Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 15/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 11, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 197 ust. 4, art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Józef Maleszewski Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M.A. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu z dnia [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję ; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu na rzecz skarżącego M. A. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

IV SA/Po15/16

Uzasadnienie

Kierownik Studiów Doktoranckich Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu decyzją z dnia [...].09.2015r.nr WPO/SD/15/520 wydaną na podstawie art. 197 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z póżn. zm., dalej u.p.s.w.) skreślił M. S.(dalej skarżący) z listy uczestników studiów doktoranckich.

W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie złożył sprawozdania z działalności naukowej w roku akademickim 2014/2015 w terminie do 30 czerwca 2015 r.

Wyjaśniono, że zgodnie z przepisami art. 197 ust. 4 u.p.s.w. doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w art. 197 ust. 1 - 2 u.p.s.w., mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich.

Zgodnie z przepisami art. 197 ust. 1-2 u.p.s.w. doktorant jest obowiązany: postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich, realizować program studiów doktoranckich oraz prowadzić badania naukowe i składać sprawozdania z ich przebiegu, odbywać praktyki zawodowe w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenia w ich prowadzeniu.

Skarżący nie wywiązał się z obowiązku złożenia sprawozdania z przebiegu badań naukowych wobec czego skreślono go z listy doktorantów.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł M. S. wskazując, że jako student niestacjonarnych studiów doktoranckich dopełnił większość obowiązków określonych w art.197 ust.1 i 2 u.p.s.w. Niezłożenie sprawozdania z działalności naukowej miało charakter przeoczenia i miało charakter formalności związanej z obowiązkami doktoranta i wynikało z przekonania, że zaliczenie odpowiedniej ilości przedmiotów i uzyskania odpowiednich ocen jest wystarczające dla ukończenia I roku studiów analogicznie jak na studiach magisterskich. Ponadto wiadomość mailowa dla skarżącego zawierająca informację dotyczącą obowiązku złożenia w/w sprawozdania została potraktowana w poczcie elektronicznej skarżącego jako spam. Wobec powyższego skarżący wskazał na nieproporcjonalność zastosowanej wobec niego sankcji i wniósł o przywrócenie go na listę studentów studiów doktoranckich, co umożliwi mu dopełnienie uchybionego obowiązku.

Działający w imieniu Rektora Prorektor ds. kształcenia UAM w Poznaniu decyzją z dnia [...].10.2015r. nr [...] na podstawie art.197 ust.5 u.p.s.w. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. S. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

I. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.:

- naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 u.p.s.w. poprzez niewłaściwe zastosowanie wymienionych przepisów polegające na braku uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, co uniemożliwiło poznanie toku rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumienie zasadności przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy.

- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, co doprowadziło do nie uwzględnienia przez organ II instancji słusznego interesu strony. W szczególności organ II instancji:

a. zaniechał wyjaśnienia i odniesienia się do tego z jakich przyczyn skarżący nie złożył w terminie sprawozdania z działalności naukowej w roku akademickim 2014/2015 oraz nie odniósł się do zawartej w odwołaniu deklaracji skarżącego co do zamiaru niezwłocznego złożenia sprawozdania;

b. nie rozważył wszechstronnie jaką wagę miało przedmiotowe uchybienie na tle całokształtu podstawowych obowiązków doktoranta, które skarżący wypełniał a w zakres których wchodzą: uczestniczenie w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów doktoranckich, odbywanie praktyk zawodowych, składanie egzaminów, pisanie pracy doktorskiej pod kierunkiem promotora oraz uiszczanie opłat za niestacjonarne

studia doktoranckie.

- art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym. W konsekwencji tego uchybienia, dopiero wnosząc przedmiotową skargę skarżący mógł podnieść

argumenty, które wymagają odniesienia się do nich oraz ich rozważenia przez organ II instancji.

II. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 197 ust. 4 u.p.s.w. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że dyspozycja

wskazanego przepisu uprawnia organ do skreślenia doktoranta z listy studentów w przypadku naruszenia któregokolwiek z licznych obowiązków doktoranta, niezależnie od wagi i charakteru uchybienia, jego przyczyn, możliwości konwalidowania oraz niezależnie od oceny wykonania przez doktoranta pozostałych obowiązków ustawowych i regulaminowych. Taka wykładnia prowadzi do stosowania przepisu w sposób automatyczny i wydawania decyzji administracyjnej w sposób dowolny,

a zatem bez wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz bez wyważenia słusznego interesu strony.

