Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 930/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 14 ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2015 poz 1551
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
article: art. 29 ust. 1 i 2,
journal: Dz.U. 2016 poz 1512
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 46 ust. 1
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia 18 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 września 2017 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia 3 kwietnia 2017 r. nr [...], o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności przez M. L. w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 6.819,08 zł.

Organ odwoławczy wskazał, że M. L. wystąpił w dniu 13.04.2015 r. z wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej, w którym zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 29,80 ha, a ponadto o przyznanie płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych do działki rolnej o areale 6,32 ha.

W dniu 13.07.2015 r. w gospodarstwie strony odbyła się kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, którą przeprowadził wykonawca zewnętrzny - firma [...] Ł. D.. W trakcie czynności kontrolnych wyznaczono faktyczną powierzchnię każdej z deklarowanych działek rolnych, sporządzono dokumentację fotograficzną oraz szkice terenowe. Na podstawie wyników kontroli opracowano raport, przekazany wnioskodawcy. W dniu 29.10.2015 r. na deklarowanych przez rolnika gruntach inspektorzy terenowi ARiMR przeprowadzili ponadto czynności kontrolne w zakresie wzajemnej zgodności. Na etapie postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 rolnik nie wniósł żadnych zastrzeżeń co do ustaleń dokonanych podczas ww. kontroli na miejscu.

Decyzją z dnia 27.01.2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał M. L.:

̶ jednolitą płatność obszarową w wysokości 13.385,62 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 134,64 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, do powierzchni 29,80 ha;

̶ płatność za zazielenienie w wysokości 8.978,13 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 90,31 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, do powierzchni -29,80 ha;

̶ płatność dodatkową w wysokości 4.516,47 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 45,43 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, do powierzchni 26,38 ha oraz

kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 260,34 zł.

Od powyższej decyzji nie zostało wniesione odwołanie. Przyznane środki przekazano w dniu 2.02.2016 r. na rachunek bankowy wskazany przez stronę.

Na skutek wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., decyzją nr [...] z dnia 3.04.2017 r., ustalił M. L. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 6 819,08 zł, w tym: 4 221,08 zł w ramach płatności za zazielenienie oraz 2 598,00 zł w ramach płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych. Organ wskazał, że decyzją z dnia 27.01.2016 r. przyznał stronie w/w płatności bez uwzględnienia protokołu z kontroli na miejscu przeprowadzonej przez wykonawcę zewnętrznego, w trakcie której stwierdzono nieprawidłowości w odniesieniu do działki rolnej [...]. Podczas czynności kontrolnych ustalono, że stwierdzona powierzchnia tej działki jest mniejsza od zadeklarowanej, a także że faktyczna roślina uprawna na działce to mieszanka strączkowo-zbożowa, w miejsce wskazanego we wniosku łubinu. Płatności do powierzchni roślin wysokobiałkowych są przyznawane, gdy rośliny te uprawiane są w plonie głównym, w czystym siewie, a zatem powierzchnia stwierdzona w ramach tej grupy upraw wyniosła 0,00 ha. Skutkuje to odmową przyznania płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych oraz nałożeniem sankcji w wysokości 2.642,13 zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. W zakresie płatności za zazielenienie organ wyjaśnił, iż zadeklarowana jako element proekologiczny EFA15 uprawa łubinu nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym, a zatem płatność za zazielenienie została pomniejszona o 50% zatwierdzonej powierzchni gruntów rolnych (wynoszącą 27,68 ha), tj. o 13,84 ha. Po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń wysokość przysługującej płatności za zazielenienie wynosi 4.757,05 zł. Doszło zatem do wypłaty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Nie było podstaw do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, ponieważ suma środków do odzyskania nie przekraczała kwoty 100 euro, oraz nie zachodziła sytuacja, o której mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że kwestią sporną było, czy na działce rolnej [...] w 2015 r. M. L. uprawiał łubin, zadeklarowany do płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych i który został wykazany jako element proekologiczny EFA15.1, tj. uprawy wiążące azot. Rolnik wskazał, że na działce rolnej znajdowała się uprawa łubinu wąskolistnego, co jest niezgodne z ustaleniami z kontroli na miejscu z 2015 r. Zgodnie z § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 r. (EFA), do płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych (PWB) kwalifikuje się łubin wąskolistny, uprawiany w czystym siewie, bądź też w formie mieszanki z inną rośliną wymienioną w załączniku do rozporządzenia. Ponadto, w myśl § 9 rozporządzenia, uprawa łubinu wąskolistnego jest uznawana za obszar proekologiczny. Organ II instancji dokonał weryfikacji ustaleń kontroli na miejscu ze szczególnym uwzględnieniem obrazu działki rolnej [...], który udokumentowano w postaci 15 zdjęć. Nie było podstaw do zakwestionowania, że na działce stwierdzono mieszankę strączkowo-zbożową. Dokumentacja fotograficzna jednoznacznie świadczy o tym, że w dniu kontroli na działce tej nie występował łubin wąskolistny w formie czystego siewu. Zdjęcia ukazywały mieszankę łubinu z żytem, a fakt, iż uprawa ta była zanieczyszczona widocznymi na zdjęciach chwastami takimi jak owies głuchy, komosa biała, czy też rumianek pospolity nie miały wpływu na prawidłowe określenie grupy upraw. Ustalenia inspektorów terenowych w zakresie stwierdzonej rośliny uprawnej na działce rolnej [...] uznano za prawidłowe, wobec czego powierzchnia tej działki rolnej ustalona do płatności PWB wynosiła 0,00 ha.

