Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 25/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 2 pkt 35a, 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, 140aa ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2014 r. sprawy ze skargi M. G. i J. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) (dalej również Prd), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 260) – (dalej także udp) po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych, utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

W uzasadnieniu wskazał między innymi, że:

W dniu [...] grudnia 2012 r. w miejscowości J. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował Pan T. M., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem makulatury (ładunek podzielny) w imieniu Pani M. G., Pana J. G. wspólników spółki cywilnej I. s.c. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., w którym stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu i dopuszczalnej masy całkowitej, co skutkowało wykonywaniem przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VI.

W związku z powyższym decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (DWITD) nałożył na panią M. G. i Pana J. G., wspólników spółki cywilnej I. s.c. (dalej skarżący) karę pieniężną w kwocie 5000 zł.

W odwołaniu od przedmiotowej decyzji skarżący domagali się jej uchylenia, wskazując między innymi na użycie do pomiaru dmc wag typu LP 600, oraz na błędne zakwalifikowanie makulatury do ładunku sypkiego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przytoczył na wstępie treść mających w sprawie zastosowanie przepisów ustawy prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061).

Organ wskazał, że droga krajowa nr [...] została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

GITD podkreślił, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów z dnia [...] listopada 2012 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu LP 600 o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do [...] marca 2013 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r.

W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk 11,2 t na pojedynczej osi napędowej pojazdu - przekroczenie o 1,2 t,

- rzeczywista masa całkowita 42,6 - przekroczenie dmc o 2,6 t,

- kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych.

W niniejszej sprawie organ stwierdził wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VI tj.:

a) o szerokości nieprzekraczającej:

- 3,4 m dla drogi jednojezdniowej,

- 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A, S i GP,

b) o długości nieprzekraczającej:

- 15 m dla pojedynczego pojazdu,

- 23 m dla zespołu pojazdów,

- 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,

c) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,

d) o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t,

e) o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym: karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 5000 zł za brak zezwolenia kategorii III—VI. Jak stanowi art. 140ab ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

W niniejszej sprawie zatem kara pieniężna wynosi: 5000 złotych.

Podczas kontroli stwierdzono, iż kierowca Pan T. M. kierując zespołem pojazdów marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] o nr rej. [...], po drodze krajowej nr [...] przekroczył dopuszczalne naciski osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t oraz przekroczył dopuszczalną masę całkowitą pojazdu.

Do kontroli nacisków osi wykorzystano przenośne wagi typu LP 600 o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do [...] marca 2013 r. Miejsce, gdzie przeprowadzono pomiary nie musiało podlegać ocenie pod kątem zgodności z wymogami określonymi w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188, poz. 1345), gdyż zastosowano wagi do pomiarów statycznych. Pomimo tego Inspekcja Transportu Drogowego wykonując czynności kontrole korzysta z miejsc odpowiednio zbadanych i zatwierdzonych przez kompetentny organ. Tak też i było w przedmiotowej sprawie. Miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów z dnia [...] listopada 2012 r. Pomiary zawarte w jego treści wskazują, że pomierzone spadki mieszczą się w normie, przewidzianej nawet dla wag do pomiarów dynamicznych (do ważenia pojazdów w ruchu) tj. 0,6 % spadku podłużnego (przy dopuszczalnym 1 %), 0,5 % spadku poprzecznego (przy dopuszczalnym 2%), co oznacza, że na takim miejscu mogą być dokonywane pomiary dynamiczne.

