Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 439/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 107
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Doktorantów Politechniki [...] z dnia [...] r., nr [...]; 2) zasądza od Rektora Politechniki [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Ł.K., student trzeciego roku stacjonarnych studiów doktoranckich Politechniki [...] w dziedzinie nauk technicznych w dyscyplinie mechanika, złożył wniosek o przyznanie stypendium Rektora dla najlepszych studentów III stopnia w roku akademickim 2018/2019 (doktorantów).

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Odwoławcza Komisja Stypendialna Doktorantów Politechniki [...] orzekła, o nieprzyznaniu wnioskodawcy stypendium rektora dla najlepszych doktorantów.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że na podstawie § 21 ust. 1 Regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej doktorantom Politechniki [...] (dalej w skrócie: "Regulamin"), Rektor Politechniki [...] przekazał Poleceniem nr [...] z dnia [...] r. uprawnienia do przyznawania stypendium rektora dla najlepszych doktorantów Odwoławczej Komisji Stypendialnej Doktorantów.

Zgodnie z § 16 Regulaminu, stypendium dla najlepszych doktorantów może być przyznane doktorantowi:

na pierwszym roku studiów, który osiągnął maksymalną liczbę punktów w postępowaniu rekrutacyjnym;

na drugim i kolejnych latach, który w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium spełnił łącznie następujące warunki:

a) uzyskał bardzo dobre lub dobre wyniki egzaminów objętych programem studiów doktoranckich,

b) wykazał się postępami w pracy naukowej i przygotowywaniu rozprawy doktorskiej,

c) wykazał się szczególnym zaangażowaniem w pracy dydaktycznej.

Stypendium dla najlepszych doktorantów może otrzymać doktorant, który złożył indeks wraz ze sprawozdaniem z przebiegu studiów doktoranckich za dany rok akademicki wraz z opinią promotora oraz zaliczył rok studiów.

Wnioskodawca w wyznaczonym terminie złożył wniosek o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych doktorantów. Komisja po rozpatrzeniu wniosku ustaliła, że wnioskodawca uzyskał za wskazane we wniosku osiągnięcia 90 punkty. Tymczasem, aby otrzymać stypendium należało uzyskać 110 punktów. W związku z powyższym Komisja ustaliła, że przedstawione we wniosku osiągnięcia nie uprawniają wnioskodawcy do otrzymania stypendium dla najlepszych doktorantów.

Wnioskodawca nie zgodził się z powyższą decyzją i pismem z dnia [...] r. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie stypendium Rektora dla najlepszych studentów III stopnia w roku akademickim 2018/2019.

Decyzji pierwszoinstancyjnej strona zarzuciła błędne rozliczenie dołączonych do wniosku dokumentów, potwierdzających osiągnięcia doktoranta.

W decyzji o nieprzyznaniu stypendium Rektora dla najlepszych doktorantów uzasadniono fakt uzyskania przez wnioskodawcę 90 punktów za wskazane we wniosku osiągnięcia. Zgodnie z treścią decyzji w celu uzyskania stypendium należało uzyskać minimum 110 punktów. Strona wykazała, że powinna uzyskać 115 pkt – liczbę, która przekracza minimalny próg punktów, który pozwala na uzyskanie stypendium Rektora.

Wnioskodawca w uzasadnieniu przedstawił tabele osiągnięć doktorantów za ostatni rok, w którym wskazał liczbę punktów przyznanych mu przez Komisję (jego zdaniem błędnie naliczonych) oraz liczbę punktów zgodną z załącznikiem (czyli taką liczbę, jaką w swojej ocenie należało mu przyznać). Różnice dotyczą trzech parametrów:

1. Osiągnięcia naukowo – publikacyjne: przyznano 30 pkt – w ocenie wnioskodawcy należało przyznać 40 pkt;

2. Udział w projektach naukowych (grantach): przyznano 5 pkt – w ocenie wnioskodawcy należało przyznać 15 pkt;

3. Certyfikaty z danej dziedziny naukowej, potwierdzające zdobycie umiejętności miękkich oraz certyfikaty językowe: przyznano 5 pkt – w ocenie wnioskodawcy należało przyznać 10 pkt.

We wniosku strona przedstawiła swoje szczegółowe stanowisko odnośnie powyższych trzech parametrów.

