Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1163/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 95 ust. 8, art. 98 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 9 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2019 roku sprawy ze skargi A. Spółki Akcyjnej Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości - oddala skargę. AK.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] znak: [...], wydaną na podstawie m.in. art. 95 pkt 8 i art. 96 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, po rozpatrzeniu wniosku A S.A. w W. (dalej A S.A.), Wójt Gminy D. zatwierdził podział nieruchomości objętych księgą wieczystą nr [...], stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym A S.A.: oznaczonej w rejestrze gruntów jako działka nr 120/8 o powierzchni 9,4514 ha w obrębie [...] - na działki nr: 120/9 o powierzchni 8,5154 ha, 120/10 o powierzchni 0,4391 ha i 120/11 o powierzchni 0,4969 ha oraz oznaczonej w rejestrze gruntów jako działka nr 127/2 o powierzchni 8,61 ha w obrębie [...] - na działki nr: 127/3 o powierzchni 0,6058 ha, 127/4 o powierzchni 7,48 ha, 127/5 o powierzchni 0,1499 ha, 127/6 o powierzchni 0,0338 ha, 127/7 o powierzchni 0,0881 ha i 127/8 o powierzchni 0,2518 ha, zgodnie z mapą z projektem podziału nieruchomości zaewidencjonowaną w dniu [...] pod numerem [...], stanowiącą załącznik do tej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że z uwagi na podstawę prawną wniosku o podział przedmiotowych nieruchomości - art. 95 pkt 8 u.g.n. - nie podlegał on opiniowaniu w trybie art. 93 ust. 4 i 5 u.g.n. Jednocześnie podkreślił, że zastosowanie tego przepisu wynika z faktu, iż grunty te wchodzą w skład terenów zamkniętych. Następnie opisał przedłożony mu projekt podziału nieruchomości, odnotowując fakt wydzielenia z nich działek "pod drogi według ich kategorii", tj. działek nr: 120/10 i 120/11 z działki nr 120/8 oraz działek nr: 127/3, 127/5, 127/6 i 127/8 z działki nr 127/2. Wyjaśnił przy tym, że nie jest możliwe zastosowanie art. 98 u.g.n. W podsumowaniu stwierdził, że w jego ocenie zachodzą podstawy do zatwierdzenia podziału nieruchomości zaproponowanego przez użytkownika wieczystego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A S.A., reprezentowana łącznie przez pełnomocników: P. K. (dyrektora Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami w W.) i A. D. (zastępcę dyrektora tego Oddziału ds. obrotu nieruchomościami). W treści odwołania pełnomocnicy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 79a i art. 80 K.p.a. oraz naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 98 ust. 1 u.g.n. W uzasadnieniu odwołania wyjaśniono, że celem wnioskowanego podziału nieruchomości jest przygotowanie ich do wniesienia w formie aportu na rzecz zarządcy infrastruktury kolejowej, m.in. poprzez wydzielenie działek zajętych pod drogi powszechnego korzystania. Stwierdzono, że wadliwość kwestionowanej decyzji tkwi w fakcie niepowołania w podstawie prawnej art. 98 ust. 1 u.g.n. oraz niewskazania w jej treści, że podział został dokonany w trybie określonym w tym przepisie, a projektowane działki drogowe stanowią drogę publiczną powiatową. Podniesiono, że organ nie przeprowadził żadnych czynności wyjaśniających w celu ustalenia, zgodnie z treścią wniosku, czy drogi istniejące na nieruchomościach będących przedmiotem podziału, służące ogółowi mieszkańców, zostały formalnie zakwalifikowane do odpowiedniej kategorii dróg publicznych. Zamiast tego skupił się na kwestiach nieistotnych, tj. związanych z lokalizacją tych gruntów na terenach zamkniętych i planem miejscowym. Do odwołania została załączona m.in. dokumentacja fotograficzna.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.), art. 95 pkt 8, art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 121 z późn. zm.),. Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie organy administracji publicznej właściwe w sprawie podziału nieruchomości są związane treścią wniosku A S.A. w zakresie wskazania art. 95 pkt 8 u.g.n. jako podstawy prawnej zatwierdzenia żądanego przez stronę podziału działek. Stosownie do tego unormowania niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu wydzielenia działek gruntu na terenach zamkniętych. W przepisach u.g.n. brak jest definicji terenów zamkniętych, dlatego zasadne jest posłużenie się w postępowaniu podziałowym podstawową definicją legalną tego pojęcia, zawartą w art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2101 z późn. zm.; dalej p.g.k.). W świetle tego przepisu tereny zamknięte są to tereny o charakterze zastrzeżonym ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, określone przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych. W myśl art. 4 ust. 2a p.g.k. tereny zamknięte są ustalane przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych w drodze decyzji, w której określane są również granice terenu zamkniętego. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1073 z późn. zm.; dalej u.p.z.p.) tereny zamknięte nie są objęte zadaniami własnymi gminy w zakresie kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. W odniesieniu do terenów zamkniętych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustala się tylko granice tych terenów oraz granice ich stref ochronnych, a w strefach ochronnych ustala się ograniczenia w zagospodarowaniu i korzystaniu z terenów, w tym zakaz zabudowy (art. 4 ust. 3 u.p.z.p.), przy czym przepisów ust. 3 nie stosuje się do terenów zamkniętych ustalanych przez ministra właściwego do spraw transportu (art. 4 ust. 4 u.p.z.p.). Zgodnie zaś z art. 14 ust. 6 u.p.z.p. planu miejscowego nie sporządza się dla terenów zamkniętych, z wyłączeniem terenów zamkniętych ustalanych przez ministra właściwego do spraw transportu (z zastrzeżeniem, że przepisy art. 4 ust. 4 i art. 14 ust. 6 u.p.z.p. w obecnym kształcie obowiązują od 2010 r.). Mając na uwadze treść przytoczonych regulacji prawnych, organ stwierdził, że w razie złożenia przez uprawniony podmiot wniosku o podział nieruchomości w oparciu o art. 95 pkt 8 u.g.n., analiza dopuszczalności podziału sprowadza się w istocie do zweryfikowania, czy nieruchomość, z której mają być wydzielone działki gruntu w sposób przedstawiony na załączonym projekcie podziału, wchodzi w skład terenów zamkniętych. W takim wypadku żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy nie mają zaś, zgodnie z wyraźną dyspozycją art. 95 u.g.n., ustalenia planu miejscowego czy decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem podziału są dwie działki ewidencyjne: nr 120/8 w obrębie [...] i nr 127/2 w obrębie [...], z których - zgodnie z wolą wnioskodawcy wyrażoną na załączonej do wniosku mapie z projektem podziału - mają być wydzielone odpowiednio działki nr: 120/9-120/11 i 127/3-127/8. Jak ustaliło Kolegium w oparciu o zupełną treść księgi wieczystej nr [...], wskazane wyżej działki gruntu zostały wyodrębnione odpowiednio z działek nr: 120/1 w obrębie [...] i 127 w obrębie [...], które decyzją nr 3 Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 24 marca 2014 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych (Dz.Urz.MIiR z 2014 r. poz. 25 z późn. zm.) zostały zaliczone do terenów zamkniętych w rozumieniu m.in. art. 95 pkt 8 u.g.n. Stwierdzenie powyższej okoliczności prowadzi wprost do konkluzji, że istnieją przesłanki do zatwierdzenia proponowanego podziału nieruchomości w trybie określonym w tym przepisie, a tym samym, że prawidłowe jest rozstrzygnięcie Wójta Gminy D. o takiej treści, wydane na podstawie art. 96 ust. 1 u.g.n. Organ podkreślił, że przedmiotem sporu w tej sprawie są w istocie inne kwestie, tj. czy organ pierwszej instancji powinien - jak uważa strona - powołać w podstawie prawnej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości art. 98 ust. l u.g.n. i - stosując ten przepis - wskazać w jej treści, że powstałe w wyniku podziału działki nr: 120/10 i 120/11 (wyodrębnione z działki nr 120/8), a także 127/3, 127/5, 127/6 i 127/8 (wyodrębnione z działki nr 127/2) zostały wydzielone pod drogi publiczne. Takie wskazanie w sposób jednoznaczny sugerowałoby, że działki te przejdą z mocy prawa na własność odpowiednich podmiotów publicznych, z dniem, w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna, a ustanowione na nich prawo użytkowania wieczystego z tą datą wygaśnie.

