Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1676/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art, 54, art. 110c
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, sędzia WSA Honorata Łopianowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2019 r. sprawy ze skargi K. sp. j. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ["Dyrektor", "Organ II instancji"] po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez K. Sp. jawna z siedzibą W. [dalej również jako "Skarżący", "Strona". "Spółka"] na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. ["Naczelnik", "Organ I instancji", "Organ egzekucyjny"] z [...] lutego 2018 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu nieruchomości na podstawie wezwania z 10 listopada 2017 r., utrzymał zaskarżone postanowienie Naczelnika w mocy.

Postanowienie wydane zostało w stanie faktycznym i prawnym, w którym Naczelnik prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku Spółki na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego nr [...] z 22 lutego 2017 r. obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie należności głównej 2 654 292 zł. Odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej Spółce 27 lutego 2017 r.

W celu wyegzekwowania dochodzonych należności Naczelnik wezwaniem nr [...] z 10 listopada 2017 r. na podstawie ww. tytułu wykonawczego, zajął nieruchomość położoną na terenie miasta W., dla której Sąd Rejonowy w W., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz wezwał Spółkę do zapłaty w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, egzekwowanych na podstawie ww. tytułu wykonawczego należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości. Wskazane wyżej wezwanie zostało doręczone zobowiązanej Spółce 28 listopada 2017 r. Równocześnie z wysłaniem przedmiotowego zajęcia Naczelnik złożył za pośrednictwem systemu teleinformatycznego elektroniczny wniosek do Sądu Rejonowego w W., [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych z 10 listopada 2017 r. o dokonanie wpisu o wszczęciu egzekucji z nieruchomości w dziale III księgi wieczystej nr [...] urządzonej dla działki położonej na terenie miasta W.

Następnie pismem z 10 listopada 2017 r. Organ egzekucyjny przesłał do Sądu Rejonowego w W. zawiadomienie o zajęciu nieruchomości. Sąd Rejonowy w W. 10 listopada 2017 r. dokonał wpisu w księdze wieczystej nr [...] ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości objętej przedmiotową księgą wieczystą na podstawie zajęcia nieruchomości nr [...] z 10 listopada 2017 r.

Strona złożyła skargę na czynność egzekucyjną przeprowadzoną przez Naczelnika polegającą na zajęciu nieruchomości na podstawie wezwania nr [...] z 10 listopada 2017 r., w której zarzuciła Organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 110c § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm, dalej: "u.p.e.a."], poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, polegające na uznaniu, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zastosowania przedmiotowego środka oraz naruszenie art. 7 § 2 u.p.e.a., stanowiącego o zasadzie stosowania środków egzekucyjnych najmniej uciążliwych dla zobowiązanego.

Postanowieniem z [...] lutego 2018 r. nr [...] Naczelnik oddalił skargę stwierdzając, że zaskarżona czynność została dokonana w sposób prawidłowy, zgodny z wymaganiami ustanowionymi dla czynności zajęcia nieruchomości określonej przez ustawodawcę w treści art. 110c u.p.e.a.

Naczelnik wyjaśnił także, że w trybie skargi z art. 54 u.p.e.a. organ egzekucyjny może jedynie kontrolować prawidłowość i zgodność z prawem dokonanych czynności egzekucyjnych, zaś w złożonej skardze Strona może podnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez Organ egzekucyjny lub egzekutora w odniesieniu do przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności.

Strona wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika z [...] lutego 2018 r., w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne, zarzucając naruszenie:

– art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez błędną jego wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie egzekucja jest celowa i dopuszczalna;

– art. 36 § 1 u.p.e.a., poprzez brak przeprowadzenia postępowania celem ustalenia sytuacji finansowej Spółki;

– art. 54 § 5a u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie oraz nieuwzględnienie skargi na czynności egzekucyjne Organu egzekucyjnego i w konsekwencji nieuchylenie zakwestionowanych czynności egzekucyjnych, jak też uznanie, że zarzuty podniesione w skardze nie dotyczą prawidłowości [sposobu i formy] czynności egzekucyjnych;

– art. 110c § 1 u.p.e.a., poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, polegające na uznaniu, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zastosowania przedmiotowego środka egzekucyjnego;

– art. 7 § 2 u.p.e.a., poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i tym samym naruszenie zasady – wynikającej z powyższego przepisu – o stosowaniu środków egzekucyjnych najmniej uciążliwych dla Strony.

