Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1679/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia (...) lipca 2019 r. nr (...) w przedmiocie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części objętej skargą; 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz K. B. kwotę 30064 zł (trzydzieści tysięcy sześćdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez K. B., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Usług Porządkowych M.K. B. z siedzibą w K. (dalej: Skarżący, Strona) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON, dalej: organ) z dnia (...) lipca 2019 r. znak: (...), Nr sprawy (...)/, utrzymująca w części w mocy własną decyzję z dnia (...) maja 2019 r., znak: (...),(...), nakazującą K. B. zwrot w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do pracownika niepełnosprawnego za wskazane okresy sprawozdawcze oraz uchylająca tę decyzję w części dotyczącej zwrotu środków PFRON przekazanych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy luty 2018 r. i w tym zakresie umarzająca postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe.

Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z dnia (...) stycznia 2019 r. Fundusz zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków PFRON wypłaconych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okresy sprawozdawcze: od maja 2014 r. do maja 2015 r., wrzesień 2015 r., luty 2018 r. Poinformowano, iż wstępnie oszacowano kwotę zwrotu wypłaconych środków na 2.763.354,76 zł. Wskazano, iż zgodnie z treścią art. 26a ust. la1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2012 r., miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Organ wskazał, że podstawą do wszczęcia była informacja Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) września 2018 r. na temat opłacenia składek ZUS od wynagrodzeń, z której wynikało, że w przypadku okresów sprawozdawczych w PFRON od maja 2014 r. do maja 2015 r. wrzesień 2015 r. oraz luty 2018 r. Strona opłaciła składki ZUS od wynagrodzeń z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Decyzją z dnia (...) maja 2019 r., znak: (...),(...) Prezes Zarządu PFRON nakazał stronie zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze:

maj 2014 r. w kwocie 209.371,41 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia wpłaty;

czerwiec 2014 r. w kwocie 203.715,37 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 1 sierpnia 2014 r. do dnia wpłaty;

lipiec 2014 r. w kwocie 202.328,66 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 29 sierpnia 2014 r. do dnia wpłaty;

sierpień 2014 r. w kwocie 192.892,13 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 2 października 2014 r. do dnia wpłaty;

wrzesień 2014 r. w kwocie 197.454,30 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 3 listopada 2014 r. do dnia wpłaty;

październik 2014 r. w kwocie 190.878,99 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 1 grudnia 2014 r. do dnia wpłaty;

listopad 2014 r. w kwocie 189.412,03 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 19 grudnia 2014 r. do dnia wpłaty;

grudzień 2014 r. w kwocie 183.948,55 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 2 lutego 2015 r. do dnia wpłaty;

styczeń 2015 r. w kwocie 178 426,95 zł (słownie: sto siedemdziesiąt osiem tysięcy czterysta dwadzieścia sześć złotych 95/100) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 3 marca 2015 r. do dnia wpłaty;

luty 2015 r. w kwocie 176.213,51 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 30 marca 2015 r. do dnia wpłaty;

luty 2018 r. w kwocie 175.464,45 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 30 marca 2018 r. do dnia wpłaty;

Ponadto decyzją z dnia (...) maja 2019 r. Prezes Zarządu PFRON umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków PFRON wypłaconych Stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od marca do maja 2015 r. oraz wrzesień 2015 r.

Od powyższej decyzji pełnomocnik Strony złożył w dniu (...) maja 2019 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

We wniosku zaskarżono przedmiotową decyzję w części dotyczącej nakazanie zwrotu środków pobranych przez Stronę z tytułu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: od maja 2014 r. do lutego 2015 r. oraz luty 2018 r. Wskazano, że decyzja jest błędna i wydana została z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przepisu art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, określającymi reguły prowadzenia postępowania dowodowego i oceny zebranych dowodów.

Pełnomocnik strony wskazał, iż o naruszeniu powyższych przepisów świadczą w szczególności następujące okoliczności:

mimo zachodzących sprzeczności w stanowisku przedstawionym przez ZUS Oddział w G. oraz przez ZUS oddział w K.w pismach z dnia (...) listopada 2018 r. znak: (...),(...) oraz z dnia (...) lutego 2019 r. znak: (...), sygn. sprawy: (...). Wskazano, że organ nie przeprowadził dodatkowych dowodów w celu ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego (także pomimo wniosku dowodowego złożonego przez stronę);

Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na ogólnym piśmie ZUS Odział w G. mimo, iż pozostawało ono w sprzeczności ze szczegółowymi wyjaśnieniami ZUS Oddział w K. (przedstawionymi w tych pismach), podczas gdy zasady logiki i doświadczenia życiowego prowadzą do wniosku, że skoro strona podlega ZUS Oddział w K. i prowadzi jego rozliczenia, to Oddział ten posiada szczegółowe i wiarygodne informacje na temat rozliczeń strony lub ewentualnych zaległości, a w konsekwencji potwierdzenie przez ZUS Oddział w K., że deklaracje pierwszorazowe strony obejmowały całość kosztów płac pracowników niepełnosprawnych w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne (przy czym z pisma wynika również, że to samo dotyczy pracowników pełnosprawnych). W ocenie Strony złożone w późniejszym czasie korekty dotyczyły wyłącznie osób współpracujących na umowach cywilnoprawnych, co powinno skutkować umorzeniem postępowania;

