Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 793/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.) Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] lutego 2023 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 września 2022 r. nr UNP: 3201-22-105771 znak: 3201-IEE2.711.108.2022.2 3201-IEE2.4.711.100.2022.2053 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia 10 sierpnia 2022 r. znak: 3203-SEE.711.P.277.DB.2022 wydane wobec do Z. spółki jawnej w C. (dalej: "spółka" "skarżąca") w przedmiocie:

1) uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęć nieruchomości dokonanych 10 maja 2022 r. wezwaniami nr [...],

cz. nr [...] i nr [...], cz. nr [...]

w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z 7 kwietnia 2022 r. o numerach: [...], 3203 [...], [...],

2) oddalenia skargi w pozostałym zakresie tj. na czynność egzekucyjną w postaci zajęć nieruchomości dokonanych 10 maja 2022 roku wezwaniami nr [...], cz. nr [...] i nr [...],

cz. nr [...] w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z 12 lipca 2019 roku nr [...]

Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. (wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym) prowadził wobec spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie czterech tytułów wykonawczych

o numerach: [...] z dnia 12 lipca 2019 r., [...] z dnia 7 kwietnia 2022 r., [...] z dnia 7 kwietnia 2022 r. , [...] z dnia 7 kwietnia 2022 r.

W piśmie z dnia 8 kwietnia 2022 r. zawiadomiono spółkę o zajęciu rachunku bankowego do kwoty należności głównej [...] zł, odsetki [...] zł, koszty egzekucyjne [...] zł. Pismem z dnia 10 maja 2022 r. organ egzekucyjny zajął nieruchomość gruntową spółki – grunty rolne, działkę nr [...] o powierzchni 1,3139 ha położoną w C., przy ul. [...]. Kolejnym pismem z dnia 10 maja 2022 r. organ egzekucyjny zajął nadto nieruchomość gruntową spółki – grunty rolne, działkę nr [...] o powierzchni 0,2870 ha położoną w C. 4. W obydwu zajęciach nieruchomości wskazano, że należności dochodzone są na podstawie ww. tytułów wykonawczych i wynoszą łącznie [...] zł.

Pismem z dnia 17 maja 2022 r. (nadanym w dniu 19 maja 2022 r.) spółka złożyła skargę na:

1) czynność zajęcia nieruchomości gruntowej - działki nr [...] o pow. 0,2870 ha, wskazując dokładne dane księgi wieczystej tej nieruchomości,

2) czynność zajęcia nieruchomości gruntowej - działki nr [...] o pow. 1,3139 ha przy ul. [...] w C., wskazując dokładne dane księgi wieczystej tej nieruchomości.

Spółka zarzuciła:

- dokonanie zajęcia nieruchomości, mimo niepodpisania przez spółkę protokołu z czynności inwentaryzacji jej mienia;

- dokonanie zajęcia w sytuacji, w której należności objęte decyzją

nr [...] z 21 czerwca 2016 r. nie istnieją, uległy przedawnieniu;

- zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Spółka wniosła o: uchylenie zaskarżonych czynności; dopuszczenie

i przeprowadzenie dowodu z dokumentów będących w posiadaniu organu na okoliczność przedawnienia zobowiązania; wstrzymanie postępowania egzekucyjnego z nieruchomości.

Postanowieniem z 26 maja 2022 r. nr [...] (doręczonym spółce 2 czerwca 2022 r.) organ egzekucyjny umorzył ww. postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie trzech tytułów wykonawczych z dnia 7 kwietnia 2022 r. o numerach: [...], [...], [...] wskazując, że błędnie określono w ww. tytułach wykonawczych rodzaj dochodzonej należności pieniężnej, tj. w miejsce określenia na tytule wykonawczym: "Ustalony nienależny podatek VAT z tytułu czynności, które nie zostały dokonane" powinno być "Podatek od towarów i usług". W związku

z powyższym, na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., zwanej dalej "u.p.e.a."), postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z uwagi na niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Organ w uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że "tym samym uzasadnione jest również uchylenie wszystkich ww. czynności egzekucyjnych dokonanych w tym postępowaniu, tj. zajęcia rachunku bankowego i nieruchomości."

