Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1428/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w skąłdzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.) asesor WSA Marta Laskowska Protokolant referendarz sądowy Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2006 r. sprawy ze skargi D W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. z dnia [...] maja 2005 r., nr [...] orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u D. W. choroby zawodowej - przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy:

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w N. wydał w dniu [...] stycznia 2005 r. decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u D. W. choroby zawodowej - przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Decyzję wydano w oparciu o dochodzenie epidemiologiczne z dnia [...] sierpnia 2002 r. oraz orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wystawione w dniu [...] grudnia 2004 r. przez [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P. Oddział w W.

W dniu [...] stycznia 2005 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wpłynęło pismo [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w W. informujące o złożeniu przez [...] D. W. w przepisowym terminie wniosku o ponowne przeprowadzenie badania w jednostce orzeczniczej drugiego stopnia - Instytucie Medycyny Pracy w L.

W związku z tym, że powyższe odwołanie nie zostało rozpatrzone przed wydaniem decyzji w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w N., za zgodą stron, decyzją z dnia [...] stycznia 27 r., nr [...] znak [...] uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r.

Po otrzymaniu z Instytutu Medycyny Pracy w L. w dniu [...] kwietnia 2005 r. orzeczenia lekarskiego z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u D. W. choroby zawodowej, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w N. w oparciu o powyższe orzeczenie lekarskie i dochodzenie epidemiologiczne z dnia [...] sierpnia 2002 r. wydał w dniu [...] maja 2005 r. decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u D. W. choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli.

D. W. nie zgadzając się z powyższą decyzją w dniu [...] maja 2005 r. wniósł odwołanie, w którym podważył wiarygodność badań lekarskich wykonanych po ponad dwóch latach od stwierdzenia podejrzenia choroby zawodowej. W odwołaniu podniósł, że w tym okresie leczył się w Przychodni Chorób Płuc w W. przy ul. [...], co spowodowało lekką poprawę jego stanu zdrowia. Ponadto zakwestionował celowość przeprowadzania dochodzenia epidemiologicznego w sierpniu 2002 r. Zdaniem odwołującego się dokonywanie w okresie letnim w kotłowni badań czynników szkodliwych dla zdrowia jest bezzasadne, gdyż największa emisja tych czynników występuje w okresie grzewczym, gdy kotłownia pracuje pełną mocą produkcyjną.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W., po zapoznaniu się z materiałem dowodowym i zarzutami odwołania, nie stwierdził podstaw do zmiany rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji.

Jak wynika z zawartego w aktach sprawy dochodzenia epidemiologicznego D. W. był zatrudniony w charakterze robotnika [...] ([...]), pracownika fizycznego w [...] ([...]) oraz ostatnio w latach [...], w [...] w N., w charakterze palacza kotłów parowych. Podczas wykonywania obowiązków zawodowych wymieniony był narażony na działanie pyłów drażniących i gazów (m.in. tlenku węgla i dwutlenku siarki) w stężeniach okresowo przekraczających dopuszczalne normatywy higieniczne. D. W. od 2002 r. był leczony w Poradni Chorób Płuc w W.

Od maja 2004r. przebywa na rencie z powodu pogorszenia ogólnego stanu zdrowia.

Przypadek choroby zawodowej wymienionego był rozpatrywany przez trzy odrębne jednostki służby zdrowia uprawnione do orzekania w zakresie chorób zawodowych.

Sprawa stwierdzenia choroby zawodowej u D. W. została wszczęta przed dniem [...] września 2002 r. wobec czego była ona, zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), rozpoznawana na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.).

Zarówno [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P. Oddział w W. jak i konsultujący na zlecenie jednostki orzeczniczej pierwszej instancji Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie znaleźli podstaw do rozpoznania u D. W. zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia oskrzeli. Podobne stanowisko zajął Instytut Medycyny Pracy w L., który rozpatrywał sprawę jako jednostka orzecznicza drugiej instancji, wydając orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W oparciu o § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r., za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Zgodnie z pozycją nr 4 "Wykazu chorób zawodowych", dotyczącą rozpoznawania przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących, warunkiem potwierdzenia zawodowej etiologii schorzenia jest stwierdzenie niewydolności narządu oddechowego. Lekarze-orzecznicy po przeanalizowaniu całości dokumentacji lekarskiej i wykonaniu badań diagnostycznych, w tym badania gazometrycznego krwi w spoczynku i po wysiłku oraz spirometru, nie stwierdzili cech niewydolności układu oddechowego.

