Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 152/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 51; art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 4 ust. 1, ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
article: art. 6 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 924
law: Ustawa  z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania S. S. (dalej także jako: "wnioskodawca" lub "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia od dnia [...] r. decyzji Nr [...] z dnia [...] r. przyznającej świadczenie wychowawcze na dziecko: J. S. na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Decyzją Prezydenta Miasta L. z [...] r. Nr [...] uchylono decyzję tego organu z dnia [...] r. Nr [...] przyznającą S. S. świadczenie wychowawcze na dziecko: J. S. na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 1 lipca 2019 r. S. S. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko: J. S. na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. W ww. dacie wniosek w tym samym przedmiocie złożyła matka dziecka A. W.-S. oświadczając, że dziecko: J. S. nie zamieszkuje już z ojcem, lecz razem z nią pod innym adresem. Jak ustalono na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w oparciu o art. 15 ust. 1 w związku z art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci od 13 lipca 2019 r. J. S. wraz z matką A. W. wyprowadził się z mieszkania S. S. i zamieszkał pod innym adresem. Do tego czasu rodzice małoletniego równocześnie wypełniali obowiązki rodzicielskie, a rodzina mieszkała razem. W dalszej części organ przedstawił przebieg postępowania w sprawie, jak też zauważył, że nie budzi wątpliwości uczestnictwo S. S. w sprawowaniu opieki nad synem J. jednak z uwagi na fakt, iż dziecko nie zamieszkuje wspólnie z ojcem, uwzględniając unormowania wynikające z art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci uznał, iż nie jest uprawniony do pobierania świadczenia wychowawczego od [...] r.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję [...] r. uchylającą decyzję Nr [...] przyznającą świadczenie wychowawcze na dziecko: J. S. na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 771/19 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] r. przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Prowadząc postępowanie wyjaśniające organ I instancji w dniu 31 lipca 2020 r. przesłuchał w charakterze świadka A. W. na okoliczność miejsca zamieszkania i sprawowania opieki nad J. S.. A. W. wyjaśniła, że w trakcie sprawy rozwodowej jak i po rozwodzie mieszkała razem S. S. w mieszkaniu przy ul. P. . Obawiała się, że jeżeli się wyprowadzi były mąż bezprawnie zatrzyma u siebie syna, którego miejsce zamieszkania ustalone zostało zgodnie z wyrokiem przy matce. W dniu 13 lipca 2019 r. podczas nieobecności byłego męża, w okresie, kiedy przebywał za granicą spakowała najpotrzebniejsze rzeczy syna i wyprowadziła się z nim do wynajmowanego mieszkania. Po powrocie mąż uniemożliwiał jej i utrudniał mieszkanie w nowym miejscu. W styczniu 2020 r. zamieszkała wspólnie z rodzicami przy ul. H. . We wrześniu 2019 r. syn [...] na stałe zamieszkał z nią zgodnie z wyrokiem Sądu. Wszelkie nieprawidłowości związane z nieprzestrzeganiem wyroku Sądu były zgłaszane na Policję. W okresie wakacyjnym to ona spędzała większość czasu z synem, gdyż miała wtedy wolne dni w pracy i chciała, aby dziecko przyzwyczaiło się do nowego mieszkania i nowej sytuacji.

Mając na uwadze powyższe ustalenia organ I instancji decyzją z dnia [...] r. postanowił uchylić prawo do świadczenia wychowawczego ustalone decyzją z dnia [...] r. nr [...] od miesiąca sierpnia 2019 r.

