Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 659/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant referent Anna Barska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od czerwca do września 2012 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] listopada 2017 r., orzekającą solidarną odpowiedzialność Skarżącego – M. K., jako byłego prezesa zarządu S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (nazwana dalej: "Spółką") za zaległość podatkową Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych od dokonanych wypłat wynagrodzeń PIT-4R za maj 2012 r. w kwocie należności głównej 2 689 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 1 371 zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 204,51 zł.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 13 listopada 2017 r. organ I instancji wydał decyzję orzekającą o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego.

Od tej decyzji Skarżący odwołał się, zarzucając naruszenie:

- art. 216. art. 123 i art. 200 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm., dalej: "O.p.") w zw. z art. 120 oraz z art. 127 ww. ustawy w zw. art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej w zw. z art. 2 Konstytucji RP przejawiające się brakiem poinformowania Strony o prawie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w terminie 7 dni i wydanie decyzji przed upływem tego terminu,

- art. 187 § 1 w zw. art 127, art. 120, art. 121 § 1 O.p. oraz art. 235 ww. ustawy, będące konsekwencją naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego polegającego na niezebraniu i w konsekwencji nierozpatrzeniu materiału dowodowego sprawy, w tym składanych przez Skarżącego wniosków o zwrócenie się do Sądu Powszechnego z wnioskiem o wyjawienie majątku spółki,

- art. 187 § 1 w zw. art. 191 oraz art. 121 § 1 O.p. przez wadliwe rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego oraz dokonanie oceny dowodów z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów przejawiające się rozpatrzeniem, oceną i wywodzeniem skutków prawnych z poszczególnych dowodów odrębnie, podczas gdy swobodna ocena dowodów powinna być realizowana nie tylko przez rozpatrzenie poszczególnych dowodów odrębnie, lecz rozpatrzenie wszystkich dowodów, tj. dowodów przemawiających na niekorzyść jak i na korzyść Skarżącego we wzajemnej łączności,

- naruszenie przepisów art. 187 § 1 w zw. z art. 191. w zw. art 121 § 1 O.p. przez wadliwe rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego i dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób dowolny przejawiające się oparciem przy rozstrzygnięciu sprawy tylko na okolicznościach faktycznych przemawiających na niekorzyść Skarżącego oraz pominięciem okoliczności faktycznych przemawiających na korzyść Skarżącego,

- art. 191 O.p., poprzez jednostronną i profiskalną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego;

- art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) i pkt 2 w związku z art. 116 a oraz art. 120, art 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 133 § 1, art. 187 § 1, art. 191 O.p. przez:

a) ich niewłaściwe zastosowanie w kwestii dotyczącej przesłanek odpowiedzialności,

b) naruszenie obowiązku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy,

c) błędną ocenę dowodów i nieustalenie stanu faktycznego,

d) naruszenie obowiązku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, błędną ocenę dowodów i ustalenie stanu faktycznego pod z góry założoną tezę,

e) nieprawidłową budowę uzasadnienia faktycznego i prawnego ww. decyzji,

- rażącą obrazę art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. przez błędną wykładnię prowadzącą do wniosku, że o odpowiedzialności członka zarządu można orzec pomimo skuteczności prowadzenia egzekucji do dłużnika (Spółki) poprzez egzekucję z nieruchomości, gdy organ wydał decyzję o odpowiedzialności członka zarządu, w sytuacji w której nie wykazał w dostatecznym stopniu bezskuteczności postępowania egzekucyjnego,

- przedawnienie zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją,

- błędną wykładnię przypisów dotyczących przesłanek odpowiedzialności Skarżącego polegającą na wydaniu decyzji o odpowiedzialności członka zarządu w sytuacji, w której organ nie wykazał w dostatecznym stopniu bezskuteczności postępowania egzekucyjnego,