Podczas czynności kontrolnych stwierdzono m.in., iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosi 42,6 t, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 2,6 t. Jakkolwiek z certyfikatu GUM zatwierdzenia typu wagi wynika, iż wagi typu LP600 nie powinny być używane do wyznaczania masy całkowitej pojazdu (pkt 2.4 certyfikatu zatwierdzenia GUM), a wagi tego typu zgodnie z ww. certyfikatem służą do określania nacisków na osie pojazdów, to obecnie organ odwoławczy doszedł do odmiennego wniosku i nie podziela tezy, że wagi te nie służą do wyznaczania rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, pomiaru osi wielokrotnych. Organ odwoławczy odmawia słuszności stanowisku Najwyższej Izby Kontroli (Delegatury w L.) zawartym w wystąpieniu pokontrolnym nr [...], dotyczącym m.in. wag LP 600, jak również nie podziela stanowiska Głównego Urzędu Miar, które zawarto w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 roku, nr [...], iż "odpowiednie do ustalenia dmc są wagi nieautomatyczne klasy dokładności III o odpowiednim obciążeniu maksymalnym Max", które to stanowisko nie zostało poparte żadną analizą prawną, ani tym bardziej faktyczną. Nie zawiera ono uzasadnienia, które doprowadziłoby do tejże konkluzji. Tym samym zdaniem organu nie pozwala na dokonanie analizy logiczności i poprawności wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Istotne jest to chociażby z uwagi na fakt, że wagi o dokładności IIII (dokładność zwykła) zostały dopuszczone do dokonywania za ich pomocą procesu ważenia stosownymi dokumentami. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152) także określa wagi o klasie dokładności od I do IIII. Zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23) jego przepisy stosuje się do wag nieautomatycznych służących do określania masy będącej podstawą obliczania (...) kar (...) lub podobnych typów opłat. Ponadto należy zwrócić uwagę, że użycie w sprawie wag IIII klasy dokładności nie miało żadnego wpływu na wymiar nałożonej na skarżącego kary. W aktach sprawy znajdują się potwierdzone za zgodność z oryginałem świadectwa legalizacji wag użytych do kontroli, z którego wynika, iż są one wagami IIII klasy dokładności, czyli wartość działki legalizacyjnej "e" = 50 kg. W załączniku do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. (Dz. U. Nr 26, poz. 152) w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, określono błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych. podczas legalizacji ponownej. Wynika z niego, iż w największy dopuszczalny błąd graniczny dla wag nieautomatycznych klasy IIII wynosi +/- 1,5 e. W przedmiotowej sprawie zatem będzie to masa 75 kilogramów.

Stosownie do § 6 ust 2 ww. rozporządzenia "błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia". W przedmiotowej sprawie zatem będzie to masa 150 kilogramów na każdą wagę. Kontrolę w przedmiotowej sprawie przeprowadzono na miejscu do tego czynności zatwierdzonym przez kompetentny organ, legitymującym się pomiarem pochylenia terenu. Ponadto od każdego wyniku pomiaru odjęto jeszcze 2% zaokrąglone do 0,1 t w górę. Obowiązek taki nie wynikał z żadnego przepisu, został wprowadzony wewnętrznym zarządzeniem Głównego Inspektor Transportu Drogowego na korzyść stron postępowania.

Mając na względzie powyższe stanowisko Głównego Urzędu Miar zawarte w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 roku, nr [...] w zakresie dopuszczalności zastosowania przenośnych wag do pomiarów statycznych do wyznaczenia dmc pojazdu, zdaniem organu odwoławczego nie może być wiążące dla organów stosujących prawo.

Główny Inspektor Transportu Drogowego podziela natomiast stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 1998 r. III SA 396/97 (LEX nr 35489) zgodnie z którym: "wyjaśnienia, instrukcje lub pisma resortowe, nie wydane na podstawie delegacji ustawowej, nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięć organów administracyjnych".

Organ wyjaśnił, że w toku postępowania administracyjnego wyjaśniona została również kwestia rodzaju przewożonego ładunku, a mianowicie, czy był on ładunkiem sypkim (jak to wskazał kontrolujący w treści protokołu kontroli). Z treści pisma od P. Spółka jawna z dnia [...] czerwca 2013 r. - odbiorcy przewożonego ładunku, jednoznacznie wynika, iż przewożona makulatura mocna dostarczona została w postaci sprasowanych bel, luźno ułożonych w kontenerze, a tym samym nie stanowiła ładunku sypkiego. Kwestia "sypkości" ładunku również pozostaje bez wpływu na wymiar kary pieniężnej, gdyż bezsprzecznym jest, iż przewożony ładunek był podzielny, a podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.

