Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 165/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Izabela Bąk – Marciniak Protokolant St.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi Z.W., M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu podania uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2008 roku Z.W. oraz M.S. wystąpiły do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta P o wydanie nieruchomości położonej w przy ul. P , o powierzchni 3.3100 ha, oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb R., arkusz mapy [...], działka nr [...] zapisanej w księdze wieczystej numer [...].

Wniosek powyższy sprecyzowany został podaniem z dnia 23 czerwca 2008 roku, w którym Wnioskodawczynie wskazały, że obejmuje on żądanie wydania i jednocześnie zwrotu nieruchomości i jest to tożsame żądanie; jednocześnie sprecyzowały, że wnoszą o zwrot i wydanie nieruchomości o powierzchni 3.3100 ha, oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb R., arkusz mapy [...], działka nr [...], zapisanej w księdze wieczystej numer [...]. Ponadto wskazały, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, lecz przepisy ustawy z dnia 10 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.

Postanowieniem z dnia z dnia [...] grudnia 2008 Prezydent Miasta P nr sprawy [...] r., orzekł - na podstawie art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - o zwrocie Z.W oraz M.S. podania z dnia 15 kwietnia 2008 roku o wydanie nieruchomości położonej w P., przy ul. P., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb R., arkusz mapy [...], działka nr [...], zapisanej w księdze wieczystej numer [...], sprecyzowanego podaniem z dnia 23 czerwca 2008 roku.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku ustalono, że S.C i M.C. zbyli w dniu 14 stycznia 1977 roku Skarbowi Państwa - Kombinatowi Państwowych Gospodarstw Ogrodniczych w P. za cenę ustaloną na kwotę [...] zł, nieruchomość zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiącą działkę nr [...] o powierzchni [...] m2. Umowę sprzedaży zawarto w trybie przepisu art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1961 roku Nr 18, póz. 94) S.C i M.C zmarli, a spadek po nich nabyły Z.W. oraz M.S. (postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 1987 roku, sygn. akt. [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego w P z dnia [...] października 2002 roku, sygn. akt. [...]). Ponadto organ I instancji ustalił, że Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa zbyła aktem notarialnym repertorium nr [...] z dnia [...] lutego 2000 roku działkę nr [...] na rzecz J.M. i T.M.. Z.W. oraz M.S. wystąpiły do Sądu Okręgowego w P o ustalenie nieważności umowy sprzedaży z dnia [...] lutego 2000 r. Wyrokiem z dnia [...] czerwca 2007 roku sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w P oddalił w/w powództwo. Wyrok ten został następnie uchylony wyrokiem Sądu Apelacyjnego w P z dnia [...] grudnia 2007 roku (sygn. akt. [...]), a sprawa została przekazania Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Ponadto na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów organ I instancji ustalił, że dawna nieruchomość z księgi wieczystej KW nr [...], stanowiąca działkę nr [...], o powierzchni 33.100 m2, odpowiada obecnie działce nr [...], z arkusza mapy [...], obręb R o powierzchni 33.384 m (zwiększenie powierzchni nastąpiło poprzez odnowienia ewidencji) zapisanej obecnie w księdze wieczystej nr [...] jako własność [...] S. A.

Organ I instancji ustalił zatem, że podanie z dnia 15 kwietnia 2008 roku dotyczy wydania nieruchomości, która nie jest własnością Skarbu Państwa, ani Miasta Poznania, a zatem podmioty reprezentujące te podmioty nie są właściwe do ustosunkowania się do niego, natomiast właściwy w sprawie jest sąd powszechny. Zgodnie z treścią art. 66 § 3 k.p.a., jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest Sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu.

