Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 993/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c, art. 135,  art. 152 , art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, 77 § 1 i art. 80, art. 76 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art.22
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: par. 15
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Jarosław Moraczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 roku sprawy ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] nr [...]; 2. stwierdza że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz K. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

K. P. zadeklarował w dniu 12 maja 2007 roku we wniosku

o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (płatności ONW) na rok 2007 na uprawy na działkach oznaczonych numerami ewidencyjnymi: 1144, 1145, 1146, 1147, 104/2, 105, 116, 304/2, 328/2, 53, 57, 62, 91/2, 96/3, 98/2, 99/2, 2338/2.

W dniu 23 sierpnia 2007 roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. przeprowadził pierwszą inspekcję terenową wszystkich działek objętych wnioskiem K. P.

W dniu 7 grudnia 2007 roku część z tych działek ( nr ew. 252, 255, 258, 260, 265, 254, 257/1, 263/1, 264, późnej oznaczonych przez organ literami alfabetu od L do R) przestała być w posiadaniu rolnika, gdyż ich właściciele rozwiązali umowę dzierżawy i w tym samym dniu sprzedali te działki Kopalni w R. O fakcie utraty posiadania działek rolnik powiadomił organ w dniu 14 grudnia 2007 roku.

Następnie, pismem z dnia 17 marca 2008 roku organ wezwał skarżącego do wyjaśnień w sprawie nieścisłości związanych z działką E. W rezultacie skarżący dokonał korekty wniosku w zakresie działki E w dniu 8 kwietnia 2008 roku.

Decyzją z dnia [...] roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. odmówił przyznania K. P. płatności ONW na rok 2007, wobec stwierdzenia nieprawidłowości co do niektórych działek objętych wnioskiem.

Skarżący odwołał się od powyższej decyzji, zaś druga kontrola w terenie przeprowadzona w dniu 30 lipca 2008 roku obejmowała ciągle wszystkie działki objęte wnioskiem, także te oznaczone literami od L do R.

Pismem z dnia 22 sierpnia 2008 roku skarżący wniósł zastrzeżenia do protokołu kontroli na miejscu i podkreślił, iż informował już organ o wypowiedzeniu umowy dzierżawy działek oznaczonych nr ew. 252, 255, 258, 260, 265, 254, 257/1, 263/1, 264.

W wyniku rozpoznania odwołania K. P. decyzja organu I instancji została uchylona, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia.

Pismem z dnia 30 października 2008 roku organ I instancji wezwał skarżącego do wyjaśnienia kwestii użytkowania działek od L do R.

W odpowiedzi na powyższe dnia 5 listopada 2008 roku skarżący oświadczył, iż w dniu 7 grudnia 2007 roku przestał być użytkownikiem działek oznaczonych nr ew. 252, 255, 258, 260, 265, 254, 257/1, 263/1, 264, ponieważ zostały one sprzedane przez właścicieli na rzecz kopalni. Jednocześnie jednak K. P. nie wycofał wniosku o płatności na 2007 rok w zakresie działek od L do R.

Decyzją z dnia [...] roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. odmówił przyznania K. P. płatności ONW na rok 2007 do działek w strefie "nizinne I" i nałożył sankcję w wysokości 2022,70 zł potrącane z płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono nieprawidłowości. Jednocześnie organ przyznał płatność ONW do działek rolnych położonych w strefie "nizinne II" w wysokości 596,64 zł.

K. P. ponownie złożył odwołanie, w którym zauważył, iż działki,

w stosunku do których wypowiedziano umowę dzierżawy w dniu 7 grudnia 2007 roku, nie mogły być przedmiotem kontroli w dniu 30 lipca 2008 roku, ponieważ nie były wówczas w jego posiadaniu, o czym poinformował niezwłocznie organ. Zarzucił też organowi, że nie został powiadomiony o terminie kontroli.

Organ odwoławczy w dniu 26 lutego 2009 roku wezwał skarżącego do przedstawienia dokumentu umowy dzierżawy zawartej w dniu 2 stycznia 2004 roku

a rozwiązanej w dniu 7 grudnia 2007 roku.

K. P. złożył kopię żądanego dokumentu, a dodatkowo jeszcze zaświadczenie pochodzące od Kopalni [...] z dnia 17 grudnia 2008 roku, z którego wynika, iż działki oznaczone nr ew. 252, 255, 258, 260, 265, 254, 257/1, 263/1, 264 były niezbędne do zajęcia pod Zwałowisko [...] i zostały wykupione przez Kopalnię z dniem 7 grudnia 2007 roku. Nadto dodano, że w przypadku braku ugodowego załatwienia sprawy w drodze umowy sprzedaży wymienione działki zostałyby objęte przymusowym odjęciem prawa własności w drodze postępowania wywłaszczeniowego.

