Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 166/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 48 ust. 2-3, art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. b-c, art. 81 ust. 4, art. 82b ust. 1 pkt 1-3, art. 82b ust. 2-3, art. 84a ust. 1 pkt 1, art. 84a ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Donata Starosta Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi H. W. na postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie robót budowlanych 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] października [...] r. nr [...]; 2. uchyla postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września [...] r. nr [...] i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...] lipca [...] r. nr [...]; 3. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 4. zasądza od W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz H. W. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. nr [...] (dalej postanowienie z 4 października 2011 r.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu P.skiego (dalej PINB albo organ I instancji), na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) zawiesił postępowanie administracyjne, wszczęte z urzędu, w sprawie robót budowlanych wykonywanych w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym dwulokalowym zlokalizowanym na działce nr ewidencyjny [...], położonej przy ul. S. [...] w P., do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, to jest zakończenia postępowania przed Sądem Rejonowym P. - Nowe Miasto i Wilda w P. o nakazanie złożenia oświadczenia woli.

W uzasadnieniu PINB wyjaśnił, że dnia [...] listopada 2010 r. (k. 1-5 akt PINB) został poinformowany przez H. W. (dalej Żaląca albo Skarżąca) o złym stanie technicznym lokalu mieszkalnego nr 1 (stanowiącego Jej współwłasność) w budynku mieszkalnym dwulokalowym, zlokalizowanym na działce o nr ewidencyjnym [...], położonej przy ul. S. [...] w P., z powodu robót budowlanych wykonywanych w lokalu nr [...].

Na podstawie kontroli przeprowadzonej dnia [...] stycznia 2011 r. przez pracowników PINB stwierdzono, że w wyżej opisanym budynku mieszkalnym, w lokalu nr [...] (część prawa) prowadzone są roboty budowlane w zakresie modernizacji, nadbudowy i rozbudowy. Po przeprowadzeniu kolejnej kontroli dnia [...] marca 2011 r. stwierdzono, że w ramach przedmiotowych robót budowlanych wykonywanych w lokalu nr [...] dokonano rozbudowy budynku o żelbetową klatkę schodową o wymiarach w planie 2,75 x 2,30 m. Rozbudowa i nadbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego nie jest wyłączona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, wynikającego z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej pb bądź prawo budowlane).

W oparciu o pismo Starostwa Powiatowego w P. z [...] lutego 2011 r. znak [...] ustalono, że Starosta P. (dalej Starosta) nie wydawał decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie rozbudowy i nadbudowy tego obiektu. Z pisma Urzędu Miejskiego w P. z [...] marca 2011 r. znak [...] wynika, że działka nr ewidencyjnym [...], położona przy ul. S. [...] w P. objęta jest ustaleniami planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego P. S., zatwierdzonego Uchwałą Rady Miasta P. nr [...] z dnia [...] grudnia 1994 r., zmienionego uchwałą Rady Miasta P. nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. i uchwałą Rady Miasta P. nr [...] z dnia [...] maja 1998 r.

Na podstawie informacji z rejestru gruntów oraz wydruków z aktualnej treści ksiąg wieczystych ustalono, że Sąd Rejonowy P. S. Miasto prowadzi:

1) księgę wieczystą nr [...] dla nieruchomości lokalowej stanowiącej lokal mieszkalny nr [...] w budynku zlokalizowanym przy ul. S. [...] w P., w której jako współwłaściciele tej nieruchomości wskazani są H. W. i W. W.;

2) księgę wieczystą nr [...] dla nieruchomości lokalowej stanowiącej lokal mieszkalny nr [...] w budynku zlokalizowanym przy ul. S. [...] w P., w której jako współwłaściciele tej nieruchomości wskazani są B. G. i J. G. (dalej Uczestnicy);