W uzasadnieniu złożonego zażalenia Strona wskazała, że w niniejszej sprawie Organ egzekucyjny nie badał, czy Strona posiada składniki majątku pozwalające na egzekucję dochodzonych przez wierzyciela należności, nie wystąpił również do Strony z jakimkolwiek pismem, celem ustalenia posiadanego mienia, stosując przy tym niedopuszczalne i bezcelowe środki. W ocenie Strony tak zaistniała sytuacja narusza zasadę zaufania do państwa i tworzonego przezeń prawa, a nadto zasadę demokratycznego państwa prawa, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Wskazanym na wstępie postanowieniem nr [...] z [...] kwietnia 2018 r. Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji z [...] lutego 2018 r.

W pierwszej kolejności Organ II instancji zaznaczył, że skarga na czynności egzekucyjne, składana w trybie art. 54 u.p.e.a., nie może być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów prawnych i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego.

Przechodząc do meritum sprawy, Dyrektor wskazał, że Organ egzekucyjny wezwaniem z dnia 10 listopada 2017 r., dokonał zajęcia nieruchomości stanowiącej własność zobowiązanego, a także wezwał zobowiązanego do zapłaty egzekwowanych należności. Jednocześnie przesłał do Sądu Rejonowego w W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych wniosek o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji z nieruchomości. Podstawę dokonania ww. zajęcia stanowiło tytuł wykonawczy nr [...] z 22 lutego 2017 r. wystawiony przez Naczelnika wyszczególniony w tym zajęciu i doręczony zobowiązanej Spółce uprzednio w dniu 27 lutego 2017 r.

Wezwanie zobowiązanego do zapłaty egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi zostało skutecznie doręczone zobowiązanemu w dniu 28 listopada 2017 r., zaś sąd rejonowy w dniu 10 listopada 2017 r. wpisał w księdze wieczystej prowadzonej dla zajętej nieruchomości wzmiankę o wszczęciu z niej egzekucji.

W tym stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy w ocenie Organu II instancji zajęcie nieruchomości należącej do Strony zostało dokonane zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami u.p.e.a.

Dyrektor zakwestionował zarzut naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a., bowiem w przedmiotowej sprawie tytuł wykonawczy nr [...] z 22 lutego 2017 r., na podstawie którego w dniu 10 listopada 2017 r. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości należącej do zobowiązanej Spółki spełniał wszystkie z przesłanek w chwili wszczęcia egzekucji zgodnie z art. 29 u.p.e.a.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 36 § 1 u.p.e.a. poprzez brak przeprowadzenia postępowania celem ustalenia sytuacji finansowej zobowiązanej Spółki, Dyrektor stwierdził, że Organ egzekucyjny w trybie art. 36 u.p.e.a. w celu uskutecznienia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do zobowiązanej Spółki, w dniu 5 października 2016 r. zwrócił się do Spółki o wskazanie wszystkich kontrahentów Spółki z wyszczególnieniem kontrahentów posiadających nieuregulowane należności wraz z ich dokładnymi danymi adresowymi, jak również o wskazanie informacji o posiadanych rachunkach bankowych przez Spółkę. W odpowiedzi na ww. pismo Spółka poinformowała Naczelnika, że na podstawie art. 36 § 2 u.p.e.a. uchyla się od wykonania żądania zawartego w ww. wezwaniu. Z uwagi na fakt, że uzasadnienie zobowiązanej Spółki dotyczące uchylenia się od wykonania żądania w ocenie Organu egzekucyjnego nie znajdowało odzwierciedlenia w niniejszej sprawie – w dniu 19 października 2016 r. ponownie zwrócono się do Spółki tak jak w piśmie z 5 października 2016 r. Spółka mimo ponaglenia, nie przedstawiła żądanych informacji. W ocenie Organu II instancji brak wskazania przez zobowiązaną Spółkę majątku, do którego Organ egzekucyjny mógłby skierować skuteczną egzekucję zobligował Naczelnika do podjęcia działań zmierzających do zastosowania środka egzekucyjnego wymienionego w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., m.in. zajęcia nieruchomości – skoro dotychczas stosowane środki egzekucyjne pozwoliły jedynie na wyegzekwowanie części należności objętych tytułem wykonawczym.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutu naruszenia art. 54 § 5a u.p.e.a., Organ II instancji stwierdził, że przywołany przepis nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Z dyspozycji ww. przepisu wynika, że organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne. W niniejszej sprawie Organ I instancji, rozpatrując skargę Spółki, nie dopatrzył się wadliwości zaskarżonej czynności egzekucyjnej i w związku z tym nie zachodziła przesłanka do uchylenia przedmiotowej czynności.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 110c § 1 u.p.e.a., Dyrektor argumentował, że przepis ten definiuje jedynie tryb przystąpienia przez administracyjny organ egzekucyjny do egzekucji z nieruchomości, tj. "Organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości", a nie czynność związaną z dokonaniem zajęcia nieruchomości.

