Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1316/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 par 1 pkt 4, art. 64 par 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit a i c, art. 200, art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Stanisław Grzeszek (spr.) Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi B. Spółka z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 16 października 2017 r. Nr [...] w przedmiocie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku B. w K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez wierzyciela - Naczelnika Małopolskiego Urzędu Skarbowego, a obejmującego należność z tytułu nieprzekazanej kwoty przez spółkę jako dłużnika zajętej wierzytelności.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik Małopolskiego Urzędu Skarbowego podejmował próby zajęcia rachunków bankowych w kilku bankach, z czego tylko trzy okazały się skuteczne, tj.:

- zawiadomieniem z dnia 25 czerwca 2012 r., nr [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym w L., zawiadomienie to zostało doręczone do dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 27 czerwca 2012 r.,

- zawiadomieniem z dnia 25 czerwca 2012 r., nr [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku Spółdzielczym Rzemiosła w K., zawiadomienie to zostało doręczone do dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 27 czerwca 2012 r.,

- zawiadomieniem z dnia 25 czerwca 2012 r., nr [...], organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w Podkarpackim Banku Spółdzielczym, zawiadomienie to zostało doręczone do dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 27 czerwca 2012 r.

Powyższe zawiadomienia o zajęciach wraz z kopią tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej spółce również w dniu 27 czerwca 2012 r.

Zobowiązany pierwotnego postępowania egzekucyjnego - Bryksy Rezydencje sp. z o.o. uregulował egzekwowaną należność wraz z kosztami egzekucyjnymi powstałymi w wyniku prowadzonej do jego majątku egzekucji. Tym samym zaległość dochodzona na podstawie ww. tytułu wykonawczego wygasła.

Pismem z dnia 22 marca 2017 r. B. zwróciła się do Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze z wnioskiem o "weryfikację" poprawności naliczenia kosztów egzekucyjnych, dołączając do wniosku potwierdzenie zapłaty całości kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł. Mając wątpliwości co do kwalifikacji wniosku, Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze wezwał spółkę do sprecyzowania żądania. W odpowiedzi na wezwanie spółka wyjaśniła, że wnosi o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, które otworzy stronie termin na złożenie wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze mając na uwadze wygaśnięcie należności objętej tytułami wykonawczymi wskutek zapłaty przez "pierwotnego'" zobowiązanego - Bryksy Rezydencje sp. z o.o. (aktualna nazwa: GB Rezydencje sp. z o.o.) oraz uregulowanie przez spółkę całości kosztów egzekucyjnych wydał w dniu 10 maja 2017 r. postanowienie umarzające postępowanie egzekucyjne.

Następnie organ egzekucyjny w dniu 19 maja 2017 r. wydał postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. po rozpatrzeniu zażalenia spółki postanowieniem z dnia 10 lipca 2017 r. uchylił do ponownego rozstrzygnięcia postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że po wyegzekwowaniu kosztów egzekucyjnych, która to czynność skutkowała zakończeniem egzekucji, spółka była uprawniona do złożenia wniosku o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów, a organ egzekucyjny powinien wniosek taki rozpatrzyć merytorycznie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego K. - Podgórze rozpatrując sprawę ponownie uwzględnił wniosek B. i w dniu 19 lipca 2017 r. wydał zawiadomienie nr [...] o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...]zł, a następnie na wniosek spółki, postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2017 r. nr [...] określił wysokość kosztów egzekucyjnych zobowiązanej spółki na kwotę [...]zł.

W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wyjaśnił, za co i w jakiej wysokości zostały naliczone koszty egzekucyjne w prowadzonym postanowieniu.

B., działając przez pełnomocnika pismem z dnia 4 września 2017 r. w ustawowym terminie wniosła na ww. postanowienie zażalenie, zarzucając naruszenie art. 64 § 1 pkt 4, 64 § 6, art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 190 ust. 1 w zw. z ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w związku z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak zastosowania i pominięcie przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1244).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., wydał w dniu 16 października 2017 r. postanowienie nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji.

