Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 989/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 156
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy Miasta O. na decyzję Wojewody [...] z dnia 23 czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1/stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2/ zasądza od Wojewody [...] na rzecz Gminy Miasta O. kwotę 1692 (jeden tysiąc sześćset dziewięćdziesiąt dwa) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Starosta Oświęcimski decyzją z dnia 22 kwietnia 2020 r. nr 1 działając na podstawie art. 12 ust. 4a, ust. 4f, ust. 5, art. 18 ust. 1, art. 22 ust. 1 i art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a, ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 104 K.p.a. ustalił odszkodowanie za udziały równe [...] cz. w nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] opow. 0,3504 ha, położonej w jednostce ewidencyjnej O. miasto obręb O., przejętą z mocy prawa na rzecz Gminy Miasto O. , w związku z realizacją inwestycji drogowej pn. "Rozbudowa ulicy [...] na odcinku od km 0+000 do km 0+753,11 (kilometraż roboczy) położonej w m. O., powiat oświęcimski, województwo małopolskie", w wysokości 40.382,22 zł na rzecz:

a/ J. B. s. T. i H. i I. B. c. H. i K.

w kwocie 794,40 zł za udział wynoszący 6/1632 cz. w działce nr [...] położonej

wjedn. ew. O. - miasto, obręb O. na prawach wspólności ustawowej

majątkowej małżeńskiej,

b/ M. B. s. [...] w kwocie 3.177,62 zł za udział wynoszący

24/1632 cz. w działce nr [...] położonej w jedn. ew. O. - miasto, obręb

O.,

c/ M. B. c. [...] w kwocie 1.986,01 zł za udział wynoszący

15/1632 cz. w działce nr [...] położonej w jedn. ew. O. - miasto, obręb

O.,

d/ Z. B. c. W. i J. i C. B. s. [...]

w kwocie 1.588,81 zł za udział wynoszący 12/1632 cz. w działce nr [...] położonej

w jedn. ew. O. - miasto, obręb O. na prawach wspólności ustawowej

majątkowej małżeńskiej,

e/ D. D. c. [...] w wysokości 794,40 zł za udział wynoszący

6/1632 cz. w działce nr [...] położonej w jedn. ew. O. - miasto, obręb

O.,

f/ E. D. s. W. i E. w wysokości 794,40 zł za udział

wynoszący 6/1632 cz. w działce nr [...] położonej w jedn. ew. O. - miasto,

obręb O.,

g/ H. G. c. [...] w wysokości 1.588,81 zł za udział wynoszący

[...] cz. w działce nr [...] położonej w jedn. ew. O. - miasto, obręb

O.,

h/ A. K. c. [...] w wysokości 529,60 zł za udział wynoszący 4/1632 cz. w działce nr [...] położonej w jedn. ew. O. - miasto, obręb O.,

i/ T. K. c. [...] w wysokości 1.986,01 zł za udział wynoszący 15/1632 cz. w działce nr [...] położonej w jedn. ew. O. - miasto, obręb O.,

j/ G. K. c. [...] w wysokości 6.355,24 zł za udział wynoszący 48/1632 cz. w działce nr [...] położonej w jedn. ew. O. - miasto, obręb O.,

k/ R. K. c. [...] w wysokości 3.177,62 zł za udział wynoszący

24/1632 cz. w działce nr [...] położonej w jedn. ew. O. - miasto, obręb O.,

l/ W. K. s. [...] w wysokości 3.177,62 zł za udział wynoszący

24/1632 cz. w działce nr [...] położonej w jedn. ew. O. - miasto, obręb

O.,

m/ P. K. s. R. i B. i B. K. s. [...] w wysokości 132,40 zł za udział wynoszący 1/1632 cz. w działce nr [...] położonej w jedn. ew. O. - miasto, obręb O. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej,

n/ G. L. s. [...], [...] w wysokości 2.383,21 zł za udział wynoszący 18/1632 cz. w działce nr [...] położonej w jedn. ew. O. — miasto, obręb O.;