Kolegium, powołując się w tym zakresie na ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych stanęło na stanowisku, że z woli ustawodawcy zakres rozstrzygnięcia w postępowaniu podziałowym jest ograniczony do zatwierdzenia albo odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości (art. 96 ust. 1 u.g.n.), ewentualnie - w niektórych przypadkach zatwierdzenia podziału - może być poszerzony o dodatkowe elementy, wyraźnie określone w art. 93 ust. 2a i art. 99 u.g.n. Nie obejmuje on natomiast w szczególności orzeczenia o przejściu z mocy prawa własności działki gruntu wydzielonej pod drogę publiczną w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n. Kolegium podzieliło pogląd zaprezentowany w wyroku NSA sygn. akt I OSK 991/15, choć w złagodzonej wersji oraz wskazało na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 642/17 i WSA w Bydgoszczy z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Bd 253/17. Zdaniem Kolegium w uzasadnieniu decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości mogą znaleźć się informacje o wydzieleniu danej działki pod drogę publiczną i może w nim być przytoczona treść art. 98 ust. 1 u.g.n., ale w takim wypadku wskazane elementy decyzji mają jedynie charakter fakultatywny i informacyjny, natomiast nie rozstrzygają ani o statusie drogi, ani o skutkach prawnych wynikających z decyzji. W szczególności nie wiążą sądu rozpatrującego wniosek właściwego organu o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa (art. 98 ust. 2 u.g.n.) czy powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, wytoczone przez dotychczasowego właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości w razie niezłożenia takiego wniosku; nie wiążą też starosty w sprawie administracyjnej dotyczącej ustalenia odszkodowania (art. 98 ust. 3 u.g.n.). Tym samym zdaniem Kolegium zarzuty odnoszące się do art. 98 ust. 1 u.g.n., sformułowane w treści odwołania A S.A., są bezpodstawne. Zadaniem Wójta Gminy D. w prowadzonym na wniosek strony postępowaniu podziałowym było wyłącznie zbadanie dopuszczalności zaproponowanego przez nią podziału nieruchomości i z tego zadania organ pierwszej instancji się wywiązał, wydając rozstrzygnięcie na podstawie art. 95 pkt 8 i art. 96 ust. 1 u.g.n. Nie można natomiast czynić mu zarzutu, że nie powołał art. 98 ust. 1 u.g.n. w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy regulacja ta nie stanowi elementu podstawy prawnej rozstrzygnięcia w sprawie podziału nieruchomości, jak również nie stwierdził w treści decyzji faktu wydzielenia niektórych działek gruntu pod drogi publiczne, w sytuacji gdy nie miał takiego obowiązku, a dodatkowo - wbrew sugestiom strony - ów fakt nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zebranym w toku postępowania. Kolegium podniosło, że okoliczność, iż na częściach działek nr: 120/8 i 127/2 odpowiadających wyodrębnionym z nich działkom nr: 120/10, 120/11, 127/3, 127/5, 127/6 i 127/8 są urządzone ogólnodostępne drogi nie jest wystarczająca do przyjęcia, że są one zajęte pod drogi publiczne, a tym samym, że wydzielenie wskazanych działek nastąpiło pod drogi publiczne. W art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych jako jeden z wymogów uznania drogi za drogę o takim statusie wskazuje się, by była ona "zaliczona na podstawie ustawy do jednej z kategorii dróg". Ta część przepisu odwołuje się do aspektu formalnego pojęcia drogi publicznej (zob. art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 2, art. 6a ust. 2, art. 7 ust. 2 u.d.p.), który musi występować niezależnie od aspektu faktycznego wyrażonego w zwrocie "z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem [...]". Z akt sprawy nie wynika jednak, by drogi utworzone na nieruchomościach będących przedmiotem podziału zostały formalnie zaliczone do którejś z kategorii dróg publicznych na podstawie rozporządzeń lub uchwał właściwych organów. Ponadto, status spornych dróg jako dróg publicznych nie wynika także z ustaleń planów miejscowych. Opierając się na prawidłowych ustaleniach organu pierwszej instancji, działka nr 127/2 w obrębie [...] jest położona na obszarze, dla którego nie uchwalono miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z kolei działka nr 120/8 w obrębie [...] jest zlokalizowana na obszarze, dla którego obowiązuje miejscy plan zagospodarowania przestrzennego gminy D. dla obszaru części sołectw D., Z., W., D. i D., przyjęty uchwałą Rady Gminy D. nr [...] z dnia [...]r. (Dz.Urz. Woj . [...]