Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 441/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin do wniesienia skargi kasacyjnej
Powołane przepisy: article: art. 188 w zw. z art. 86 § 1 i w zw. z art. 197 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 października 2022 r.; sygn. akt I SA/Sz 612/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia 8 lipca 2022 r. nr 9016-2022-44/M/2020-6400 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania płatności bezpośrednich postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do wniesienia skargi.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 612/22 po rozpoznaniu wniosku M. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 lipca 2022 r. w przedmiocie wznowienia postępowania o przyznanie płatności bezpośrednich na 2020 r. postanowił odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że pismem z 18 sierpnia 2022 r. M. S. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na wyżej wskazane postanowienie Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie wznowienia postępowania o przyznanie płatności. Do wniosku załączona została skarga z dnia 31 lipca 2022 r. oraz dowód uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, który następnie został uzupełniony o kwotę 100 zł. Skarżący wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi argumentował, że termin ten przypadł na okres jego choroby, przy czym ze względu na ryzyko zarażenia innych i oczekiwanie na wykonanie testu na koronawirusa musiał pozostać w domu. Wskazał także, że nie mógł powierzyć załatwienia sprawy innej osobie, ponieważ nie zatrudnia pracownika biurowego. Do przedmiotowego wniosku dołączył kopię zwolnienia lekarskiego.

W ocenie Sądu I instancji, jak wynika z załączonego do wniosku zwolnienia lekarskiego skarżącego obejmuje ono okres od 14 sierpnia 2022 r. do 19 sierpnia 2022 r. Z akt sądowych wynika, iż zaskarżone postanowienie organu odwoławczego z dnia 8 lipca 2022 r. zostało odebrane przez dorosłego domownika ustanowionego w sprawie administracyjnej pełnomocnika w dniu 15 lipca 2022 r. A zatem 30-dniowy termin na wniesienie skargi biegł od dnia 16 lipca 2022 r. do 16 sierpnia 2022 r. Tymczasem termin niezdolności do pracy rozpoczął się zaledwie 2 dni przed upływem terminu do wniesienia skargi, o którego przywrócenie strona wnosi.

Zdaniem Sądu I instancji, dokumentacja choroby, przedstawiona przez stronę, nie jest wystarczająca i w ocenie Sądu nie usprawiedliwia okoliczności, które towarzyszyły niedochowaniu terminu przewidzianego dla danej czynności. Jednocześnie Sąd zauważył, iż skarżący nie przedstawił innych okoliczności, które uprawdopodobniłyby brak jego winy w uchybieniu terminu poza wskazaniem, że wysoka gorączka i ryzyko zarażenia innych osób do czasu wykonania testu na koronawirusa zmusiły skarżącego do pozostania w domu.

W ocenie Sądu I instancji uzasadnienie wniosku jest zbyt ogólnikowe, a skarżący w żaden sposób nie wykazał aby ograniczenia społeczno-gospodarcze stanowiły w odniesieniu do strony przeszkodę uniemożliwiającą zachowanie ustawowego terminu do wniesienia skargi. Skarżący nie uprawdopodobnił także, iż nie miał możliwości wyręczenia się inną osobą.

Z dokumentów załączonych do skargi nie wynika zatem aby w terminie przewidzianym na wniesienie skargi, tj. od 16 lipca 2022 r. do 16 sierpnia 2022 r., zaszły okoliczności uprawdopodabniające brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności procesowej. Przedłożone dokumenty, w tym zwolnienie lekarskie obejmujące okres pomiędzy 14 sierpnia 2022 r., a 19 sierpnia 2022 r., wykazują na zaistnienie pewnych zdarzeń w życiu osobistym skarżącego, jednak nie wynika z nich, że jego niedyspozycja przypadała na cały okres biegu ustawowego terminu na złożenie środka zaskarżenia. Zauważyć przy tym także należy, że skarga została sporządzona w dniu 31 lipca 2022 r.

Zdaniem Sądu, niedochowanie przez skarżącego wnioskowanego terminu nie jest zatem następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw. Brak winy po stronie dokonującego lub zamierzającego dokonać określoną czynność procesową stanowi zaś konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. S. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przywrócenie terminu do wniesienia skargi, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

- naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) poprzez uznanie, że skarżący nie udowodnił braku winy w uchybieniu terminu na wniesienie skargi (którego ostatni dzień przypadał na 16 sierpnia 2022 r.), mimo że skarżący przedłożył zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA o niezdolności do pracy, z którego wynikało także zalecenie leżenia, obejmujące okres od 14 sierpnia do 19 sierpnia 2022 r. - zdaniem skarżącego powyższe zaświadczenie jest wystarczające dla uznania, że skarżący nie miał w okresie objętym zaświadczeniem, możliwości świadczenia jakichkolwiek czynności zawodowych w tym poszukiwania innej osoby mogącej dokończyć pisanie skargi do sądu i ją złożyć, co musiałoby być poprzedzone przekazaniem takiej osobie dokumentacji sprawy, wyjaśnienia jej dotychczasowego przebiegu, uchybień w postępowaniu organów wydających postanowienie i.t.p.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podnieść należy, że regułą w postępowaniu sądowym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Niniejsza zasada nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu ( art. 87 § 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4). Z powołanych wyżej regulacji wynika, że aby wniosek o przywrócenie uchybionego terminu mógł zostać uwzględniony, przywołane przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Z brzmienia art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika, że za dostateczną przesłankę przywrócenia terminu ustawodawca uznał jedynie uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę okoliczności, które - wedle treści wniosku - miały stanowić bezpośrednią przyczynę uchybienia określonego terminu. Uprawdopodobnienie, jak podkreśla się w orzecznictwie, nie daje natomiast pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 95/12; LEX nr 1116247).