Organ ocenił, że przeprowadzone postępowanie wykazało, że J. S. od 13 lipca 2019 r. zamieszkał razem z matką A. W., a taki stan był zgodny z wyrokiem Sądu Okręgowego w L. [...] wydanym w sprawie rozwodowej małżonków S., w którym to wyroku miejsce zamieszkania córki E. S. ustalono przy ojcu, a syna J. S. przy matce. O nieprzestrzeganiu przez S. S. orzeczenia Sądu Okręgowego świadczyć może fakt, iż toczy się sprawa o zmianę wyroku rozwodowego przed Sądem Rejonowym [...] w sprawie [...] Jak wynika z postanowienia z dnia [...] r. Sąd oddalił wniosek S. S. między innymi o ustalenie miejsca zamieszkania syna przy ojcu. Dodatkowo organ przytoczył fragmenty uzasadnienia postanowienia Sądu z dnia [...] r. świadczące o tym, że od dnia 13 lipca 2019 r. syn mieszka na stałe z matką na stancji

Organ podkreślił, że z całokształtu materiału wynika, iż S. S. mieszkał razem z byłą żoną i dziećmi do lipca 2019 r., a po tej dacie A. W. wyprowadziła się razem z synem do wynajmowanego mieszkania i taka sytuacja trwa do chwili obecnej. Organ przywoła treść art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i na jego podstawie uchylił od dnia 1 sierpnia 2019 r. prawo do świadczenia wychowawczego na syna J. S..

W wyniku odwołania wniesionego przez S. S. w sprawie orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r. Nr [...]

Organ odwoławczy podkreślił w pierwszej kolejności, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 771/19 uchylił wcześniejszą decyzję Kolegium uznając za niejednoznaczne ustalenia co do tego, że syn S. S. - J. S. w lipcu 2019 r. wyprowadził się z dotychczasowego mieszkania przy ul. P. w L. i nie zamieszkuje wspólnie z ojcem.

W związku z tym Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ wskazał, że poza sporem jest, iż do dnia 1 sierpnia 2019 r. rodzice małoletniego J. S. pomimo, orzeczenia o rozwiązaniu małżeństwa, wspólnie zamieszkiwali oraz, że wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w L. rozwiązując małżeństwo S. S. z A. W. - S. w przypadku dziecka: J. S. wykonywanie władzy rodzicielskiej pozostawił obojgu rodzicom, ustalając jego miejsce zamieszkania przy matce.

Celem wyjaśnienia kwestii dotyczącej miejsca zamieszkania dziecka - J. S. i sprawowania nad nim opieki organ pierwszej instancji w dniu 31 lipca 2020 r. przesłuchał w charakterze świadka matkę dziecka A. W.. Osobą obecną w czasie przesłuchania był S. S.. A. W. potwierdziła, iż po orzeczeniu rozwodu mieszkała w mieszkaniu byłego męża do 13 lub 15 lipca 2019 r. Mieszkanie razem z synem opuściła podczas nieobecności S. S. i zabrała najbardziej potrzebne ubrania, zabawki, książki, lekarstwa, całą dokumentacje medyczną, książeczkę zdrowia, wszystkie rzeczy potrzebne do tego, aby spokojnie mieszkać. Rzeczy te przeniesione zostały do wynajętego od 15 lipca 2019 r. mieszkania, w którym wraz z synem mieszkała przez pół roku. Następnie przeprowadzili się do jej rodziców i tam przewiezione zostały rzeczy syna. Stwierdziła, że dziecko cały czas mieszka z nią, co zgodne jest z wyrokiem Sądu. Zaznaczyła, że wielokrotnie były mąż odbierał jej dziecko, czyniąc to bez zgody i wiedzy ze szkoły, wbrew wyrokowi Sądu. Skutkiem tego doszło do ustalenia przez Sąd kontaktów ojca z dzieckiem. W lipcu 2019 r. spędziła 2 tygodnie z dziećmi w K. , a kolejny tydzień z samym synem w Z. Następnie dzieci z ojcem pojechały na dwa tygodnie do [...] lub [...]. Spędzała z synem weekendy nad jeziorem lub u przyjaciół. Pod koniec sierpnia 2019 r. pojechała na tydzień z J. [...]. A. W. wyjaśniła, że w tamtym czasie więcej czasu syn spędzał z nią, ponieważ był to okres, kiedy miała wolne w pracy, a dodatkowo chciała, aby przyzwyczaił się do nowego mieszkania oraz związanej z tym zmiany. W dalszej części przesłuchania złożyła wyjaśnienia dotyczące przebiegu sprawowania opieki nad dzieckiem po listopadzie 2019 r., a więc w okresie wykraczającym poza ramy czasowe ustalone decyzją Nr [...]