Ad 1) zgodnie z przedstawionym we wniosku wykazem publikacji wydanych w roku akademickim 2017/2018 wnioskodawca zawarł w nim trzy publikacje naukowe. Jedna z nich to artykuł w czasopiśmie indeksowanym w bazie Web of Science (15 pkt na dwóch autorów). Pozostałe dwie pozycje odnoszą się do publikacji w czasopismach z listy ministerialnej "B" wykazu czasopism (odpowiednio 8 pkt oraz 7 pkt na dwóch autorów). Sumując punkty, przyznawane za poszczególne publikacje wnioskodawca uzyskał 15 pkt. Zgodnie z załącznikiem nr Ic do Zarządzenia nr [...] Rektora Politechniki [...] z dnia [...]r. Kryteria Stypendium Rektora Politechniki [...] dla doktorantów, doktorant który uzyskał liczbę pkt/os w ramach publikacji naukowych z przedziału 15 i powyżej otrzymuje za osiągnięcia naukowo - publikacyjne 40 pkt. We wniosku działalność naukowo - publikacyjna została oceniona na 30 pkt.

Ad 2) do wniosku o przyznanie Stypendium Rektora wnioskodawca załączył jedno zaświadczenie o udziale w badaniach statutowych Instytutu Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn nr [...] oraz dwa oświadczenia o prowadzeniu grantów wydziałowych nry [...] oraz [...]. Zgodnie z ww. kryteriami udział w badaniach statutowych jednostki uczelnianej oraz grantach wydziałowych ocenia się na 5 pkt. W związku z tym, iż wnioskodawca brał udział w badaniach, prowadzonych w ramach trzech różnych projektów, powinien otrzymać 15 pkt. za Udział w projektach naukowych (grantach). W ocenianym wniosku przyznano za tę część 5 pkt.

Ad 3) do wniosku o przyznanie Stypendium Rektora wnioskodawca załączył trzy certyfikaty potwierdzające: ukończenie Autodesk Certified Requirements na poziomie "Autodesk Certified User: Fusion 360" (18.01.2018r.), ukończenie projektu Kariera w Twoich rękach - Autodesk Fusion 360 (31.01.2018r.) oraz uczestnictwa w szkoleniu "Zastosowanie analizy modalnej z wykorzystaniem metody eksperymentalnej i eksploatacyjnej" (07.06.2018r.). W związku z powyższym wnioskodawca powinien otrzymać 10 pkt. z grupy Certyfikaty z dziedziny naukowej, potwierdzające zdobycie umiejętności miękkich oraz certyfikaty językowe. W rozpatrzonym wniosku przyznano jedynie 5 pkt.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Rektor Politechniki [...] utrzymał w mocy decyzję wydaną w drugiej instancji.

W uzasadnieniu stwierdzono, że Komisja po ponownej analizie wniosku postanowiła do otrzymanych 90 punktów doliczyć 10 punktów co dało łączną liczbę 100 punktów. Tymczasem, w celu otrzymania stypendium należało uzyskać 110 punktów, w związku z czym Odwoławcza Komisja Stypendialna Doktorantów negatywnie zaopiniowała przedmiotowy wniosek. Na podstawie tej negatywnej opinii została utrzymana w mocy zaskarżona decyzja.

Od tej decyzji, skarżący, reprezentowany w sprawie przez pełnomocnika procesowego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Strona zaskarżyła decyzję w całości i wniosła o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Zaskarżonej decyzji (jak również decyzji wydanej w pierwszej instancji) strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego oraz materialnego, w szczególności:

1. art. 7a § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię przepisów § 16 - 18 Załącznika nr 1 do Zarządzenia nr [..] Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r., skutkującą rozstrzygnięciem wątpliwości w brzmieniu ww. przepisów w zakresie nałożonego na skarżącego obowiązku wykazania szczególnego zaangażowania w pracy dydaktycznej oraz postępów w pracy naukowej na niekorzyść skarżącego, co przełożyło się na odebranie stronie uprawnienia do stypendium Rektora dla najlepszych doktorantów.

2. art. 10 k.p.a, poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu;

3. art. 15 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. ze względu na naruszenie zasady dwuinstancyjności poprzez bezrefleksyjne oparcie decyzji organu drugiej instancji na opinii Odwoławczej Komisji Stypendialnej Doktorantów, działającej jako organ pierwszej instancji.