Kolejnym postanowieniem, z dnia 30 maja 2022 r. znak: 3203-SEE.711.P.166.2022, organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność z dnia 17 maja 2022 r. na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, jakim było zajęcie 10 maja 2022 r. nieruchomości spółki.

W zażaleniu z dnia 8 czerwca 2022 r. na opisane wyżej postanowienie z dnia 30 maja 2022 r. spółka zawnioskowała o jego uchylenie w całości, ponowne rozpoznanie sprawy z uwagi na wydane w dniu 26 maja 2022 r. postanowienie

o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, i w konsekwencji uchylenie czynności egzekucyjnych z 17 maja 2022 r.

Postanowieniem z dnia 12 lipca 2022 r. znak: 3201-IEE2.711.62.2022.2 3201-IEE2.4.711.60.2022.1650 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie, po rozpatrzeniu ww. zażalenia, uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ wyjaśnił, że dla prawidłowego załatwienia sprawy organ egzekucyjny powinien ocenić obie czynności zajęcia nieruchomości

o numerach: [...] i [...], którymi objęto tytuły wykonawcze o numerach: [...], [...], [...], [...]

Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., po ponownym rozpoznaniu skargi spółki wniesionej pismem z dnia 17 maja 2022 r. na czynności egzekucyjne związane z zajęciem nieruchomości gruntowych, wydał w dniu 10 sierpnia 2022 r. postanowienie znak: 3203-SEE.711.P.277.DB.2022:

1) uwzględniające skargę spółki w części, tj. na czynność egzekucyjną

w postaci zajęcia nieruchomości dokonanych 10 maja 2022 r. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z 7 kwietnia 2022 roku o numerach: [...], [...] [...], [...],

2) oddalające skargę spółki w pozostałym zakresie, tj. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nieruchomości dokonanych 10 maja 2022 r. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z 12 lipca 2019 r. nr [...]

Organ wyjaśnił, że zaistniały podstawy prawne do uznania skargi w części, tj. na czynności egzekucyjne związane z zajęciem nieruchomości gruntowych, tj. działki nr [...] oraz działki nr [...] na podstawie tytułów wykonawczych z 7 kwietnia 2022 r.

o numerach: [...], [...], i [...], gdyż zajęcia te zostały dokonane na podstawie tytułów wykonawczych, które nie spełniały wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., tj. błędnie określono w nich rodzaj należności. Organ wyjaśnił, że uwzględniając skargę w tej części, uchylił zaskarżoną czynność egzekucyjną w części, składając do Sądu Rejonowego w C. V Wydział Ksiąg Wieczystych wnioski o dokonanie wzmianki w Dziale III - "Prawa, Roszczenia i Ograniczenia" ksiąg wieczystych ww. nieruchomości o zmianie wysokości należności wymienionych zajęć nieruchomości, do kwoty [...]zł.

Organ wyjaśnił, że skarga w pozostałym zakresie, tj. na czynności egzekucyjne w postaci zajęć nieruchomości dokonanych 10.05.2022 r. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z 12 lipca 2019 r. nr [...] [...], nie jest zasadna.

Organ nie podzielił zarzutu jakoby zajęcie nieruchomości zostało dokonane

z naruszeniem przepisów. Przedstawił podjęte czynności w tym zakresie i stwierdził, że dokonując zajęć nieruchomości uczyniono zadość wszystkim wymogom formalnym wynikającym z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. W ocenie organu, zajecie nieruchomości nie jest środkiem zbyt uciążliwym. Organ ustalił, że spółka nadal ma zarejestrowaną działalność gospodarczą; nie posiada źródeł przychodów, do których możliwe byłoby skierowanie skutecznej egzekucji. Łączna kwota zaległości objętej tytułem wykonawczym na dzień dokonania zajęcia wynosiła [...] zł.

W ocenie organu, skierowanie egzekucji do nieruchomości było niezbędne do skutecznego prowadzenia egzekucji. Samo złożenie skargi na czynność egzekucyjną nie stanowi podstawy do wstrzymania dalszej realizacji środka egzekucyjnego.