W świetle takich ustaleń w ocenie Kolegium nie budzi wątpliwości fakt, iż w lipcu 2019 r. w wyniku działań A. W. znajdujących umocowanie w treści orzeczenia Sądu Okręgowego z dnia [...] r., sygn. akt [...] doszło zmiany miejsca zamieszkania jej oraz syna. W wynajmowanym przez matkę dwupokojowym mieszkaniu dziecko miało do dyspozycji własny pokój oraz stworzone warunki do nauki i wypoczynku, co zostało potwierdzone przez A. W. podczas przesłuchania w charakterze świadka, jak również podczas wywiadu przeprowadzonego przez kuratora sądowego w dniu 23 września 2019 r. w sprawie sygn. akt [...]. Nie można przy tym pomijać, że zachowany został również kontakt dziecka z ojcem, u którego w miesiąca sierpniu i wrześniu 2019 r. J. S. też bywał, lecz w mniejszym wymiarze czasu. Zostało to potwierdzenie zarówno przez A. W. jak i podniesione zostało przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] r., sygn. akt [...]

Organ wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ww. ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje temu z kręgu osób wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy, który wspólnie zamieszkuje z dzieckiem, zaspokaja jego potrzeby, wychowuje je i utrzymuje. Jednym z istotnych i zasadniczych kryteriów stanowiących przesłankę dla przyznania świadczenia wychowawczego jest miejsce zamieszkania dziecka. Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie zawiera własnej definicji miejsca zamieszkania dziecka, a w związku z tym należy uwzględnić treść art. 26 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym, miejscem zamieszkania pozostającego pod władzą rodzicielską dziecka jest miejsce zamieszkania rodziców lub tego z nich, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonanie władzy rodzicielskiej. Ustalenie przez sąd miejsca pobytu przy jednym z rodziców powoduje uznanie, że dziecko przy tym z rodziców ma pobyt stały, natomiast każdorazowy pobyt dziecka w innym miejscu - np. u drugiego rodzica - musi być traktowany jak pobyt tymczasowy. Istnienie w obrocie prawnym prawomocnego orzeczenia sądowego w przedmiocie ustalenia miejsca zamieszkania czy miejsca pobytu dziecka przesądza kwestię zamieszkania dziecka, a wyjątek od tej zasady stanowią unormowania wynikające z art. 5 ust. 2a ustawy dotyczące opieki naprzemiennej.

Organ podkreślił, że w sprawie nie budzi wątpliwości, iż dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców. Biorąc jednak pod uwagę, że zgodnie z wyrokiem Sądu miejsce zamieszkania J. S. ustalone zostało przy matce, która w lipcu 2019 r. wyprowadziła się z synem z mieszkania S. S. i u której jak wykazało przeprowadzone postępowanie syn przebywa pomimo zachowanego kontaktu z ojcem, należy uznać, iż sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia uległa zmianie, co zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy upoważniało organ do uchylenia prawa do przyznanego świadczenia.

Kolegium podzieliło także stanowisko organu I instancji co do dopuszczalności takiej interpretacji art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która zakłada, że decyzja wydana na podstawie tego przepisu może wywierać nie tylko skutki od chwili jej wydania na przyszłość. W wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 397/18 Sąd stanął na stanowisku, że deklaratoryjność czy konstytutywność decyzji nie przesądza o skutkach z niej wynikających. Kwestia, jaki skutek ex tunc czy ex nunc ma określone orzeczenie, związana jest nie z samym podziałem orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, ale zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy. Akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną odnosząc się do kwestii wykonalności decyzji. W stanie faktycznym sprawy zauważyć należy, że w miesiącu sierpniu i wrześniu 2019 r. nie doszło do wypłaty stronie świadczenia wychowawczego na syna J., ponieważ wniosek o wskazane świadczenie złożony został przez A. W., a po uzyskaniu informacji o zmianie sytuacji rodzinnej pierwotnie wydaną w przedmiotowej sprawie decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchylona została decyzja Nr [...] Za dopuszczalnością takiej wykładni art. 27 ust. 1 ustawy przemawia również fakt, iż wyrokiem z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 771/19 Sąd uchylił decyzję organu drugiej instancji, zobowiązując do przeprowadzania postępowania wyjaśniającego oraz ponownej oceny zasadności uchylenia zrealizowanej w dniu 30 września 2019 r. decyzji Nr [...] z dnia [...] r.