3) księgę wieczystą nr [...] dla nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę gruntu nr ewidencyjny [...], położoną przy ul. S. [...] w P., w której jako współwłaściciele tej nieruchomości wskazani są współwłaściciele wyżej wskazanych nieruchomości lokalowych.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] (dalej postanowienie z 21 marca 2011 r.), PINB nakazał B. G. i J. G. wstrzymanie robót budowlanych wykonywanych w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym dwulokalowym zlokalizowanym na działce nr ewidencyjny [...], położonej przy ul. S. [...] w P., polegających na nadbudowie i rozbudowie obiektu i przedstawienie w terminie 60 dni od daty doręczenia postanowienia: a) zaświadczenia Burmistrza Miasta P. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; b) 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego; c) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Dnia [...] czerwca 2011 r. do PINB wpłynęło pismo B. i J. G. do którego załączono: 4 egz. projektu budowlanego oraz informację o terenie z dnia [...] stycznia 2011 r. znak [...] wydaną przez Burmistrza P. Z pisma tego wynika, że przed Sądem Rejonowym P. - Nowe Miasto i Wilda w P. I Wydział Cywilny (dalej Sąd Rejonowy) toczy się postępowanie w sprawie zniesienia współwłasności przedmiotowej nieruchomości, co potwierdzają dwa dokumenty, załączone do powyższego pisma, wydane przez ów Sąd. Są to: postanowienie z dnia [...] kwietnia 2011 r. [...] i pismo z dnia [...] maja 2011 r.

Dnia [...] września 2011 r. do PINB wpłynął wniosek Uczestników o zawieszenie postępowania w sprawie robót budowlanych wykonywanych w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym dwulokalowym zlokalizowanym na działce o nr ewidencyjnym [...], położonej przy ul. S. [...] w P. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, to jest zakończenia postępowania przed Sądem Rejonowym o nakazanie złożenia oświadczenia woli o treści upoważniającej Wnioskodawców do złożenia oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Do wniosku załączono kopie pozwu w tym zakresie z prezentatą Sądu Rejonowego.

W związku z tym PINB stwierdził, że postępowanie prowadzone przed Sądem Rejonowym o nakazanie złożenia oświadczenia woli o treści upoważniającej Wnioskodawców do złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi zagadnienie wstępne w stosunku do postępowania administracyjnego, prowadzonego w sprawie robót budowlanych (k. 155 akt PINB).

W zażaleniu z [...] października 2011 r. na postanowienie z [...] października 2011 r. Żaląca zauważyła, że w niniejszej sprawie decyzja może zostać podjęta przez organ nadzoru budowlanego bez rozstrzygania kwestii prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, bowiem pozostałe braki uzasadniają podjęcie decyzji w sprawie rozbiórki i stanowią wystarczającą podstawę do jej nakazania przez organ. Zdaniem Żalącej, Uczestnicy nie złożyli we wskazanym przez organ terminie wymaganych dokumentów, a nawet te złożone budzą wątpliwości co do ich prawidłowości i prawdziwości. Pojawiająca się w aktach mapka, którą objęta jest przedmiotowa nieruchomość, nie funkcjonuje jako aktualna i zarejestrowana.

Żaląca zwróciła jednocześnie uwagę, że rozpoczęta budowa została pozostawiona bez jakiegokolwiek zabezpieczenia przed niszczeniem, co ma wpływ również na Jej nieruchomość. Nie zabezpieczono dachu, z którego leje się woda, która nie jest kierowana do rynien, wnika w stropy, stanowiąc w okresie większych opadów zagrożenie dla osób przechodzących w pobliżu. Zalewane są również fundamenty. Zawieszenie postępowania na tym etapie, bez zabezpieczenia wstrzymanej budowy, jest niedopuszczalne (k. 21-20 akt WWINB).

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] grudnia 2011 r.) Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WWINB bądź Wojewódzki Inspektor) utrzymał w mocy postanowienie z [...] października 2011 r.

W uzasadnieniu WWINB opierając się na analizie akt sprawy stwierdził, że Uczestnicy poinformowali PINB o toczącym się przed Sądem Rejonowym postępowaniu w sprawie o nakazanie złożenia zastępczego oświadczenia woli za H. i W. W., upoważniającego pozostałych współwłaścicieli nieruchomości położonej w miejscowości P. S., tj. Uczestników do dysponowania ww. nieruchomością na cele budowlane.