o/ K. M. c. [...] i E. M. s. [...] w wysokości 6.355,24 zł za udział wynoszący 48/1632 cz. w działce nr [...] położonej w jedn. ew. O. - miasto, obręb O. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej;

p/ B. P. c. [...] w wysokości 1.986,01 zł za udział wynoszący 15/1632 cz. w działce nr [...] położonej w jedn. ew. O. - miasto, obręb O.;

q/ J. S. s. [...] w wysokości 1.986,01 zł za udział wynoszący 15/1632 cz. w działce nr [...] położonej w jedn. ew. O. - miasto, obręb O.,

r/ J. R. s. [...] i W. R. c. [...], J. w wysokości 1.588,81 zł za udział wynoszący 12/1632 cz. w działce nr [...] położonej w jedn. ew. O. - miasto, obręb O. na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej,

bez zastosowania dyspozycji art. 18 ust.1 e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

Od tej decyzji odwołanie złożyła Gmina Oświęcim domagając się jej uchylenia.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 23 czerwca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku z obowiązującymi przepisami prawa, normującymi kwestię ustalania wysokości odszkodowania za nieruchomości, które stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, organ prowadzący postępowanie administracyjne zobowiązany jest powołać biegłego tj. rzeczoznawcę majątkowego w przypadku, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Opinia biegłego powinna zawierać uzasadnienie, które pozwoliłoby dokonać analizy logiczności i poprawności wniosków, bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Nie może zatem niniejsza opinia sprowadzać się tylko do przedstawienia zdania biegłego, ale musi przekonywać jako logiczna całość. Biegły winien zatem wskazać i szczegółowo uzasadnić przesłanki, które doprowadziły go do przedstawionych konkluzji, a także na jakich oparł swoje ustalenia i określił wartość przedmiotowej nieruchomości. Brak fachowego uzasadnienia wniosków końcowych uniemożliwia ocenę jej mocy dowodowej. Zasady wyceny nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne zostały szczegółowo uregulowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Zgodnie z § 36 ust. 1 ww. rozporządzenia, wartość rynkową nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych określa się, przyjmując stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, ceny nieruchomości z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 ustawy bez uwzględnienia ustaleń decyzji. Nie uwzględnia się nakładów poniesionych na nieruchomości po dniu wydania decyzji. W przypadku, gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Przepisy ust. 1 - 3 stosuje się odpowiednio (§36 ust. 4 ww. rozporządzenia). W omawianej sprawie autor sporządzonej wyceny nieruchomości T. B. dla przedmiotu wyceny położonego w dniu określania stanu (22 marca 2019 r.) zgodnie z "Miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla całego miasta Oświęcimia w granicach administracyjnych z wyłączeniem obszaru w rejonie ulic Zatorskiej, Zaborskiej, Batorego i Królowej Jadwigi a także obszarów dla których znajdują się w opracowaniu oraz obowiązują miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego" przyjętego uchwałą Rady Miasta Oświęcim nr XXXIV/644/13 z dnia 27 marca 2013 r. w sprawie przyjęcia uchwały nr X/138/11 Rady Miasta Oświęcim z dnia 29 czerwca 2011 r., w terenach oznaczonych symbolem "KDZ" - tereny dróg publicznych zbiorczych, wykorzystując podejście porównawcze, metodę porównywania parami, wartość gruntu nieruchomości określił stosownie do zapisów § 36 ust. 4 rozporządzenia w sprawie wyceny -przy uwzględnieniu 3 cen transakcyjnych dotyczących nieruchomości drogowych położonych na terenie O., podobnych do nieruchomości wycenianej w rozumieniu art. 4 pkt 16 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami tj. takimi które są porównywalne z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny, ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość. W niniejszym przypadku przy określaniu wartości wycenianej nieruchomości nie ma zastosowania § 36 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, ponieważ przeznaczenie nieruchomości zgodne z celem przejęcia nieruchomości tj. pod drogę publiczną nie spowodowało zwiększenia jej wartości, gdyż było tożsame z jej dotychczasowym przeznaczeniem. Na podstawie analizy transakcji dotyczących nieruchomości drogowych biegły określił atrybuty wpływające na ceny nieruchomości wskazując, iż są to: lokalizacja (waga cechy - 40%), sąsiedztwo i otoczenie (waga cechy - 20%), przeznaczenie gruntów przyległych (waga cechy - 25%) oraz uzbrojenie (waga cechy - 15%). Następnie dokonał on odpowiedniej