Na powyższe postanowienie Z.W. i M.S. złożyły,

z zachowaniem ustawowego terminu, zażalenie w którym wniosły o zmianę postanowienia organu I instancji poprzez nakazanie Zarządowi Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZw Poznaniu prowadzenia sprawy w dalszym ciągu albowiem nie zaszły żadne przesłanki, które uzasadniałyby zwrot wniosku - podania z dnia 5 kwietnia 2008 roku. W uzasadnieniu zażalenia wskazane zostało, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 roku sygn. akt. K6/05, który nakazał zwrot nieruchomości dotychczasowym właścicielom lub ich spadkobiercom, gdy plan wywłaszczeniowy nie został zrealizowany. W niniejszym przypadku sytuacja taka zachodzi, gdyż zbycie przedmiotowej nieruchomości bez uwzględnienia interesów skarżących przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa umową sprzedaży (akt notarialny Repertorium A nr [...] z dnia [...] lutego 2000 roku) jest nieważne z mocy prawa, bowiem Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa sprzedając ją małżonkom M. naruszyła zasadę pierwszeństwa określoną w art. 29 ust. l pkt. l ust. l b i l c ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Skoro zaś pierwszy akt notarialny sprzedaży był nieważny, w takim razie dalsze akty notarialne dokonane przez małżonków M, czy to między sobą, czy też między Spółką Akcyjną [...] w P są nieważne i tę nieważność wszystkie organy muszą wziąć pod uwagę, a czynności prawne dokonane takimi aktami nie mogą wywoływać skutków prawnych, niekorzystnych dla właścicieli nieruchomości. Wyroki sądów, o których mówi się w uzasadnieniu są nieprawomocne, gdyż wnioskodawczynie złożyły kasację do Sądu Najwyższego. W tym stanie rzeczy zwrócenie wniosku przed uprawomocnieniem się wyroku kasacyjnego jest przedwczesne i winno skutkować uznaniem zażalenia za słuszne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu powyższego zażalenia zważyło, co następuje:

Samorządowe Kolegium Odwoławcze na wstępie wyjaśnia, że zgodnie z art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z roku 2000, Nr 98, póz. 1071, z późniejszymi zmianami, zwana dalej "k.p.a."), jako organ odwoławczy nie jest związane granicami zażalenia i ma obowiązek zbadać sprawę we wszystkich jej aspektach, może zatem w swoich rozważaniach wykroczyć poza zakres zarzutów zawartych w zażaleniu.

W rozpatrywanej sprawie, po przeanalizowaniu dokumentów gromadzonych w aktach sprawy, argumentów powołanych na poparcie zażalenia oraz powołanych w postępowaniu przed organem I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że stanowisko organu I instancji jest zgodne z prawem, a zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 65 § 3 k.p.a. jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu.

Sprawa zwrotu i wydania Z.W .i M.S. nieruchomości stanowiącej obecnie działkę nr [...], z arkusza mapy [...], obręb R o powierzchni 33.384 m2, zapisanej obecnie w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej własność [...] S.A. z siedzibą w P , należy w opinii tutejszego Kolegium do właściwości sądów powszechnych. Niewątpliwie ani w postępowaniu przed organem administracji publicznej, jak również przed sądem administracyjnym nie można podważać, ani oceniać prawidłowości (skuteczności) powstania prawa własności. Skoro zatem Sąd powszechny nie rozstrzygnął powyższych zagadnień niezasadne jest kierowanie do Prezydenta Miasta

Poznania wniosku o wydanie i zwrot nieruchomości, która stanowi własność osób trzecich i nie znajduje się w posiadaniu jednostki samorządu terytorialnego, ani też Skarbu Państwa. Mając na uwadze powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznaje za niezasadne zarzuty dotyczący obowiązku wzięcia pod uwagę przez organ I instancji nieważności zbycia przedmiotowej nieruchomości, przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa umową sprzedaży (akt notarialny Repertorium A nr [...]z dnia [...] lutego 2000 roku) w związku z naruszeniem zasady pierwszeństwa określonej w art. 29 ust. l pkt. l ust. l b i l c ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz.U.07.231.1700, z późniejszymi zmianami) oraz nieważności dalszych aktów notarialnych, a także twierdzenia Skarżących, iż organy muszą wziąć pod uwagę, że czynności prawne dokonane takimi aktami nie mogą wywoływać skutków prawnych, niekorzystnych dla właścicieli nieruchomości. Zgodnie z art. 29 ust. l punkt l w/w ustawy pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości Zasobu po cenie ustalonej w sposób określony w ustawie przysługuje miedzy innemu byłemu właścicielowi zbywanej nieruchomości lub jego spadkobiercom, jeżeli nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa przed dniem l stycznia 1992 r.; jednakże zgodnie z ust. Igw zakresie uregulowanym w ust. l nie stosuje się art. 596-602 i art. 695 § 2 Kodeksu cywilnego. Podważanie ważności czynności prawnej z powołaniem się na art. 58 Kodeksu cywilnego należy wyłącznie do właściwości sądów powszechnych.