WWINB podkreślił, że organ nadzoru budowlanego w trakcie postępowania wyjaśniającego obowiązany jest do zbadania czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W sytuacji, gdy nieruchomość należy do kilku współwłaścicieli, w rozpoznawanej sprawie do H. i W. W. oraz Uczestników, wymagana jest zgoda wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, albo zastępujące tę zgodę orzeczenie sądu, bowiem brak zgody jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W ocenie WWINB, toczące się przed Sądem Rejonowym postępowanie w sprawie o nakazanie złożenia zastępczego oświadczenia woli za H. i W. W., upoważniającego pozostałych współwłaścicieli nieruchomości położonej w miejscowości P. S., tj. B. i J. G. do dysponowania w/w nieruchomością na cele budowlane jest przesłanką zawieszenia o której stanowi art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) z dnia [...] lutego 2012 r. H. W. zaskarżyła w całości postanowienie z [...] grudnia 2011 r. utrzymujące w mocy postanowienie z 4 października 2011 r., zarzucając naruszenie art. 7, 11, 12, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, i niewłaściwe zastosowanie art. 97 §1 pkt 4 kpa. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia z [...] grudnia 2011 r. i postanowienia z 4 października 2011 r. w całości oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego może zostać podjęte z pominięciem kwestii prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ponieważ pozostałe okoliczności sprawy są wystarczającą podstawą do nakazania rozbiórki wzniesionego obiektu budowlanego. WWINB w ogóle nie ustalił, czy czynności procesowe przed Sądem powszechnym, skutkujące zawieszeniem postępowania przez organ nadzoru budowlanego w ogóle zostały podjęte. Skarżąca nie została zawiadomiona o wszczęciu jakiegokolwiek postępowania, ani nie doręczono Jej jakiegokolwiek wniosku. Uczestnicy postępowania nie złożyli we wskazanym przez PINB terminie wymaganych dokumentów, a te które zostały złożone budzą wątpliwości co do ich prawidłowości i prawdziwości. Pojawiająca się w aktach mapka, którą objęta jest przedmiotowa nieruchomość, nie jest aktualna. Rozpoczęta przez uczestników postępowania budowa pozostawiona została bez jakiegokolwiek zabezpieczenia przed zniszczeniem i przed szkodliwym wpływem na część mieszkalną Skarżącej. Nie zabezpieczono dachu, z którego leje się woda. Nie jest ona kierowana do jakichkolwiek rynien, dlatego wnika ona w stropy i fundamenty, zamarzając (k. 4-7 akt sądowych).

W piśmie z [...] lutego 2012 r. Skarżąca opisała stan budynku mieszkalnego powstały na skutek prowadzonych w nim robót budowlanych, załączając dokumentację fotograficzną (k. 10-12 akt sądowych).

W odpowiedzi z [...] lutego 2012 r. nr [...] na skargę, Wojewódzki Inspektor wniósł o oddalenie skargi (k. 14 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Przedmiotem kontroli zgodności z prawem sprawowanej przez Sąd w niniejszym postępowaniu było postanowienie WWINB z [...] grudnia 2011 r. oraz poprzedzające jego wydanie postępowanie dotyczące zawieszenia postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego w sprawie robót budowlanych wykonywanych w budynku mieszkalnym dwulokalowym zlokalizowanym na działce nr ewidencyjny [...], położonej przy ul. S. [...] w P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił następujący stan faktyczny:

Na działce nr ewidencyjny [...], położonej przy ul. S. [...] w P. znajduje się budynek, składający się z dwu mieszkań. Lokal mieszkalny nr [...], stanowiący odrębną nieruchomość, zajmowany jest przez H. W., będącą według stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej na dzień [...] marca 2011 r. jego współwłaścicielką w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej wraz z W. W. (wydruk z elektronicznej księgi wieczystej nr [...] – k. 44-55 akt PINB). Lokal mieszkalny nr [...], stanowiący odrębną nieruchomość, według stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej na dzień [...] marca 2011 r., jest własnością B. G. i J. G., na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej (wydruk z elektronicznej księgi wieczystej nr [...] – k. 56-66 akt PINB). Nieruchomość gruntowa, położona w P. S., przy ul. S. [...], o powierzchni [...] ha, oraz części budynku urządzeń które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali nr 1 i 2, jest współwłasnością właścicieli znajdujących się w tym budynku lokali mieszkalnych, przy czym właścicielom lokalu nr [...], dla której to nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta nr [...], udział w nieruchomości wspólnej wynosi [...], a właścicielom lokalu nr [...], dla której to nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta nr [...]1, udział w nieruchomości wspólnej wynosi [...] (wydruk z elektronicznej księgi wieczystej nr [...] – k. 34-43 akt PINB).