4. art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez niewłaściwą interpretację faktów wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego, skutkujące uznaniem, iż organ drugiej instancji dokonał analizy materiału dowodowego w sposób pobieżny, a nie wnikliwy i dokładny;

5. art. 107 k.p.a., poprzez błędne, niekompletne uzasadnienie decyzji, w tym brak odniesienia się do poszczególnych dowodów oraz zarzutów odwołania w uzasadnieniu decyzji, w tym w szczególności brak uzasadnienia faktycznego i prawnego w części dotyczącej stwierdzenia, którym dowodom i zarzutom skarżącego organ drugiej instancji dał wiarę, a którym tego przymiotu odmówił;

6. art. 270 ust. 2, 273 ust. 1, oraz art. 275 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 1669) w związku z § 16-18 Załącznika nr 1 do Zarządzenia nr [...] Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r. (Regulaminu Przyznawania i Wypłacania Świadczeń Pomocy Materialnej Doktorantom Politechniki [...]) poprzez wydanie decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji o odmowie przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów, pomimo istnienia przesłanek przyznania stypendium Rektora dla najlepszych doktorantów;

7. § 2 Załącznika nr 1 do Zarządzenia nr [...] Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r. (Regulaminu Przyznawania i Wypłacania Świadczeń Pomocy Materialnej Doktorantom Politechniki [...]) poprzez wydanie decyzji o poprzez złamanie zasady równości dostępu do świadczeń pomocy materialnej w stosunku do Skarżącego oraz zasady jawności działań - ze względu na nieudostępnienie innych wniosków o stypendia dla najlepszych doktorantów (w tym mimo wnioskowanej anonimizacji danych osobowych pozostałych osób wnioskujących).

Ponadto strona wniosła o przeprowadzenie dowodów z wszystkich wniosków o przyznanie stypendium Rektora dla najlepszych doktorantów, o których załączenie Sąd powinien zobowiązać organ.

W uzasadnieniu wskazano w pierwszej kolejności stan faktyczny sprawy oraz stanowisko przedstawione przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji – w szczególności kwestię uzyskania określonej liczy punktów za poszczególne osiągnięcia i dokonania naukowe wnioskodawcy.

Podkreślono, że zaskarżona decyzja oprócz szerokiego wywodu prawnego, w żadnym aspekcie nie odniosła się do zarzutów zawartych w odwołaniu strony. Tym samym decyzja ta faktycznie wymyka się kontroli sądowoadministracyjnej, albowiem nie zawiera podstawowego elementu decyzji organu drugiej instancji – uzasadnienia faktycznego w przedmiocie zarzutów odwoławczych strony postępowania.

Strona stwierdziła, że zaskarżona decyzja posiada szereg uchybień formalnych. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ orzekający w tej sprawie w żaden sposób nie odniósł się jednak do zgromadzonych dowodów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poprzestając na lakonicznym stwierdzeniu, iż organ drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, a odmowy dokonano na podstawie negatywnej opinii Odwoławczej Komisji Stypendialnej Doktorantów (działającej uprzednio jako organ pierwszej instancji), co skutkowało uznaniem automatyzmu w zakresie zatwierdzenia przez organ drugiej instancji decyzji organu pierwszej instancji. Rozstrzygając w ramach uznania administracyjnego, organ nie może zaniechać poczynienia prawidłowych i logicznych ustaleń opartych na dowodach przeprowadzonych zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego. Podobny pogląd został wyrażony w orzeczeniu NSA w Warszawie, (wyrok z dnia 28 stycznia 2002 roku, sygn. akt V SA 273/01).

Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać między innymi powołanie podstawy prawnej, uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Zaskarżona decyzja nie zawiera również uzasadnienia faktycznego w rozumieniu art. 107 § 3 k.p.a., albowiem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA w Warszawie, sygn. akt. V SA 1611/00).

Strona postępowania nie została zawiadomiona o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, w tym przypadku zwłaszcza z protokołami prac Komisji, co stanowi pogwałcenie naczelnej zasady postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 10 k.p.a.. Wprawdzie przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wyłączają w niektórych kwestiach stosowanie art. 10 k.p.a., niemniej nie dotyczy to kwestii regulowanych w art. 270 ust. 2, 273 ust. 1, oraz art. 275 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1669) w związku z § 16 - 18 Załącznika nr 1 do Zarządzenia nr [...] Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r. (Regulaminu Przyznawania i Wypłacania Świadczeń Pomocy Materialnej Doktorantom Politechniki [...]). Strona podkreśliła, że § 2 ww. regulaminu wprowadza zasadę jawności i równości dostępu do świadczeń pomocy materialnej. Wnioskodawcy tymczasem odmówiono wglądu do akt sprawy, jak również dokumentów na podstawie których innym osobom przyznano stypendium dla doktorantów (w tym po anonimizacji), pomimo posiadanej przez skarżącego wiedzy, że praktyka organów obu instancji była niejednolita – ten sam dokument w jednym przypadku stanowił podstawę do przyznania dodatkowej punktacji w ramach minimalnego limitu na (110 pkt), a w innym przypadku stanowił podstawę do odmowy przyznania punktacji. Taka praktyka narusza w sposób bezpośredni § 2 ww. regulaminu jak i art. 7 a k.p.a. gdyż rozstrzyga wątpliwości w zakresie norm regulujących nałożony na skarżącego obowiązek wykazania szczególnego zaangażowania w pracy dydaktycznej oraz postępów w pracy naukowej na niekorzyść strony, co bezpośrednio przekłada się na odebranie stronie uprawnienia do stypendium Rektora dla najlepszych doktorantów.