W wyniku rozpoznania odwołania K. P. ponownie decyzja organu I instancji została uchylona, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. przyznał K. P. płatności ONW na rok 2007 w strefie "nizinna I" w kwocie 1360,40 zł oraz odmówił przyznania płatności ONW na działki w strefie "nizinna II". Organ dostrzegł nieprawidłowości odnośnie zadeklarowanych powierzchni działek oznaczonych nr ew. 105 i 252. Nadto stwierdzono, iż działka nr ew. 105 jest niespójna, zaś na działce nr 5 nie prowadzono zadeklarowanej działalności rolniczej. Strona nie była obecna przy kontroli, więc kopię protokołu przesłano wnioskodawcy drogą pocztową. W rezultacie organ stwierdził zawyżenie przez wnioskodawcę deklarowanej powierzchni o 32,16% w strefie II i z tego powodu nie przyznał żadnej pomocy. W ocenie organu powierzchnia do kwalifikująca się uzyskania płatności w strefie I wyniosła 7,60 ha (zadeklarowana była 7,78 ha). W ocenie organu skarżący podał świadomie zawyżony areał upraw.

K. P. znowu odwołał się od powyższej decyzji, a organ odwoławczy znowu uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. decyzją z dnia [...] roku nr [....] przyznał K. P. płatności ONW na rok 2007 w strefie "nizinna I" w kwocie 1016,72 zł (po potrąceniu sankcji w wysokości 343,68 zł) oraz odmówił przyznania płatności ONW na działki w strefie "nizinna II".

W odwołaniu od powyższej decyzji K. P. ponowił dotychczasowe argumenty. Zarzucił organowi przeprowadzenie kontroli działek bez jego udziału i przez osoby o bliżej nieokreślonych uprawnieniach. Skarżący wskazał, iż organ szeroko rozpisał się na temat sposobu obliczenia procentowego zawyżenia powierzchni, lecz nie wskazał podstaw zakwestionowania powierzchni jego upraw, a nadto nielogicznie uzasadniał. Skarżący nadto domagał się dopłat do upraw prowadzonych przez niego na terenie sprzedanych kopalni działek za okres do dnia 7 grudnia 2007 roku.

Wreszcie decyzją z dnia [...] roku nr [....] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 roku Nr 98, poz. 1071 ze zm. , zwanej dalej k.p.a.), art. 29, art. 31 ust. 8 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z działek Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007 roku nr 64, poz. 427 ze zm.), § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2010 roku, Nr 39, poz. 219), § 15 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 roku, Nr 40, poz. 329), § 2, § 3, § 5 ust. 3 i § 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2007 roku, Nr 68, poz. 448 ze zm.), art. 2, art. 7, art. 16 ust. 1 i ust.4 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. UE L z dnia 23 grudnia 2006 r. Nr 368 str. 74), art. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 484/2009 z dnia 9 czerwca 2009 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1975/2006 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. UE Nr 145 L z 2009 roku, s. 25); art. 1 pkt 1, art. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 8 maja 2009 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U. UE Nr L 116 z 2009 roku, s. 9); art. 2,art. 22, art. 23, art. 25, art. 28, art. 50 ust. 3, art. 72 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. (WE) z 2004 roku, nr L 141 z 30 kwietnia 2004 roku, str. 18-58, ze zm.), art. 124, art. 146 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 2009 roku Nr L 030 s. 0016-0099), art. 136, art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 roku w sprawie ustanowienia szczegółowych zasad zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz.Urz. WE z 20 listopda 2004 roku, NR L 345, str. 1 ze zm), art. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1550/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. UE Nr L337 z 2007 roku, s. 79); art. 1 pkt 1, art. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 380/2009 z dnia 8 maja 2009 roku zmieniającego rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE z 2009 roku Nr L 116, s. 15); art. 86 akapit 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. UE Nr L 316 z 2009 roku ,s. 65).

W uzasadnieniu organ podał, iż wobec działek A, B, C, E, G, H, I, J, Ł, M, N, O, R nie stwierdzono nieprawidłowości. Natomiast organ dostrzegł nieprawidłowości dotyczące działek D, F, K, L, P, polegające na zawyżeniu przez wnioskodawcę zadeklarowanego areału. Dalej organ wyjaśnił, iż w zgodzie z art. 22 rozporządzenia Nr 796/2004 przy obliczaniu ogólnej powierzchni zadeklarowanej jak i stwierdzonej przez organy wzięto pod uwagę powierzchnię działek L i P, ponieważ na tych działkach stwierdzono nieprawidłowości. W ocenie organu w stosunku do działek L i P niemożliwe było cofnięcie wniosku właśnie z uwagi na stwierdzone już nieprawidłowości, zaś w stosunku do pozostałych działek objętych rzeczoną umową dzierżawy, do których nie przyznano skarżącemu płatności, organ zastosował instytucję siły wyższej z uwagi na przeniesienie prawa własności tych nieruchomości na kopalnię (organ potraktował tę sytuację jak wywłaszczenie w rozumieniu art. 47 ust. 1 Rozporządzenia 1974/2006).