Organ oddalił wnioski dowodowe Strony, mimo iż służyły one wyczerpującemu wyjaśnieniu sprawy, a ich przeprowadzenie pozwoliłoby potwierdzić, że Strona poniosła koszty płacy od pracowników niepełnosprawnych w całości w terminie, co w konsekwencji również naruszyło istotnie interes strony;

Organ de facto pominął dowody przedstawione przez Stronę, przy pozornym, jedynie formalnym zaliczeniu ich do materiału dowodowego. W szczególności pominięte zostały dowody, z których wynikało jednoznacznie, że za okresy objęte postępowaniem koszty płacy zostały przez pracodawcę opłacone terminowo i w całości. Pominięte zostały również wszelkie dowody wskazujące, iż dopłaty składek na ubezpieczenia społeczne za okresy objęte postępowaniem dotyczyły wyłącznie tytułów o charakterze cywilnoprawnym, które wynikały z protokołu kontroli ZUS i nie miały związku ze składanymi wnioskami o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych;

- Organ zastosował w sprawie przepisy rozporządzenia z 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych do składek wniesionych w czasie poprzedzającym wejście rozporządzenia w życie, wbrew przepisom przejściowym określonym w tym akcie.

Organ pismem z dnia (...) maja 2019 r. skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., wystąpił o udzielenie wyjaśnień i zajęcie stanowiska w sprawie rozliczenia konta płatnika PRZEDSIĘBIORSTWO USŁUG PORZĄDKOWYCH "M." K.B. za okresy od czerwca 2014 r. do marca 2015 r., marzec 2018 r. oraz potwierdzenie informacji zawartych w piśmie ZUS Oddział w K. z dnia (...) listopada 2018 r., czy dopłaty po terminie płatności w dniu 8 czerwca 2017 r. dotyczyły tylko korekt deklaracji za osoby zatrudnione na umowy cywilnoprawne. Z pisma ZUS Oddział w K. z dnia (...) listopada 2018 r. przedstawionego przez stronę wynika, że obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, FP i FGŚP wynikające z pierwszorazowych deklaracji ZUS DRA za okresy od czerwca 2014 r. do marca 2015 r. i marzec 2018 r. zostały opłacone w pełnej wysokości i w terminie. Natomiast dopłaty składek za ww. okresy wynikały jedynie ze złożonych korekt dokumentów rozliczeniowych, dotyczących osób zatrudnionych na umowy cywilnoprawne. Korekty te spowodowane były wykonaniem ustaleń kontroli zawartych w protokole kontroli z dnia (...) lipca 2015 r. Ponadto Fundusz zwrócił się z prośbą o rozliczenie konta wskazanego płatnika za wszystkie fundusze za okres marzec 2018 r., gdyż w piśmie z dnia (...) września 2018 r. ZUS wykazał niedopłatę składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych.

Pismem z dnia (...) czerwca 2019 r. znak: (...)ZUS I Oddział w P. podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie z dnia (...) listopada 2018 r. Jednocześnie wskazał, iż za okres rozliczeniowy marzec 2018 r. przypis składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych wynosił 138.997,45 zł, a wskazany płatnik dokonał wpłat w dniu (...) marca 2018 r. w kwocie 3.258,54 zł i w dniu (...) kwietnia 2018 r. w kwocie 135.738,91 zł. Tak więc FUS za okres marzec 2018 r. został opłacony w pełnej wysokości i w terminie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Organ utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia (...) maja 2019 r., znak: (...),(...) w części pkt I dotyczącej zwrotu środków PFRON przekazanych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: maj 2014 r., czerwiec 2014 r., lipiec 2014 r., sierpień 2014 r., wrzesień 2014 r., październik 2014 r., listopad 2014 r., grudzień 2014 r., styczeń 2015 r., luty 2015 r. oraz w części pkt II dotyczącej umorzenia jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące okresów sprawozdawczych od marca do maja 2015 r. oraz wrzesień postępowanie dotyczące okresów sprawozdawczych od marca do maja 2015 r. oraz wrzesień 2015 r. Jednocześnie organ uchylił ww. decyzję w części pkt I dotyczącej zwrotu środków PFRON przekazanych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy luty 2018 r. i w tym zakresie umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne.

W uzasadnieniu organ wskazał, że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji.

Stwierdzono, że zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2012 r., miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni; jednocześnie, zgodnie z art. 26a ust. la2 tej ustawy, kwota miesięcznych należnych składek, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.

