Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 46/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106, art. 40, art. 39
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 77, art. 7, art. 107
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy WSA Brygida Myszyńska – Guziur (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi N. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

N. B. (dalej jako "strona", "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w przedmiocie zasiłku celowego.

Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że skarżąca wnioskiem z dnia 23 sierpnia 2021 r. zwróciła się do Wójta Gminy K. o udzielenie jednorazowej, finansowej pomocy "doraźnej" w formie zasiłku celowego. We wniosku ww. podała, że w dniu 15 sierpnia 2021 r. w wyniku huraganu został uszkodzony budynek mieszkalny, inwentarski i stodoła. W formularzu wniosku o zasiłek celowy w związku z wystąpieniem zdarzenia losowego/klęski żywiołowej dla osób lub rodzin, które poniosły straty w gospodarstwach domowych (budynkach mieszkalnych, podstawowym wyposażeniu gospodarstw domowych) z dnia 27 sierpnia 2021 r. strona wskazała, że z domu oraz stodoły został zerwany w części dach. Na skutek deszczu w czasie huraganu w domu doszło do powstania zacieków na ścianach. W oświadczeniu o stanie majątkowym załączonym do wskazanego wniosku strona wskazała, że posiada mieszkanie w bloku o pow. 64,20 m2 , dom jednorodzinny drewniany, gospodarstwo rolne o powierzchni 5 ha ogólnych, samochód oraz zasoby pieniężne ok.[...] zł, w tym [...] zł – odszkodowanie wypłacone przez PZU w związku ze szkodą spowodowana przez huragan w dniu 15 sierpnia 2021 r. W dniu 27 sierpnia 2021 r. został przeprowadzony wywiad, z którego wynika, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, osiąga dochód z pracy zawodowej – [...] zł oraz z gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,3435 ha przeliczeniowych - [...] zł miesięcznie. Posiada stałe zameldowanie w W., gdzie mieszka i pracuje. W miejscowości [...] jest właścicielka nieruchomości, w której przebywa w weekendy i święta. Strona wskazała, że otrzymała odszkodowanie z PZU, a szkody spowodowane w wyniku huraganu umożliwiają dalsze zamieszkiwanie w budynku mieszkalnym i prowadzenie gospodarstwa domowego. Pod formularzem wywiadu skarżąca złożyła oświadczenie, że podane informacje są zgodne z prawdą.

Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy K., odmówił stronie przyznania zasiłku celowego w związku z poniesieniem strat w wyniku zdarzenia niosącego znamiona klęski żywiołowej. Organ pierwszej instancji powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że samo powstanie na skutek silnego wiatru straty w nieruchomości budynkowej stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta ma już zabezpieczone podstawowe potrzeby życiowe, a przede wszystkim mieszkaniowe, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia takiej osobie dalszej pomocy w postaci zasiłku celowego. W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki pozwalające na przyznanie zasiłku w oparciu o art. 40 ust. 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.) – dalej jako "u.p.s.".

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. – dalej jako "k.p.a.") oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 40 ust. 2 u.p.s., mające wpływ na wynik sprawy, poprzez wydanie decyzji w oparciu o dowolną i wybiórczą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, niedopełnienie obowiązku dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz przekroczenie granic uznania administracyjnego przez dokonanie błędnej wykładni art. 40 ust. 2 u.p.s. i przyjęcie, że ma zabezpieczone potrzeby życiowe, z uwagi na posiadanie mieszkania w W.. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej zasiłku celowego w związku ze stratami poniesionymi na skutek huraganu.

