Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1160/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40a ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 1, art. 3 pkt 5, art. 6 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 i 2, art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 1.
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
article: art. 45 ust. 1, art. 47 ust. 1, art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a.
journal: Dz.U. 2010 nr 136 poz 914
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2014 r. sprawy ze skargi "M." z siedzibą w G. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu partii artykułu rolno-spożywczego o niewłaściwej jakości handlowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej jako: "GIJHARS"), po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mleczarskiej M. w G. (dalej jako: "Spółdzielnia") uchylił decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej jako: "Wojewódzki Inspektor") z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 4 173 zł za wprowadzenie do obrotu zafałszowanej partii artykułu rolno-spożywczego pn. "Ś.", wielkość partii 29.491,20 kg (147,566x200g), dane identyfikujące partię: data produkcji [...] r., termin przydatności do spożycia: [...] r., nr partii: 228.1 o wartości 200 689,76 zł oraz wymierzył karę pieniężną w wysokości 500 zł za wprowadzenie do obrotu wymienionej partii artykułu rolno-spożywczego o niewłaściwej jakości handlowej.

Jako podstawę prawną GIJHARS wskazał art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 21, art. 3 pkt 5, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2, art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz.U. z 2005 r. nr 187, poz. 1577 z zm., dalej jako: "ustawa o jakości"), art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2010 r. nr 136, poz. 914 ze zm., dalej jako: "ustawa o bezpieczeństwie"), art. 8 ust. 1 lit. c, art. 16 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, ze zm.).

Z akt sprawy wynika, że w dniach [...] sierpnia 2013 r. inspektor Wojewódzkiego Inspektoratu przeprowadził w spółdzielni kontrolę w zakresie jakości handlowej przetworów mlecznych. W wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowość w nazwie produktu "Ś." w zakresie znakowania produktu poprzez ujęcie w nazwie słowa "wiejska" pomimo stosowania w produkcji substancji dodatkowych (E410 - mączka chleba świętojańskiego, E412 – guma guar, E440 - pektyna, E1422 – acetylowany adypinian diskrobiowy). Zdaniem kontrolującego zastosowana przez producenta nazwa może wprowadzić konsumentów w błąd, co do charakterystyki i właściwości produktu i jest niezgodna z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o bezpieczeństwie. Wyniki kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r.

Wobec stwierdzonych nieprawidłowości Wojewódzki Inspektor wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu zafałszowanej partii artykułu rolno-spożywczego o czym zawiadomił Spółdzielnię pismem z dnia [...] września 2013 r.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wojewódzki Inspektor w dniu [...] listopada 2013 r. wydał decyzję nr [...] na podstawie, której nałożył na Spółdzielnię karę pieniężnej w wysokości 4.173 zł za wprowadzenie do obrotu zafałszowanej partii artykułu rolno-spożywczego pn. "Ś.", wielkość partii 29.491,20 kg (147,566x200g), dane identyfikujące partię: data produkcji [...] r., termin przydatności do spożycia: [...] r., nr partii: 228.1 o wartości 200 689,76 zł.

W odwołaniu od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Spółdzielnia podniosła, że użycie w nazwie artykułu "wiejska" nie stanowi o zafałszowaniu śmietany wiejskiej 18%, bowiem słowo "wiejska" informuje konsumentów o tym, że surowiec do jej produkcji jest pozyskiwany w gospodarstwach wiejskich, co jest zgodne z prawdą i nie wprowadza nikogo w żaden sposób w błąd. Wskazała, że w orzecznictwie ETS za przeciętnego konsumenta uważa się konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Jej zdaniem taki wyedukowany konsument nie będzie interpretował słowa "wiejska" w sposób oznaczający, że produkt został wyprodukowany w domowej, wiejskiej produkcji, bowiem podany na opakowaniu adres producenta jednoznacznie wskazuje na zakład mleczarski. Podała, że podobny pogląd został zaprezentowany również w orzeczeniu Urzędu Patentowego RP, który to w decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. sygn. akt [...] stwierdził, że "przedmiotowy znak stanowi (...), jedynie informację o tym, że surowce do jego produkcji pochodzą "ze wsi". Spółdzielnia wywodziła, że określenia "wiejska" używa jako nazwy handlowej, pod którą środek spożywczy jest wprowadzany do obrotu zgodnie z prawem od wielu lat. Nie jest on natomiast jak podnosiła ścisłym opisem produktu, bowiem skład produktu został odrębnie podany w prawidłowy sposób. Wskazała również, że stosowane dodatki są zgodne z prawodawstwem unijnym i dopuszczone do produkcji pełniąc funkcję stabilizatorów w procesie termizacji. Ponadto podkreśliła, że nie zachodzi żadna możliwość wprowadzenia kogokolwiek w błąd, ponieważ słowo "wiejska" nie jest synonimem słowa "bez dodatków" ani "naturalny" a konsumenci są informowani we właściwy sposób na opakowaniach o składzie produktu i producencie. Dodatkowo Spółdzielnia przedstawiła opinię J.M. doktora nauk humanistycznych odnośnie do znacznie pojęcia "wiejski".

