Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 595/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2004-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Powołane przepisy: article: art. 13, art. 60, art. 64, art. 65, art. 70, art. 83
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: art. 32
journal: Dz.U. 1997 nr 104 poz 662
law: Porozumienie w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej,podpisane w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Zaremba/spr/ Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Anna Kalisiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7lipca 2004r. sprawy ze skargi R. C. i M. B. S.C. "R." w G. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Na podstawie zgłoszenia celnego SAD o nr [...] z dnia [...] oraz o Nr [...] z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego objął procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym odzież używaną, sortowaną, dezynfekowaną sprowadzoną z Niemiec przez spółkę cywilną "R." z siedzibą w G. - R. C. i M.B.

Do wymiaru cła organ celny przyjął deklarowaną przez importera obniżoną stawkę celną określoną dla towarów pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej w oparciu o dołączone do zgłoszenia celnego deklaracje eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towaru zawarte na fakturach o nr [...] z dnia [...] oraz o Nr [...] z dnia [...].

Dyrektor Urzędu Celnego wystąpił za pośrednictwem Prezesa Głównego Urzędu Ceł do niemieckich władz celnych z prośbą o dokonanie weryfikacji deklaracji zawartych na fakturach przedłożonych przez importera wraz ze zgłoszeniami celnymi.

Pismami z dnia [...] nr [...] oraz z dnia [...] nr [...] (dotyczy rachunku nr [...]) oraz z [...] nr [...] i z [...] nr [...] (dot. rachunku [...]) niemieckie władze celne poinformowały polskie organy celne, że towary będące przedmiotem importu nie są towarami pochodzącymi z Unii Europejskiej w rozumieniu Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego.

Na podstawie wskazanych wyżej informacji Dyrektor Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie dot. w/w zgłoszeń celnych, a następnie decyzją z dnia [...] Nr [...] uznał zgłoszenia celne za nieprawidłowe i ponownie określił kwotę długu celnego, przyjmując do jej wymiaru stawkę celną autonomiczną w wysokości 60% wartości celnej towaru.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył pełnomocnik Spółki, podnosząc w nim szereg zarzutów dotyczących przeprowadzonego przez Dyrektora Urzędu Celnego postępowania weryfikacyjnego, a przede wszystkim niewyjaśnienie przesłanek wszczęcia tego postępowania, jego wadliwe przeprowadzenie, pozbawienie w nim udziału oraz wyprowadzenie na jego podstawie nieprawidłowych wniosków weryfikacyjnych.

