Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 134/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 97,63
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] :

1. nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku rekreacji indywidualnej, bezodpływowego zbiornika na ścieki, studni kopanej na działce ewidencyjnej o nr ew. [...] w miejscowości S. , gmina C.,

2. nałożył obowiązek przedłożenia, w dwóch egzemplarzach wraz z zapisem w formie elektronicznej na informatycznych nośnikach danych, raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000,

3. ustalił, że zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 będzie ograniczony do określenia oddziaływania na obszar specjalnej ochrony ptaków, dalej "OSOP" [...] oraz obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, zwany "OZW’’ [...] , w tym będzie zawierał:

- charakterystykę całego przedsięwzięcia oraz informacje na temat warunków użytkowania terenu przed realizacją inwestycji ( w obecnym stanie ), w fazie budowy oraz na etapie jej użytkowania,

- graficzne przedstawienie rozmieszczenia poszczególnych elementów przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego,

- opis elementów przyrodniczych, będących w zasięgu przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia ( w szczególności inwentaryzację gatunków ptaków i ich siedlisk będących przedmiotem ochrony w OSOP [...] , ze szczególnym uwzględnieniem ptaków drapieżnych, a także gatunków, ich siedlisk oraz siedlisk przyrodniczych będących przedmiotem ochrony OZW [...] ),

- opis przewidywanych skutków dla OSOP [...] oraz OZW [...] w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia,

- dokonanie identyfikacji potencjalnych oddziaływań (skumulowanych, bezpośrednich, pośrednich, wtórnych, krótko-, średnio- i długoterminowych, stałych i czasowych) planowanego zamierzenia na występujące na obszarze objętym w/w inwestycją oraz w jej otoczeniu (w zasięgu możliwego oddziaływania) gatunki ptaków chronione w OSOP [...] oraz gatunki i ich siedliska oraz siedliska przyrodnicze chronione w ramach OZW [...] , na integralność tych obszarów oraz spójność sieci Natura 2000 związanych m.in. ze zwiększoną antropopresją, nasiloną penetracją terenu, fragmentacją siedlisk gatunków, zaborem miejsc do żerowania, odpoczynku i in.,

- określenie zasięgu (granice geograficzne oraz czasowe) zidentyfikowanych potencjalnych oddziaływań oraz ocenę ich istotności (wielkości i znaczenia) na przedmioty ochrony (na ich właściwy stan ochrony) w/w obszarów Natura 2000, na integralność tych obszarów oraz spójność sieci Natura 2000, przy uwzględnieniu biologii gatunków wraz z podaniem kryteriów, na podstawie których określono rodzaj, zasięg i istotność generowanych oddziaływań,

- opis metod prognozowania oddziaływań,

- opis przewidywanych działań, adekwatnych do zidentyfikowanych negatywnych oddziaływań planowanego zamierzenia, mających na celu zapobieganie lub ograniczenie tych oddziaływań w szczególności na cele i przedmioty ochrony w/w obszarów Natura 2000,

- przedstawienie w formie graficznej i kartograficznej w skali odpowiadającej przedmiotowi i szczegółowości analizowanych w raporcie zagadnień oraz umożliwiającej kompleksowe przedstawienie analiz oddziaływania na obszary Natura 2000.

