Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 694/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 4 i 5, art. 9 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 808
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
article: art. 3 pkt 2 i 2a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 lutego 2021 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020 r., znak: [...], w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r., nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania T. K. (dalej jako: skarżący) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] r. w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z 20 marca 2020 r. skarżący zwrócił się o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci: A., J. i O. K., na okres od 1 marca do 30 września 2020 r.

Decyzją z [...] r. Prezydent Miasta L. odmówił przyznania skarżącemu świadczeń z funduszu alimentacyjnego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. W uzasadnieniu, w zakresie sytuacji dochodowej rodziny skarżącego w 2018 r. organ uwzględnił następujące składniki: dochód skarżącego za rok 2018 w wysokości [...] zł (po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne, należnego podatku); dochód skarżącego za rok 2018 w wysokości [...] zł (kwota zwrotu z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci). Powyższy dochód z tytułu zatrudnienia uzyskiwany był przez 12 miesięcy, stąd po podzieleniu tego dochodu przez 12 uzyskano miesięczny dochód rodziny z tego tytułu w wysokości [...] zł. Organ uwzględnił również dochód uzyskany przez skarżącego za marzec 2020 r., w związku z podjęciem zatrudnienia od dnia 12 lutego 2020 r., w wysokości [...] zł. Ponadto ustalając sytuację dochodową rodziny w 2018 r. uwzględniono również inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych wykazane w oświadczeniu strony stanowiącym załącznik do wniosku, to jest stypendia o charakterze socjalnym w wysokości [...] zł, alimenty na rzecz dzieci w wysokości [...] zł (w tym alimenty zgodnie z wyrokiem do dnia 15 maja 2018 r. - łącznie [...] zł, od dnia 16 maja 2018 r. łącznie [...] zł). Po podzieleniu tej kwoty przez liczbę 12 miesięcy w roku, miesięczny dochód rodziny z tego tytułu wyniósł [...] zł. Jak wynika z Informacji Sądu Okręgowego w L. z 13 marca 2020 r. wniosek o wszczęcie egzekucji alimentów na rzecz małoletnich osób uprawnionych skarżący złożył dnia 11 października 2019 roku. W związku z powyższym, przy ustalaniu dochodu strony doliczone zostały alimenty na rzecz dzieci: A. , J. i O. K., w łącznej wysokości [...] zł za 2018 r., to jest od stycznia 2018 r. do kwietnia 2018 r. w łącznej kwocie [...]zł, za maj 2018 r. w łącznej kwocie [...]zł, od czerwca 2018 r. do grudnia 2018 r. w łącznej wysokości [...] zł). Rodzina skarżącego składa się z 4 osób. W związku z powyższym przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, to jest w 2018 r. wyniósł [...] zł (dochód opodatkowany) + [...] zł (dochód uzyskany) + [...] zł (dochód nieopodatkowany): 4 osoby (liczba osób w rodzinie) = [...] zł miesięcznie. Z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego (800 zł), odmówiono przyznania świadczenia.

W odwołaniu od decyzji skarżący zakwestionował sposób wyliczenia dochodu na członka rodziny. Wskazał, że organ przyjął do wyliczenia kwoty wynikające z orzeczeń sądowych (w tym w sprawie zabezpieczenia alimentów), jednak kwoty te nie odzwierciedlają stanu faktycznego. Skarżący wskazał, jakie kwoty otrzymał faktycznie tytułem alimentów ([...]) i w tej wysokości powinny zostać uwzględnione przy ustalaniu dochodu rodziny. Wyjaśnił, że złożył wniosek o wszczęcie egzekucji alimentów późno, gdyż musiał skompletować niezbędne dokumenty.

Już po wniesieniu odwołania, skarżący złożył pismo, w którym poinformował o tym, że utracił dochód z tytułu zatrudnienia, gdyż z dniem 1 maja 2020 r. rozwiązano z nim umowę o pracę. W późniejszej korespondencji skarżący przedłożył świadectwo pracy.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z 4 września 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium powtórzyło argumentację organu I instancji, stwierdzając w konkluzjach, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, a Kolegium podziela argumentację prawną organu

I instancji.