Dyrektor zakwestionował również zarzut Spółki naruszenia art. 7 § 2 u.p.e.a., poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i tym samym naruszenie zasady o stosowaniu środków egzekucyjnych najmniej uciążliwych dla zobowiązanego. Odnosząc się do tego zarzutu Dyrektor wyjaśnił, że Organ egzekucyjny przystępując w dniu 10 listopada 2017 r. do egzekucji z nieruchomości należącej do Spółki wziął pod uwagę fakt, że z jej majątku, ujawnionego w toku dotychczas prowadzonego postępowania podlegającego egzekucji administracyjnej, nie uzyska się środków celem zaspokojenia wszystkich zaległości względem Skarbu Państwa.

Ponadto ze sprawozdania złożonego przez Naczelnika z 20 marca 2018 r. wynika, że według stanu na 10 listopada 2017 r. zaległości zobowiązanej Spółki dochodzone tytułami wykonawczymi przez Organ egzekucyjny wynosiły łącznie 96 235 252,50 zł [przedmiotowa kwota stanowiła należności dochodzone tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S., Marszalka Województwa [...], Burmistrza Miasta W.]. Natomiast kwota wyegzekwowana na skutek dotychczas dokonanych czynności egzekucyjnych, tj. zajęć wierzytelności na rachunkach bankowych, zajęć innych wierzytelności, np. u kontrahentów, u komornika sądowego według stanu na 10 listopada 2017 r. wynosiła łącznie 6 367 928,11 zł.

Z wyżej wymienionego sprawozdania wynika ponadto, że w chwili wszczęcia egzekucji z nieruchomości należącej do zobowiązanej Spółki jedynym zajęciem, z którego pozyskiwano środki na zaspokojenie zaległości, było zajęcie skierowane 11 września 2017 r. do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P., B.R. [z tytułu pozyskanej kwoty w toku postępowania prowadzonego wobec G. Sp. z o.o. na wniosek Spółki] – według stanu na 10 listopada 2017 r. uzyskana kwota z przedmiotowego zajęcia wynosiła łącznie 12 231,96 zł. Pozostałe zajęcia, tj. zajęcia wierzytelności na rachunkach bankowych, zajęcia innych wierzytelności u kontrahentów, nie były już realizowane z uwagi na brak środków do przekazania [poszczególne rachunki bankowe zostały zamknięte, na otwartych rachunkach bankowych brak środków, współpraca z kontrahentami nie występowała].

Biorąc pod uwagę fakt, że postępowanie egzekucyjne prowadzone z dotychczas ujawnionych składników majątkowych zobowiązanej Spółki stało się nieskuteczne, Naczelnik zobowiązany był do przystąpienia egzekucji z nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zarzucił Organowi II instancji naruszenie:

– art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez błędną jego wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie egzekucja jest celowa i dopuszczalna;

– art. 36 § 1 u.p.e.a., poprzez brak przeprowadzenia postępowania celem ustalenia sytuacji finansowej Spółki;

– art. 54 § 5a u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie oraz nieuwzględnienie skargi na czynności egzekucyjne Organu egzekucyjnego i w konsekwencji nieuchylenie zakwestionowanych czynności egzekucyjnych, jak też uznanie, że zarzuty podniesione w skardze nie dotyczą prawidłowości [sposobu i formy] czynności egzekucyjnych;

– art. 110c § 1 u.p.e.a., poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, polegające na uznaniu, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zastosowania przedmiotowego środka egzekucyjnego;

– art. 7 § 2 u.p.e.a., poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i tym samym naruszenie zasady – wynikającej z powyższego przepisu – o stosowaniu środków egzekucyjnych najmniej uciążliwych dla Strony.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i powtórzył przedstawione w nim argumenty. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066] sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."], sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 P.p.s.a.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane zarzuty oraz argumenty uzasadnienia skargi, Sąd stwierdził, że nie istnieją podstawy do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Przedmiotem sporu w sprawie jest, to czy organy prawidłowo rozstrzygnęły o niezasadności wniesionej przez Skarżącą skargi na czynności egzekucyjne związane z zajęciem nieruchomości.

