Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1657/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6274 Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemca
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151 ppsa
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Alina Balicka, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym w dniu 17 listopada 2015 r sprawy ze skargi [...] z siedzibą w G. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2015 r nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie prawa użytkowania wieczystego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2013 r., znak [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, dalej zwany "organem", "MRiRW", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. D.U. 2013r, poz. 267 ze zm.), dalej zwanej "K.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku [...] z siedzibą w [...], [...], dalej zwanej "skarżącą", o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem przez MRiEW z dnia [...] lutego 2015 r., znak [...], utrzymał je w mocy.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

Skarżący, pismem z 1 sierpnia 2014 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych, dalej zwanego "MSW" o wydanie zezwolenia na nabycie od spółki [...] Spółka z.o.o. z siedzibą w [...] prawa użytkowania wieczystego niezabudowanej nieruchomości położonej w [...], powiat [...] o pow. 12,6146 ha, oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...]. Na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (t.j.D.U. 2014, poz. 1380), dalej zwanej "ustawą", decyzję w tym przedmiocie wydaje Minister Spraw Wewnętrznych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie, w odniesieniu do nieruchomości rolnych, minister właściwy ds. Rolnictwa.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] lutego 2015 r., znak [...], zgłosił sprzeciw. Z powołaniem się na art. 1a ustawy wskazał, że potrzeba nabycia nieruchomości na działalność gospodarczą powinna być uzasadniona rzeczywistymi potrzebami wynikającymi z charakteru wykonywanej działalności gospodarczej. Skarżący nie przedłożył konkretnych planów związanych z wykorzystaniem tej nieruchomości w związku z czym uznał za konieczne wniesienie sprzeciwu.

Od wskazanego postanowienia żądanie ponownego rozpoznania sprawy wniósł skarżący, który zarzucił naruszenie art. 6, 8, 11, 77 § 1 K.p.a. ze wskazaniem, że określenie planów będzie miało miejsce na etapie inwestowania.

Ponownie rozpoznając sprawy organ nie znalazł podstaw do zmiany swej wcześniejszej decyzji.

Argumentując prawniczo, z powołaniem się na art. 1a ust. 3 pkt 5 ustawy stwierdził, że wniosek o wydanie zezwolenia powinien zostać określony w sposób nie budzący wątpliwości bez potrzeby jego domniemania, powinien być uzasadniony rzeczywistymi potrzebami wynikającymi z charakteru wykonywanej działalności gospodarczej i dotyczyć konkretnej działalności. Wnioskodawca ma udowodnić że do prowadzonej działalności konieczna jest mu konkretna nieruchomość.

MRiRW jest zobowiązany do oceny czy nabycie to jest zgodne z zasadami i zakresem kształtowania ustroju rolnego, czy przeniesienie prawa do danej nieruchomości nie jest sprzeczne z powierzoną mu ochroną gruntów przeznaczonych na cele rolne albo z kształtowaniem ustroju rolnego państwa. Do takiej oceny konieczne jest ustalenie na jaki cel nieruchomość zostanie wykorzystana.

Skarżący we wniosku w ogóle nie określił celu nabycia, poza ogólnym wskazaniem, że prawo użytkowania wieczystego zostanie przeniesione na skarżącego w charakterze wynagrodzenia w związku z obniżeniem kapitału zakładowego zbywcy i umorzeniem jego udziałów. Skarżący stwierdził, że lokowanie w Polsce interesów w szczególności poza dużymi miastami może przynosić wymierne korzyści społeczności lokalnej choćby poprzez tworzenie nowych miejsc pracy. Nabycie nieruchomości przez skarżącego uwiarygodni go w oczach potencjalnych inwestorów. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wskazano, że nabycie nieruchomości jest pierwszym krokiem do realizowania planowanych inwestycji a nie zostały one ujęte we wniosku z uwagi na konieczność uzgodnienia wszelkich elementów ze stosownymi organami oraz konieczności dostosowania planów do rzeczywistej sytuacji warunkowanej przepisami.

