Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 213/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 44, art. 134, art. 7, art. 77 par. 1 art. 80.
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 24 lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania we wznowionym postępowaniu w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Ostateczną decyzją z dnia 13 maja 2016 r., nr [...], Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Pomocy Alimentacyjnej - Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (MOPS) w Kędzierzynie-Koźlu, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla, przyznał P. M. (dalej również jako skarżący) świadczenie wychowawcze na córkę M. M. w wysokości 500 zł miesięcznie, na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.

Postanowieniem z dnia 5 lipca 2016 r., nr [...], Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Pomocy Alimentacyjnej MOPS w Kędzierzynie-Koźlu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 i art. 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.- zwanej dalej K.p.a.), wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją z dnia 13 maja 2016 r.

Następnie, decyzją z dnia 6 lipca 2016 r., nr [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 4, art. 5, art. 15 ust. 1 i art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Pomocy Alimentacyjnej MOPS w Kędzierzynie-Koźlu uchylił decyzję własną z dnia 13 maja 2016 r. i odmówił przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na córkę M. M., na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka do ukończenia przez dziecko 18 roku życia w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko rodzinie. W przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z uprawnionych, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych dziecka, świadczenie wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. Jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego lub pobierającej świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, organ właściwy może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu weryfikacji wątpliwości (art. 15 ustawy). Organ przypomniał, że w przedmiotowej sprawie świadczenie wychowawcze przyznano P. M. na drugie dziecko, tj. M. M. Tymczasem, wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego złożyła również matka dzieci – F. S., wskazując na samotne wychowywanie dzieci. W związku z powyższym organ zwrócił się do Działu Pomocy Środowiskowej celem weryfikacji informacji, który z rodziców faktycznej sprawuje opiekę nad dziećmi. Po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, organ stwierdził, że opieka ojca nad M. M. ogranicza się wyłącznie do symbolicznych, okazjonalnych gestów wobec dzieci, a zatem odwołujący nie sprawuje faktycznej opieki nad dziećmi.

Powyższa decyzja była doręczana skarżącemu za pośrednictwem gońca MOPS w Kędzierzynie-Koźlu na wskazany przez niego adres, tj. ul. [...], [...]-[...] [...]. Z pieczęci umieszczonej na kopercie zawierającej kierowaną przesyłkę wynika, że pierwsze awizo nastąpiło 11 lipca 2016 r., powtórne 19 lipca 2016 r., natomiast w dniu 26 lipa 2016 r. została zwrócona do Urzędu Miasta w Kędzierzynie-Koźlu (k. nr 18 akt adm.).

W dniu 10 sierpnia 2016 r., w siedzibie organu, skarżący zwrócił się o wydanie kserokopii decyzji z dnia 6 lipca 2016 r. i przedmiotowy wniosek został uwzględniony.

Następnie pismem z dnia 22 sierpnia 2016 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji z dnia 6 lipca 2016 r., zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Stosownie do powyższego domagał się uchylenia ww. decyzji w całości i pozostawienie w mocy decyzji z dnia 13 maja 2016 r. W uzasadnieniu podniósł, że zarówno on, jak i F. S. nie mają ograniczonych praw rodzicielski nad małoletnią M. M., oboje faktycznie sprawują opieką nad dzieckiem, a zatem świadczenie winno zostać wypłacone temu, kto pierwszy złożył wniosek, a w tym przypadku to on pierwszy złożył wniosek o przyznanie świadczenia. Dodał, że zamieszkuje wraz z małoletnimi oraz ich matką we wspólnym mieszkaniu, dlatego nie można przyjąć, że wyłącznie jedno z rodziców sprawuje faktyczną opiekę nad dziećmi.

