Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 256/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie zasiłku rodzinnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania A. K., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2019 r., nr [...], o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko oraz dodatku do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyła A. K..

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Wnioskiem z [...] sierpnia 2019 r. A. K. wystąpiła do Wójta Gminy [...] o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku na syna B. K..

Decyzją z [...] listopada 2019 r. Wójt Gminy [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. K. kwestionując wliczenie do dochodu rodziny za 2018 rok kwoty wyrównania renty socjalnej za okres od [...] listopada 2016 r., której wypłata nastąpiła w 2018 roku. W ocenie wnioskodawczyni, organ powinien podzielić kwotę wyrównania renty socjalnej przez liczbę miesięcy, za które przysługiwała, tj. przez 26 miesięcy, a wtedy miesięczny dochód rodziny wyniósłby [...] zł.

Decyzją z [...] stycznia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2019 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że sposób rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie został pozostawiony swobodnemu uznaniu organu, lecz wnioskowane świadczenie przysługuje w sytuacji dokładnie określonej przepisami prawa.

Organ przywołał następnie treść art. 4 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 3 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 14 ust. 1, 2, 3 i 4 oraz art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2220, ze zm.). Wskazał, że w niniejszej sprawie wnioskodawczyni złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego w formie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na okres zasiłkowy 2019/2020. W tej sytuacji, zgodnie z art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochodem rodziny, branym pod uwagę przy badaniu prawa do wnioskowanego świadczenia, jest, co do zasady, dochód uzyskany w 2018 r., z uwzględnieniem dochodu utraconego, jak i dochodu uzyskanego. Zgodnie z informacją o dochodach zawartą w systemie ePodatki A. K. uzyskała w 2018 r. dochód w wysokości [...] zł (dochód po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu). Dochód ten, po odliczeniu należnego podatku dochodowego od osób fizycznych ([...] zł), składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne ([...] zł), wyniósł [...] zł. Ponadto, do ogólnego dochodu rodziny wliczone zostały otrzymywane przez skarżącą świadczenia alimentacyjne w kwocie [...] zł.

Powołując się na powyższe organ wskazał, że dochód rodziny skarżącej w 2018 r. wyniósł [...] zł miesięcznie w przeliczeniu na osobę w rodzinie ([...] zł + [...] zł = [...] zł : 12 miesięcy ꞊ [...] zł : 2 osoby ꞊ [...] zł) i przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 674 zł (art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Organ dodał, że choć art. 5 ust. 3 ww. ustawy umożliwia przyznanie świadczeń rodzinnych pomimo przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego (choć w pomniejszonej wysokości, w myśl zasady "złotówka za złotówkę"), to jednak w niniejszej sprawie kwota przekroczenia wskazanego kryterium jest zbyt wysoka, aby przepis ten mógł znaleźć zastosowanie.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium podniosło, że zgodnie z zaświadczeniem ZUS Oddział w [...], Inspektorat w [...], z [...] października 2019 r. skarżącej w dniu [...] lipca 2018 r. wypłacono wyrównanie renty socjalnej za okres od [...] listopada 2016 r. do [...] lipca 2018 r. w łącznej kwocie [...] zł netto. Natomiast za okres od [...] sierpnia 2018 r. do [...] grudnia 2018 r. skarżącej wypłacono rentę socjalną w łącznej wysokości [...] zł (pomniejszonej o potrącenia na rzecz komornika sądowego). Stosownie do art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzyskanie prawa do renty socjalnej stanowi uzyskanie dochodu, który podlega wliczeniu do ogólnego dochodu rodziny. Z kolei, w myśl art. 5 ust. 4a ww. ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.

Powołując się na powyższe organ wskazał, że w 2018 r. skarżąca uzyskała dochód z tytułu renty socjalnej w wysokości [...] zł [...] zł + [...] zł = [...] zł : 6 miesięcy (świadczenie wypłacano w okresie od lipca 2018 r. do grudnia 2018 r., tj. przez 6 miesięcy) = [...] zł miesięcznie. Organ wskazał, że do powyższej kwoty trzeba doliczyć również kwotę otrzymywanych świadczeń alimentacyjnych. Wówczas miesięczny dochód rodziny wyniesie [...] zł ([...] zł + [...] zł = [...] zł : 2 osoby = [...] zł), w przeliczeniu na osobę w rodzinie.