GIHARS rozpoznając niniejszą sprawę w jej całokształcie na wstępie przytoczył treść przepisów krajowych i wspólnotowych regulujących zasady wprowadzania do obrotu artykułów rolno-spożywczych, wyjaśnił na podstawie odnośnych przepisów pojęcie jakości handlowej oraz wymagania stawiane producentom przez przepisy prawa w zakresie zapewnienia jakości towarów oraz znakowania produktów.

Przypomniał, że z ustaleń kontroli wynika, że sporna partia artykułu rolno-spożywczego została wprowadzona do obrotu przez Spółdzielnię pod nazwą "Ś." Dodał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego w postaci Specyfikacji Wyrobu Ś. 18%, 22% nr [...] wydanie [...] z dnia [...] r. oraz wykazu składników podanego w oznakowaniu produktu wynika, że do produkcji śmietany zastosowano następujące substancje dodatkowe: E 410 mączka chleba świętojańskiego, E 412 guma guar, E 440 pektyna, E 1422 acetylowany adypinian diskrobiowy (skrobia modyfikowana).

Organ odwoławczy wyjaśnił, że można wyróżnić cztery rodzaje nazw dopuszczalnych w obrocie prawnym: nazwę ustaloną na podstawie przepisów prawa, nazwę zwyczajową, nazwę składającą się z opisu środka spożywczego, a także niewymienioną w przepisach nazwę handlową, będącą nazwą fantazyjną niemieszczącą się w dwóch pierwszych kategoriach i nie odnoszącą się do samego środka spożywczego, jego składu lub sposobu produkcji.

Podkreślił, że rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz.U. L 299 z 16.11.2007, str. 1 ze zm.), Zał. XII, definiuje pojęcie "przetwory mleczne" jako produkty uzyskiwane wyłącznie z mleka, przy założeniu, że można dodać substancje konieczne do ich wytworzenia, o ile nie stosuje się ich do zastąpienia - w całości lub w części - jakichkolwiek naturalnych składników mleka.

Wskazał, że w przedmiotowej sprawie zakwestionowana nazwa "Ś. " oprócz elementu nazwy wynikającej bezpośrednio z przepisów prawa (śmietana) składa się również z części opisowej (wiejska) wskazującej na konkretne właściwości środka spożywczego i pozwalającej na odróżnienie go od innych produktów tego typu znajdujących się na rynku.

W ocenie GIJHARS zastosowana przez producenta nazwa "Ś.", wprowadza konsumenta w błąd, co do charakteru produktu, sugerując, że jest to wyrób pochodzący ze wsi lub związany ze wsią ze względu na składniki zastosowane do produkcji, mimo że w rzeczywistości przedmiotowa śmietana zawiera w swoim składzie liczne substancje dodatkowe, podczas gdy w wiejskiej produkcji śmietany nie stosowano dodatków do żywności, lecz jedynie naturalnie pozyskane składniki. Tym samym zdaniem organu odwoławczego w świadomości przeciętnego konsumenta ugruntowany jest pogląd, że produkty "wiejskie" wolne są od substancji dodatkowych, w tym substancji zagęszczających. GIJHARS nie zgodził się z opinią strony według której zastosowanie w stosunku do przedmiotowej śmietany określenia "wiejska" stanowi informację, że surowce do jej produkcji pochodzą "ze wsi", gdyż obok składników naturalnych pochodzących z gospodarstw rolnych (mleko), użyto 4 substancji dodatkowych, które co prawda zostały dopuszczone do stosowania w produkcji śmietany, jednak z całą pewnością nie pochodzą ze wsi. Zdaniem organu stosowanie w nazewnictwie śmietany określenia "wiejski" wyklucza dodatek jakichkolwiek substancji dodatkowych np. skrobi czy substancji zagęszczających.