W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy przytoczył treść art. 2 ust.1, art. 3 ust.1 – 4, art. 39 ust.1 i 2 oraz art. 40 ust. 1 – 3 u.p.s. i podzielił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Wprawdzie, w ocenie Kolegium uzasadnienie decyzji Wójta nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., ale materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwolił na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy stwierdził, że strona ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, gdyż ma mieszkanie w W.. Nie ma prawnego znaczenia odległość, jaka dzieli mieszkanie w W. od nieruchomości odziedziczonej po rodzicach w miejscowości [...] w gm. K.. Kolegium nie dało wiary oświadczeniu strony, że stale zamieszkuje w miejscowości [...], albowiem jest to sprzeczne z ustaleniami wywiadu i notatką pracownika socjalnego z dnia 25 sierpnia 2021 r. Zdaniem organu odwoławczego skarżąca winna we własnym zakresie zapewnić sobie środki na remont zniszczonych budynków, tym bardziej, że otrzymała odszkodowanie od PZU., powinna także ubezpieczyć nie tylko budynek mieszkalny, ale i budynki gospodarcze. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organ pierwszej instancji przytoczył w podstawie prawnej decyzji tylko art. 40 ust. 2 u.p.s., natomiast ustawa ta zawiera także przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 i art. 39, które w niniejszej sprawie mają zastosowanie i art. 40 ust. 2 winien być wykładany łącznie z tymi przepisami ustawy o pomocy społecznej.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją w złożonej skardze do tut. Sądu skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią decyzji organu pierwszej instancji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, tj. art.7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wnikliwego i rzetelnego wyjaśnienia stanu sprawy i niepodjęcie wszystkich niezbędnych czynności zamierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W uzupełnieniu skargi strona podkreśliła, że w żadnym piśmie nie oświadczyła, że stale mieszka w miejscowości G. [...]. W składanych pisemnych oświadczeniach użyła sformułowania, że przebywa we wsi G. [...] z zamiarem stałego zamieszkania, które to oświadczenie nie jest tożsame z tym, które Kolegium wskazuje. W G. posiada żywy inwentarz, który wymaga opieki, co uszło uwadze pracownikowi socjalnemu. W ocenie strony nie można także kategorycznie twierdzić, że nie mieszka w miejscowości G.. Skarżąca wskazała, że huragan, a w zasadzie trąba powietrzna, która przeszła 15 sierpnia 2021 r. przez miejscowość G. i która w niecałe 10 minut dokonała ogromnych zniszczeń w całej wsi, jest zjawiskiem atmosferycznym nagłym, nieprzewidywalnym i niespodziewanym, jest to potężny żywioł, którego nikt się nie spodziewał, nie było też pogodowych alertów ostrzegawczych. Podniosła, że nie mogła wiedzieć, że dotknie ją ta klęska i w jaki sposób ma nagle zgromadzić dużą kwotę pieniężną na usunięcie szkód we wszystkich pięciu budynkach. Skarżąca wskazała, że odszkodowanie, jakie otrzymała od ubezpieczyciela, jest innym niezależnym od tej z pomocy społecznej i jego wypłacenie w żaden sposób nie może rzutować na zasadność wniosku ani wpływać na wysokość kwoty zasiłku bądź odmowę jego przyznania. Świadczenie wypłacone z umowy obowiązkowego ubezpieczenia budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych nie podlega zaliczeniu na poczet zasiłku celowego przyznawanego na podstawie art. 40 ust. 2 i 3 u.p.s. Nie chodzi tu o rekompensowanie poniesionych strat, lecz o doraźną pomoc w przezwyciężeniu tej wyjątkowo trudnej i zaskakującej sytuacji. W związku z tym bez znaczenia jest skąd i z jakiego tytułu osoba poszkodowana przez huragan otrzymała inne środki. Ponadto strona wyjaśniła, że odszkodowanie, jakie otrzymała od PZU w kwocie [...]zł jest odszkodowaniem wypłaconym za pięć zniszczonych budynków, a nie jak wskazuje Kolegium tylko za budynek mieszkalny. Zdaniem strony wysokość tego odszkodowania jest rażąco zaniżona, dlatego wniosła reklamację do PZU, która nie została uwzględniona.

Strona wskazała, że nie prowadzi gospodarstwa rolnego, nie utrzymuje się z niego, nie uprawia ziemi i nie uzyskuje żadnych dochodów z gospodarstwa rolnego. Doliczenie do dochodu z pracy zawodowej fikcyjnego dochodu z gospodarstwa rolnego w kwocie [...]zł jest więc nieuprawnione również w kontekście art. 40 ust. 3 u.p.s. Gospodarstwo prowadzi brat strony i to on czerpie z niego korzyści, w tym otrzymuje dopłaty bezpośrednie. Strona wskazała, że ponosi wszelkie opłaty, jak np. ubezpieczenie budynków, podatek od nieruchomości, opłaty za energię, wodę, ponadto koszty utrzymania mieszkania w W., w którym przebywa w tygodniu. W sumie ponosi podwójne koszty opłat, a ma tylko jedno źródło dochodu – pracę zawodową.