W zażaleniu na to postanowienie spółka zarzuciła niezastosowanie się do wytycznych postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 12 lipca 2022 r., wniosła o: uwzględnienie zażalenia w całości, wydanie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości. Zarzuciła oddalenie skargi na czynności, które są umorzone.

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 9 września 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

w S. utrzymał w mocy opisane wyżej postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia 10 sierpnia 2022 r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że argumentacja zawarta w skardze na czynność egzekucyjną dotycząca umorzenia postępowania egzekucyjnego wykracza poza ramy skargi na czynność egzekucyjną, gdyż skarga nie może dotyczyć okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów w myśl art. 33 u.p.e.a. ani też wniosku o umorzenie postepowania egzekucyjnego.

Za niezasadne organ odwoławczy uznał stwierdzenie spółki, że organ egzekucyjny nie zastosował się do wytycznych wskazanych przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w postanowieniu z 12 lipca 2022 roku.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zajęcia nieruchomości wezwaniami z 10 maja 2022 r. mieszczą się w katalogu środków egzekucyjnych przewidzianych w u.p.e.a. Przepis art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 13 u.p.e.a. przewiduje stosowanie w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych egzekucji z nieruchomości.

Przedstawił treść przepisów regulujących egzekucję z nieruchomości oraz dokonane czynności w sprawie, po czym stwierdził, że zawiadomienia o zajęciach zostały doręczone spółce 12 maja 2022 r. i są skuteczne w zakresie zobowiązań objętych tytułem wykonawczym z 12 lipca 2019 r. nr [...]

Organ, odnosząc się do twierdzenia spółki, że oddalił skargę w postępowaniu które umorzył, stwierdził, że postępowanie w sprawie rozpatrzenia skargi na czynność egzekucyjną nie zostało umorzone.

Zdaniem organu zastosowany środek egzekucyjny w postaci egzekucji

z nieruchomości nie był zbyt uciążliwy.

W skierowanej do sądu skardze na opisane wyżej postanowienie spółka zarzuciła nieuwzględnienie jej zażalenia na postanowienie organu z dnia 10 sierpnia 2022 r. i wniosła o uwzględnienie skargi w całości, umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia

w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zawnioskowała nadto

o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu zwróciła uwagę, że akcentowała w zażaleniu, iż "organ nie mógł oddalić skargi na czynności w postępowaniu, które umorzył", zarzuciła, że organ skoncentrował się na zarzutach skargi w zakresie w jakim dotyczyły uciążliwości zastosowanych środków i wstrzymania egzekucji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi odmienna ocena przez skarżącą i organ legalności postanowienia organu egzekucyjnego oddalającego skargę spółki

z dnia 17 maja 2022 r. na czynności egzekucyjne zajęcia nieruchomości skarżącej.

Skarżąca, zwracając uwagę na wydane w dniu 26 maja 2022 r. postanowienie organu egzekucyjnego umarzające postępowanie egzekucyjne, zarzuciła, że organ wydając postanowienie w dniu 10 sierpnia 2022 r. "nie mógł oddalić skargi na czynności, które są umorzone". W ocenie skarżącej, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie była i jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego co do oddalenia skargi w postępowaniu, które umorzył. Skarżąca zakwestionowała, że organ niezasadnie skoncentrował się na zarzutach skargi dotyczących uciążliwości zastosowanych środków egzekucyjnych.

Z kolei organ, uznając taki zarzut za nieuzasadniony wskazał, że postanowieniem z 26 maja 2022 r. nr 3203-SEE.711.P.167.KB.2022 organ egzekucyjny umorzył jedynie postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], które były objęte zaskarżonymi zajęciami; postępowanie

w przedmiocie rozpatrzenia skargi na czynność egzekucyjną nie zostało umorzone. Zwrócił dalej uwagę, że postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2022 r. organ egzekucyjny uwzględnił skargę spółki na czynność egzekucyjną w postaci zajęć nieruchomości nr [...] oraz nr [...] w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych z 7 kwietnia

2022 r. o numerach [...] oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie.