- błędną interpretację stanu faktycznego w kwestii możliwości złożenia przez członka zarządu wniosku o upadłość Spółki.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał na utrudnienia w dostępie do dokumentacji Spółki spowodowane działaniem poprzedniego prezesa zarządu Spółki. Skarżący powołał się również na zabezpieczenie komputerów Spółki oraz całości dokumentacji dokonane przez Prokuraturę Rejonową w B. Stwierdził, że nie będąc w posiadaniu dokumentacji Spółki nie mógł prowadzić jej spraw, w tym zgłosić wniosku o ogłoszenie jej upadłości. Argumentował, że nie posiadał wiedzy o istniejącej wierzytelności wobec Skarbu Państwa. W jego ocenie niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości (niewszczęcie postępowania układowego) nastąpiło bez winy Strony. Ponadto zaznaczył, że niezgłoszenia przedmiotowego wniosku wierzyciel nie poniósł szkody. W ocenie Skarżącego organ egzekucyjny nie podjął wszystkich czynności zmierzających do ustalenia majątku spółki, nie dopełnił obowiązku dalszego poszukiwania majątku ruchomego Spółki we wszystkich miejscach prowadzonej przez nią działalności, jak również nie wykorzystał wszystkich procesowych możliwości ustalenia majątku Spółki. Wskazał na majątek w postaci nieruchomości stanowiącej własność spółki o nr księgi wieczystej [...] położonej w województwie p., powiecie h., gminie N., miejscowości E. Skarżący zwrócił się również o dołączenie do akt sprawy dokumentów oraz przeprowadzenie szeregu dowodów.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

DIS na wstępie odniósł się do zarzutu przedawnienia zobowiązań podatkowych Spółki, wskazując, że doszło w sprawie do skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego, a więc także do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia przez zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym zobowiązana Spółka została powiadomiona (okoliczność bezsporna). Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za maja 2012 r. został przerwany w dniu 20 lutego 2015 r. i zaczął on biec na nowo od dnia 21 lutego 2015 r. W sprawie znalazł również zastosowanie art. 70 § 6 pkt 1 O.p., zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Podatnik został zawiadomiony o powyższym, w trybie art. 70c ww. ustawy.

Ponadto wskazał, że postępowanie podatkowe w sprawie odpowiedzialności Skarżącego wszczęte zostało postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. (i zachowany został wynikający z art. 108 § 2 pkt 2 lit. b O.p., wymóg uprzedniego doręczenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. Spółce - płatnikowi podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu pobranego a niewpłacanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dokonanych wypłat wynagrodzeń PIT-4R za okres od stycznia do września 2012 r., co miało miejsce w dniu 21 kwietnia 2016 r.

W ocenie DIAS, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał uznać, że organ I instancji prawidłowo wykazał, iż w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały pozytywne przesłanki odpowiedzialności, tj. bezskuteczność egzekucji w stosunku do Spółki oraz pełnienie przez Skarżącego funkcji członka zarządu tej Spółki w czasie upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego. Skarżący pozostawał prezesem zarządu przedmiotowej Spółki w okresie od dnia 25 czerwca 2012 r. do dnia 28 grudnia 2015 r.

Zdaniem DIS w niniejszej sprawie spełniona również została druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, tj. bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Wobec majątku Spółki w związku z ww. zaległościami zostało wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...]. W toku postępowania egzekucyjnego dokonywano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności tj. prowadzonego przez Bank [...] w P., Bank [...] w N., Bank [...] w W. oraz [...] S.A. W toku postępowania zawiadomieniem z dnia 11 lutego 2015 r. dokonano zajęcia wierzytelności w banku [...] S.A.

Ponadto, organ egzekucyjny zwrócił się do: Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych o udzielenie stosownych informacji dotyczących majątku przedmiotowej Spółki. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wskazał, że w toku postępowania nie ujawniono majątku Zobowiązanej Spółki podlegającego egzekucji.

W związku z faktem, iż prowadzone postępowanie egzekucyjne nie wykazywało szans na zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki, postanowieniem z dnia 22 września 2015 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne ze względu na jego nieskuteczność.

