Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 378/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 12b i 13, art. 3 par. 1, art. 5 par. 1, art. 18, art. 19, art. 22 par. 2, art. 33 par. 1 pkt 9, art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Strzebinczyk, Sędzia WSA Anna Moskała, Marcin Miemiec (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Z. D. i B. D. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. jako wierzyciel obowiązku o charakterze niepieniężnym w dniu [...] lutego 2014 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] w celu egzekucji wobec B. D. (dalej także: zobowiązany, strona, skarżący) obowiązku udostępnienia dokumentacji budowy, powykonawczej i użytkowej, protokołów okresowej rocznej kontroli przewodów kominowych, okresowej pięcioletniej kontroli stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego będącego współwłasnością - w miejscowości P. nr [...], tj. instalacji elektrycznej i piorunochronnej (jeżeli istnieje), a także umożliwienie przeprowadzenia kontroli tego obiektu budowlanego. Zobowiązany wniósł zarzuty odnośnie prowadzonej egzekucji tego obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Wojewoda D. jako organ egzekucyjny obowiązku o charakterze niepieniężnym wydał [...] września 2014 r. postanowienie [...], którym nałożył na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 1.500,00 zł. Wezwał go do uiszczenia grzywny w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia oraz do wykonania obowiązku, a także do uiszczenia opłaty w kwocie 68,00 zł za dokonane czynności egzekucyjne - wydanie postanowienia. Zobowiązany złożył zażalenie na to postanowienie. Organ nie wstrzymał wykonania tego postanowienia.

Zobowiązany nie uiścił w terminie grzywny w celu przymuszenia i opłaty za wydanie postanowienia. W związku z tym wojewoda będący w sprawie wierzycielem należności pieniężnej, wystawił w dniu [...] października 2014 r. upomnienie nr [...] wzywające do zapłaty powyższych należności pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu ich przymusowego ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej. Mimo doręczenia upomnienia zobowiązany nie wykonał ciążących na nim zobowiązań pieniężnych. W związku z tym Wojewoda D. w dniu [...] grudnia 2014 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] w celu przymusowej egzekucji grzywny w celu przymuszenia i tytuł wykonawczy nr [...] w celu przymusowej egzekucji opłaty za wydanie postanowienia.

Zobowiązany wniosła do właściwego w sprawie egzekucji administracyjnej tych należności pieniężnych organu - Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. (dalej także organ egzekucyjny) zarzuty. W związku z tym organ egzekucyjny w trybie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r. poz. 1619, dalej także u.p.e.a.) zwrócił się do wojewody o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów. Wojewoda powołując się na art. 34 § 1 u.p.e.a. postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. w sprawie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów uznał za nieuzasadnione zarzuty zobowiązanej.

Odnośnie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku wojewoda stwierdził, że postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. sygn. akt [...] nałożył na zobowiązanego grzywnę w wysokości 1.500,00 zł celem przymuszenia go do wykonania obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa, tj. udostępnienia organom nadzoru budowlanego dokumentacji budowy powykonawczej i użytkowej oraz protokołów z kontroli okresowej rocznej przewodów kominowych, a także okresowej pięcioletniej w zakresie stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego będącego współwłasnością - położonego w miejscowości P. nr [...], jak również umożliwienia organom nadzoru budowlanego przeprowadzenia kontroli tego obiektu zgodnie z przepisami Prawa budowlanego. Wojewoda nałożył ponadto na zobowiązanego obowiązek zapłaty kwoty 68,00 zł za dokonane czynności egzekucyjne - wydanie powyższego postanowienia. Obie należności miały być uiszczone w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia. Zobowiązany odebrał postanowienie w dniu [...] września 2014 r. i w ustawowym terminie złożył zażalenie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który do dnia wydania postanowienia nie rozpatrzył sprawy.