Odpowiadając na zarzuty podniesione zażaleniu, organ II instancji uznał je za bezzasadne. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunków bankowych w Banku Spółdzielczym w L., w Banku Spółdzielczym Rzemiosła w K. oraz w Podkarpackim Banku Spółdzielczym. Powyższe czynności doprowadziły do powstania kosztów egzekucyjnych.

Zgodnie z art. 64 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty. Opłaty te wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych z dnia 25 czerwca 2012 r. doręczono zobowiązanej spółce oraz dłużnikom zajętych wierzytelności w dniu 27 czerwca 2012 r., a organ egzekucyjny naliczył koszty egzekucyjne łącznej wysokości [...] zł.

Stosownie do art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny zobowiązany był do przypisania kosztów egzekucyjnych za dokonane czynności egzekucyjne związane z zajęciem rachunku bankowego w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności. Koszt powstały w wyniku zajęcia rachunku bankowego wyniósł [...] zł (5% x [...] zł egzekwowanej należności).

Kolejny i ostatni składnik kosztów w tym przypadku stanowi opłata manipulacyjna. Organ egzekucyjny pobrał opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych (art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Opłata ta wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych tytułem wykonawczym i została naliczona w kwocie [...]zł (1% x [...] zł egzekwowanej należności).

Odnosząc się bezpośrednio do argumentów, zawartych w zażaleniu, dotyczących ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego organ odwoławczy zauważa, że ustawodawca nie uregulował expressis verbis skutków temporalnych jakie wiążą się z wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny, w którego sentencji stwierdzono o niezgodności przepisu prawa z Konstytucją RP. Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów przesłanym do izb skarbowych, zawartym w piśmie z dnia 24 października 2016 r. nr [...] (k.90-91), sposób wykonania każdego z wyroków Trybunału Konstytucyjnego zależy od skutków, jakie wyrok ten wywołuje. Dla określenia przedmiotowych skutków w analizowanym przypadku kluczowe znaczenie ma konstatacja, że orzeczenie to dotyczy tzw. "pominięcia prawodawczego". Szeroko prezentowany jest pogląd, że wyroki takie wywołują wyłącznie skutek zobowiązujący (ustalający), tzn. jedynie nakładają na ustawodawcę obowiązek uchwalenia nowelizacji usuwającej niekonstytucyjną lukę prawną, nie derogując przy tym uznanych za niekonstytucyjne przepisów (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. akt SK 53/04, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 10/07). Wydanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 nie powoduje utraty mocy obowiązującej przepisów art. 64 § 1 pkt 4 art. 64 § 6 i art. 64 § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z tym, że przepisy te utraciły walor domniemania konstytucyjności w zakresie, w jakim dotyczą kwestii objętych stwierdzonym przez Trybunał pominięciem prawodawczym.

Organ II instancji zauważył także, że z art. 190 ust. 1 i ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, wynika, że orzeczenie Trybunału powoduje utratę mocy obowiązującej aktu prawnego jedynie na przyszłość, co w istocie oznacza, że koszty egzekucyjne powstałe przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 zostały naliczone prawidłowo. Biorąc pod uwagę wszystkie przytoczone powyżej argumenty, organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie koszty egzekucyjne powstały i zostały naliczone 4 lata przed wydaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, naliczono je zatem na podstawie obowiązujących i niekwestionowanych (wówczas) przepisów.

B. w K. reprezentowana przez pełnomocnika złożyła skargę na powyższe postanowienie ostateczne do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Strona skarżąca ponownie powtórzyła argumenty podniesione zarówno we wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych jak i w zażaleniu, zarzucając naruszając naruszenie:

1. art. 64 § 1 pkt 4 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne zastosowanie i naliczenie opłaty egzekucyjnej za zajęcie wierzytelności pieniężnych w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności, wbrew postanowieniom wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt. SK 31/14 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1244),

2. art. 64 § 6 w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne zastosowanie i naliczenie opłaty manipulacyjnej w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności, wbrew postanowieniom ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego

3. art. 190 ust. 1 w związku z ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak zastosowania i pominięcie przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, podczas gdy postanowienia wyroków Trybunału Konstytucyjnego są wiążące dla organów administracji publicznej, w tym organów egzekucyjnych, a więc organ wydając zaskarżone rozstrzygnięcie winien uwzględnić postanowienia ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) dalej – "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd po rozpoznaniu niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym uznał, że skarga jest zasadna.