GITD wskazał również na treść art. 140 aa ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który to przepis w ocenie organu nie miał w niniejszej sprawie zastosowania.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 57 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2003, Nr 32, poz. 262 ze zm.) dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. może wynosić 42 tony. Zespół pojazdów poddany kontroli został zarejestrowany po raz pierwszy po dniu 13 marca 2003 r. zatem jego dopuszczalna masa całkowita nie powinna przekraczać 40000 kg (40 t.). Mimo takiego przekroczenia Strona wyjechała kontrolowanym pojazdem na drogę publiczną, co jednoznacznie dowodzi, że miała on wpływ - i to znaczący, na powstanie naruszenia przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu, wypuszczając na drogę pojazd nienormatywny. W ten sposób Strona miała swój wkład w pogorszenie nie tylko stanu technicznego dróg, ale też przyczyniła się do pogorszenia bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli Pani M. G. i Pan J. G. (skarżący).

W skardze domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji [...]WITD z dnia [...] sierpnia 2013 r.

Zaskarżanej decyzji zarzucili naruszenie:

1) art. 8 Kpa, art. 5 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji i art. 7 Konstytucji RP poprzez stosowanie procedur kontrolnych niezgodnych z prawem, co bez wątpliwości jest zaprzeczeniem zasady nakazującej organom administracji publicznej działać na podstawie i w granicach prawa,

2) art. 156 § 1 pkt 7 Kpa - poprzez wydanie decyzji zawierającej wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa, tj. naruszenie art. 107 Kpa - brak pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – nie zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, brak jest ustosunkowania się do zarzutów strony wniesionych w odwołaniu, nastąpiło powielenie treści decyzji organu I instancji,

3) art. 8, art. 77 oraz art. 107 § 3 Kpa poprzez niedopełnienie obowiązku starannego i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a następnie sporządzenia takiego uzasadnienia faktycznego decyzji, aby strona mogła poznać szczegółowe podstawy nałożenia kary pieniężnej,

4) zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynikających z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 Kpa tj. zasady praworządności i działania na podstawie przepisów prawa, zasady dążenia do prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej, zasady udzielania informacji,

5) przepisów art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez dokonanie ustalenia stanu faktycznego, z pominięciem obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia całego zebranego materiału dowodowego i z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów oraz zasady dążenia do prawdy obiektywnej,

6) przepisów postępowania tj. art. 77 Kpa i 136 Kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji braku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w ocenie skarżących brak pełnego materiału dowodowego w sprawie nie pozwalał na wydanie decyzji,

7) art. 8 i art. 11 w zw. z art. 107 Kpa poprzez sporządzenie ogólnikowego i dowolnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie przedstawiającego w sposób dostateczny zasadniczych powodów rozstrzygnięcia opartych jedynie na decyzji organu I instancji,

8) przepisu art. 80 Kpa, poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów stanowiącej o obowiązku dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a w następstwie tego dokonanie błędnego przypisania przedsiębiorcy materialnoprawnej podstawy odpowiedzialności, podczas gdy ocena materiału dowodowego dokonana przez organ I instancji i organ odwoławczy, w oparciu o który wydano decyzje, wskazywała na wątpliwości dotyczące przypisania przedsiębiorcy stwierdzonych naruszeń, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy,

9) art. 7 Kpa i wynikającej z tego przepisu naczelnej zasady praworządności i dążenia do prawdy obiektywnej, art. 9 Kpa i wynikającej z tego przepisu naczelnej zasady informowania strony i art. 77 i art. 78 § 1 Kpa poprzez niezbadanie sprawy pod względem faktycznym i prawnym, rozpatrzenie sprawy na podstawie niekompletnego i niewystarczającego materiału dowodowego, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz uchylanie się organu I instancji i organu odwoławczego od ustalenia całokształtu okoliczności faktycznych.

W uzasadnieniu skargi, wskazano na nie odniesienie się organów do argumentów skarżących podnoszonych w trakcie postępowania bądź na jedynie lakoniczne odniesienie się do argumentacji skarżących.

W odpowiedzi na skargę organ odniósł się do postawionych zarzutów wnosząc jednocześnie o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga nie ma uzasadnionych podstawy dla jej uwzględnienia.

Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 35a Prd, pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Stosownie do treści art. 64 ust. 1 pkt 1 Prd, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1 Prd, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 Prd). W myśl art. 41 ust. 1 udp, po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

Minister właściwy do spraw transportu ustala, w drodze rozporządzenia, wykaz:

1) dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t,

2) dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t

- mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego (art. 41 ust. 2 udp).

Drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1, drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (art. 41 ust. 3 udp).

W świetle powyższych przepisów zasadą jest zakaz ruchu pojazdów nienormatywnych, a odstępstwem od tej zasady jest możliwość dopuszczenia tych pojazdów do ruchu - po uzyskaniu zezwolenia i na warunkach określonych w tym zezwoleniu. Wykaz dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t zostały ustalone w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1061). Droga krajowa nr [...] została zaliczona do dróg po których mogą się poruszać pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

Ponieważ w niniejszej sprawie wykonywany był przewóz ładunku podzielnego (makulatura) zgodnie z treścią art. 64 ust. 2 Prd nie było możliwe uzyskanie zezwolenia na taki przejazd. Zgodnie natomiast z art. 140ab Prd w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

W niniejszej sprawie kontrolowany w dniu [...] grudnia 2012 r. pojazd poruszał się po odcinku drogi krajowej nr [...], zgodnie z rozporządzeniem zaliczono ją do dróg o dopuszczalnym nacisku osi do 10 t. Miejsce ważenia pojazdu legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] listopada 2012 r. Pojazd (wraz z ładunkiem w postaci makulatury) został zważony przy pomocy przenośnych wag LP, 600 legitymujących się ważnymi na dzień kontroli świadectwami legalizacji ponownej (tj. świadectwem legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do [...] października 2013 r.).

W toku kontroli kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego.

Pomiar nacisków osi kontrolowanego samochodu ciężarowego oraz przyczepy wskazał przekroczenie parametrów normatywnych dla drogi na której zatrzymano do kontroli zespól pojazdów. Stwierdzono następujące wielkości nacisków osi samochodu ciężarowego: I oś - 7,2 t, II oś - 11,2 t, III oś - 7,2 t oraz osi przyczepy: I oś - 8,8 t, II oś - 8,2 t. Ww. dane uzyskano w sposób polegający na odejmowaniu od wyniku pomiaru 2 % i zaokrągleniu 0,1 t w górę i na tej podstawie określono ostatecznie wartość przedmiotowych parametrów. Następnie dokonano sumowania ww. wyników pomiarów co w efekcie dało ostateczna wartość masy rzeczywistej 42,6 t.

W tym miejscu należy zauważyć, że mamy do czynienia z dwoma naruszeniami przepisów regulujących kwestie związane z uzyskaniem zezwolenia. Po pierwsze w wyniku ważenia stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na osi napędowej pojazdu ll-oś 11,2 t przy dopuszczalności 10 t i przekroczenia masy całkowitej pojazdu (dmc).

W ocenie organu powyższe przekroczenia skutkowały koniecznością legitymowania się zezwoleniem kategorii VI. W załączniku nr 1 do Prd określono warunki jakie spełniać musi pojazd nienormatywny aby uzyskać zezwolenie odpowiedniej kategorii. I tak zezwolenie kategorii VI (zał. nr 1 lp. 6) uzyskać może pojazd nienormatywny:

a) o szerokości nieprzekraczającej:

- 3,4 m dla drogi jednojezdniowej,

- 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A, S i GP,

b) o długości nieprzekraczającej:

- 15 m dla pojedynczego pojazdu,

- 23 m dla zespołu pojazdów,

- 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,

c) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,

d) o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t,

e) o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Analiza treści (zał. nr 1 lp. 6 do Prd) pozwala stwierdzić, że konieczność uzyskania zezwolenia kategorii VI występuje w każdym przypadku, gdy pojazd posiada którykolwiek z parametrów wskazanych w powyższej regulacji.

Jak wyżej wskazano w niniejszej sprawie organ stwierdził przekroczenie dmc pojazdu stwierdzono m.in., iż dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosi 42,6 t, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 2,6 t. Jak słusznie zauważył organ II instancji z certyfikatu GUM zatwierdzenia typu wagi wynika, że wagi typu LP600 nie powinny być używane do wyznaczania masy całkowitej pojazdu (pkt 2.4 certyfikatu zatwierdzenia GUM), a wagi tego typu zgodnie z ww. certyfikatem służą do określania nacisków na osie pojazdów. Organ jednak powyższego poglądu nie podziela.