Zdaniem skarżącej organ odwoławczy rozpoznał merytorycznie odwołanie, pomimo braku ustaleń przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do naruszenia art. 15 k.p.a., bowiem materiał dowodowy nie został dwukrotnie merytorycznie oceniony przez każdy z organów. Strona podniosła, że z uzasadnienia organu I instancji nie wynika, czy organ ten badał sytuację materialną skarżącej, w jakiej wysokości i jakiego rodzaju ponosi wydatki. Wskazała, że zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 u.p.s. może być przyznany niezależnie od dochodu. Strona podniosła ponadto, że w przypadku decyzji, w której następuje odmowa przyznania zasiłku celowego, z uzasadnienia powinny w sposób wyraźny wynikać przesłanki takiego rozstrzygnięcia, a ponadto powinny być wyjaśnione podstawy prawne takiego rozstrzygnięcia. Zaniechanie przez organy uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonujący, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7, art. 8 i art. 9 oraz art. 11 k.p.a. skutkuje wadliwością tych decyzji, jako naruszających dyspozycję art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Strona podkreśliła, że wszystkie zniszczone budynki stanowią stratę w rozumieniu art. 40 ust. 2 i 3 u.p.s., w tym również budynek mieszkalny, który służy jej do zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych, bez zaspokojenia których nie będzie mogła egzystować. Jest to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem człowieka niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym, umożliwia życie w warunkach odpowiadających godności człowieka i stanowi istotną stratę będącą przesłanką udzielenia osobie poszkodowanej pomocy w postaci zasiłku celowego. Skarżąca wskazała, że Kolegium przyznało, że pomoc w postaci zasiłku celowego ma służyć osobom znajdującym się w szczególnych dla nich sytuacjach - ogromne szkody wyrządzone przez trąbę powietrzną i śmierć rodziców były dla strony właśnie takimi traumatycznymi przeżyciami w ostatnim czasie - ale stanowisko to nie znalazło odzwierciedlenia w sprawie.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. orzekającą o odmowie przyznania skarżącej zasiłku celowego w związku z poniesieniem strat w wyniku zdarzenia niosącego znamiona klęski żywiołowej.

W związku z tym, że kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozpoznania sprawy mają ustalenia faktyczne w pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego, tylko bowiem przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistym określić można prawa i obowiązki strony.

Zgodnie z art. 106 ust. 1 u.p.s. przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej, co oznacza, że do tego postępowania mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wbrew zarzutom skarżącego organy obu instancji przy załatwianiu przedmiotowego wniosku nie naruszyły przepisów procedury administracyjnej w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W szczególności podniesiony w niniejszej sprawie zarzut naruszenia przepisów z zakresu postępowania dowodowego jest nieuzasadniony. W myśl art. 7 k.p.a. statuującego zasadę prawdy obiektywnej i art. 77 tej ustawy konkretyzującego i rozwijającego tę zasadę - na organach administracyjnych spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W rozpatrywanej sprawie organy w toku prowadzonego postępowania spełniły wymogi wynikające z powołanych wyżej przepisów. Organy nie naruszyły bowiem obowiązku zebrania materiału dowodowego i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Wskazać należy, że istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Strona może, bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Art. 107 § 3 k.p.a. wskazuje wymogi jakim powinno odpowiadać z uzasadnienie decyzji . W niniejszej sprawie Sąd dostrzegł uchybienie w postaci lakonicznego sformułowania treści uzasadnień decyzji organów obu instancji, jednak powyższe nie miało wpływu na wynik sprawy. W świetle zebranego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wnioskować można, że organy obu instancji wzięły pod uwagę sytuację bytową i życiową skarżącej, co zresztą wynika z uzasadnień zaskarżonych decyzji. Pomimo stwierdzonego naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., Sąd uznał, że nie mogło ono mieć wpływu na wynik sprawy, bowiem w świetle treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. tylko naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy są podstawą do uwzględnienia skargi. Sąd przekonany jest, że organy rozstrzygały w granicach uznania administracyjnego i prawidłowo oceniły stan faktyczny sprawy – sytuację materialną i mieszkaniową skarżącej. Z kolei poddawszy kontroli materialną treści rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a w szczególności art. 40 tej ustawy, zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1) lub w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2), przy czym zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3).