W uzasadnieniu postanowienia Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że miejsce planowanej inwestycji zlokalizowane jest w granicach obszaru specjalnej ptaków [...] , funkcjonującej na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków (Dz. U. Nr 25, poz. 133 ze zm.) oraz w granicach obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty. Obszary te obejmują [...], tworzące system równolegle ułożonych grzbietów, o przebiegu z północnego zachodu na południowy wschód, podzielonych szerokimi i głębokimi obniżeniami. Podkreślił, że jest to jedna z najwartościowszych w Europie ostoi fauny puszczańskiej ze wszystkimi wielkimi drapieżnikami (niedźwiedź, wilk, ryś). Zaznaczył, że OSOP [...] został wyznaczony dla ochrony m.in. orła przedniego, orlika krzykliwego (dla których [...] są jedną z najważniejszych w Polsce ostoi ptaków drapieżnych), a także puszczyka uralskiego, trzmielojada, puchacza, sowy włochatej, bociana czarnego, jarząbka, dzierzby gąsiorek, muchołówki biołoszyjej, dzięcioła białogrzbietego, dzięcioła średniego, dzięcioła trójpalczastego, dzięcioła zielonosiwego, głuszca. Organ podał, że wymienione gatunki związane są ze środowiskiem leśnym, jednakże dla większości z nich bardzo istotna jest obecność w sąsiedztwie lasów terenów otwartych, wykorzystywanych jako żerowiska. Podkreślił, że jednym z głównych zagrożeń dla obszarów OSOP i OZW [...] jest rosnąca presja osadnicza, w tym rozproszona zabudowa na terenach dotychczas niezabudowanych, stanowiących siedliska krajobrazu otwartego - łąki, pastwiska. Zdaniem organu zjawisko to jest szczególnie niekorzystne z uwagi na fakt, że tereny otwarte stanowią obszarowo niewielki procent całej powierzchni w/w obszarów. Zmiany siedliskowe powodowane przez człowieka to główne zagrożenie dla ostoi ptaków, a najbardziej narażone uważa się siedliska krajobrazu otwartego – łąki, pastwiska, grunty orne. Organ zwrócił uwagę, że nieprzeciętne walory przyrodnicze [...] , w tym przedmioty ochrony obszarów Natura 2000, są realnie zagrożone przez presję budownictwa jednorodzinnego i pensjonowanego. Tempo zabudowy powoduje trwałą utratę, obniżenie jakości i fragmentację nieleśnych siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków, utrwala proces utraty drożności lokalnych korytarzy ekologicznych i szlaków migracyjnych, powoduje zabór miejsc do żerowania i gniazdowania, nasila antropopresję. Lokowanie wymienionego typu inwestycji na działkach nie tylko wchodzących w skład rozległych kompleksów łąkowo – pastwiskowych, lecz również znajdujących się w bezpośrednim ich sąsiedztwie, szczególnie niekorzystnie wpływa na gatunki ptaków szponiastych, wykorzystujących jako miejsca żerowiska rozległe, otwarte przestrzenie. W wyniku postępującej zabudowy i zajmowania na pozór małych areałów zmniejsza swój zasięg w OZW [...] [...] siedlisko przyrodnicze ekstensywnie użytkowanych łąk o kodzie 6510, a także obniża się jego jakość.

Organ ustalił, że przedmiotowa inwestycja planowana jest na działce o powierzchni 0,4327 ha objętej użytkami PsIV i w chwili obecnej działka ta wolna jest od zabudowy kubaturowej. Z oględzin działki wynika, iż położona ona jest w zakolu Potoku [...] i otoczona jest terenami otwartymi. Z terenu działki widoczne są cztery budynki zlokalizowane w odległości ok. 200-300m w kierunku północnym i północno-wschodnim, zaś w kierunku południowo-zachodnim znajduje się słabo widoczny pojedynczy budynek. RDOŚ wskazał, że wprawdzie w miejscu realizacji wnioskowanej inwestycji nie występują siedliska przyrodnicze objęte ochroną w ramach OZW [...] [...] , to jednak tereny otwarte zlokalizowane w pobliżu przedmiotowej działki, zarówno od jej wschodniej, jak i zachodniej strony zinwentaryzowane zostały jako siedlisko przyrodnicze niżowych i górskich świeżych łąk użytkowanych eksensywnie Arrhenatherion elatioris (kod 6510), stanowiące przedmiot ochrony tego obszaru.