Z kolei wskazano, że koszty płacy wg art. 2 ust. 4a ustawy o rehabilitacji oznaczają wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Definicja "kosztów płacy" zawarta została w art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, przez które rozumie się wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Przepis nie zawęża pojęcia kosztów płacy jedynie do kosztów związanych z pracownikami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę, ale dotyczy każdej z form zatrudnienia (umowy zlecenie/o dzieło), z której wynika obowiązek poniesienia kosztów w przepisie tym wymienionych.

Ustawą z dnia 23 października 2018 r. o Solidarnościowym Funduszu Wsparcia Osób Niepełnosprawnych (Dz. U z 2018 r., poz. 2192) do art. 26a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511, ze zm.), dodano ust. 1a2 w brzmieniu: Kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.

Powyższe wskazuje, zdaniem Prezesa PFRON, że jeżeli pracodawca ubiegający się o wypłatę środków PFRON tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, dokona częściowej zapłaty składek do ZUS z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, zaś kwota opłacona po terminie wskazanym w art. 26a ust. la1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, nie przekroczy 2% składek należnych za dany miesiąc, pracodawca nie traci prawa do uzyskania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ten okres.

Organ wskazał też, iż na podstawie pisma z ZUS z dnia (...) września 2018 r., znak: (...) ustalił, w jaki sposób Strona opłaciła składki ZUS za wymienione okresy rozliczeniowe i w jakich terminach.

Wskazano, że skoro na koncie płatnika – K. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Usług Porządkowych "M." K. B.- za okresy objęte postępowaniem zaewidencjonowano wpłaty, które zostały dokonane z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, informację tę należy utożsamić ze stanem widniejącym na koncie każdego ubezpieczonego zgłoszonego w danym okresie, w tym również ze stanem widniejącym na koncie ubezpieczonych posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

Z przedstawionego przez Stronę pisma ZUS Oddział w K. z dnia (...) listopada 2018 r. znak: (...),(...) i z dnia (...) lutego 2019 r., znak: (...), sygn. sprawy: (...) wynika, że korekty dokumentów ZUS DRA za okresy rozliczeniowe od maja 2014 r. do maja 2015 r., luty 2018 r. dotyczyły korekty świadczeń za osoby zakwalifikowane jako zatrudnione na umowy cywilnoprawne bez stopnia niepełnosprawności, a kwoty dopłaty do składek za powyższe okresy wynikały ze złożonych dokumentów.

ZUS jednocześnie wskazał:

"1. Składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od maja 2014r. do maja 2015r.; wrzesień 2015r. i luty 2018r. zostały zapłacone w terminie i w pełnej wysokości zgodnie z pierwszorazową deklaracją ZUS DRA złożoną do poszczególnych miesięcy.

Różnice w naliczonych kwotach składek są wynikiem ustaleń kontroli zawartych w protokole kontroli z dnia (...) lipca 2015 r. Tzw. przypis składek dotyczył osób wykonujących umowy cywilnoprawne. Osoby wykonujące umowy o dzieło nie zostały zgłoszone do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego. W wyniku kontroli stwierdzono, że wykonywane czynności świadczyły, że były to umowy zlecenia, a tym samym powinni zostać zgłoszeni do ubezpieczeń i należało naliczać składki.

Płatnik składek Przedsiębiorstwo Usług Porządkowych MAAG złożył korygujące dokumenty rozliczeniowe tj. ZUS DRA wraz z imiennymi raportami rozliczeniowymi ZUS RCA oraz dokonał wpłat należnych składek za te osoby.

Wymienione osoby i kwoty składek za poszczególne osoby wykazane w piśmie z dnia (...) listopada 2018 r. są zgodne z imiennymi raportami rozliczeniowymi ZUS RCA, jakie zostały złożone i zaksięgowane w ZUS.

Kwoty naliczonych składek w deklaracjach rozliczeniowych pierwszorazowych ZUS DRA i w deklaracjach korygujących wykazane w piśmie z dnia (...) listopada 2018 r. są zgodne z danymi zaksięgowanymi na koncie płatnika składek w ZUS.

Kwoty i terminy zapłaconych składek wykazane w piśmie z dnia 20 listopada 2018 r. są zgodne z danymi zaksięgowanymi na koncie płatnika składek w ZUS."

Strona przedstawiła organowi również pismo z dnia (...) listopada 2018 r. skierowane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., gdzie przedstawiła zestawienia osób, których dotyczyły dokonane korekty deklaracji za okresy rozliczeniowe od maja 2014 r. do maja 2015 r. Stwierdzono, iż wyszczególnione osoby w piśmie z dnia (...) listopada 2018 r. nie są osobami niepełnosprawnymi, na które Strona otrzymała dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, są to osoby zatrudnione na umowy cywilnoprawne z kodami ubezpieczenia (...) i (...),co potwierdzają przedstawione przez Stronę korekty dokumentów rozliczeniowych ZUS RCA za ww. okresy. Dopłata składek za wszystkie rozpatrywane okresy (od maja 2014 r. do maja 2015 r.) nastąpiła po złożeniu korekt w dniu (...) czerwca 2017 r.