Zwrócić należy szczególną uwagę na istotę i cel tej formy pomocy społecznej. Z przepisu art. 40 u.p.s. wynika, że oprócz pomocy udzielanej osobom najuboższym, znajdującym się w trudnych dla nich do przezwyciężenia warunkach, ustawa o pomocy społecznej stwarza także możliwości udzielenia pomocy osobom, które zostały dotknięte skutkami wypadków losowych czy klęski żywiołowej, niezależnie od wysokości dochodu. W przypadku klęski żywiołowej straty poniesione przez rodzinę lub osobę samotną są bowiem z reguły znacznych rozmiarów i w związku z tym osoby, które nawet posiadają pewien status majątkowy, nie są w stanie własnym tylko działaniem, zapewnić sobie oraz rodzinie zaspokojenia podstawowych potrzeb. Zatem przedmiotowe świadczenie w takim przypadku spełnia funkcję quasi wyrównania poniesionej straty (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 521/13, LEX nr 521651064). Zasiłek celowy z art. 40 u.p.s., podobnie jak zasiłek celowy z art. 39 ust. 1 u.p.s., jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego, a zatem sądowa kontrola nie obejmuje celowości wydatkowania środków, jakimi dysponuje pomoc społeczna, lecz obejmuje wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, ze szczególnym uwzględnieniem tego, czy organ nie nadużył uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 107/11, LEX nr 950873). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że pomoc udzielana na podstawie art. 40 ust. 2 u.p.s. winna być skierowana do osób zamieszkujących w lokalach mieszkalnych lub domach, które uległy zniszczeniu bądź uszkodzeniu, wskutek czego osoby te znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, jakiej nie są w stanie same, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości przezwyciężyć. W licznych rozstrzygnięciach wydawanych w przedmiocie pomocy finansowej udzielanej na podstawie art. 40 u.p.s. wskazuje się na dwie zasadnicze kwestie. Po pierwsze, zasiłek celowy z art. 40 ust. 1 u.p.s. nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym. Nie stanowi też zadośćuczynienia ze strony Państwa, które nie ma obowiązku zapewnić pomocy w remoncie każdej nieruchomości uszkodzonej przez żywioł. Takie funkcje spełniają organy ubezpieczeniowe pod warunkiem zawarcia odpowiedniej umowy (por. wyroki NSA: z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2216/14; z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2846/13; z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 880/12; z dnia 20 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 913/12; a także wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 565/14 – publ.: CBOSA; www.orzeczenie.nsa.gov.pl). Po drugie, przepis art. 40 u.p.s. nie może być realizowany bez zastosowania ogólnych zasad pomocy społecznej, której celem jest zabezpieczenie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych. Przy podejmowaniu decyzji w sprawach z zakresu pomocy społecznej organy winny zatem kierować się dobrem danej osoby i mieć na względzie, że pomoc ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Pomoc w postaci zasiłku celowego z art. 40 ust. 1 czy ust. 2 u.p.s. ma zatem służyć obywatelom w najcięższych sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2216/14, LEX nr 1769243).

Z przywołanych powyżej regulacji oraz powołanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że pomoc społeczna jest instytucją wspierającą na zasadzie pomocniczości i z tego względu pomoc uregulowana w art. 40 u.p.s. nie jest formą odszkodowania służącego pokryciu wszelkich strat z danego tytułu. Nie stanowi ona rekompensaty za straty poniesione w wyniku zdarzenia losowego, wobec czego nie można utożsamiać jej z obowiązkiem organu przyznania świadczenia w każdym żądanym wymiarze. Przyznanie wsparcia na podstawie art. 40 u.p.s. wymaga zatem dokonania przez organy oceny zasadności przyznania żądanej pomocy z punktu widzenia zasad udzielania pomocy społecznej. Ocena taka powinna być dokonana w oparciu o ustalenia faktyczne znajdujące potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Stąd w rozpoznawanej sprawie zadaniem organów było ustalenie potrzeb po stronie wnioskodawczyni oraz dokonanie oceny czy ich charakter oraz całokształt okoliczności sprawy, uzasadnia przyznanie żądanej przez skarżącą pomocy.