Za niezasadny Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznaje zarzut dotyczący oparcia roszczeń Wnioskodawczyń na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 roku sygn. akt. K6/05, który nakazał zwrot nieruchomości dotychczasowym właścicielom lub ich spadkobiercom, gdy plan wywłaszczeniowy nie został zrealizowany. Wyrok ten w pierwszej kolejności orzekł o zgodności wymienionych w nim przepisów z Konstytucją, natomiast nie nakazywał zwrotu nieruchomości, z pominięciem obowiązujących w tym zakresie przepisów. Twierdzenia Skarżących się są w tej mierze rozbieżne: z jednej strony twierdzą one, że zastosowania w sprawie nie mają przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, lecz przepisy ustawy z dnia 10 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, z drugiej zaś strony wskazują, że ich roszczenia znajdują potwierdzenie w wyżej wymienionym wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który dotyczył wyłącznie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odnosząc się do zarzutu dotyczącego kompetencji Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ, do działania w imieniu Prezydenta Miasta P., wyjaśnia, że zgodnie z uchwałą Rady Miasta P. z dnia [...] stycznia 1999 roku nr [...], zmieniającą uchwałę Rady Miasta P z dnia [...] czerwca 1991 roku nr [...], w sprawie zmiany uchwały Nr [...]Rady Miejskiej P z dnia v czerwca 1991 r. w sprawie przekształcenia [...] Przedsiębiorstwa Geodezyjno-Kartograficznego GEOPOZ w Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ, sprawy z zakresu wywłaszczania i zwrotu wywłaszczonych nieruchomości należą do zadań Zarządu, a Prezydent Miasta P upoważnił Dyrektora Zarządu i Zastępcę Dyrektora do spraw orzecznictwa administracyjnego do wydawania decyzji w tym przedmiocie. Zgodnie z § 4 w/w uchwały zadaniem Zarządu jest między innymi gospodarowanie nieruchomościami Skarbu Państwa na obszarze miasta Poznania oraz wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości.

Od powyższego orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyły Z.W i M.S. W treści skargi zarzuciły orzeczeniom organów administracyjnych obu instancji:

I. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 156 § l pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak stwierdzenia nieważności postanowienia organu I instancji pomimo istnienia ku temu przesłanek pozytywnych.

II. brak zastosowania przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami,. błędne ustalenia faktyczne,

brak wszechstronnego rozpatrzenia sprawy.

W związku z powyższymi zarzutami skarżące wniosły o uchylenie postanowienia organu II instancji i stwierdzenie nieważności postanowienia organu I instancji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżące wskazały, że istotą ich wniosku z 15.04.2008r. po sprecyzowaniu pismem z dnia 06.2008r., był wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w rozumieniu art. 136 ust. 3 w związku t. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej Ustawa).

Wobec tego organy zarówno I jak i II instancji winny, zamiast zwracać wniosek i utrzymywać to postanowienie w postępowaniu zażaleniowym, skupić się na rozstrzygnięciu przesłanek z art. 137 ustawy, zbadać stan faktyczny nieruchomości, a następnie rozstrzygnąć merytorycznie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości lub odmowie takiego zwrotu.

Organy I i II instancji, są zdaniem skarżących w błędzie twierdząc, że Prezydent Miasta P. tonujący zadania starosty dla Miasta P. w imieniu Skarbu Państwa nie jest właściwym organem rozstrzygnięcia wniosku z art. 136 ust. 3 Ustawy. W błędzie również pozostają twierdząc, że właściwym w tej sprawie jest sąd powszechny, gdyż zdaniem skarżących nie jest to jeszcze etap dla postępowania sądowego cywilnego, gdyż nie jest jeszcze wyczerpana droga administracyjna w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie powtarzając w argumenty i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd administracyjny, zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny, stosownie do przysługujących mu kompetencji określonych w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu, mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej p.p.s.a.).