Następnie DIAS stwierdził, że Skarżący nie wykazał okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki, tj. nie wykazał, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo niezgłoszenie tego wniosku lub niewszczęcie postępowania nastąpiło bez jego winy, ani nie wskazał nadającego się do egzekucji mienia spółki. Przypomniał, iż oceny zaistnienia okoliczności uzasadniających zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego oraz oceny wystąpienia właściwego czasu dokonuje się na gruncie przepisów regulujących postępowanie upadłościowe i układowe. Wyjaśnił, iż przepisy ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r. nr 60. poz. 535 ze zm., dalej: "p.u.n."). wprowadza dwie niezależne od siebie przesłanki ogłoszenia upadłości: niewykonywanie wymagalnych zobowiązań oraz nadmierne zadłużenie.

DIAS podkreślił, że w niniejszej sprawie nie zaistniała okoliczność wyłączająca odpowiedzialność Skarżącego, a dotycząca terminowego zgłoszenia wniosku o upadłość, bowiem - co wynika z akt sprawy - wniosek taki nie został złożony.

Dalej DIAS wskazał, że oprócz zaległości podatkowych objętych zaskarżoną decyzją Spółka generowała także zaległości z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od lutego do września 2012 r., Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za okres od lutego do września 2012 r., Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych FPG za styczeń 2011 r. oraz za okres od lutego do września 2012 r. w łącznej kwocie 91 825, 70 zł. Organ odwoławczy uznał, ze Spółka w okresie pełnienia przez Skarżącego obowiązków w zarządzie zaprzestała płacenia swych wymagalnych zobowiązań, co miało miejsce w 2012 r. (w zakresie zaległości publicznoprawnych w ZUS), co miało świadczyć o wystąpieniu przesłanki upadłości określonej w art. 11 ust. 1 p.u.n. W kontekście powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. przyjął, że Spółka zaprzestała regulowania wymagalnych zobowiązań już w pierwszej połowie 2012 r. wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zaś od maja 2012 r. także zobowiązań z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń PIT-4R. Wedle DIAS, termin złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki przypadał w drugiej połowie 2012 r., stosownie do możliwości zapoznania się Skarżącego ze stanem finansowym Spółki.

DIAS wskazał również, że na dzień 31 grudnia 2010 r. Spółka posiadała zobowiązania w łącznej kwocie 11 063 891, 77 zł, w tym zobowiązania krótkoterminowe wynoszące 3 498 827,81 zł, wobec jednostek powiązanych z tytułu dostaw i usług o okresie wymagalności do 12 miesięcy - 14 884 zł wobec pozostałych jednostek – 3 483 943, 81 zł, w tym tytułem kredytów i pożyczek - 42 753,04 zł, z tytułu dostaw i usług o okresie wymagalności do 12 miesięcy - 2 372 234,30 zł, z tytułu podatków, ceł i ubezpieczeń - 177 007,06 zł. Aktywa obrotowe wynosiły 5 375 735, 97 zł i były niższe niż zobowiązania. Sytuacja nie uległa poprawie w roku 2011 gdzie na dzień 31 grudnia 2011 r. łączne zobowiązania Spółki wynosiły 16 908 952,21 zł, w tym zobowiązania krótkoterminowe 8 808 952,21 zł. wobec jednostek powiązanych z tytułu dostaw i usług o okresie wymagalności do 12 miesięcy - 523 120 zł, wobec pozostałych jednostek - 5 631 374, 21 zł w tym z tytułu dostaw i usług o okresie wymagalności do 12 miesięcy - 2 410 680,49 zł z tytułu podatków, ceł i ubezpieczeń - 192 847, 57 zł, zaś aktywa obrotowe - 4 824 536,90 zł.

Na dobrą sytuację Spółki nie wskazywał również bilans sporządzony na dzień 30 czerwca 2012 r. z wedle którego zobowiązania krótkoterminowe Spółki wynosiły łącznie 8 838 482, 15 zł.