. z [...] r. Nr [...], poz. [...] z późn.zm.), jednakże plan ten nie zawiera żadnych ustaleń dotyczących przeznaczenia tego terenu ze względu na zakwalifikowanie go do terenów zamkniętych (w czasie uchwalenia analizowanego planu miejscowego przepisy u.p.z.p. przewidywały bezwzględny zakaz ustalania przeznaczenia gruntów wchodzących w skład terenów zamkniętych). Zdaniem Kolegium A S.A. powinna doprowadzić do wszczęcia odpowiedniego postępowania cywilnego lub administracyjnego, w którym okoliczności określone w art. 98 ust. 1 u.g.n. stanowią ustawowe przesłanki orzeczenia/rozstrzygnięcia.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła A S.A., wnosząc o uchylenie zaskarżonej w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Decyzji zarzucono m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego tj. a) art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2018r., poz. 121) przez jego niezastosowanie i w konsekwencji wydanie decyzji niezgodnie z wnioskiem A S.A.; b) art. 6, art. 8 i art. 9 K.p.a. tj. praworządności, zaufania obywateli do organów władzy. Strona skarżąca wyjaśniła, że projektowana działka nr 120/10 o pow. 0,4391 ha jest zajęta i wykorzystywana jako ulica A - pomiędzy ulicami B i C (zakres i przebieg drogi został wysłany do realizacji przez Urząd Gminy w D.); projektowana działka nr 120/11 o pow. 0,4969 jest zajęta i wykorzystywana jako jedyna droga dojazdu dla mieszkańców do swoich posesji ulica D - dojazd do ulicy B (zakresy i przebieg drogi został wysłany do realizacji przez Urząd Gminy w D.); projektowana działka nr 127/3 o pow. 0,6058 ha jest zajęta i wykorzystywana jako jedyna droga dojazdu dla mieszkańców do swoich posesji ulica D; projektowana działka nr 127/5 o pow. 0,1499 ha jest zajęta i wykorzystana jako droga dojazdowa do działek 251, 250/1, na których znajduje się cmentarz; projektowana działka nr 127/6 o pow. 0,0338 ha jest przedłużeniem ulicy D oraz łącznikiem z ulicą C; projektowana działka nr 127/8 o pow. 0,2518 ha jest zajęta i wykorzystywana jako ulica A pomiędzy ulicami B i C. Strona zarzuciła, że w podstawie prawnej decyzji organu I instancji nie wskazano art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, brak jest wskazania w decyzji jakie drogi zostały wydzielone w wyniku tego podziału, nie wskazano też, iż podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego nieruchomości, o co we wniosku z dnia 26 lutego 2018 roku wnosiło A S.A. W ocenie A S.A. zaskarżona decyzja jako naruszająca prawo winna zostać uchylona. Zdaniem strony skarżącej ustalenie stanu faktycznego, będącego przedmiotem rozstrzygnięcia należy do organów administracji, a nie do wnioskodawcy w sprawie o podział nieruchomości zajętych pod drogi publiczne. To organ, rozpoznający wniosek o podział nieruchomości, złożony w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n. ma obowiązek sprawdzić, czy projekt podziału jest zgodny z przepisami, czy na przedmiotowych projektowanych działkach teren zajęty jest pod drogę publiczną. Ponadto, z uzasadnienia decyzji organu l instancji nie kwestionowanego przez organ II instancji wynika, iż działki podlegające wydzielaniu stanowią drogi, z których korzysta ogół mieszkańców bez ograniczeń. Mając powyższe informacje w aktach sprawy, organ II instancji, w którego ocenie ustalenia były niewystarczające, jest władny przeprowadzić postępowanie uzupełniające/wyjaśniające w tej sprawie i uzupełnić materiał dowodowy w tym zakresie na okoliczność, co podnosi odwołująca, że projektowane działki stanowią w istocie drogę publiczną, z której korzystają wszyscy mieszkańcy. Organ l instancji w toku postępowania wskazał, iż projektowane do wydzielania drogi mają nadane nazwy ulic - są to ulica D i ulica A. Świadczy to o władztwie administracyjnym dotyczącym terenu i faktycznym jego wykorzystywaniu jako drogi publicznej, drogi gminnej. Skoro Gmina nadała drodze nazwę ulicy, świadczy to o tym, iż jest to droga publiczna. A SA podała, że na projektowanych działkach znajduje się jezdnia asfaltowa, która stanowi obecnie drogę publiczną, zaś wydzielenie działki stanowi jedynie uporządkowane jej stanu prawnego. Do tej argumentacji organ II instancji w ogóle się nie ustosunkował, czym zdaniem strony naruszył art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., analizując jedynie zagadnienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i terenu zamkniętego. Jeżeli bowiem w toku postępowania wyjaśniającego zostanie wykazane, że zaliczenie do odpowiedniej kategorii drogi już nastąpiło, to okoliczność, że fragment drogi powiatowej został objęty decyzją o ustaleniu lokalizacji terenu zamkniętego nie zmienia jej charakteru podobnie jak nie zmieni charakteru terenu zamkniętego wydzielenie na jego obszarze działki drogowej.