W skardze do sądu administracyjnego T. K. zarzucił, że Kolegium wydało decyzję bez uwzględnienia wszystkich okoliczności i dokumentów, które zostały dołączone do dokumentacji w tej sprawie, a które są zgodne ze stanem faktycznym

i mają istotne znaczenie dla wydania korzystnej dla mnie decyzji.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że z końcem kwietnia 2020 r. z powodu redukcji zatrudnienia zmuszony był rozwiązać umowę o pracę, która to była głównym źródłem dochodu jego rodziny. Skarżący złożył w związku z tym stosowne oświadczenie, oraz kopię świadectwa pracy do MOPR, jednak cała dokumentacja w sprawie została już przekazana do Kolegium. Utrata dochodu spowodowała, że skarżący kwalifikuje się do przyznania tego świadczenia od miesiąca maja 2020 r. Oświadczenie o utracie dochodu i świadectwo pracy zostały przesłane przez organ

I instancji do Kolegium, jednak Kolegium w swojej decyzji całkowicie pominęło te dokumenty i fakt utraty przez skarżącego dochodu, skupiając się na określeniu stanu faktycznego na dzień 20 marca 2020 r. Nieuwzględnienie wszystkich dokumentów powoduje wydanie niekorzystnej i krzywdzącej dla skarżącego decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jej uchylenia. Z uwagi na to, że uchybieniami dotknięta jest także decyzja wydana w I instancji, należało uchylić również i tą decyzję, działając w oparciu o art. 135 p.p.s.a.

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2020 r., poz. 808, ze zm.; dalej jako: u.p.o.u.a.) przewiduje wsparcie przez Państwo osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów od dłużnika zobowiązanego do ich uiszczania (art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.o.u.a.). Wsparcie to realizowane jest m.in. poprzez przyznanie osobom uprawnionym do alimentów świadczenia pieniężnego wypłacanego z funduszu alimentacyjnego w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 złotych (art. 10 ust. 1 u.p.o.u.a.). Osobą uprawnioną do uzyskania świadczeń na gruncie ustawy jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 11 u.p.o.u.a.).

Wobec powyższego, podstawowymi warunkami przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest zaistnienie stanu bezskuteczności egzekucji alimentów oraz osiąganie dochodu na rodzinę nie przekraczającego progu określonego w ustawie.

Przesłanka bezskuteczności egzekucji alimentów nie jest w rozpoznawanej sprawie sporna, kluczowym problemem spornym jest kwestia spełnienia kryterium dochodowego.

W stanie prawnym miarodajnym dla oceny wniosku skarżącego, obejmującego okres od 1 marca do 30 września 2020 r. próg dochodowy (dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie) wynosił 800 zł (art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a.).

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie zawiera samodzielnych regulacji w zakresie pojęć dochodu i dochodu rodziny, lecz odsyła w tym zakresie do przepisów (ustawy) o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 4 i 5 u.p.o.u.a.). Zgodnie z definicjami ustawowymi (art. 3 pkt 2 i 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych; Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej jako: u.ś.r.), dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, zaś dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.

Odpowiednikiem pojęcia "okres zasiłkowy" w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest pojęcie "okresu świadczeniowego", który oznacza w świetle definicji ustawowej, okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 8 u.p.o.u.a.). Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu (art. 18 ust. 1 u.p.o.u.a.).

Z przytoczonej definicji legalnej pojęcia dochodu wynika, że należy brać pod uwagę dochód osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Jest to tzw. rok bazowy. Skarżący złożył wniosek w marcu 2020 r., na okres świadczeniowy 2019/20. Organy prawidłowo uznały, że rokiem bazowym jest w tym przypadku rok 2018.

W ocenie Sądu zasadne są zarzuty skarżącego co do błędnego ustalenia dochodów na członka rodziny skarżącego. Organy popełniły w tym zakresie dwa istotne błędy.

Po pierwsze, ustalając wysokość dochodu rodziny z tytułu alimentów organy w sposób ewidentny uwzględniły wysokość alimentów ustalonych orzeczeniami sądu (postanowienie Sądu Okręgowego w L. z [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie wniosku o zabezpieczenie roszczeń alimentacyjnych oraz wyrok rozwodowy tego Sądu Okręgowego w L. z [...] kwietnia 2018 r., zasądzający jednocześnie alimenty na rzecz dzieci skarżącego od jego byłej żony; k. 1-4 akt adm.).