Odnosząc się do zarzutów D. W. zawartych w odwołaniu, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. podkreślił, że nie neguje zawodowego narażenia skarżącego na kontakt z czynnikami szkodliwymi dla zdrowia. Jednakże powołując się na wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego, czasookres i stopień narażenia pracownika na oddziaływanie szkodliwych dla zdrowia czynników środowiska pracy nie przesądzają same przez się o uznaniu choroby za chorobę zawodową.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. stwierdził ponadto, że nie ma wpływu na przewlekłość procedur diagnostyczno-orzeczniczych, gdyż rozpoznawanie chorób zawodowych leży wyłącznie w gestii upoważnionych do tego, rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych, jednostek organizacyjnych służby zdrowia, przy czym orzeczenia te odnośnie rozpoznania choroby lub braku podstaw do rozpoznania są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej.

W przypadku D. W. orzecznicy, opierając się na kryteriach diagnostyczno-orzeczniczych zawartych w "Wykazie chorób zawodowych", stwierdzili brak merytorycznych podstaw do rozpoznawania choroby zawodowej, wobec czego rozstrzygnięcie Państwowego Powiatowego Inspektor Sanitarny w N. jest prawidłowe.

Decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez D. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi wymieniony podniósł, że dochodzenie epidemiologiczne, jakie przeprowadzono w kotłowni w dniu [...] sierpnia 2002 r., po jego odejściu z pracy, jest nieważne, gdyż powinno być dokonane zimą, gdy kotłownia pracuje "na pełnych obrotach". Orzeczenie lekarskie nr [...] wydane przez [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P. Oddział w W. było wydane ponad dwa lata przed dniem złożenia przez skarżącego dokumentacji w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Dopiero na skutek interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich poddano skarżącego specjalistycznym badaniom lekarskim. Podjęte w tym czasie leczenie w Poradni Chorób Płuc spowodowało polepszenie stanu zdrowia. Pierwsze badanie spirometryczne wykonane przed rozwiązaniem stosunku pracy wykazało chorobę znacznego stopnia, lecz leki, które skarżący przyjmował złagodziły jej skutki. Kolejne badania zostały przeprowadzone w czasie gdy stan zdrowia uległ znacznej poprawie. Zainteresowany nie miał wpływu na terminy badań, a w odpowiednim czasie badań nie przeprowadzono. Zdaniem skarżącego już 5 lat pracy w warunkach szkodliwych wystarcza, aby w razie choroby związanej ze szkodliwością w miejscu pracy, uznać tę chorobie za zawodową, a tymczasem pracował on w warunkach szkodliwych w kotłowni łącznie przez blisko 8 lat.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, ze ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.

Zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Jak zasadnie przyjęły organy orzekające, podstawę prawną rozstrzygania w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej u D. W. stanowi rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) albowiem, zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, tj. z dniem 3 września 2002 r., (jak w przedmiotowej sprawie) jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów.

Zgodnie z § 10 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r., na podstawie orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego właściwy inspektor ze względu na siedzibą zakładu pracy wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia.

Na podstawie § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z przepisu tego wynika, że o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują dwa czynniki: stwierdzona choroba musi być określona w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do wymienionego rozporządzenia oraz schorzenie musi zostać spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.

Organy orzekające w niniejszej sprawie nie kwestionowały narażenia skarżącego na czynniki szkodliwe występujące w środowisku pracy. W toku przeprowadzonego przez [...] Ośrodek Medycyny Prewencyjnej w M. dochodzenia epidemiologicznego ustalono, iż w okresie od dnia [...] listopada 1994 r. do dnia [...] września 1995 r. był on zatrudniony w [...] przy [...] w N. na stanowisku palacza c.o. oraz w okresie od dnia [...] października 1995 r. do dnia [...] czerwca 2002 r. w [...] w N. na stanowisku palacza kotłów parowych. Podczas wykonywania obowiązków zawodowych był narażony na działanie pyłów drażniących i gazów: tlenku węgla i dwutlenku siarki w stężeniach okresowo przekraczających dopuszczalne normatywy higieniczne.

