Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 483/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 30
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Sędzia WSA Teresa Liwacz Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 lipca 2010 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2008 r. J. Z. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy argumentując, iż od śmierci męża od roku 2007 r. żyje w ubóstwie.

Wskazała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł., natomiast na niezbędne wydatki musi przeznaczać co miesiąc [...] zł. Na tę kwotę składają się koszty opłat za energię elektryczną, gaz, czynsz, leki oraz na spłatę kredytu. skromny zakup leków oraz spłata kredytu stanowią łącznie [...] zł. Podała, że jest osobą chorą a skromne środki nie pozwalają jej na wykupienie wszystkich niezbędnych leków. Do wniosku dołączyła dokumentację medyczną, oraz dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych umorzył prowadzone postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość, w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek na ubezpieczenia społeczne i odmówił skarżącej umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych na dzień złożenia wniosku od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, niebędących płatnikami tych składek na ubezpieczenia społeczne oraz należności z tytułu składek w części finansowej przez płatnika na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 28 ust. 3 pkt. 1-6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.) uznając brak możliwości stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności z uwagi na pobieraną przez wnioskodawcę emeryturę z ZUS w G. stanowiącą przedmiot skutecznej egzekucji.

W uzasadnieniu organ przywołał stan faktyczny sprawy i wskazał, że skarżąca

w okresie od kwietnia 1992 r. do września 2002 r. prowadziła działalność wpisaną do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Urząd Miasta C. Organ ustalił, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej podlegała tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Organ wskazał, że decyzją z dnia [...] w oparciu o art. 28 ust 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył składki na ubezpieczenie zdrowotne dotyczące strony za okres od stycznia 1999 r. do kwietnia 2002 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, gdyż uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki, określone w przywołanych przepisach, przemawiające za umorzeniem należności.

Organ podniósł, że pozostały jedynie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za zatrudnionych pracowników.

W stosunku do wskazanych zaległości organ podał, że prowadzona jest skuteczna egzekucja przez Komornika Sądowego w C. poprzez zajęcie świadczenia emerytalnego (ostatnie wpłaty dokonano w dniu 29 grudnia 2006 r. i 01 października 2007 r., w łącznej kwocie 81 zł).

W związku z czym świadczenie emerytalne strony po potrąceniach komorniczych wynosi [...] zł netto miesięcznie. Organ stwierdził, że skarżąca nie posiada nieruchomości ani ruchomości przedstawiających wartość egzekucyjną ani udziałów w firmach i przedsiębiorstwach, papierów wartościowych ani wierzytelności.

W konsekwencji organ stwierdził, że nie wystąpiły przesłanki z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Wnioskiem z dnia 30 października 2008 r. skarżąca zwróciła się do ZUS

o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności oraz

o nienaliczanie dalszych odsetek za zwłokę. W piśmie tym skarżąca wskazała również, iż stan zadłużenia podany w decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] jest sprzeczny z pismami o stanie zadłużenia względem ZUS z dnia 9 lutego 2007 r. oraz z 2 marca 2007 r. Do wniosku skarżąca dołączyła m.in. kserokopie powyżej wskazanych pism oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 17 października 2008 r.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nadal nie zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek w świetle przepisów art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z uwagi na fakt,

iż skarżąca dalej pobiera emeryturę, która jest przedmiotem skutecznej egzekucji. Ponadto organ stwierdził, iż wniosek w części dotyczącej umorzenia zadłużenia

z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek nie może być przedmiotem merytorycznego rozpatrzenia z uwagi na brak przepisów prawa, które dla Zakładu byłyby podstawą do podjęcia rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia bądź odmowy umorzenia tych składek. W związku tym merytorycznemu rozpatrzeniu podlegają jedynie należności w części finansowanej przez płatnika oraz odsetki za zwłokę naliczone od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej w sprawie rozbieżności co do wysokości zaległości podanych w decyzji ZUS z dnia [...] oraz we wcześniejszych pismach Zakładu z dnia 09 lutego 2007 r. i 02 marca 2007 r. organ wskazał, iż rozbieżności te wynikły z tego, że Zakład w piśmie z dnia 09 lutego 2007 r. uwzględnił decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] którą umorzono skarżącej składki na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia 1999 r. do kwietnia 2002 r. Decyzja ta jednak wydana została niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, nie mogła funkcjonować obrocie prawnym.