Prezes Głównego Urzędu Ceł, w wyniku rozpoznania odwołania, decyzją z dnia [...] o nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że status pochodzenia, zgłoszonej przez skarżącą Spółkę do dopuszczenia do obrotu odzieży, wg obniżonych stawek celnych "UE", był niezgodny ze stanem faktycznym, gdyż przeprowadzona w Niemczech weryfikacja dowodów preferencyjnego pochodzenia odzieży w postaci deklaracji sporządzonych na fakturach o nr [...] i [...] wykazała ponad wszelką wątpliwość, iż odzież objęta tymi rachunkami nie posiada statusu preferencyjnego pochodzenia, wynikającego z postanowień Układu Europejskiego. Ponadto, organ odwoławczy wyjaśnił, że możliwość ustalenia, czy dany towar posiada rzeczywiście preferencyjne pochodzenie z Unii Europejskiej, uprawniające do zastosowania obniżonej stawki celnej, leży wyłącznie w gestii władz celnych kraju eksportu. Tylko urzędowe postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez upoważnione władze celne kraju eksportu w trybie art. 32 Protokołu nr 4 do UE może potwierdzić lub zanegować pochodzenie towaru z Unii Europejskiej zadeklarowane przez importera w zgłoszeniu celnym. W przedmiotowej sprawie Spółka zgłosiła w dokumencie SAD do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzoną z krajów Unii Europejskiej odzież używaną, deklarując w polu 16 i 36 zgłoszenia celnego jej preferencyjne pochodzenie i obniżoną stawkę celną, a ponieważ złożone przez Spółkę zgłoszenie celne odpowiadało wymogom formalnym przepisu art. 64 § 1 Kodeksu celnego, organ celny przyjął zgłoszenie i objął towary wnioskowaną procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, na warunkach określonych w zgłoszeniu. Organ celny w ramach weryfikacji zgłoszenia celnego, zgodnie z art. 70 § 1 Kodeksu celnego, miał prawo uznać, że strona spełniła formalny warunek udokumentowania pochodzenia towaru dla zastosowania obniżonej stawki celnej, zgodnie z obowiązującymi wymogami prawa, a w szczególności przepisu art. 16 Protokołu nr 4, tzn. przedłożyła dowody pochodzenia w postaci deklaracji eksportera na fakturach. W związku z tym uwzględnił wnioskowaną przez stronę w zgłoszeniu celnym obniżoną stawkę celną. Wynik jednakże kontroli celnej, przeprowadzonej po zwolnieniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym (art. 83 § 2 Kodeksu celnego), dowiódł, że towar ten nie miał preferencyjnego pochodzenia z Unii Europejskiej. Organ odwoławczy podniósł także, że organ celny kraju importu nie jest powołany do oceny, w trybie art. 70 § 1 Kodeksu celnego, prawidłowości i rzetelności wystawienia dowodu pochodzenia oraz statusu pochodzenia towarów nim objętych, tzn. oceny, czy prawidłowy formalnie dowód pochodzenia został wystawiony na towar, któremu rzeczywiście przysługuje status produktu "pochodzącego z Unii Europejskiej". Ocena materialna dowodu pochodzenia może być przeprowadzona wyłącznie w trybie art. 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego przez upoważnione do tego władze celne kraju eksportu. Weryfikacja przeprowadzana przez władze celne kraju eksportu jest jedyną przewidzianą przez Protokół nr 4 formą kontroli dowodów pochodzenia towarów. Wynik tej weryfikacji jest wiążący dla władz celnych kraju importu i nie może być przez nie podważany.

Ponadto, organ celny stwierdził, iż podnoszona przez stronę postępowania kwestia działania w dobrej wierze, czy też dołożenia należytej staranności w uzyskaniu prawidłowych dokumentów nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy. Nie należy bowiem do zakresu postępowania celnego dochodzenie przyczyn wadliwości przedłożonego przez stronę świadectwa pochodzenia, ani tym bardziej ustalanie osoby odpowiedzialnej za niesłuszne jego wystawienie. Organ celny bada jedynie czy towar posiada preferencyjne unijne pochodzenie uprawniające do zastosowania obniżonej stawki celnej UE. Ustalenie, iż odzież takiego statusu nie posiada spowodowało działanie organu pierwszej instancji polegające na ustaleniu, czy sprowadzona odzież posiada status niepreferencyjnego pochodzenia, wymagany dla zastosowania stawki konwencyjnej. Odzież używana, stanowiąca przedmiot obrotu towarowego z zagranicą w niniejszej sprawie, jest objęta sekcją XI Taryfy i została wymieniona w Wykazie nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jej dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, co oznacza, iż dla zastosowania stawki konwencyjnej należy przedstawić świadectwo pochodzenia. Skoro strona nie przedłożyła takiego świadectwa pochodzenia to organ celny na zasadach ogólnych zastosował stawki autonomiczne.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pełnomocnik spółki cywilnej "R." - R.C. i M.B. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie skargę domagając się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...].

W skardze pełnomocnik Spółki podniósł zarzut naruszenia:

1/ art. art. 121 § 1, 122, 123, 124, 187§1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej,

2/ art. 13 §1, § 3 pkt 2 i 4, § 4, art. 65 § 5 i art. 83 oraz art. 85 § 1-3 ustawy z dnia 9 stycznia

1997 r. Kodeks celny,

3/ art. art. 5, 6, 16, 21, 24 oraz art. 32 Protokołu nr 4 dotyczącego definicji pojęcia "produkty

pochodzące" i metod współpracy administracyjnej, stanowiącego załącznik do Układu

Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, a

Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38 ze zm.),

4/ przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz. U. Nr 158, poz. 1047 ze zm.).