Podaniem z [...] listopada 2010 r. W. W. wniosła do PINB o podjęcie działań zmierzających do zaprzestania prowadzonych przez J. G. robót budowlanych, na skutek których Jej mieszkanie ulega dewastacji. W szczególności H. W. wskazała, że na skutek wcześniejszych, wielokrotnych przecieków z balkonu lokalu nr [...] do jej pokoju, zrujnowana została ściana na długości [...] m, wysokości [...] m w Jej pokoju. Od pięciu tygodni ekipa budowlana, zatrudniona przez J. G., weszła do domu, zaczęli kuć mury, tynk, wymieniać stropy. Roboty te to podwyższenie budynku, wymiana stropu. W. W. podała, że latem 2009 r. wykryto u Niej złośliwy nowotwór piersi; była leczona chemioterapią; w grudniu 2009 r. odjęto jej pierś i węzły chłonne; od 1 marca 2010 do 2 kwietnia 2011 r. przeszła cykl 25 naświetlań radioterapeutycznych; leczona jest hormonalnie (k. 1-5 akt PINB).

Podczas oględzin prowadzonych robót budowlanych dnia [...] stycznia 2011 r. [w protokole oględzin omyłkowo wpisano "2010"; k. 13 akt PINB) pracownicy PINB ustalili, że B. G. i J. G. rozpoczęli w należącej do Nich części budynku mieszkalnego roboty budowlane polegające na jego modernizacji, rozbudowie i nadbudowie. Stwierdzono brak wystawienia tablicy budowy, dziennika budowy, projektu budowlanego. Obie części budynku oddzielone są ścianą wspólną. W części budynku zajmowanej przez H. W. pojawiły się zarysowania ścian i podłóg; na ścianie wspólnej pojawiły się pierwsze objawy grzyba. W. W. zgłosiła obawy o stan fundamentów sąsiedniej części budynku, z powodu zwiększenia obciążenia ścian (stropy i nadbudowa budynku). Na szkicu zawartym w protokole oględzin z [...] stycznia 2011 r. zaznaczono przerywaną linią, czarnym długopisem, prostokąt z zapiskiem "część dobudowana"; na wydruku mapy Powiatowego Ośrodka Dokumentacji geodezyjnej i Kartograficznej, opatrzonej datą wydruku 22.12..2010 14:22 także zaznaczono przy części budynku p. G. czarnym cienkopisem, linią przerywaną, prostokąt i dopisano "dobudowa" (protokół oględzin robót budowlanych lub obiektu budowlanego z [...] stycznia 2011 r. – k. 13-13v; wydruk mapy k. 6 akt PINB).

Podczas oględzin terenu budowy dnia [...] marca 2011 r., podczas powtórnej kontroli robót budowlanych, pracownicy PINB stwierdzili, że budynek mieszkalny po stronie lokalu nr 2 został powiększony o dobudowaną część - żelbetonową klatkę schodową o wymiarach w planie 275 x 230 cm. W. W. wskazała, że Inwestor dokonał nadbudowy swojej części budynku o k. 1-3 m, wymieniając stropy nad parterem i budując cała połać dachu od nowa (k. 29-33 akt PINB).

Pismem z [...] kwietnia 2011 r. (prezentata PINB 7 kwietnia 2011 r.), H. W. zgłosiła organowi I instancji fakt kontynuowania robót budowlanych na nieruchomości w dniach [...],[...],[...] marca 2011 r., z udziałem syna Inwestora; zgłosiła zwiększenie się ilości pęknięć sufitów i wyraziła pogląd, że naruszona jest konstrukcja domu; podniosła wątpliwość co do kondycji fundamentów (k. 81 akt PINB). Pismem z dnia [...] maja 2011 r. (prezentata PINB 26 maja 2011 r.), W. W. i W. W. wskazali na postępujące szkody w ich części budynku; wskazali, że prowadzone prace wyburzeniowe i istotne zmiany konstrukcyjne spowodowały znaczne zmiany statyczne budynku; jeśli budynek z 1932 r. na fundamentach kamienno-ceglanych, ścianach z cegły na zaprawie wapiennej i stropach drewnianych zaczął reagować tak dalece, to zaistniałe zmiany muszą być bardzo poważne (k. 85 akt PINB).

B. G. i J. G. przystępując do robót budowlanych nie wystąpili o wydanie pozwolenia na budowę. J. G. podaniem z [...] października 2010 r. dokonał zgłoszenia Staroście P. zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na remoncie dachu z ociepleniem i remoncie elewacji z ociepleniem lokalu i budynku (sprawa nr [...]). Starosta dnia [...] listopada 2010 r. decyzją wniósł sprzeciw od zamiaru podjęcia wyżej opisanych robót budowlanych (pismo Starosty Powiatowego w P. z [...] lutego 2011 r. – k. 28 akt PINB).