Jednocześnie organ uznał, iż nie należało uwzględniać – przy obliczaniu sankcji – powierzchni deklarowanej i stwierdzonej działek objętych umową dzierżawy rozwiązanej w dniu 7 grudnia 2007 roku, a co do których nie stwierdzono nieprawidłowości, a więc fakt nieposiadania tychże działek na dzień wydania decyzji nie potraktowano jako zawyżenie zadeklarowanej powierzchni.

W odpowiedzi na zarzuty odwołania organ wskazał, iż stan faktyczny (stan posiadania działek) winien być badany na dzień wydania decyzji.

Powyższą decyzją K. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., podtrzymując swoje stanowisko.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi

w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa

i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( lit. a ), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit. b ), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c ).

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. dopatrzył się

w zaskarżonej decyzji tego rodzaju uchybień, które obligowały Sąd do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy skarżący mógł otrzymać płatności do upraw na działkach zadeklarowanych we wniosku z dnia 12 maja 2007 roku,

a jednocześnie objętych umową dzierżawy wypowiedzianą z dniem 7 grudnia 2007 roku.

Na mocy § 15 rozporządzenia Ministra Wsi i Rozwoju Rolnictwa z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 do postępowań w sprawach dotyczących płatności ONW wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe.

W ten sposób materialno prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły w szczególności przepisy rozporządzenia Ministra Wsi i Rozwoju Rolnictwa z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W § 2 tegoż rozporządzenia określono, iż płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem" :

1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391);

2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym".

Natomiast z treści art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 wynika, że płatności ONW mogą otrzymać rolnicy, którzy:

– prowadzą działalność rolniczą na minimalnym areale, który zostanie określony,

– podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego, oraz

– stosują zwykłą dobrą praktykę rolniczą, zgodną z potrzebą ochrony środowiska naturalnego i utrzymania terenów wiejskich, w szczególności poprzez zrównoważoną gospodarkę rolną.

Z przytoczonych przepisów wynika zatem, iż o płatności ONW można się starać gdy spełnia się kumulatywnie powyższe wymogi, a więc w szczególności na posiadanych nieruchomościach stosuje się zwykłą dobrą praktykę rolniczą.

W tym miejscu warto podkreślić, iż skarżący utracił posiadanie spornych działek nr ew. 252, 255, 258, 260, 265, 254, 257/1, 263/1, 264, późnej oznaczonych przez organ literami alfabetu od L do R, w dniu 7 grudnia 2007 roku (o czym bezspornie niezwłocznie powiadomił organ jeszcze przed wydaniem pierwszego rozstrzygnięcia w sprawie, a czego organy zdawały się nie dostrzegać przez dłuższy czas), a więc nie można przyjąć, iż zostały spełnione wszystkie wyżej wymienione przesłanki do otrzymania płatności ONW. Do takiego wniosku uprawnia właśnie pozostające poza sporem stwierdzenie, iż jeszcze przed zakończeniem roku kalendarzowego 2007 rolnik został pozbawiony posiadania spornych działek na rzecz kopalni, a w rezultacie niemożność prowadzenia dalszej uprawy.

Tymczasem organy w sposób nagannie wybiórczy potraktowały działki utracone przez skarżącego: przy obliczaniu sankcji z powodu zawyżenia zadeklarowanej powierzchni organy wzięły pod uwagę działki L i P, ponieważ uznały, iż stwierdzono już nieprawidłowości i w tym zakresie nie można cofnąć wniosku. Jednocześnie jednak organy uznały, że do pozostałych działek objętych umową dzierżawy, a wobec których nie stwierdzono nieprawidłowości nastąpiło cofnięcie wniosku.

Jeżeli zatem rolnik nie cofał wniosku w zakresie spornych działek (na co może wskazywać ewentualnie treść odwołania z dnia 7 września 2009 roku) to wydaje się zbędne stosowanie art. 22 rozporządzenia nr 796/2004. Przywołany przepis stanowi, że każdy wniosek o przyznanie pomocy może być w każdej chwili wycofany w całości lub w części po pisemnym zawiadomieniu. Jeśli właściwe władze poinformowały rolnika o nieprawidłowościach we wniosku pomocowym lub jeśli powiadomiły go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, wycofanie nie będzie zatwierdzone w odniesieniu do części wniosku, w której wykryto nieprawidłowości.