Zgodnie z treścią art. 200 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w jednostce naukowej - jej dyrektor. Przepis ten został w roku akademickim 2018/2019 utrzymany w mocy przez art. 270 ust. 2, art. 273 ust. 1, ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1669). W tej sytuacji opinia Odwoławczej Komisji Stypendialnej Doktorantów, działającej jako organ administracji pierwszej instancji, nie powinna być w ogóle brana pod uwagę jako przesłanka do rozstrzygnięcia ze względu na naruszenie zasady dwuinstancyjności poprzez bezrefleksyjne oparcie decyzji organu drugiej instancji jedynie na opinii Odwoławczej Komisji Stypendialnej Doktorantów, co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Organ administracji, w tym także wyższa uczelnia, powinien zbadać zgodnie z art. 80 k.p.a. sprawę na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Tymczasem z protokołami prac komisji zainteresowani doktoranci nie mieli możliwości zapoznać się, co stanowi naruszenie art. 10 k.p.a. § 2 Załącznika nr 1 do Zarządzenia nr [...] Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r. (Regulaminu Przyznawania i Wypłacania Świadczeń Pomocy Materialnej Doktorantom Politechniki [...]) wspomina o zasadzie równości dostępu do świadczeń pomocy materialnej w stosunku do wnioskodawców oraz zasadzie jawności działań - ze względu na nieudostępnienie innych wniosków o stypendia dla najlepszych doktorantów, w tym mimo wnioskowanej anonimizacji danych osobowych pozostałych osób wnioskujących, uznać należy że zasada wskazana przez władze uczelni została w sposób drastyczny złamana.

W końcowej części uzasadnienia skarżący stwierdził, że uczelnia wyższa posiada autonomię. Pojęcie autonomii, to tworzenie prawa dla siebie, to rządzenie się własnymi prawami. Autonomia uczelni w swej istocie wymaga jednak zgodności wewnętrznych przepisów z powszechnie obowiązującym prawem. Tymczasem organ drugiej instancji złamał nie tylko przepisy administracyjne - prawa powszechnie obowiązującego, lecz także przepisy prawa przez siebie tworzonego - Zarządzenia nr [...] Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W ocenie organu nie sposób zgodzić się z zarzutami skarżącego które uznać należy za całkowicie błędne. Wbrew twierdzeniom skarżącego decyzja Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r. jak również poprzedzająca ją decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Doktorantów zostały wydane w sposób całkowicie prawidłowy i po dokonaniu dogłębnej analizy całości dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Organy obu instancji prawidłowo wskazały, iż wnioskodawca w wyznaczonym terminie złożył wniosek o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych doktorantów, jednak uzyskał ilość punktów która nie uprawniają do otrzymania stypendium dla najlepszych doktorantów.

Zdaniem organu nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącego w przedmiocie nieprawidłowego naliczenia punktów w pkt. 5 tabeli. Tym bardziej, że po złożeniu przez skarżącego odwołania z dnia [...] r., organ drugiej instancji dokonał ponownej weryfikacji sprawy, oraz ponownego przeliczenia punktów, w wyniku czego doliczył do przyznanych przez organ pierwszej instancji 5 punktów (w punkcie osiągnięć doktoranta) kolejne 10 punków co spowodowało podwyższenie liczby punktów przyznanych doktoratowi z 5 do 15 zgodnie z Kryteriami oraz wnioskiem skarżącego. Wynika z tego, że za całkowicie niezasadne należy uznać zarzuty skarżącego, iż punkty zostały wyliczone nieprawidłowo.

W pozostałych dwóch parametrach organ przedstawił swoje stanowisko, zgodnie z którym prawidłowo naliczył punkty, a jednocześnie stanowisko strony nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 10. k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w sprawie, organ stwierdził, że skarżący zgłaszał się kilkakrotnie do pracownika Działu Nauczania Politechniki [...], gdzie był zapoznawany z możliwościami wglądu w dokumentacje sprawy, jednak nigdy takiego wniosku nie złożył. Jednocześnie z ostrożności procesowej organ zaznaczył, że organy obu instancji nie miały możliwości okazania doktorantowi dokumentów pozostałych doktorantów ubiegających się o stypendia.