W uzasadnieniu w pierwszej kolejności zarzucono organowi naruszenie przepisu art. 107 § 1 i 3 k.p.a. wskazując, że zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego mimo, że w myśl art. 207 ust. 1 u.p.s.w.: Do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Odesłanie, w treści art. 207 ust. 1 u.p.s.w., do odpowiedniego stosowania przez kierownika studiów i rektora przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego powoduje, że rektor uczelni rozpatrując odwołanie w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich zobowiązany jest do poszanowania przepisów dotyczących postępowania administracyjnego, w tym przepisów dotyczących decyzji administracyjnej.

Przepis art. 107 § 3 k.p.a. precyzuje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnym podkreśla się, że uzasadnienie będące obligatoryjnym elementem każdej decyzji administracyjnej stanowi wyraz przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 1998 r., I SA/Ka 225/97; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 kwietnia 2012 r. II SA/Op 8/12; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2015 r. II SA/Kr 530/15). Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, zwłaszcza decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, gdyż to swobodne uznanie nie może być wszakże tożsame z dowolnością.

Decyzja rektora, wydana na podstawie art. 197 ust. 5 u.p.s.w. ma niewątpliwie charakter decyzji uznaniowej. Jak podkreśla doktryna i orzecznictwo, z punktu widzenia uznaniowości organu administracji publicznej kluczowe jest to, aby ocena dokonana przez ten organ nie była oceną dowolną. Uzasadnieniu decyzji uznaniowej stawia się szczególne wymagania, bowiem z jego treści musi wynikać, że decyzja ta nie nosi cech dowolności (prof. zw. dr hab. Marek Wierzbowski, prof. dr hab. Aleksandra Wiktorowska, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz do art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, Legalis; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 1998 r., IV SA 893/97, Lex Nr 45905; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lutego 2009 r., III SA/GL 1421/08, Legalis).

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 czerwca 2014 r., II SA/Po 4/14 ; Doktoranci, którzy nie wywiązują się z wymienionych w art. 197 ust. 1-3 obowiązków mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Istotnym jest, że użyte w treści tego przepisu słowo "mogą" oznacza pozostawienie organowi administracji publicznej swobody w korzystaniu z tego rodzaju prawa. Decyzja wydawana na podstawie art. 197 ust. 4 ustawy ma zatem charakter fakultatywny i jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że rozstrzygnięcie nie może mieć cech dowolności, ale musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz w należyty sposób wyważać interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W ocenie skarżącego, treść zaskarżonej decyzji nie tylko narusza normę art. 107 § 1 i 3 k.p.a., ale wskazuje również na to, że organ II instancji nie dokonał należytej analizy okoliczności faktycznych sprawy i nie zajął się wyważeniem słusznego interesu strony, przyjmując w sposób dowolny ustalenia organu I instancji. Świadczy o tym także fakt, iż skarżący nie otrzymał od organu II instancji zawiadomienia o możliwości wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem ostatecznej decyzji, czym organ ten naruszył normę art. 10 k.p.a.

Brak uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie pozwala skarżącemu prześledzić toku rozumowania organu II instancji i odnieść się do konkretnych motywów rozstrzygnięcia.

Rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu m.in. wyjaśniono, że zgodnie z art. 197 ust. 1 u.p.s.w. oraz § 24 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich w Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Uchwała nr 304/2012 Senatu Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu z dnia 30 kwietnia 2012 r. w sprawie regulaminu studiów doktoranckich ze zm. - tekst jednolity - dalej regulamin studiów doktoranckich) doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich oraz przestrzegać innych przepisów obowiązujących w Uniwersytecie.

Nadto na podstawie art. 197 ust. 2 p.s.w. oraz § 24 ust. 2 regulaminu studiów doktoranckich do podstawowych obowiązków doktoranta należy również terminowe realizowanie planu i programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu, przygotowanie do egzaminów doktorskich oraz przygotowanie rozprawy doktorskiej.