Dla działki nr ewid. [...], obręb P. S., arkusz mapy [...], położonej w P. przy ul. S. obowiązuje plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego P. S., zatwierdzony Uchwałą Rady Miasta P. nr [...] z [...] grudnia 1994 r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa P. nr [...], poz. [...], zmieniany w zakresie ustaleń realizacyjnych dla poszczególnych obszarów funkcjonalnych uchwałą Rady Miasta P. z [...] marca 2001 r. nr [...], ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego nr 30, poz. 475 i w zakresie wielkości działek budowlanych uchwałą Rady Miasta P. z dnia [...] maja 1998 r. nr [...], ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa P. nr [...], poz. 120 (dalej Plan). W Planie tym działka nr ewid. [...], oznaczona jest jako tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z fragmentem pod poszerzenie ul. R. (pismo Burmistrza P. z [...] marca 2011 r. nr [...] – k. 68, 100-117 akt PINB).

Postanowieniem z [...] marca 2011 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] marca 2011 r.), PINB na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 pb i art. 123 kpa nakazał B. G. i J. G.: 1. wstrzymanie robót budowlanych wykonywanych w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym dwulokalowym zlokalizowanym na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. S. [...] w P., polegających na nadbudowie i rozbudowie obiektu; 2. przedstawienie w terminie 60 dni od daty doręczenia postanowienia: a) zaświadczenia Burmistrza Miasta P. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, b) 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, c) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (k. 69 akt PINB). Postanowienie z [...] marca 2011 r. doręczono prawidłowo zarówno B. G., jak i J. G., na adres ul. K. [...] w P. (k. 69, 73, 74, 78, 76, 99 akt PINB).

W załączeniu do pisma z dnia [...] czerwca 2011 r. B. G. i J. G., zam. ul. K. [...] w P., przedłożyli 4 egzemplarze projektu budowlanego obejmującego remont i rozbudowę jednej części domu dwurodzinnego w P. oraz 4 egzemplarze projektu technicznego konstrukcji prefabrykowanej więźby dachowej z drewna litego łączonego na płytki kolczaste MiTEK. Uczestnicy postępowania przedłożyli również pismo pochodzące z Sądu Rejonowego P. – Nowe Miasto i Wilda z [...] maja 2011 r. [...] informujące o terminie sporządzenia opinii biegłego w sprawie o zniesienie współwłasności i postanowienie Sądu Rejonowego P.-Nowe Miasto i Wilda w P. z [...] kwietnia 2011 r. [...] o zmianie postanowienia z [...] marca 2011 r. w przedmiocie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego (k. 95-99 akt PINB).

Przed Sądem Rejonowym P.-Nowe Miasto i Wilda w P. w sprawie [...], toczy się postępowanie z wniosku B. G. i J. G. o zniesienie współwłasności nieruchomości położonej w miejscowości P. S., ul. S. [...], dla której Sąd Rejonowy P.-S. Miasto w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym 2-lokalowym oraz o podział nieruchomości po zniesieniu współwłasności i utworzenie dwu odrębnych nieruchomości (akta [...]). Postanowieniem z [...] sierpnia 2011 r. [...], Sąd Rejonowy P.-Nowe Miasto i Wilda działając w sprawie z wniosku H. W. przy udziale W. W., B. G. i J. G. o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości: 1. na podstawie art. 618 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 ze zm., dalej kpc) przekazał sprawę do dalszego rozpoznania łącznie ze sprawą z wniosku B. G. i J. G. przy uczestnictwie H. W. i W. W. o zniesienie współwłasności prowadzoną pod sygn. akt [...]; 2. oddalił wniosek B. G. o udzielenie zabezpieczenia (k. 71-72 akt [...]). Sprawa toczy się dalej – zgodnie z art. 618 § 1 i 2 kpc – w pełnym zakresie, przed Sądem Rejonowym P.-Nowe Miasto i Wilda, pod sygnaturą [...] (k. 48 akt IV SA/Po 166/12).

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] lipca 2011 r.), PINB na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie w sprawie robót budowlanych wykonywanych przez Uczestników w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym dwulokalowym zlokalizowanym na działce nr ewidencyjnym [...], położonej przy ul. S. [...] w P., powołując się na prowadzone przed Sądem Rejonowym P.-Nowe Miasto i Wilda postępowanie o zniesienie współwłasności wyżej opisanej nieruchomości (k. 134 akt PINB).

