Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1285/82
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1983-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 1972 nr 27 poz. 192
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.
Teza: 1. Organ administracji nie może orzekać o podziale nieruchomości z powołaniem na przepisy prawa budowlanego dotyczące zabudowy planowej, ponieważ kwestie takiego podziału regulowane są tylko przepisami art. 18 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach /Dz.U. nr 27 poz. 192 ze zm./.

2. Z zakresu przedmiotowego cytowanej ustawy wynika jednoznacznie, że nie ma ona zastosowania do terenów leżących poza granicami administracyjnymi miast, przy czym dla terenów takich brak jest w ogóle uregulowań prawnych o charakterze lex specialis, w związku z czym sprawy podziału takich nieruchomości regulowane są przepisami kodeksu cywilnego i podlegają kognicji sądu powszechnego.

TEZY

1. Organ administracji nie może orzekać o podziale nieruchomości z powołaniem na przepisy prawa budowlanego dotyczące zabudowy planowej, ponieważ kwestie takiego podziału regulowane są tylko przepisami art. 18 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach /Dz.U. nr 27 poz. 192 ze zm./.

2. Z zakresu przedmiotowego cytowanej ustawy wynika jednoznacznie, że nie ma ona zastosowania do terenów leżących poza granicami administracyjnymi miast, przy czym dla terenów takich brak jest w ogóle uregulowań prawnych o charakterze lex specialis, w związku z czym sprawy podziału takich nieruchomości regulowane są przepisami kodeksu cywilnego i podlegają kognicji sądu powszechnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Marty Z. na decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 31 maja 1982 r. w przedmiocie odmowy podziału działki we wsi B. i na podstawie art. 207 par. 1 i 3 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Miasta i Gminy K.-J. z dnia 31 marca 1982 r., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Prezydenta M. St. Warszawy kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.


UZASADNIENIE

Naczelnik Miasta i Gminy K.-J. wydał dla Marty Z. w dniu 29 sierpnia 1980 r. informację o terenie dotyczącą działki nr 417 o powierzchni 42 ary w obrębie wsi B., będącej własnością Marty i Ignacego małżonków Z. W informacji nr GKML/8330/A/255/80, wydanej z powołaniem się na par. 6 i 7 rozporządzenia Ministra Gospodarki terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz.U. nr 8 poz. 48 ze zm./, określono, że teren, na którym znajduje się działka nr 417, przeznaczony jest pod "zabudowę obiektami usługowymi i przemysłowymi dla obsługi uzdrowiska. Ze względu na wysokość klasy gleb aktualnie wstrzymana jest wszelka zabudowa".

W listopadzie 1981 r. do Urzędu M. St. Warszawy wpłynął wniosek małżonków Z. "o wprowadzenie zmiany do planu zagospodarowania i wydania dla nas pozytywnej informacji o terenie", z uzasadnieniem, że ze względu na podeszły wiek chcą działkę podzielić między dwie córki, z których jedna zamieszkuje w istniejącym domu na działce, a druga - po podziale - mogłaby wybudować dla siebie budynek mieszkalny.

W aktach sprawy brak jest dokumentu wskazującego na sposób załatwienia tego wniosku, natomiast w dniu 31 marca 1982 r. Naczelnik Miasta i Gminy K.-J. wydał decyzję nr GKML/8330-B/14/82, w której - powołując się na par. 45 ust. 3 pkt 2 cytowanego wyżej rozporządzenia - odmówił zgody na realizację budynku mieszkalnego i podział działki nr 417, uzasadniając to odmiennym przeznaczeniem terenu w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego, uchwalonym przez Radę Narodową miasta K.-J. w dniu 29 maja 1978 r.

Od decyzji tej odwołała się Marta Z. /Ignacy Z. zmarł dnia 5 kwietnia 1982 r./, wnosząc o zgodę na dokonanie podziału działki. prezydent M. St. Warszawy odwołania nie uwzględnił i własną decyzją nr UA-T-IV-Uo/44-82 z dnia 31 maja 1982 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy z powołaniem się na par. 45 cytowanego rozporządzenia i z uzasadnieniem podobnym do podanego w decyzji organu I instancji.

