Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 67/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 36, 145 par. 1 pkt 5, art. 102
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2011 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia własności nieruchomości po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącego K. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].09.2006r. Wojewoda [...] na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujący administrację publiczną stwierdził, że na skutek spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie Miasto K. – miasto na prawach powiatu, nabyło z mocy prawa, własność nieruchomości stanowiącej działki numer [...] i [...], o powierzchni odpowiednio [...] ha i [...] ha, dla której Sąd Rejonowa w K. prowadzi księgę wieczystą KW [...], która stanowiła własność K. K. a zajęta została pod drogę powiatową ul. [...] w K.

Powyższa decyzja stała się ostateczna w dniu 04.10.2006r. i podlegała wykonaniu.

W dniu wydania decyzji właścicielem nieruchomości w niej opisanej był K. K., który prawo własności nabył do niej w dniu [...].04.1998r. w drodze darowizny od matki K. K. Prawo to zostało uwidocznione w księdze wieczystej.

Wskutek treści decyzji Wojewody, założona została nowa księga wieczysta, gdzie nabyte na jej podstawie prawo własności nieruchomości uwidoczniło Miasto K.

W dniu 19.02.2007r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego trafiło pismo Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K., do którego załączona została odnaleziona decyzja Naczelnika [...] K. z dnia [...].11.1979r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, która stanowiła przedmiot decyzji Wojewody [...] z dnia [...].09.2006 r.

Okoliczność ta spowodowała, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...].02.2007r., w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie zakończone wyżej wymienioną decyzją.

W toku postępowania stwierdzono, że odnaleziona decyzja uwłaszczeniowa z dnia [...].11.1979r., określała także wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz K. K. w kwocie [...] PLN. Uzyskała klauzulę ostateczności w dniu 21.12.1979r. Z powyższego organ wywiódł, że od decyzji tej nie wniesiono odwołania. To zaś oznacza, że w dniu 31.12.1998r. nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Nieujawnienie treści decyzji w księdze wieczystej było jedynie zaniedbaniem organu prowadzącego sprawę.

Wobec poczynionych ustaleń decyzją z dnia [...].04.2008r. uchylono w całości ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...].09.2006r. oraz umorzono postępowanie w sprawie.

K. K. złożył odwołanie od tej decyzji. W jego następstwie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].09.2008r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, kwestionując zasadność decyzji w zakresie orzeczenia o umorzeniu postępowania.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wojewoda [...] wydał w dniu [...].02.2010r. decyzję, mocą której uchylił w całości ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...].09.2006r. i odmówił stwierdzenia nabycia przez Miasto K. – miasto na prawach powiatu, z mocy prawa, z dniem 01.01.1999r. własności spornej nieruchomości.

W uzasadnieniu wskazano, że warunkiem zastosowania artykułu 73 ust. 1 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, jest nieistnienie prawa własności nieruchomości zajętej w dniu 31.12.1998r. pod drogę publiczną na rzecz Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Oceniając materiał dowodowy zebrany w aktach, organ wskazał na dwa wzajemnie wykluczające się dokumenty zaświadczające o stanie faktycznym odnoszącym się do prawa własności tej nieruchomości tj. decyzję wywłaszczeniową zapadłą w dniu [...].11.1979r. oraz ujawnioną w księdze wieczystej umowę darowizny na rzecz K. K. z dnia [...].04.1998r. Organ dokonał ich oceny i uznał, że dokumentem ustalającym własność przedmiotowej nieruchomości jest decyzja wywłaszczeniowa jako chronologicznie starsza. Wskazał, że jej nieujawnienie było zaniedbaniem organu wydającego decyzje oraz podmiotu uprawnionego do dysponowania nią, pozostało jednak bez wpływu na ukształtowanie samego prawa własności. W uzasadnieniu organ zwrócił też uwagę, że stosownie do treści art. 6 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wyłączona jest rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych dla rozporządzeń nieodpłatnych. Ustosunkowując się do prezentowanego przez skarżącego stanowiska, że wobec jej niedoręczenia stronom postępowania wywłaszczeniowego, decyzja z dnia [...].11.1979r. nie weszła nigdy do obrotu prawnego, Wojewoda wskazał, iż nie zostały na tą okoliczność przedstawione żadne dokumenty tj. ani decyzja administracyjna ani orzeczenie sądowe.

Od wymienionej decyzji K. K. wniósł odwołanie.

W wyniku jego rozpatrzenia Minister Infrastruktury utrzymał w całości zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podzielił stanowisko zaprezentowane w decyzji Wojewody [...].