Postanowieniem z [...] września 2011 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] września 2011 r.), WWINB uchylił postanowienie z [...] lipca 2011 r. w całości i odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych wykonywanych w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym dwulokalowym zlokalizowanym na działce nr ewid. [...], położonej przy ul. S. [...] w P. (k. 140-141 akt PINB).

Postanowieniem z [...] października 2011 r. [...], PINB na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa ponownie zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie opisanych powyżej robót budowlanych (k. 155 akt PINB). Rozstrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem WWINB z [...] grudnia 2011 r. nr [...] (k. 162-163 akt PINB).

Aktem notarialnym z dnia [...] maja 2012 r. nr rep. [...], zawartym przed notariuszem J. B., W. W. W. sprzedał J. B. G. przysługujący Mu udział wynoszący ½ cześć w prawie własności lokalu mieszkalnego nr [...] stanowiącego odrębną nieruchomość, znajdującego się w P., w budynku położonym przy ul. S. [...], dla którego Sąd Rejonowy P.-S. Miasto w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...] (k. 359-363 akt I Ns 2732/10; k. 51-52 akt IV SA/Po 166/12).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy wymienionych wyżej dokumentów i odpisów dokumentów, mających charakter dokumentów urzędowych i prywatnych. Sąd dał wiarę wskazanym dokumentom i odpisom dokumentów, bowiem nie zostały one zakwestionowane przez Strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarogodności (106 § 5 ppsa w zw. z – odpowiednio - art. 244 § 1 i art. 245 kpc, i – odpowiednio – art. 252 i 253 kpc; postanowienie SN z 27.1.2006 r. III CK 369/05, OSNC 11/06/187; T. Ereciński w: Kodeks postępowania cywilnego Komentarz LexisNexis 2009 t. 1 s. 707 uw. 32).

Do podstawowych obowiązków organów administracji architektoniczno-budowlanej oraz nadzoru budowlanego zgodnie z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. b i c pb należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, a w szczególności warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projektach budowlanych, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych oraz zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej. Zgodnie z art. 84 ust. 1 pkt 1 pb, do zadań organów nadzoru budowlanego należy dokonywanie kontroli przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego. Kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego obejmuje zgodnie z art. 84a ust. 1 pkt 1 pb kontrolę zgodności wykonywania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym i warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę.

W sytuacji, kiedy do PINB wpływa informacja o podejrzeniu popełnienia samowoli budowlanej ze wskazaniem dodatkowo, że zagraża to życiu oraz zdrowiu innych osób, bezwzględnym obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest szybkie i sprawne przeprowadzenie właściwego postępowania kontrolnego i wydanie takich rozstrzygnięć, dzięki którym ustanie sytuacja naruszenia prawa budowlanego i niebezpieczeństwa utraty życia, i zdrowia ludzkiego.

Warunkiem prawidłowego wypełniania obowiązków przez organy nadzoru budowlanego jest szybkie i trafne zakwalifikowanie prawne sytuacji faktycznej, ustalonej w toku postępowania. Służą temu szczególne uprawnienia, przysługujące organom nadzoru budowlanego – w szczególności prawo uzyskiwania informacji z prowadzonego przez organy administracji architektoniczno-budowlanej rejestru wniosków o pozwolenie na budowę i decyzji o pozwoleniu na budowę – w postaci elektronicznej; uzyskiwania bezzwłocznie kopii ostatecznych decyzji o pozwoleniu na budowę wraz z zatwierdzonym projektem budowlanym, kopii ostatecznych odrębnych decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego wraz z tym projektem, kopii innych decyzji, postanowień i zgłoszeń wynikających z przepisów prawa budowlanego, uzyskiwania wszelkich dokumentów i informacji związanych z czynnościami inspekcyjnymi i kontrolnymi, podejmowanymi przez organy administracji architektoniczno-budowlanej, na wezwanie organów nadzoru budowlanego (art. 82b ust. 1 pkt 1, 2, 3, ust. 2, 3 w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. b i c, ust. 4 i art. 84a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pb); prawo uzyskiwania urzędowych odpisów ksiąg wieczystych – zarówno zwykłego, jak i zupełnego - w trybie art. 362 ust. – odpowiednio – 1 bądź 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (j.t. Dz. U. 2001, nr 124, poz. 1361 ze zm., dalej kwh), prowadzonej dla danej nieruchomości; wypisów i wyrysów z operatu ewidencyjnego gruntów i budynków.