Zajmując natomiast stanowisko w kwestii odstąpienia od dalszego naliczania odsetek od zadłużenia organ wyjaśnił, iż w myśl art. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Obowiązek naliczania odsetek za zwłokę jest obligatoryjny, w związku

z czym dopuszczenie możliwości odstąpienia od jego realizacji nie jest objęte uznaniem Zakładu.

Powyższa decyzja Prezesa ZUS została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 06 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Bd 95/09 uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja w tej części, w której odnosi się do tych samych należności, o których stanowi decyzja z [...] dotknięta jest wadą. Dotyczy bowiem sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 kpa). Sąd stwierdził, że w/w decyzja z dnia [...] została wydana m.in. na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mocą tej decyzji została zmieniona w powyższym trybie (uwzględnienie skargi) decyzja z dnia [...] nr [...], od której skarga wniesiona do WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 07 grudnia 2006 r. została oddalona.

Decyzją z dnia [...] – zmieniając decyzję z dnia [...] – umorzono należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Z nadesłanych akt administracyjnych i uzupełnionych na wezwanie Sądu nie wynika, aby decyzja z dnia [...] została wyeliminowana z obrotu prawnego, choćby w trybie stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa, na który przepis powołał się organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w piśmie z dnia 27 marca 2009 r.).

W konsekwencji nie ma aktu administracyjnego, na mocy którego wyeliminowano z obrotu prawnego decyzję z dnia [...]. Wprawdzie organ powołał się na pismo WSA w Warszawie z dnia 12 marca 2007 r., jednakże pismo to nie jest aktem, który stwierdza nieważność decyzji z dnia [...] pomimo że zawiera jej ocenę. Dopóki decyzja z dnia [...] nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, dopóty strona ma prawo powoływać się na okoliczność, że wskazane w niej należności zostały umorzone.

W konsekwencji powyższego wyroku, decyzją z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił w całości decyzję z dnia [...] nr [...] i:

1. umorzył prowadzone postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość w części dotyczącej składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek na ubezpieczenia społeczne za okres 04/1999-09/2002 w kwocie [...] zł oraz ubezpieczenia zdrowotne za okres 05/1999-12/2001 w kwocie [...] zł;

2. odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek za okresy wskazane w pkt 1 na ubezpieczenia społeczne w kwocie [...] zł i ubezpieczenia zdrowotne w kwocie [...] zł;

3. umorzył należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenia społeczne za okres 02/1999-09/2002 w łącznej kwocie [...] zł (w tym składki, odsetki, koszty upomnienia, dodatkowa opłata) oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 09/2001-09/2002 w łącznej kwocie [...] zł (w tym z tytułu składek i odsetek).

W uzasadnieniu organ wskazał, że w pierwszej kolejności, mając na uwadze wydany w sprawie wyrok, należało przeprowadzić postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] nr [...] a następnie przeprowadzić postępowanie administracyjne mające na celu ponowne rozpatrzenie wniosku strony z dnia 29 października 2008 r. w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek.

W tym zakresie organ wskazał, że decyzją z dnia [...] Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] nr [...]. W związku

ze złożonym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uchylił w całości decyzję z dnia [...] nr [...] i stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] nr [...], zmieniającej decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek.

W tym stanie rzeczy organ wszczął postępowanie administracyjne mające na celu rozpatrzenie wniosku z dnia 29 października 2008 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. W trakcie prowadzonego postępowania organ ustalił,

że na koncie wnioskodawcy pozostały wyłącznie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez osoby ubezpieczone oraz

w części finansowanej przez płatnika.

W zakresie wniosku w sprawie umorzenia nalaności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone, niebędące płatnikami składek organ wskazał, że postępowanie jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak przepisów prawa, które byłyby podstawą odmowy umorzenia tych składek. W tym zakresie organ powołał art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym, do składek finansowanych przez ubezpieczonych, niebędących płatnikami składek nie stosuje się instytucji umorzenia, rozłożenia na raty oraz odroczenia terminu płatności. Powołany przepis prawa wyklucza zatem możliwość podejmowania przez Zakład rozstrzygnięć w zakresie umarzania bądź odmowy umorzenia składek w części finansowanej przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami tych składek. Wniosek w części dotyczącej umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych, nie może być zatem przedmiotem merytorycznego rozpatrzenia przez Zakład.