W skardze spółka zarzuciła obrazę art. 190 § 4 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a."), które Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, uznał za niekonstytucyjne.

Analiza akt sprawy, przeprowadzona z uwzględnieniem brzmienia przepisów będących podstawą prawną zaskarżanego orzeczenia, całokształtu okoliczności stanu faktycznego potwierdziła, że w rozpoznawanej sprawie doszło do nieuwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14.

Przypomnieć zatem należy, że Trybunał Konstytucyjny stwierdził w nim między innymi, że:

- art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji;

- art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.

W uzasadnieniu wyżej wymienionego wyroku (pkt 4.3 uzasadnienia) TK wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego.

TK jednocześnie podkreślił, że swoboda ustawodawcy określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku.

Trybunał stwierdził dalej, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną.

Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. Regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną.

Z uzasadnienia powyższego wyroku należy wyprowadzić zatem wniosek, że mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością.

TK wyjaśniając skutki swojego orzeczenia wskazał także, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie.

W postanowienia organu I instancji o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego wskazano, że na koszty egzekucyjne w kwocie [...]zł składa się opłata manipulacyjna w wysokości [...] zł, koszty zajęcia rachunku bankowego w wysokości [...] zł. Koszty egzekucyjne tytułem opłaty za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej zostały naliczone zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a., tj. przy przyjęciu odpowiednio stawek 5% egzekwowanych należności w związku z zajęciem prawa majątkowego, a także stawki 1% egzekwowanych należności przy określeniu opłaty manipulacyjnej.

W uzasadnieniach postanowień organów obu instancji ograniczono się głównie do przytoczenia sentencji orzeczenia TK oraz omówienia kwestii skutków tego wyroku, jego wpływu na możliwość dalszego orzekania w kwestii kosztów egzekucyjnych.

Organ II instancji w żaden sposób nie odniósł się natomiast do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych, jak również nie odniósł się do zagadnienia, że wysokość i zasady pobierania przedmiotowych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, przy czym istotne jest zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty nie sprowadzały się do swoistej kary.

Całkowicie zostały przemilczane te argumenty, które - jak wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału - zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przez organy przepisów.

Tymczasem, realia sprawy pozwalają na przypuszczenie, i to z dużym prawdopodobieństwem, że uwzględnienie tych argumentów doprowadziłoby do obciążenia strony kosztami egzekucyjnymi w niższej wysokości.

Jak wynika bowiem z akt sprawy czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego sprowadziły się de facto do zajęcia rachunków bankowych poprzez wystosowanie zawiadomień z dnia 25 czerwca 2012 r. do dłużników zajętej wierzytelności (Banku Spółdzielczego w L., Banku Spółdzielczego Rzemiosła w K., P. Banku Spółdzielczego) oraz doręczenia zobowiązanej spółce zawiadomienia o zajęciach oraz kopii tytułu wykonawczego w 27 czerwca 2017 r.

Należy również wskazać, że zobowiązana spółka uregulowała egzekwowaną należność wraz z kosztami egzekucyjnymi. Tym samym zaległość objęta tytułem wykonawczym stanowiącym podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego wygasła.

Gdy zatem weźmie się pod uwagę nakład pracy organu egzekucyjnego, częstotliwość podejmowanych czynności, ich skomplikowanie, czy wreszcie - stopień skuteczności działań organu (w kontekście chociażby tego, że zobowiązanie zostało zapłacone dobrowolnie) - to w istocie powstaje uzasadniona wątpliwość co do tego, czy określone w tej sprawie na podstawie art. 64 § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. koszty egzekucyjne przystają do wzorców konstytucyjnych z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP.