Należało ponadto określić obszar poszczególnych działek rolnych kwalifikowany do płatności. Sprawdzenie wykonano w oparciu o dane systemu informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013 r., mając na uwadze treść art. 8 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy, zgodnie z którą płatności obszarowe przysługują do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, jednak nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014. Ustalono, że wartości maksymalnego kwalifikowanego obszaru mające zastosowanie w niniejszym postępowaniu, zaktualizowane w oparciu o wyniki kontroli na miejscu wynosiły: 7,71 ha dla działki ew. nr [...]; 0,09 ha dla działki ew. nr [...]; 3,95 ha dla działki ew. nr [...]; 17,87 ha dla działki ew. nr [...].

W odniesieniu do działki rolnej A położonej w południowo zachodnim fragmencie działki ewidencyjnej nr [...], jak i na działce nr [...] stwierdzono, iż jej powierzchnia wynosi 0,89 ha. Z powierzchni działki wykluczono teren siedliska wraz z przyległym składowiskiem maszyn oraz balotami słomy, widocznymi na fotografiach z kontroli o numerach [...], [...] i [...] oraz oczko wodne (zdjęcia nr [...], [...]). Zmniejszenie o 0,01 ha wynika z wartości powierzchni PEG dla działki ewidencyjnej nr [...]. Działka rolna B, położona w północnej części działki ewidencyjnej nr [...] posiada powierzchnię 0,84 ha zgodnie z deklaracją we wniosku. W ramach działki rolnej C (centralna cz. dz. ew. nr [...]) stwierdzono, iż jej faktyczna powierzchnia wynosi 6,07 ha. W przypadku działki rolnej D nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie deklaracji powierzchni. W odniesieniu do działek rolnych E i F położonych na działce ewidencyjnej nr [...] ustalono, iż ich powierzchnie wynoszą -odpowiednio- 8,88 ha oraz 8,99 ha. Zatem powierzchnia każdej z tych działek została pomniejszona o 0,01 ha. W obrębie działki rolnej E nie stwierdzono wyłączeń, natomiast w ramach działki F wykluczono dwa odrębne oczka wodne wraz z przylegającą roślinnością. Ustalając powierzchnie poszczególnych działek organ odwoławczy wziął pod uwagę tzw. kompensację powierzchni.

W związku z tym uznano, że strona pobrała nienależne płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014.

Odnośnie jednolitej płatności obszarowej wskazano, że powierzchnia działek zadeklarowanych wynosi 29,80 ha, a powierzchnia stwierdzona- 29,52 ha. Różnica nie przekracza 3% lub 2 ha, wobec czego zgodnie z art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia nr 640/2014 pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego.

W zakresie płatności za zazielenienie wskazano, że po zweryfikowaniu danych deklarowanych we wniosku, w oparciu o system informacji geograficznej organ ustalił, że powierzchnia gruntów ornych wynosi 27,67 ha, z czego rolnik zobowiązany był do utrzymania obszarów proekologicznych na poziomie minimum 5 % gruntów ornych (tj. 1,38 ha). W całości wykluczono jednak element proekologiczny EFA 15.1. o powierzchni 6,32 ha zadeklarowany jako uprawa wiążąca azot - łubin, gdyż na działce rolnika stwierdzono mieszankę strączkowo-zbożową. W rezultacie konieczne było zmniejszenie obszaru zatwierdzonego do płatności o 13,84 ha i uznanie, że płatność za zazielenienie przysługuje do powierzchni 15,68 ha.