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podkreślił, że przeprowadzenie przez organ celny weryfikacji świadectwa pochodzenia (deklaracji na fakturach) może mieć miejsce - zgodnie z art. 32 Protokołu nr 4 - dopiero wówczas, gdy organy celne kraju importu powezmą uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych świadectw lub zawartych w nich danych, tymczasem w przedmiotowej sprawie organy celne nie wskazały istnienia uzasadnionych wątpliwości. Według skarżącej Spółki, powodem przeprowadzenia weryfikacji dowodów pochodzenia odzieży była zmiana interpretacji przepisów europejskich, bowiem we wrześniu 1999 r. Komisja Europejska, wskazała że noszenie odzieży może być traktowane wyłącznie jako tzw. czynność niewystarczającej obróbki bądź przetworzenia (czynność minimalna) wskutek czego nie można uznać odzieży używanej (noszonej) w danym kraju Unii Europejskiej za pochodzącą z tego kraju. Zdaniem Spółki, importerzy odzieży używanej nie mieli i nie mogli mieć wpływu na prawidłowość danych zawartych w dokumentach wystawionych przez osoby i instytucje zagraniczne, nie można więc im zarzucić braku należytej staranności przy dokonywaniu importu, tym bardziej że kwestia pochodzenia odzieży importowanej nie budziła w tym czasie wątpliwości. W sprawie należało uwzględnić europejskie prawo o odpadach, zwłaszcza rozporządzenie Rady (EEC) Nr 159/93 z dnia 1.02.1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli nad przesyłkami odpadów przesyłanymi wewnątrz oraz poza obszar Wspólnot Europejskich, zgodnie z którymi - niezależnie od tego, czy noszenie odzieży może być uznane za wystarczającą obróbkę lub przetworzenie, czy też nie - zebrany tekstylny towar stanowi odpad, co oznacza że nie może być eksportowany jako odzież nowa z kodem 61/63 taryfy celnej, ani - o ile nie jest sortowany - jako odzież używana z kodem taryfy celnej 6309. Prawo o odpadach stanowi bowiem, że sortowanie zebranej odzieży używanej jest traktowane jako czynności wystarczającej obróbki lub przetworzenia. Skarżąca Spółka uznała, że na gruncie art. 24 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, którego odpowiednik stanowi art. 17 polskiego Kodeksu celnego, odpady tekstylne są na terenie Unii Europejskiej sortowane i przerabiane w taki sposób, że stanowi to istotny etap wytworzenia w przedsiębiorstwie przystosowanym do tego celu. Ponadto Spółka podkreśliła, że deklaracja umieszczona na fakturze przez eksportera została zaaprobowana przez niemieckie władze celne, bez sprawdzenia jej w trybie art. 21 ust. 3 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego, nie można zatem uznawać importera za dłużnika celnego w postępowaniu o domiar należności celnych. Spółka działała w dobrej wierze, a - zgodnie z poglądem zaprezentowanym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 listopada 1993r. o sygn. akt III ARN 56/93, OSNCP 1994/5/116 - "zasady państwa prawa wymagają, aby nieuchronne ryzyko pomyłek, błędów lub nawet celowych - bo podjętych w interesie ogólnym - lecz niekorzystnych dla jednostki działań administracji, nie było przerzucane na te jednostkę wówczas, gdy po jej stronie nie można dopatrzyć się naganności postępowania". Ponadto Spółka podniosła, że stanowisko niemieckich władz celnych, wyrażone bez żadnego uzasadnienia oraz brak wskazania konkretnych wątpliwości polskich władz celnych we wniosku o przeprowadzenie weryfikacji, nie może być podstawą do odmowy udzielenia importerowi preferencji celnych, tym bardziej, że postępowanie weryfikacyjne było prowadzone wadliwie, bo z naruszeniem art. 83 Kodeksu celnego, warunkującym kontrolę postimportową wszczęciem postępowania. Tym samym też, Spółka wskazała na naruszenie wymogu zapewnienia jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 123 Ordynacji podatkowej). Zdaniem Spółki organy celne nie poczyniły ustaleń co do przeznaczenia odzieży używanej wstępnie tylko sortowanej, z tego też względu uznała za bezpodstawne ustalenie organów celnych, ze odzież ta nie była przeznaczona do odzysku surowców wtórnych.