Niezasadny jest zdaniem organu również zarzut skarżącego jakoby w toku postępowania naruszono art. 7a § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię przepisów § 16-18 Załącznika nr 1 do zarządzenia nr [...] Rektora Politechniki [...], skutkującą rozstrzygnięciem wątpliwości w brzmieniu ww. przepisów na niekorzyść strony. Nie jest również prawdą, jakoby organy obu instancji posiadały niejednolitą praktykę, co miało skutkować tym, iż ten sam dokument stanowił w jednym przypadku podstawę do przyznania dodatkowej punktacji w drugim zaś nie.

Organ kategorycznie stwierdził, że podczas weryfikacji wniosków złożonych przez doktorantów organy kierowały się tymi samymi kryteriami - Zarządzeniem nr [...] r. Rektora Politechniki [...] z [...] r. Dlatego też brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, jakoby w toku przyznawania stypendiów zasady stosowano niejednolicie.

Niezasadny jest również zarzut jakoby organ naruszył art. 7 i 77 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a. poprzez błędne, niekompletne uzasadnienie decyzji w tym brak odniesienia się organów do poszczególnych dowodów oraz zarzutów odwołania. Powyższe zarzuty skarżącego uznać należy za całkowicie bezzasadne. Zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji prawidłowo oceniły materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. W szczególności, organy po dogłębnej analizie całości dokumentacji ustaliły, iż skarżący pomimo złożenia wniosku w zakreślonym terminie nie uzyskał wystarczającej liczny punktów która uzasadniałaby przyznanie na jego rzecz stypendium doktoranckiego. Organy obu instancji wnikliwie - a nie, jak wskazuje skarżący - pobieżnie uzasadniły swoje stanowiska odnosząc się do całości materiały dowodowego, dokonały przeliczenia punktów których liczba nie dawała jednak podstaw do przyznania na rzecz skarżącego stypendium dla najlepszych doktorantów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej powoływana jako P.p.s.a. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z powyższymi kryteriami należało uznać, że narusza ona prawo, zatem skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Jednocześnie mając na względzie regulację zawartą w art. 135 P.p.s.a., zgodnie z którą sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, Sąd uchylił także poprzedzającą zaskarżoną decyzję – decyzję wydaną w tej sprawie w pierwszej instancji.

Istota sporu dotyczy prawidłowości działania organu w stosunku do wniosku strony z dnia [...] r. "o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych doktorantów II roku i kolejnych lat studiów w roku akademickim 2018/2019".

Zaskarżoną decyzją odmówiono stronie przyznania stypendium rektora Politechniki [...] dla najlepszych doktorantów w roku akademickim 2018/2019. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało uzasadnione tym, że aby otrzymać stypendium należało uzyskać 110 punktów, tymczasem wnioskodawca nie uzyskał takiej ilości punktów. W zaskarżonej decyzji przyznano skarżącemu 100 punktów, natomiast w decyzji wydanej w pierwszej instancji przyznano stronie 90 punktów. W związku z powyższym Komisja ustaliła, że przedstawione we wniosku osiągnięcia nie uprawniają wnioskodawcy do otrzymania stypendium dla najlepszych doktorantów.

W decyzjach obu instancji wskazano, że bezpośrednią podstawą prawną rozpatrzenia wniosku złożonego przez stronę jest § 16 Regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej doktorantom Politechniki [...], stanowiącego załącznik nr 1a do Zarządzenia nr [...] Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r.

Tymczasem w skardze (jak i we wniosku o ponowne rozpoznanie wniosku), strona nie zgodziła się z rozstrzygnięciem i zakwestionowała przyznaną ilość punktów, akcentując błędną ocenę jej osiągnięć. Zdaniem strony, powinna ona uzyskać 115 punktów – liczbę, która przekracza minimalny próg punktów, który pozwala na uzyskanie stypendium Rektora dla najlepszych doktorantów. W ocenie skarżącego zaniżono w jego sprawie liczbę naliczonych punktów. Za osiągnięcia naukowo – publikacyjne: przyznano 30 pkt – w ocenie wnioskodawcy należało przyznać 40 pkt (różnica 10 pkt); za udział w projektach naukowych (grantach): przyznano 5 pkt – w ocenie wnioskodawcy należało przyznać 15 pkt (różnica 10 pkt); natomiast w kategorii certyfikaty z danej dziedziny naukowej, potwierdzające zdobycie umiejętności miękkich oraz certyfikaty językowe: przyznano 5 pkt – w ocenie wnioskodawcy należało przyznać 10 pkt (różnica 5 pkt). Strona jednocześnie konsekwentnie i szczegółowo przedstawiała swoje stanowisko odnośnie różnic w punktacji powyższych kategorii.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowiły przepisy art. 270 ust. 2, art. 273 ust. 1 i art. 275 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2018 r., poz. 1669). Zgodnie z tymi regulacjami w roku akademickim 2018/2019 doktoranci ubiegają się o pomoc materialną na zasadach dotychczasowych – a więc na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. w Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 ze zmianami) – dalej zwana w skrócie: "ustawa". Jednocześnie zasady przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów, określone w art. 199 ust. 2 i 3 ostatnio cytowanej ustawy, przyjęte przed dniem wejścia w życie nowej, aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2018 r., poz. 1668), tj. przed dniem 1 października 2018 r., zachowują moc do dnia 30 września 2019 r.