Organ wskazał, że art. 18 u.p.e.a. odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, którego art. 143 stanowi, że wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia. Organ administracji publicznej, który wydał postanowienie, może wstrzymać jego wykonanie, gdy uzna to za uzasadnione. Biorąc pod uwagę powołane przepisy organ stwierdził, że wniesienie zażalenia na postanowienie nakładające grzywnę w celu przymuszenia oraz wzywające do uiszczenia opłaty za jego wydanie, nie powoduje zatem, że ustaje obowiązek zapłaty nałożonych zobowiązań. Należności z tytułu nałożonej grzywny oraz opłaty są więc wymagalne. Stan ten może zostać jedynie zmieniony przez wydanie przez organ wydający postanowienie (w rozpatrywanej sprawie jest to wojewoda) postanowienia wstrzymującego wykonanie postanowienia nakładającego należności. Wykonanie postanowienia Wojewody D., nakładającego grzywnę w celu przymuszenia na zobowiązaną i nakazujące jej uiszczenie opłaty za wydanie postanowienia, nie zostało wstrzymane. W tym stanie rzeczy obowiązek zapłaty obu zobowiązań jest aktualny, mimo że postanowienie o ich nałożeniu nie jest ostateczne.

Z uwagi na brak zapłaty przez zobowiązanego obu należności, wojewoda jako wierzyciel w dniu [...] października 2014 r. wystawił upomnienie nr [...], którym wezwał zobowiązanego do zapłaty grzywny w celu przymuszenia w kwocie 1.500,00 zł, opłaty za wydanie postanowienia nakładającego grzywnę w kwocie 68,00 zł i obciążył go kosztami upomnienia w kwocie 11,60 zł. Zobowiązany został dodatkowo pouczony, że w przypadku nieuregulowania należności we wskazanym terminie, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej, co spowoduje dodatkowe obciążenie kosztami egzekucji.

Wobec braku zapłaty wojewoda jako wierzyciel był zobowiązany do wszczęcia postępowań egzekucyjnych wobec zobowiązanego. W dniu [...] grudnia 2014 r. wystawił zatem tytuł wykonawczy nr [...] w celu przymusowego wyegzekwowania grzywny w celu przymuszenia w kwocie 1.500,00 zł i tytuł wykonawczy nr [...] w celu przymusowego wyegzekwowania opłaty za wydanie postanowienia w kwocie 68,00 zł. Według organu ze stanu faktycznego sprawy wynika, że należności z tytułu grzywny w celu przymuszenia i opłaty za dokonane czynności egzekucyjne (wydanie postanowienia) istnieją i nie zostały ani wykonane, ani umorzone w całości lub w części, nie są przedawnione ani nie wygasły, dlatego też zarzut zobowiązanej w tym zakresie organ uznał za nieuzasadniony.

W sprawie zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym organ powołał art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a., który stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być taka niewykonalność. Zarzut ten zgłoszono do postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] wystawionych w dniu [...] grudnia 2014 r. przez Wojewodę D. Zostały one jednak wystawione w celu wszczęcia egzekucji należności pieniężnych, tj. grzywny w celu przymuszenia w kwocie 1.500,00 zł i opłaty za dokonane czynności egzekucyjne - wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w kwocie 68,00 zł. Obydwa obowiązki mają bezspornie charakter pieniężny. W takim stanie rzeczy niemożliwe jest uznanie zasadności zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Co do zarzutów niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, zastosowanego środka egzekucyjnego i braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia organ powołał art. 33 § 1 pkt 6 i 7 u.p.e.a., który stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (pkt 6); brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 (pkt 7).

Badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja administracyjna obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Biorąc to pod uwagę organ stwierdził, że zgodnie z przedstawionym stanem faktycznym, grzywna w celu przymuszenia nałożona postanowieniem wojewody z dnia [...] września 2014 r. jest wymagalna, a jej termin płatności minął. Według art. 124. § 1 u.p.e.a. nałożone grzywny w celu przymuszenia, a nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w tej ustawie. Wobec tego egzekucja nałożonej grzywny w celu przymuszenia jest dopuszczalna. Opłatę za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, która należy do grupy kosztów egzekucyjnych uregulowanych w rozdziale 6 u.p.e.a., nałożono na podstawie art. 64a u.p.e.a. Artykuł 64c § 5 u.p.e.a. stanowi, że egzekucja kosztów egzekucyjnych następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (...). Dopuszczalne jest więc prowadzenie postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny. Wystawione tytuły wykonawcze nr [...] oraz [...] zawierają wszystkie obligatoryjne elementy wskazane przez art. 27 u.p.e.a., a zatem zostały wystawione prawidłowo. Wojewoda w dniu [...] października 2014 r. wystawił upomnienie nr [...], którym wezwał zobowiązanego do uregulowania należności objętych postępowaniem egzekucyjnym, tj. grzywny w celu przymuszenia w kwocie 1.500,00 zł oraz opłaty za wydanie postanowienia nakładającego grzywnę w kwocie 68,00 zł. Zobowiązany odebrał upomnienie w dniu [...] października 2014 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem na druku - potwierdzenie odbioru. Wobec tego zachowane zostały wymagania wskazane w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Co do zarzutu niedręczenia upomnienia pełnomocnikowi zobowiązanego, organ wskazał, że "wezwanie o wykonanie obowiązku poprzedzające wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest czynnością wynikającą z relacji wierzyciel - zobowiązany, a nie czynnością organu egzekucyjnego skierowaną do strony postępowania egzekucyjnego. Powinno być zatem adresowane bezpośrednio do zobowiązanego, a nie do pełnomocnika. Doręczenie upomnienia posiada charakter czynności wymagającej osobistego działania zobowiązanego, z uwagi na explicite personalny kierunek oddziaływania powyższej normy postępowania, a ściślej - treści upomnienia. Nie sposób bowiem pominąć faktu, że to na zobowiązanym ciążą określone w decyzji lub przepisie prawa i obowiązki, i to w stosunku do jego majątku mogą zostać skierowane tak poważne środki przymusu administracyjnego, do których zaliczane są środki egzekucyjne." Stanowisko to wynika z wyroku NSA z dnia 11 maja 2007 r. (sygn. akt II FSK 365/06) i z wyroku WSA w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2014 r. (sygn. akt I SA/Po 1209/13).

Organ powołał się na literaturę przedmiotu, gdzie wskazuje się, że zarzut niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego może być podniesiony w przypadku zastosowania środka egzekucyjnego niewymienionego w enumeratywnym katalogu z art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Ani z treści zgłoszonych zarzutów, ani z akt sprawy, którymi dysponuje wierzyciel, nie wynika jednak, aby organ egzekucyjny zastosował inne środki egzekucyjne niż uregulowane w ustawie.

Biorąc pod uwagę te wywody organ uznał zarzuty niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego i braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia za nieuzasadnione.

W kwestii zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny wojewoda powołał art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a., według którego podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, z naruszeniem właściwości rzeczowej i miejscowej. Według art. 19 u.p.e.a., naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych (...). Postępowanie egzekucyjne prowadzone w celu wyegzekwowania od zobowiązanej należności pieniężnych - grzywny w celu przymuszenia i opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny prowadzi Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. Właściwość rzeczowa nie została zatem naruszona. Zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego (...). Miejscem zamieszkania zobowiązanej jest miejscowość P. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1441) stanowi, że terytorialny zasięg działania Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. obejmuje powiat z., czyli miasta W., Z. oraz gminy P., S., Z., Z. Biorąc to pod uwagę organ stwierdził, że zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny jest nieuzasadniony. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. jest bowiem właściwy rzeczowo i miejscowo do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych wobec zobowiązanej.

Zobowiązany w zażaleniu na postanowienie ponowił dotychczasowe zarzuty. Podniósł, że biorąc pod uwagę wskazane w podstawie prawnej postanowienia z dnia [...] września 2014 r. przepisy art. 65 w zw. Z art. 61 ust. 1 pkt 1g, pkt 2, art. 81 ust. 4 i art. 81c ustawy Prawo budowlane wątpliwości budzi to, że wojewoda, jak i Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego mogą równocześnie domagać się wykonania tych samych obowiązków. Według prawa budowlanego i kodeksu postępowania administracyjnego organy te powinny z urzędu przestrzegać swej właściwości. Z art. 82 ust. 1 prawa budowlanego wynika, że wojewoda nie jest organem właściwym w sprawach domów jednorodzinnych. Nie może być więc w takich sprawach wierzycielem. Z uwagi na to, że wojewoda nie jest organem wyższego stopnia wobec Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nie może być także organem egzekucyjnym.