Decyzja organu odwoławczego została zaskarżona przez S. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W skardze wyjaśniono, że obecnie równolegle toczą się dwa postępowania, które mimo różnych dat ich rozpoczęcia, w wyniku opieszałości organu pierwszej instancji zostały zrównane czasowo i obecnie decyzje przesyłane są jednocześnie, skarżący został pozbawiony połowy czasu należnego do przygotowania niniejszej skargi. W związku z tym, jak również z powodu tego, że obie sprawy dotyczą takiego samego stanu faktycznego (różnica dotyczy okresów, które obejmują decyzje) obie skargi są takie same.

Jak podniesiono wnioskodawca zaskarża decyzję z dnia [...] r. a kwestionowanej decyzji zarzuca złamanie artykułu 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz innych jej zapisów. Działania organów obydwu instancji są przewlekłe i zamiast wsparcia rodziny i pomocy w wychowywaniu dzieci, godzą w dobrostan dzieci oraz w prawo dziecka do samostanowienia. Przepis określa, że w przypadku gdy, po złożeniu wniosku o ustalenie prawa świadczenia wychowawczego przez rodzica, wniosek złoży drugi rodzic, organ ustala kto sprawuje opiekę nad dzieckiem. W niezrozumiany sposób zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji nie dostrzegają, że to rodzic, który pierwszy złożył wniosek - ten sam, który od początku istnienia świadczenia był uznawany przez organ za w pełni właściwego rodzica w świetle funkcjonujących przepisów, jest rodzicem który niezmiennie - mimo niesprzyjających okoliczności - sprawuje opiekę nad dzieckiem. Nikt nie kwestionuje tego faktu, co więcej nikt nie ma żadnych zastrzeżeń do jakości sprawowanej opieki. Oczywistym dowodem na to jest fakt, że zarówno starsza córka - na którą ojciec dostaje wsparcie, jak i młodszy syn, który w naturalny - również usankcjonowany ustawowo (art. 107 par. 2 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego) mieszka wraz z siostrą, jednoznacznie wybierają ojca, jako rodzica, z którym wolą mieszkać. I mieszkają.

Na dowód wniesiono o przyjęcie w poczet materiału dowodowego oświadczenia mojej córki E. S.. W związku z tym, że z początkiem roku córka uzyskała pełnoletniość, jej w pełni świadome oświadczenie dowodzi, że mieszka wraz z bratem - J. S. a mieszkanie przy ulicy P. jest miejscem, gdzie koncentrują się i są realizowane podstawowe potrzeby rodzeństwa. Błędne jest posługiwanie się - wykorzystane w uzasadnieniu decyzji organu po raz pierwszy - definicją miejsca zamieszkania, której elementem jest uznanie, że człowiek może mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. W przypadku dzieci rodziców żyjących w rozłączeniu, często realnie funkcjonuje rozwiązanie opieki i miejsca zamieszkania naprzemiennego. Nieadekwatność definicji miejsca zamieszkania do sytuacji dziecka po rozstaniu rodziców jeszcze bardzie jest widoczna uwzględniając fakt, że Ustawodawca w innym momencie Ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, określa wprost sposób wypłaty świadczenia powołując się na orzeczenie Sądu Rodzinnego w przedmiocie opieki naprzemiennej.