Mając powyższe na względzie DIAS stwierdził, że argumenty, podnoszone przez Skarżącego zgodnie z którymi Spółka dysponowała majątkiem, nie miały znaczenia dla ustalenia czasu właściwego do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w sytuacji, gdy Spółka trwale zaprzestała regulowania swoich wymagalnych zobowiązań. Zaprzestanie terminowego regulowania przez Spółkę zobowiązań w zobowiązywało zarząd Spółki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości nawet wówczas, gdy podmiot ten dysponuje majątkiem. Skarżący nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości (wszczęcie postępowania układowego) w stosownym terminie nastąpiło bez jego winy.

Odnosząc się do argumentacji Skarżącego zawartej odwołaniu DIAS stanął na stanowisku, że Skarżący był jedynym członkiem zarządu Spółki, którego władcze uprawnienia nie były przez nikogo zakłócane i miał pełny wpływ na prowadzenie spraw spółki począwszy od 29 maja 2012 r. Za niezasadne uznano żądanie przeprowadzenia wniosków dowodowych na okoliczność faktycznego pełnienia przez niego funkcji członka zarządu Spółki. Zdaniem organu odwoławczego, po objęciu funkcji członka zarządu Skarżący jako osoba należycie dbająca o swoje interesy powinna podjąć odpowiednie kroki, mające na celu zapoznanie się z sytuacją finansową podmiotu, w którego organie wykonawczym ma wolę zasiadać. Wedle DIAS Skarżący winien w ciągu 3 miesięcy móc rozeznać się w sytuacji finansowej Spółki i wystąpić ze stosownym wnioskiem w II połowie 2012 r., czego nie uczynił. Z ustaleń dokonanych przez organ podatkowy wynikało, że Skarżący faktycznie i formalnie pełnił funkcję członka zarządu Spółki w okresie w którym powstały zaległości podatkowe, co potwierdzają podejmowanego przez niego działania. Za niezasadny uznano wniosek dowodowy o przesłuchanie M.S. (poprzedniego prezesa Zarządu Spółki) na okoliczność nieudostępnienia dokumentacji księgowej Spółki.

Na koniec DIAS zaznaczył, że Skarżący nie wskazał mienia Spółki, z którego egzekucja byłaby faktycznie możliwa i w konsekwencji zaspokoiłaby zaległość podatkową spółki w znacznej części. Wskazała przez Skarżącego nieruchomość stanowiącą własność spółki o nr księgi wieczystej [...] położonej w miejscowości E., gdyż w księdze wieczystej założonej dla ww. nieruchomości widnieje wpis ostrzeżenie o wszczęciu egzekucji przez Komornika Sądu Rejonowego w B. oraz liczne zapisy o ustanowione hipotece umownej i przymusowej. Nie ujawniono również majątku Spółki podlegającego egzekucji, pomimo złożenia stosowanego wniosku do sądu powszechnego.

Za niezasadny uznano również argumenty dotyczący przeprowadzenia wniosków dowodowych.

W skardze na powyższą decyzję Skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 216, art. 123 i art. 200 O.p. w zw. z art. 120 oraz z art. 127 ww. ustawy w zw. art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej w zw. z art. 2 Konstytucji RP przejawiające się brakiem poinformowania Strony o prawie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w terminie 7 dni i wydanie decyzji przed upływem tego terminu,

- art. 187 § 1 w zw. art 127. art. 120. art. 121 § 1 O.p. oraz art. 235 tej ustawy, będące konsekwencją naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego polegającego na niezebraniu i w konsekwencji nierozpatrzeniu materiału dowodowego sprawy, w tym składanych przez Skarżącego wniosków o zwrócenie się do Sądu Powszechnego z wnioskiem o wyjawienie majątku spółki,

- art. 187 § 1 w zw. art. 191 oraz art. 121 § 1 O.p. przez wadliwe rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego oraz dokonanie oceny dowodów z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów przejawiające się rozpatrzeniem, oceną i wywodzeniem skutków prawnych z poszczególnych dowodów odrębnie, podczas gdy swobodna ocena dowodów powinna być realizowana nie tylko poprzez rozpatrzenie poszczególnych dowodów odrębnie, lecz rozpatrzenie wszystkich dowodów, tj. dowodów przemawiających na niekorzyść jak i na korzyść Skarżącego we wzajemnej łączności,

- art. 187 § 1 w zw. z art. 191. w zw. art 121 § 1 O.p. przez wadliwe rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego i dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób dowolny przejawiające się oparciem przy rozstrzygnięciu sprawy tylko na okolicznościach faktycznych przemawiających na niekorzyść Skarżącego oraz pominięciem okoliczności faktycznych przemawiających na korzyść Skarżącego,

- art. 191 O.p., przez jednostronną i profiskalną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego,

- art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) i pkt 2 w związku z art. 116 a oraz art. 120, art 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 133 § 1, art. 187 § 1, art. 191 O.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie w kwestii dotyczącej przesłanek odpowiedzialności, naruszenie obowiązku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, błędną ocenę dowodów i nieustalenie stanu faktycznego, naruszenie obowiązku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, błędna ocenę dowodów i ustalenie stanu faktycznego pod z góry założoną tezę,

Skarżący zarzucił również rażącą obrazę art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. przez błędną wykładnię prowadzącą do wniosku, że o odpowiedzialności członka zarządu można orzec pomimo skuteczności prowadzenia egzekucji do dłużnika (Spółki) poprzez egzekucję z nieruchomości, gdy organ wydal decyzję o odpowiedzialności członka zarządu, w sytuacji w której nie wykazał w dostatecznym stopniu bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, przedawnienie zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją, błędną wykładnię przypisów dotyczących przesłanek odpowiedzialności Skarżącego polegającą na wydaniu decyzji o odpowiedzialności członka zarządu w sytuacji, w której organ nie wykazał w dostatecznym stopniu bezskuteczności postępowania egzekucyjnego oraz błędną interpretację stanu faktycznego w kwestii możliwości złożenia przez członka zarządu wniosku o upadłość Spółki.

Skarżący wniósł również o dołączenie do akt sprawy i przeprowadzenie dowodów z akt postępowań mających charakter postępowań wstępnych w stosunku do postępowania wszczętego w zakresie odpowiedzialności członka zarządu Spółki tj. akt postępowań podatkowych zakończonych decyzjami skutkującymi o orzeczeniu zaległości podatkowych, przesłuchania w obecności Skarżącego byłego prezesa Spółki, M. S. na okoliczność nie udostępnienia dokumentacji księgowej Spółki, zwrócenia się do Prokuratury w B. celem udostępnienia dokumentacji księgowej Spółki i ustalenia tożsamości osoby której podpisy figurują pod deklaracjami podatkowymi za okres czerwiec-wrzesień 2012 r., wystąpienia z wnioskiem do Sądu o wyjawienie majątku Spółki oraz zwrócenia się przez organ podatkowy do Banku [...] w P. o udostępnienie posiadanych przez bank wszystkich wycen wskazanej przez Skarżącego w ramach przesłanek egzoneracyjnych nieruchomości położonej w E., powołania biegłego z zakresu medycyny celem oceny stanu zdrowia Skarżącego i jego możliwości uczestniczenia w postępowaniu.

Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania alternatywnie o uchylenie decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy I instancji, powielając argumentację podniesioną w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z 26 września 2018 roku pełnomocnik skarżącego podtrzymał jego dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, że po objęciu funkcji członka zarządu, skarżący obiektywnie nie miał możliwości określenia stanu interesów spółki, a tym samym nie mógł złożyć wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania układowego , ani też ustalić, czy taki wniosek został złożony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, z prawem procesowym i materialnym obowiązującym w dacie wydania decyzji. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie.

W okolicznościach niniejszej sprawy poza sporem pozostaje, że w okresie którego dotyczą zaległości podatkowe spółki S. sp. z o.o. w W. Skarżący pełnił funkcję członka zarządu tej spółki. Sam skarżący przyznał w skardze, że funkcję tę objął z dniem 1 czerwca 2012 roku. Skarżący powołał się również na złożenie przez niego rezygnacji z pełnienia te funkcji. Miało to miejsce w 2013 roku. Zatem jak słusznie wskazał organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, okoliczność ta jest bezprzedmiotowa w odniesieniu do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe powstałe w okresie od czerwca do września 2012 roku.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że nie jest zasadny podniesiony w skardze zarzut przedawnienia. Argumentacja organu II instancji przedstawiona w odniesieniu do tego zarzutu postawionego w odwołaniu od decyzji organu I instancji jest prawidłowa.

Zgodnie z treścią art. 70 § 1 ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Mając na uwadze terminy płatności podatku wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, bieg terminu ich przedawnienia rozpoczął się 31 grudnia 2012 roku i upłynąłby 31 grudnia 2017 roku.

Jednakże zgodnie z treścią art. 70 § 4 ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

W niniejszej sprawie przedmiotowe należności (podatek dochodowy od osób fizycznych za czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2012 roku) były przedmiotem środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w banku [...] SA. Zajęcia dokonano 20 lutego 2015 roku. Zatem termin przedawnienia (który rozpoczął bieg na nowo od 21 lutego 2015 roku) upłynie – w myśl powołanych wyżej przepisów - dopiero 21 lutego 2020 roku.

Dodatkowo, w okolicznościach niniejszej sprawy z dniem 24 lutego 2017 roku bieg terminu przedawnienia został zawieszony, w myśl art. 70 § 6 pkt 1) ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią tego przepisu, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Pismem z 10 marca 2017 roku spółka S. sp. zo.o. w W. została zawiadomiona o zawieszeniu biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od maja do września 2012 roku (pismo k. 157 akt egzekucyjnych).

W okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło również do naruszenia przepisu art. 118 § 1 ordynacji podatkowej, co słusznie zauważa organ II instancji. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat (...). Pięcioletni termin wskazany w tym przepisie, w odniesieniu do zaległości podatkowych będących przedmiotem niniejszego postępowania, upłynął 31 grudnia 2017 roku. Natomiast decyzja organu I instancji orzekająca o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki została wydana 26 września 2017 roku, tj. przed upływem tego terminu.

Zdaniem sądu również pozostałe zarzuty podniesione w skardze są niezasadne.

W zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. zasadnie wskazał, że dla skutecznego przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na osobę trzecią art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej wymaga wystąpienia konkretnych przesłanek pozytywnych oraz braku przesłanek negatywnych. Rolą organów jest wykazanie powstania zaległości w dacie, kiedy dana osoba pełniła funkcję członka zarządu, a także wykazanie bezskuteczności egzekucji względem samej spółki. Z kolei rzeczą osoby, na którą organ zamierza przenieść odpowiedzialność, jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość (układ), albo że niezgłoszenie takiego wniosku wynika z przyczyn niezawinionych przez członka zarządu, albo w końcu, że istnieje mienie, z którego organ może zaspokoić zaległości spółki.

Tak jak już to zostało podniesione organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że skarżący był członkiem zarządu spółki S. sp. z o.o. w W. w czasie gdy powstała zaległość podatkowa spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za wskazane miesiące 2012 r.. Okoliczność ta pozostawała poza sporem w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego kwestii bezskuteczności egzekucji, należy wskazać, co następuje. Prawidłowa jest ocena organu II instancji, że taką bezskuteczność można wykazać każdym dowodem – nie jest wcale konieczne postanowienie organu egzekucyjnego wydane na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umarzające takie postępowanie. Z akt sprawy wynika, że postępowanie egzekucyjne wobec spółki było jednak wszczęte, i że w jego ramach dokonano szeregu czynności egzekucyjnych, które zakończyły się niepowodzeniem. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności spółki z rachunków bankowych m. in. W Banku [...] w P. oraz Banku [...] SA. Banki te potwierdziły fakt przyjęcia zawiadomienia do realizacji, informując jednocześnie o braku środków pieniężnych na rachunkach spółki. Nadto Bank [...] poinformował, że rachunek bankowy spółki został zajęty na podstawie wcześniej otrzymanych zawiadomień o postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez komornika przy Sądzie Rejonowym dla [...] W. Podczas czynności przeprowadzonych w toku postępowania egzekucyjnego, podejmowano również czynności w terenie. W ich wyniku zostało ustalone, że spółka S. nie prowadzi działalności gospodarczej pod adresem przy ul. [...] w W. od 3 lat. A pod adresem rzekomej siedziby tej spółki mieści się nie zamieszkały wolnostojący budynek mieszkalny. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w raporcie z 13 marca 2015 roku o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych. Inspektor dokonujący czynności wskazał w nim, że budynek jest pustostanem oraz brak jest śladów użytkowania budynku, jak i całej posesji. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego przeciwko spółce organ zwrócił się również z zapytaniami do organów administracji publicznej. W toku wszystkich opisanych czynności nie ujawniono majątku spółki podlegającego egzekucji. W konsekwencji, postanowieniem z 22 września 2015 roku, postępowanie egzekucyjne zostało umorzone wobec bezskuteczności egzekucji.

Zdaniem sądu w okolicznościach niniejszej sprawy nie zostało również wykazane istnienie przesłanek egzoneracyjnych uwalniających skarżącego od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.

Poza sporem pozostaje w niniejszej sprawie, że w skarżący, w okresie gdy pełnił funkcję członka zarządu spółki nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) tej spółki. Jako przyczynę tego wskazał, że – jak wynika z bilansu spółki na 30 czerwca 2012 roku, sytuacja spółki była jeszcze dobra. Nadto – wskazał skarżący - do września 2012 roku nie mógł zapoznać się z dokumentacją księgową spółki, wobec tego, że nie została ona przekazana przez poprzedniego prezesa zarządu spółki, a następnie została zatrzymana przez prokuraturę.

Powołując się na okoliczność nieprzekazania dokumentacji finansowej spółki skarżący wskazuje na brak jego winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości.

W ocenie sądu podnoszone przez skarżącego okoliczności nie świadczą o braku winy w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1) lit. b) ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wyroku z 11 października 2016 roku w sprawie sygn. akt II FSK 2229/14 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wina w ujęciu tego przepisu to zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań, jak i wina nieumyślna w postaci niedbalstwa, które zakłada brak "świadomości", ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań w takim rozmiarze, który powoduje konieczność wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2015 r., w sprawie II UK 6/15, publ. LEX nr 1771523). Sąd ten wskazał, że ze względu na brak zdefiniowania pojęcia winy w Ordynacji podatkowej należy w tym zakresie sięgać do wzorców wypracowanych w prawie cywilnym. Przyjąć zatem należy, że w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej chodzi o każdą postać winy, a nie tylko o winę umyślną. Z kolei brak winy powinien być oceniany na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy lub interesy podmiotu, który reprezentuje, bądź którym zarządza jako organ osoby prawnej.

Jako członek zarządu spółki skarżący winien był podjąć wszelkie możliwe działania zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej spółki, zwłaszcza w kontekście sygnału o nieprawidłowościach, jakim było zainteresowanie prokuratury. Dbałość także o własne interesy wymagała – w ocenie sądu – rzetelne zapoznanie się z sytuacją majątkową spółki przed podjęciem decyzji o pełnieniu w niej funkcji członka zarządu. Natomiast przeszkody w zapoznaniu się z sytuacją finansową spółki wymagały być może wcześniejszej rezygnacji z przyjętej funkcji. Zasadnie również podniósł organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że pełnienie funkcji członka zarządu spółki kapitałowej jest funkcją dobrowolną, a wyrażenie zgody na jej pełnienie wiąże się też ze zgodą na wykonywanie obowiązków związanych z tą funkcją. W świetle tych okoliczności całkowicie zbędny – dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy – był dowód z przesłuchania poprzedniego członka zarządu spółki. Z tych względów nie ma podstaw do zakwestionowania stanowiska organu, który oddalił taki wniosek dowodowy skarżącego. W ocenie sądu nie dowodzą również braku winy skarżącego w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki okoliczności związane z jego stanem zdrowia. Wszelka dokumentacja medyczna znajdująca się w aktach sprawy dotyczy okresu późniejszego niż mający znaczenie w niniejszej sprawie.

Zdaniem sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie można też uznać, że skarżący wskazał mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Skarżący wskazał na dwa składniki majątku spółki. Jednym z nich jest samochód osobowy (K. rok produkcji 2005), a drugim z nich nieruchomość położona w miejscowości E. W ocenie sądu żaden z powyższych składników majątkowych nie spełnia kryteriów, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 2) ordynacji podatkowej. W wyroku z dnia 7 grudnia 2011 r. w sprawie sygn. akt I FSK 39/11, Naczelny Sąd Administracyjny, po dokonaniu analizy orzeczeń dokonujących wykładni powołanego wyżej przepisu, przychylając się do tej argumentacji stwierdził, że mienie spółki wskazywane przez członka zarządu spełnia wymogi z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. - uwalniając tego członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki - tylko wtedy, gdy jest to mienie konkretne i rzeczywiście istniejące, a nadto umożliwiające przeprowadzenie egzekucji zaległości podatkowych spółki "w znacznej części", co oznacza, że musi mieć egzekwowalną wartość spełniającą przesłankę "znaczności" w porównaniu z wysokością zaległości podatkowych spółki.

W odniesieniu do samochodu osobowego kryterium to nie jest, w ocenie sądu, spełnione. Jak bowiem ustalono w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko spółce prowadzenie egzekucji z tego składnika majątku jest nieekonomiczne, z uwagi na jego niską wartość rynkową oraz koszty zajęcia. Nie można uznać, że ten składnik majątku posiada "egzekwowalną wartość" oraz że wartość ta jest znaczna w porównaniu z wysokością zaległości podatkowych.

W ocenie sądu również nieruchomość spółki, z uwagi na jej obciążenia hipoteczne nie stanowi składnika majątku, do którego możliwe byłoby skierowanie egzekucji, która mogłaby okazać się skuteczna. Organ II Instancji słusznie wskazuje, że organ podatkowy – z uwagi na wartość obciążeń hipotecznych – nie korzystałby z pierwszeństwa zaspokojenia. Prawidłowo zatem organ II instancji wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że jedynie wskazanie mienia, które istnieje w momencie orzekania o odpowiedzialności członka zarządu, z którego egzekucja jest możliwa , zwalnia członka zarządu z odpowiedzialności jako osoby trzeciej.

W ocenie sądu niezrozumiały jest podniesiony w skardze zarzut wydania decyzji przez organ I instancji przed upływem siedmiodniowego terminu w zakresie zebranego materiału dowodowego. Postanowienie w tym przedmiocie zostało wydane [...] sierpnia 2017 roku i doręczone skarżącemu 5 września 2017 roku. Siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 200 § 1 ordynacji podatkowej upłynął zatem 12 września 2017 roku. Natomiast decyzja organu I instancji została wydana 26 września 2017 roku.

Zdaniem sądu także zarzut odnoszący się do wyjawienia majątku spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Zgromadzone w sprawie dokumenty wskazują jednoznacznie, że w okresie, gdy ten wniosek został złożony, spółka nie prowadziła już żadnej działalności.

Podsumowując powyższe należy wskazać, że żaden z argumentów podniesionych w skardze nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ppsa, sąd oddalił skargę.