Organ przyznał, że strona w oznakowaniu śmietany wymieniła wszystkie zastosowane składniki, w tym cztery substancje dodatkowe, jednocześnie jednak dodał, że informacja o składzie produktu podana jest dużą mniejszą czcionką w stosunku do nazwy produktu, która zdecydowanie wysuwa się na plan pierwszy. Wywodził, że konsument widząc w nazwie śmietany określenie "wiejska" jest narażony na kupno produktu niezgodnego z jego preferencjami i oczekiwaniami. Podkreślił, że celem umieszczenia pewnych informacji w nazwie produktu jest zwrócenie na nie szczególnej uwagi konsumenta. Stwierdził, że określenie "wiejska" wyróżnia przedmiotową śmietanę pośród innych produktów tego typu oferowanych przez innych producentów, gdyż "wiejska produkcja" żywności wyklucza stosowanie chemicznych dodatków do żywności, w tym substancji zagęszczających, a zagęszczanie śmietany następuje przy zastosowaniu naturalnych metod (śmietana gęstnieje w procesie ukwaszania). Organ odwoławczy zaznaczył, że nazwa produktu jest pierwszą informacją, która trafia do świadomości konsumenta podczas procesu decyzyjnego. Jego zdaniem zastosowana przez stronę nazwa buduje mylne wyobrażenie o produkcie, tym samym ogranicza możliwość swobodnej oceny produktu i może spowodować podjęcie przez konsumenta decyzji o kupnie, której inaczej by nie podjął.

Nie zgodził się z twierdzeniem spółdzielni, że nazwa nie wprowadza konsumenta w błąd, ponieważ pełny skład surowcowy został podany na etykiecie. Podkreślił, że oznakowanie środka spożywczego nie powinno budzić żadnych wątpliwości co do jego rodzaju i składu oraz umożliwić konsumentowi dokonanie wyboru zgodnie z jego oczekiwaniami i preferencjami. Dodał, że oznakowanie artykułów rolno-spożywczych jest istotnym elementem jakości handlowej, a obowiązkiem producenta jest wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny i nie wzbudzający wątpliwości konsumenta.

Zdaniem GIJHARS w niniejszej sprawie bezspornym jest, że przedmiotowa partia produktu nie spełnia wymagań jakościowych ze względu na niewłaściwe oznakowanie. Jednocześnie stwierdził, że organ I instancji nie przedstawił dowodów potwierdzających spełnienie przesłanek niezbędnych do uznania produktu za artykuł rolno-spożywczy zafałszowany. Z tego też względu organ odwoławczy dokonał zmiany kwalifikacji prawnej określonej w decyzji organu I instancji z art. 40a ust. 1 pkt 4 na art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości i wymierzył karę pieniężną z tytułu wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego nieodpowiadającego jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej. Ponadto stanął na stanowisku, że przedmiotowa nieprawidłowość dotycząca użycia w nazwie kwestionowanego wyrobu określenia "wiejska" nie wprowadza konsumenta w błąd w stopniu znaczącym. Uznał, że oznakowanie Ś. nie narusza interesów konsumenta w sposób istotny, a zatem nie ma podstaw do stwierdzenia, iż producent wprowadził do obrotu artykuł rolno-spożywczy zafałszowany.

Jednocześnie GIJHARS podzielił stanowisko organu I instancji odnośnie do oceny stopnia szkodliwości czynu i zakresu naruszenia oraz dotychczasowej działalności podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych. Zaznaczył, że ustalając nowy wymiar kary uwzględnił wysokość obrotów spółdzielni, osiągniętych w 2012 r. w wysokości 171.650.574,70 zł. Dokonał oceny stopnia zawinienia strony biorąc pod uwagę okoliczności popełnienia czynu i motywację strony stwierdzając, że strona nie zachowała należytej staranności w opracowywaniu etykiet. Jej zachowaniu nie przypisał winy umyślnej, jako że jak podnosił, brak w aktach sprawy dowodów świadczących o świadomym stosowaniu praktyk wprowadzających konsumenta w błąd. Zaznaczył, że oznakowanie "ś. " zostało zakwestionowane po raz pierwszy.

Mając powyższe na uwadze GIJHARS obniżył wysokość wymierzonej przez Wojewódzkiego Inspektora kary pieniężnej do kwoty 500 zł.