W związku z tym organ uznał, że skarżący nie przedstawił planów inwestycyjnych choćby w sposób ogólny co czyni zgłoszenie sprzeciwu za zasadne. Organ podkreślił, że wbrew twierdzeniom skarżącego we wniosku o wydanie zezwolenia nie ma mowy o tym, że nieruchomość będzie wykorzystana na cele statutowe spółki, zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy [...], dalej zwanego "Studium".

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonych postanowień i zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzucił naruszenie:

- art. 8, 10, 11, 80 K.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie;

-art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprze ich niezastosowanie i naruszenie obowiązku wszechstronnego zbadania sprawy w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, co doprowadziło do naruszenia art. 6 K.p.a.;

-art. 1a ust. 1 ustawy poprzez naruszenie ustawowych przesłanek, których spełnienie pozwala na nabycie nieruchomości.

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że organ nie udowodnił, iż planowane przedsięwzięcie będzie sprzeczne z przepisami art. 1a ust. 5 ustawy. We wniosku o wydanie zezwolenia skarżący wskazał, że nieruchomość będzie wykorzystana zgodnie z przedmiotem działalności spółki na realizację inwestycji zgodnej z zapisami umowy o oddanie terenu w użytkowanie wieczyste z 25 .10. 2002 r. i postanowieniami Studium (pismo wnioskodawcy z 1 .10. 2014 r.) Określenie sposobu użytkowania zostało zasygnalizowane na str. 6 wniosku i piśmie wnioskodawcy do MSW z 1 października 2014 r. Poza tym skarżący jako następca prawny poprzednika jest związany postanowieniami umowy o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste i zapisy tej umowy determinują sposób jej wykorzystania. Organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co stanowi o naruszeniu art. 6 i 8 K.p.a., nie ocenił argumentów strony podniesionych w odwołaniu i w związku z tym nie przekonał skarżącego o zasadności przesłanek do wniesienia sprzeciwu. Nie udowodnił, że zamierzone wykorzystanie nieruchomości będzie sprzeczne z interesem rolnictwa ani nie wskazał w jaki sposób polityka społeczna i zdrowia społeczeństwa pozostaje w opozycji do planowanego celu przeznaczenia gruntu oraz jak również ustaleń co do naruszenia przepisów o kształtowaniu ustroju rolnego. Uzasadnienie nie zawiera ustalonego stanu faktycznego ani nie wskazuje dowodów na potwierdzenie tezy, że skarżący nie wskazał celu nabycia albo że deklarowana przez niego forma zagospodarowania nieruchomości jest sprzeczna z interesem rolnictwa. Ustawodawca przewidział możliwość nabywania nieruchomości rolnych przez cudzoziemców i nie wskazał, że mogą być one nabyte wyłącznie w celu prowadzenia działalności rolniczej. W tym przypadku nieruchomość będzie wykorzystana na realizacją inwestycji zgodnie z umową z 25 października 2002 r. i postanowieniami Studium. Celem nabycia prawa użytkowania wieczystego jest realizacja inwestycji zgodnej z tymi ustaleniami i koncepcją zagospodarowania nieruchomości przez właściciela.

Doszło także, zdaniem skarżącego, do naruszenia art. 10 K.p.a. poprzez brak możliwości jego wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, co powoduje także naruszenie art. 81 K.p.a. Zdaniem skarżącego postanowienie zostało wydane w oparciu o dowolne uznanie administracyjne i z naruszeniem wyrażonej w art. 80 K.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Zasygnalizował, że decyzją nr [...] z [...] stycznia 2009 r. MSPiA zezwolił cudzoziemcowi na nabycie tego samego prawa , którego dotyczy obecny wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.

Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).

Oceniając trafność a tym samym zgodność z prawem decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że postanowienie nie narusza prawa.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców.