Według skarżącego wojewoda nie był właściwy do nałożenia grzywny w celu przymuszenia i nie był władny skierować do egzekucji nieostateczne postanowienie w tej sprawie. Z art. 83 ust. 1 w zw. z art. 64 i 65 prawa budowlanego wynika, że jest to kompetencja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Artykuł 64 dotyczy książki obiektu budowlanego, która nie obejmuje domów jednorodzinnych. W taki sposób wojewoda i Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zmuszają skarżącego do robienia tego, czego prawo nie nakazuje. Skarżący powołał się na wyniki kontroli z 2005 r., które potwierdziły dobry stan techniczny budynku. Z art. 62 ust. 3 prawa budowlanego wynika natomiast, że kontrolę można zarządzić, jeśli jest do tego jakiś powód. Zobowiązany wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego powinien był wydać postanowienie o wszczęciu postępowania, a tego nie uczynił. Ponadto nie uzyskał wymaganej zgody strony, jak tego wymaga art. 61 § 2 k.p.a.

Zobowiązana zakwestionowała także właściwość Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w postępowaniu egzekucyjnym, powołując się na wyrok NSA z dnia 1 marca 2013 r. (sygn. Akt II OSK/745/12). Zobowiązany wywiódł z tego, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał upomnienia z dnia [...] lipca 2013 r. I tytuły wykonawcze z dnia [...] lutego 2013 r. nie mając do tego podstaw prawnych. Z art. 83 ust. 1 prawa budowlanego wynika bowiem zamknięty charakter jego kompetencji.

Zobowiązany podniósł, że przez pomijanie udziału w sprawie pełnomocnika (pełnomocnictwo jest w aktach postępowania przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego) pozbawiono ją prawa do obrony.

Wojewoda postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Organ podkreślił, że egzekucję administracyjną należności pieniężnych wszczętą wobec zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] należy odróżnić od prowadzonej egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym. Są to bowiem dwa odrębne postępowania egzekucyjne, prowadzone przez dwa różne organy egzekucyjne, do których prowadzenia należy odrębnie składać zarzuty. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem egzekucji są obowiązki o charakterze pieniężnym, odnośnie których organem egzekucyjnym jest naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. (dalej organ egzekucyjny), a wierzycielem jest Wojewoda D.

W tym kontekście wojewoda odniósł się do wątpliwości zobowiązanego, czy wojewoda był właściwy do wydania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Organ wyjaśnił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego jest wierzycielem obowiązków wynikających bezpośrednio z art. 65 w zw. z art. 62 ust. 4 i art. 81c ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2; art. 81 ust. 4 i art. 81c ust. 1 prawa budowanego w rozumieniu art. 5 § 1 pkt u.p.e.a. (tzn. jest organem, którego zadaniem jest czuwanie nad wykonywaniem przez zobowiązane podmioty obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa) w zw. z art. 81c ust. 1 i art. 83 ust. 1 tej ustawy. Wojewoda jest organem egzekucyjnym właściwym do żądania ich wykonania od zobowiązanych na rzecz wierzyciela (art. 20 § 1 pkt 1 w zw. z art. 22 § 5 pkt 2 u.p.e.a.) z uwagi na to, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie jest uprawniony do stosowania środków egzekucyjnych wskazanych w tej ustawie. Właściwość wojewody jako organu egzekucyjnego ma źródło w powyższych przepisach oraz w tym, że wskazane obowiązki wynikają bezpośrednio z przepisu prawa.