Na podstawie art. 134 § 1 ww. ustawy, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z tym przepisem, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd może uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podnosi strona w skardze.

Tym samym zadaniem sądu administracyjnego było zbadanie, czy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2009 roku utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta P. z [...] grudnia 2008 roku nie było wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W pierwszym rządzie należy zwrócić uwagę ,że skarżące wniosły tak jak to sprecyzowały w skardze i wcześniejszych pismach wniosek o wydanie i zwrot nieruchomości wywłaszczonej. Przy czym ostatecznie sprecyzowały w piśmie z dnia 23 czerwca 2008 roku, że chodzi im o zwrot nieruchomości z jednoczesnym wydaniem. W uznaniu sądu administracyjnego organ administracyjny pierwszej instancji i drugiej instancji błędnie więc uznał, że sprawa zwrotu i z jednoczesnym wydaniem skarżącym nieruchomości należy do właściwości sądu powszechnego.

Tym samym organy administracji naruszyły przepis art.7 kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Sąd Administracyjny podziela również zarzut wyrażony w skardze, iż organy administracyjne naruszyły przepis art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który zawiera normę o charakterze bezwzględnie obowiązującym, stanowiącą, iż nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości.

Przepis art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nakłada kategoryczny zakaz użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny, niż w decyzji o wywłaszczeniu cel, jeśli nie zostaną spełnione określone przesłanki. Dopuszczalność wykorzystania nieruchomości na inny cel jest uzależniona de facto od wyrażenia zgody przez poprzedniego właściciela bądź jego spadkobiercę, która przejawia się brakiem wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Jednakże, aby skutecznie podnosić skutki braku wniosku podmiotów uprawnionych do zwrotu nieruchomości, właściwy organ administracji powinien dokonać zawiadomienia o zamiarze wykorzystania nieruchomości na inny cel, który to wymóg wprowadza przepis art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zadysponowanie nieruchomością na inny cel, bez zawiadomienia o tym zamiarze, a zatem bez faktycznej zgody, stanowi naruszenie zakazu wyrażonego w treści art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dokonanie obrotu nieruchomością, do której prawo zwrotu zostało zastrzeżone w ustawie jej byłemu właścicielowi bądź jego spadkobiercom, bez ich zgody, jest działaniem niezgodnym z prawem, naruszającym chronione prawem interesy wywłaszczonego, tym bardziej, gdy do rozporządzenia nieruchomością dochodzi, jak w niniejszej sprawie, po złożeniu wniosku o zwrot nieruchomości. Takie działanie organu państwa narusza podstawowe zasady demokratycznego państwa prawnego, a zwłaszcza zasadę zaufania do państwa i jego organów. W tym zakresie sąd administracyjny podziela w pełni stanowisko Naczelnego sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone w wyroku IOSK 491/07 z dnia 26 marca 2008 roku (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) dotyczącym analogicznego wręcz stanu faktycznego.

W uzasadnieniu tym podkreślono, że wyzbycie się wywłaszczonej nieruchomości przez Skarb Państwa bądź jednostkę samorządu terytorialnego nie stanowi przeszkody do dochodzenia zwrotu nieruchomości, a zwłaszcza nie jest dopuszczalne uznanie za taką przeszkodę wyzbycia się nieruchomości w sposób urągający zasadom określonym w art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W orzecznictwie sądowo administracyjnym podkreśla się powszechnie, iż okoliczność wyzbycia się nieruchomości nie może pociągać za sobą negatywnych skutków dla osoby występującej z roszczeniem o jej zwrot (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2006 r. o sygn. akt I OSK 879/05). Tym samym, nawet jeśli nieruchomość nie pozostaje we władaniu Skarbu Państwa, a nie zachodzą przeszkody, o których mowa w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, złożenie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie wyłącza powinności organu administracji, do którego wpłynął wniosek, przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, o której mowa w art. 137 ustawy. Na uwagę zasługuje bowiem okoliczność, iż jedyną przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel wywłaszczenia, zaś analiza przepisów daje podstawę do twierdzenia, że warunkiem zwrotu ustawodawca nie uczynił bez wątpienia władania nieruchomością przez Skarb Państwa.