Z pisma ZUS z dnia (...) listopada 2018 i z dnia (...) lutego 2019 r. wynika jednoznacznie, że ZUS po przeprowadzonej kontroli z dnia (...) lipca 2015 r. przekwalifikował umowy o dzieło zatrudnionych osób przez Stronę na umowy zlecenia z powodu, że wykonywane czynności kwalifikowały się jako czynności dotyczące umowy zlecenia, a tym samym osoby zatrudnione powinny zostać zgłoszone do ubezpieczeń i należy naliczyć składki.

Z powyższego wynika - w ocenie organu - że K. B. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Usług Porządkowych "M." K. B. nieprawidłowo zakwalifikował zawarte umowy cywilnoprawne, co spowodowało, że przy umowach o dzieło nie opłacił za te osoby ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego w składanej pierwszej deklaracji do ZUS za okresy rozliczeniowe od maja 2014 r. do maja 2015 r. Przekwalifikowanie przez ZUS umów o dzieło na umowy zlecenia z mocą wsteczną skutkowało koniecznością złożenia deklaracji korygujących do ZUS za ww. okresy. Złożone korekty deklaracji ZUS spowodowały powstanie zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, które powinny zostać odprowadzone przez płatnika.

Organ zauważył, iż zmiana kwalifikacji prawnej umowy cywilnoprawnej nie spowodowała, iż umowa o dzieło stała się umową zlecenia dopiero z chwilą dokonania takiej kwalifikacji prawnej przez organ kontrolujący, lecz była taką umową od początku, a jedynie została błędnie zakwalifikowana przez stronę stosunku prawnego jako umowa o dzieło, skutkiem czego płatnik zobowiązany był opłacić zaległe składki po kontroli ZUS, aby zrealizować swoje obowiązki jako płatnik składek. To skutkuje stwierdzeniem, że złożone deklaracje rozliczeniowe jako pierwsze za wskazane okresy były nieprawidłowe, błędne z winy pracodawcy (błędna kwalifikacja umów). Gdy doszło do ujawnienia nieprawidłowości i złożenia dokumentów korygujących, to dopiero dokumenty korygujące okazały się prawidłowe, wobec czego kwoty składek wynikające z tych dokumentów należało uznać za prawidłowe. Opłacone składki w terminie okazały się opłaconymi w niepełnej wysokości, a dopiero dopłata po terminie w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawiła, że składki zostały opłacone w pełnej wysokości.

Analizując powyższą definicję kosztów płacy w kontekście art. 26a ust. la1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji organ stwierdził, że uzyskanie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych nie jest możliwe m.in., gdy nie zostały opłacone opisane powyżej składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Cytowany przepis art. 26a ust. 1a ustawy o rehabilitacji zawiera jednoznaczny i nie budzący wątpliwości zapis, z którego wynika, że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego nie będzie przysługiwało, jeśli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, przekraczającym 14 dni.

W związku z powyższym w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości organu, że w stosunku do Strony zachodzi przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, która uniemożliwia wypłatę miesięcznego dofinansowania. Organ zebrał materiał dowodowy sprawy, z którego jednoznacznie wynika, że w przypadku Strony przekroczony został 14- dniowy termin na poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy.

Wskazano też, że w przypadku okresów sprawozdawczych od marca do maja 2015 r. oraz wrzesień 2015 r. składki ZUS (za okresy rozliczeniowe: od kwietnia do czerwca 2015 r. i październik 2015 r.) od wynagrodzeń zostały opłacone z godnie z art. 26a ust. 1a ustawy o rehabilitacji.

Ponadto w piśmie z dnia (...) czerwca 2019 r. znak: (...)ZUS I Oddział w P. wskazał, iż składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres rozliczeniowy marzec 2018 r. zostały opłacone w całości i w terminie płatności, a z pisma ZUS z dnia (...) września 2018 r. znak: (...) wynika, iż składki na Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zostały również opłacone w całości i w terminie płatności.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono zatem, iż składki na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FGŚP za okresy rozliczeniowe kwiecień 2015 r., maj 2015 r., czerwiec 2015 r., październik 2015 r., marzec 2018 r. zostały opłacone w całości i w terminie zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt. 3 ustawy o rehabilitacji, a dofinansowanie za okresy sprawozdawcze marzec 2015 r., kwiecień 2015 r., maj 2015 r., wrzesień 2015 r., luty 2018 r. było należne Stronie.