W tej sytuacji wypada stwierdzić, iż organ samowolnie – czyli bez wezwania strony do wyjaśnień jakie były intencje skarżącego, który składał konsekwentnie oświadczenia o utracie posiadania spornych działek – uznał, iż skarżący w istocie dąży do cofnięcia wniosku o płatności, w sytuacji gdy z innych wypowiedzi skarżącego wynika, iż podtrzymuje wniosek co całego pierwotnie wskazanego areału. Wypada przypomnieć, iż to strona jest dysponentem wniosku i to ona, a nie organ, decyduje o jego zakresie. Rzeczą organu jest zaś rozstrzygnięcie czy wniosek jest zasadny w takim kształcie, w jakim złożyła go strona.

W rezultacie – skoro w oparciu o dotychczas zebrany materiał dowodowy nie podobna ustalić daty, z jaką ewentualnie skarżący cofnął wniosek o płatności w zakresie spornych działek – nie można jednoznacznie stwierdzić, iż nastąpiło to po stwierdzeniu przez organ nieprawidłowości co do działek L i P, a w konsekwencji zastosować art. 22 rozporządzenia nr 796/2004. Wszak pamiętać należy, iż skarżący powiadomił organ o rozwiązaniu umowy dzierżawy jeszcze w 2007 roku, czyli daleko wcześniej niż wystąpiły po stronie organu wątpliwości co do kwestii użytkowania spornych działek i ewentualne stwierdzenie nieprawidłowości co do działek L i P.

Z tych samych powodów za przedwczesne uznać należy zastosowanie instytucji siły wyższej w stosunku do działek od Ł do O oraz R. Należy podkreślić, iż organy potraktowały wypowiedzenie umowy dzierżawy jako siłę wyższą w rozumieniu art. 72 rozporządzenia nr 796/2004 i na podstawie tegoż przepisu "z wniosku zostały usunięte działki Ł, M, N, O, R i nie były rozpatrywane w przedmiotowej sprawie". Zacytowany fragment uzasadnienia decyzji I instancji potwierdza powyższy pogląd o samowolnym ustaleniu zakresu wniosku przez organy.

Odnosząc się do zarzutów nie powiadamiania skarżącego o kontrolach na miejscu, wyjaśnić trzeba, iż art. 25 rozporządzenia nr 796/2004, na mocy którego zasadą była kontrola nie zapowiedziana, nie dająca podmiotom kontrolowanym prawa żądania, aby kontrola na miejscu była wcześnie zapowiadana, przestał obowiązywać z dniem 24 grudnia 2007 roku. Wskazując na powyższe, stwierdzić należy, iż pierwsza kontrola gospodarstwa skarżącego, która nie była zapowiedziana, odbyła się w dniu 23 sierpnia 2007 roku, a więc gdy jeszcze obowiązywał przywołany art. 25 rozporządzenia nr 796/2004. Natomiast następna kontrola, dokonana dnia 30 lipca 2008 roku (a co do której brak danych o powiadomieniu strony), winna była być poprzedzona powiadomieniem strony, bowiem zgodnie z wymogiem art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.) organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Jednak, zważywszy, iż w sprawie istotne było ustalenie stanu kultury rolnej działek w roku 2007, bowiem w tym roku kalendarzowym skarżący złożył wniosek o dopłaty, trudno przyjąć, iż możliwe i wiarygodne - z uwagi na zmienność i charakter upraw - było badanie stanu gospodarstwa skarżącego po roku 2007. W tej sytuacji jedynie kontrola terenowa wykonana w 2007 roku może być miarodajna.

Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy sąd uznał,

że w stanie faktycznym sprawy doszło do uchybienia art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności

i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów – art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.: po pierwsze – opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie – ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie – organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny. W końcu, po czwarte – rozumowanie,

w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki.

Tymczasem organ dopuścił się dowolnej oceny materiału dowodowego w sprawie, w szczególności oświadczeń skarżącego w kwestii posiadania spornych działek. Natomiast uznając, iż skarżący cofnął wniosek co do działek objętych umową dzierżawy wypowiedzianej w dniu 7 grudnia 2007 roku zastosował do nich dwojakie konsekwencje: raz stwierdzając, iż nie możliwe jest cofnięcie wniosku, gdyż już stwierdzono nieprawidłowości a innym razem, jakby "zapominając" o rzekomym cofnięciu wniosku, stosując instytucję siły wyższej, organ doszedł wręcz do wniosków sprzecznych z zasadami logiki.

Organ, rozpatrując ponownie sprawę, winien zastosować się do wyżej poczynionych uwag, wyjaśniając wszechstronnie wszelkie okoliczności niezbędne dla końcowego, merytorycznego rozstrzygnięcia zarówno co do areału rozpatrywanych działek, rodzaju i czasokresu upraw, jak również ocenić prawidłowo stanowisko strony co do zakresu wniosku oraz skutków składanych przez nią oświadczeń w kontekście uprawnień do przyznania płatności przewidzianych w przywołanych przepisach.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak punkcie pierwszym wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 p.p.s.a, zaś o kosztach w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

m.ch.