W ocenie organu planowana zabudowa utrwali niekorzystny system rozproszonej zabudowy tego terenu i mimo, że fizycznie nie zajmie terenów żerowiskowych orlika krzykliwego ( w związku z sąsiedztwem istniejącej zabudowy), to jednak poszerzy istniejącą strefę oddziaływania ograniczając powierzchnię terenu stanowiącego dogodne tereny żerowiskowe tych ptaków. Organ zaznaczył, że patrząc jednostkowo, to budowa pojedynczego budynku mieszkalnego może nie wywierać istotnego wpływu na obszary Natura 2000, to jednak uznał, że realizacja tej inwestycji na tle istniejącej zabudowy oraz zabudowy planowanej w najbliższym sąsiedztwie, budzi już uzasadnione obawy. Wskazał, że zwarta zabudowa miejscowości S. koncentruje się wzdłuż drogi gminnej, tzw. małej pętli bieszczadzkiej, jednak ze względu na brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zabudowa mieszkaniowa, rekreacyjna i pensjonatowa w chaotyczne sposób wkracza w oddalone od niej obszary, powodując utratę kolejnych otwartych terenów, fragmentację siedlisk przyrodniczych oraz utratę dogodnych miejsc żerowania ptaków drapieżnych. Powołując się na informacje z Banku Danych Lokalnych, udostępnione przez Główny Urząd Statystyczny, organ zwrócił uwagę na wyraźną tendencję wzrostową w liczbie budynków mieszkalnych, które zostały wybudowane w ostatnich latach w okresie od 2008 r. do 2011 r, co świadczy o presji osadniczej na terenie gminy C. Budynki mieszkalne powstałe w ostatnich latach zlokalizowano w rozproszeniu w granicach lub bliskim sąsiedztwie w/w siedliska przyrodniczego o kodzie 6510, co spowodowało jego uszczuplenie.

Biorąc pod uwagę łączne uwarunkowania określone w art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2013 r. poz. 1235 j.t) zwanej dalej również ustawą ocenową, informacje zawarte w karcie informacyjnej przedsięwzięcia oraz w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, organ pierwszej instancji stwierdził, że realizacja planowanego przedsięwzięcia ( w powiązaniu z przedsięwzięciami istniejącymi, realizowanymi jak i planowanymi do realizacji) może prowadzić do fragmentacji siedliska przyrodniczego - niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie ( kod 6510) Arrhenatherion elatioris, którego powierzchnia w OZW [...] sukcesywnie się kurczy w związku z postępującą zabudową mieszkaniową, rekreacyjną oraz pensjonatową. W tej sytuacji organ uznał, że istnieją racjonalne przesłanki do stwierdzenia, iż planowane przedsięwzięcie może znacząco wpływać na cele i przedmioty ochrony w/w obszarów Natura 2000 i niezbędne jest przeprowadzenie oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, wykazującej czy realizacja nowej zabudowy poprzez obniżenie wartości żerowiskowych terenów otwartych sąsiadujących z przedmiotową działką nie wpłynie znacząco negatywnie na stan zachowania orlika krzykliwego w OSOP [...] oraz czy tworzenie nowej rozproszonej zabudowy nie przyczyni się do zabudowy tego terenu, a co za tym idzie do zniszczenia siedliska przyrodniczego łąk o kodzie 6510, występującego w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji. Ponadto organ wskazał, że raporcie oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko należy dokonać oceny możliwego wpływu realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia na występujące na obszarze objętym w/w inwestycją oraz w jego otoczeniu gatunki ptaków wraz z ich siedliskami stanowiące przedmiot ochrony w/w obszaru Natura 2000 oraz dokonać analizy wpływu inwestycji na integralność tego obszaru oraz spójność sieci Natura 2000, uwzględniając całe spektrum generowanych przez inwestycję oddziaływań. Ocena ta powinna uwzględniać wszelkie elementy przyczyniające się do zachowania integralności obszarów Natura 2000 i ogólnej spójności sieci Natura 2000, w tym powiązania strukturalne i uwarunkowania funkcjonalne gatunków stanowiących przedmioty ochrony w/w obszaru Natura 2000, zasięg występowania populacji gatunków. Powinna również uwzględniać wszystkie inne przedsięwzięcia zrealizowane i planowane do realizacji, mogące oddziaływać w sposób skumulowany.

