Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 785/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71 a § 9
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 10 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi B. A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 12 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty z tytułu zajęcia wierzytelności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 marca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w G. (dalej: Dyrektor) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej: Naczelnik) z dnia 19 stycznia 2021r., którym określono dłużnikowi zajętej wierzytelności B. A. (dalej: skarżący) wysokość nieprzekazanej kwoty z tytułu zajęcia wierzytelności dokonanej zawiadomieniem z dnia 14 maja 2018 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Dyrektor podał, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku T. B., Naczelnik zawiadomieniem z dnia 14 maja 2018 r. dokonał w dniu 17 maja 2018r. zajęcia wierzytelności "z tytułu przeszłych i przyszłych nieuregulowanych faktur z tytułu robót, dostaw i usług oraz pozostałe" u dłużnika zajętej wierzytelności – B. B. A. z siedzibą w K.

Po przeprowadzeniu kontroli realizacji zastosowanych środków egzekucyjnych Naczelnik postanowieniem z dnia 28 września 2020 r. określił Skarżącemu wysokość nieprzekazanej kwoty z tytułu zajęcia wierzytelności dokonanego zawiadomieniem z dnia 14 maja 2018 r.

Postanowieniem z dnia 16 listopada 2020r. Dyrektor uchylił postanowienie Naczelnika z dnia 28 września 2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2021 roku Naczelnik ponownie określił wysokość nieprzekazanej kwoty z tytułu zajęcia wierzytelności dokonanej zawiadomieniem z dnia 14 maja 2018 roku na kwotę 17.462,20 zł, z odsetkami od dnia 20 stycznia 2020 roku. W uzasadnieniu Naczelnik wskazał, że ani B. A., ani pierwotny dłużnik T. B. nie wykazali, aby do rozliczenia transakcji miało dojść przed datą zajęcia wierzytelności.

Postanowieniem z dnia 12 marca 20121 r. Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z dnia 19 stycznia 2021 r.

Organ nadzoru podkreślił, że w okresie od dnia zajęcia wierzytelności pieniężnych do dnia wydania zaskarżonego postanowienia, tj. w okresie od dnia 17.05.2018 r. do dnia 19.01.2021 r. skarżący nie przekazał organowi egzekucyjnemu żadnych kwot tytułem realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego.

Dyrektor zauważył, że zarówno skarżący, jak i zobowiązany zgodnie oświadczyli w pismach z dnia 11 i 15 grudnia 2020 r., że w przeszłości współpraca oparta była na wzajemnym zaufaniu, co oznaczało w praktyce, że pieniądze przekazywane były bez pokwitowania i zapisywane jedynie w prowadzonym przez skarżącego zeszycie. Na prośbę skarżącego, zobowiązany uzupełnił zapiski w "kalendarzu" poprzez poświadczenie jakie i kiedy zaliczki otrzymał. Powyższe stanowi załącznik do zażalenia z dnia 28.01.2021 r.

W ocenie Dyrektora dokument ten nie jest wiarygodnym dowodem w sprawie, z zapisów nie wynika bowiem kiedy i w jakiej wysokości wypłacona zaliczka dotyczyła prac, za wykonanie których faktury zostały wystawione po dacie 17 maja 2018 r. Nadto dowód ten został uzupełniony przez zobowiązanego po dwóch latach, na potrzeby postępowania w przedmiocie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności nieprzekazanej kwoty.

Dyrektor stwierdził, że - wbrew złożonym oświadczeniom -skarżący wystawiał dokumenty jakimi są dowody wypłaty KW, m.in.:

- nr [...] z dnia 21.05.2018 r. - zapłata za fakturę nr [...] (wystawioną na kwotę 3.837,60 zł) w kwocie 3.837,60 zł, której odbiór pokwitował T. B. (podpis na dokumencie),

- bez numeru z dnia 04.06.2018 r. zaliczka wykonanie montażu stelaży central w kwocie 12.000,00 zł, której odbiór pokwitował T. B. (podpis na dokumencie), na KW znajduje się dopisek [...],