W związku z tym należy uznać, że brak powołania się na wyrok Sądu w innych przypadkach jest świadomą decyzją Ustawodawcy, mającą na celu realne wsparcie w wychowywaniu dziecka rodzica, który faktycznie opiekuje się dzieckiem. Przypomnieć należy, że postanowienie określające miejsce zamieszkania dziecka dotychczas nie przeszkadzało organowy wypłacać świadczenie ojcu. Gdyby przyjąć za trafną najnowszą argumentację organów, bezzasadne było dodawanie przez Ustawodawcę drugiej przesłanki - utrzymywanie dziecka - określającej do kogo skierować pomoc. Wystarczyłaby przesłanka miejsca zamieszkania dziecka. Art. 4.2 stanowi: "Świadczenie wychowawcze przysługuje 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca z zastrzeżeniem art. 5 ust 2a," Art 5.2a stanowi: " W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedziony, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnym i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującej za dany miesiąc świadczenia wychowawczego," Uzależnienie równego podziału kwoty wsparcia, poprzez powołanie się na "porównywalne i powtarzające się okresy" opieki nad dzieckiem jednoznaczne sugeruje, że intencją Ustawodawcy jest wsparcie, uzależnione od realnego zaangażowania rodzica w opiekę nad dzieckiem. W stworzonej przez organ pierwszej instancji sytuacji, świadczenie jest wypłacany rodzicowi, który nie opiekuje się dzieckiem, nie mieszka z nim a przekazywane mu przez państwo pieniądze nie są wydatkowane zgodnie z ich przeznaczeniem. Dodatkowo organ jako świadka w sprawie wybiera właśnie tę osobę, czyli rodzica, który "przejął" wypłacane pieniądze i może je stracić w wyniku postępowania administracyjnego w którym jest świadkiem.

W przedmiotowej sprawie, mimo jednoznacznych wytycznych określony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, organ nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości, czy doszło do trwałej zmiany miejsca zamieszkania. Organ w toku postępowania nie ujawnił, że matka dziecka jest wciąż zameldowana w mieszkaniu ojca. Organ ukrył ustalenia wynikające z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 4 lutego 2020 r. w miejscu zamieszkania J. S., to jest przy ul. P. w L., które w pełni potwierdzają, że miejscem zamieszkania dziecka jest mieszkanie ojca. Dodatkowo organy oparł swoje ustalenia na zeznaniach świadka, którym nie jest obiektywy a jego interes jest w oczywisty sposób sprzeczny z interesem strony. Uzyskane w taki sposób informacje jedynie powielają wcześniejszą wiedzę organu i nie wnoszą nic nowego do sprawy. Co więcej w czasie przesłuchania świadka organ bezpodstawnie uchylał pytania zadawane przez stronę i w widoczny sposób był nieobiektywny w stosunku do matki i ojca dziecka.

Wskazując na takie zarzuty w skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organy nie naruszyły także przepisów prawa materialnego.

Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie świadczenia wychowawczego.

Organy administracji dokonały także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosowały normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie naruszyły wskazanych reguł postępowania. Organy zebrały wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważyły go i poddały ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej wnioskodawcy oraz jego syna i matki dziecka.

Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów. Większość dowodów, które stanowiły podstawę ustaleń dokonanych w sprawie, to dowody w postaci dokumentów urzędowych, których prawdziwość w żaden sposób nie została podważona.

Organy nie naruszyły także dyspozycji art. 6 k.p.a.

Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa.

W sprawie organy działały na podstawie przepisów obowiązującego prawa.

Brak jest również podstaw do przyjęcia, że organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego.

Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy rozstrzygnięcie uchylające prawo do świadczenia wychowawczego ustalone decyzją z dnia [...] r. na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r., przy czym uchylenia dokonano od dnia 1 sierpnia 2019 r., co oznacza, że prawo do świadczenia wychowawczego uchylono wnioskodawcy jedynie co do świadczenia wychowawczego za sierpień i wrzesień 2019 r.

Prawnomaterialną podstawę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm. - dalej jako: "ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci" lub "u.p.p.w.d.").

We wniesionej skardze wnioskodawca, oprócz wywodów dotyczących błędnego zrozumienia treści i znaczenia normy art. 4 u.p.p.w.d., zarzuca organom niewykonanie wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zawartych w wyroku z dnia 11 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Lu 771/19.