Od powyższego postanowienia zażalenie wniósł A.M. podnosząc zarzut naruszenia przepisu art. 96 ust. 3 i art. 97 ust. 2 ustawy ocenowej poprzez błędne stwierdzenie, iż planowana inwestycja jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na Natura 2000 i dotyczy budynku mieszkalnego, podczas gdy wnioskodawca planuje wybudować budynek rekreacji indywidualnej. Skarżący wskazał również na naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nieuzasadnione różnicowanie w traktowaniu przez władze publiczne skarżącego i inne podmioty budujące lub planujące wybudować na przedmiotowym obszarze obiekty.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Regionalnego Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] .

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ administracji wywiódł, że w przypadku przedsięwzięć, innych niż przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, może być wymagane przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli może ono znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony. Wówczas ocena oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 dokonywana będzie w ramach procedury, określonej w dziale V, rozdziale 5 ustawy OOŚ (art. 96-103). Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 może zostać nałożony przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska w drodze postanowienia wydawanego na podstawie art. 97 ust. 1 ww. ustawy po otrzymaniu dokumentów, o których mowa w art. 96 ust. 3 ww. ustawy. Zgodnie z art. 97 ust. 2 w/w ustawy postanowienie nakładające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 wydaje się w przypadku stwierdzenia, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000.

GDOŚ zaznaczył, że w rozumieniu ustawy OOŚ znaczące negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 definiuje się jako oddziaływanie na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności działania które pogarszają stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000, wpływają znacząco negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar lub pogarszają integralność obszaru oraz jego powiązania z innymi obszarami ( art. 3 pkt 17 ustawy OOŚ). Działka ewidencyjna, na której realizowane ma być przedmiotowe przedsięwzięcie, położona jest w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] ([...] ), stanowiącego jednocześnie obszar mający znaczenie dla Wspólnoty. Jak wskazał Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, w związku z powyższym kluczową kwestią w przedmiotowej sprawie było rozstrzygnięcie, czy planowane przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 [...] , a zatem, czy konieczne jest poddanie przedmiotowego przedsięwzięcia ocenie oddziaływania na ten obszar. Podkreślił, że [...] to jedna z największych ostoi orła przedniego oraz innych ptaków szponiastych m.i. orlika krzykliwego, trzmielojada i puchacza. Dla w/w gatunków ptaków szponiastych, będących gatunkami gniazdującymi w lasach, szczególnie istotna jest obecność terenów otwartych (łąk, pastwisk, upraw), wykorzystywanych jako łowiska, przy czym gatunki te nie wykorzystują do gnieżdżenia się czy żerowania terenów zabudowanych. Organ odwoławczy wskazał, że analizowana inwestycja jest planowana do realizacji w odległości ok. 250 metrów od zwartej zabudowy miejscowości S. ( która skupia się w północnej części polany), na otwartym terenie, w sąsiedztwie Potoku [...] . W niewielkiej odległości (ok. 70 m w kierunku północnego wschodu) od analizowanej działki znajduje się pojedyncza zabudowa ( na działce o numerze ewidencyjnym [...]), zaś kolejne tego typu zabudowania znajdują się w odległości ok. 350 metrów w kierunku południowym i południowo-wschodnim. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że ze względu na obecność pojedynczych zabudowań w rejonie działki inwestycyjnej, teren ten nie jest optymalnym siedliskiem dla w/w gatunków ptaków szponiastych. Jednakże, biorąc pod uwagę, że powierzchnia otwartych terenów śródleśnych, stanowiących dogodne łowiska dla w/w gatunków, w obszarze Natura 2000 sukcesywnie ulega zmniejszeniu (z powodu zmiany dotychczasowego wykorzystania gruntów rolnych poprzez ich zabudowywanie, jak również wskutek postępującej sukcesji wtórnej), rejon inwestycji może stanowić siedlisko suboptymalne dla w/w gatunków, tj ich żerowisko oraz znajdować się w obszarze zasadniczej aktywności tych gatunków w okresie lęgowym. Zdaniem organu odwoławczego zabudowanie kolejnego fragmentu obszaru może spowodować pogorszenie lub utratę części i tak już suboptymalnych dla wskazanych gatunków ptaków łowisk. Ponadto organ drugiej instancji zwrócił uwagę, że teren przedmiotowej działki może być miejscem występowania (żerowania bądź gniazdowania) innych, niż wymienione wyżej, gatunków ptaków stanowiących przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 [...] , takich jak np. derkacz czy jarzębatka. Według GDOŚ w sprawie niniejszej bardzo istotne jest zebranie rzetelnych, aktualnych danych dotyczących obszaru przeznaczonego pod planowaną inwestycję oraz jego okolicy, pozwalających na określenie występowania, rozmieszczenia oraz sposobu i okresu wykorzystywania przez wskazane gatunki ptaków.

