Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 798/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2013-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 6, art. 4 pkt 22
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 art. 14 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka SO del. Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego /dalej: GITD/, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. a, art. 16a, art. 92a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265, dalej: u.t.d.), 6.3.7. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 14 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 381/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r. ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania W. P. prowadzącego działalność gospodarczą pn. "P. W. Usługi Transportowe" od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego /dalej: WITD/ z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że organ I instancji nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 15 000 zł. w związku z nieokazaniem podczas kontroli przeprowadzonej w dniach 10 października – 8 listopada 2012 r. wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za każdy dzień, w okresie od 1 listopada 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r.

W odwołaniu W. P. wskazał na trudną sytuację osobistą i majątkową po zawieszeniu działalności gospodarczej. Nieokazanie wykresówek uzasadnił pozostawieniem ich w sprzedanym samochodzie, gdzie próba ich odzyskania okazała się niemożliwa.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, GITD opisaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i wskazał, że stosownie do art. 92a ust. _@POCZ@__@KON@_1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 10 000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie z ust. 3 pkt 1 tego artykułu, s _@KON@uma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy nie może przekroczyć 15 000 złotych - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie średnio do 10 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6). Lp. 6.3.7. tego załącznika sankcjonuje nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu karą pieniężną w wysokości 500 zł za każdy dzień. Na podstawie protokołu z okazania dokumentów z dnia 10 października 2012 r. oraz protokołu kontroli [...] zostało udowodnione, że przedsiębiorca w toku kontroli nie okazał wykresówek, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za okres od 1 listopada 2011 r. do dnia zawieszenia działalności gospodarczej, tj. 21 maja 2012 r., a więc przez 202 dni. Z protokołu kontroli wynika, że W. P. prowadził działalność samodzielnie, zatem łączna wysokość kary powinna wynieść 101 000 zł. Jest ona jednak limitowana na mocy powołanego art. 92a ust. 3 u.t.d. kwotą 15 000 zł. Odnosząc się do odwołania wskazano, że przesłanki do odstąpienia od ukarania nie stanowi sygnalizowana trudna sytuacja materialna strony; odpowiedzialność administracyjna za popełnione naruszenia, określona w ustawie o transporcie drogowym i przepisach regulujących związane z tym zagadnienia jest co do zasady oderwana od kwestii winy odpowiedzialnego, a także od zaistnienia szkody bądź stanu zagrożenia nią. Również zarzut przedsiębiorcy, że w kontrolowanym okresie prowadził działalność tylko przez kilka dni nie znajduje potwierdzenia, gdyż z dołączonego do akt wydruku z CEIDG wynika, że działalność gospodarcza zawieszona została dopiero 21 maja 2012 r. W związku z tym w toku kontroli odwołujący powinien okazać niezbędne dokumenty za cały okres, tj. od 1 listopada 2011 r. do 21 maja 2012 r., zwłaszcza że zgodnie z art. 16a ust. 1 i 2 u.t.d., przedsiębiorca albo osoba fizyczna, którzy posiadali licencję i zaprzestali wykonywania działalności gospodarczej lub przewozu drogowego, mają obowiązek przechowywać i udostępniać osobom uprawnionym do kontroli dokumenty i inne nośniki informacji wymagane przepisami, o których mowa w art. 4 pkt 22, przez okres jednego roku począwszy od dnia, w którym przestał wykonywać transport drogowy. Aby zwolnić się od odpowiedzialności, strona powinna wykazać zaistnienie przesłanek z art. 92c ust. 1 u.t.d., stosownie do którego nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Ponieważ nie zachodzą w sprawie przesłanki z art. 92c u.t.d., dlatego brak było podstaw do uwzględnienia odwołania.

W skardze W. P. powyższej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zabrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji sprzecznej z prawem,

2. art. 10 § 1 k.p.a., poprzez brak powiadomienia go o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, co w konsekwencji uniemożliwiło mu przedstawienie dowodów mających potwierdzać, że wymierzenie kary w kwocie 15 000 zł. jest niezasadne,

3. art. 92a ust. 1 u.t.d., poprzez jego zastosowanie pomimo braku wykazania, że w okresie w którym wykonywana była kontrola, skarżący wykonywał przewóz drogowy lub inne czynności związane z przewozem,

4. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez braki w uzasadnieniu faktycznym i prawnym zaskarżonej decyzji przejawiające się tym, że organ II instancji nie wyjaśnił, dlaczego zarzuty zgłoszone w odwołaniu są niezasadne i nie mogą zostać uwzględnione,

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji WITD z dnia [...] stycznia 2013 r. pomimo tego, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa.

Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, przyznanie prawa pomocy i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że organy nie podjęły czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Pomimo zawartego w odwołaniu wskazania, że wykresówki są w posiadaniu osoby, która nabyła od niego jeden z samochodów, organy nie podjęły żadnych działań w celu zbadania tej okoliczności. Dotyczy to również zarzutu, że w kontrolowanym okresie praca była wykonywana tylko przez kilka dni, gdyż treść art. 92a ust. 1 u.t.d. wskazuje na faktyczne wykonywanie przewozu. Dodatkowo w sytuacji, gdyby organ poinformował skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, mógłby przedłożyć potwierdzające to dokumenty. W związku z powyższym skarżący na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. zwrócił się o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci oświadczeń z dnia 22 kwietnia i 12 maja 2012 r. na okoliczność, że w okresie od 22 października 2011 r. do 22 kwietnia 2012 r. oraz od 27 kwietnia do 12 maja 2012 r. nie wykonywał działalności przewozowej. Dotyczy to również przeprowadzenia dowodu z wykresówki za okres 25-26 kwietnia 2012 r., którą udało mu się odzyskać od nabywcy samochodu. Treść tych dokumentów wskazuje, że ewentualna kara powinna zostać nałożona tylko za 3 dni, w takim bowiem okresie świadczone były usługi transportowe, za które nie przedłożono wykresówek.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie i wskazał, że wraz z upoważnieniem do przeprowadzenia kontroli, przekazano przedsiębiorcy wykaz dokumentów, które zobowiązany był przedstawić. Protokół z okazania dokumentów, sporządzony 10 października 2012 r. opatrzony jest oświadczeniem skarżącego, że nie posiada innych dokumentów, niż okazane na żądanie organu. Skarżący zapoznał się też z treścią protokołu kontroli, a pismem z dnia 10 grudnia 2012 r. został powiadomiony o zakończeniu postępowania administracyjnego i treści art. 10 k.p.a. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji żadne dokumenty nie zostały przedstawione. W ocenie organu w chwili przeprowadzenia kontroli przedsiębiorca powinien być w stanie udokumentować każdy dzień pracy kierowcy z okresu objętego kontrolą. Na etapie jej przeprowadzania przedsiębiorca nie informował też organu o trudnościach w gromadzeniu materiału dowodowego w celu jego przedstawienia. W tej sytuacji organy wyczerpująco zebrały i zbadały materiał dowodowy, na którym zostały oparte wydane w sprawie rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga jest nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę - pod względem zgodności z prawem - działalności administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi; oznacza to, że przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena prawidłowości prowadzonego przez organy administracji publicznej postępowania oraz zapadłych w nim rozstrzygnięć. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia, stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, względnie zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Poddając kontroli we wskazanym wyżej zakresie zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, Sąd uznał skargę za bezzasadną.

Ustalony przez organy stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości, a wydane decyzje są następstwem przeprowadzonej u W. P., prowadzącego działalność gospodarczą pn. "P. W. Usługi Transportowe" kontroli przestrzegania w okresie od 1 listopada 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r. przepisów dotyczących okresów prowadzenia pojazdu oraz obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowcy. Poza sporem pozostaje, że w trakcie kontroli skarżący nie okazał wykresówek, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za okres od dnia 1 listopada 2011 r. do dnia zawieszenia działalności gospodarczej, tj. do 21 maja 2012 r. Wątpliwości Sądu nie budzi również to, że W. P., jako przedsiębiorca prowadzący przedsiębiorstwo przewozowe, był podmiotem wykonującym przewóz drogowy, w związku z czym - stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. - podlegał odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, zagrożonej karą pieniężną w wysokości od 50 do 10 000 złotych za każde naruszenie.

