Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1554/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 125 § 1 pkt 1, art. 141 § 4, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18 i art. 110p § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, Protokolant Natalia Zawadka, po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E.B. i S.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Wr 79/19 w sprawie ze skargi E.B. i S.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 29 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prowadzenia egzekucji 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od E.B. i S.B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 17 maja 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, I SA/Wr 79/19, oddalił skargę E.B. i S.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 29 listopada 2018 r., w przedmiocie odmowy prowadzenia egzekucji.

W skardze kasacyjnej skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z 141 § 4 p.p.s.a., przez odstąpienie od zawieszenia postępowania sądowego, choć rozstrzygnięcie w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 29 listopada 2018 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z 30 sierpnia 2018 r., odmawiające prowadzenia egzekucji z wydzielonej części nieruchomości, tj. działki nr [...] o powierzchni 6.5867 ha, położonej w K., dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...], jest uzależnione od prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na postanowienie Dyrektora IAS we Wrocławiu z 28 listopada 2018 r., w przedmiocie odmowy uznania zarzutów na opis i oszacowanie wartości nieruchomości położonej w K.;

2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14

czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 i art. 110p § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.) poprzez oddalenie skargi i błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, że rozstrzygnięcie Dyrektora IAS we Wrocławiu, a wcześniej Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z 30 sierpnia 2018 r., są prawidłowe, w sytuacji gdy organ ten bezzasadnie odmówił uwzględnienia wniosku zgłoszonego przez skarżących podczas opisu i oszacowania nieruchomości w dniu 3 sierpnia 2018 r., tj. wniosku o prowadzenie egzekucji z wydzielonej części nieruchomości (działki nr [...] o powierzchni 6.5867 ha), w sytuacji gdy ta część nieruchomości przy prawidłowym ustaleniu jej wartości może okazać się wystarczająca na zaspokojenie wierzyciela egzekwującego.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest oczywiście niezasadna.

Odnośnie do zarzutu opisanego w punkcie pierwszym. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W orzecznictwie dość jednolicie przyjmuje się, że aby móc zastosować art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. między daną sprawą sądowoadministracyjną a innym postępowaniem musi istnieć związek tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie tylko wtedy będzie upoważniało do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona (zob. postanowienie NSA z 21 kwietnia 2022 r., III OSK 707/22). Rozstrzygnięcie w sprawie I SA/Wr 78/19 nie miało wpływu na wynik sprawy niniejszej albowiem obie sprawy były rozpatrywane na jednym posiedzeniu, na którym zostały wydane dwa odrębne rozstrzygnięcia i w obu sprawach strona skarżąca miała możliwość ich jednoczesnego zaskarżenia i rozpoznaniu na jednym posiedzeniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co gwarantowało uwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych dla obu spraw.

Ponadto uszło uwadze strony skarżącej, że przepis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, co oznacza, że ocena zawieszenia pozostawiona została uznaniu sądu, który powinien rozważyć, czy jest w sprawie celowe wstrzymywanie biegu sprawy. Fakultatywność zawieszenia ma skutek taki, że nie można mówić o naruszeniu prawa procesowego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy w sytuacji gdy sąd administracyjny nie zawiesi postępowania sądowego mimo wystąpienia przesłanki określonej przywołanym przepisem.

Chybiony jest również zarzut opisany w punkcie drugim. Istotny dla sprawy przepis art. 110p § 1 u.p.e.a. stanowi, że na wniosek zobowiązanego, zgłoszony nie później niż podczas opisu i oszacowania wartości nieruchomości, jak również z urzędu, może być wystawiona na licytację wydzielona na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami część zajętej nieruchomości, której cena wywoławcza wystarcza na zaspokojenie wierzyciela egzekwującego. O prowadzeniu egzekucji z wydzielonej części nieruchomości organ egzekucyjny rozstrzyga po oszacowaniu wartości nieruchomości. Jeżeli zatem cena wywoławcza jest zbyt niska (nie wystarcza na zaspokojenie wierzyciela egzekwującego), to przepis art. 110p § 1 u.p.e.a. w ogóle nie może mieć zastosowania. Oznacza to, że możliwość wystawienia na sprzedaż części zajętej nieruchomości jest zastrzeżona tylko dla takich sytuacji, w których cena wywoławcza pozwala na zaspokojenie wierzyciela egzekwującego.

Jak zasadnie podniósł sąd pierwszej instancji zestawienie kwot z oszacowanych nieruchomości z kwotą istniejącej zaległości pokazuje, że ograniczenie egzekucji do części nieruchomości jest wykluczone, gdyż warunek dotyczący właściwej relacji pomiędzy wysokością ceny wywoławczej a wysokością zaległości nie został spełniony. Istnieje natomiast bardzo duże prawdopodobieństwo, że nawet w przypadku sprzedaży całej nieruchomości nie nastąpi zaspokojenie roszczeń wierzyciela. Nie można założyć, że sprzedaż licytacyjna części nieruchomości spowoduje wielokrotny wzrost wartości nieruchomości, który umożliwi uregulowanie zaległości. Nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia, by rezygnować z możliwości wyegzekwowania zaległości (nawet częściowo) i zgodzić się na ograniczenie egzekucji do części nieruchomości, wiedząc, że nie daje ona szans na ściągnięcie całości zaległości. Te uwagi można w całości odnieść do hipotetycznej sytuacji, że wartość nieruchomości oszacowana zostałaby zgodnie z żądaniem zobowiązanego, opartego na prywatnej opinii rzeczoznawcy majątkowego.

Pozostałe podstawy kasacyjne okazały się również niezasadne i pozostały bez wpływu na wynik sprawy.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia NSA Anna Dalkowska sędzia del. WSA Paweł Dąbek