Strona skarżąca podniosła dodatkowo, że odpowiedzialność za dług celny powinna ponosić solidarnie: agencja celna, która dokonała zgłoszenia celnego, jak również eksporter, który wystawił dokumenty potwierdzające preferencyjne pochodzenie sprowadzonej odzieży, a decyzje organów celnych powinny być wydane wobec wszystkich podmiotów jednocześnie, jako odpowiadających solidarnie za dług celny.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie i polemizując z zawartą w skardze tezą o zmianie w krajach Unii Europejskiej interpretacji przepisów odnoszących się do ustalenia klasyfikacji taryfowej odzieży używanej, jako przyczynie przeprowadzonej weryfikacji deklaracji pochodzenia.

Pełnomocnik Spółki w piśmie z dnia [...] podniósł dodatkowo, że zaskarżona decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem art. 65 § 5 Kodeksu celnego, tj. po upływie 3-letniego terminu przedawnienia do wymiaru długu celnego, powołując się przy tym na uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 maja 2004 r. o sygn. akt I SA/Wr 4181/02. W odpowiedzi na to pismo, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że przepis art. 65 § 5 Kodeksu celnego odnosi się tylko do decyzji organu I instancji, a nie decyzji organu odwoławczego i powołał się przy tym m.in. na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2000 r. o sygn. akt III SA 233/99, Lex nr 43030, w którym Sąd zaprezentował pogląd, iż upływ terminu przedawnienia nie stanowi przeszkody do uchylenia przez organ odwoławczy w całości decyzji organu I instancji i rozstrzygania co do istoty sprawy w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana przed upływem terminu przedawnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawione przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga okazała się nieuzasadniona, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa.

Stosownie do przepisu art. 13 § 1 ustawy z dnia 9.01.1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Obejmując Polską Scaloną Nomenklaturą Towarową Handlu Zagranicznego PCN (nomenklaturą towarową) stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania oraz jednostki miar, taryfa celna obejmuje też obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów oraz preferencyjne stawki celne przyjęte jednostronnie przez Rzeczpospolitą Polską w odniesieniu do niektórych krajów, grup krajów lub regionów (art. 13 § 2 Kodeksu celnego). Stawki celne obniżone i preferencyjne stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi, spełniają warunki do ich zastosowania, przy czym zastosowanie tych stawek może nastąpić również retrospektywnie, o ile zostaną spełnione warunki określone przepisami prawa, w tym umowami międzynarodowymi (art. 13 § 4 Kodeksu celnego).

Przepisy zawarte w części A ust. 5 pkt 1 postanowień wstępnych do Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19.12.1997 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 148, poz. 1047) obowiązującego w dniu złożenia zgłoszenia celnego w rozpatrywanej sprawie oraz postanowienia art. 13, art. 16 i art. 21 Protokołu 4 Układu Europejskiego wprowadzają możliwość stosowania stawek celnych obniżonych wobec niektórych towarów w przypadku jednoczesnego spełnienia trzech warunków: pochodzenia towaru z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4, udokumentowania tego pochodzenia prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze oraz bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Określając w art. 21, jakim warunkom formalnym winna odpowiadać deklaracja pochodzenia sporządzona przez eksportera na fakturze, Protokół 4 Układu Europejskiego zawiera w art. 32 również postanowienia dotyczące weryfikacji dowodów pochodzenia, stanowiąc, że dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia towaru przeprowadzana jest wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych towarów (produktów) lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu.