W ocenie Sądu jest błąd organów, który rzutował na treść decyzji.

W świetle ustawowej definicji dochodu, zawartej w ustawie o świadczeniach rodzinnych i stosowanej również w sprawach dotyczących świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie ulega wątpliwości, że do dochodu są wliczane zarówno alimenty na rzecz dzieci, jak i świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów (zob. art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 14 i 26 u.ś.r.). Nie sposób jednak racjonalnie przyjąć, że dochodem są świadczenia zasądzone, ale nie otrzymywane. Ustawodawca w sposób jednoznaczny odrywa się w tym przypadku od kwalifikacji prawnopodatkowej (alimenty należą do grupy świadczeń nieopodatkowanych podatkiem dochodowym), nie można zatem stosować konstrukcji znanych w prawie podatkowym, które pozwalają w pewnych sytuacjach opodatkować dochód należny, ale jeszcze nie uzyskany. Nawet na gruncie podatkowym jest to sytuacja wyjątkowa. Tym bardziej, na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie sposób przyjąć, że dochodem są dochody należne, ale nie uzyskane. O wadliwości takiej próby kwalifikacji przesądza również argumentacja celowościowa. Jeżeli do dochodu osoby uprawnionej do świadczeń z funduszu alimentacyjnego należałoby doliczać alimenty, które zostały zasądzone, ale nie są otrzymywane, w związku z wystąpieniem przesłanki bezskuteczności egzekucji, dochodziłoby do kuriozalnej sytuacji. Uprawniony obiegałby się o świadczenie z funduszu, które ma z założenia zastąpić nieotrzymywane alimenty (w związku z bezskutecznością egzekucji), tymczasem do jego dochodu, od którego uzależnione jest przyznanie świadczenia z funduszu (art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a.) zaliczane byłyby właśnie te alimenty, których nie otrzymuje. W wielu przypadkach fikcyjne doliczenie do dochodu alimentów zasądzonych, ale nie otrzymywanych, skutkowałoby przekroczeniem kryterium dochodowego (800 zł) i odmową przyznania świadczenia z funduszu. Tym samym zasądzone, ale nie otrzymywane alimenty, które powinny zostać zastąpione świadczeniem z funduszu, stałyby się przeszkodą (przesłanką negatywną) uzyskania świadczeń, które mają stanowić substytut nieotrzymywanych alimentów. Taka sytuacja jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia ratio legis rozwiązań zawartych w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w której preambule wskazano, że konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Potraktowanie jako składnika dochodu rodziny alimentów, które zostały wprawdzie zasądzone, ale nie są faktycznie otrzymywane (co stanowi jedną z przesłanek przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego), prowadzi do sytuacji, w której dana osoba z jednej strony nie otrzymuje należnego jej wsparcia od osób zobowiązanych do alimentacji, z drugiej zaś – jest pozbawiona również wsparcia z budżetu państwa, wbrew założeniom wyrażonym przez prawodawcę w preambule do ustawy.

Konkludując należy stwierdzić, że alimenty zasądzone, ale nie otrzymywane faktycznie przez uprawnionego (w tym w wyniku bezskuteczności egzekucji) nie kwalifikują się do dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.ś.r., a zatem również do dochodu, który warunkuje przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 2 pkt 4 i 5 i art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a.). Wypada przy tym odnotować, że taki pogląd był już wyrażany w orzecznictwie sądowym (por. wyrok WSA w Lublinie z 20 maja 2020 r., II SA/Lu 814/19; wyrok WSA w Łodzi z 10 grudnia 2009 r., II SA/Łd 932/09; wyrok WSA w Poznaniu z 13 listopada 2013 r., IV SA/Po 914/13; wyrok WSA w Opolu z 26 lutego 2015 r., II SA/Op 644/14; wyrok WSA w Krakowie z 4 kwietnia 2017 r., III SA/Kr 81/17).