Obowiązki lub warunki przewozu drogowego definiuje art. 4 pkt 22 u.t.d.; są to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz wymienionych tym przepisie aktów prawnych, w tym m.in. rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21) oraz ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r., poz. 1155). Zgodnie z _@KON@_art. 25 ust. 1 tej ustawy, p_@POCZ@__@racodawca prowadzi ewidencję czasu pracy kierowców w formie zapisów na wykresówkach, wydruków danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego, plików pobranych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego, innych dokumentów potwierdzających czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności lub rejestrów opracowanych na podstawie dokumentów, o których mowa w pkt 1-4; zgodnie z ust. 2 pkt 2 tego artykułu, ewidencję czasu pracy pracodawca przechowuje przez okres 3 lat po zakończeniu okresu nią objętego. Według art. 14 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Rady (EWG), przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1, w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Przedsiębiorstwo wydaje także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych wczytanych z kart kierowców oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki, oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Z kolei art. 92a ust. 6 u.t.d. co do wykazu naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w jego ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, odsyła do załącznika nr 3 do ustawy, który pod Lp. 6.3.7. przewiduje karę pieniężną w wysokości 500 zł. za nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu - za każdy dzień.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na prawidłowość ustaleń organów administracji, że W. P. dopuścił się za okres od 1 listopada 2011 r. do 20 maja 2012 r., tj. łącznie 202 dni, sankcjonowanego w tym przepisie naruszenia. Mimo obowiązku, będąc zawiadomiony o zamiarze wszczęcia kontroli i jej zakresie oraz wymaganych dokumentach, w toku czynności kontrolnych nie przedstawił żadnych z w/w dokumentów i danych, w tym także takich, które świadczyłyby o niewykonywaniu w tym okresie działalności przewozowej. Ciężar tych dowodów spoczywał na skarżącym i w tym zakresie całkowicie chybiony jest zarzut skargi naruszenia przez organy art. 92a ust. 1 u.t.d. poprzez brak wykazania, że w objętym kontrolą okresie wykonywał przewóz drogowy lub inne czynności związane z przewozem. Przedłożenie, jako dowodu, dopiero po wniesieniu skargi do Sądu (przy piśmie z dnia 23 sierpnia 2013 r.) wykresówki z tachografu za dzień 25-26 kwietnia 2012 r. oraz oświadczeń, że w okresie od 22 października 2011 r. do 22 kwietnia 2012 r. oraz od 27 kwietnia do 12 maja 2012 r. skarżący nie prowadził pojazdów w transporcie drogowym, należy ocenić jako nieskuteczne i nie rzutujące na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Abstrahując od rzeczywistej daty sporządzenia tych oświadczeń (oznaczonych odpowiednio datami 22 kwietnia i 12 maja 2012 r.), skarżący w żaden sposób nie wskazał przyczyn, dla których nie okazał ich w toku kontroli lub chociażby przed wydaniem decyzji przez organ I lub II instancji. Natomiast – co podkreślić należy - w protokole z okazania dokumentów z dnia 10 października 2012 r. znajduje się oświadczenie działającej z upoważnienia skarżącego żony, że nie posiada żadnych innych dokumentów, niż wymienione w nim i okazane na żądanie organu.

W przypadku wykresówek, okoliczność ich braku także nie została w protokole kontroli w żaden sposób wyjaśniona a twierdzenie, że zostały pozostawione w sprzedanym pojeździe zawarte jest dopiero w odwołaniu i skardze i co należy zaakcentować, bez oznaczenia podmiotu, który nabył samochód oraz jego adresu, a także bez wskazania, kiedy doszło do zbycia pojazdu. Braki te nie dały szansy organom sprawdzenia twierdzeń skarżącego. Skarżący również w żaden sposób nie uprawdopodobnił "licznych starań" o ich odzyskanie (np. korespondencji prowadzonej z nabywcą), wreszcie nie wskazał, kiedy i w jaki sposób odzyskał jednak przedstawioną wykresówkę z 25-26 kwietnia 2012 r. i dlaczego tylko tę jedną. W tym miejscu stwierdzić należy, że ryzyko prawidłowego przechowywania i zabezpieczenia dokumentacji związanej z prowadzoną działalnością spoczywa na przedsiębiorcy. W świetle powyższego za nieracjonalny należy uznać zarzut skargi dotyczący braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organy materiału dowodowego, a więc naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Chybiony jest też zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak powiadomienia skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. W aktach administracyjnych znajduje się podpisane przez żonę skarżącego – M. P. zawiadomienie z dnia 16 listopada 2012 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego i pouczeniu – zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. – o prawie wypowiedzenia się w terminie 7 dni co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań /k. 29 akt adm./. Takie samo pouczenie zostało zawarte w doręczonym 11 grudnia 2012 r. zawiadomieniu o zakończeniu postępowania /k. 30, 31 akt j.w./. Zatem odmienna ocena przez skarżącego podjętych przez organ działań w żadnym wypadku nie świadczy o naruszeniu zasady czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu.

Także na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez braki w uzasadnieniu faktycznym i prawnym zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze treść odwołania wskazującego w głównej mierze na trudną sytuację osobistą i majątkową skarżącego oraz brak wykresówek i możliwości ich odzyskania należy stwierdzić, że organ II instancji w uzasadnieniu szczegółowo i wyczerpująco wyjaśnił powody, dla którego nie mogły być one uwzględnione, a które Sąd w całości podziela (tym samym Główny Inspektor Transportu Drogowego, utrzymując w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, nie dopuścił się naruszenia art. 138 § pkt 1 k.p.a.).

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy prawidłowo obliczyły, z zastosowaniem art. 92a ust. 3 pkt 1 u.t.d., wysokość nałożonej na W. P. kary; zgodnie z brzmieniem tego przepisu, suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy i zatrudniającego kierowców w liczbie średnio do 10 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli, nie może przekroczyć 15 000 zł. (jak wynika z akt sprawy, W. P. w objętym kontrolną okresie prowadził działalność osobiście i nie zatrudniał kierowców).

Z tych przyczyn skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.