Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 515/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-03-26 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2, art. 161 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant: Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 26 marca 2015 r., wniosku Z. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Kolegium utrzymującego w mocy postanowienie odmawiające stwierdzenie nieważności postanowienia Kolegium odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium uchylającej w całości decyzję odmawiającą przyznania zasiłku okresowego. postanawia: I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu; II. umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Prawomocnym zarządzeniem z dnia 8 września 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 515/14 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, pozostawił bez rozpoznania wniosek Z. R. (zwanego dalej skarżącym) o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu.

Na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. skarżący ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika w postaci adwokata nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż tylko z pozoru jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy a w istocie zmierza do spowodowania przewlekłego prowadzenia postępowania.

Podkreślić należy, że okoliczności towarzyszące wnoszonym przez skarżącego licznym skargom do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na różnego rodzaju akty i czynności lub na bezczynność względnie przewlekle prowadzenie postępowania dowodzą, że wykorzystuje on instytucję prawa pomocy niezgodnie z jego celem, nie dla ochrony swoich praw, lecz wyłącznie w celu odroczenia rozprawy a następnie formułowania zarzutu o przewlekłości tego postępowania.

Na taką ocenę składa się nie tylko przedstawiona przez skarżącego argumentacja uzasadniająca przyznanie prawa pomocy, ale także znane Sądowi z urzędu okoliczności, tj. że niemal każdorazowo, po wyznaczeniu rozpraw, skarżący składa wniosek o przyznanie prawa pomocy i towarzyszący mu wniosek o odroczenie rozprawy.

Z urzędu Sądowi jest wiadome, że skarżący w latach 2009 – 2015 wniósł do Wydziału IV tutejszego Sądu ponad 500 skarg i wniosków wszczynających postępowanie sądowe.

W tym samym okresie skarżący złożył również około kilkaset wniosków o przyznanie prawa pomocy, przy czym część wniosków pozostawiono bez rozpoznania, część wniosków oddalono na podstawie art. 247 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. W wielu sprawach umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, jak również postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem o przyznanie pełnomocnika z urzędu.

Ponadto skarżący wielokrotnie składał wnioski o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, przy czym po wyznaczeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny innego Sądu, np. w Gliwicach, w Opolu, skarżący składał kolejny wniosek o wyłączenie składu tego innego Sądu

Wskazać przy tym również należy, że analiza akt spraw zawisłych przed tutejszym Sądem i rozpoznanych, w których skarżącego reprezentował wyznaczony z urzędu pełnomocnik dowodzi także tego, że w większości tych spraw pełnomocnik ów składał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

Wart podkreślenia jest także fakt, że skarżący wypowiadał również pełnomocnictwa wyznaczonym z urzędu pełnomocnikom.

Wprawdzie przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata z urzędu sąd ocenia przede wszystkim sytuację materialną skarżącego, tj. czy jest on w stanie ponieść ciężar kosztów postępowania (art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), niemniej jednak dostęp do prawa pomocy w tej postaci oraz związane z tym wydatki budżetowe wymagają oceny pod kątem sposobu realizacji tego prawa przez skarżącego.

Zatem, o ile Sąd zobligowany jest wszcząć postępowanie na skutek wniesienia każdej skargi, to już przyznanie uprawnienia procesowego, które wiąże się z przejęciem przez Skarb Państwa kosztów udziału strony w postępowaniu, musi być racjonalnie uzasadnione. Sąd, jako gospodarz postępowania, będący jednocześnie dysponentem środków publicznych w tym zakresie, nie może akceptować sytuacji, w której koszty wszczętych przez skarżącego licznych, merytorycznie wątpliwych postępowań sądowych, zostałyby sfinansowane przez Skarb Państwa (por. postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2014 r. sygn. akt I OZ. 1171/14 ).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie ulega wątpliwości to, że prawo pomocy stanowiące formę realizacji prawa do sądu, nie może być przyznane podmiotowi, który czyni z niego nienależyty użytek. Niedopuszczalne jest bowiem używanie uprawnień procesowych do celów innych od tych, które odpowiadają ich przeznaczeniu. W konsekwencji zachowanie, które jest formalnie zgodne z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi nie może zasługiwać na ochronę. Tak zaś należy oceniać np. działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych nie w celu ochrony swoich realnych praw, ale dla którego inicjowanie tychże postępowań jest celem samym w sobie, a co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OZ 163/14 oraz postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 61/15).

Istotną okolicznością w sprawie jest wynikający z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - brak związania Sądu zarzutami i wnioskami skarg, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze ( piśmie procesowym). Ponadto z uwagi na treść § 2 tego przepisu obowiązuje zakaz reformationis in peius, a więc zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego.

W związku z tym, w realiach rozpoznawanej sprawy nie może być mowy o tym, że odmowa przyznania skarżącemu prawa pomocy przez przyznanie adwokata z urzędu spowoduje, że rzeczywiste prawo do sądu dozna jakiegokolwiek uszczerbku, zwłaszcza, że analiza charakteru zaskarżanych rozstrzygnięć nie tylko w przedmiotowej sprawie , pozwala na przyjęcie, że celem skarżącego nie jest faktyczna obrona Jego praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym, lecz inicjowanie postępowań sądowych, stanowiące cel sam w sobie.

W świetle powyższych okoliczności uprawnione jest stwierdzenie, że domaganie się przez skarżącego prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w tej sprawie stanowi nadużycie tego prawa. Natomiast prawo pomocy stanowi formę realizacji prawa do sądu i nie może być przyznane podmiotowi, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek.

Z tych względów wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu zasługiwał na odmowę, co orzeczono jak w pkt I sentencji postanowienia.

Natomiast postepowanie wszczęte wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy o zwolnienie od kosztów sądowych należało na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzyć jako bezprzedmiotowe, o czym orzeczono w pkt. II sentencji postanowienia.

Wskazać należy, że z treści przepisu art. 239 pkt 1 lit "a" p.p.s.a. wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że skarżący w niniejszej sprawie pomocowej jest zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych.

Z tych to zatem względów należało orzec jak w sentencji.