Podkreślenia zatem wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. Jak już wyżej wskazano, wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym przekroczeniu terminu.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie dokonano takiego uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Przedstawiona argumentacja w zakresie uchybienia terminu uprawdopodabnia w sposób dostateczny tezę, że do uchybienia terminu doszło wskutek okoliczności niezawinionych przez skarżącego. Sąd kasacyjny dał wiarę twierdzeniom, że bezpośrednią przyczyną uchybienia terminowi była choroba skarżącego, przy czym ze względu na ryzyko zarażenia innych i oczekiwanie na wykonanie testu na koronawirusa musiał pozostać w domu. To bowiem na skutek tej izolacji strona nie mogła wnieść do Sądu skargi w wyznaczonym terminie, ani też ze względów bezpieczeństwa nie mogła skorzystać z pomocy osób trzecich w tym zakresie. W ocenie NSA uprawdopodobniono, że wobec informacji o łatwości przenoszenia się wirusa i możliwości jego utrzymywania się na powierzchniach, zachodziły uzasadnione obawy co do możliwości bezpiecznego kontaktu z innymi osobami i ewentualnego przekazania im przesyłki do sądu.

Należy również wskazać, że okoliczność niezdolności skarżącego do wykonywania czynności zawodowych potwierdza załączone do wniosku zwolnienie lekarskie ZUS ZLA wystawione przez lekarza medycyny obejmujące okres od 14 sierpnia do 19 sierpnia 2022 r., w którym to zwolnieniu w polu nr 17 wskazania lekarskie wpisano 1, co oznacza "chory powinien leżeć". Naczelny Sąd Administracyjny uznał w rozpoznawanej sprawie, że wysoka gorączka skarżącego i samoizolacja, w związku z wysokim prawdopodobieństwem zakażenia się koronawirusem jest zdarzeniem, którego nie sposób było wcześniej przewidzieć.

Jak wynika z akt sprawy zaskarżone postanowienie z dnia 8 lipca 2022 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 15 lipca 2022 r. (czego skarżący nie kwestionuje). A zatem 30 dniowy termin na wniesienie skargi upływał w dniu 16 sierpnia 2022 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro skarżący przedstawił zaświadczenie lekarskie, które obejmowało okres od 14 sierpnia do 19 sierpnia 2022 r., tj. 2 dni przed upływem terminu do terminu do wniesienia skargi to nie można - wbrew twierdzeniom Sądu I instancji - przypisać mu winy w uchybieniu terminu. Bez znaczenia przy ocenie spełnienia przesłanek przywrócenia terminu pozostaje bowiem fakt, że objawy chorobowe skarżącego– jak wynika z zaświadczenia lekarskiego - wystąpiły dopiero dwa 2 dni przed upływem terminu do wniesienia skargi, tj. 14 sierpnia 2022 r. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że nie można poczytać za zawinione zwlekanie przez stronę z dokonaniem czynności procesowej do ostatniego dnia terminu. Jeśli zdarzenie uniemożliwiające dochowanie terminu nastąpiło w ostatnim dniu biegu terminu, musi być uznane za okoliczność usprawiedliwiającą przywrócenie terminu i nie można czynić stronie zarzutu, że mogła czy powinna była czynności tej dokonać wcześniej (zob. postanowienia NSA: z dnia 30 maja 2022 r., II OZ 320/22; z dnia 28 kwietnia 2021 r., I FZ 83/21; z dnia 9 czerwca 2017 r., I OZ 982/17; z dnia 23 listopada 2016 r., II OZ 1321/16; z dnia 27 lipca 2010 r., II GZ 176/10; z dnia 26 lutego 2009 r., II OZ 178/09). Nie można bowiem z góry zakładać, iż podmiot, który planuje dokonać czynności w ostatnim dniu terminu cechuje brak staranności w działaniu czy też, że można mu przypisać jakiekolwiek zaniedbanie. Przyjęcie innego stanowiska de facto doprowadziłoby do skrócenia terminu do dokonania danej czynności procesowej. Wystarczy zatem, że w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie tej czynności. Przeszkodą taką niewątpliwie jest natomiast wystąpienie nagłej choroby.

Mając zaś na uwadze powyższe, NSA uznał, że podnoszone przez skarżącego okoliczności uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu. Tym samym sąd kasacyjny doszedł do przekonania, że niedochowanie terminu było w rozpatrywanym przypadku niezawinione.

W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 86 § 1 i w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji.