Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2949/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: WSA Joanna Gierak-Podsiadły WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2014 r. sprawy ze skargi "W." S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działające na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt. 1 k.p.a. oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r., o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. nr 122, poz. 593 ze zm.), po rozpoznaniu zażalenia spółki W. S.A. na postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] znak [...] odmawiające podjęcia postępowania zawieszonego postanowieniem z dnia [...] w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ w uzasadnieniu ww. postanowienia wskazał, że postanowieniem z dnia [...] znak [...] Prezydent [...] odmówił podjęcia postępowania zawieszonego postanowieniem z dnia [...] w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Jak wskazał organ pierwszej instancji postępowanie administracyjne zostało zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym [...] o sygn. [...].

Pismem z dnia [...] spółka W. S.A. wystąpiła o podjęcie postępowania, powołując się na postanowienie Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [....] sygn. akt [...]. Skarżąca spółka wniosła zażalenie na postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania, po którego rozpoznaniu zapadło opisane na wstępie zaskarżone postanowienie.

Organ odwoławczy podzielił ocenę organu pierwszej instancji, że nie ustały przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania.

Podkreślił, że postanowieniem z dnia [...] Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku spółki W. S.A. w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [....] do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym [...] o sygn. [...]. Sprawa ta dotyczy pozwu spółki A. sp. z o.o. o uznanie za bezskuteczne m.in. umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego z dnia [...] Rep. [...] zawartej pomiędzy Z. sp. z o.o. a spółką W. S.A., na mocy której spółka W. S.A. nabyła prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie cywilne nie zostało zakończone, a zatem nie ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania.

W ocenie organu odwoławczego nie ma też znaczenia w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania powołane w zażaleniu postanowienie Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] dotyczące zabezpieczenia powództwa. Twierdzenie podane w zażaleniu, że decyzja w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie narusza praw osób trzecich, nie oznacza, że postępowanie w niniejszej sprawie powinno się toczyć niezależnie od toczącego się postępowania cywilnego, bowiem wynik postępowania cywilnego przesądzi o tym, czy skarżącej spółce przysługiwało prawo użytkowania wieczystego, a więc czy w spółka W. S.A. jest osobą uprawnioną i stroną w postępowaniu w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działki ewidencyjnej nr [...] położonej w [....] przy ul. [...].

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła W. S.A. w W., domagając się uchylenia tego postanowienia oraz poprzedzającego do postanowienia organu pierwszej instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 97 § 2 w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 12 k.p.a. przez odmowę podjęcia zawieszonego postępowania na żądanie strony, mimo ustąpienia przyczyny uzasadniającej jego zawieszenie, co jednocześnie łamie zasadę szybkiego załatwiania sprawy przez organ.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Należy wskazać, że stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Należy podkreślić, że przedstawiona przesłanka zawieszenia postępowania administracyjnego ma zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy organ rozstrzygający określoną sprawę administracyjną nie może orzec do co istoty bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przesądzającego o dalszych czynnościach w sprawie. Zagadnienie wstępne powinno wyłonić się w toku postępowania administracyjnego, należeć do innego organu lub sądu oraz musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji. Przede wszystkim jednak musi istnieć zależność pomiędzy rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2001 r. sygn. akt III SA 32/00 (publ. LEX nr 47487) przez pojęcie zagadnienia wstępnego należy rozumieć sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uzależnione jest od uprzedniego rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia prawnego. Jednocześnie ocena wspomnianego zagadnienia, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania, należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie.

Należy przy tym podkreślić, że czym innym jest sytuacja, w której określone postępowanie może mieć wpływ na wynik innego, a sytuacja, w której brak jest prawnej możliwości kontynuacji postępowania ze względu na brak rozstrzygnięcia w innym postępowaniu. Innymi słowy, aby twierdzić, że wystąpiła przesłanka do zawieszenia postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. należy ustalić istnienie przeszkody do prowadzenia dalszego postępowania ze względu na brak rozstrzygnięcia np. w postępowaniu sądowym.