Wbrew powyższemu stwierdzić należy, że organy nie uchybiły art. 153 p.p.s.a. Przeciwnie, rozstrzygając w sprawie organy uwzględniły oceny prawne przedstawione w wyroku wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Lu 771/19. Organy wykonały także zawarte w tym orzeczeniu wskazania co do dalszego postępowania uzupełniając przeprowadzone postępowanie dowodowe o przesłuchanie matki dziecka - A. W. oraz dokonując ustaleń dotyczących okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie wskazanym w wyroku z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 771/19.

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uzupełniony w wyniku ponowionego postępowania, organy trafnie ustaliły, że do lipca 2019 r. J. S. zamieszkiwał wspólnie z matką A. W. i ojcem S. S. w mieszkaniu przy ul. P. w L..

W lipcu 2019 r., pod nieobecność S. S., A. W. wraz z synem J. S. wyprowadziła się z mieszkania przy ul. P. i przeprowadziła się do wynajętego mieszkania, gdzie zamieszkiwali w miesiącach sierpniu i wrześniu 2019 r.

Ustalenia takie wynikają z przeprowadzonych i wskazanych przez organy dowodów w związku z czym brak jest podstaw do ich skutecznego zakwestionowania. Podkreślić należy także, że nie wynikają one wyłącznie z zeznań A. W., ale także i z innych dowodów, w tym także między innymi z wywiadu przeprowadzonego przez kuratora sądowego w dniu 23 września 2019 r. w sprawie sygn. akt [...] a przywołanego przez Sąd Rejonowy [...] w L. w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] r., sygn. akt [...]

Nietrafnie zarzuca przy tym skarżący, że organ nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości czy doszło do trwałej zmiany miejsca zamieszkania.

Na zagadnienie to zwracał uwagę Sąd wskazując na konieczność wyjaśnienia czy opuszczenie przez dziecko mieszkania przy ul. P. nie miało charakteru incydentalnego i krótkotrwałego, tj. epizodycznego. We wskazaniu tym nie chodziło więc o ustalenie, czy wyprowadzenie się syna miało charakter trwały i niezmienny, lecz o ustalenia tego czy ewentualnie nie było ono na tyle krótkie i okazjonalne (epizodyczne), że powinno być w sprawie pominięte jako nieistotne.

Podsumowując stwierdzić należy, że organy wykonały wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 771/19, w związku z czym nie doszło w sprawie do naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Podkreślić przy tym należy, że zakres czasowy ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy determinowało wydane przez organ rozstrzygnięcie merytoryczne, które obecnie dotyczyło wyłącznie prawa do świadczeń za miesiące sierpień i wrzesień 2019 r.

Wbrew zarzutom skargi nie można także przyjąć, że organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego błędnie interpretując i stosując w sprawie przepis art. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca (art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d.).

Niewątpliwie więc przesłanką przyznania świadczenia wychowawczego pozostaje obecnie wspólne zamieszkiwanie dziecka z matką albo ojcem.

Jednocześnie należy zauważyć, że przepis w powyższym brzmieniu, uzależniającym przyznanie świadczenia od wspólnego zamieszkiwania z dzieckiem, obowiązuje dopiero od dnia 1 lipca 2019 r.

Powyższej zmiany dokonano ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 924), która w przepisie intertemporalnym - art. 6 ust. 1 pkt 1 stanowi, że w sprawach o świadczenie wychowawcze za okres do dnia 30 czerwca 2019 r. przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, z wyłączeniem, które nie ma zastosowania w sprawie, stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.

W przeciwieństwie do decyzji z dnia [...] r., która była przedmiotem oceny w sprawie sygn. akt II SA/Lu 771/19, w obecnie wydanej decyzji pierwszoinstancyjnej uchylono prawo do świadczenia wychowawczego jedynie co do świadczeń za sierpień i wrzesień 2019 r.