Uwagi organów obu instancji uszło, że przedmiotem współwłasności H. W. i W. W., B. G. i J. G., zarówno w dacie wszczęcia postępowania, jak i w dacie orzekania postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. była nie tylko współwłasność nieruchomości gruntowej, położonej w P. S., przy ul. S. [...], o powierzchni [...] ha, lecz także części budynku i urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali nr 1 i 2 (wydruk z elektronicznej księgi wieczystej nr [...] – k. 34-43 akt PINB). Z chwilą ustanowienia odrębnej własności lokali, powstała współwłasność przymusowa (konieczna), niepodlegająca podziałowi lub zniesieniu współwłasności w częściach ułamkowych gruntu oraz wszystkich części budynków i innych urządzeń nieprzeznaczonych wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali (art. 136 kc w dacie ustanowienia odrębnej własności obu lokali; odpowiednio - J. Ignatowicz w: "Kodeks cywilny. Komentarz" W. Pr. 1972, t. 1 s. 500-501, uw. 2 ad 1 do art. 196; obecnie – po dniu 1 stycznia 1995 r. – po wejściu w życie ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali – Dz.U. nr 85, poz. 388; S. Rudnicki, G. Rudnicki "Komentarz do Kodeksu cywilnego. Własność i inne prawa rzeczowe" LexisNexis 2011 s. 276-276, uw. 3). Tym samym samowola budowlana dotyczyła nie przede wszystkim lokalu nr 2 (jak to zbyt wąsko opisywały organy obu instancji w swych postanowieniach), a nade wszystko nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego (zwłaszcza w zakresie dobudowy betonowej klatki schodowej), przebudowy dachu, zmian w zakresie ścian nośnych, ścian zewnętrznych budynku, fundamentów etc. Na naruszenia w tej materii trafnie zwracała uwagę Skarżąca w swych pismach i wypowiadając się podczas oględzin, do protokołów.

Organ nadzoru budowlanego stwierdzając po przeprowadzonej kontroli naruszenie określonych norm prawa budowlanego, nie powinien zawieszać postępowania z uwagi na toczące się postępowanie przed sądem powszechnym, skoro jego rezultat i tak nie uczyni prowadzonych robót budowlanych zgodnymi z prawem ani nie zniweczy zagrożenia związanego z bezpieczeństwem użytkowania obiektu budowlanego.

W rozpoznawanej sprawie nie ulegało wątpliwości, że Uczestnicy od początku prowadzili roboty budowlane polegające na nadbudowie i rozbudowie należącej do Nich części obiektu budowlanego bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Postanowieniem z [...] marca 2011 r. PINB, powołując art. 48 ust. 2 i 3 pb, zobowiązał uczestników postępowania do przedłożenia określonych dokumentów, celem zalegalizowania powstałej samowoli budowlanej. Uczestnicy postępowania nie wywiązali się z tego obowiązku, nie przedstawiając zaświadczenia Burmistrza Miasta P. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie wykazując również, że prowadzone roboty budowlane nie naruszają przepisów techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Projekt budowlany w 4 egz. (datowany "wrzesień/październik 2010" i "19.11.2010") przedłożony został w siedzibie PINB nie wcześniej niż [...] czerwca 2011 r. (brak prezentaty PINB; k. 99; przezentata PINB z 28 czerwca 2011 r. na piśmie Burmistrza z 24 stycznia 2011 r. – przywołanym zapewne wraz z załącznikami jako "4) dokumentacja UM w P. dot. zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - k. 117 w zw. z k. 97 akt PINB). W tym stanie faktycznym niezasadnym było zawieszenie prowadzonego postępowania, skoro Uczestnicy nie wykazali, że prowadzone przez Nich roboty budowlane mogą zostać uznane za prowadzone zgodnie z prawem w terminie wskazanym w postanowieniu z 21 marca 2011 r. (art. 48 ust. 4 pb).