Skargę na decyzję GIJHARS z dnia [...] lutego 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółdzielnia Mleczarskiej "M." w G. (dalej jako: "skarżąca") zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania w tym w szczególności:

• art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. przez brak wyczerpującego wyjaśnienia i rozpatrzenia materiału dowodowego;

• art. 4 ust. 1 i art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

• art. 46 ust.1 pkt 1 lit. a) ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie;

• art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia przez błędną wykładnię;

• art. 8 ust. 1 lit. c) i art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości jako naruszającej prawo oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała w całości stanowisko zaprezentowane w postępowaniu przed organami administracji publicznej i dodatkowo podniosła, że organ błędnie przyjął że nazwa "wiejska" ma charakter opisowy, gdy tymczasem w rzeczywistości jest to typowa nazwa handlowa, która jest dopuszczalna obok oznaczeń pozostałych produktu, ale ich nie zastępująca.

Zarzuciła, że w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ nie wyjaśnił dlaczego przyjął, że w niniejszej sprawie słowo "wiejska" ma charakter opisowy, a nie fantazyjny. Jej zdaniem nawet gdyby przyjąć, że jest to oznaczenie opisowe to organy błędnie przypisują mu znaczenie, którego to słowo nie posiada. Ponadto jak podnosiła, organy również błędnie przyjmują, że jego użycie wprowadza w błąd konsumentów.

Skarżąca zaznaczyła, że organy obu instancji nie podjęły żadnych działań w celu ustalenia jaki jest tradycyjny skład śmietany produkowanej w Polsce na wsi, a zatem ich odmienne ustalenia na niekorzyść strony są całkowicie dowolne i naruszają zasadę wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Stwierdziła, że organ arbitralnie przyjął, że do tradycyjnego składu śmietany nie były dodawane żadne substancje, np. skrobia w celu jej zagęszczenia. Skarżąca podkreśliła, że wszystkie dodatki dodawane przez nią do śmietany są pochodzenia roślinnego i z całą pewnością pochodzą z terenów wiejskich, choć z różnych rejonów świata i są tradycyjnie stosowane do śmietany.

Skarżąca zarzuciła, że organ oceniając dolegliwość nałożonej kary pominął zupełnie takie okoliczności jak zakaz wykorzystania zakupionych już przez nią opakowań i konieczność wprowadzenia nowych, konieczność zmiany nazwy znanej już konsumentom i kojarzonej ze skarżącą na nową, zupełnie im nie znaną, co oznacza straty nieporównywalnie wyższe, aniżeli kwota wymierzonej kary.

W odpowiedzi na skargę GIJHARS podtrzymał swoje stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja GIJHARS z dnia 14 lutego 2014 r. nie narusza prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Zaskarżoną decyzją z dnia 14 lutego 2014 r. GIJHARS uchylił w całości decyzję Inspektora Wojewódzkiego z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 4 173 zł za wprowadzenie do obrotu zafałszowanej partii artykułu rolno-spożywczego oraz wymierzył karę pieniężną w wysokości 500 zł za wprowadzenie do obrotu partii artykułu rolno-spożywczego o niewłaściwej jakości handlowej. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowi art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości, stosownie do którego, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł.

Zasadniczą zagadnieniem w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie kwestii, czy wprowadzony do obrotu artykuł rolno-spożywczy oznaczony nazwą "Ś." spełnia wymagania w zakresie jakości handlowej w przedmiocie znakowania. Zdaniem skarżącej nazwa wskazanego produktu nie wprowadza w błąd konsumentów, ponieważ słowo "wiejska" nie jest synonimem słowa "bez dodatków" ani "naturalny" a konsumenci są informowani we właściwy sposób na opakowaniach o składzie produktu i producencie. W ocenie GIJHARS nazwa "Ś." wprowadza konsumenta w błąd co do charakteru produktu, sugerując, że jest to wyrób pochodzący ze wsi lub związany ze wsią ze względu na składniki zastosowane do produkcji, mimo że w rzeczywistości zawiera on w swoim składzie liczne substancje dodatkowe, w tym zagęszczające.

Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o jakości, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.

Jakość handlowa obejmuje cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi, w myśl art. 3 pkt 5 ustawy o jakości.