W tak zakreślonym przedmiocie sporu, na wstępie należy zaznaczyć, że postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Procedura ustanowiona w u.p.e.a., nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Podkreślić też należy, że w postępowaniu tym, przy pewnej ochronie praw zobowiązanego, dominuje jednak interes wierzyciela. Istnienie tytułu wykonawczego uprawnia bowiem wierzyciela do prowadzenia czynności zmierzających do wyegzekwowania przysługujących mu należności. W rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. tytułu wykonawczego nr [...] z 22 lutego 2017 r. obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie należności głównej 2 654 292 zł, odpis którego to tytułu doręczono Skarżącej 27 lutego 2017 r.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej [§ 4]. W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie [§ 5]. W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności [§ 5a].

W realiach rozpoznawanej sprawy szczególnego podkreślenia wymaga, że skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty [por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2017 r., II FSK 3048/15, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13].

Z poczynionych powyżej rozważań wynika zatem jednoznacznie, że skarga na czynności egzekucyjne może być skutecznie wywiedziona wyłącznie z takich okoliczności, które nie dają zobowiązanemu prawa do wystąpienia z innym środkiem prawnym wynikającym z u.p.e.a. Omawiana skarga może dotyczyć wyłącznie konkretnej czynności organu egzekucyjnego, natomiast nie może obejmować zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, prawidłowości jego prowadzenia, czy działań wierzyciela poprzedzających wystawienie tytułu wykonawczego [por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2012 r., II FSK 2555/10].

Oznacza to, że skarga, o której stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a., nie może być traktowana przez zobowiązanego jako jeden z wielu środków prawnych [środków zaskarżenia, wniosków], w których będzie przedstawiał te same argumenty i te same żądania, a organ każdorazowo będzie je rozpatrywał co do istoty. Innymi słowy, w sprawie zainicjowanej skargą na czynności egzekucyjne zobowiązany nie może skutecznie kwestionować zastosowania środka egzekucyjnego z powodu – w jego przekonaniu – niezgodnego z prawem prowadzenia egzekucji, nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji. Są to bowiem zagadnienia podlegające rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu w innych trybach przewidzianych w u.p.e.a., jak zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W konsekwencji, przedmiotem skargi wnoszonej na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Według treści przepisu art. 1a pkt 2 u.p.e.a., pod pojęciem czynności egzekucyjnej należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania środka egzekucyjnego. Działania, o których stanowi ten przepis, obejmują działania faktyczne oraz oświadczenia woli lub wiedzy organu egzekucyjnego, od których nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Z kolei środek egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym to konkretne narzędzie, przy użyciu którego dokonuje się egzekucji. Stosownie do art. 1a pkt 12 u.p.e.a. środki egzekucyjne dzieli się na te, które znajdują zastosowanie przy egzekucji należności pieniężnych i na te dla obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jednym ze środków egzekucyjnych z grupy pierwszej dotyczącej należności pieniężnych jest m.in. egzekucja z nieruchomości. Tym samym należy stwierdzić, w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia [por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13].

W kontekście poczynionych wyżej rozważań stwierdzić należy, że zarzuty wniesionej przez zobowiązanego skargi na czynność egzekucyjną [zajęcie nieruchomości] w istocie wskazuje, że Skarżąca kwestionuje prawidłowość wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zarzuca bowiem, że: egzekucja była niecelowa i niedopuszczalna, zarzuty podniesione w skardze dotyczą prawidłowości [sposobu i formy] czynności egzekucyjnych, nie zachodzą przesłanki prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zastosowania zajęcia nieruchomości Skarżącej, zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, nie ustalono sytuacji majątkowej Skarżącej, a ponadto nie zastosowano art. 54 § 5a u.p.e.a.