- nr [...] z dnia 05.06.2018 r. - zapłata końcowa za fakturę [...] (wystawioną na kwotę 18.597,60 zł) w kwocie 8.597,60 zł, której odbiór pokwitował T. B. (podpis na dokumencie),

- nr [...] z dnia 06.06.2018 r. zapłata za fakturę [...] (wystawioną na kwotę 7.503,00 zł) w kwocie 7.503,00 zł, której odbiór pokwitował T. B. (podpis na dokumencie),

- nr [...] z dnia 13.06.2018 r. za fakturę [...] wymiana rozrządu B. -nadpłata 642,60 zł + zaliczka 11.802,10 zł naprawa centrali went. w kwocie 13.000,00 zł, której odbiór pokwitował T. B. (podpis na dokumencie);

- bez numeru z dnia 19.06.2018 r. zapłata za fakturę nr [...] w kwocie 15.000,0 zł, której odbiór pokwitował T. B. (podpis na dokumencie).

Z wymienionych faktur VAT, które skarżący przedłożył organowi egzekucyjnemu w dniu 9 grudnia 2019 r., a które wykazuje również system JPK wynika, że zostały one wystawione przez T. B. na firmę skarżącego po dniu 17 maja 2018 r., zaś ich zapłata nastąpiła gotówką do rąk zobowiązanego. Dyrektor zauważył nadto, że N. B. S.A. potwierdził, że w okresie od 14 maja 2018 r. do 30 listopada 2020 r. nie były dokonywane przelewy środków pieniężnych tytułem zapłaty faktur, na których - jak twierdzi skarżący - zapis o formie płatności był błędem w ich wystawieniu. Biorąc powyższe pod uwagę, Dyrektor stwierdził, że zostały spełnione przesłanki do wydania postanowienia na podstawie art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427, dalej:"u.p.e.a.").

W skardze na postanowienie Dyrektora z dnia 12 marca 2021 r., wnosząc o jego uchylenie, skarżący zarzucił:

- naruszenie dyspozycji art 79 a u.p.e.a., poprzez jego wadliwe zastosowanie,

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, nakładających na organ administracji obowiązek wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla wyniku sprawy okoliczności, poprzez zaniechanie oceny wyjaśnień stron postępowania i przedłożonych dokumentów.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że przepisy Kodeksu Postępowania Administracyjnego nakładają na organ administracji obowiązek wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla wyniku sprawy okoliczności. Zaniechanie dopuszczenia dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nie jest dopuszczalne. Ich pominięcie wymaga rzeczowego i logicznego uzasadnienia. Organy Skarbowe obu instancji uznały wyjaśnienia zarówno podatnika, jak i dłużnika, za niewiarygodne. Żaden z organów nie wskazał dlaczego zaproponowane dowody są niewiarygodne. W sprawie mamy zgodne zeznania podatnika i dłużnika, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej. Zeznania obu osób korespondują ze sobą. Brak jakichkolwiek istotnych sprzeczności pomiędzy zeznaniami. Żaden z organów skarbowych nie zakwestionował zeznań podatnika i dłużnika wprost. Nie odniósł się do nich. Pominięcie oceny dowodu stanowi naruszenie reguł postępowania administracyjnego. Stanowi również złamanie zasady kompleksowości postępowania wyjaśniającego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istotą sporu jest ocena, czy w stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki do wydania wobec skarżącego jako dłużnika zajętej wierzytelności postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty należności.