Marta Z. zaskarżyła tę decyzję ostateczną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ograniczając swoje żądanie do samego podziału działki i rezygnując z zabudowy. Wówczas dopiero organ II instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające co do charakteru spornej działki i możliwości jej podziału i zabudowy; wyraził to w odpowiedzi na skargę, w której podał, że przewidywana jest zmiana planu ogólnego i przeznaczenia spornej działki, obecnie jednak nie ma możliwości zmiany decyzji, wobec czego wnosi o oddalenie skargi.

W toku rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym córka skarżącej - Liliana Z., działająca jako jej pełnomocnik, wyjaśniła, że w okresie poprzedzającym decyzję z dnia 31 marca 1982 r. nie składali wniosku o pozwolenie na budowę, lecz o podział działki. Poinformowała także, że wieś B. nie znajduje się w granicach administracyjnych miasta K.-J., lecz leży na terenie gminy K.-J.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawa była prowadzona przez organy obu instancji niezgodnie z wnioskami strony i przy zastosowaniu niewłaściwych przepisów prawa. Kwestią zasadniczą w rozpatrywanej sprawie jest położenie spornej działki, jak bowiem wynika z wyjaśnień Liliany Z., nie zakwestionowanych przez pełnomocnika Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, działka ta znajduje się we wsi B., która wprawdzie należy administracyjnie do gminy K.-J., lecz nie jest położona w granicach administracyjnych miasta K.-J. Pozostaje to w bezpośrednim związku z zakresem uprawnień organów administracji i podstawą prawną wydanych decyzji. W aktach sprawy brak jest wniosku strony, w związku z którym wydana została decyzja z dnia 31 marca 1982 r. odmawiająca zgody na realizację budynku mieszkalnego i podział działki. Liliana Z. na zapytanie Sądu wyjaśniła, że wniosek taki był złożony i dotyczył tylko podziału działki. Niezależnie jednak od treści tego wniosku, organ administracji nie mógł orzekać w sprawie podziału działki na podstawie przepisów prawa budowlanego, jak to wskazał w decyzji, ponieważ kwestie te są regulowane tylko przepisami art. 18 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach /Dz.U. nr 27 poz. 192 ze zm./. Z Zakresu przedmiotowego tej ustawy i treści art. 18 wynika jednoznacznie, że nie ma ona zastosowania do terenów leżących poza granicami administracyjnymi miasta, przy czym dla terenów takich brak jest w ogóle uregulowań prawnych o charakterze lex specialis, w związku z czym sprawy tego rodzaju uregulowane są przepisami kodeksu cywilnego i podlegają kognicji sądu powszechnego. Wynika z tego, że organy administracji nie są właściwe do orzekania w formie decyzji o dopuszczalności podziału nieruchomości leżącej poza granicami administracyjnymi miast, a decyzja w tym przedmiocie jest wydana bez podstawy prawnej.

organy administracji mogą jedynie na żądanie sądu powszechnego wydać opinię o dopuszczalności podziału nieruchomości z punktu widzenia planu zagospodarowania przestrzennego.

Jako dodatkowe uchybienie należy wskazać brak rozpoznania wniosku małżonków Z. o wprowadzenie zmiany /Odstępstwa/ do planu zagospodarowania przestrzennego w kierunku zmiany przeznaczenia ich działki, co jest naruszeniem przez organy administracji art. 7, art. 12 par. 1, art. 61 par. 1 i art. 104 par. 1 Kpa. Organy te bowiem prowadziły postępowanie wyłącznie pod kątem budowy domu, co - jak wynika z dokumentów sprawy i wyjaśnień w toku rozprawy - było traktowane przez stronę jako zdarzenie przyszłe i niepewne, kwestią podstawową natomiast był podział działki.

Uznając zatem, że w sprawie podziału spornej działki organy administracji nie były właściwe do orzekania, orzekały natomiast z powołaniem się na przepisy prawne nie mające w tej sprawie zastosowania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji organów obu instancji na podstawie art. 207 par. 1 i 3 Kpa w związku z art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa i orzekł o kosztach zgodnie z art. 208 Kpa.