Wobec powyższego organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia (...) maja 2019 r., w części pkt I dotyczącej zwrotu środków PFRON przekazanych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: maj 2014 r., czerwiec 2014 r., lipiec 2014 r., sierpień 2014 r., wrzesień 2014 r., październik 2014 r., listopad 2014 r., grudzień 2014 r., styczeń 2015 r., luty 2015 r. oraz w części pkt II dotyczącej umorzenia jako bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące okresów sprawozdawczych od marca do maja 2015 r. oraz wrzesień 2015 r.

Jednocześnie organ uchylił ww. decyzję w części pkt I dotyczącej zwrotu środków PFRON przekazanych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy luty 2018 r. i w tym zakresie umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne.

Wobec powyższego organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy uchylił decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia (...) maja 2019 r., w części dotyczącej zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania za okres sprawozdawczy w PFRON luty 2018 r. i w tym zakresie orzekł co do istoty tj. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu dofinansowania za ww. okres jako bezprzedmiotowe oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej okresów sprawozdawczych: maj 2014 r., czerwiec 2014 r., lipiec 2014 r., sierpień 2014 r., wrzesień 2014 r., październik 2014 r., listopad 2014 r., grudzień 2014 r., styczeń 2015 r., luty 2015 r., marzec 2015 r., kwiecień 2015 r., maj 2015 r., wrzesień 2015 r.

Wskazano nadto, że dniem, od którego należy naliczać odsetki, jest dzień obciążenia rachunku bankowego Funduszu.

Organ wyjaśnił ponadto, iż otrzymał od Strony dokumenty wydane przez ZUS z dnia (...)istopada 2018 r. i z dnia (...) lutego 2019 r., z treści których niestety nie wynika, że składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy i Fundusz gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zostały opłacone w całości i terminowo. Dokumenty te stwierdzają, iż pierwszorazowe deklaracje ZUS DRA za okresy od maja 2014 r. do maja 2015 r. , wrzesień 2015 r., luty 2018 r. zostały zapłacone w terminie i w pełnej wysokości. ZUS jednocześnie potwierdza złożenie dokumentów korygujących i wyjaśnia, że powodem złożenia korekt były błędnie zakwalifikowane umowy cywilnoprawne przez stronę. Jednocześnie ZUS wskazuje, że kwoty i terminy zapłaconych składek wykazanych w piśmie Strony z dnia (...) listopada 2018 r. są zgodne z danymi zaksięgowanymi na koncie płatnika składek w ZUS, we wskazanym piśmie strony terminy opłacenia składek za ww. okresy wskazano jako terminy płatności i termin dopłaty, czyli (...) czerwca 2017 r. Wobec powyższego w przytoczonych pismach z ZUS, przedstawionych przez Stronę nie ma wskazania o terminowym opłaceniu składek wynikających z prawidłowo złożonych dokumentów rozliczeniowych. W ocenie organu zgodnie z ustawą o ubezpieczeniach społecznych, płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc nie później niż do 15-go dnia następnego miesiąca za wszystkich ubezpieczonych, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozlicza składki na ubezpieczenia społeczne proporcjonalnie na każdego ubezpieczonego, bez wskazania czy wpłacona kwota w pierwszej kolejności pokrywa składki na ubezpieczenia społeczne pracowników niepełnosprawnych. Wobec czego niemożliwym jest uznanie, że strona terminowo poniosła część kosztów płacy w postaci składek do ZUS za okresy sprawozdawcze od maja 2014 r. do lutego 2015 r.

Organ wskazał nadto, że oparł się na ustaleniach zawartych w pismach z ZUS, tj. pisma z dnia (...) września 2018 r. znak: (...) oraz pism z dnia (...) listopada 2018 r. i (...) lutego 2019 r., przedstawionych przez Stronę. W piśmie z dnia (...) września 2018 r., ZUS wskazał księgowanie wpłat na poczet składek na poszczególne fundusze dotyczące strony K. B. prowadzący działalność gospodarcza pod firmą Przedsiębiorstwo Usług Porządkowych "M." K. B., wskazując daty wpłat i wysokość wpłaconych kwot. Pisma z ZUS dostarczone przez Stronę właściwie potwierdzają informacje uzyskane w pierwszym piśmie ZUS, gdyż wskazują na dopłaty do składek w dniu (...)czerwca 2017 r. Wszystkie wspomniane pisma z ZUS są dokumentami urzędowymi, wobec czego stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzono. W związku z powyższym korzystają z domniemania prawdziwości, tj. pochodzenia od właściwego organu oraz zgodności ze stanem faktycznym złożonego w ich treści oświadczenia. Wskazane w nich informacje są wystarczające do stwierdzenia wykazanych w powyższym postępowaniu nieprawidłowości w opłacaniu składek na ubezpieczenia do ZUS za wskazane okresy. W stanie faktycznym sprawy to terminowość opłacenia tych składek jest sprawą istotną, natomiast wskazane powyżej pisma z ZUS określają właśnie terminy wpłat składek do ZUS dokonane przez Stronę.