Merytorycznemu rozpatrzeniu podlegają natomiast należności w części finansowanej przez płatnika oraz odsetki za zwłokę od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek i w odniesieniu do nich organ przeprowadził postępowanie.

W wyniku prowadzonego postępowania, na podstawie zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego ustalono, że strona prowadziła działalność gospodarczą w okresie od kwietnia 1992 r. do września 2002 r. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej strona podlegała tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył stronie składki na ubezpieczenie zdrowotne dotyczące jej osoby za okres od 01/1999 do 04/2002 wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł gdyż uznał, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 28 ust 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z uwagi na powyższe, na koncie wnioskodawcy pozostały zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy

i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez osoby ubezpieczone i przez płatnika.

Organ wskazał, że w stosunku do figurujących na koncie wnioskodawcy zaległości prowadzona jest egzekucja za pośrednictwem Komornika Sądowego

w C. (na mocy postanowienia sądu z dnia 09 marca 2006 r., sygn. akt I Co 57/06 o prowadzeniu łącznej egzekucji przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C.) poprzez zajęcie świadczenia emerytalnego. Z emerytury dokonywane są potrącenia w wysokości 25% świadczenia emerytalnego, z czego na poczet zaległych składek przekazane zostały zaledwie dwie wpłaty: w dniu 29 grudnia 2006 r. i 01 października 2007 r. w łącznej kwocie 81 zł.

W związku z brakiem od listopada 2007 r. do dnia sporządzenia niniejszego wniosku wpłat na poczet zaległych składek, pozyskano informację, iż Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w C. prowadzi obecnie egzekucję z świadczenia emerytalnego na rzecz pięciu wierzycieli na łączną kwotę [...] zł.

Organ podkreślił, że jedynym składnikiem majątkowym strony jest świadczenie emerytalne, a egzekwowane kwoty przeznaczane są na pokrycie kosztów egzekucyjnych.

Ponadto organ ustalił, że strona nie posiada żadnych nieruchomości, udziałów w firmach i przedsiębiorstwach, papierów wartościowych, wierzytelności ani ruchomości przedstawiających wartość egzekucyjną. Wnioskodawca zamieszkuje w mieszkaniu należącym do syna, a jedynym źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne pobierane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., które po potrąceniach komorniczych wynosi [...] zł netto miesięcznie.

Wskazując na przesłanki umorzenia należności z tytułu składek związane z ich całkowitą nieściągalnością, określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organ podał, że z przyczyn oczywistych nie zachodzi przesłanka wskazana w art. 28 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy. W przedmiotowej sprawie nie toczyło się również postępowanie upadłościowe ani też likwidacyjne, tak więc nie zostały spełnione przesłanki ustawowe wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2 i pkt 4 omawianej ustawy.

Ponadto biorąc pod uwagę, że dokonane przez Komornika Sądowego

w C. wpłaty na poczet zaległych składek miały miejsce odpowiednio dwa i trzy lata przed opracowaniem niniejszego wniosku, a Zakład zobowiązany jest ustalić aktualny stan sprawy w toku postępowania prowadzonego z wniosku o umorzenie, organ przyjął, że dochodzenie należności z tytułu składek za pośrednictwem Komornika Sądowego w C. jest obecnie nieskuteczne. Nie mniej jednak Komornik Sądowy w C. nie wydał postanowienia o umorzeniu prowadzonego postępowania i w konsekwencji nie doszło do stwierdzenia braku środków pozwalających na uregulowanie zadłużenia, przez co nie konkretyzuje się przesłanka umorzenia zawarta w art. 28 ust. 3 pkt 5 oraz pkt 6 wskazanej ustawy. W rozpatrywanej sprawie nie ma też zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 4a, albowiem wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

Biorąc natomiast pod uwagę fakt, że działalność gospodarcza nie jest już prowadzona, brak jest majątku, z którego można by egzekwować należności oraz

że nie istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności na małżonka, następców prawnych oraz na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, organ stwierdził, że w przedmiotowym przypadku zachodzi przesłanka umorzenia zawarta w art. 28 ust. 3 pkt 3 cytowanej ustawy. Organ jednocześnie zaznaczył, że dochodzenie należności z tytułu składyk za pośrednictwem Komornika Sądowego w C. jest obecnie nieskuteczne, bowiem wpłaty na poczet zaległych składek miały miejsce odpowiednio dwa i trzy lata przed opracowaniem niniejszego wniosku. W konsekwencji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanowił w ramach uznania administracyjnego umorzyć należności w części finansowanej przez płatnika.