W toku postępowania odwoławczego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu zwróciło się do MOPS w Kędzierzynie-Koźlu o udzielenie wyjaśnień w kwestii doręczenia P. M. decyzji z dnia 6 lipca 2016 r., przywołując brzmienie art. 44 K.p.a. Kolegium dostrzegło, że przesyłka była dwukrotnie awizowana, jednakże brak jest informacji pracownika MOPS (gońca), gdzie zostało złożone pismo oraz w jaki sposób pracownik ten zawiadomił nieobecnego w miejscu zamieszkania P. M. o awizowaniu przesyłki. Brak jest też informacji, w jaki sposób zawiadomiono stronę o powtórnym awizowaniu przesyłki listowej oraz o tym, gdzie i w jakim terminie można ją odebrać.

Udzielając odpowiedzi na powyższe, przy piśmie z dnia 14 lutego 2017 r., organ pierwszej instancji dołączył oświadczenie sporządzone przez pracownika doręczającego przesyłki w MOPS w Kędzierzynie-Koźlu, z treści którego wynika, że przesyłkę zawierającą decyzję z dnia 6 lipca 2016 r., z uwagi na niezastanie adresata w domu, awizowano dwukrotnie, każdorazowo informowano o możliwości odebrania przesyłki w sekretariacie MOPS w Kędzierzynie-Koźlu przy ul. Reja 2A, w terminie 7 dni i pozostawiano awiza w skrzynce pocztowej adresata.

Postanowieniem z dnia 24 lutego 2017 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, powołując się na przepis art. 134 K.p.a., stwierdziło uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 6 lipca 2016 r., nr [...]. W uzasadnieniu, wskazując na przebieg postępowania w sprawie, Kolegium przywołało przepisy K.p.a. mające zastosowanie w przedmiocie złożenia odwołania (art. 129 § 2) i obliczania terminów (art. 57 § 1 i § 5 pkt 2). Podkreśliło, iż co do zasady pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W razie niemożności doręczenia w sposób określony w art. 42 i 43 K.p.a. pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie właściwej gminy (miasta), w przypadku doręczenia pisma przez pracownika urzędu gminy lub upoważnioną osobę lub organ (art. 44 § 1 pkt 2 K.p.a.) zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 K.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w powyżej wskazanym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego terminu do odbioru pisma, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 3 i 4 K.p.a.). Organ stwierdził, że adresowana do skarżącego przesyłka była doręczana za pośrednictwem gońca zatrudnionego w Urzędzie Miasta Kędzierzyn-Koźle. Z powodu nieobecności adresata w dniu 11 lipca 2016 r. przesyłka została złożona w Urzędzie Miasta Kędzierzyna-Koźla, a zawiadomienie o jej pozostawieniu wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni pozostawiono w skrzynce pocztowej adresata. Po raz drugi przesyłkę awizowano w dniu 19 lipca 2016 r. również pozostawiając awizo w skrzynce pocztowej adresata. Brak podjęcia przez stronę przesyłki skutkowało zwróceniem jej do Urzędu Miasta w dniu 26 lipca 2016 r. W ocenie Kolegium, decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona stronie w dniu 25 lipca 2016 r. i od tej daty zaczął biec 14-dniowy termin do odbioru tego pisma. W tych okolicznościach odwołanie strony nadane w palcówce pocztowej w dniu 23 sierpnia 2016 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu, który upłynął w dniu 8 sierpnia 2016 r. Jednocześnie Kolegium zasygnalizowało, że strona w odwołaniu nie zawarła prośby o przywrócenie terminu, jak również w okresie przed dniem wydania decyzji nie zgłaszała w organie o zmianie miejsca zamieszkania lub kierowania korespondencji pod inny adres.

W skardze na powyższe postanowienie organu odwoławczego skarżący domagał się jego uchylenia w całości, zarzucając naruszenie:

- art. 42 § 1 i art. 44 K.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie mające wpływ na wynik sprawy;

- art. 10 K.p.a. poprzez niedoręczenie dowodów wpływających na wydanie decyzji;

- art. 134 K.p.a. przez stwierdzenie uchybienia terminu.