Organ stwierdził ponadto, iż rozliczenie konta płatnika w ZUS jest procesem dynamicznym i każde złożenie korekty dokumentów rozliczeniowych skutkuje ponownym rozliczeniem konta płatnika. Wpłaty zaksięgowane w dniu (...) czerwca 2017 r. biorą udział w rozliczeniu konta. Rozliczenie to uwzględnia wszystkie korekty deklaracji za wskazane okresy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonuje rozliczenia konta zgodnie z zasadami określonymi we wspomnianym wcześniej rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany, a podstawą dokonania rozliczenia konta są prawidłowo złożone przez płatnika składek dokumenty rozliczeniowe oraz prawidłowe i terminowe wpłaty. W przypadku złożenia korekt dokumentów rozliczeniowych stan konta ulega zmianie.

Wobec powyższego organ stwierdził, że nie nastąpiło naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 i w związku z art. 80 k.p.a. Organ określił z urzędu, jakie dowody są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz przeprowadził z urzędu dowód służący ustaleniu stanu faktycznego sprawy poprzez ustalenie terminów opłacenia obowiązkowych składek do ZUS, które zostały wskazane przez organ zobowiązany do rozliczania składek i ich poboru.

Wskazano również, że organ I instancji omyłkowo zastosował w sprawie Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych w stosunku do okresów sprzed 1 stycznia 2018 r. , jednak nie miało to wpływu na rozstrzygnięcie prowadzonej sprawy.

W związku z powyższym w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości Prezesa PFRON, że w stosunku do Strony zachodzą przesłanki zwrotu pobranego dofinansowania za okresy sprawozdawcze od maja 2014 r. do lutego 2015 r.

Na powyższą decyzję - za pośrednictwem pełnomocnika - złożył skargę K. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia (...) lipca 2019 r. w pkt. I tiret pierwsze oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia (...) maja 2019 r. w pkt. I w części nakazującej zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w łącznej wysokości 1.924.641,90 zł za okresy od maja 2014 do lutego 2015 r. , jak również o zasądzenie od organu na rzecz Strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżący wniósł skargę, zarzucając , iż decyzja wydana została z naruszeniem:

przepisu art. 26a ust 1a pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych(dalej ustawa o rehabilitacji), poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nakazie zwrotu dofinansowania w zakresie kosztów płacy, które zostały poniesione przez pracodawcę z zachowaniem terminów wynikających z odrębnych przepisów,

przepisów art. 1, 7a, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez:

dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób dowolny, a nie swobodny,

błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, zawierającą wewnętrzne sprzeczności,

całkowite pominięcie dowodów przedstawianych przez Skarżącego,

zastosowanie niedopuszczalnych prawnie domniemań dowodowych na niekorzyść strony,

rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść strony, co miało wpływ na rozstrzygnięcie,

brak w uzasadnieniu faktycznym wskazania przyczyn dlaczego dowodom i wyjaśnieniom przedstawionym przez organ odmówił wiarygodności,

przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do organów.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób, które miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia stosowania przepisu art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm.) dalej jako "ustawa o rehabilitacji", "ustawa" - w brzmieniu obowiązującym w spornych okresach. W ocenie Skarżącego organ dokonuje błędnego zastosowania tego przepisu, polegającego na nakazie zwrotu dofinansowania w zakresie kosztów płacy, które zostały przez pracodawcę poniesione z zachowaniem terminów wynikających z odrębnych przepisów, odnosząc je do sytuacji, która powstała po przeprowadzeniu kontroli u pracodawcy i dokonania przez niego dopłat składek.

W ocenie Sądu zasadne są podnoszone przez Stronę skarżącą zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Zgodnie z treścią z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2012 r., miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Jednocześnie, zgodnie z art. 26a ust. 1a2 tej ustawy, kwota miesięcznych należnych składek, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. lal pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że koszty płacy wg art. 2 ust. 4a ustawy o rehabilitacji oznaczają wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w wyroku z dnia 15 stycznia 2019 (sygn. akt V SA/Wa 1632/18; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl) wyjaśnił definicję kosztów płacy podnosząc, iż została ona zawarta w art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji i rozumie się przez nie wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. WSA wskazał przy tym, że przepis ten nie zawęża pojęcia kosztów płacy jedynie do kosztów związanych z pracownikami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę, ale dotyczy każdej z form zatrudnienia (umowy zlecenie/o dzieło), z której wynika obowiązek poniesienia kosztów w przepisie tym wymienionych.

Sąd w tym miejscu pragnie wskazać, zgadzając się z cyt. wcześniej wyrokiem WSA, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 41 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 kosztami kwalifikowalnymi są koszty płacy za cały okres zatrudniania pracownika niepełnosprawnego. Podobnie obecnie obowiązujący art. 33 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. U. UE L z dnia 26 czerwca 2014 r., nr 187, s. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie 651/2014) wskazuje, że za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Tym samym przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.