Konkludując organ odwoławczy uznał stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii wystąpienia możliwego znaczącego negatywnego oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 [...] oraz o potrzebie przeprowadzenia oceny oddziaływania na ten obszar za prawidłowe i uzasadnione.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A.M., podnosząc zarzuty jak w odwołaniu, tj. naruszenia: naruszenia przepisu art. 96 ust. 3 i art. 97 ust. 2 ustawy ocenowej poprzez błędne stwierdzenie, iż obszar objęty wnioskiem o wydanie opinii o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] kwietnia 2013 r. jest obszarem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 oraz wydanie błędnego postanowienia, nieodzwierciedlającego rzeczywistego stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Skarżący wskazał również na naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nieuzasadnione różnicowanie w traktowaniu przez władze publiczne skarżącego i inne podmioty budujące lub planujące wybudować na przedmiotowym obszarze obiekty. Zdaniem skarżącego nie doszło do wykazania, iż przedsięwzięcie przez niego planowane może znacząco czy w jakikolwiek nawet inny sposób negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, zwłaszcza, że przedmiotowy domek letniskowy ma być docelowo użytkowany 2-3 tygodnie w roku w okresie wakacyjnym. Podkreślił, że znajdujące się w pobliżu jego działki – działka [...] i [...] posiadają decyzję o braku wpływu na obszar Natura 2000 oraz pozwolenie na budowę ośrodka wypoczynkowego z siedmioma wolnostojącymi budynkami.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wskazując na bezzasadność zarzutów podniesionych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przy czym na podstawie art. 134 § 1 tej ustawy, zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ocena legalności zaskarżonego postępowania w granicach zakreślonych rozstrzygnięciem nie daje podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa materialnego lub naruszenia prawa procesowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak jest podstaw do uznania, iż w postępowaniu nie wyjaśniono wszystkich istotnych kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Postanowienie zawiera wszystkie niezbędne elementy, a jego uzasadnienie w stanie faktycznym i prawnym ustalonym w sprawie jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko:

1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;

2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1. Wskazać wypada, iż przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, zostały określone przez Radę Ministrów w rozporządzeniu z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397).

Stosownie zaś do art. 59 ust. 2 w/w ustawy realizacja planowanego przedsięwzięcia innego niż określone w ust. 1 wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli:

1) przedsięwzięcie to może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony;

2) obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 został stwierdzony na podstawie art. 96 ust. 1.

Przedmiotowe przedsięwzięcie nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko jest lub może być wymagane zgodnie z przepisami powołanego powyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. Nie jest to zatem przedsięwzięcie, o którym mowa w powołanym art. 59 ust. 1 ustawy ocenowej. Co za tym idzie wskazany przepis nie może być podstawą ustalenia wymogu przeprowadzenia oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko.