Art. 1 ust. 1 tej ustawy daje ministrowi właściwemu ds. rozwoju wsi w odniesieniu do nieruchomości rolnych, zgłoszenia sprzeciwu, na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca.

Przepisy ustawy z 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie zakreślają merytorycznego zakresu oceny Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ale jest

jasne, iż dotyczyć ona powinna tych aspektów sprawy, które wiążą się z zadaniami organu orzekającego, czyli szeroko pojętymi zagadnieniami z zakresu kształtowania ustroju rolnego państwa.

Minister ma w związku z tym ma obowiązek rozważenia czy przeniesienie własności wskazanej nieruchomości rolnej nie jest sprzeczne z powierzoną mu ochroną gruntów przeznaczonych na cele rolne albo z kształtowaniem ustroju rolnego państwa. Ustawodawca nie zakazał nabywania przez cudzoziemców nieruchomości rolnych i nie wskazał, że mogą być one nabywane wyłącznie w celu prowadzenia działalności rolniczej. Formą kontroli jest poddanie tego rodzaju transakcje ocenie przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi pod kątem zgodności z zasadami polityki rolnej Państwa. W art. 1a ust. 6 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców wskazano dodatkowo, że nabycie nieruchomości rolnych przez cudzoziemców następuje z zachowaniem przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego a nadto, że nabycie ma być uzasadnione rzeczywistymi potrzebami wynikającymi z charakteru wykonywanej działalności gospodarczej (art. 1a ust. 5 ustawy).

Zgodnie z art. 1a ust. 3 i 4 ustawy wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać:

1) oznaczenie wnioskodawcy i jego statusu prawnego;

2) oznaczenie nabywanej nieruchomości;

3) oznaczenie zbywcy;

4) określenie formy prawnej nabycia nieruchomości;

5) informację o celu i możliwości nabycia nieruchomości.

Do wniosku, o którym mowa w ust. 3, cudzoziemiec ubiegający się o wydanie zezwolenia jest obowiązany dołączyć dokumenty potwierdzające okoliczności wskazane we wniosku oraz okoliczności, o których mowa w ust. 2, a także inne dokumenty umożliwiające ustalenie prawidłowości nabycia nieruchomości. Podstawą oceny jest wniosek i złożone doń dokumenty.

Nieruchomość, która ma być przedmiotem nabycia to grunt o pow. 12,61 Ha stanowiący łąki, las i grunty zadrzewione i zakrzewione – co wynika z danych z ewidencji gruntów. A więc w znacznej części stanowi nieruchomość rolną.

Skarżący we wniosku z 1 sierpnia 2014 r. o wydanie zezwolenia na str. 3 wskazał, że głównymi celami spółki, zgodnie z umową spółki jest "nabycie, kupno lub uzyskanie tytułu własności wszelkiego rodzaju, w celu zatrzymania, zarządzania lub zbycia, zgodnie z przepisami obowiązującego prawa, majątku ruchomego i własności nieruchomości bez względu na jej charakter". Ponadto wskazał, że przedmiotowa nieruchomość ma stanowić wynagrodzenie dla Wspólnika w związku z obniżeniem kapitału i umorzeniem jego udziałów. Cudzoziemiec jest były obywatelem polskim a nabycie przez niego nieruchomości jest "zjawiskiem korzystnym z punktu widzenia ekonomicznego i społecznego, Lokowanie w Polsce interesów zwłaszcza poza dużymi miastami, tak jak w przedmiotowym przypadku, może przynosić korzyści lokalnej społeczności, choćby przez tworzenie miejsc pracy (...) uwiarygodni wnioskodawcę w oczach potencjalnych inwestorów spowoduje łatwiejsze uzyskanie źródeł finansowania "mającego na celu zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości w zgodzie z miejscowymi potrzebami i projektami Wnioskodawcy".