Podkreślono, że twierdzenia skarżącego jakoby przepis art. 197 ust. 4 u.p.s.w. uprawniał do skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich wyłącznie w przypadku nierealizowania kilku obowiązków nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że niezrealizowanie obowiązku złożenia sprawozdania z działalności naukowej powinno skutkować skreśleniem z listy doktorantów. W ocenie organu skreślenie z listy doktorantów ze względu na niezłożenie przedmiotowego sprawozdania uzasadnia wskazywany wcześniej fakt, że informacje zawarte w sprawozdaniu stanowią podstawę do zaliczenia roku przez Kierownika studiów doktoranckich.

Odnosząc się do dalszych twierdzeń skarżącego dotyczących przyczyn niezłożenia przez niego sprawozdania z działalności naukowej, wyjaśniono, że w ocenie organu wskazywane przez skarżącego okoliczności związane z przekierowaniem maila przypominającego o konieczności złożenia sprawozdania z działalności naukowej do folderu SPAM pozostają bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie i nie mogą uzasadniać uchylenia decyzji.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy podkreślono, że art. 207 ust. 1 u.p.s.w., zgodnie z którym do decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny ze względu na autonomię szkół wyższych, "decyzja organów uczelni" to nie w pełni to samo, co decyzja organu administracji. Ustawodawca świadomie przyjął model zbliżony do administracyjnoprawnego, zarówno jeśli chodzi o charakter tych "decyzji", jak i realizację prawa do sądu. Nakaz odpowiedniego stosowania k.p.a. należy rozumieć w ten sposób, iż wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie k.p.a., winny mieć także zastosowanie do adresata "decyzji" rektora, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają. (Wyrok TK z dnia 8 listopada 2000 r., SK 18/99, OTK 2000, nr 7, poz. 258). W podobnym tonie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma zapewnić tylko minimum procedury, niezbędne dla załatwienia spraw i zachowania uprawnień strony, przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej i przyjętych w niej zasad komunikowania o rozstrzygnięciach organów uczelni (Wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2002 r., I S.A. 106/02, LEX nr 137851). W orzecznictwie wskazywano również, że odpowiednie stosowanie oznacza, iż pewne regulacje k.p.a. znajdą zastosowanie wprost, inne z pewnymi modyfikacjami, natomiast jeszcze inne z uwagi na specyfikę podmiotu jakim jest uczelnia publiczna nie będą miały zastosowania przed tym organem, który tylko pełni funkcję organu administracji publicznej w ściśle określonym zakresie spraw, wyznaczonym treścią art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (Wyrok WSA w Olsztynie z dnia 8 grudnia 2012 r" II SA/Ol 891/09, LEX nr 969443). Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do rozstrzygnięć organów uczelni wyższej wydawanych w sprawach studentów nie wymaga zachowania przez organy uczelni takiej samej skrupulatności w stosowaniu tych przepisów, jak wymagane jest to w odniesieniu do organów administracji publicznej (Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10.11.2015 r., sygn. akt II SA/Po 273/15, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie organu z przedstawionych względów jednoznacznie wynika, że zarówno w odniesieniu do Kierownika Studiów Doktoranckich, jak i Rektora jako organów uczelni wyższej (quasi-organów administracji) w prowadzonych przez nich indywidualnych sprawach doktorantów przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie powinny być stosowane tak rygorystycznie jak względem organów administracji publicznej. Zdaniem organu, jakkolwiek zaskarżona decyzja nie spełnia wszystkich wymogów określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, to mając na względzie powyższe, podnoszone przez skarżącego zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie powinny zostać uwzględnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności decyzji Rektora Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu z dnia [...].10.2015r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu z dnia [...].09.2015r. nr [...] skreślającą skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z póżn. zm., dalej u.p.s.w.).

Ustawa ta w art. 207 ust. 1 poddała kontroli pod względem zgodności z prawem decyzje, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz w art. 196 ust. 3 podjęte przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, nakazując odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oraz przepisów o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Tak więc do zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 207 ust. 1 u.p.s.w., stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej k.p.a.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Odesłanie, w treści art. 207 ust. 1 u.p.s.w., do odpowiedniego stosowania przez kierownika studiów i rektora przepisów k.p.a. powoduje, że rektor uczelni rozpatrując odwołanie w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich zobowiązany jest do poszanowania przepisów dotyczących postępowania administracyjnego, w tym przepisów dotyczących decyzji administracyjnej.