Powierzchnia działek rolnych do ustalenia płatności redystrybucyjnej zadeklarowana to 29,80 ha, a stwierdzona – 29,52 ha, niemniej w związku z koniecznością zastosowania art. 14 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego powierzchnię tę należy pomniejszyć o 3 ha, wobec czego wynosi ona 26,52 ha.

Odnośnie płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych organ wskazał, że zadeklarowana powierzchnia działek rolnych wynosi 6,32 ha, a stwierdzona – 0,00 ha, wobec czego, stosownie do art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 – w odniesieniu do tej grupy upraw nie przyznano żadnej pomocy.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że rozważania organu pierwszej instancji w zakresie nałożenia na skarżącego kary administracyjnej w kwocie 2624,13 zł przedstawione w uzasadnieniu decyzji tego organu są błędne, a skoro organ nie nałożył tej kary w sentencji decyzji, nie może być mowy o jej potrącaniu z płatności realizowanych przez Agencję w ciągu kolejnych 3 lat kalendarzowych , przy czym nie ma to wpływu na niniejsze postępowanie.

Organ odwoławczy wskazał następnie, przywołując stosowne przepisy i dokonując stosownych obliczeń, że ostatecznie wysokość przysługujących skarżącemu w 2015 r. płatności wynosi: dla jednolitej płatności obszarowej 13 276,50 zł, dla płatności za zazielenienie – 4730,00 zł, dla płatności dodatkowej 4472,00 zł. Ponadto skarżącemu przysługuje zwrot dyscypliny finansowej w wysokości 173,51 zł.

Z kolei płatności nienależne w rozumieniu art. 80 ust.1 i 2 rozporządzenia nr 1122/2009 wynoszą:109,12 zł w ramach jednolitej płatności obszarowej, 4248,13 zł – w ramach płatności za zazielenienie, 44,47 zł – w ramach płatności dodatkowej, 2598, 00zł - w ramach płatności PWB, 86,83 zł – w ramach zwrotu dyscypliny finansowej. Ustalone poszczególne kwoty - jednolitej płatności obszarowej, płatności dodatkowej, płatności w ramach zwrotu dyscypliny finansowej nie przekraczają kwot stanowiących równowartości 100 euro , wobec czego organ odwoławczy odstąpił od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranej płatności. Nie zachodziły natomiast przesłanki do odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranej płatności w przypadku płatności za zazielenienie i płatności PWB.

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że rozważenia wymaga, czy zastosowanie będzie miał art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 803/2014. Zastosowanie tego przepisu wymaga, by płatność została dokonana na skutek pomyłki organu, a błąd organu musi być tego rodzaju, że nie mógł być wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Ponadto decyzja w sprawie zwrotu środków nie mogła zostać doręczona stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności , jeśli błąd organu dotyczył elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem płatności.

W niniejszej sprawie dokonane płatności wynikały z błędu organu pierwszej instancji , który w decyzji z dnia 27 stycznia 2016 r. nie uwzględnił ustaleń zawartych w protokole z czynności kontrolnych, w którego posiadaniu był w chwili wydawania decyzji. Decyzję z dnia 3 kwietnia 2017 r. doręczono stronie w dniu 4 kwietnia 2017 r. , czyli po upływie 12 miesięcy od dokonania płatności, co miało miejsce 2 lutego 2016 r. Błąd organu dotyczył elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem płatności i obejmował błędnie ustalone powierzchnie poszczególnych działek rolnych w oparciu o PEG oraz brak zbadania w kontekście kontroli na miejscu, czy działka rolna [...] kwalifikuje się do przyznania płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych. Błąd ten mógł być jednak wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jeżeli nawet był on przeświadczony o tym, że uprawa powinna być zakwalifikowania jako łubin w czystym siewie, to poprzez analizę wyników kontroli na miejscu winien był uzyskać przeświadczenie o nieprawidłowościach. W tej sytuacji w/w przepis nie ma zastosowania.

Choć organ pierwszej instancji ustalił zbyt niską o 27,05 zł kwotę nadmiernie pobranych płatności , organ odwoławczy - zgodnie z art. 139 k.p.a. - nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się , wobec czego zaskarżoną decyzję organ odwoławczy utrzymał w mocy.