Z kolei zgodnie z art. 97 § 2 k.p.a. stanowi, że gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony.

Ponieważ w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało zawieszone na toczące się postępowanie cywilne przed sądem powszechnym do czasu jego prawomocnego zakończenia, podjęcie postępowania administracyjnego powinno nastąpić w przypadku prawomocnego zakończenia tego drugiego postępowania. Należy zgodzić się zatem ze stanowiskiem organu, że nie ustąpiły przyczyny zawieszenia postępowania, zatem postępowanie administracyjne nie mogło zostać podjęte. Nadal bowiem, zagadnienie wstępne - w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., nie zostało rozstrzygnięte.

Z akt sprawy wynika, że W. S.A. w dniu [...] wystąpiła do Prezydenta [...] o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr ew. [...] z obrębu [...] o pow. [...] m 2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Z akt sprawy wynika, że prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione na podstawie umowy w formie aktu notarialnego sporządzonego w dniu [...] przed notariuszem Z. M. za rep. [...]. W dniu [...] użytkownikiem wieczystym nieruchomości była B. spółka z o.o. z siedzibą w W. W dniach [...] B. spółka z o.o. z siedzibą w [...] przeniosła na rzecz spółki Z. sp. z o.o. z siedzibą w W. łącznie 100 % udziałów w ww. nieruchomości. W dniu [...] na podstawie umowy pomiędzy Z. sp. z o.o. z siedzibą w W. W. S.A. z siedzibą w W. nabyła prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...] położonej przy ul. [...] w W. Niewątpliwie zatem spółka W. S.A. z siedzibą w W. jest następcą prawnym użytkownika wieczystego. Jak wynika z akt sprawy właścicielem ww. nieruchomości jest [...].

W toku postępowania administracyjnego ustalono, że w Sądzie Okręgowym w [...] pod sygn. akt [...] zawisła sprawa z powództwa A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] przeciwko W. S.A. z siedzibą w W. o uznanie za bezskuteczne, w oparciu o skargę pauliańską, w stosunku do A. sp. z o.o. z siedzibą w W. umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego na pokrycie udziałów w spółce wkładami niepieniężnymi, zawartej w dniu [...] w formie aktu notarialnego za Rep. [....] pomiędzy B. sp. z o.o. a Z. sp. z o.o., na mocy której Z. sp. z o.o. z siedzibą w W. nabyła [...] części prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...] położonej przy ul. [...] w W., umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego na pokrycie udziałów wkładami niepieniężnymi zawartej w dniu [....] w formie aktu notarialnego za Rep. [...] pomiędzy B. sp. z o.o. a Z. sp. z o.o., na mocy której Z. sp. z o.o. nabyła [...] części prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...] położonej przy ul. [...] w W., umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego, zawartej w dniu [...] w formie aktu notarialnego za Rep. [...] pomiędzy Z. sp. z o.o. a W. S.A., na mocy której W. S.A. z siedzibą w W. nabyła prawo wieczystego użytkowania nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...] położonej przy ul. [...] w W.

W przedmiotowej sprawie prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] zabezpieczono roszczenie poprzez zakazanie W. S.A. – użytkownikowi wieczystemu ww. nieruchomości, dokonywania rozporządzeń prawem użytkowania wieczystego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

Ponieważ postępowanie przed Sądem Okręgowym w [...] nie zakończyło się, postanowieniem z dnia [...] znak [...] Zarząd [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie w przedmiocie wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed Sądem Okręgowym w [...] w sprawie o sygn. akt [...].

Powyższe postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] znak [...].

Następnie ustalono, że Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z dnia [...] w sprawie o sygn. akt [...] zabezpieczył roszczenie poprzez zakazanie W. S.A. wszczynania postępowań administracyjnych oraz podejmowania czynności mających na celu przekształcenie prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości w prawo własności do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Jak wynika z akt sprawy, ww. postanowienie zostało uchylone postanowieniem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] w sprawie o sygn. akt [...] i wniosek o zabezpieczenie został oddalony.

W. S.A., wnosząc o podjęcie zawieszonego postępowania, powołała się na treści uzasadnienia postanowienia wydanego w sprawie o sygn. akt [...] i na dokonaną w tym postanowieniu wykładnię przepisu art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 83) osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikiem wieczystym nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności.

W orzecznictwie oraz doktrynie wskazuje się, że w razie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie przepisów ww. ustawy prawo użytkowania wieczystego wygasa, a dotychczasowy użytkownik wieczysty jest traktowany jako nabywca własności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II CSK 100/11, OSNC-ZD 2013/1/1, uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2005 r. III CZP 47/04, OSNC 2005 r., nr 5, poz. 74). Należy wskazać, że zgodnie z art. 241 k.c. wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego powoduje z mocy prawa wygaśnięcie wszystkich ustanowionych na nim obciążeń.

W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne z wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości zostało zawieszone z uwagi na toczące się postępowanie przed sądem powszechnym dotyczące uznania za bezskuteczne umów przeniesienia prawa użytkowania wieczystego jako aportu do spółki. Wskazuje się, że uznanie za bezskuteczne określonej czynności prawnej, na podstawie art. 527 k.c. (tzw. actio Pauliana), przenoszącej przedmiot lub prawo z majątku dłużnika do majątku osoby trzeciej nie powoduje ich powrotu do majątku dłużnika, lecz jedynie daje wierzycielowi prawo zaspokojenia się z tego przedmiotu lub prawa, pozostających nadal w majątku osoby trzeciej, przed jej wierzycielami – art. 532 k.c.

W analizowanym przypadku należy pamiętać, że w zawisłej przed sądem powszechnym sprawie prawomocnym postanowieniem udzielono zabezpieczenia roszczenia na czas trwania postępowania poprzez zakazanie skarżącemu dokonywania rozporządzeń prawem użytkowania wieczystego. Wskazane rozporządzenia prawem użytkowania wieczystego nie dotyczą jedynie przeniesienia tego prawa, co następuje poprzez czynność cywilnoprawną, ale także przekształcenia tego prawa w prawo własności, co skutkuje wygaśnięciem prawa użytkowania wieczystego i następuje w drodze decyzji administracyjnej. W ocenie Sądu przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stanowi czynność rozporządzającą prawem użytkowania wieczystego. Zatem przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stanowiłoby naruszenie zakazu dokonywania rozporządzeń prawem użytkowania wieczystego.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Organy administracji publicznej są zatem związane prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] sygn. akt [...].

Ponadto trzeba podkreślić, że wyrok uwzględniający roszczenie pauliańskie (art. 527 k.c.) upoważnia wierzyciela do zaspokojenia się jedynie z przedmiotu lub prawa, które stanowiły uprzednio własność dłużnika i w wyniku czynności uznanej później za bezskuteczną wobec wierzyciela weszły do majątku osoby trzeciej (skarżącego), nie zaś z całego majątku tej osoby (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2011 r. IV CSK 375/10, Lex nr 786396). Wyjątek stanowią pieniądze i inne rzeczy zamienne, które w wyniku przejścia na osobę trzecią zmieszały się z majątkiem tej osoby i wówczas egzekucja może być prowadzona z całego majątku osoby trzeciej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2012 r. I CSK 139/12, M.Pr.Bank. 2013/10/48).

Skoro przedmiotem kwestionowanej czynności prawnej jest prawo użytkowania wieczystego ww. nieruchomości, a wierzyciel zgodnie z ww. przedstawionym poglądem może zaspokoić się wyłącznie z prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości, to pojawia się wątpliwość, czy po przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, które spowoduje wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego, wierzyciel będzie mógł skorzystać z uprawnienia przewidzianego w art. 532 k.c.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.