Skarżący wnioskował także o zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniósł, że skarżone postanowienie oparte zostało na błędnych okolicznościach, albowiem o wydaniu decyzji dowiedział się dopiero w dniu 10 sierpnia 2016 r., a zatem odwołanie złożył w terminie. Podniósł, że opisana sytuacja jest zapewne wynikiem działań jego byłej konkubiny, która celowo utrudniała mu odbieranie przesyłek kierowanych na adres ich wspólnego miejsca zamieszkania. Dodatkowo wskazał, że ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika, aby goniec dokonywał prób doręczenia przesyłki, ponadto na żadnym etapie postępowania nie przedstawiono mu oświadczenia gońca z dnia 14 lutego 2017 r., na które powołało się Kolegium. Zdaniem skarżącego, za operatora pocztowego nie można uznać gońca zatrudnionego przez Urząd Miasta. Powyższe rażąco narusza obowiązujące przepisy i ogranicza skarżącemu możliwość skorzystania z dwuinstancyjnego trybu rozpatrywania spraw. Naruszenie przepisów o doręczaniu miało istotny wpływy na wynik sprawy, bowiem spowodowało, że organ odwoławczy niewłaściwie zastosował art. 134 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z tego względu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa procesowego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Dodać jeszcze trzeba, że według art. 119 pkt 3 oraz art. 120 P.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Na takiej właśnie podstawie została rozpoznana przez Sąd złożona w niniejszej sprawie skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 24 lutego 2017 r.

Przeprowadzona, według podanych powyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa procesowego w stopniu obligującym do wyeliminowania go z porządku prawnego.

Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć trzeba od przypomnienia, że postanowienie stanowiące przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie, jest rozstrzygnięciem proceduralnym i dotyczy stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 6 lipca 2016 r. wydanej przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Pomocy Alimentacyjnej MOPS w Kędzierzynie-Koźlu, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla, uchylającej decyzję własną z dnia 13 maja 2016 r. i odmawiającej przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na córkę M., na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Tym samym - co należy podkreślić - poza zakresem oceny Sądu w rozpoznawanej sprawie ze skargi na ww. postanowienie pozostawały kwestie, dotyczące prawidłowości merytorycznego rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu pierwszej instancji z dnia 6 lipca 2016 r.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż w postępowaniu administracyjnym zasadą jest, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 K.p.a.), ewentualnie w siedzibie organu (art. 42 § 2 K.p.a.), bądź w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 42 § 3 K.p.a.).

Zgodnie z art. 44 § 1 K.p.a, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

Stosownie do art. 44 § 2 K.p.a., zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 K.p.a.). Stosownie zaś do art. 44 § 4 K.p.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy tzw. doręczenie zastępcze.

W świetle przywołanych wyżej przepisów, dla uznania za skuteczne doręczenie zastępcze dokonane, czy to przez operatora pocztowego, czy - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - przez pracownika urzędu miasta, konieczne jest nie tylko samo odnotowanie przez doręczającego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, że przesyłka była dwukrotnie awizowana i wskazanie (wpisanie) dat awizowania przesyłki, ale również umieszczenie zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w jednym z miejsc wskazanych przez ustawodawcę w art. 44 § 2 K.p.a. Fakt umieszczenia przez doręczającego pracownika zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie powinien być odnotowany na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, tak jak i powód niedoręczenia przesyłki w trybie art. 42 lub art. 43 K.p.a. (np. mieszkanie zamknięte). Zwrotne potwierdzenie odbioru musi zatem spełniać wymogi ustawowe, aby mogło być uznane za dowód doręczenia w trybie art. 44 K.p.a. (por. postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 695/12, LEX nr 1145634). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym akcentuje się, iż doręczenia decyzji powinny być dokonywane przez organy starannie, tj. w sposób, by ze zwrotnych poświadczeń odbioru wynikało niewątpliwie, że doręczenie stronie decyzji w istocie miało miejsce. Doręczenie nie może zostać uznane za dokonane, jeśli z takiego zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika niezbicie, że strona odebrała decyzję lub, że doszło do jej doręczenia w sposób przewidziany w treści art. 44 K.p.a. Powyższy pogląd, który w całości podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, zawarł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 marca 2002, sygn. akt II SA/Gd 2552/99 (LEX nr 76110), w wyroku z dnia 28 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA 2871/00 (LEX nr 53460). Przy czym zaakcentować trzeba, że samo awizowanie przesyłki nie jest równoznaczne z zawiadomieniem określonym w art. 44 K.p.a. W przywołanych wyrokach NSA stwierdził, że pozostawienie adresatowi przesyłki w "skrzynce pocztowej", bez adnotacji na druku dowodu doręczenia o przyczynie nieoddania przesyłki adresatowi, nie może być uznane za skuteczne doręczenie w trybie art. 44 K.p.a. Wskazano także, że doręczenia nie można uznać za dokonane, jeżeli nie wiadomo, jak działał doręczający. Musi w aktach sprawy znajdować się dowód, z którego jednoznacznie i jasno wynika sposób działania doręczającego.