Przechodząc do oceny merytorycznej niniejszej sprawy, należy jednakże wskazać, że ze wszystkich zarzutów podnoszonych w skardze najistotniejszy dotyczy nieprawidłowych wag użytych w czasie kontroli, którymi ustalono dopuszczalną masę całkowitą kontrolowanego zespołu pojazdów, gdyż użycie wadliwego (niewłaściwego) narzędzia dla skontrolowania parametrów pojazdu w celu stwierdzenia jego nie normatywności uzasadnia zarzut niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego.

Jak wynika z materiałów dowodowych zgromadzonych w niniejszej sprawie, a także znanych Sądowi ex officio z innych spraw toczących się przed tutejszym Sądem, wagi LP 600 o klasie dokładności llll były przedmiotem uwagi nie tylko Najwyższej Izby Kontroli (zob. dokument z dnia [...] marca 2012 r. pn. "Informacja o wynikach kontroli ochrony dróg przed niszczeniem przez przeciążone pojazdy"), czy też Głównego Urzędu Miar (vide: pismo z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...]), ale również samego Głównego Inspektora Transportu Drogowego (vide: decyzja z dnia [...] września 2010 r., nr [...]), w których to dokumentach organy te jednoznacznie i zgodnie stwierdziły, że wagi LP 600 nie powinny być używane do wyznaczania masy całkowitej pojazdu.

Zdaniem Sądu, należy zauważyć, że waga typu LP 600 uzyskała certyfikat zatwierdzenia typu WE nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. wydany przez Jednostkę Notyfikowaną nr [...] dla T. sp. z o.o. z siedzibą w S., upoważnionego przedstawiciela producenta tych wag – I., [...]. Certyfikat zatwierdzenia na przedmiotowy typ wagi nieautomatycznej elektronicznej pozwala na ważenie nacisku kół lub osi pojazdu o maksymalnym obciążeniu do 10 t. Dokumentacja posiadana przez Jednostkę Notyfikowaną, która była podstawą przeprowadzenia procedury zatwierdzenia Typu WE, zawierała m.in. instrukcje obsługi wagi typu LP 600 (dokument z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...]).

Zgodnie z instrukcją obsługi wag typu LP 600 (vide: s. 3 instrukcji) zostały one przeznaczone do pomiaru nacisków kół i osi pojazdów. Zapisy instrukcji obsługi wag LP 600 są zgodne z Certyfikatem Zatwierdzenia Typu WE nr [...] wskazującym, że wagi nieautomatyczne elektroniczne typu LP 600 służą do ważenia nacisku kół lub osi pojazdu. W załączniku z dnia [...] lutego 2005 r. (pkt 2.2.2, s. 2) do wymienionego certyfikatu wskazano, że wagi LP 600 mogą pracować każda oddzielnie lub mogą być łączone w system ważący służący do pomiarów nacisków osi pojazdu. Połączenie dokonywane jest za pomocą przewodu poprzez wbudowany interfejs. Z kolei na stronie 4 tego załącznika w pkt 2.4 stwierdzono wprost, że wskazania cząstkowe, tj. wskazania nacisków kół lub osi pojazdu, nie powinny być wykorzystywane do wyznaczania sumarycznej masy pojazdu.

O tym, że dokonywanie sumarycznych pomiarów może prowadzić do niezgodności ze stanem faktycznym (nieodpowiadającym rzeczywistości), najlepiej świadczy "Instrukcja postępowania inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego w trakcie kontroli parametrów pojazdów poruszających się po drogach publicznych i pobierania kar pieniężnych", wprowadzona zarządzeniem Głównego Inspektora nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r., zgodnie z którą polecono obniżenie wyników pomiarów, dokonywanych za pomocą wag przenośnych (typu SAW i LP 600), o 200 kg i 2% celem skorygowania ewentualnych błędów w zakresie wskazań wag, co miało poprawić wiarygodność tych pomiarów. Na powyższe nieprawidłowości w ustaleniach kontrolnych Inspekcji Transportu Drogowego zwróciła uwagę nie tylko Najwyższa Izba Kontroli, co sygnalizował również skarżący, ale przede wszystkim merytorycznie najbardziej właściwy w tej materii organ, jakim jest Prezes Głównego Urzędu Miar, który stanął na stanowisku, iż wynik ważenia pojazdu z wykorzystaniem wag LP 600, jako masy całkowitej, może być traktowany wyłącznie, jako orientacyjny, a ostateczne ustalenia w tym zakresie powinny zostać dokonane na podstawie innej odpowiedniej wagi nieautomatycznej klasy dokładności III o odpowiednim obciążeniu maksymalnym.