Szczegółowe badania stanu zdrowia skarżącego nie potwierdziły jednak występowania u niego niewydolności narządu oddechowego w stopniu kwalifikującym schorzenie jako chorobę zawodową. Przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy i Środowiska w S. w dniach [...] listopada 2004 r. badania: spirometryczne, gazometryczne krwi arterializowanej z płatka usznego w spoczynku, test rozkurczowy z Berotekiem i Artoventem, próba prowokacyjna Metacholiną i Polivacciną oraz całokształt obserwacji klinicznej pacjenta wskazywały na istnienie u badanego przewlekłego zapalenia oskrzeli z okresowymi objawami spastycznymi. Wyniki badań wskazywały na brak objawów niewydolności układu oddechowego (prawidłowy był wynik badania gazometrycznego krwi zarówno w spoczynku jak i po wysiłku) oraz brak trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50 % (wskaźnik FEV1 u badanego wyniósł 80% wartości należnej), co nie dawało podstaw do rozpoznania u D. W. obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego.

Brak podstaw do rozpoznania u badanego choroby zawodowej wymienionej w pkt 4 załącznika do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych stwierdził orzeczeniem lekarskim z dnia [...] grudnia 2004 r. [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P. Oddział w W. Takie stanowisko zajął również Instytut Medycyny Pracy im. [...] w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] kwietnia 2005 r.

Z pkt 4 załącznika do powołanego wyżej rozporządzenia wynika, że przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących powinno być uznane za chorobę zawodową w przypadku stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego. Tymczasem orzeczenia lekarskie wydane w niniejszej sprawie jednoznacznie stwierdzają u D. W. brak cech niewydolności układu oddechowego. Wobec powyższego należało uznać, że stwierdzone u skarżącego przewlekłe zapalenie oskrzeli nie jest schorzeniem wymienionym w pkt 4 załącznika, a zatem nie zostały spełnione przesłanki określone w § 1 ust. 1 rozporządzenia.

W tym miejscu należy dodać, że w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby w orzeczeniu lekarskim, wydanym w trybie § 7 i 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (patrz wyrok NSA z dnia 24 lutego 1998 r., sygn. akt I SA 1520/97, ONSA 1998/4/150). Dlatego też dla wydania prawidłowej decyzji w niniejszej sprawie dochodzenie epidemiologiczne miało drugorzędne znaczenie, choć dowiodło ono, iż skarżący świadcząc pracę palacza kotłów c.o. i parowych w [...] w N. pracował w warunkach powodujących narażenie na czynniki szkodliwe mogące wywołać schorzenie wymienione w pkt 4 przedmiotowego załącznika do rozporządzenia o chorobach zawodowych.

W związku z powyższym zarzuty podniesione w skardze, dotyczące prawidłowości przeprowadzenia postępowania epidemiologicznego, należało uznać za nie mające wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, choć jak już wcześniej wskazano, potwierdziły one wykonywanie przez skarżącego pracy w narażeniu na czynniki szkodliwe dla zdrowia mogące wywołać przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli.

Należało natomiast uznać za zasadny zarzut prowadzenia w niniejszej sprawie postępowania w sposób przewlekły, gdyż postępowanie wszczęte w połowie 2002 r. zostało zakończone wydaniem przez organ pierwszej instancji decyzji dopiero w dniu [...] maja 2004 r. Organ inspekcji sanitarnej prowadząc postępowanie w oparciu o tryb określony w rozporządzeniu z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych jest obowiązany przestrzegać terminów załatwienia sprawy przewidzianych w art. 35 - 36 k.p.a. Jednakże stwierdzone w tym zakresie uchybienia, choć godzą w zasadę wnikliwego i szybkiego działania w sprawie (art. 12 k.p.a.), to jednak nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

W pozostałym zakresie tryb postępowania w niniejszej sprawie był zgodny z trybem określonym w przepisach powołanego wyżej rozporządzenia, które nakazuje zebranie dokumentacji dotyczącej przebiegu pracy zawodowej pracownika oraz dokonanie oceny stanu zdrowia przez jednostki właściwe do rozpoznania chorób zawodowych.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.