Sąd podziela pogląd, że kontrolowana w przedmiotowej sprawie decyzja o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich jest decyzją uznaniową. Powyższe wynika wprost z brzmienia art. 197 ust.4 u.p.s.w., który stanowi jedynie o możliwości skreślenia danej osoby z listy uczestników studiów doktoranckich.

Taki charakter decyzji oznacza, że organ właściwy ma swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania kompetencji.

Kontrola sądu administracyjnego I instancji, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7 i art. 77 k.p.a.) wymaga, aby w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały, jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2000 r., V SA948/00 LEX nr 50114).

W tym miejscu należy wskazać, iż w przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie - czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzje o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08).

Z powyższego wynika, że w przypadku decyzji uznaniowych jeszcze większą wagę, niż w przypadku decyzji nie mających charakteru uznaniowego, ma prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego, a w szczególności pełne i precyzyjne ustalenie stanu faktycznego.

Istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Strona może, bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji.

Organ musi, zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone nakazy lub zakazy. Chodzi, więc o to, aby adresaci tych decyzji wykonali nałożone na nich obowiązki bez zbędnej zwłoki nie w obliczu groźby użycia środków przymusu, ale w przekonaniu, że nałożony na nich obowiązek jest zgodny z prawem. Innymi słowy, strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 19 czerwca 1997 r., V SA 1512/96, OSP 1998, z. 2, poz. 29).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie spełnia przesłanki formalnej, jaką powinna spełniać decyzja administracyjna. Nie zawiera, bowiem uzasadnienia odpowiadającego w pełni wymogom cytowanego wyżej przepisu - art. 107 § 3 k.p.a.

Powyższe w ocenie Sądu uznać należy za uchybienie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd orzekający nie neguje argumentacji organu przedstawionej w odpowiedzi na skargę w zakresie odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. Na aprobatę m.in. zasługuje teza, iż odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do rozstrzygnięć organów uczelni wyższej wydawanych w sprawach studentów nie wymaga zachowania przez organy uczelni takiej samej skrupulatności w stosowaniu tych przepisów, jak wymagane jest to w odniesieniu do organów administracji publicznej. Tym niemniej jednak konieczne jest stosowanie przez organy uczelni przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w wymiarze choćby podstawowym. Dotyczy to także stosowania art.107 § 3 k.p.a., a więc sporządzenia uzasadnienia decyzji. O ile w ocenie Sądu możliwe jest zaakceptowanie – w ramach odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego – poglądu, że wystarczające jest uproszczone uzasadnienie decyzji organu wyższej uczelni, o tyle nie do zaakceptowania jest teza, że w ramach odpowiedniego stosowania k.p.a. uzasadnienie decyzji organu wyższej uczelni w ogóle nie jest wymagane. A taka właśnie sytuacja w istocie rzeczy występuje w kontrolowanym przypadku. Rektor w zaskarżonej decyzji zawarł bowiem jedynie rozstrzygnięcie (utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji). Brak jest natomiast jakichkolwiek ustaleń stanu faktycznego i uzasadnienia w tym zakresie. Uzasadnienie prawne sprowadza się zaś jedynie do powołania art.197 ust.5 u.p.s.w., a więc do powołania jedynie normy kompetencyjnej upoważniającej Rektora do rozpoznania odwołania. Nie daje natomiast wyjaśnienia na jakiej podstawie prawnej oparto merytoryczne rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego zaskarżona decyzja nie poddaje się kontroli sądowej, a jednocześnie nie wyjaśnia skarżącemu dlaczego podjęto takie właśnie rozstrzygnięcie i na jakiej podstawie prawnej. Stanowi to naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 u.p.s.w.

Biorąc pod uwagę wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 u.p.s.w. Rektor ponownie przeprowadzi postępowanie w którym zgromadzi i oceni cały materiał dowodowy, a po przeprowadzonym postępowaniu przedstawi swoje stanowisko w decyzji, której uzasadnienie winno odzwierciedlać rację decyzyjną oraz wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Organ odniesie się również szczegółowo do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.. orzekł jak w pkt 1 sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.