Skargę na decyzję ostateczną Ministra Infrastruktury z dnia [...].11.2010r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].02.2010r., uchylającą decyzję ostateczną Wojewody [...] z dnia [...].09.2006r. oraz odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Miasto K. z mocy prawa 01.01.1999r. własności nieruchomości oznaczonej jako działki numer [...] i [...] wniósł K. K. Domagał się uchylenia powyższych decyzji jako naruszających prawo i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu zarzucił, że:

- organy obu instancji naruszyły prawo dokonując nieuprawnionej i nieuzasadnionej przepisami prawa oceny treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym a także,

-naruszyły prawo poprzez uwzględnienie i honorowanie decyzji wywłaszczeniowej, która nigdy nie weszła do obrotu prawnego i nie mogła wywołać żadnych skutków prawnych, a także

-wskazał na rażące naruszenie prawa w związku z bezpodstawnym wznowieniem postępowania przez Wojewodę [...], gdyż w jego ocenie nie została spełniona przesłanka wznowieniowa wskazana w art. 145 §1 pkt.5 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga niniejsza zasługuje na uwzględnienie jako, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Zagadnieniem, które podlega w sprawie ocenie jest kwestia czy organy orzekające w sprawie naruszyły treść art. 36 k.p.a. obowiązującego w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej oraz artykułu 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a także artykułu 145 § 1 pkt.5 k.p.a. co uzasadniałoby uchylenie zaskarżonych decyzji.

Stosownie do treści artykułu 36 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym w dniu [...].11.1979r. organ administracji państwowej zobowiązany był doręczać pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników bądź przez inne upoważnione osoby lub organy. Od chwili doręczenia decyzji (lub ogłoszenia) organ jest tą decyzją związany- art. 102 k.p.a.

Jak wynika z akt sprawy decyzja wywłaszczeniowa wydana przez Naczelnika [...] K. w dniu [...].11.1979r. skierowana do K. K. nie została jej nigdy doręczona, a tym samym nie weszła do obrotu prawnego i nie wywołała związanych z jej treścią skutków prawnych. Nie budzi wątpliwości, że w decyzji błędnie wskazano adres pod którym zainteresowana faktycznie nie zamieszkiwała, a zarzut Wojewody [...], że skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu na tą okoliczność że jego matka nigdy decyzji nie otrzymała jest sprzeczny z brzmieniem cytowanego wyżej przepisu. Skoro art.36 k.p.a. statuował zasadę doręczania pism za pokwitowaniem, to ciężar wykazania, że organ doręczył pismo stronie spoczywa na tym organie. Słusznie podnosi skarżący, że strona nie może udowodnić negatywnej okoliczności w postaci niedoręczenia jej pisma.

Także twierdzenie o sprostowaniu decyzji wywłaszczeniowej przez Prezydenta Miasta K. w terminie późniejszym nie zmienia tej okoliczności ani nie czyni decyzji, decyzją doręczoną prawidłowo.

Powyższe przesądza, że brak jest dowodów wskazujących na to by omawiana decyzja uwłaszczeniowa weszła do obrotu – a jeśli tak to założenie, że właścicielem spornej nieruchomości w dacie wydawania decyzji Wojewody [...] [...].09.2006r. był Skarb Państwa nie odpowiada prawdzie.

Podobnie za trafny uznać należy zarzut nieuprawnionej oceny i interpretacji art. 3 ust.1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Stosownie do jego treści domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie to jest domniemaniem wzruszalnym jednakże może być obalone w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwnego, w trybie art. 10 cyt. wyżej ustawy, w sprawie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, albo w innym postępowaniu sądowym, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu, nie zaś w postępowaniu administracyjnym.

Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd skarżącego, że organ administracyjny nie jest władny do kwestionowania i ustalania treści księgi wieczystej w ramach prowadzonego przez siebie postępowania. Nie znajduje uzasadnienia stanowisko organów obu instancji, które dysponując omawianą decyzją wywłaszczeniową z [...].11.1979r. oraz wypisem z księgi wieczystej potwierdzającym własność K. K., przyznały silniejszy walor dowodowy wskazanej decyzji a tym samym zakwestionowały treść wpisu w księgi wieczystej. Uregulowanie sporu dotyczącego ewentualnej niezgodności wpisu w księdze objętej rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, a stanem rzeczywistym, może mieć miejsce z inicjatywy podmiotu, który ma w tym interes prawny, w odpowiednim trybie.

Nie zasługuje natomiast na akceptację zarzut braku spełnienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 §1 pkt 5 k.p.a.

Przepis ten przewiduje, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy, nowe okoliczności fatyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Okoliczność, że decyzja wywłaszczeniowa pozostawała od 1979r. w dyspozycji organów administracyjnych a zatem była im znana, nie może być oceniana w postępowaniu wznowieniowym w kategorii nadużycia prawa. Uznać należy, że teoretyczna kwestia wydania tej decyzji przez organ administracji, nie pozostaje w związku z faktycznym rozeznaniem o jej istnieniu i funkcjonowaniu w obrocie prawnym. W tym sensie wskazany zarzut jest zdaniem Sądu chybiony.

Tym samym uznać należy, że wydając zaskarżone decyzje organy naruszyły art. 36 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zakresie jego interpretacji, co oznacza, że doszło do naruszania przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na jego wynik.

Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona oceny wskazanych okoliczności faktycznych z uwzględnieniem stanowiska zawartego w niniejszym uzasadnieniu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.