M. L. wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

̶ art. 7 k.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i przyjęcie przez organy, iż dokumentacja zdjęciowa, pomimo że częściowo mało czytelna jest wystarczająca do oceny rodzaju zasiewów, w sytuacji gdy w raportach wskazano, że uprawy to uprawy strączkowe a występujące wiechy owsa głuchego nie są zasiewami owsa;

̶ art. 11 k.p.a. przez niewyjaśnienie przesłanek podjęcia decyzji i wskazanie w uzasadnieniu decyzji przepisów prawa bez odniesienia ich do przedmiotowego stanu faktycznego;

̶ art. 77, art. 80 k.p.a. przez nie rozpatrzenie całości materiału dowodowego i nie odniesienie się przez organy do protokołu szkód suszowych złożonego przez skarżącego na potwierdzenie dokonania właściwych upraw, nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na potwierdzenie rodzaju zasiewów dokonanych przez skarżącego;

̶ art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014, przez jego niezastosowanie i uznanie, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od żądania nienależnych płatności.

Zdaniem skarżącego organy w dacie ustalania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego posiadały pełną wiedzę co do zakresu, rodzaju i wielkości upraw. Potwierdził to organ I instancji.

Zarzucił, że wykazał, że uprawy były zgodne z oświadczeniami zawartymi we wniosku, na co złożył stosowne oświadczenia i dowody, m.in. protokół strat suszowych, z którego wynika, jaki rodzaj upraw był zastosowany. Organy ograniczyły się do zdjęć, na podstawie których nie sposób ustalić rodzaju upraw w czystym siewie. Zakwestionował ustalenia kontrolujących dotyczące zasiewów. Organy powinny skorzystać z opinii eksperta w zakresie upraw rolnych, bowiem na podstawie art. 77 k.p.a. są zobowiązane do zbierania dowodów na wniosek strony i z urzędu.

Zdaniem skarżącego zostały spełnione przesłanki art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności. Płatności przekazano mu w dniu 2 lutego 2016 r., zaś zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie nieuzasadnionych płatności zostało mu doręczone w dniu 24 marca 2017 r., a więc po upływie 12 miesięcy. Błąd organu został przyznany przez organ , natomiast błąd ten nie mógł być wykryty przez skarżącego w zwykłych okolicznościach, skoro zrealizował swoje obowiązki związane z zasiewami i uprawami zgodnie z wnioskiem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Organ dodał, że rolnik otrzymał raport z dokonanej kontroli, a zatem miał możliwość analizy jego treści i odniesienia się do zawartych tam wpisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżącemu przyznano płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( tj. Dz.U. z 2015 r. , poz. 1551 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". W myśl art. 7 ust. 1 ustawy, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz

2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Ponadto art. 14 ust. 1 ustawy stanowi, że płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej jest większa niż 3 ha.

Art. 14 ust. 2 ustawy stanowi natomiast, że płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika:

1) nie większej niż 30 ha oraz

2) pomniejszonej o 3 ha.

W myśl art. 7 ust. 1 rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności ( Dz.U.UE.L.2014.227.69 ze zm.), w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.

Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. z 2016 r., poz.1512 ze zm.) w art. 29 ust. 1 stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 ( art. 29 ust.2 w/w ustawy).

W obecnie prowadzonym postępowaniu organy uznały, że część pobranych przez skarżącego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2015 została pobrana przez niego nienależnie. Uznano, że skarżący powinien zwrócić część środków, które uzyskał w ramach płatności za zazielenienie oraz w ramach płatności do powierzchni upraw wysokobiałkowych.

Podstawową kwestią sporną w niniejszej sprawie było to, czy organy zasadnie uznały, że na działce rolnej [...] w 2015 r. skarżący nie uprawiał jedynie łubinu wąskolistnego, zadeklarowanego do płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych i który został wykazany jako element proekologiczny EFA15.1, tj. uprawy wiążące azot.

Skarżący zadeklarował we wniosku o płatności na rok 2015, że na działce [...] obsiał łubin wąskolistny, co oznacza, że zadeklarował uprawę łubinu wąskolistnego w czystym siewie. Organy obu instancji w kontrolowanych przez Sąd decyzjach uznały, na podstawie wyników kontroli na miejscu, przeprowadzonej przez firmę zewnętrzną w gospodarstwie skarżącego w lipcu 2015 r. , że skarżący nie prowadził na powyższej działce deklarowanej przez siebie uprawy, bowiem na działce stwierdzono mieszankę strączkowo – zbożową (mieszankę łubinu z żytem). Skarżący temu zaprzeczał twierdząc, że nie zidentyfikowano prawidłowo jego uprawy łubinu w czystym siewie, był on bowiem jedynie zachwaszczony owsem głuchym, a zakwalifikowanie jego uprawy jako mieszanki strączkowo – zbożowej świadczy o braku wiedzy kontrolujących o charakterystycznych chwastach.