Raz jeszcze odnotować przyjdzie w tym miejscu, iż uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego od decyzji administracyjnej można stwierdzić tylko wtedy, gdy decyzja została skutecznie doręczona. Termin do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej biegnie bowiem od chwili skutecznego jej doręczenia.

W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, dowód doręczenia decyzji z dnia 6 lipca 2016 r., znajdujący się w aktach administracyjnych (k. 18), nie spełnia wymogów art. 44 K.p.a. Przede wszystkim, ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki (zawierającej decyzję z dnia 6 lipca 2016 r.), na podstawie którego organ odwoławczy uznał za skuteczne doręczenie zastępcze w trybie art. 44 K.p.a., w żaden sposób nie wynika, aby pracownik Urzędu, który doręczał tę przesyłkę, umieścił zawiadomienie o możliwości jej odbioru w oddawczej skrzynce pocztowej, czy w innym przeznaczonym do tego miejscu. Ponadto, na dowodzie doręczenia spornej przesyłki brak jest jakiejkolwiek adnotacji doręczyciela. Druk zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, tj. formularz wskazujący przepisy K.p.a., nie zawiera żadnego zaznaczenia czynności doręczyciela (gońca). W świetle art. 44 K.p.a., samo tylko umieszczenie na pieczęci (na kopercie przesyłki) daty awizowania jest niewystarczające dla uznania skuteczności doręczenia zastępczego. Powyższej wadliwości nie może konwalidować oświadczenie złożone przez pracownika organu (gońca) dopiero na etapie postępowania odwoławczego. W niniejszej sprawie, w odpowiedzi na wezwanie Kolegium w kwestii doręczenia przesyłki skarżącemu, takie oświadczenie złożył pracownik organu dokonujący doręczeń dopiero w dniu 14 lutego 2017 r., gdy tym czasem decyzja organu pierwszej instancji została wydana 6 lipca 2016 r.