Na wstępie odnotowania wymaga, że w myśl art. 71a § 9 u.p.e.a., jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie. Wydanie postanowienia w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym wymaga zatem stwierdzenia, że zostały spełnione wymogi wynikające z cytowanego wyżej przepisu. Pierwszym z nich jest zajęcie wierzytelności i bezpodstawne uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu w całości bądź w części. Drugim natomiast jest przeprowadzenie czynności kontrolnych, na podstawie których organ dojdzie do przekonania, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od wpłaty zajętej wierzytelności na wskazane przez organ egzekucyjny konto (por. wyrok NSA z 20 października 2016 r., II FSK 2831/14 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Bezsporna w rozpoznawanej sprawie jest okoliczność zajęcia wierzytelności u skarżącego. W toku postępowania egzekucyjnego do majątku T. B., Naczelnik, na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a., zawiadomieniem z dnia 14 maja 2018 r. dokonał zajęcia wierzytelności "z tytułu przeszłych i przyszłych nieuregulowanych faktur z tytułu robót, dostaw i usług oraz pozostałe" w B. B. A. z siedzibą w K. Zawiadomienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 17 maja 2018 r.

Bezsporna jest także okoliczność nieprzekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, co doprowadziło do przeprowadzenia u skarżącego kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, zakończonej protokołem z dnia 20 lutego 2020 r. Należy podkreślić, że celem przeprowadzonych czynności kontrolnych było ustalenie przyczyn braku realizacji zajęcia wierzytelności, a zwłaszcza bezpodstawność takiego działania. Wprowadzenie przesłanki przeprowadzenia kontroli przed wydaniem postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty miało na celu ustalenie ponad wszelką wątpliwość wysokości nieprzekazanej kwoty oraz przesłanki uchylania się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu. Organ, prowadząc postępowanie w omawianym przedmiocie, jest bowiem zobligowany do ustalenia czy dłużnik rzeczywiście jest zobowiązany do zapłaty określonej kwoty na rzecz zobowiązanego. Nie ma bowiem podstaw do żądania od dłużnika w tym trybie długu, który nie istnieje, jak również takiego, którego charakter jest sporny (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 11 stycznia 2011 r., I SA/Gl 535/11).

Zważyć przy tym trzeba, że obowiązujące przepisy wielokrotnie dają dłużnikowi możliwość wypowiadania się co do istnienia i ewentualnie spornego charakteru zajętej wierzytelności. Taka możliwość pojawiła się po raz pierwszy w momencie doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o zajęciu, które skarżący zignorował.

Dopiero w odpowiedzi na wezwanie do udzielenia informacji oraz przedłożenia dokumentów związanych z realizacją zajęć w trybie art. 36 u.p.e.a., w piśmie z dnia 3 grudnia 2019 r. skarżący oświadczył, że " jako właściciel firmy sam prowadzi rozliczenia z kontrahentami, nie przekazał żadnej kwoty, gdyż nie kojarzy pisma z dnia 17.05.2018 r. nr [...] oraz nadzień 03.12.2019 r. nie posiada zobowiązań względem Pana T. B.".

Dyrektor dostrzegł przy tym, że zarówno skarżący, jak i zobowiązany zgodnie oświadczyli w pismach z dnia 11 i 15 grudnia 2020 r., że w przeszłości współpraca oparta była na wzajemnym zaufaniu, co oznaczało w praktyce, że pieniądze przekazywane były bez pokwitowania i zapisywane jedynie w prowadzonym przez skarżącego zeszycie. Na prośbę skarżącego, zobowiązany uzupełnił zapiski w "kalendarzu" poprzez poświadczenie jakie i kiedy zaliczki otrzymał. Dokument ten stanowi załącznik do zażalenia z dnia 28 stycznia 2021 r.

Zgodzić należy się z Dyrektorem, że dokument ten nie jest wiarygodnym dowodem w sprawie, z zapisów nie wynika bowiem kiedy i w jakiej wysokości wypłacona zaliczka dotyczyła prac, za wykonanie których faktury zostały wystawione po dacie 17 maja 2018 r. Nadto dowód ten został uzupełniony przez zobowiązanego po dwóch latach, na potrzeby postępowania w przedmiocie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności nieprzekazanej kwoty.