Sąd wyjaśnia przy tym, że rola Prezesa PFRON jest ograniczona do kontroli działalności pracodawcy w zakresie odnoszącym się tylko do osób niepełnosprawnych, a nie w całej rozciągłości, która nie ma wpływu na wynagrodzenie osób niepełnosprawnych. W wypadku, gdy nie ma żadnych wątpliwości, że koszty płacy osoby niepełnosprawnej zostały pokryte w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, to niepokrywania kosztów płacy osób pełnosprawnych w wymaganych terminach organ nie może oceniać w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, a jedynie w takim wypadku jest zobowiązany do ustalenia, czy przedsiębiorca nie znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej wg kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej (art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji) (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1511/18; dostępny tamże).

Należy przy tym podkreślić, że zastosowanie w sprawie znajdują przepisy prawa materialnego obowiązujące na datę złożenia wniosku o wypłatę przedmiotowego dofinansowania. Wynika to z faktu, że organ ocenia zasadność przyznania pomocy na podstawie danych wynikających z wniosku oraz informacji do niego załączonych, a więc według danych z dnia złożenia wniosku. Skoro pomoc publiczna w formie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych wiąże się z zatrudnieniem pracownika niepełnosprawnego w określonym miesiącu, to prawo do tej pomocy jest nabywane z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego, a pomoc jest udzielana, jeżeli od tej daty jest możliwe ustalenie, czy zostały spełnione warunki do wystąpienia o wypłatę pomocy. Potwierdza to także treść motywu 36 preambuły rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.Urz. WE L z 9 sierpnia 2008 r., nr 214, s. 3 ze zm., dalej rozporządzenie 800/2008).

Zgodnie z motywem 36 preambuły rozporządzenia 800/2008 zgodnie z zasadami regulującymi kwestie dotyczące pomocy objętej zakresem art. 87 ust. 1 Traktatu za datę przyznania pomocy należy uznać dzień, w którym beneficjent nabył prawo przyjęcia pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym.

Również obecnie obowiązujące rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.U.UE L z dnia 26 czerwca 2014 r., nr 187, s. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie 651/2014), mające zastosowanie do spornego okresu sprawozdawczego 2015 r., wskazuje w art. 2 pkt 28, że "data przyznania pomocy" oznacza dzień, w którym beneficjent nabył prawo otrzymania pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym. Powyższe stanowisko potwierdza także orzecznictwo, w tym wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2013 r., sygn. akt II GSK 765/12 wskazujące na taką wykładnię co do daty stosowanych przepisów oraz z dnia z 25 lutego 2015r., sygn. akt II GSK 464/14, czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w z 16 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3594/15 (dostępne tamże).

Pomoc dotyczy zatem pokrycia wskazanej części kosztów kwalifikowanych, jako kosztów płacy, poniesionych w konkretnym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego przy spełnieniu w tym okresie warunków prawem przewidzianych.

Dodatkowo trzeba wskazać, że istotnie z przepisów ustawy o rehabilitacji wynika, że funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość i nie ma możliwości wnioskowania o dofinansowanie jedynie do części tych kosztów. Taka konstrukcja systemu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych (a nie wszystkich pracowników) ma na celu ochronę tych pracowników. Poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy związanych z wypłatą wynagrodzenia wiąże się ściśle również z poniesieniem pozostałych kosztów płacy, tj. m.in, kosztów ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, składek na Fundusz Pracy i FGŚP. W związku z powyższym wystarczającym jest, aby pracodawca nie poniósł któregokolwiek z ww. kosztów płacy np. w zakresie składek na ubezpieczenia zdrowotne pracowników niepełnosprawnych, aby stwierdzić, że dofinansowanie nie przysługuje (patrz: cyt. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2019 r.).

Sąd zgadza się z prezentowanym w tym wyroku stanowiskiem, że aby strona mogła uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych musi spełniać warunki do uzyskania tej pomocy publicznej na ostatni dzień miesięcznego okresu sprawozdawczego. Tym samym, zmiany w sytuacji podmiotu nie związane z jego działaniem lub zaniechaniem nie mogą mieć wpływu na możliwość uzyskania dofinansowania. Odnosi się to również do korekt deklaracji, które mogą mieć miejsce, ale tylko w sytuacjach niezależnych do pracodawcy.

Zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

W myśl art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć 90% faktycznie i terminowo poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zwanego dalej "pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą", 75% tych kosztów. Tym samym art. 26a ust. 4 w zakresie intensywności pomocy dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest odzwierciedleniem art. 41 ust. 2 rozporządzenia 800/2008 i 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014.

Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń) (patrz: cyt. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1511/18; dostępny tamże).

Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie; 2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych; 3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.

Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 41 ust. 3 rozporządzenia 800/2008 kosztami kwalifikowalnymi są koszty płacy za cały okres zatrudniania pracownika niepełnosprawnego. Podobnie obecnie obowiązujący art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014 wskazuje, że za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Tym samym przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.