Stosownie do przepisu art. 60 § 1 Kodeksu celnego, każdy towar, który ma być objęty procedurą celną, powinien zostać zgłoszony do tej procedury. Do zgłoszenia celnego, sporządzonego w formie pisemnej na właściwym formularzu, zgłaszający powinien dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną, do której jest on zgłaszany (art. 64 § 1 i 2 Kod. cel.). Stosownie do postanowień art. 65 tegoż Kodeksu, organ celny przyjmuje zgłoszenie celne, jeżeli odpowiada ono wymogom formalnym określonym w art. 64 i jeżeli wraz ze zgłoszeniem celnym przedstawiono towar nim objęty. Podstawę do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny, o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej. Przyjęcie zgłoszenia celnego przez organ celny powoduje z mocy samego prawa objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego - chyba, że w sprawie wydana zostanie decyzja rozstrzygająca inaczej o przeznaczeniu celnym towaru lub o kwocie wynikającej z długu celnego, a więc o kwocie wynikającej z powstałego z mocy prawa zobowiązania do uiszczenia należności celnych, odnoszącego się do towarów. Po przyjęciu zgłoszenia celnego, organ celny na wniosek strony wydaje decyzję lub z urzędu może wydać decyzję, w której albo uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe, albo uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego, względnie uznając, że objęcie towaru wnioskowaną procedurą jest niemożliwe, rozstrzyga o objęciu towaru właściwą procedurą celną lub nadaje towarowi właściwe przeznaczenie celne. Decyzja taka może zostać wydana przez organ celny jedynie przez upływałem trzech lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.

Wynika z kolei z art. 70 § 1 Kodeksu celnego, że po przyjęciu zgłoszenia celnego, a więc po stwierdzeniu, że spełnione zostały warunki określone w art. 65 § 1, organ celny może przystąpić do jego weryfikacji polegającej w szczególności na kontroli zgłoszenia celnego i dołączonych do niego dokumentów, mogąc przy tym żądać od zgłaszającego przedstawienia innych dokumentów w celu sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu. Uznając po jego weryfikacji zgłoszenie celne za nieprawidłowe, organ celny wydaje decyzję, o jakiej mowa w art. 65 § 4 pkt 2. Według postanowień art. 75 i art. 76 Kodeksu celnego, organ celny zwalnia towary, a więc umożliwia użycie towarów w celach określonych przez procedurę, do której zostały zgłoszone (np. dopuszczenia do obrotu), z chwilą dokonania weryfikacji zgłoszenia celnego lub jego przyjęcia bez weryfikacji, jeżeli spełnione zostaną warunki objęcia towarów wskazaną procedurą i o ile towary te nie są przedmiotem ograniczeń lub zakazów, przy czym w przypadku, gdy przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje powstanie długu celnego, towary, których zgłoszenie to dotyczy, zwolnione mogą zostać pod warunkiem zapłacenia lub zabezpieczenia kwoty wynikającej z długu celnego. Z przedstawionej wyżej regulacji wynika, że pod pojęciem "weryfikacji zgłoszenia celnego" ustawodawca celny rozumie fakultatywne postępowanie, prowadzone w okresie między przyjęciem zgłoszenia celnego a zwolnieniem towarów lub nadaniem im właściwego przeznaczenia celnego, w ramach którego to postępowania organ celny może podejmować wszelkie czynności, które są nie-zbędne dla sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym; postępowanie to kończy się albo doręczeniem zgłaszającemu dokumentu zgłoszenia celnego i zwolnieniem towaru albo wydaniem decyzji, o jakiej mowa w art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego i zwolnieniem towaru lub nadaniem mu dopuszczalnego przeznaczenia celnego.