Według art. 6 ust. 1 ustawy o jakości, artykuły rolno - spożywcze wprowadzane do obrotu są oznakowane. Do znakowania artykułów rolno - spożywczych, z mocy art. 6 ust. 2 ustawy o jakości stosuje się odpowiednio wymagania określone w art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie. Ponadto oznakowanie artykułu rolno-spożywczego będącego środkiem spożywczym, na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o jakości, zawiera informacje istotne z punktu widzenia jakości handlowej artykułu rolno - spożywczego, w szczególności: nazwę, pod którą artykuł rolno - spożywczy jest wprowadzany do obrotu, a która w przypadku artykułu rolno - spożywczego będącego środkiem spożywczym powinna odpowiadać wymaganiom określonym w art. 47 ustawy o bezpieczeństwie.

Oznakowanie środka spożywczego, na mocy art. 45 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie, obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środka spożywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spożywczego lub odnoszą się do niego. Z kolei nazwa środka spożywczego powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego, a w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową środka spożywczego lub składać się z opisu tego środka spożywczego lub sposobu jego użycia, tak aby umożliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów, według art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie. Oznakowanie środka spożywczego, stosownie do art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o bezpieczeństwie nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.

W ustawie o jakości oraz ustawie o bezpieczeństwie brak jest definicji pojęcia "wprowadzania konsumenta w błąd". Uprawnione jest zatem w ocenie Sądu odwołanie się przy ustaleniu treści tego pojęcia do definicji zawartej w ustawie z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 171, poz. 1206), która w art. 1 określa nieuczciwe praktyki rynkowe w działalności gospodarczej i zawodowej oraz zasady przeciwdziałania tym praktykom w interesie konsumentów i w interesie publicznym. W myśl art. 5 ust. 1 tej ustawy praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Przeciętny konsument, zgodnie z art. 2 pkt 8 tej ustawy, to konsument, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Przy czym oceny tej dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa.

Przepis art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, wyjaśnia rozumienie pojęć przewidzianych przez ustawę o bezpieczeństwie, do której uregulowań bezpośrednio odwołuje się ustawa o jakości, a której unormowania legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że zastosowana przez skarżącą nazwa buduje mylne wyobrażenie o produkcie, tym samym ogranicza możliwość swobodnej oceny produktu i może spowodować podjęcie przez konsumenta decyzji o kupnie, której inaczej by nie podjął. Sąd pozostaje na stanowisku, że nazwa nie powinna sugerować tradycyjnej metody wytworzenia, w sytuacji gdy takowa, nie ma miejsca. Sąd podziela pogląd GIJHARS, że oznaczenie spornego produktu nazwą "Ś." sugeruje konsumentowi, iż produkt ten został wyprodukowany w procesie produkcyjnym opartym na tradycyjnej (domowej) metodzie produkcji stosowanej na wsiach, bez użycia dozwolonych substancji dodatkowych jak mączka chleba świętojańskiego, guma guar, pektyna, skrobia modyfikowana. Tradycyjna śmietana nie powinna zawierać chemicznych dodatków, w tym substancji zagęszczających, a jej zagęszczenie winno nastąpić w procesie ukwaszenia.

W tym stanie rzeczy, prawidłowy jest wniosek organu, że sformułowanie "wiejska", znajdujące się w opisie przedmiotowej nazwy śmietany wprowadza konsumentów w błąd, sugerując niezgodną ze stanem faktycznym właściwość spornego produktu jako śmietany wytwarzanej w oparciu o tradycyjną (domową) recepturę bez dodatkowych substancji dozwolonych.

W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę GIJHARS jako organ odwoławczy prawidłowo uznał, że dokonana przez organ I instancji kwalifikacja zachowania skarżącej była nieprawidłowa, albowiem przeprowadzone postępowanie nie dowiodło, że skarżąca wprowadziła do obrotu zafałszowaną partię artykułu rolno-spożywczego i na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. zasadnie uchylił decyzję organu I instancji oraz orzekł co do istoty sprawy, trafnie przypisując skarżącej zachowanie stypizowane w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości, co w konsekwencji doprowadziło do obniżenia wysokości wymierzonej skarżącej kary pieniężnej do 500 złotych.

Argument skarżącej, że słowo "wiejski" nie oznacza wolny od domieszek na gruncie niniejszej sprawy nie może odnieść zamierzonego skutku. Wywody skarżącej, że tradycyjnie od setek lat na terenach wiejskich do śmietany dodawano różne substancje zagęszczające stanowią w ocenie Sądu jedynie polemikę z twierdzeniami organu oraz pozostają bez wpływu na fakt, że dodanie do śmietany czterech substancji chemicznych wyklucza możliwość przyjęcia, że produkt ten został pozyskany metodami tradycyjnymi, na co wskazuje i co sugeruje przyjęte jej oznaczenie. Sąd pozostaje na stanowisku, że okoliczność, iż te dodatkowe substancje dodane do produktu są prawnie dopuszczalne, a także argumentacja, iż od wieków do śmietany dodawano zagęszczacze nie zwalnia skarżącej z obowiązku uwzględnienia w przyjętej nazwie wyrobu metod jego wytwarzania - z uwagi na wyżej powołane przepisy prawa.

