Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 278/00
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 2001-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Powołane przepisy: article: art. 75
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Wystąpienie nadpłaty nie daje podatnikowi swobody w dysponowaniu nią, skoro przepis art. 75 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ stanowi, że nadpłaty podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych.

TEZY

Wystąpienie nadpłaty nie daje podatnikowi swobody w dysponowaniu nią, skoro przepis art. 75 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ stanowi, że nadpłaty podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2001 r., na podstawie przepisu art. 233 par. 1 pkt 1 w związku z art. 239 i art. 273 par. 1 pkt 2 lit. "b" ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, Izba Skarbowa w S. rozpatrując zażalenie Stefana O. z W. na postanowienie Urzędu Skarbowego w W. z dnia 4 października 1999 r. w sprawie zaliczenia z urzędu nadpłaty powstałej w podatku od towarów i usług za miesiąc maj 1995 r. w kwocie 18.118,30 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 37.052,50 zł na poczet zaległości w podatku od towarów i usług:

- za należność główną w kwocie (...) i odsetek w kwocie (...) - zaskarżone postanowienie utrzymała w mocy.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że wyrokiem z dnia 29 kwietnia 1999 r., I SA/Po 54/99, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Urzędu Skarbowego w W. z dnia 13 października 1995 r. oraz decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia 25 stycznia 1996 r. w przedmiocie potrącenia zobowiązania wynikającego z decyzji z dnia 20 marca 1995 r., z podlegającej zwrotowi różnicy między podatkiem naliczonym a należnym od towarów i usług za maj 1995 r. w kwocie 19.784,00 zł. Ponieważ w lutym 1996 r. Urząd Skarbowy zwrócił podatnikowi z należnej różnicy kwotę 1.665,70 zł, pozostała do zwrotu nadpłata w kwocie 18.118,30 zł wraz z odsetkami w kwocie 37.052,50 zł, które to kwoty organ podatkowy zaliczył na zaległości podatnika w podatku VAT za miesiące wymienione w decyzji.

W zażaleniu od decyzji Urzędu Skarbowego, Stefan O. zakwestionował sposób zaliczenia nadpłaty z uwagi na nieuwzględnienie kosztów egzekucyjnych pobranych w toku postępowań egzekucyjnych, odsetek uiszczonych Skarbowi Państwa z tyt. zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych, VAT oraz nieuiszczonych składek ZUS.

Nadto, likwidując zaległości podatnika, organ podatkowy winien je zaspokoić w pierwszej kolejności z należnych odsetek, a dopiero później z należności głównej. Nadto, zaliczanie zaległości podatnika winno następować w dacie wymagalności danego zobowiązania podatkowego bez naliczania odsetek, albowiem w tym czasie istniała nadpłata, której organ podatkowy nie chciał uznać. Przyznanie się do posiadania nadpłaty postanowieniem z dnia 4 października 1999 r. przez Urząd Skarbowy w W. winno spowodować jej zaliczenie w pierwszej kolejności na należności podatnika /Stefana O./ wobec ZUS, następnie w podatku dochodowym od kwot wypłaconych wynagrodzeń, dalej na zaległości w podatku VAT i zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych podatnika z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Izba Skarbowa rozpatrując zażalenie stwierdziła, że po uchyleniu decyzji Urzędu Skarbowego w W. przez Naczelny Sąd Administracyjny w podatku VAT powstała nadpłata w kwocie 18.118,30 zł. Nadpłata zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej określona jest w zakresie jej wysokości przez organ podatkowy lub podatnika, a nadto, nadpłaty podlegają oprocentowaniu, w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę. Nadpłata podlega z urzędu zaliczeniu na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych, jeżeli podatnik takowe posiada - art. 75 par. 1 Ordynacji podatkowej. A zatem Urząd Skarbowy zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej /art. 273 par. 1 pkt 2 lit. "b"/ zaliczył z urzędu nadpłatę powstałą w podatku VAT za miesiąc maj 1995 wraz z należnymi odsetkami na poczet zaległości podatnika w podatku VAT.

Zdaniem Izby Skarbowej zarzuty podatnika nie są zasadne.

Uchybienie przez organy podatkowe terminowi o zwrocie nadpłaty rekompensują należne odsetki, natomiast tryb zaliczania nadpłaty na zaległe i bieżące zobowiązania podatkowe regulują przepisy a nie uznanie organu podatkowego i w tym zakresie Urząd Skarbowy nie naruszył prawa.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stefan O. ponowił zarzuty niezasadnego rozpatrzenia sprawy według przepisów Ordynacji podatkowej, a nadto zarzucił, że nawet stosując jej przepisy niezasadnie uznały, że podatnik był zobowiązany zapłacić odsetki za zwłokę od należności podatkowych w czasie, kiedy organy podatkowe niezasadnie odmawiały uznania istnienia nadpłaty w podatku VAT za maj 1995 r. To powoduje, że zaległość w podatku rachunkowo nie istniała, albowiem nadpłata przewyższała ją i nie mogły być naliczone odsetki za zwłokę. Takie rozliczenie nadpłaty uzasadnia żądanie zaliczenia nadpłaty w sposób wskazany przez podatnika. Uzasadnia również zwrot kosztów egzekucyjnych, które pobrano przy egzekwowaniu rzekomych zaległości.

W odpowiedzi na skargę, Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, a zaskarżone postanowienia nie naruszają prawa.

W stanie faktycznym sprawy, nie jest kwestionowane przez skarżącego, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 1999 r., uchylając decyzję Izby Skarbowej w P., spowodował powstanie nadpłaty w kwocie 18.118,30 zł z tytułu niezwróconej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym VAT za maj 1995 r.

A skoro tak, to przepisami regulującymi tryb postępowania organów podatkowych przy zaliczeniu nadpłaty stały się przepisy Ordynacji podatkowej, które weszły w życie 1 stycznia 1998 r. i w czasie obowiązywania których stwierdzono istnienie nadpłaty.

Wystąpienie nadpłaty nie daje podatnikowi swobody w dysponowaniu nią, skoro przepis art. 75 Ordynacji podatkowej stanowi, że nadpłaty podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych.

W czasie stwierdzenia nadpłaty /uchylenia decyzji, która zaliczała nadwyżkę podatku naliczonego VAT na poczet cofniętych ulg podatkowych/, jak sam podatnik przyznaje, miał wobec Urzędu Skarbowego zaległości podatkowe. A zatem, zaliczenie kwoty nadpłaty i należnych odsetek z tytułu niezwrócenia nadpłaty w terminie na poczet zaległości w podatku VAT było zgodne z cytowanym przepisem Ordynacji podatkowej.

Dopiero brak zaległych czy bieżących zobowiązań podatnika pozwala na zwrot nadpłaty i swobodne nią dysponowanie przez podatnika, co w sprawie nie miało miejsca.

Cytowany przepis ustala kolejność i zakres zaliczania nadpłaty, przeznaczając ją na "zaległe i bieżące zobowiązania podatkowe". To oznacza, że nie organ podatkowy decyduje o przeznaczeniu nadpłaty, ale przepis ustawy, który organ musi wykonać.

Dlatego zdaniem Sądu, mając na uwadze treść przepisu art. 75 Ordynacji podatkowej, należy uznać zarzuty Stanisława O. za niezasadne, a zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem, co uzasadnia na podstawie przepisu art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ oddalenie skargi.