Na wstępie wyjaśnić należy, że sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie

z treścią art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane

w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone

w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

W ocenie sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd nie stwierdził naruszenia przez organu obu instancji przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku

z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z jego treścią, postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:

1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;

2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;

4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:

a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,

b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;

7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.

Z kolei skarga na czynność egzekucyjną uregulowana została w art. 54 § 1

i nast. u.p.e.a.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (art. 54 § 1 pkt 1) oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (art. 54 § 1 pkt 2). Zgodnie zaś z art. 54 § 2 u.p.e.a., skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie.

Należy wyjaśnić, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera zespół norm określających postępowanie i środki przymusowe stosowane

w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków

o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów postępowania, podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. Omawiana ustawa zawiera gwarancje, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, albowiem ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego.

Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny konkretnej czynności egzekucyjnej zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego. Służy ona zatem zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym.

Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego albo na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę (P. M. Przybysz (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 54). Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy (art. 7 § 3 u.p.e.a.).

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego.

W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kontrola jest ograniczona do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.

W orzecznictwie wskazuje się także, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy wreszcie skargę do sądu powszechnego - wyroki NSA

z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13; z dnia 5 maja 2021 r., III FSK 746/21, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w bazie orzeczeń NSA pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przewidziany w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (zob. np. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3044/21, wyrok WSA w Białymstoku w wyroku z 15 grudnia 2021 r., I SA/Bk 487/21;).

W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której będzie występowała konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych (por. wyroki NSA: z dnia 1 kwietnia 2014 r. II FSK 1255/13,

z dnia 24 października 2014 r. II GSK 1377/13, z dnia 2 kwietnia 2015 r. II FSK 778/13, z dnia 18 sierpnia 2015 r. II FSK 1688/13, z dnia 5 października 2017 r. II FSK 1202/17, z dnia 8 grudnia 2017 r. II FSK 3048/15, z dnia 24 kwietnia 2019 r. II FSK 1370/17, z dnia 4 listopada 2021 r. III FSK 112/21 – publ. orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny dokonał w dniu 10 maja 2022 r. czynności egzekucyjnych w postaci zajęcia dwóch nieruchomości gruntowych skarżącej położonych w C., tj. działki nr [...] o powierzchni 1,3139 ha oraz działki nr [...] o powierzchni 0,2870 ha.

Analiza akt administracyjnych wykazuje, że działania organu były zgodne

z prawem, a zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została zgodnie

z obowiązującymi w tej mierze przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji, w tym zgodnie z treścią art. 7 § 1 i art. 1a pkt 12a tiret 14 u.p.e.a. (zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w ustawie) oraz zgodnie z art. 110c u.p.e.a. Stosownie bowiem do treści art. 110c u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym na dzień 10 maja 2022 r., organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej

z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości (§ 1). Zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami

z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (§ 2). Równocześnie z wysłaniem zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, organ egzekucyjny składa do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji lub o złożenie tego wniosku do zbioru dokumentów (§ 3). Zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2,

z tym że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów, z zastrzeżeniem § 5 (§ 4). Dla każdego, kto wiedział o wszczęciu egzekucji, skutki zajęcia powstają

z chwilą, gdy o wszczęciu egzekucji powziął wiadomość, chociażby wezwanie nie zostało jeszcze zobowiązanemu wysłane ani wpis w księdze wieczystej nie był jeszcze dokonany (§ 5).

Jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny wezwaniami z dnia 10 maja

2022 r., (doręczonymi w dniu 12 maja 2022 r.) dokonał zajęcia ww. nieruchomości oraz wezwał zobowiązaną do zapłaty należności pieniężnych w wykazanych wraz

z należnymi odsetkami i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, jednocześnie powierzył skarżącej zarząd nad ww. nieruchomościami.