Podniesione w niniejszej sprawie zarzuty nie mogą osiągnąć zamierzonego rezultatu, ponieważ stanowią w istocie zarzuty wobec postępowania egzekucyjnego wnoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. lub ewentualne podstawy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego wynikające z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. tj. odmiennych od skargi na czynność egzekucyjną środka zaskarżenia przewidzianego w u.p.e.a. Z uwagi bowiem na opisywaną już wcześniej zasadę niekonkurencyjności środków, skarga na czynność egzekucyjną nie może dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a., czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego o którym mowa w art. 59 u.p.e.a.

Przechodząc do istoty sprawy wskazać należy, że analiza akt administracyjnych wykazuje, że działania organu związane z zajęciem nieruchomości były zgodne z prawem. Zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym zgodnie z treścią art. 7 i art. 1a pkt 12a u.p.e.a. [zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w ustawie] oraz zgodnie z art. 110c §1 – 5 u.p.e.a.

Stosownie do treści art. 110c u.p.e.a. organ egzekucyjny przystępuje do egzekucji administracyjnej z nieruchomości przez zajęcie nieruchomości [§ 1]. Zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony [§ 2]. Równocześnie z wysłaniem zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, organ egzekucyjny składa do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji lub o złożenie tego wniosku do zbioru dokumentów [§ 3]. Zajęcie nieruchomości jest dokonane z chwilą doręczenia zobowiązanemu wezwania, o którym mowa w § 2, z tym że dla zobowiązanego, któremu nie doręczono wezwania, jak też w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej lub złożenia wniosku organu egzekucyjnego do zbioru dokumentów, z zastrzeżeniem § 5 [§ 4]. Dla każdego, kto wiedział o wszczęciu egzekucji, skutki zajęcia powstają z chwilą, gdy o wszczęciu egzekucji powziął wiadomość, chociażby wezwanie nie zostało jeszcze zobowiązanemu wysłane ani wpis w księdze wieczystej nie był jeszcze dokonany [§ 5].

Jak wynika z akt sprawy, zgodnie z treścią art. 110c § 2 u.p.e.a. Organ egzekucyjny wezwaniem z 10 listopada 2017 r., nr [...] [doręczonym 28 listopada 2017 r.] dokonał zajęcia nieruchomości położonej w mieście W., dla której Sąd Rejonowy w W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz wezwał zobowiązaną Spółkę do zapłaty należności pieniężnych egzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 22 lutego 2017 r. [odpis tytułu wykonawczego na podstawie którego sporządzono przedmiotowe zajęcie nieruchomości doręczono zobowiązanej Spółce uprzednio w dniu 27 lutego 2017 r.] wraz z należnymi odsetkami i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości.

Jednocześnie realizując obowiązek wynikający z art. 110c § 3 u.p.e.a. Organ egzekucyjny przesłał do Sądu Rejonowego w W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, elektroniczny wniosek o wpis w księdze wieczystej nr [...] utworzonej dla ww. nieruchomości, zaś Sąd Rejonowy w dniu 10 listopada 2017 r. wpisał w księdze wieczystej prowadzonej dla zajętej nieruchomości wzmiankę o wszczęciu z niej egzekucji.

Organ egzekucyjny dokonujący powyższych czynności był do nich upoważniony w świetle treści art. 19 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz do zabezpieczania takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV, z zastrzeżeniem § 2-8.

W takim stanie skarga na wskazaną czynność egzekucyjną nie znajduje żadnego uzasadnienia, a zarzuty skargi jako niezasadne nie zasługiwały na uwzględnienie.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a., poprzez błędną jego wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie egzekucja jest celowa i dopuszczalna, tut. Sąd stanął na stanowisku, że jest on niezasadny.

W myśl ww. artykułu organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej przez co należy rozumieć czynność polegającą na sprawdzeniu czy otrzymany tytuł wykonawczego spełnia przesłanki ku temu, aby na jego podstawie prowadzić egzekucję. Do takich przesłanek należą:

– obowiązek wskazany w tytule wykonawczym musi podlegać egzekucji administracyjnej;

– tytuł wykonawczy musi być wystawiony przez uprawniony podmiot;

– konkretny organ egzekucyjny musi być właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym;

– osoba wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany podlega orzecznictwu polskich organów administracji publicznej.