W tak sformułowanym wniosku przy braku jakichkolwiek innych dowodów co do sposobu wykorzystania w przyszłości przedmiotowej nieruchomości organ prawidłowo przyjął, że w istocie skarżący nie ma konkretnych planów co do tej nieruchomości. Na podstawie wniosku można jedynie stwierdzić jakie są przyczyny nabycie (wypłata wynagrodzenia w formie zbycia nieruchomości na rzecz wspólnika).

Także we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący podał, że "zamierza (...) realizować planowane inwestycje o ile będą one dopuszczalne w oparciu o obowiązujący w Rzeczypospolitej Polskiej porządek prawny" Wywodził, że dopiero przeniesienie prawa na rzecz Skarżącego i uzyskanie stosownych zgód umożliwi skarżącemu zrealizowanie ww bliżej nie określonych inwestycji.

Ani do wniosku o wydanie zezwolenia ani do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie został dołączony żaden dokument z którego wynikałoby jakiego rodzaju działalność prowadzi spółka. Dołączenie dopiero do skargi do WSA, planu zagospodarowania działki czy koncepcji zagospodarowania terenu obejmującego działkę nr [...] i statutu spółki nie może przynieść oczekiwanych efektów ponieważ Sąd ocenia stan faktyczny na datę wydawania decyzji a więc dowody, które były przedmiotem oceny organu. Złożenie ich po dacie wydania postanowienia należy uznać za spóźnione.

Pismo z 1 października 2014 r. na które powołuje się skarżący wyłącznie ogólnie stwierdza, że nieruchomość będzie wykorzystywana zgodnie z przedmiotem działalności spółki, na realizację inwestycji zgodnej z zapisami umowy o oddanie działki w użytkowanie wieczyste z 25 października 2002 r. i postanowieniami Studium. Do pisma nie zostało doręczone ani umowa ani wyciąg ze Studium w związku z tym brak było możliwości ustalenia przez organ sposobu wykorzystania (zagospodarowania ) nieruchomości a przede wszystkim celu nabycia poza celem związanym z zapłatą wynagrodzenia wspólnikowi.

W związku z tym organ w sposób prawidłowy ustalił, że skarżący nie wskazał celów w jakich ma być wykorzystana nieruchomość i z tych względów niewadliwie uznał, że wnioskodawca nie wykazał aby cel wykorzystania nieruchomości był zgodny z zasadami polityki rolnej Państwa. Wbrew wywodom skargi, to na skarżącym a nie na organie spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów i argumentacji przemawiającej za brakiem przeciwskazań ustawowych do nabycia nieruchomości przez cudzoziemca. Temu służy nałożony przez ustawodawcę obowiązek złożenie wniosku z opisem celu nabycia nieruchomości, który to cel ma być poparty stosownymi dokumentami (art. 1a ust. 3 pkt 5 i ust. 4 ustawy). Organ może ustalić jakie jest przeznaczenie nieruchomości natomiast nie może ustalić jaki jest cel jej nabycia gdyż tego rodzaju wiedzą posiada wyłącznie nabywający.

Organ istotnie nie pouczył strony w trybie art. 10 K.p.a. jednakże uchybienie to nie miało wypływu na treść rozstrzygnięcia ponieważ skarżący nie przedstawił nowych lub uzupełniających dowodów, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Jak się wskazuje w orzecznictwie zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. może odnieść skutek gdy strona wykaże, że zarzucane naruszenie uniemożliwiało jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (wyrok NSA z 9 kwietnia 2014 r., sygn akt I OSK 2572/12, LEX nr 1574646). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ pozostałych wskazanych przez skarżącego przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy ani naruszenia przepisu prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Organ ustalił stan faktyczny i ocenił dowody przedstawione przez stronę w sposób wystarczający i doszedł do niewadliwego wniosku o zasadności zgłoszenia sprzeciwu.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. D.U. z 2012, poz. 270 skargę oddalił