Stosownie do art. 199 ust. 1 pkt 3 ustawy doktorant może otrzymać pomoc materialną w formie stypendium dla najlepszych doktorantów. Natomiast art. 199 ust. 5 pkt 2 ustawy stanowi, że stypendium dla najlepszych doktorantów może być przyznane na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich - doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium spełnił łącznie następujące warunki: uzyskał bardzo dobre lub dobre wyniki egzaminów objętych programem studiów doktoranckich; wykazał się postępami w pracy naukowej i przygotowywaniu rozprawy doktorskiej; podczas studiów doktoranckich prowadzonych przez uczelnię wykazał się szczególnym zaangażowaniem w pracy dydaktycznej.

W myśl art. 200a ust. 1 ustawy zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich.

Zgodnie z § 16 Regulaminu, student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium rektora dla najlepszych doktorantów. Stypendium dla najlepszych doktorantów może otrzymać doktorant, który złożył indeks wraz ze sprawozdaniem z przebiegu studiów doktoranckich za dany rok akademicki i wraz z opinią promotora oraz zaliczył rok studiów. W związku z § 17 Regulaminu, stypendium przyznawane jest do 9% najlepszych doktorantów danej dziedzinie, którzy otrzymali największą liczbę punktów w swojej grupie rankingowej z zastrzeżeniem § 18. W świetle § 18 za 100% doktorantów dla każdej dziedziny studiów na danym roku studiów doktoranckich uznaje się wszystkich doktorantów, którzy zostali wpisani na bieżący rok akademicki na dane studia doktoranckie w danej jednostce organizacyjnej. Za najlepszych doktorantów uważa się doktorantów zajmujących najwyższe miejsca na liście rankingowej. Lista sporządzana jest odrębnie dla każdego roku studiów w danej dziedzinie, w tym dla doktorantów, którym przedłużono okres studiów doktoranckich. W przypadku, gdy na liście rankingowej znajduje się dwóch lub więcej doktorantów posiadających taką samą liczbę punktów stosuje się dodatkowe kryteria ustalone przez Rektora.

Jednocześnie punktację za poszczególne osiągnięcia doktorantów w danym roku akademickim określa załącznik nr 1c do Zarządzenia nr [...] Rektora Politechniki [...] z dnia [...]r. W załączniku tym znajduje się siedem kategorii osiągnięć naukowych i liczba punktów przyznawana za osiągnięcia w poszczególnych kategoriach.

W tym miejscu trzeba jeszcze dodać, że zgodnie z art. 207 ust. 1 i 2 ustawy do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego (ust. 1). Decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie "k.p.a."). Strona niezadowolona z rozstrzygnięcia wydanego w pierwszej instancji składa wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wskazać należy, że istotną cechą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest jego niedewolutywność. Wniesienie tego środka nie powoduje skutku w postaci przesunięcia kompetencji do rozpoznania lub rozstrzygnięcia sprawy na organ wyższego stopnia, lecz powierza ją ponownie temu samemu organowi. Brak cechy dewolutywności, choćby względnej, powoduje określone konsekwencje w zakresie rezultatów odpowiedniego stosowania do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przepisów dotyczących odwołań od decyzji. Wymóg odpowiedniości ich stosowania oznacza, że do wniosku i wywołanego nim postępowania nie znajdują zastosowania jedynie te przepisy dotyczące odwołań i postępowania odwoławczego, które związane są z cechą dewolutywności odwołania.