W ocenie strony skarżącej organ II instancji naruszył art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nie dokonanie wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, czym winien być zdeterminowany z uwagi na treść wniosku A S.A. i ustaleń podczas okazania granic, co doprowadziło do naruszenia zasad wyrażonych w art. 6, art. 8 i art. 9 K.p.a. tj. praworządności, zaufania obywateli do organów władzy. Ponadto, organ II instancji naruszył art. 79a K.p.a. poprzez nie wskazanie stronie niespełnionych lub niewykazanych przesłanek od niej zależnych i żądania przedłożenia dodatkowych dowodów, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Organ II instancji naruszył art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów, skutkujące brakiem oceny stanu faktycznego na gruncie, i brakiem analizy przebiegu drogi publicznej znajdującej się na działkach projektowanych. Zdaniem strony skarżącej z decyzji zatwierdzającej podział musi wynikać, iż podział został dokonany w trybie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, konieczne jest również wskazanie, która działka projektowania stanowi drogę publiczną i jakiej kategorii. Bez takiego rozstrzygnięcia decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, na której znajduje się droga publiczna jest wadliwa i niewykonalna. Zaskarżona decyzja spowoduje stan niepewności co do tego, które z wydzielonych działek gruntu zostały wydzielone pod drogi publiczne. Nie zmienia tego wskazane w decyzji organu II instancji pouczenie, iż skarżąca może korzystać z innych środków prawnych co do ustalenia swojego prawa. Wskazane przez organ II instancji środki prawne służą bowiem innym celom - w sytuacji, kiedy podmiot, na który przeszła własność nieruchomości z mocy prawa nie wykonuje swoich zobowiązań. Jednak, wbrew organowi II instancji - nie należy do kompetencji innych organów lub podmiotów ustalanie w drodze innych postępowań, czy wydzielone działki zostały zajęte pod drogę publiczną. Takich ustaleń winien dokonać organ zatwierdzający decyzję o podziale nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, jej zarzuty nie mogą odnieść skutku. Spór w sprawie ogranicza się do zasadności powołania w decyzji, zatwierdzającej podział nieruchomości jako jej podstawy prawnej art. 98 ust.1 u.g.n. i określenia charakteru prawnego jednej z nowopowstałych działek.

Przede wszystkim nie ma racji skarżąca twierdząc, że podział nieruchomości odbywa się w trybie i na podstawie art. 98 ust.1 u.g.n. Przepis ten nie normuje szczególnego trybu podziału nieruchomości, a jedynie stanowi o skutkach prawnych dokonanego podziału. Przewidując w art. 98 ust. 1 u.g.n. skutek decyzji podziałowej w postaci przejścia z mocy prawa działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne na własność właściwej jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa, ustawodawca nie przewidział żadnej formy potwierdzającej ów skutek (w postaci decyzji, aktu własności nieruchomości czy tym podobnych, na kształt stwierdzenia nabycia spadku), ani nie wskazał organu, który byłby właściwy do wydania tego rodzaju orzeczenia (tak WSA w Bydgoszczy w wyroku z 12 grudnia 2017 r. w sprawie II SA/Bd 253/17, LEX nr 2457741)

Natomiast podział nieruchomości na wniosek strony skarżącej odbywał się na podstawie art.95 ust. 8 u.g.n. W art. 95 u.g.n. unormowano wyjątki od ogólnych zasad podziału nieruchomości. Odmienność trybu podziału nieruchomości na podstawie art. 95 u.g.n. w stosunku do zasad ogólnych, określonych w art. 93 u.g.n. polega na braku związania ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego czy decyzji o warunkach zabudowy.