Zauważyć wobec powyższego należy, że wyniki kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącego, przeprowadzonej w lipcu 2015 r., zostały udokumentowane m.in. dokumentacją fotograficzną, znajdującą się w aktach administracyjnych. W ocenie Sądu stanowisko organów obu instancji , że uprawa była mieszanką strączkowo - zbożową ( mieszanką łubinu z żytem) wynika z załączonej dokumentacji zdjęciowej. Zarzutów skargi w tym zakresie nie sposób podzielić, bowiem na przedstawionych zdjęciach wskazane zboże jest widoczne i nie zachodzi potrzeba przeprowadzania dowodu z opinii biegłego w zakresie upraw rolnych. Oprócz tego na zdjęciach widoczne są też inne rośliny- jak wskazał organ odwoławczy - owies głuchy, komosa biała i rumianek pospolity. Zdaniem Sądu organy nie miały żadnych podstaw, by kwestionować wyniki kontroli na miejscu. Podkreślenia też wymaga, że skarżący nie kwestionował raportu z wyników tej kontroli po jego otrzymaniu.

Wbrew stanowisku skarżącego organ odwoławczy odniósł się też do przedstawionego przez skarżącego protokołu szkód suszowych. Należy podzielić stanowisko organu, że protokół ten nie jest dowodem potwierdzającym, że na przedmiotowej działce znajdował się łubin w czystym siewie. Skarżący sam bowiem w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wskazał, że komisja odstąpiła od szacowania strat w uprawie łubinu wąskolistnego, ponieważ zbiór nasion już nastąpił. W tej sytuacji zapisy w protokole oszacowania zakresu i wysokości szkód spowodowanych suszą co do rodzaju uprawy zostały oparte nie na własnych ustaleniach członków komisji, a na deklaracjach skarżącego.

Tak więc należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że skoro zadeklarowana powierzchnia działek rolnych do uzyskania płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych wynosiła 6,32 ha, a stwierdzona wynosiła 0,00 ha, w tym zakresie płatność skarżącemu nie przysługiwała. Stanowisko organu zgodne jest z treścią art. 19 ust. 1 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014

z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. 2014.181. 48.), z którego wynika, że w sytuacji gdy stwierdzona różnica przekracza 20 % obszaru zatwierdzonego , pomocy w odniesieniu do danej grupy upraw się nie przyznaje.

Odnosząc się do kolejnej płatności wskazać należy, że - zgodnie z art. 23 ust. 2 w/w rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. - jeżeli obszar zgłoszony we wniosku o jednolitą płatność obszarową przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności z tytułu zazieleniania za praktyki rolnicze korzystne dla klimatu i środowiska, zwanej dalej "płatnością z tytułu zazieleniania", stosuje się obszar zatwierdzony.

Z kolei zgodnie z art. 46 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 ( Dz.U.UE.L.2013.347.608) , w przypadku gdy grunty orne gospodarstwa rolnego obejmują więcej niż 15 hektarów, rolnik zapewnia, aby od dnia 1 stycznia 2015 r. obszar odpowiadający przynajmniej 5 % gruntów ornych gospodarstwa rolnego, które rolnik zadeklarował (...) był obszarem proekologicznym.

W myśl art. 26 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., jeżeli wymagany obszar proekologiczny przekracza zatwierdzony wymagany obszar proekologiczny (...), obszar wykorzystywany do obliczania płatności z tytułu zazieleniania zmniejsza się o 50 % całkowitej zatwierdzonej powierzchni gruntów ornych (...) pomnożony przez współczynnik różnicy.

Współczynnik różnicy, o którym mowa w akapicie pierwszym, stanowi udział różnicy między wymaganym obszarem proekologicznym a zatwierdzonym obszarem proekologicznym w wymaganym obszarze proekologicznym.

Mając na uwadze powyższe przepisy zadeklarowana powierzchnia działek rolnych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 29,80 ha, a stwierdzona - 29,52 ha, wobec czego pomoc obliczyć należało na podstawie obszaru stwierdzonego.

Po zweryfikowaniu powierzchni gruntów ornych przez organ odwoławczy wyniosła ona 27,67 ha, z czego skarżący zobowiązany był do utrzymania obszarów proekologicznych na poziomie minimum 5 % gruntów ornych (tj. 1,38 ha).