Analizując zaskarżoną decyzję pod takim kątem stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich - w świetle u.p.s. -uzależnione jest przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego i oceny tej dokonały prawidłowo uznając, że obecnie nie jest możliwe przyznanie skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego. W realiach badanej sprawy pozostaje poza sporem fakt poniesienia przez stronę straty wynikłej z huraganu, jaki nawiedził okolicę, w której posiada ona nieruchomość. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że w wyniku huraganu jaki miał miejsce w dniu 15 sierpnia 2021 r. uległ uszkodzeniu dach na budynku mieszkalnym, inwentarskim oraz stodole. W wyniku ulewy zostały zalane ściany domu oraz uszkodzone futryny drzwi oraz okien. W toku postępowania ustalono ponadto, że skarżąca w tygodniu pracuje i mieszka w W., jedynie w weekendy oraz święta przebywa w nieruchomości, która uległa uszkodzeniu. Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, źródłem jej utrzymania jest praca zawodowa oraz dochody z gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości [...] zł (oświadczenie skarżącej złożone w trakcie wywiadu w dniu 27 sierpnia 2021 r. potwierdzone własnoręcznym podpisem).

W niniejszej sprawie organy dokonały prawidłowej oceny czy w wyniku huraganu strona utraciła możliwości funkcjonowania i zaspokajania niezbędnych potrzeb, w tym przypadku związanych w szczególności z budynkiem mieszkalnym. W tym kontekście należy wyjaśnić, że niezbędna potrzeba to taka, bez której nie mogłoby być zachowane minimum standardów bytowania człowieka. Jeśli tego rodzaju niezbędne potrzeby doznają uszczerbku na skutek nie dość wystarczająco skutecznych bądź nie dość zapobiegliwych wysiłków wnioskodawcy, pomoc społeczna może zostać udzielona przez organy. W przeciwnym wypadku, gdy niezbędne potrzeby nie doznają uszczerbku i ich minimum zostaje osiągnięte, żądanie udzielenia świadczenia nie jest uzasadnione. Przy podejmowaniu decyzji w sprawach z zakresu pomocy społecznej organy winny zatem kierować się dobrem danej osoby i mieć na względzie, że pomoc ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Zasiłek taki nie musi być zatem wypłacony każdemu, kto jest właścicielem nieruchomości dotkniętej zdarzeniem losowym lub klęską żywiołową czy też ekologiczną. W przypadku zasiłku celowego organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony i jej rodziny, mającej wpływ na zakres zaspokojenia zgłoszonych potrzeb. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela także pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 19 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1293/12, w którym wskazał, że świadczenie przyznawane na podstawie art. 40 ust. 2 u.p.s. ma służyć osobom znajdującym się w szczególnych dla nich sytuacjach, kiedy ich podstawowe potrzeby nie mogą zostać zaspokojone, narażając ich na egzystencję w warunkach nieodpowiadających godności człowieka. W przypadku powodzi pomoc powinna być skierowana do osób zamieszkujących w domach, czy lokalach mieszkalnych, które uległy zniszczeniu lub uszkodzeniu i które przez to znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, której nie mogą przezwyciężyć. Chodzi tu o takie przypadki, kiedy osoby lub rodziny utraciły "dach nad głową" i nie są same w stanie bez wsparcia pomocy społecznej zaspokoić niezbędnej potrzeby posiadania mieszkania.

Skarżąca nie zamieszkuje na stałe w domu w G. , jest to nieruchomość, w której jak sama oświadczyła przebywał w weekendy i święta. Posiada mieszkanie w W., gdzie pracuje. Należy zatem uznać, że ma zapewniony "dach nad głową". Nie ulega wątpliwości, że jest to miejsce dla strony ważne, mające duże znaczenie emocjonalne, niemniej jednak nie można uznać, że strona jest osobą która w zaistniałej sytuacji wymaga zaspokojenia niezbędnych potrzeb i nie ma zapewnionych warunków życia odpowiadających godności człowieka. Samo powstanie, na skutek zdarzenia losowego, straty w domu stanowiącym własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta może mieć we własnym zakresie zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu czy w innej miejscowości wskazuje, że ma ona zapewnione minimum egzystencji, zatem pomoc ze strony państwa jest zbędna (por. wyrok NSA z 28 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2120/12).

