 2 u.t.d.).

Dalej należy wskazać, że osoba uprawniona do zarządzania transportem w przedsiębiorstwie wpisywana jest do Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego, który został utworzony w oparciu o przepisy art. 82g i następne u.t.d. Na podstawie art. 82h ust. 1 pkt 17 u.t.d. w ewidencji przedsiębiorców gromadzi się dane określające także imię i nazwisko osoby zarządzającej transportem oraz datę i miejsce urodzenia, adres zamieszkania, rodzaj posiadanego certyfikatu posiadanych kompetencji zawodowych, numer posiadanego certyfikatu kompetencji zawodowych, datę wydania tego certyfikatu, kraj wydania certyfikatu kompetencji zawodowych oraz ewentualną datę utraty dobrej reputacji. Zgodnie z art. 82h ust. 4 u.t.d. w rejestrze odnotowuje się zmiany danych gromadzonych w ewidencjach, o których mowa w ust. 1-3. Dane, o których mowa między innymi w art. 82h ust. 1 u.t.d. (a więc też dane dotyczące osoby zarządzającej transportem) przekazuje do ewidencji starosta właściwy dla siedziby przedsiębiorcy, niezwłocznie po zgłoszeniu przez przewoźnika drogowego zmiany danych na podstawie art. 14 ust. 1 (art. 82i ust. 1 lit. c u.t.d.).

Z powyższych przepisów wynika, że zarządzającym transportem może być sam przewoźnik drogowy, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą jako przedsiębiorca będący osobą fizyczną. Natomiast, jeżeli sam przedsiębiorca nie spełnia wymogu posiadania kompetencji zawodowych, może wyznaczyć zarządzającego transportem na podstawie odrębnej umowy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Informacje dotyczące osoby zarządzającej transportem dołączane są przez przewoźnika do wniosku o wydanie zezwolenie, a następnie dane w tym zakresie muszą być aktualizowane przez przewoźnika.

W przedmiotowej sprawie organy ustaliły, na podstawie informacji ze Starostwa Powiatowego w K. z dnia [...] sierpnia 2021 r. (k. 15 akt adm.) oraz danych z Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego (k. 30-31 akt adm.), że jako zarządzający transportem w przedsiębiorstwie R. K. był zgłoszony M. M.. Skarżący jednak w toku całego postępowania (w piśmie z dnia [...] października 2021 r. oraz w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji) podnosił, że miał zawartą z firmą R. K. umowę o zarządzanie transportem i umowa ta wygasła. N. umowa nie została zawarta. W związku z tym uważa, że niesłusznie została na niego nałożona kara pieniężna, wynikająca z protokołu kontroli z dnia [...] czerwca 2022 r.

Wskazać należy, że organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego. Nie przesłuchano w sprawie skarżącego i R. K. (przedsiębiorcy) na okoliczność okresu obowiązywania umowy i rzeczywistego pełnienia przez skarżącego funkcji zarządzającego transportem w dniu [...] czerwca 2022 r. Organ oparł się wyłącznie na informacji pochodzącej ze Starostwa Powiatowego i danych wynikających z Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego. Nie dano wiary twierdzeniom skarżącego o zakończeniu jego współpracy z przedsiębiorstwa R. K.. W rezultacie za nie mającą wpływu na ocenę, czy skarżący pełnił obowiązki zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie R. K. uznano podnoszoną przez stronę okoliczność wygaśnięcia umowy o zarządzanie transportem. Dla uzasadnienia swoich racji organ wskazał, że skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających jego stanowisko. Należy jednak zauważyć, że po wyjaśnieniu przez skarżącego w piśmie z dnia [...] października 2021 r., że nie posiada z firmą R. K. aktualnej umowy o zarządzanie transportem, organ nie zwracał się do strony o przedłożenie tej umowy. Nie można też podzielić zapatrywania organu, że to skarżący powinien powiadomić organ licencyjny o tym, że nie jest osobą zarządzająca w przedsiębiorstwie. Z art. 14 ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że to przewoźnik drogowy jest obowiązany zgłosić w tym zakresie zmianę danych.

Należy również podkreślić, że wpisy w rejestrze przedsiębiorców nie mają charakteru konstytutywnego. Rejestr ma jedynie charakter informacyjny (por. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 22 września 2021 r., VI SA/Wa 931/21; WSA w Poznaniu z dnia 3 sierpnia 2022 r., III SA/Po 131/22; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 listopada 2022 r., III SA/Po 79/22). Aktualność zawartych w nim informacji zależy od przewoźnika, gdyż to na nim – jak to zaznaczono - spoczywa obowiązek informowania o zmianach. Twierdzenie, że skoro uprawniony organ nie potwierdził zmiany osoby zarządzającej, to przyjąć należy, że na dzień kontroli był nią skarżący, w realiach rozpatrywanej sprawy, jest nieuprawnione. Nie ma bowiem w sprawie niniejszej pewności, że na dzień udzielenia informacji przez Starostwo, tj. [...] sierpnia 2021 r., była ona aktualna. Umowa z przedsiębiorcą wręcz przeczy twierdzeniom organu w tym zakresie. Wynika z niej bowiem, że była ona zawarta na czas określony od dnia [...] grudnia 2019 r. do dnia [...] grudnia 2020 r. Brak jest zaś dowodów, że strony zawarły kolejną umowę. Zdaniem Sądu, gdyby w sprawie wykazano, że skarżący zarządzał transportem w przedsiębiorstwie przewoźnika w sposób rzeczywisty i ciągły (jak to wynika z definicji zawartej w art. 2 pkt 5 rozporządzenia) na podstawie bezspornych i jednoznacznych okoliczności faktycznych, to można byłoby uznać, że umowa o zarządzanie transportem nie ma znaczenia, bo wyznaczenie zarządcy nastąpiło w sposób dorozumiany. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie sposób jednak pominąć umowę zawartą pomiędzy stronami, której postanowienia, powinny być przedmiotem analizy przez organ.

W niniejszej sprawie organ naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przepis art. 7 k.p.a. nakazuje organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązuje organ do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, natomiast art. 80 k.p.a. wskazuje, że ocena, czy dana okoliczność została udowodniona powinna być dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Zdaniem Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest niepełny i nie pozwalał na przyjęcie wersji organu i obciążenie odpowiedzialnością za stwierdzone naruszenia skarżącego jako zarządzającego transportem w dniu kontroli.

Rozpoznając sprawę ponownie organ uzupełni zebrany materiał dowodowy przede wszystkim o umowę o zarządzanie transportem drogowym zawartą między skarżącym a firmą R. K. oraz o przesłuchanie strony i R. K. na okoliczność zawartej umowy i pełnionej funkcji zarządzającego transportem w rozumieniu rozporządzenia nr [...].

Organ wniósł o przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym, jednakże pismo w tej sprawie (bez daty) nie zostało podpisane i Sąd nie rozpoznał tego wniosku.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego poniesionych przez niego kosztów postępowania sądowego, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Koszty te obejmują wpis sądowy w wysokości [...] zł.