Sąd uznał, że wagi użytkowane przez organy Inspekcji Transportu Drogowego, jako przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej, mogą być wprowadzane do obrotu i użytkowania oraz użytkowane tylko wówczas, jeżeli posiadają odpowiednio ważną decyzję zatwierdzenia typu lub ważną legalizację. Taki system dopuszczenia do używania wskazanych urządzeń ma na celu, stosownie do ustawy o miarach, zapewnienie jednolitości miar i wymaganej dokładności pomiarów wielkości fizycznych w Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego też prawnej kontroli metrologicznej podlegają przyrządy pomiarowe stosowane przy pobieraniu opłat, podatków i niepodatkowych należności budżetowych oraz ustalaniu opustów, kar umownych, wynagrodzeń i odszkodowań, a także przy pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń (art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o miarach). Zatem urządzenie jest weryfikowane pod kątem dopuszczenia do użytkowania na podstawie określonych danych technicznych producenta. W przypadku, gdy urządzenie takie miałoby zostać dopuszczone do obrotu, czy użytkowania w celu innym, niż to wynika z danych uzyskanych od producenta, wymagałoby to wykonania ponownej legalizacji w oparciu o nowe dane techniczne producenta.

Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że dokonany przy użyciu wag LP 600 posiadających co prawda aktualne świadectwa legalizacji - pomiar dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu nastąpił niezgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń określonych w świadectwie legalizacji oraz wbrew instrukcji producenta wag, co - w ocenie Sądu - stanowi działanie nieprawidłowe, jako niezgodne z zasadami określającymi sposób ustalania kar za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Zdaniem Sądu, powyższe uwagi muszą prowadzić do uzasadnionego wniosku, że ustalenia faktyczne organów Inspekcji Transportu Drogowego zakresie dmc nie spełniają w związku z tym wymagań, o których mowa w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., z czym wiązać się może również zarzut naruszenia także art. 80 k.p.a., co z kolei w rezultacie ma wpływ na zachowanie wymagań przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a.

Jednakże jak wyżej wskazano w niniejszej sprawie doszło także do przekroczenia nacisku pojedynczej osi napędowej wynik ustalenia nacisku osi 11,2 t na drodze o dopuszczalnym nacisku do 10 t co skutkuje również koniecznością uzyskania zezwolenia kategorii VI. Z wywodów dotyczących możliwości zastosowania wag LP  600 wynika, że wagi te są przeznaczone do pomiaru nacisków osi. Biorąc powyższe pod rozwagę należy uznać, że mimo pewnych uchybień organu w zakresie pomiarów dmc przedmiotowa decyzja odpowiada prawu, gdyż jak wyżej wskazano naruszenie przez skarżących innego parametru-nacisku osi wskazuje na konieczność legitymowania się zezwoleniem kategorii VI.

Jednocześnie podkreślić należy, że kierowca kontrolowanego pojazdu uczestniczył w kontroli, nie zakwestionował wyników ważenia (nie zażądał też powtórnego ważenia) oraz podpisał protokół kontroli bez wnoszenia uwag. Jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 kpa, sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, protokół stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny, zasadniczo niemożliwy do odtworzenia. Dlatego podpisanie bez zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną protokołu stanowi dowód w sprawie. Orzecznictwo sądowe przywiązuje istotne znaczenie do funkcji dowodowej protokołu z kontroli drogowej (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 września 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1224/04, LEX nr 205475 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1399/10 LEX nr 1137861).

Reasumując, w ocenie Sądu organy administracji (I i II instancji) nie naruszyły przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 oraz 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem podjęły niezbędne czynności w celu pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Poprzez pełne aczkolwiek częściowo błędne uzasadnienie faktyczne i prawne obu zaskarżonych decyzji organy nie naruszyły też normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 kpa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.