Z uwagi jednak, że zgodnie z zapisem art. 28 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, umorzenie składek powoduje także obligatoryjne umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty, Zakład był zobowiązany umorzyć odsetki tylko w przypadku, gdy umorzeniu podlegała należność główna. W tym kontekście Zakład nie wyraził zgody na umorzenie odsetek za zwłokę od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek.

Na decyzję organu II instancji J. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wydaną przez organ decyzję zaskarżyła w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie [...] zł i ubezpieczenia zdrowotne w kwocie [...] zł. Strona uzasadniając skargę podniosła, że ma [...] lat, jest bardzo chora, od 2007 r. jest wdową. Wskazała, że leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego od 2001 r., przebywała w szpitalu z objawami anemii i krwawienia do przewodu pokarmowego, do dnia dzisiejszego jest pod stałą opieką lekarzy. Wskazała, że ma orzeczenie Komisji Zdrowia Psychicznego o niepełnosprawności.

Odnosząc się do przedmiotowych zaległości objętych wnioskiem o umorzenie podała, że powstały one w konsekwencji spłacania zaległości wobec Urzędu Skarbowego w wysokości [...] zł. Skarżąca podniosła, że Urząd Skarbowy ją skrzywdził, i dlatego dziś jest w sytuacji bez wyjścia z problemami finansowymi. Strona zwróciła się o umorzenie przedmiotowych odsetek albowiem nie będzie ich w stanie spłacić do końca życia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zostały uprawnione przez Ustawodawcę do kontroli działań administracji publicznej. Zatem sądowa kontrola decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cyt. ustawy jest sprawowana w oparciu o kryterium zgodności z prawem tychże rozstrzygnięć administracji.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie przez Sąd, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa

w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie albowiem organ dokonał nieprawidłowej interpretacji przepisu art. 30 oraz art. 28 ustawy z dnia

13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej u.s.u.s. (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.).

Jak wynika z akt sprawy skarżąca wnioskiem z dnia 29 października 2008 r. domagała się umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez osoby ubezpieczone oraz w części finansowanej przez płatnika. Zgodnie z art. 30 cyt. powyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek finansowanych przez ubezpieczonych, niebędących płatnikami składek nie stosuje się instytucji umorzenia, rozłożenia na raty czy też odroczenia terminu płatności.

Organ zatem prawidłowo wskazał, że ww. przepis prawa wyklucza możliwość podejmowania przez ZUS rozstrzygnięć w zakresie umarzania bądź odmowy umorzenia składek w części finansowanej przez osoby ubezpieczone, niebędące płatnikami tych składek. Dlatego zgodnie z wypracowaną linią orzeczniczą w sytuacji gdy wniosek o umorzenie należności z tytułu składek obejmuje składki finansowane przez ubezpieczonych (pracowników), właściwym rozstrzygnięciem jest jedynie umorzenie postępowania na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. Brak jest bowiem przedmiotu postępowania w tym znaczeniu, że nie istnieją należności, do których mógłby mieć zastosowanie art. 28 ustawy z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (porównaj wyrok WSA w Olsztynie z dnia 11 lutego 2009 r. w sprawie I SA/Ol 495/08).

W związku z tym należy stwierdzić , iż stanowisko organu jest prawidłowe,

że wniosek w części dotyczącej umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych, nie może być przedmiotem merytorycznego rozpatrzenia przez ZUS.

Natomiast merytorycznemu rozpatrzeniu podlegają należności w części finansowanej przez płatnika oraz odsetki za zwłokę od składek w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek i w odniesieniu do nich organ winien przeprowadzić postępowanie, co zresztą uczynił.

Organ stwierdzając, że skarżąca nie prowadzi już działalności gospodarczej, jak również, że nie jest w posiadaniu majątku, z którego można by egzekwować należności. Ponadto organ wskazał, że brak jest możliwości przeniesienia odpowiedzialności na małżonka, następców prawnych oraz na osoby trzecie

w rozumieniu przepisów ustawy Ordynacja podatkowa i na tej podstawie organ prawidłowo wywiódł, że w przedmiotowym przypadku zachodzi przesłanka umorzenia zawarta w art. 28 ust. 3 pkt 3 cytowanej ustawy.