W toku postępowania wykluczono jednak element proekologiczny EFA 15.1. o powierzchni 6,32 ha zadeklarowany jako uprawa wiążąca azot - łubin, gdyż na działce stwierdzono mieszankę strączkowo-zbożową. Należało wobec tego obliczyć współczynnik różnicy , który wyniósł 1. W tej sytuacji powierzchnię, od której skarżącemu przysługuje płatność za zazielenienie należało zmniejszyć o obszar 13,84 ha ( 27,67x50%x1) , co daje wielkość 15,68 ha ( 29,52 ha – 13,84 ha).

Tak więc organ odwoławczy prawidłowo wskazał i ustalił powierzchnię, od której skarżącemu przysługuje płatność za zazielenienie.

Organ odwoławczy, przywołując właściwe przepisy prawa, w tym art. 8 rozporządzenia nr 1307/2013 , wskazał , że płatności bezpośrednie oblicza się z uwzględnieniem czynnika korygującego. Przedstawił również szczegółowy sposób dokonania obliczeń, prowadzących do końcowego ustalenia, że skarżącemu przysługiwała w 2015 r. płatność za zazielenienie w wysokości 4730,00 zł , wobec czego płatność nienależna z tego tytułu wyniosła 4248,13 zł.

Powyższe wyliczenia nie budzą wątpliwości Sądu i nie były kwestionowane przez skarżącego ( oczywiście poza kwestionowaniem przez niego - co do zasady - rodzaju upraw, mających wpływ na ustalenie wyniku końcowego).

Tak więc, w ocenie Sądu, organ odwoławczy zasadnie uznał, że skarżący pobrał nienależnie płatności w łącznej kwocie 6846,13 zł, przy czym prawidłowo stosując art. 139 k.p.a., z którego wynika, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji , która kwotę tę ustaliła na poziomie 6819,08 zł.

Organ odwoławczy prawidłowo też w uzasadnieniu decyzji wskazał, że rozważania organu pierwszej instancji, zawarte w uzasadnieniu decyzji tego organu o nałożeniu na skarżącego kary administracyjnej są błędne i że wskazane kwoty z tego tytułu nie mogą być potrącane z płatności realizowanych przez ARiMR. Zasadnie też organ odwoławczy uznał, że fakt ten nie miał wpływu na niniejsze postępowanie.

Sąd nie podziela zarzutów skargi, że organy naruszyły art. 7, 11, 77, 80, k.p.a. Wbrew stanowisku skarżącego organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny i prawidłowo uznały, że dokumentacja zdjęciowa jest wystarczająca do oceny rodzaju zasiewów , wyjaśniły przesłanki podjęcia decyzji wskazując przepisy prawa z odniesieniem ich do stanu faktycznego , rozpatrzyły cały materiał dowodowy i odniosły się do protokołu szkód suszowych. Jak już wcześniej wskazano nie było podstaw do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Wobec powyższego zachodzi konieczność dokonania oceny, czy organy prawidłowo zastosowały art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, który stanowi, że obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W niniejszej sprawie nie było sporu, że przedmiotowe płatności zostały dokonane na skutek pomyłki organu pierwszej instancji , a błąd organu dotyczył elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem płatności i dotyczył braku uwzględnienia wyników kontroli na miejscu. Decyzja z dnia 3 kwietnia 2017 r. została doręczona skarżącemu w dniu 4 kwietnia 2017 r., czyli po upływie 12 miesięcy od dokonania płatności , co miało miejsce w dniu 2 lutego 2016 r.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że błąd organu mógł zostać wykryty przez skarżącego w zwykłych okolicznościach. Skarżący otrzymał kopię raportu z kontroli na miejscu, wobec czego, nawet jeżeli uważał, że wskazana przez niego uprawa na działce rolnej [...] to łubin , analiza treści tego raportu powinna była doprowadzić go do wniosku, że organ pierwszej instancji błędnie przyznał mu płatności zgodnie z treścią jego wniosku. Fakt, że skarżący – jak sam wskazał w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji – nie analizował otrzymanego raportu z czynności kontrolnych stanowiska powyższego zmienić nie może, bowiem dla spełnienia przesłanki "błąd mógł zostać wykryty" istotna jest potencjalna możliwość wykrycia błędu, a nie rzeczywiste jego wykrycie. W tej sytuacji Sąd nie podzielił zarzutów skargi, dotyczących naruszenia przez organy art. 7 ust.3 rozporządzenia nr 809/2014.

Mając na uwadze powyższe Sąd, nie stwierdzając naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.