W przedmiotowej sprawie tytuł wykonawczy nr [...] z 22 lutego 2017 r., na podstawie którego 10 listopada 2017 r. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości należącej do zobowiązanej Spółki spełniał wszystkie z ww. wymienionych przesłanek w chwili wszczęcia egzekucji na jego podstawie [k. 8-9 akt egzekucyjnych.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 36 § 1 u.p.e.a., poprzez brak przeprowadzenia postępowania celem ustalenia sytuacji majątkowej Spółki, należy zauważyć, że Organ egzekucyjny 5 października 2016 r. pismem nr [...] zwrócił się do Skarżącej, o wskazanie wszystkich kontrahentów Skarżącej z wyszczególnieniem kontrahentów posiadających nieuregulowane należności wraz z ich dokładnymi danymi adresowymi, jak również o wskazanie informacji o posiadanych rachunkach bankowych przez Skarżącą [k. 1-3 akt egzekucyjnych]. W odpowiedzi na ww. pismo 6 października 2016 r. Skarżąca poinformowała Naczelnika, że na podstawie art. 36 § 2 u.p.e.a. uchyla się od wykonania żądania zawartego w ww. wezwaniu [k. 4 akt egzekucyjnych]. Z uwagi na fakt, że uzasadnienie zobowiązanej Spółki dotyczące uchylenia się od wykonania żądania w ocenie Organu egzekucyjnego nie znajdowało odzwierciedlenia w sprawie – w dniu 19 października 2016 r. pismem nr [...] ponownie zwrócono się do Skarżącej o wskazanie wszystkich jej kontrahentów z wyszczególnieniem kontrahentów posiadających nieuregulowane należności wraz z ich dokładnymi danymi adresowymi, jak również o wskazanie informacji o posiadanych rachunkach bankowych przez Skarżącą [k. 6-7 akt egzekucyjnych]. Skarżąca mimo ponaglenia, nie przedstawiła żądanych informacji.

Podkreślenia wymaga, że brak wskazania przez Skarżącą majątku, do którego Organ egzekucyjny mógłby skierować skuteczną egzekucję uzasadniał podjęcie przez Naczelnika podjęcie działań zmierzających do zastosowania środka egzekucyjnego wymienionego w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., m.in. zajęcia nieruchomości, skoro dotychczas stosowane środki egzekucyjne pozwoliły jedynie na wyegzekwowanie części należności objętych tytułem wykonawczym.

Nie sposób pomijać i tego, że na Skarżącej ciążą zobowiązania opiewające na relatywnie wysokie kwoty: ze sprawozdania złożonego przez Naczelnika z 20 marca 2018 r. wynika, że według stanu na 10 listopada 2017 r. zaległości zobowiązanej Spółki dochodzone tytułami wykonawczymi przez Organ egzekucyjny wynosiły łącznie 96 235 252,50 zł [przedmiotowa kwota stanowiła należności dochodzone tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S., Marszalka Województwa [...], Burmistrza Miasta W.], przy czym na skutek dotychczas dokonanych czynności egzekucyjnych, tj. zajęć wierzytelności na rachunkach bankowych, zajęć innych wierzytelności, np. u kontrahentów, u komornika sądowego według stanu na 10 listopada 2017 r. organom udało się wyegzekwować jedynie 6 367 928,11 zł. Ponadto, jedynym zajęciem, z którego pozyskiwano środki na zaspokojenie zaległości, było zajęcie skierowane 11 września 2017 r. do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P., gdzie uzyskana kwota z przedmiotowego zajęcia wynosiła łącznie 12 231,96 zł, zaś pozostałe zajęcia, tj. zajęcia wierzytelności na rachunkach bankowych, zajęcia innych wierzytelności u kontrahentów, nie były już realizowane z uwagi na brak środków do przekazania [poszczególne rachunki bankowe zostały zamknięte, na otwartych rachunkach bankowych brak środków, współpraca z kontrahentami nie występowała].

Ustosunkowując się natomiast do zarzutu Skarżącej naruszenia art. 54 § 5a u.p.e.a., Sąd wyjaśnia, że organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne. W niniejszej sprawie Organ I instancji, rozpatrując skargę Strony na czynności egzekucyjne, nie dopatrzył się wadliwości zaskarżonej czynności, i w związku z tym nie zachodziła przesłanka do uchylenia przedmiotowej czynności.