korekty poszczególnych wartości, spójnej z przedstawionymi opisami poszczególnych nieruchomości porównywanych, przyjętą skalą cech rynkowych oraz przypisanymi im wartościami, w efekcie czego oszacował wartość 1 m2 gruntu przedmiotowej nieruchomości na kwotę 60,37 zł. Mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa normujące kwestię wyceny gruntów przyjętych pod drogi publiczne, biegły dokonując wyboru nieruchomości porównawczych uwzględnił dyspozycję § 4 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, zgodnie z którym: (...) Przy stosowaniu podejścia porównawczego konieczna jest znajomość cen transakcyjnych nieruchomości podobnych do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny, a także cech tych nieruchomości wpływających na poziom ich cen. W podejściu porównawczym stosuje się metodę porównywania parami, metodę korygowania ceny średniej albo metodę analizy statystycznej rynku. Ponadto nie ulega wątpliwości, iż rzeczoznawca majątkowy dokonał wyboru podejścia oraz metod i technik szacowania nieruchomości przewidzianych przepisami ww. rozporządzenia, a także uwzględnił cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Tym samym wypełnił również dyspozycję art. 154 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wymienione powyżej okoliczności dowodzą, iż sposób sporządzenia przedmiotowej wyceny ocenić należało w sposób pozytywny. Tym samym może ona stanowić dowód w niniejszej sprawie i być wykorzystana dla potrzeb przedmiotowego postępowania administracyjnego. Odnosząc się zaś do zarzutu odwołania należy zauważyć, iż zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego jest obligatoryjne w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Instytucja zagadnienia wstępnego dotyczy wszelkich sytuacji, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż pogląd o prejudycjalności rozstrzygnięcia w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną dla wyniku postępowania o ustalenie odszkodowania w trybie tzw. "specustawy drogowej", stał się przedmiotem krytyki za strony Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 1 września 2011 r. sygn. akt I OSK 2083/10 wskazał m.in., iż: pomiędzy wspomnianą deklaratoryjną decyzją Wojewody (...), stwierdzającą nabycie prawa własności z mocy samego prawa (ex legę), a decyzją Prezydenta (...) wydaną w trybie art. 12 ust. 4a i 4b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 154, poz. 958 ze zm.) nie zachodzi tego rodzaju relacja prawno-procesowa, która skutkowałaby koniecznością zastosowania przez Prezydenta (...) art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., a więc zawieszeniem postępowania w sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że organ przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Powyższa zależność musi być bezpośrednia. Gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 1698/07, lex nr 489631, zob. też A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, "Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz", Lex/el. 2011 r.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi bezpośrednia relacja między wspomnianą decyzją Prezydenta (...) w sprawie odszkodowania dla (...), a decyzją Wojewody (...) stwierdzającą z mocy samego prawa nabycie prawa własności w trybie art. 73 ust. l ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, póz. 872 ze zm.). Wyjaśnić bowiem wypada, że zgodnie z treścią art. 12 ust. 4a i 4 b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za przejęcie nieruchomości wydaje organ, który wydal decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna (...). Tożsamy pogląd został wyrażony także w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z dnia 8 września 2010 r. sygn. akt II SA/ Kr 653/10 (skarga kasacyjna od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem NSA z dnia 3 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1925/10), z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt. II SA/Kr 1498/12 z dnia 12 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1379/14 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 951/15 i z dnia 20 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 938/15. Powołane zaś w odwołaniu orzeczenia, w których przyjęto odmienny pogląd, pozostają poza głównym nurtem orzecznictwa. Trafne jest również rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji dotyczące niezastosowania dyspozycji art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Z akt sprawy wynika bowiem, iż nie zaszły przesłanki konieczne do powiększenia odszkodowania, o którym mowa w art. 18 ust. 1 e specustawy drogowej.