Z kolei z art. 61 ust. 4 ustawy wynika, iż ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, przeprowadza się w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 96 ust. 1, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 został stwierdzony na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy ocenowej. Ocena wpływu na obszar Natura 2000 przeprowadzana jest takim przypadku w toku postępowania o wydanie decyzji wskazanych w art. 96 ust. 1 ustawy. Źródłem tego obowiązku nie jest ustawa lecz stwierdzenie tego obowiązku z formie postanowienia wydanego na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska. (vide: Bartosz Rakoczy Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko Komentarz Lexis Nexis Warszawa 2010 str. 167).

Zgodnie z art. 96 ust. 1 i 3 ustawy, zainicjowanie postępowania przewidzianego w art. 97 ustawy następuje w przypadku gdy organ właściwy do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, rozważa przed wydaniem tej decyzji, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Jeżeli organ ten uzna, że przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, wydaje postanowienie w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska dokumentacji wskazanej w art. 96 ust. 3 ustawy.

Z analizy przedstawionych Sądowi w sprawie niniejszej akt administracyjnych wynika, że pismem z dnia 12 kwietnia 2013 r. A.M. , zgodnie z postanowieniem Wójta Gminy C. z dnia [...] sierpnia 2011 r. przedłożył Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w [...] dokumenty, o których mowa w art. 96 ust. 3 w/w ustawy t.j:

- wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla działki ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości S. , gmina C. w związku z planowaną realizacją inwestycji polegającej na budowie budynku rekreacji indywidualnej, bezodpływowego zbiornika na ścieki, studni kopanej wraz z infrastrukturą towarzyszącą,

- kartę informacyjną przedsięwzięcia,

- kopię mapy ewidencyjnej w skali 1 : 2000,

- zaświadczenie Wójta Gminy C. z dnia [...] marca 2013 r. o braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego przedmiotową działkę, celem stwierdzenia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska obowiązku bądź braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszary Natura 2000 wymienionego przedsięwzięcia.

Stwierdzić zatem należy, że formalnoprawne przesłanki do działania organu ochrony środowiska w prawnej formie przewidzianej przez art. 97 ust. 1 zostały spełnione. Zgodnie bowiem z tym przepisem, po otrzymaniu dokumentów, o których mowa w art. 96 ust. 3 w/w ustawy, regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdza, uwzględniając łącznie uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1, w odniesieniu do oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, w szczególności w odniesieniu do integralności i spójności tych obszarów oraz biorąc pod uwagę skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, w drodze postanowienia, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Stosownie do art. 97 ust. 2 ustawy ocenowej postanowienie, o którym mowa w ust. 1, wydaje się w przypadku stwierdzenia, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000.

Powołane wyżej przepisy wiążą wydanie postanowienia stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 z ustaleniem, iż zachodzi możliwość znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na ten obszar. Po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 regionalny dyrektor ochrony środowiska wydaje postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia w zakresie oddziaływania na obszar Natura 2000. Stosownie do treści art. 98 ust. 3 ustawy, dopiero ustalenie w postępowaniu ocenowym, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie wpływać na obszar Natura 2000, może skutkować odmową uzgodnienia warunków jego realizacji. Ustalenie zaś, że przedsięwzięcie nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000 powoduje, że właściwy organ uzgadnia warunki jego realizacji (art. 98 ust. 2 pkt 1 ustawy ocenowej).

W świetle przytoczonych wyżej regulacji należy zatem wywieść, że w aspekcie podstawy materialnoprawnej, dla wydania postanowienia stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 nie jest niezbędne ustalenie, że przedsięwzięcie to będzie oddziaływać na obszar Natura 2000. Dla wydania zaskarżonego postanowienia wystarczające jest ustalenie stanu potencjalnego, tzn., że przedsięwzięcie może wpływać na taki obszar. Tym bardziej, nie jest w tym przypadku konieczne ustalenie, iż planowane przedsięwzięcie może znacząco i negatywnie wpływać na obszar Natura 2000. Ta bowiem kwestia jest przedmiotem ustalenia na dalszym etapie postępowania prowadzonego przez organy ochrony środowiska.