Ponownie rozpoznając skargę spółki na opisane wyżej dwie czynności egzekucyjne - zajęcie dwóch nieruchomości, organ egzekucyjny stwierdził

w zaskarżonym postanowieniu i poprzedzającym go postanowieniu z dnia 10 sierpnia 2022 r., że zaistniały w sprawie podstawy prawne do uznania skargi za uzasadnioną w części, tj. skargi na czynności egzekucyjne związane z zajęciem nieruchomości gruntowych, tj. działki nr [...] oraz działki nr [...] na podstawie tytułów wykonawczych

z 7 kwietnia 2022 r. o numerach: [...], [...], i [...], gdyż zajęcia te zostały dokonane na podstawie tytułów wykonawczych, które nie spełniały wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., ze względu na to, że tj. błędnie określono w nich rodzaj należności. Organ wyjaśnił, że uwzględniając skargę w tej części, uchylił zaskarżoną czynność egzekucyjną w części, składając do Sądu Rejonowego w C.

V Wydział Ksiąg Wieczystych wnioski o dokonanie wzmianki w Dziale III - "Prawa, Roszczenia i Ograniczenia" ksiąg wieczystych ww. nieruchomości o zmianie wysokości należności wymienionych zajęć nieruchomości, do kwoty [...]zł.

Z kolei w zakresie czynności egzekucyjnej w postaci zajęć dwóch nieruchomości dokonanych 10 maja 2022 r. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z 12 lipca 2019 r. nr [...], organ egzekucyjny skargę na czynność egzekucyjną oddalił.

Odnosząc się do zatem do zarzutów skarżącej, akcentującej w toku postępowania przed organami oraz w skardze, wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia oddalającego skargę na czynność egzekucyjną w postępowaniu, które umorzył, wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia 26 maja 2022 r. organ egzekucyjny umorzył na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne w części prowadzonej na podstawie trzech tytułów wykonawczych z dnia 7 kwietnia 2022 r. z uwagi na niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Z akt sprawy w wynika wprost, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 12 lipca 2019 r. nie zostało umorzone, a czynności egzekucyjne dokonane w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tego tytułu wykonawczego (z dnia 12 lipca 2019 r.) nie zostały uchylone. W konsekwencji tych czynności procesowych, kwota dochodzonych w trybie egzekucji administracyjnej należności uległa znacznemu zmniejszeniu z kwoty [...]zł do kwoty [...]zł, a organ egzekucyjny złożył stosowne wnioski do Sądu Rejonowego w C. V Wydziału Ksiąg Wieczystych o dokonanie wzmianki w Dziale III – "Prawa, Roszczenia i Ograniczenia" ksiąg wieczystych ww. nieruchomości o zmianie wysokości należności zajęć nieruchomości.

Z uwagi na powyższe, organ egzekucyjny zasadnie uwzględnił skargę spółki na czynności egzekucyjne – zajęcia nieruchomości skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułów wykonawczych z dnia

7 kwietnia 2022r., a w pozostałym zakresie skargę oddalił. Organ bowiem był uprawniony do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w części (obejmującej postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wadliwych tytułów wykonawczych) i jednocześnie prowadzić postępowanie egzekucyjne w pozostałej części, czyli na podstawie prawidłowego tytułu wykonawczego z dnia 12 lipca 2019 r.

Wobec powyższego, zarzuty skarżącej, kwestionującej oddalenie skargi na czynność egzekucyjną w postępowaniu które umorzono, są całkowicie niezasadne

i nie zasługiwały na uwzględnienie.

Analiza całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje więc, że działania organu egzekucyjnego związane z zajęciem nieruchomości skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 12 lipca 2019 r. przeprowadzono zgodnie z prawem.

Wprawdzie w skardze kierowanej do sądu skarżąca nie podnosiła już podstawy skargi o jakiej mowa w art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tj. zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, sąd jednak dokonał kontroli zaskarżonego postanowienia także i w tym zakresie i nie stwierdził naruszania przepisów prawa przez organy. Podkreślenia bowiem wymaga, że obie zajęte nieruchomości stanowią grunty rolne i zostały pozostawione w zarządzie skarżącej.

Z powodu wskazanych wyżej okoliczności sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia i uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z przywołanymi wyżej przepisami prawa, skargę spółki jako bezzasadną oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.