W wyniku złożenia takiego wniosku organ jest obowiązany ponownie merytorycznie rozpatrzyć sprawę, przy czym w trakcie jego rozpatrywania niedopuszczalne jest pominięcie zarzutów sformułowanych w przedmiotowym wniosku. Obowiązkiem organu jest odniesienie się do tych zarzutów. Uwzględnienie ich, ze skutkiem dla treści rozstrzygnięcia lub wyjaśnienie, dlaczego ocenia się je jako niezasadne czy też nie mające wpływu na wynik.

W judykaturze ugruntowany jest pogląd podkreślający ograniczony formalizm procesowy charakteryzujący postępowanie administracyjne przed organami szkoły wyższej (tak: L. Klat Wertelecka, Organy szkoły wyższej w postępowaniu administracyjnym (w:) Zarządzanie szkołą wyższą, Wrocław 2014, s. 125 i n., a także wskazane tam orzecznictwo i przytoczona literatura). Formalizm ten - co wymaga podkreślenia - nie oznacza jednakowoż ani swobody w wyborze prawnej formy działania, gdy ta oznaczona jest przez ustawodawcę, ani jej elementów składowych, ani też nie uprawnia organu do jej niezastosowania i nie uzasadnia niewłaściwego jej zastosowania.

Odpowiednie stosowanie przepisów postępowania administracyjnego, o którym stanowi w art. 207 ust. 1 ustawy polega na zachowaniu minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony przy uwzględnieniu specyfiki działania i organizacji szkoły wyższej. Przy czym nakaz ten należy rozumieć tak, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie przepisów k.p.a., winny mieć zastosowanie także do adresata decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają (zob. wyrok NSA z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1304/11, CBOSA). Konsekwencją tego poglądu stało się przyjęcie, że szczególny charakter postępowania przed organami szkoły wyższej przesądza jedynie o możliwości dokonywania tylko nieznacznych odstępstw od uregulowań zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego, a związanych ze stosowania trybu i zasad postępowania wynikających z przepisów ustawy (zob. wyrok NSA z dnia 6 września 2007 r., sygn. akt I OSK 909/07, CBOSA).

Sąd stwierdza, że organ tym wymogom procesowym uchybił w sposób oczywisty. Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wymóg prawidłowego uzasadnienia podjętego przez organ rozstrzygnięcia sprawy jest unormowany w art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Organy obu instancji nie zadośćuczyniły zadość tej regulacji prawnej. Kontrolując bowiem przedmiot sporu stwierdzić należy, że z decyzji wydanej w pierwszej instancji nie wynika co legło u podstaw odmowy przyznania skarżącemu stypendium dla najlepszych doktorantów. Uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej zawiera jedynie wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, określa zasady przyznawania stypendium dla najlepszych doktorantów (cytowany jest Regulamin).

Natomiast uzasadnienie rozstrzygnięcia istoty sprawy zainicjowanej wnioskiem złożonym przez skarżącego ogranicza się jedynie do jednego, skromnego objętościowo akapitu tekstu, w którym stwierdzono, że skarżący złożył wniosek o przedmiotowe stypendium w terminie oraz, że komisja po rozpatrzeniu wniosku ustaliła, że wnioskodawca uzyskał za wskazane we wniosku osiągnięcia 90 punktów – tymczasem, żeby otrzymać stypendium należało uzyskać 110 punktów.

Powyższe uzasadnienie rozstrzygnięcia nie wskazuje, które kategorie osiągnięć doktoranta zostały ocenione niżej, aniżeli ocenił je sam wnioskodawca. Nie wskazano której kategorii naliczono mniejszą liczbę punktów. Jest to istotny brak, ponieważ wnioskodawca pozbawiony został de facto możliwości weryfikacji rozstrzygnięcia jego sprawy z samego uzasadnienia decyzji.

Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie swojego wniosku, w którym zawarła swoje stanowisko w sprawie w sposób zwięzły, jasny i spójny. Wnioskodawca wskazał we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy precyzyjnie trzy kategorie osiągnięć doktorantów za ostatni rok, zgodnie z załącznikiem nr 1c do Zarządzenia nr [...] Rektora Politechniki [...] z dnia [...] r., których naliczenie punktów zakwestionował (kategorie nr 3, 5 i 6). Jednocześnie przedstawił swoje stanowisko w tej kwestii, wskazując ile punktów komisja mu przyznała, a ile punktów powinna naliczyć zgodnie z regulacjami zawartymi w cytowanym wyżej załączniku nr 1c.