Następnie organ postanowił w ramach uznania administracyjnego umorzyć należności w części finansowanej przez płatnika. Zdaniem organu zapis art. 28 ust. 4 cyt. ustawy przeciwstawia się temu aby umorzyć ww. odsetki za zwłokę skoro nie miał prawa umorzyć należności głównej w postaci składek za pracowników, w części finansowanej przez nich.

W tym miejscu Sąd stwierdza, że interpretacja ww. wskazanych przepisów nie uprawnia do zakazu umarzania tzw. dodatkowych kosztów nieopłaconych składek przez płatnika. Płatnik bezwzględnie jest jedynie płatnikiem tej części składek, które opłacają sami ubezpieczeni. Te należności nie mogą być objęte żadną z wyżej wymienionych ulg w postaci umarzania, rozłożenia na raty. Natomiast w sytuacji gdy płatnik nie przekazuje ZUS tychże składek w terminie ustawowym to z tytułu zwłoki winien zostać obciążony odsetkami, które płaci z własnych środków. W związku z czym odsetki te obciążają wyłącznie płatnika a nie pracowników.

Dlatego w takiej sytuacji jak w przedmiotowej sprawie organ traktując składki za pracowników jako należność główną odmówił umorzenia pozostałych zaległości mimo, że sam stwierdził, że zachodzą przesłanki do umorzenia wynikające z art. 28 ust. 3 pkt 3 nie umorzył odsetek.

Zatem twierdzenie organu, że zakład był zobowiązany umorzyć odsetki tylko

w przypadku gdy umorzeniu podlegała należność główna rozumiana jako składki za pracowników nie zasługuje zdaniem Sądu na aprobatę.

W tym miejscu należy przywołać wyrok WSA w Warszawie , jaki zapadł w dniu 31 października 2007r. w sprawie V SA/Wa 1816/07, gdzie stwierdzono :

"Art. 28 dotyczy umarzania nie tylko samych składek, lecz należności z tytułu składek, które to pojęcie, według art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obejmuje składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Jednoznaczna deklaracja ustawodawcy, zawarta

w art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotycząca sposobu rozumienia pojęcia "należności z tytułu składek", nakazuje przyjąć, iż art. 30 ustawy wyłącza stosowanie art. 28 wobec jedynie składek, nie wyłącza natomiast dopuszczalności rozważania przez organy orzekające zastosowania art. 28 wobec pozostałych elementów składających się na ustawowo zdefiniowane pojęcie "należności z tytułu składek", w tym odsetek".

Jak również wyrok z 7 kwietnia 2008r. w sprawie V SA/Wa 2584/07, w którym Sąd stwierdził m. innymi , że :

"Przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajduje zastosowanie wobec wnioskodawcy jako osoby ubezpieczonej, w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne własne oraz

w zakresie odsetek od należności z tytułu składek "za pracowników" i innych należności ubocznych. Wyżej wymieniony przepis nie ma natomiast zastosowania jedynie do zadłużenia z tytułu składek "za pracowników". Reasumując, art. 28 u.s.u.s. pozwala na umarzanie samych odsetek za zwłokę od wskazanych w nim składek, jak i od składek wskazanych w art. 32 tej ustawy".

Powyższa linia orzecznicza została zaakceptowana przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z 21 stycznia 2009 r. w sprawie II GSK 679/08 wyraził następujący pogląd :

"1. Wszędzie tam, gdzie w ustawie z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca posługuje się pojęciem "należności z tytułu składek", regulacja ustawowa dotyczy nie tylko składek, ale także odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

2. Artykuł 28 ust. 4 ustawy z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w ogóle nie dotyczy dopuszczalności umarzania odsetek (te kwestie reguluje art. 28 ust. 1 ustawy). Artykuł 28 ust. 4 ustawy wprowadza jedynie niejako "rozszerzony" skutek umorzenia składek.

3. Niemożność umorzenia składek na podstawie art. 30 ustawy z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych nie stanowi przeszkody przy umarzaniu pozostałych elementów należności z tytułu składek".

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę uwzględnił.

O wykonalności orzekł na podstawie art. 152 cyt. ustawy.

E. Kruppik-Świetlicka U. Wiśniewska T. Liwacz