Jedynym celem podziału nieruchomości na terenach zamkniętych (ust.8 art. 95 u.g.n.) jest wydzielenie działek na terenie zamkniętym. Kryteria, które zobligowany jest zbadać organ zatwierdzając podział w tym trybie to ocena, czy nieruchomość znajduje się na terenie zamkniętym, zdefiniowanym w art. 2 pkt 9 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i czy podział ten nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi. Żadne inne przesłanki nie zostały przez ustawodawcę przewidziane dla dokonania podziału w tym szczególnym trybie. W tym miejscu wyjaśnić wypada, że powołany w uzasadnieniu skargi wyrok NSA z 8 marca 2018 roku I OSK 748/16 dotyczył odmiennego stanu faktycznego i prawnego bowiem tam podziału nieruchomości nie dokonano w trybie art. 95 ust.8 u.g.n.

Niesporne w sprawie jest, że nieruchomość podlegająca podziałowi usytuowana jest na terenie zamkniętym. Ustalenia organów w tym zakresie nie budzą wątpliwości. We wniosku o podział skarżąca Spółka jako cel podziału działki nr 551 wskazała przygotowanie działki do aportu na rzecz zarządcy infrastruktury. Decyzja Wójta Gminy N. jest zgodna z wnioskiem. W ocenie sądu w decyzji podziałowej na terenach zamkniętych nie można domagać się wyznaczenia działek pod drogi publiczne, bowiem nie jest to kwestia związana z podziałem nieruchomości, lecz ze stosunkami własnościowymi, które winny być rozstrzygnięte przez sądy powszechne. Skutki prawne, o których mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n., w postaci utraty własności lub prawa użytkowania wieczystego działek wydzielonych pod drogi publiczne nie są przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, ale są następstwem wydania tej decyzji, przejście prawa własności następuje bowiem z mocy samego prawa. Poza tym na mapie podziału działkę nr 551/7 oznaczono jako "dr", ta część nieruchomości nr 551 stanowiła już wcześniej fragment drogi powiatowej, ale innej, niż powoływana przez skarżącą Spółkę. Wbrew zarzutom skargi nie ma jednak podstaw do rozstrzygnięcia w decyzji podziałowej w trybie art. 95 ust.8 u.g.n., że jedna z uzyskanych działek stanowi drogę publiczną. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 czerwca 2017r. w prawie I OSK 2837/16.

Przytoczona wyżej argumentacja sprawia, że sąd nie podzielił poglądu wyrażonego w uzasadnieniu wyroku tutejszego sądu z 22 września 2017 roku w sprawie II SA/Łd 502/17, powołanego w skardze. Przyjęte stanowisko co do wykładni art.98 ust.1 u.g.n. czyni niezasadnym zarzuty nieustalenia przeznaczenia dzielonych gruntów czy zarzut zaniechania żądania od strony wyjaśnień w tym zakresie.

Raz jeszcze podkreślić należy, że skutki prawne, o których stanowi art. 98 ust.1 u.g.n. nie są przedmiotem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości a jej następstwem. Zatem nie wydaje się trafne wyprowadzanie z powyższej tezy wniosku, iż wobec tego w decyzji podziałowej konieczne jest zamieszczenie informacji o przeznaczeniu działki pod drogę publiczną, zwłaszcza w sytuacji, gdy działka ta de facto przeznaczenia nie zmienia. W rozpoznawanej sprawie oznaczałoby to konieczność prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia właściwej drogi publicznej, jak wyjaśniło bowiem SKO, Spółka oznaczyła ją nieprawidłowo. Tymczasem przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidują w przepisach art. 93-95 takiego postepowania.

Reasumując, wobec braku uzasadnionych zarzutów i z uwagi na to, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, sąd oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2018.1302).

M.K.