W ponownym postępowaniu w przedmiocie obciążenia skarżącego kosztami egzekucyjnymi organ powinien wziąć pod uwagę argumenty wyrażone w powołanym uzasadnieniu wyroku TK z 28 czerwca 2016 r. Winien więc zwrócić uwagę, że skutkiem wskazanego orzeczenia Trybunału nie jest wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Podstawa do takiego postępowania organu egzekucyjnego pozostała, natomiast stosowanie tych przepisów nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który w pierwszej kolejności powinien być wyznaczony przez ustawodawcę. Dopóki jednak ustawodawca tego nie uczyni, organy stosujące prawo - a więc w nawiązaniu do realiów danej sprawy, którą rozstrzygają - muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w omawianym wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Organy muszą mieć również na uwadze to, że już z samej sentencji wyroku TK wynika, że przyczyną uznania przepisów za niezgodne z Konstytucją nie był brak w ustawie możliwości miarkowania wysokości opłat w pełnym zakresie. Wynika to też ze stwierdzenia Trybunału, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych jako jednej z metod określania wysokości opłat.

Jak już wcześniej wskazano, czynności faktyczne, jakie w rozpoznawanej sprawie były podejmowane przez organ egzekucyjny sprowadzały się zasadniczo do doręczenia odpisu tytułu wykonawczego oraz do wysłania kilku pism (zawiadomień do banków), a więc czynności egzekucyjnych niewymagających szczególnego nakładu pracy czy obarczonych wysokim poziomem skomplikowania. Tymczasem koszty egzekucyjne zostały naliczone w znaczącej kwocie [...]zł.

Ponownie rozpatrując sprawę i kierując się dyrektywami zawartymi w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, organ egzekucyjny powinien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie nie podziela argumentacji organu II instancji w kwestii rozumienia art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP i konstatacji, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego powoduje utratę mocy obowiązującej aktu prawnego jedynie na przyszłoś, co oznacza, że koszty egzekucyjne powstałe przed ogłoszeniem wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. zostały naliczone prawidłowo.

Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne a stosownie do ust. 3 wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.

Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowym reprezentowany jest pogląd, że pozbawienie przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia domniemania konstytucyjności rodzi po stronie Sądu obowiązek uwzględnienie wyroku Trybunału.

Z kolei art. 190 ust. 4 Konstytucji stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Przepis ten wprost odnosi się do możliwości wzruszania w trybach nadzwyczajnych prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych lub rozstrzygnięć w innych sprawach. W zakresie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego odpowiednie postanowienia w tym zakresie zawierają art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 240 § 1 pkt 8 i art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 272 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczalne jest wznowienie postępowania po negatywnym wyroku dotyczącym pominięcia prawodawczego (wyrok NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OPS 2/09, M. Wyrzykowski, M. Ziółkowski, Prawo do wznowienia postępowania administracyjnego po wyroku Trybunału Konstytucyjnego (w:) System Prawa Administracyjnego, t. 2, Konstytucyjne podstawy funkcjonowania administracji publicznej, red. R. Hauser, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Warszawa 2012, s. 348-349).

Wprawdzie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP odnosi się wprost do postępowań prawomocnie zakończonych, ale skoro nawet prawomocne rozstrzygnięcia sądowe powinny podlegać weryfikacji z tego powodu, to tym bardziej Sąd powinien uwzględnić istniejący stan niekonstytucyjności w postępowaniu niezakończonym prawomocnym rozstrzygnięciem (por. wyroki NSA: z 8 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 2626/12; z 30 listopada 2013 r., sygn. akt II FSK 745/13; z 23 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2328/14 oraz z 27 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2066/14).

Wobec treści art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP oraz mając na względzie to, że przepisy stanowiące podstawę prawną wydanych w sprawie orzeczeń organów egzekucyjnych, były przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego w przywoływanym wyroku SK 31/14, Sąd postanowił uchylić zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a