Świadczenia te są świadczeniami za okres przypadający po dniu 30 czerwca 2019 r., co oznacza, że przy takim rozstrzygnięciu w sprawie stosować należy przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu obecnie obowiązującym, co trafnie przyjęły także organy.

Jak wskazano już wyżej obecnie obowiązujący art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. uzależnia przyznanie świadczenia wychowawczego matce lub ojcu od wspólnego zamieszkiwania z dzieckiem.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w składzie rozpoznającym sprawę w przepisie tym chodzi o zamieszkiwanie w sensie prawnym, a nie jedynie faktycznym.

W konsekwencji też istnienie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego w przedmiocie ustalenia miejsca pobytu dzieci przy jednym z rodziców przesądza ustalenie do kogo należy uprawnienie do świadczenia wychowawczego na dzieci i sprawia, że świadczenie takie nie może zostać przyznane drugiemu z rodziców, przy którym nie ustalono miejsca zamieszkania dziecka (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 646/19).

W sprawie, co trafnie stwierdziły organy, istnieje prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] r., sygn. akt [...] wydany w sprawie rozwodowej małżonków S., w którym to wyroku miejsce zamieszkania córki E. S. ustalono przy ojcu S. S., a syna J. S. przy matce A.

Orzeczenie to jest prawomocne i w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania J. S. nie zostało zmienione.

Powyższe oznacza, że w zakresie przesłanki wspólnego zamieszkiwania, o której mowa art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d., za osobę wspólnie zamieszkującą z J. S. może być uznana wyłącznie jego matka, przy której ustalono sądownie miejsce zamieszkania tego dziecka.

W takiej sytuacji jakiekolwiek zmiany faktycznego miejsca zamieszkania dziecka nie mają żadnego znaczenia albowiem, co jasno wynika z twierdzeń A. W. odbywają się one wbrew jej woli i przy jej sprzeciwie.

Powyższe oznacza, że skarżący nie spełnił przesłanki wspólnego zamieszkiwania z dzieckiem, od której art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. uzależnia przyznanie świadczenia wychowawczego rodzicowi, co uprawniało organ do uchylenia ustalonego prawa do świadczenia wychowawczego za okres od 1 sierpnia do 30 września 2019 r.

Takiej wykładni przepisu nie zmienia to, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (4 ust. 1 u.p.p.w.d.), zaś w art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. - oprócz wspólnego zamieszkiwania - mowa jest także o pozostawaniu na utrzymaniu matki albo ojca. Są to bowiem dodatkowe przesłanki, które oprócz wspólnego zamieszkiwania, muszą być spełnione przez rodzica, aby otrzymać świadczenie wychowawcze. W sprawie rozstrzygano wyłącznie o uprawnieniu skarżącego, który nie spełnił przesłanki wspólnego zamieszkiwania z dzieckiem. W sprawie nie rozstrzygano natomiast o prawie matki do świadczenia wychowawczego w związku z czym ustalenia czy faktycznie utrzymuje i wychowuje ona dziecko nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Przy takiej interpretacji art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. za bez znaczenia uznać należy także okoliczności przywoływane w załączonym do skargi oświadczeniu E. S. z dnia 14 stycznia 2021 r.

Z tych też względów brak było podstaw do uwzględnienia skargi.

Ma marginesie już więc tylko należy zauważyć, że wydaną decyzję należałoby uznać za prawidłową także i wtedy, gdyby przesłankę wspólnego zamieszkiwania z art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. interpretować w sensie faktycznym, a nie jedynie prawnym, jak też gdyby w sprawie miały zastosowanie przepisy art. 4 u.p.p.w.d. w brzmieniu dotychczas obowiązującym, tj. obowiązującym przed dniem 1 lipca 2019 r. Jak wynikało bowiem z ustaleń organów A. W. wraz z synem J. S. wyprowadziła się ze wspólnego mieszkania przy ul. P. i w miesiącach sierpniu i wrześniu 2019 r. zamieszkiwała z wspólnie z synem i się nim opiekowała.

W tym stanie rzeczy, na podstawie przytoczonych powyżej przepisów oraz w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.