W ocenie Sądu istotnym jest również to, iż - jak na to wielokrotnie wskazywały sądy administracyjne – organ winien oceniać sytuację przedsiębiorcy odnośnie spełniania wymogów do otrzymania dofinasowania ze środków PFRON na dzień składania wniosku o dofinansowanie. Kwestia ta była rozpatrywana odnośnie dokonywania oceny, czy przedsiębiorca nie znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej wg kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej, jak na to wskazuje cyt. art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji (patrz: wyrok WSA z dnia 1 lutego 2018 r. , sygn. akt V SA/Wa 227/17; wyrok NSA z dnia 25 lutego 2015 r. , sygn. akt II GSK 464/14; dostępne tamże).

Jeżeli zatem konstrukcja przepisów cyt. ustawy o rehabilitacji wskazuje na nakaz odnoszenia się do sytuacji przedsiębiorcy w chwili składania wniosku, to organ winien oceniać wniosek na dzień jego złożenia także i w kwestii spełniania przesłanek do jej otrzymania odnośnie opłacenia składek.

Trzeba też zwrócić uwagę na treść art. 26a ust. 8 i 9 ustawy o rehabilitacji, albowiem wynika z nich, że jeżeli pracodawca posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu przekraczające ogółem kwotę 100 złotych, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o wstrzymaniu miesięcznego dofinansowania.

Przepisy ustawy dają zatem możliwość dyscyplinowania pracodawców i uniemożliwiają dokonywanie wypłat dofinansowania na rzecz wnioskodawców niespełniających ustawowych wymogów. Badanie przesłanek do otrzymania dofinansowania obciąża Fundusz i to ten organ winien badać sytuację przedsiębiorcy na dzień złożenia wniosku.

Sąd pragnie przy tym wskazać, że należy odróżnić sytuację, gdy pracodawca uchyla się od terminowego opłacania składek od sytuacji, gdy nieuiszczenie składki w odpowiedniej wysokości zostało wykazane po terminie złożenia wniosku i było spowodowane innymi czynnikami np. innym zakwalifikowaniem umowy zawartej przez pracodawcę, które to zakwalifikowanie zostało wykazane w drodze kontroli i spowodowało obowiązek opłacenia składek w późniejszym terminie.

W sprawie sporna jest kwestia związana z opłaceniem należności składkowych, wynikająca z korekty spowodowanej wykonaniem ustaleń kontroli (zawartych w protokole kontroli z dnia 8 lipca 2015 r.), dotyczącej osób, które miały podpisane umowy cywilnoprawne, ale jednocześnie nie były pracownikami niepełnosprawnymi.

Należy przy tym podkreślić, co jest niezwykle istotne w tej sprawie, a co nie ulega wątpliwości i nie jest sporne między stronami, że w chwili składania wniosków o przyznanie dofinasowania ze środków PFRON, Skarżący miał opłacone składki w pełnej wysokości. Skarżący podnosi również, że sporne składki, które zostały uiszczone po zakończeniu kontroli ZUS, nie dotyczyły pracowników niepełnosprawnych, na których było pobieranie dofinansowanie z PFRON.

Dlatego też w ocenie Sądu Prezes PFRON powinien był ustalić, czy strona poniosła koszty płacy pracowników niepełnosprawnych z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów. Organ takiego ustalenia w sprawie jednak nie dokonał i nie przedstawił w zaskarżonej decyzji, czym - w ocenie Sądu - naruszył art. 7 k.p.a. i art. 77 w zw. z art. 11 k.p.a.

Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes obywateli. Postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w ocenie sądu stanowiło przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Dodatkowo w ocenie Sądu organ zupełnie nie wyjaśnił, dlaczego w sprawie zażądał zwrotu odsetek. Zgodnie z art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Jednakże w myśl art. 49e ust. 4 ustawy o rehabilitacji odsetek nie nalicza się w przypadku, gdy wystąpienie okoliczności powodujących obowiązek zwrotu lub wypłaty środków było niezależne od zobowiązanego do zapłaty. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek wskazań w tym zakresie.

Sąd tym samym nie wie, czy organ w ogóle rozważał możliwość nienaliczania odsetek, a jeżeli rozważał, to dlaczego te odsetki (termin od którego się nalicza odsetki) ostatecznie określił w zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Prezes Zarządu PFRON uwzględni powyżej przedstawioną ocenę prawną i w zależności od dokonanej ponownej oceny wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na mocy art. 145 § 1 ust. 1 litera a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje Skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym wpis, a także wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę skarżącą, o czym stanowi art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a.

Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazane przepisy, zasądzając na rzecz Strony skarżącej kwotę 30.064,00 zł, stanowiącą sumę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego (19.247,00 zł) oraz wynagrodzenia pełnomocnika (10.800,00 zł), jak również zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).