Zgodnie z przedstawionym we wniosku wykazem publikacji wydanych w roku akademickim 2017/2018 wnioskodawca zawarł w nim trzy publikacje naukowe. Kryteria Stypendium Rektora Politechniki [...] dla doktorantów, doktorant który uzyskał liczbę pkt/os w ramach publikacji naukowych z przedziału 15 i powyżej otrzymuje za osiągnięcia naukowo - publikacyjne 40 pkt. Tymczasem w decyzji, kategoria działalność naukowo - publikacyjna została oceniona jedynie na 30 pkt, przy czym w jakikolwiek sposób nie podano jak dokonano tej oceny przyznając w/w 30 pkt w tym zakresie .

Do wniosku o przyznanie Stypendium Rektora wnioskodawca załączył jedno zaświadczenie o udziale w badaniach statutowych Instytutu Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn nr [...] oraz dwa oświadczenia o prowadzeniu grantów wydziałowych nry [...] oraz [...]. Zgodnie z ww. kryteriami udział w badaniach statutowych jednostki uczelnianej oraz grantach wydziałowych ocenia się na 5 pkt. Mimo tego zapisu organ przyznając punktacje w tym zakresie przyznał za tę część tylko 5 pkt , przy czym podobnie jak w zakresie ocenianej części dot. działalność naukowo – publikacyjnej także nie podano sposobu przyznania za tę cześć 5 pkt.

Do wniosku o przyznanie Stypendium Rektora wnioskodawca załączył trzy certyfikaty potwierdzające: ukończenie Autodesk Certified Requirements na poziomie "Autodesk Certified User: Fusion 360" (18.01.2018r.), ukończenie projektu Kariera w Twoich rękach - Autodesk Fusion 360 (31.01.2018r.) oraz uczestnictwa w szkoleniu "Zastosowanie analizy modalnej z wykorzystaniem metody eksperymentalnej i eksploatacyjnej" (07.06.2018r.). Organ także oceniając w tym zakresie wniosek o przyznanie stypendium nie wyraził swego stanowiska , jakie powody i względy spowodowały przyznanie 5 pkt.

W decyzji wydanej w drugiej instancji organ w ogóle nie ustosunkował się do stwierdzeń i argumentów podanych przez wnioskodawcę. Uzasadnienie decyzji drugiej instancji powieliło materiał zawarty w decyzji pierwszoinstancyjnej, oraz zawierało akapit, w którym stwierdzono, że w związku ze złożonym przez wnioskodawcę środkiem odwoławczym komisja postanowiła doliczyć do otrzymanych już 90 punktów – 10 punktów, co dało łączną liczbę 100 punktów. W efekcie wnioskodawca nie osiągnął liczby 110 punktów i otrzymał opinię negatywną. W tej sytuacji Odwoławcza Komisja Stypendialna Doktorantów utrzymała w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji.

Decyzje obu instancji w żadnej mierze nie spełniają wymogu określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy w żadnej mierze nie odniósł się do argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie wskazał jakie argumenty spowodowały iż doliczono wnioskodawcy 10 punktów. Jednocześnie nie wskazał których argumentów odwołującego nie uznał za zasadne i nie wyjaśnił dlaczego tak postąpił. Strona otrzymując obie decyzje nie miała w istocie żadnej możliwości do poznania i zrozumienia toku podejmowania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy. Tym bardziej, że Komisja Odwoławcza arbitralnie doliczyła 10 punktów – nie wskazując kategorii osiągnięć, za które te punkty dodatkowo naliczyła i nie wyjaśniając, dlaczego nie zostały one naliczone w pierwszej instancji.

W analizowanej sprawie skarżący kwestionował ocenę osiągnięć doktorantów za ostatni rok dokonaną przez organ w pierwotnej decyzji. Zarzuty zostały należycie uzasadnione. Tymczasem podniesione okoliczności pozostały poza zakresem zainteresowania organu, a treść zaskarżonej decyzji jest co do istoty powieleniem treści decyzji ją poprzedzającej. Taki sposób załatwienia wniosku o ponowne rozpatrzenie stanowi naruszenie art. 207 ust. 2 ustawy w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., gdyż przeczy celowi ponownego rozpatrzenia sprawy, a także narusza wskazane przepisy w związku z art. 107 § 3 k.p.a., który wymaga należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia w zakresie faktycznym i prawnym w sposób wyjaśniający stronie powody, którymi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie – również w zakresie podniesionych przez nią zarzutów.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wróci na etap pierwotnego rozpoznania wniosku i załatwi ten wniosek uwzględniając wiążącą ocenę prawną wyżej wyrażoną. Postępowanie zostanie przeprowadzone w oparciu o przepisy prawa materialnego, z poszanowaniem dla obowiązujących regulacji proceduralnych, w tym art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 ustawy P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.