Przyjęcie, iż pozostawanie wywłaszczonej nieruchomości poza władaniem Skarbu Państwa nie jest co do zasady przeszkodą do jej zwrotu W uznaniu sądu administracyjnego więc organy administracji powinny więc przedmiotowe postępowanie prowadzić i rozważyć ewentualnie zastosowanie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez przyjęcie, że organ prowadzący postępowanie zwrotowe powinien zawiesić je do czasu zakończenia sporu dotyczącego zgodności z prawem czynności prawnej, w wyniku której Skarb Państwa utracił władztwo nad wywłaszczoną nieruchomością.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w ślad za uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 1993 r. o sygn. akt III AZP 24/93, utrwalił się pogląd, iż w razie wystąpienia przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, na organie administracji ciąży obowiązek doprowadzenia do stanu, w którym Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego władać będzie nieruchomością podlegającą zwrotowi. Obowiązek taki tym bardziej spoczywać będzie na organie administracji w sytuacji, jaka ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, tj. gdy doszło do zbycia nieruchomości w trakcie toczącego się już przed organem administracji postępowania o zwrot nieruchomości. Doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, w którym możliwe będzie zrealizowanie roszczenia byłego właściciela bądź jego spadkobierców, musi wiązać się z odzyskaniem władztwa nad nieruchomością, co z kolei wiąże się z koniecznością podważenia czynności prawnej, na mocy, której Skarb Państwa utracił władztwo nad nieruchomością. Skoro zatem dla rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości niezbędne jest doprowadzenie do sytuacji, w której Skarb Państwa jest właścicielem nieruchomości, nie ulega wątpliwości, że kwestia ważności dokonanej w opisanych warunkach czynności prawnej stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W konsekwencji, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy o zwrot nieruchomości stało się zależne od wcześniejszego doprowadzenia stosunków prawnych do stanu, w którym wykonalna stanie się decyzja o zwrocie nieruchomości, to Sąd I instancji zasadnie przyjął, iż zastosowanie znajduje instytucja zawieszenia postępowania administracyjnego w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przesłanką zawieszenia postępowania jest bowiem istnienie zagadnienia wstępnego, nie jest zaś konieczne, aby toczyło się postępowanie przed innym organem lub sądem. Ustawodawca wyposażył natomiast organy administracji w środki prawne, które mają na celu uzyskanie rozstrzygnięcia o charakterze prejudycjalnym, jeżeli podmiotem uprawnionym do wszczęcia postępowania przed tym innym organem bądź sądem jest wyłącznie strona. I tak, jak to wynika z art. 100 § 1 k.p.a., organ administracji uprawniony jest wezwać stronę do dokonania czynności inicjującej stosowne postępowanie, np. do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego - w rozpoznawanej sprawie mającego na celu podważenia ważności umowy przenoszącej własność wywłaszczonej nieruchomości. Należy mieć bowiem na uwadze, iż właśnie ta okoliczność, że kwestia ważności umowy musi być poddana ocenie sadu stanowi element przesądzający, iż mamy do czynienia z zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Tym samym w uznaniu Sądu administracyjnego organ administracyjny powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, czy nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem, na który została wywłaszczona, natomiast jeżeli kwestia przeniesienia własności nieruchomości przez Agencję Rolną Skarbu Państwa na osobę trzecią z naruszeniem przepisów prawa powodującym nieważność tej czynności prawnej jest przedmiotem sporu przed sądem powszechnym ma znaczenie prejudycjalne dla postępowania administracyjnego to postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości powinno zostać zawieszone.

Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie toczy się spór o unieważnienie umowy przeniesienia własności nieruchomości przez Agencję Rolną Skarbu Państwa na osobę trzecią przez Sądem Okręgowym w P., bowiem Sąd Apelacyjny w P. wcześniej zapadły wyrok w sprawie uchylił do ponownego rozpoznania. W zależności od jego wyniku organ administracyjny po wyjaśnieniu ,czy cel na który nieruchomości zostały wywłaszczone został zrealizowany albo orzeknie o zwrocie albo o odmowie zwrotu. Sąd nie orzekł w przedmiocie zwrotu skarżącym kosztów postępowania, co uczyni postanowieniem na posiedzeniu niejawnym zgodnie z przepisem art.224 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.