Ostatnim zarzutem podniesionym przez Skarżącą było naruszenie art. 7 § 2 u.p.e.a., poprzez zastosowanie zbył uciążliwego środka egzekucyjnego i tym samym naruszenie zasady o stosowaniu środków egzekucyjnych najmniej uciążliwych dla zobowiązanego. Zarzut ten w ocenie Sądu był również chybiony. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że Organ egzekucyjny, przystępując 10 listopada 2017 r. do egzekucji z nieruchomości należącej do Skarżącej, wziął pod uwagę fakt, że z majątku ww. Spółki, ujawnionego w toku prowadzonego postępowania podlegającego egzekucji administracyjnej, nie uzyska się środków celem zaspokojenia wszystkich zaległości względem Skarbu Państwa.

W szczególności Organ egzekucyjny zwrócił uwagę, że według stanu na 10 listopada 2017 r. zaległości zobowiązanej Spółki dochodzone tytułami wykonawczymi przez Organ egzekucyjny wynosiły 96 235 252,50 zł [na przedmiotową kwotę jak wyjaśnił Organ II instancji składały się: należności dochodzone tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S., Marszałka Województwa [...], Burmistrza Miasta W.]. Natomiast kwota wyegzekwowana na skutek dotychczas dokonanych czynności egzekucyjnych, tj. zajęć wierzytelności na rachunkach bankowych, zajęć innych wierzytelności, np. u kontrahentów, u komornika sądowego według stanu na 10 listopada 2017 r. wynosiła 6 367 928,11 zł. Jednocześnie Organ egzekucyjny podkreślił, że w chwili wszczęcia egzekucji z nieruchomości należącej do zobowiązanej Spółki jedynym zajęciem, z którego pozyskiwano środki na zaspokojenie zaległości było zajęcie skierowane 11 września 2017 r. do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P., która wynosiła łącznie 12 231,96 zł [według stanu z 10 listopada 2017 r.]. Pozostałe zajęcia, tj. zajęcia wierzytelności na rachunkach bankowych, zajęcia innych wierzytelności u kontrahentów nie były już realizowane z uwagi na brak środków do przekazania [poszczególne rachunki bankowe zostały zamknięte, na otwartych rachunkach bankowych brak środków, współpraca z kontrahentami nie występowała], a na wezwania o wskazanie wszystkich kontrahentów Skarżąca zignorowała.

Dostrzeżenia zarazem wymaga, że Skarżąca nie wykazała również stanu "uciążliwości", jak również, że nie wykazała jaką ewentualnie "mniej uciążliwą" czynność w celu wyegzekwowania wierzytelności powinien podjąć względem niej organ. Egzekucja zawsze stanowi przymusowy sposób realizacji zobowiązania, kiedy dłużnik dobrowolnie nie wypełnia ciążącego na nim obowiązku. Należy podkreślić, że administracyjny organ egzekucyjny dokonuje wyboru środków egzekucyjnych, które zastosuje w trwającym postępowaniu egzekucyjnym. Organ egzekucyjny powinien stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego [art. 7 § 2 u.p.e.a.]. Wyboru środka egzekucyjnego organ nie powinien dokonywać mechanicznie, lecz mając na względzie sytuację majątkową zobowiązanego. Skoro jednak Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. nie uzyskał od Skarżącej informacji o alternatywnych, mniej uciążliwych środkach egzekucyjnych, te zaś które podjął – nie wywołały zamierzonego rezultatu i nie spowodowały efektywnego, pełnego wyegzekwowania całej kwoty, to był zobowiązany zastosować skuteczne środki egzekucyjne co do ustalonych i podlegających egzekucji składników majątku Skarżącej, w tym zająć nieruchomość. Przypomnienia wymaga, że w postępowaniu egzekucyjnym dłużnik nie jest pozbawiony aktywności – może wskazywać składniki majątku pozwalające na zaspokojenie wierzyciela w sposób jak najbardziej dla siebie optymalny, minimalizując w ten sposób uciążliwość związaną z egzekucją, może też, a nawet powinien dobrowolnie zrealizować dochodzone od niego świadczenie.

W tym stanie rzeczy uznając postanowienie za prawidłowe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.