Kolegium dodało, że przyjęcie przez organ I instancji z systemu ePodatki ogólnego dochodu rodziny skarżącej uzyskanego w 2018 r. i podzielenie go przez 12 miesięcy, tj. przez pełny rok w jakim dochód był uzyskany, jest niewątpliwie korzystniejszą metodą wyliczenia dochodu rodziny skarżącej. Organ wyjaśnił, że systemy informatyczne, takie jak ePodatki, zawierają jedynie ogólne dane, które następnie są wykorzystywane przez organy administracji publicznej. Z tego powodu, nie sposób uznać, że Wójt przyjął błędną kwotę dochodu skarżącej za 2018 rok (tj. [...] zł, a nie jak wskazuje skarżąca [...] zł). Niemniej jednak, w ocenie Kolegium, będąc w posiadaniu (jeszcze przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie) zaświadczenia ZUS z [...] października 2019 r. Wójt powinien był obliczyć dochód rodziny zgodnie z art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przy badaniu prawa do świadczeń rodzinnych organy obowiązane są uwzględnić dochód rodziny w takiej kwocie w jakiej w danym okresie rodzina ta mogła dysponować. Zatem, pomimo że rentę socjalną przyznano skarżącej począwszy od [...] listopada 2016 r., to nie sposób przyjąć aby w tym czasie faktycznie uzyskiwała ona tę rentę. W ocenie organu, w okresie poprzedzającym przekazanie środków pieniężnych (wypłatę renty) skarżąca nie uzyskała dochodu w postaci renty, a jedynie posiadała (jak się okazało skutecznie) roszczenie o jej przyznanie. Nie można jednak pojęcia "posiadania roszczenia" zrównoważyć z pojęciem "uzyskiwania dochodu". Zatem, zdaniem Kolegium, w rozpoznawanej sprawie uzyskaniem renty jest dopiero jej fizyczne otrzymanie. Przyjęcie natomiast, że kwota renty powinna być wliczana do dochodu od dnia, za który została przyznana, byłoby nie do pogodzenia z zasadami sprawiedliwości społecznej. W sytuacji bowiem gdyby efektywnie otrzymany dochód danej rodziny w analizowanym roku kwalifikował ją do uzyskania świadczeń, a następnie członek takiej rodziny uzyskałby rentę liczoną za okres wstecz, której kwota spowodowałaby przekroczenie kryterium dochodowego, okazywałoby się, że świadczenia te jednak nie były należne i podlegałyby zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyła A. K. wnosząc o jej uchylenie i przyznanie wnioskowanych świadczeń. W ocenie skarżącej, zaskarżone rozstrzygnięcie jest nie do pogodzenia z zasadami sprawiedliwości społecznej. Wskazała, że walka z ZUS o rentę socjalną trwała prawie dwa lata. Natomiast jak już rentę dostała, okazało się, że trzeba jej zabrać alimenty i zasiłek rodzinny na syna tylko dlatego, że ZUS wypłacił pieniądze jednorazowo, choć w decyzji ZUS wskazano, że środki te przysługują za okres od [...] listopada 2016 r. Zdaniem skarżącej, przy rozstrzyganiu organy nie uwzględniły tego, choć powinny, że sytuacja poszczególnych jednostek w społeczeństwie nigdy nie jest taka sama. Końcowo skarżąca podniosła, że w zaskarżonej decyzji Kolegium cztery razy błędnie podało jej dane pisząc, że nazywa się "K. K.", a nie "A. K.".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2019 r. odmawiającą przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego na dziecko oraz dodatku do tego zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220, ze zm.) zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą o świadczeniach rodzinnych". Powołane przepisy regulują, między innymi, tryb i warunki przyznawania zasiłków rodzinnych oraz związanych z nimi dodatków. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy, zasiłek rodzinny i dodatki do tego zasiłku przysługują osobom o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy (między innymi, rodzicom, jednemu z nich albo opiekunowi prawnemu dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674 złote. Definicję dochodu rodziny, jak też dochodu członka rodziny, ustawodawca zawarł w art. 3 pkt 2 i 2a ustawy. Zgodnie z powołanymi przepisami, dochód rodziny stanowi sumę dochodów członków rodziny, a dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c ustawy, gdzie uregulowano sytuację, gdy w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, lub po tym roku, członek rodziny uzyskał bądź utracił dochód. Zgodnie z art. 5 ust. 4a ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.