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była zgodność z prawem zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego i mającego na celu usunięcie skutków powstałej samowoli budowlanej. Postępowanie administracyjne ulega zawieszeniu, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego rozumie się sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim jego rozstrzygnięciem. Ocena tego zagadnienia, gdyby samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Do zagadnienia wstępnego można klasyfikować tylko takie, których rozstrzygnięcie należy do kompetencji innego organu administracji publicznej lub sądu powszechnego. Z uwagi na to, że zawieszenie postępowania jest instytucją tamującą jego bieg i opóźniającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, nie należy przy interpretacji art. 97 § 1 pkt 4 kpa stosować wykładni rozszerzającej (B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LexisNexis 2011 r., s. 377-378, nb 8). Innymi słowy, zagadnienie wstępne jest kwestią materialnoprawną pojawiającą się w toku sprawy administracyjnej, która uniemożliwia - bez uprzedniego jej rozstrzygnięcia - załatwienie istoty sprawy administracyjnej (wyrok NSA z: 07.10.2010 r., II OSK 1543/09, Lex nr 746624: 02.12.2010 r., II GSK 1028/09, Lex nr 746031). W orzecznictwie sądowym wskazuje się przy tym, że postępowanie o dział spadku i zniesienie współwłasności nieruchomości nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa w postępowaniu legalizacyjnym obiektu budowlanego (wyrok NSA z 17.06.2011 r., II OSK 1102/10, Lex nr 992475). Zagadnieniem wstępnym nie jest również dla postępowania legalizacyjnego prowadzonego w trybie art. 49b pb rozstrzygniecie sprawy w postępowaniu rozgraniczeniowym przed sądem powszechnym (wyrok NSA z 24.01.2012 r., II OSK 2102/10, Lex nr 1125235).

Zagadnieniem, błędnie postrzeganym przez organy obu instancji jako wstępne, które legło u podstaw wydania postanowienia z [...] października 2011 r., utrzymanego następnie w mocy postanowieniem z [...] grudnia 2011 r., było prowadzone przed Sądem Rejonowym P.-Nowe Miasto i Wilda postępowanie o nakazanie złożenia oświadczenia woli o treści upoważniającej Skarżącą oraz W. W. do złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Po pierwsze, organy obu instancji w ogóle nie ustaliły, czy postępowanie takie rzeczywiście toczy się przed Sądem Rejonowym P.-Nowe Miasto i Wilda, bazując jedynie na nie uwierzytelnionej kserokopii pozwu wraz z prezentatą Sądu Rejonowego z dnia [...] września 2011 r. (k. 151-148 akt PINB), ani na jakim jest ono etapie. Po drugie, okoliczność prowadzenia jakiegokolwiek postępowania w przedmiocie istnienia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane po stronie Uczestników (art. 3 pkt 11 pb), w tym również postępowania nakazanie pozwanym H. W. i W. W. złożenia oświadczenia woli, którego treścią jest upoważnienie pozostałych współwłaścicieli nieruchomości B. i J. G. do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane, czy o zniesienie współwłasności oraz o zasiedzenie, nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa dla prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego postępowania, którego przedmiotem jest przywrócenie do stanu zgodnego z prawem wzniesionej przez Uczestników samowoli budowlanej. W sprawie nie zachodziły przesłanki obligatoryjnego, ani fakultatywnego zawieszenia postępowania.

Powołany przez WWINB wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27.5.1998 r., IV SA 721/96 nie jest publikowany, nie został w odpisie dołączony do akt, a w CBOIS jest opublikowany tylko w sentencji. Wyrok WSA w P. z 3.3.2009 r. II SA/Po 393/08, zapadł w innym stanie faktycznym i prawnym.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ppsa, uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie z 4 października 2011 r. (pkt 1 sentencji wyroku). Z uwagi na błędne motywy postanowienia WWINB z [...] września 2011 r. i błędne zawieszenie postępowania postanowieniem z [...] lipca 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ppsa, uchylił oba powołane w punkcie 2 (drugim) sentencji wyroku, postanowienia.

Prowadząc postępowanie w dalszym ciągu, Powiatowy Inspektor rozważy, jakie działania należy podjąć, by zapobiec dalszym zmianom, w wyniku których obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo czy jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowisku albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym (art. 66 ust. 1 pkt 1-3 pb).

Powiatowy Inspektor rozważy nadto, czy nie zachodzą przesłanki z art. 48 ust. 4 pb.

Na podstawie art. 152 ppsa orzeczono jak w punkcie 3 (trzecim) sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa (k. 19 akt IV SA/Po 166/12).