Bezsprzecznie, aby organ był uprawniony do skorzystania z instytucji doręczenia zastępczego, musi dysponować dokumentem, z którego jednoznacznie wynika, że próby doręczenia przesyłki podejmowane były zgodnie z regulacją przepisów postępowania administracyjnego, tj. z art. 44, który ma zastosowanie tylko w razie niemożności doręczenia decyzji w sposób wskazany w art. 42 i 43 K.p.a. Doręczenie w trybie zastępczym stwarza domniemanie, że przesyłkę doręczono adresatowi, chociaż faktycznie do tego doręczenia do rąk adresata nie doszło. Przepis art. 44 § 1 - 5 K.p.a. jest więc regulacją wyjątkową i powinien być wykładany i stosowany ściśle. Jednakże opisanych wyżej warunków zawiadomienie w przedmiotowej sprawie nie spełnia, a więc brak było podstaw do uznania, że doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji organu pierwszej instancji. Warto w tym miejscu zacytować stanowisko NSA, iż "Procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem jednak przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, iż nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 K.p.a. zostały spełnione. Takim dowodem dla organu nie jest wykazanie przez stronę, że nie otrzymała awiza, ale zwrotne potwierdzenie odbioru zawierające pełną informację, że adresat został zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i o miejscu oraz terminie z datą i podpisem doręczyciela". (zob. wyrok NSA z dnia 31 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2105/11, LEX nr 1403125). Innymi słowy, to na organie spoczywa ciężar dowodu wskazującego na prawidłowość doręczenia zastępczego, a w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy, zdaniem Sądu, przewidzianej przez ustawodawcę fikcji doręczenia nie można było przyjąć. Z regulacji art. 44 K.p.a. wynika bowiem, że skuteczność tego sposobu doręczania pism uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w tym przepisie. Dlatego też, zasady i procedury odnoszące się do stosowania instytucji doręczenia zastępczego powinny być przyjmowane zwięźle (zawężająco) oraz przestrzegane ściśle do stawianych wymogów i w określonej kolejności. Musi zatem istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki we wskazanym miejscu i przez określony czas. Zatem adresat musi być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i o miejscu, gdzie może go odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru musi zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata. Aby organ administracji mógł przyjąć zaistnienie materialnoprawnego skutku doręczenia pisma stronie w trybie doręczenia zastępczego, zwrotne potwierdzenie odbioru musi być wypełnione czytelnie wraz z podpisem doręczyciela (listonosza/gońca) i zawierać informacje o czynnościach i datach awizowania.

W świetle dokonanych rozważań prawnych i uwag odnoszących się do realiów niniejszej sprawy, zaskarżone postanowienie z dnia 24 lutego 2017 r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, w ocenie Sądu, wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy. Brak bowiem prawidłowych ustaleń organu odwoławczego dotyczących doręczenia decyzji organu pierwszej instancji w trybie art. 44 K.p.a. uniemożliwia jednoznaczne i niebudzące wątpliwości ustalenie, czy skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z zachowaniem terminu. Tym samym przyjąć należało, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie. Kolegium wydając zaskarżone postanowienie nie rozważyło w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego związanego z prawidłowym doręczeniem decyzji organu pierwszej instancji w trybie art. 44 K.p.a., czym naruszyło przepisy art. 7 i art. 77 § 1 pkt 1 K.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem stan faktyczny sprawy został ustalony wyłącznie w oparciu o pisemne oświadczenie doręczyciela z dnia 14 lutego 2017 r.. Ponadto, organ nie poddał krytycznej ocenie i ewentualnej weryfikacji tego jedynego dowodu mającego świadczyć o dokonanym przez organ pierwszej instancji doręczeniu, w kontekście chociażby oceny prawdziwości oświadczenia złożonego przez doręczyciela, z uwagi na upływ czasu pomiędzy pozostawieniem awiza a złożonym pisemnym wyjaśnieniem. W tej sytuacji czynienie ustaleń stanu faktycznego bazując tylko na jednym pisemnym oświadczeniu, budzi poważne wątpliwości i świadczy o naruszeniu przez organ zasad wyrażonych w art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 10 § 1 K.p.a., w tym przez brak zapoznania strony z materiałem dokumentacyjnym i tym samym uniemożliwienie wypowiedzenia się w tej materii. Pamiętać należy, że prawidłowo dokonane doręczenie uznawane jest za jeden z kluczowych warunków przestrzegania praw strony w postępowaniu administracyjnym.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany podjąć wszelkie możliwe działania zmierzające do ustalenia, czy poza znajdującymi się w aktach dokumentami - kopertą i drukiem zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki - istnieją inne dowody pozwalające na wykazanie prawidłowości procesu doręczenia zastępczego. W przeciwnym wypadku Kolegium rozpatrzy sprawę w taki sposób, aby adresat pisma nie ponosił jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, pamiętając, że wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na korzyść strony.