Niezależnie od postępowania weryfikującego zgłoszenie celne przed zwolnieniem towaru, Kodeks celny przewiduje również możliwość przeprowadzenia kontroli zgłoszenia celnego już po zwolnieniu towarów, a więc przeprowadzenia tzw. kontroli postimportowej, stanowiąc w art. 83, iż organ celny może to czynić zarówno z urzędu, jak i na wniosek zgłaszającego. Kontrola ta ma na celu upewnienie się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym. Dla osiągnięcia tego celu organ celny może w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, jak również późniejszych operacji dotyczących tych towarów. Jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego przeprowadzonej po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny zobowiązany jest, biorąc pod uwagę te dane, podjąć niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy jest okolicznością bezsporną, że do wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej oraz poprzedzającej ją decyzji organu celnego pierwszej instancji doszło w wyniku przeprowadzenia przez ten organ postępowania w ramach tzw. kontroli postimportowej, a więc postępowania przewidzianego przepisami art. 83 Kodeksu celnego. Dokonane przez organ celny w ramach tego postępowania czynności miały na celu sprawdzenie prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, a przede wszystkim prawidłowości zastosowanej przez zgłaszającego obniżonej stawki celnej, mającej swoją podstawę w przyjęciu - na podstawie deklaracji eksportera na fakturze - pochodzenia towaru z krajów Unii Europejskiej w rozumieniu przepisów Protokołu 4 Układu Europejskiego. Jak wynika z akt sprawy, weryfikacji deklaracji eksportera na fakturze organy celne dokonały w trybie określonym w art. 32 Protokołu 4, występując od władz celnych kraju eksportu o potwierdzenie, czy będące przedmiotem importu towary mają status towarów pochodzących w rozumieniu tegoż Protokołu. Jest też w sprawie okolicznością w istocie przez skarżącego nie kwestionowaną, że przeprowadzona w tymże trybie weryfikacja deklaracji pochodzenia towaru, dokonana przez właściwe władze celne kraju eksportu, wykazała, iż będące przedmiotem zgłoszenia celnego towary w postaci odzieży używanej nie korzystają ze statusu produktów pochodzących z krajów Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4 Układu Europejskiego. Wbrew wywodom skargi, przewidziany w art. 32 Protokołu 4 tryb weryfikacji dowodów pochodzenia towarów (produktów) jest, jak to słusznie podkreślił organ odwoławczy, jedynym sposobem sprawdzenia prawidłowości dowodów pochodzenia, a jego wyniki są w istocie wiążące dla polskich organów celnych. Postanowienia Układu Europejskiego, jako ratyfikowanej umowy międzynarodowej wraz ze stanowiącymi ich integralną część załącznikami i protokółami, zgodnie z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej są źródłem powszechnie obowiązującego prawa, mającym w określonych sytuacjach, stosownie do art. 91 ust. Konstytucji, pierwszeństwo w stosowaniu przed ustawami, tj. przed Kodeksem celnym i Ordynacją podatkową, brak jest zatem podstaw prawnych do kwestionowania wyników weryfikacji deklaracji celnej eksportera w przedmiocie statusu pochodzenia towarów objętych zgłoszeniem celnym, przeprowadzonej w trybie art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego. W świetle tak postrzeganego trybu stosowania w/w postanowień Protokołu 4, za pozbawione jakiegokolwiek merytorycznego znaczenia uznać należy wywody skargi sprowadzające się zarówno do kwestionowania rozumienia pojęcia "towarów pochodzących" przyjętego w odniesieniu do odzieży używanej przez władze celne krajów Unii Europejskiej, jak i do twierdzenia, iż podstawę postimportowej kontroli polskich organów celnych stanowiła zmiana interpretacji tego pojęcia przez te władze, dokonana już po przyjęciu zgłoszenia celnego.

Przewidziana art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego weryfikacja dowodu pochodzenia towaru dokonywana jest z udziałem organu celnego kraju eksportera, a więc organu, państwa obcego. Jest rzeczą oczywistą, że czynności sprawdzające tego organu wykraczają poza zakres postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe, w istocie bowiem wynik tych czynności, w postaci stwierdzenia przez organ celny kraju eksportera, iż określony towar nie ma statusu produktu pochodzącego w rozumieniu Protokołu 4, stanowi dopiero podstawę do wszczęcia tego postępowania, a zatem nieuprawnioną w zupełności jest teza, jaka legła u podstaw tego zarzutu, że przy czynnościach kontrolnych znajduje również zastosowanie zasada określona w art. 123 Ordynacji podatkowej, a więc zasada określająca obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każ-dym stadium postępowania administracyjnego.