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Gmina Miasto Oświęcim zarzucając naruszenie:

1/ art. 12 ust. 4 f w związku z art. 12 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych poprzez błędne określenie kręgu dotychczasowych właścicieli nieruchomości uprawnionych do przyznania im odszkodowania a w konsekwencji wydanie decyzji w części w stosunku do osób zmarłych;

2/ art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja o ustaleniu odszkodowania w części dotyczącej punktu 1 podpunktów k i l wydana została w stosunku do osób zmarłych, co uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi Wojewoda Małopolski wskazał, że pozyskał z Urzędu Stanu Cywilnego w O. odpisy skróconych aktów zgonu W. K. oraz R. K. i w konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "P.p.s.a.", sąd administracyjny w ramach sprawowanej kontroli działalności administracji publicznej bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.); stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala w całości lub w części (art. 151 P.p.s.a.).

Wskazać należy, że treść kontrolowanej decyzji nie pozostawia wątpliwości, że rozstrzygnięcie skierowano zarówno do R. K. i W. K., którzy nie żyją. Co istotne, osoby te uczyniono bezpośrednimi adresatami ww. decyzji, którym przyznano określone uprawnienie (prawo do ustalonego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość). Tymczasem w toku postępowania sądowego w niniejszej sprawie, na podstawie załączonych do akt skróconych odpisów aktu zgonu ustalono, że wyżej wymienione osoby zmarły przed formalnym zakończeniem postępowania administracyjnego wszczętego z ich udziałem w niniejszej sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że prowadzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy strona nie żyje, i wydanie w stosunku do niej decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99 Lex nr 82653; z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004/3/33, Lex nr 83698; z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1959/06, Lex nr 505429, czy też z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1429/08, Lex nr 595138).

W tym kontekście należy bowiem zauważyć, że z chwilą wszczęcia postępowania administracyjnego organ administracji jest zobligowany ustalić krąg stron tego postępowania, przy czym musi mieć na względzie, że osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem ma zdolność prawną. Zdolność tę, zgodnie z art. 30 § 1 K.p.a., należy oceniać według przepisów prawa cywilnego. W myśl art. 8 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145 ze zm.), zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Innymi słowy, status strony postępowania, przysługujący osobie fizycznej, wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może bowiem mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. To zaś oznacza, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć ani prowadzić postępowania, jak również nie mogą być do niej kierowane wydawane w sprawie rozstrzygnięcia. Stosownie bowiem do art. 109 § 1 K.p.a., decyzję doręcza się stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zaś stosownie do treści art. 110 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Przywołane przepisy dają więc organowi prawo doręczenia decyzji administracyjnej jedynie stronom postępowania, a z doręczeniem rozstrzygnięcia w postaci decyzji wiążą się przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego skutki prawne.

Skoro zatem w przedmiotowej sprawie wśród osób będących bezpośrednimi adresatami decyzji, znalazły się osoby nieżyjące, rozstrzygnięcie te uznać należy za obarczone wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. co czyni koniecznym stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Podkreślić należy, że na ocenę o zaistnieniu w niniejszej sprawie powyższej wady nie ma wpływu to, czy organy wiedziały o śmierci wskazanych wyżej stron postępowania oraz, czy ich ewentualna niewiedza była zawiniona czy też nie (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 140/11, Lex nr 1149167; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2406/10, Lex nr 1150790).

Rozpatrując ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia i określi właściwy, aktualny krąg stron postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Wobec konieczności wyeliminowania powyższego uchybienia za przedwczesne na obecnym etapie postępowania uznać natomiast należy merytoryczne badanie prawidłowości zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. O zwrocie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.