Jak już wspomniano słusznie przyjmuje się, że art. 40 u.p.s. nie jest zupełnie odrębną podstawą przyznania zasiłku celowego. Do jego otrzymania niezbędne jest spełnienie wszystkich przesłanek wynikających z ustawy o pomocy społecznej. Przyznanie tego zasiłku możliwe jest jedynie takim podmiotom, które w wyniku wymienionych zdarzeń, doświadczyły braku zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Takie rozumienie tej normy prawnej zgodne jest z celem ustawy o pomocy społecznej oraz orzecznictwem sądowym. Zgodnie bowiem z wyrokiem NSA z 8 lutego 2013 r. o sygn. akt I OSK 2801/12 (publ. CBOSA) środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym i rozdysponowane w oparciu o art. 40 ust. 2 u.p.s. winny być przede wszystkim kierowane do osób, które zostały pozbawione lokalu, gdzie koncentrowało się ich życie i nie posiadają innego lokalu, w którym mogą mieszkać. Przeznaczenie zasiłków dla tych osób odpowiada ustawowemu celowi polityki społecznej, polegającemu na pomocy osobom i rodzinom w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (por. wyrok NSA z: 15 czerwca 2012 r. o sygn. akt I OSK 491/12; 1 lutego 2012 r. o sygn. akt I OSK 2176/11; 2 sierpnia 2011 r. o sygn. akt I OSK 866/11; 14 lipca 2011 r. o sygn. akt I OSK 570/11; 25 października 2011 r. o sygn. akt I OSK 1265/11, wszystkie publ. CBOSA).

Sąd zwraca także uwagę, że z przeprowadzonego w dniu 27 sierpnia 2021 r. wywiadu – oświadczenia skarżącej - wynika, że szkody spowodowane w wyniku huraganu umożliwiają dalsze zamieszkiwanie w budynku mieszkalnym i prowadzenie gospodarstwa domowego. Jak już wyżej wskazano skarżąca ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, bowiem zamieszkuje i pracuje w W.. Ponadto także pozostałe zniszczone budynki w miejscowości G. nie zaspokajają niezbędnych - w rozumieniu art. 40 u.p.s. - potrzeb bytowych (mieszkaniowych) skarżącej, gdyż uszkodzona została stodoła, budynek inwentarski, w których skarżąca nie zamieszkuje i nie prowadzi działalności gospodarczej stanowiącej jej źródło utrzymania. W ocenie Sądu orzekającego w świetle wcześniejszych rozważań naprawa budynków gospodarczych (stodoły i obory), uszkodzonych w wyniku wichury, nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej w przedstawionym wyżej rozumieniu. Zatem już z tego tylko względu nie było możliwe przyznanie skarżącej zasiłku celowego, także na podstawie art. 40 u.p.s., na pokrycie kosztów owej naprawy.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że prawidłowo orzekające w sprawie organy administracji publicznej zastosowały odpowiednie przepisy prawa materialnego, a dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Podkreślając uznaniowy charakter wnioskowanej pomocy stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie miały podstawy do odmowy udzielenia zasiłku celowego określonego w art. 40 u.p.s. Organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, który znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ponadto dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Organy zasadnie dokonały oceny potrzeb skarżącej w kontekście ich hierarchii odmawiając przyznania zasiłku celowego.

Reasumując, w świetle powyższego nie mogły odnieść zamierzonego skutku podniesione w skardze te zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. Wskazać należy, że w niniejszej sprawie kryterium dochodowe było nieistotne, z tego względu, że przedmiotem decyzji była kwestia przyznania skarżącej zasiłku celowego o jakim mowa w art. 40 ust. 2 u.p.s., który w świetle art. 40 ust. 3 u.p.s. może być przyznany niezależnie od dochodu. Natomiast fakt, że strona nie zaakceptowała zasadności przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy nie świadczy o istotnym naruszeniu przez nie przepisów postępowania. Nie wymaga się bowiem od organu osiągnięcia rezultatu, to znaczy przekonania strony, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem (podobnie wyrok NSA z 29 czerwca 2010 r. sygn. I OSK 124/10). Z powyższych względów, wbrew zarzutom skargi, nie można pod adresem organu skutecznie wyartykułować zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. W aktach sprawy znajduje się wywiad, z którego wynikają okoliczności faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Końcowo wskazać należy, że rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. - który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.