Chybionym w zupełności jest też podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organy celne norm przepisu art. 209 § 3 Kodeksu celnego przez jego nie zastosowanie i brak przyjęcia, że wobec działania strony skarżącej w dobrej wierze co do prawdziwości deklaracji eksportera jest ona zwolniona z obowiązku uiszczenia niedoboru należności celnych. Wskazać tu należy, że z przepisu tego wynika przede wszystkim, że w przypadku długu celnego w przywozie dłużnikiem jest składający zgłoszenie celne, zaś w sytuacji gdy zgłoszenie celne złożone zostało przez przedstawiciela pośredniego (agencję celną) dłużnikiem jest, obok tego przedstawiciela, również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. Za dłużników zostają też uznane osoby, które dostarczyły nieprawdziwe dane wymagane do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć o nieprawdziwości tych danych, a w wyniku takiego zgłoszenia należności celne nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna. Z przytoczonych norm nie wynika bynajmniej, że uznanie za dłużnika osoby dostarczającej nieprawdziwych danych stanowiących podstawę zgłoszenia celnego zwalnia z obowiązku pokrycia tego długu osobę zgłaszającą lub osobę, na rzecz której zgłoszenie celne zostało złożone przez przedstawiciela pośredniego (agencję celną), regulacja ta wskazuje natomiast, iż odpowiedzialność za ten sam dług celny w określonych warunkach ciążyć może na kilku osobach równocześnie i że stosownie do art. 221 Kodeksu celnego odpowiedzialność ich jest solidarna.

Za nieuzasadniony uznać także należało podniesiony w uzupełnieniu skargi zarzut przedawnienia prawa do wydania przez organ celny decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe. Jak to już wyżej wskazano, weryfikacja przyjętego zgłoszenia celnego przez organ celny, o jakiej to weryfikacji mowa jest w art. 70 § 1 Kodeksu celnego, nastąpić może zarówno przed zwolnieniem towaru, jak i po dokonaniu tej czynności w ramach tzw. kontroli postimportowej (art. 83). Uznanie przez organ celny, że przyjęte zgłoszenie celne jest nieprawidłowe, nakłada na ten organ obowiązek wydania stosowanej decyzji, która jednakże nie może zostać wydana, jak wynika to z przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Jakkolwiek postępowanie celne, jak każde postępowanie administracyjne, jest postępowaniem dwuinstancyjnym, którego istotą jest dwukrotne rozpoznanie i rozstrzyganie tej samej sprawy, raz przez organ celny pierwszej instancji i powtórnie - w przypadku wniesienia odwołania - przez organ odwoławczy, to jednakże zarówno wykładnia językowa ostatnio wskazanego przepisu, jak i jego wykładnia celowościowa prowadzą do wniosku, że trzyletni termin do wydania decyzji weryfikującej zgłoszenie celne odnosi się wyłącznie do decyzji organu celnego pierwszej instancji. Zważywszy, że wydanie takiej decyzji nastąpić może nie tylko w wyniku postępowania wszczętego z urzędu, ale również na wniosek strony, przyjęcie tezy, iż trzyletni okres przedawnienia prawa do wydania decyzji odnosi się również do decyzji organu odwoławczego, prowadziłoby do sytuacji, w której strona na skutek dalszego upływu czasu (np. wobec przewlekłości postępowania odwoławczego) pozbawiona zostałaby możliwości skutecznej kontroli odwoławczej niekorzystnej dla siebie decyzji organu celnego pierwszej instancji podjętej przez upływem tego okresu. Jakkolwiek zakreślenie trzyletniego terminu do wydania decyzji weryfikującej przyjęte zgłoszenie celne ma niewątpliwie na celu usunięcie stanu niepewności, wynikającego z samej możliwości skorygowania takiego zgłoszenia, to jednakże cel ten osiągnięty już zostaje przez wydanie decyzji organu celnego pierwszej instancji, zaś pozostawanie w tym stanie nadal w wyniku złożenia odwołania jest konsekwencją swobodnego wyboru podmiotu nie godzącego się z tym rozstrzygnięciem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w składzie orzekający w rozpatrywanej sprawie, nie podziela w tym zakresie odmiennego zapatrywania leżącego u podstaw wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7.05.2004 r., 3 I SA/Wr 4181/02, na które to zapatrywanie powołuje się strona skarżąca zarzucając przedawnienie prawa do wydania decyzji w tejże sprawie.

Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 151, poz. 1270).