W kontekście powyższych rozważań za nieuprawniony należy uznać zarzut skargi dotyczący wadliwego zakwalifikowania przez organ planowanej inwestycji jako mogącej znacząco oddziaływać na środowisko.

Przedmiotowe przedsięwzięcie planowane jest na działce położonej w granicach obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] , co wynika z § 2 pkt 74 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków (Dz. U. Nr 25, poz. 133 ze zm.) oraz mapy nr 74 załącznika nr 1 "Mapy obszarów specjalnej ochrony ptaków" do tego rozporządzenia. Ponadto przedmiotowa działka objęta jest również granicami obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowieniu Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że OSOP [...] został wyznaczony dla ochrony m.in. orła przedniego, orlika krzykliwego (dla których [...] są jedną z najważniejszych w Polsce ostoi ptaków drapieżnych), a także puszczyka uralskiego, trzmielojada, puchacza, sowy włochatej, bociana czarnego, jarząbka, dzierzby gąsiorek, muchołówki biołoszyjej, dzięcioła białogrzbietego, dzięcioła średniego, dzięcioła trójpalczastego, dzięcioła zielonosiwego, głuszca. Organ wyjaśnił, że wymienione gatunki związane są ze środowiskiem leśnym, jednakże dla większości z nich bardzo istotna jest obecność w sąsiedztwie lasów terenów otwartych, wykorzystywanych jako żerowiska. Podniósł, że jednym z głównych zagrożeń dla obszarów OSOP i OZW [...] jest rosnąca presja osadnicza, w tym rozproszona zabudowa na terenach dotychczas niezabudowanych, stanowiących siedliska krajobrazu otwartego - łąki, pastwiska. Zdaniem organu zjawisko to jest szczególnie niekorzystne z uwagi na fakt, że tereny otwarte stanowią obszarowo niewielki procent całej powierzchni w/w obszarów. Zmiany siedliskowe powodowane przez człowieka to główne zagrożenie dla ostoi ptaków, a najbardziej narażone uważa się siedliska krajobrazu otwartego – łąki, pastwiska, grunty orne. GDOŚ zwrócił uwagę, że nieprzeciętne walory przyrodnicze [...] , w tym przedmioty ochrony obszarów Natura 2000, są realnie zagrożone przez presję budownictwa jednorodzinnego i pensjonatowego. Tempo zabudowy powoduje trwałą utratę, obniżenie jakości i fragmentację nieleśnych siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków, utrwala proces utraty drożności lokalnych korytarzy ekologicznych i szlaków migracyjnych, powoduje zabór miejsc do żerowania i gniazdowania, nasila antropopresję. Według GDOŚ lokowanie wymienionego typu inwestycji na działkach nie tylko wchodzących w skład rozległych kompleksów łąkowo – pastwiskowych, lecz również znajdujących się w bezpośrednim ich sąsiedztwie, szczególnie niekorzystnie wpływa na gatunki ptaków szponiastych, wykorzystujących jako miejsca żerowiska rozległe, otwarte przestrzenie. W wyniku postępującej w sposób chaotyczny zabudowy wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą i zajmowania na pozór małych areałów zmniejsza swój zasięg w OZW [...] [...] siedlisko przyrodnicze niżowych i górskich świeżych łąk użytkowanych ekstensywnie Arrhenatherion elatioriso (kod 6510), stanowiące przedmiot ochrony tego obszaru, a także obniża się jego jakość. Organ odwoławczy zaakcentował, iż obserwuje zjawisko przekształcania w ten sposób coraz odleglejszych od zwartej zabudowy, cennych przyrodniczo terenów, na których występują chronione w ramach obszarów Natura 2000 gatunki oraz siedliska przyrodnicze.