W ocenie Sądu, prawidłowo uznał organ odwoławczy, powołując się na zebraną w sprawie dokumentację, w tym zaświadczenie ZUS Oddział w [...] Inspektorat w [..] z [...] października 2019 r., że w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja określona w powołanym wyżej art. 5 ust. 4a ustawy. Wbrew stanowisku skarżącej, wypłacona w lipcu 2018 r. tytułem wyrównania renty socjalnej kwota powinna być bowiem wliczona do dochodu rodziny tylko w tym roku, w którym efektywnie ją wypłacono. Dochód uzyskany to bowiem dochód efektywnie wypłacony, którym dana osoba może dysponować na swoje potrzeby. Wyjaśnić trzeba, że instytucję dochodu uzyskanego oraz zasady obliczania dochodu przy uwzględnieniu tej instytucji (art. 5 ust. 4a ustawy) ustawodawca stworzył po to aby zaktualizować dochód rodziny ustalany w celu określenia uprawnienia do świadczeń rodzinnych. Celem tej instytucji jest to aby świadczenia rodzinne w okresie zasiłkowym wypłacane były jedynie w sytuacji gdy realny dochód będącej ich beneficjentem rodziny, w przeliczeniu na osobę w rodzinie, nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Takie zaktualizowanie dochodu rodziny jest konieczne. Analiza pojęć "dochód rodziny" (art. 3 pkt 2 ustawy) oraz "okres zasiłkowy" (art. 3 pkt 10 ustawy) prowadzi bowiem do wniosku, że pomiędzy okresem istotnym dla ustalenia dochodu rodziny, a czasem ustalania uprawnienia do świadczeń rodzinnych, upływa na tyle dużo czasu, że mogą nastąpić istotne zmiany w sytuacji dochodowej rodziny. Wobec powyższego, uznać trzeba, że choć w niniejszej sprawie rentę socjalną przyznano skarżącej od [...] listopada 2016 r., to nie sposób przyjąć aby w okresie poprzedzającym efektywne przekazanie środków z tytułu przyznanej renty (tj. w okresie do lipca 2018 r.) skarżąca faktycznie rentę tę uzyskiwała. W tym okresie środkami tymi skarżąca realnie nie dysponowała i nie mogła ich przeznaczyć na utrzymanie rodziny. W tej sytuacji Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w okresie poprzedzającym efektywną wypłatę skarżącej środków z tytułu przyznanej renty nie uzyskiwała ona dochodu w postaci renty socjalnej, a jedynie posiadała roszczenie o przyznanie renty. Jednakże, jak trafnie wskazał organ odwoławczy, pojęcia "posiadania roszczenia" nie można utożsamiać z pojęciem "uzyskiwania dochodu".

Zatem, nie można zaakceptować stanowiska, że kwota renty socjalnej powinna być wliczana do dochodu rodziny od dnia, za który została przyznana. W sytuacji bowiem gdyby efektywnie otrzymany dochód rodziny w danym roku kwalifikował rodzinę do uzyskania świadczeń, a następnie członek rodziny uzyskałby rentę liczoną za okres wstecz, której kwota spowodowałaby przekroczenie kryterium dochodowego, okazywałoby się, że świadczenia jednak nie były należne. Dostrzec trzeba w powyższym rozumowaniu racjonalność ustawodawcy, który przy ustaleniach dotyczących obliczania dochodu nakazuje brać pod uwagę czas otrzymania określonych dochodów, a nie okres za jaki dochody te przysługują. Z podanych wyżej przyczyn Sąd nie podzielił podniesionych w skardze zarzutów o sprzeczności postępowania organów w sprawie i wydanego rozstrzygnięcia z zasadami sprawiedliwości społecznej. Prawidłowo zatem organ odwoławczy przyjął, że uzyskane przez skarżącą w roku bazowym (tj. w roku 2018) wyrównanie renty socjalnej za okres od [...] listopada 2016 r. do [...] lipca 2018 r. w łącznej kwocie [...] złotych netto podlegało wliczeniu do dochodu rodziny skarżącej za 2018 rok. Organ prawidłowo wyliczył przeciętny miesięczny dochód członka rodziny w powołanym roku bazowym, stosując obowiązujące przepisy prawa, w tym art. 3 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Ponadto, bez wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji pozostaje wskazane w skardze błędne użycie w decyzji Kolegium, w odniesieniu do skarżącej, formy "K. K." zamiast "A. K.". W orzecznictwie sądów administracyjnych słusznie przyjmuje się, że do uchylenia decyzji może prowadzić tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, bowiem wskazana nieścisłość w postaci użycia tylko jednego z dwóch imion skarżącej nie powoduje jakichkolwiek wątpliwości co do adresata decyzji i strony przedmiotowego postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), orzekł jak w sentencji.

-----------------------

1