Organy wskazane w art. 20 § 1 pkt 2 - pkt 4 u.p.e.a. są natomiast właściwe w zakresie egzekucji obowiązków wynikających z wydanych przez nie aktów administracyjnych (kierownicy powiatowych oraz wojewódzkich służb, inspekcji oraz straży) lub w zakresie obowiązków wynikających z zadań własnych, zadań zleconych i zadań z zakresu administracji rządowej oraz z aktów administracyjnych wydanych przez samorządowe jednostki organizacyjne (organy wykonawcze jednostek samorządu terytorialnego). Wojewoda podkreślił, że właściwość zarówno rzeczową jak i miejscową organu egzekucyjnego ustala się na podstawie odpowiednich przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie na podstawie przepisów ustawy, z której wynika dany obowiązek.

Zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnosząc o uchylenie postanowienia, podtrzymując zarzuty zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2014 r., w zażaleniach z dnia [...] kwietnia 2014 r., [...] września 2014 r., [...] października 2014 r., wniosku o unieważnienie z dnia [...] marca 2015 r., wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] stycznia 2015 r., w zarzutach z dnia [...] stycznia 2015 r., we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] marca 2015 r.

Skarżący podniósł, że w sprawie wyegzekwowania obowiązku o charakterze niepieniężnym nie zostało jeszcze wydane postanowienie ostateczne. Egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym nie została zatem zakończona. Mimo to wojewoda nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia. Zarzucił, że mimo istnienia jednego postanowienia w sprawie obowiązku o charakterze niepieniężnym wojewoda wydał 4 postanowienia.

Skarżący zarzucił także nieważność postępowania. Powołał się na art. 3 § 1 u.p.e.a., z którego wynika, że zgodnie z art. 91 ust. 1 i art. 92 prawa budowlanego ustawa ta przewiduje egzekucję sądową, a nie administracyjną. Wskazał, że Sąd Okręgowy w L. wydał 3 prawomocne wyroki z dnia [...] lutego 2014 r. w których stwierdził brak podstawy prawnej do dokonania wobec skarżącego i jego żony dnia [...] maja 2013 r. działań kontrolnych przez Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Powołując się na art. 19 k.p.a. skarżący wskazał, że art. 82 ust. 1 prawa budowlanego ustala właściwość organów administracji architektoniczno-budowlanej, natomiast art. 82 ust. 3 właściwość wojewody. Według skarżącego z przepisów tych nie wynika, aby wojewoda mógł być wierzycielem czy organem egzekucyjnym. Wojewoda nie mógł zatem domagać się wykonania obowiązków wymienionych w postanowieniu z dnia [...] września 2014 r. Naruszył zatem przepisy o właściwości. W takiej sytuacji ma zastosowanie art. 156 § 1 k.p.a. ustalający nieważność tego postanowienia, gdyż naczelnik urzędu skarbowego nie jest organem właściwym.

Powodem nieważności jest też zdaniem skarżącego także to, że w sprawie działa pełnomocnik, który w kontrolowanym postępowaniu został pominięty przez organ. Spowodowało to, że skarżący został pozbawiony możności obrony jego praw.

W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że zawiera ona zarzuty rozpatrywane już w toku dotychczasowego postępowania. Zarzuty te nie zostały uznane za zasadne. W tej sytuacji organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Według art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej także w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W wyniku kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy czy w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Należy wyjaśnić kwestię właściwości Sądu w rozpatrywanej sprawie. Skarga została wniesiona przesyłką pocztową z dnia [...] kwietnia 2015 r., doręczoną wojewodzie [...] kwietnia, który ją przekazał wraz z aktami administracyjnymi Sądowi w dniu [...] maja 2015 r. Ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658) stanowi w art. 3, że wchodzi ona w życie po upływie 3 miesięcy od dnia jej ogłoszenia, czyli od dnia 15 sierpnia 2015 r. Artykuł 2 tej ustawy stanowi, że przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2–8, pkt 10–14, pkt 19–32, pkt 34–39, pkt 41–47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60–69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74–81 tej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym.