Sąd podziela argumentację organów, zgodnie z którą nazwa produktu jest pierwszą informacją, która trafia do świadomości konsumentów podczas procesu decyzyjnego. Wskazanie na oznaczeniu produktu błędnej nazwy lub niezgodnej ze stanem faktycznym uniemożliwia w istocie podjęcie przez konsumenta świadomego wyboru. Produkt bowiem nie zawiera rzetelnej informacji o posiadanych cechach. Próby wskazywania przez skarżącą, że słowo "wiejska" ma charakter opisowy, a nie fantazyjny oraz stawianie zarzutu, że organ nie wyjaśnił powodów dla których przyjął to pierwsze znaczenie tego słowa na gruncie niniejszej sprawy są bezprzedmiotowe.

Jak to już wyżej zostało wyjaśnione oznakowanie środka spożywczego zostało poddane ścisłym regulacjom prawnym. Na producencie spoczywa obowiązek przyjęcia takiej nazwy, która nie wprowadzi konsumenta w błąd m. in. co do metod wytwarzania lub produkcji. Jak to już wyżej zostało wykazane, użycie w nazwie produktu wyrazu "wiejska" rodzi jednoznaczne skojarzenie co do tradycyjnej metody jego wyprodukowania. Bez znaczenia dla odpowiedzialności administracyjnej na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości pozostaje fakt, czy skarżąca użyła tego oznaczenia w zamiarze wywołania u konsumenta skojarzenia co do tradycyjnych metod jego produkcji, czy też użyła go jako określenia fantazyjnego. Wszak pamiętać należy, że przepis art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości jest wyrazem odpowiedzialności administracyjnej, która ma charakter obiektywny, więc już sam fakt zachowania wypełniającego zawarte w nim przesłanki odpowiedzialności, a więc naruszającego ten przepis prawa, uzasadnia jego stosowanie wobec podmiotu, który dopuszcza się takiego zachowania (por. np. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt II GSK 2171/11, LEX nr 1311457).

Zdaniem Sądu przyjęte rozumienie zestawienia słów: "wprowadzenie konsumenta w błąd" potwierdzają przepisy rozporządzenia WE nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, którego art. 8 ust. 1 stanowi, że prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością, ma na celu zapobieganie:

a) oszukańczym lub podstępnym praktykom;

b) fałszowania żywności oraz

c) wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd.

Z kolei art. 16 powyższego rozporządzenia mówi, że bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd. Oznacza to, że przepisy prawa żywnościowego sprzeciwiają się każdej praktyce, m.in. dotyczącej znakowania artykułów rolno - spożywczych, mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta.

W myśl art. 17 ust. 1 powołanego rozporządzenia podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów.

Należy również podzielić stanowisko organu, że określenie "wiejska" nie rodzi skojarzenia, że do produkcji użyte zostały produkty pochodzące ze wsi. W ocenie Sądu słowo "wiejski" użyte do oznaczania produktu spożywczego jest oznaczeniem bardzo sugestywnym i rodzi jednoznaczne skojarzenia z tradycyjnymi metodami produkcji, a nie z pochodzeniem jego składników z terenów wiejskich. Do tego nie może ujść uwadze Sądu, że użyte substancje dodatkowe do jego produkcji nie pochodzą ze wsi w potocznym znaczeniu tego słowa, mimo twierdzeń skarżącej, że E410 - mączka chleba świętojańskiego; E412 – guma guar; E440 – pektyny oraz E1422 – acetylowany adypinian diskrobiowy pochodzi z terenów wiejskich, choć z różnych części świata.

Organ ustalając wysokość kary, wziął pod uwagę wszystkie okoliczności wskazane w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości, do których należą stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów. Stąd zarzut, że organ miarkując karę nie wziął pod uwagę podnoszonych przez skarżąca okoliczności jest bezprzedmiotowy. Wskazywane zaś przez nią okoliczności nie stanowią podstawy ustalania wymiaru kary.

Sąd nie dopatrzył się zatem ani naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia norm prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) oddalił skargę.