Nie może przy tym ujść uwadze, że wbrew złożonym oświadczeniom, skarżący wystawiał dokumenty jakimi są dowody wypłaty KW, m.in.:

- nr [...] z dnia 21.05.2018 r. - zapłata za fakturę nr [...] (wystawioną na kwotę 3.837,60 zł) w kwocie 3.837,60 zł, której odbiór pokwitował T. B. (podpis na dokumencie),

- bez numeru z dnia 04.06.2018 r. zaliczka wykonanie montażu stelaży central w kwocie 12.000,00 zł, której odbiór pokwitował T. B. (podpis na dokumencie), na KW znajduje się dopisek [...],

- nr [...] z dnia 05.06.2018 r. - zapłata końcowa za fakturę [...] (wystawioną na kwotę 18.597,60 zł) w kwocie 8.597,60 zł, której odbiór pokwitował T. B. (podpis na dokumencie),

- nr [...] z dnia 06.06.2018 r. zapłata za fakturę [...] (wystawioną na kwotę 7.503,00 zł) w kwocie 7.503,00 zł, której odbiór pokwitował T. B. (podpis na dokumencie),

- nr [...] z dnia 13.06.2018 r. za fakturę [...] wymiana rozrządu B. -nadpłata 642,60 zł + zaliczka 11.802,10 zł naprawa centrali went. w kwocie 13.000,00 zł, której odbiór pokwitował T. B. (podpis na dokumencie);

- bez numeru z dnia 19.06.2018 r. zapłata za fakturę nr [...] w kwocie 15.000,0 zł, której odbiór pokwitował T. B. (podpis na dokumencie).

Z wymienionych na str. 5 i 6 decyzji faktur VAT, które skarżący przedłożył organowi egzekucyjnemu w dniu 9 grudnia 2019 r., a które wykazuje również system JPK wynika, że zostały one wystawione przez T. B. na firmę skarżącego po dniu 17 maja 2018 r., zaś ich zapłata nastąpiła gotówką do rąk zobowiązanego. Należy dodatkowo zauważyć, że N. B. S.A. potwierdził, że w okresie od 14 maja 2018 r. do 30 listopada 2020 r. nie były dokonywane przelewy środków pieniężnych tytułem zapłaty faktur, na których - jak twierdzi skarżący - zapis o formie płatności był błędem w ich wystawieniu.

W związku z powyższym należy uznać, że przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające i zgromadzony materiał dowodowy wykazały, że skarżący uchylił się od przekazania zajętych wierzytelności i nie wykazał żadnych okoliczności, które pozwoliłby na stwierdzenie, że to uchylanie się nie jest bezpodstawne. Tym samym skarżący nie wykazał bezpodstawnego zastosowania art. 71a § 9 u.p.e.a., skoro bowiem mimo braku przeszkód prawnych i wobec uznania dokonanego przez organ egzekucyjny zajęcia, nie przekazał zajętych wierzytelności, spełniając jednocześnie świadczenia wobec dłużnika, to wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a przez organ egzekucyjny było zasadne.

Sąd nie dopatrzył się również zarzucanego organom naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Organom rozpatrującym kontrolowaną sprawę nie można zarzucić, że nie podjęły czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ani też, że nie wzięły pod uwagę dowodów zaproponowanych przez skarżącego.

W ocenie Sądu odmienna ocena ustalonego stanu faktycznego oraz odmienna ocena rzetelności przedłożonego "zeszytu", w którym kwitowano otrzymane zaliczki oraz oświadczeń złożonych przez skarżącego i zobowiązanego nie dowodzi, że organy naruszyły wskazywane w skardze przepisy K.p.a. odnoszące się do gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Zdaniem Sądu nałożony na organy obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy nie oznacza, że prowadzenie czynności procesowych przez organy oraz ocena zgromadzonych dowodów powinna zmierzać do uzyskania takiego wyniku postępowania, który byłby zbieżny z oczekiwaniami strony. Nie dochodzi zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. tylko z tej przyczyny, że strona przyjęła odmienną wagę i odmienną ocenę zebranych w sprawie dowodów, niż uczyniły to organy.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że organy dokonały prawidłowej wykładni przepisu art. 71a § 9 u.p.e.a. i właściwie go zastosowały, nie naruszając przy tym przepisów postępowania.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) oddalił skargę.