Pośród wymienionych wyżej przepisów wchodzących w życie z mocą wsteczną brak jest art. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., nowelizującego art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., określającego właściwość Sądu w rozpatrywanej sprawie. Biorąc zatem pod uwagę powołane przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. i to, że skargę wniesiono przed dniem 15 sierpnia 2015 r., do jej rozpatrzenia Sąd jest właściwy.

W rozpatrywanej sprawie nie występują zarzucane w skardze wady i uchybienia. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.

Skarżący zarzuca nieważność kontrolowanego postępowania powołując się na art. 3 § 1 u.p.e.a. oraz na art. 91 ust. 1 i art. 92 prawa budowlanego. Powołane przepisy prawa budowlanego regulują odpowiedzialność karną, gdzie przymusowe wykonywanie orzeczeń podlega egzekucji sądowej. Z uwagi na to, że rozpatrywana sprawa ma bezspornie charakter administracyjnoprawny, a brak jest przepisu szczególnego, o którym jest mowa w art. 3 § 1 u.p.e.a. przewidującego tryb egzekucji sądowej, zarzut skarżącego jest w tym zakresie oczywiście bezzasadny.

Zdaniem Sądu wojewoda trafnie wskazał, czego w ogóle nie wziął pod uwagę skarżący, że egzekucję administracyjną należności pieniężnych wszczętą na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] należy odróżnić od prowadzonej wobec skarżącego w innym postępowaniu egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Są to dwa odrębne postępowania egzekucyjne, prowadzone przez dwa różne organy egzekucyjne, do których prowadzenia należy odrębnie składać zarzuty. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem egzekucji są więc wyłącznie obowiązki o charakterze pieniężnym. Sąd nie jest zatem władny odnosić się do licznych zarzutów podnoszonych przez skarżącego w zakresie materialnoprawnych uwarunkowań sprawy, uregulowanych przez przepisy prawa budowlanego, a także egzekucji obowiązków skarżącego o charakterze niepieniężnym. Są one bowiem przedmiotem odrębnych postępowań prowadzonych przez organy państwowego nadzoru budowlanego.

Odnośnie wyczerpującego dyspozycję art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, Sąd stwierdza, że jest on bezzasadny. Należy wskazać, że stosownie do art. 19 u.p.e.a. naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Postępowanie, którego celem jest wyegzekwowanie takich należności, także w postaci grzywny w celu przymuszenia i opłaty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny, jest prowadzone przez miejscowo i rzeczowo właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. Właściwość rzeczowa naczelnika urzędu skarbowego wynika z art. 19 u.p.e.a. Zgodnie z art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową naczelnika urzędu skarbowego w egzekucji należności pieniężnych ustala się natomiast według miejsca zamieszkania zobowiązanego. W rozpatrywanej sprawie jest to miejscowość P. Kwestię tę wyjaśnił to wojewoda powołując się na rozporządzenie Ministra Finansów z dnia z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1441), według którego terytorialna właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. obejmuje m.in. miejscowość P.

Skarżący kwestionując właściwość wojewody w rozpatrywanej sprawie wskazał nietrafnie jako podstawę prawną art. 82 ust. 3 prawa budowlanego. Przepis ten reguluje bowiem zakres właściwości rzeczowej tego organu w sprawach z zakresu administracji architektoniczno-budowlanej. Jak już wskazano, rozpatrywana sprawa dotyczy natomiast egzekucji administracyjnej, gdzie wierzycielem jest wojewoda.

Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego jest natomiast wierzycielem innych obowiązków, wynikających bezpośrednio z art. 65 w zw. z art. 62 ust. 4 i art. 81c ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2; art. 81 ust. 4 i art. 81c ust. 1 prawa budowanego w rozumieniu art. 5 § 1 pkt u.p.e.a., w zw. z art. 81c ust. 1 i art. 83 ust. 1 prawa budowlanego. Jego zadaniem jest czuwanie nad wykonywaniem przez zobowiązane podmioty obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. W powyższych sprawach wojewoda jest organem egzekucyjnym właściwym do żądania ich wykonania od zobowiązanych na rzecz wierzyciela (art. 20 § 1 pkt 1 w zw. z art. 22 § 5 pkt 2 u.p.e.a.). Biorąc to pod uwagę powiatowy inspektor nadzoru budowlanego nie jest właściwy do stosowania środków egzekucyjnych wskazanych w tej ustawie. Jak trafnie wskazał wojewoda, właściwość powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jako organu egzekucyjnego jest oparta o powołane przepisy i to, że wskazane obowiązki wynikają bezpośrednio z przepisu prawa. Organy wskazane w art. 20 § 1 pkt 2 - pkt 4 u.p.e.a., do których należy powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, są ponadto właściwe w zakresie egzekucji obowiązków wynikających z wydanych przez nie decyzji administracyjnych.

Zgodnie z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku. W rozpatrywanej sprawie, wojewoda będący organem, który nałożył grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 1.500 zł i żądającym uiszczenia opłaty w kwocie 68,00 zł za dokonane czynności egzekucyjne jest wbrew zarzutom skarżącej wierzycielem, czyli podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku.

Skarżący podniósł, że w sprawie wyegzekwowania obowiązku o charakterze niepieniężnym nie zostało jeszcze wydane postanowienie ostateczne. Egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym nie została zakończona, a mimo to wojewoda nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia. Sąd stwierdza w tej kwestii, że art. 18 u.p.e.a. odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, który w art. 143 k.p.a. stanowi, że wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia. Zatem wojewoda, który wydał postanowienie, może wstrzymać jego wykonanie wtedy, gdy uzna to za uzasadnione. Jak trafnie wskazał wojewoda, wniesienie zażalenia na postanowienie nakładające grzywnę w celu przymuszenia oraz wzywające do uiszczenia opłaty za jego wydanie nie powoduje zatem ustania obowiązku zapłaty nałożonych zobowiązań. W tym stanie rzeczy należności z tytułu nałożonej grzywny oraz opłaty są wymagalne. Mogłoby to ulec zmianie tylko przez wydanie przez wojewodę postanowienia wstrzymującego wykonanie postanowienia nakładającego przedmiotowe należności. Nie miało to miejsca w rozpatrywanej sprawie, a zatem obowiązek zapłaty przez skarżącą obu zobowiązań jest aktualny, mimo że postanowienie o ich nałożeniu nie jest ostateczne.

Skarżący podniósł, że pominięcie przez organ pełnomocnika ustanowionego przez skarżącego spowodowało pozbawienie możności obrony jeg praw. Sąd podziela w tym zakresie pogląd przedstawiony przez wojewodę, oparty o ustalone orzecznictwo sądowoadministracyjne, m.in. o wyrok NSA z dnia 11 maja 2007 r. (sygn. akt II FSK 365/06). Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że wezwanie o wykonanie obowiązku poprzedzające wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest czynnością wynikającą z relacji wierzyciel – zobowiązany. Nie jest natomiast czynnością organu egzekucyjnego skierowaną do strony postępowania egzekucyjnego. Sprawia to, że takie wezwanie powinno być skierowane bezpośrednio do zobowiązanego, a nie do jego pełnomocnika. Doręczenie upomnienia jest bowiem czynnością wymagającą osobistego działania zobowiązanego, z uwagi na ściśle osobisty kierunek oddziaływania treści upomnienia. To właśnie na zobowiązanym ciążą określone w decyzji lub przepisie prawa i obowiązki, a zatem w stosunku do jego majątku mogą zostać skierowane tak poważne środki przymusu administracyjnego, do których zaliczane są środki egzekucyjne.

Postanowienia wojewody w rozpatrywanej sprawie zostały wydane w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. Odrębnie zaś, w oparciu o art. 1a pkt 12b u.p.e.a. wojewoda nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia mającą na celu wykonanie obowiązków o charakterze niepieniężnym. Sąd nie stwierdził zatem nadmiernej liczby, czy niepotrzebnego mnożenia postanowień, których adresatem był skarżący.

W konkluzji rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.