Słusznie wywodzi organ, iż zgodnie z zasadą przezorności wynikającą z art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C z dnia 30 marca 2010 r. Nr 83/47 - wersja skonsolidowana) przesłanką do przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 nie jest pewność co do wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony danego obszaru, a jedynie prawdopodobieństwo wystąpienia takiego oddziaływania. Zasada przezorności zobowiązuje instytucję lub osobę, która zamierza podjąć określone działania do udowodnienia, że jej działalność nie spowoduje zagrożenia dla środowiska. W przypadku, gdy wykazanie braku zagrożenia dla środowiska nie jest możliwe, konieczne jest podjęcie działań chroniących środowisko. Wskazana zasada znajduje odzwierciedlenie w art. 6 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. UE L z dnia 22 lipca 1992 r. Nr 206/7). W ustawodawstwie krajowym jej realizacja następuje m.in. przez zawarte w dziale V ustawy ocenowej uregulowanie postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz na obszar Natura 2000. Zasada ta została wprost wyrażona w art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.), zgodnie z którym, kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu (ust. 1), oraz zgodnie z którym, kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze (ust. 2).

Równie zasadnie organ odwoławczy wskazywał na każdorazową konieczność badania wpływu zakładanego przedsięwzięcia na elementy środowiska przyrodniczego, z uwagi na występowanie, których zostały wyznaczone obszary Natury 2000. Dopiero to określenie pozwoli na ustalenie, czy przedsięwzięcie to może potencjalnie, a więc hipotetycznie, niekoniecznie rzeczywiście oddziaływać na obszar Natura 2000 i czy istnieje konieczność nałożenia przez organ obowiązku, o którym mowa w art. 96 ust. 3 ww. ustawy. Taką analizę organy orzekające w niniejszej sprawie przeprowadziły, a w skardze nie przedstawiono takich zarzutów, które pozwoliłyby na jej zakwestionowanie. Ustalenia poczynione przez organ ochrony środowiska z całą pewnością uprawniają do twierdzenia, że nie można wykluczyć, iż realizacja przedsięwzięcia polegającego na budynku rekreacji indywidualnej, bezodpływowego zbiornika na ścieki, studni kopanej wraz z infrastrukturą towarzyszącą, na wskazanej w postanowieniu działce ewidencyjnej, może znacząco oddziaływać na obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] . W tej sytuacji, biorąc pod uwagę opisaną wyżej zasadę przezorności w ochronie środowiska, organ ochrony środowiska zobowiązany był stwierdzić, że planowane przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Kierując się zaś zasadą prewencji zobligowany był do stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na ten obszar.

Nieuprawniony jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 96 ust. 3 ustawy ocenowej, bowiem jak już wcześniej zostało wskazane przepis ten dotyczy kompetencji organu właściwego do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, do nałożenia w formie postanowienia obowiązku przedłożenia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska stosownych dokumentów. W rozpoznawanej sprawie postanowienie na podstawie art. 96 ust. 3 w/w ustawy wydał w dniu [...] sierpnia 2011 r. Wójt Gminy C.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) poprzez nieuzasadnione różnicowanie w traktowaniu przez władze publiczne skarżącego i inne podmioty budujące lub planujące wybudować na przedmiotowym obszarze obiekty, należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, iż zasada ta nie oznacza przyznawania racji przez pryzmat dotychczasowej praktyki skutkującej istniejącym stanem faktycznym adekwatnym do oczekiwań skarżącego, lecz obliguje do stosowania takiej samej oceny prawnej wobec każdego z istniejących stanów faktycznych tego samego rodzaju. Każde zamierzenie inwestycyjne jako przedmiot postępowania administracyjnego rozpatrywane jest indywidualnie, przy czym w postępowaniu, którego przedmiotem jest rozstrzygnięcie w zakresie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, bierze się pod uwagę uwarunkowania wymienione w art. 63. ust. 1 ustawy ocenowej dotyczące m.in. lokalizacji inwestycji oraz jej powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się w rejonie zamierzenia inwestycyjnego. Oznacza to, że bierze się pod uwagę zagospodarowanie terenu w rejonie inwestycji i planowane bądź istniejące na nim inne przedsięwzięcia. Zatem skarżący nie może oczekiwać uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia ze względu na znajdujące się w pobliżu terenu projektowanej inwestycji obiekty budowlane.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.