Kwestia ta ma kluczowe znaczenie w rozpoznawanej sprawie, gdyż przedkładana przez skarżącego dokumentacja (zob. k. 7, 9-11, 24-28, 52-57 akt adm.) wskazuje, że faktycznie otrzymywany dochód z tytułu alimentów był niższy, co mogło mieć znaczenie przesądzające dla oceny spełnienia kryterium dochodowego. Nota bene samo wszczęcie procedury egzekucji alimentów oraz treść pism z Sądu Okręgowego w L. oraz właściwej instytucji niemieckiej (k. 5-6, 30-31, 58 akt adm.) potwierdzają zasadność twierdzeń skarżącego.

Chybiona jest argumentacja organu I instancji, który powołuje się na przepisy rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach w sprawach o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1467, ze zm.; dalej jako: rozporządzenie).

Organ I instancji powołał się w uzasadnieniu swojej decyzji na treść § 6 pkt 7 lit. a) rozporządzenia. Przepis ten wskazuje, że ustalając prawo do świadczeń, poza odpowiednimi informacjami wskazanymi w § 2-5 [wniosek, oświadczenie wnioskodawcy, zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji], w przypadku gdy osoba uprawniona nie otrzymała alimentów albo otrzymała je w wysokości niższej od ustalonej w wyroku sądu, ugodzie sądowej lub ugodzie zawartej przed mediatorem lub innym tytule wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd, uwzględnia się również odpowiednio, zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów.

Argumentacja organu jest błędna z kilku przyczyn. Po pierwsze, powołany przez organ przepis odnosi się do dokumentów, którymi wnioskodawca ma wykazać bezskuteczność egzekucji, a nie wysokość dochodu. Bezskuteczność egzekucji

i kryterium dochodowe to dwie różne przesłanki przyznania świadczenia alimentacyjnego, które trzeba spełnić kumulatywnie.

Po drugie, przepis ten nie ma w ogóle zastosowania w rozpoznawanej sprawie, bowiem dowodem spełnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji alimentów jest inny dokument, o którym mowa w § 6 pkt 7 lit. b), tj. informacja właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą, jeżeli dłużnik zamieszkuje za granicą. W rozpoznawanej sprawie jest to informacja Prezesa Sądu Okręgowego w L. z [...] marca 2020 r. (k. 28 akt adm.).

Po trzecie, rozporządzenie wśród dokumentów stanowiących źródła ustaleń koniecznych dla oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczeń z funduszu, wymienia z jednej strony: "odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty na rzecz osób w rodzinie lub poza rodziną, odpis postanowienia sądu o zabezpieczeniu powództwa o alimenty na rzecz osób w rodzinie lub poza rodziną lub odpis protokołu zawierającego treść ugody sądowej lub odpis zatwierdzonej przez sąd ugody zawartej przed mediatorem lub innego tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, zobowiązujących do alimentów na rzecz osób w rodzinie lub poza rodziną" (§ 6 pkt 5); z drugiej: "przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość zapłaconych alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani wyrokiem sądu, ugodą sądową lub ugodą zawartą przed mediatorem lub innym tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny". Rozporządzenie wskazuje zatem również na konieczność uwzględnienia dokumentów wskazujących na wysokość rzeczywiście uzyskiwanych alimentów, a nie tylko alimentów zasądzonych prawomocnym orzeczeniem sądu.

W tej sytuacji zupełnie nietrafiony jest argument, że na ustalenie wysokości dochodu uzyskiwanego przez skarżącego ma wpływać fakt, że zainicjował procedurę egzekucję alimentów (wobec dłużnika zamieszkałego za granicą) dopiero w październiku 2019 r. Okoliczność ta ma jedynie znaczenie w kontekście wykazania przesłanki bezskuteczności alimentów i wpływa na datę powstania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zgodnie z powołanym wyżej art. 18 ust. 1 u.p.o.u.a. Obowiązkiem organu było ustalenie wysokości rzeczywiście otrzymywanych alimentów, co wynikało zarówno z przepisów ustawy, jak i pośrednio z treści rozporządzenia, wskazującego dokumenty stanowiące źródła ustaleń faktycznych kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Drugim błędem, który zadecydował o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji było całkowite pominięcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze problemu tzw. dochodu utraconego.

Zgodnie z art. 9 ust. 3 u.p.o.u.a., w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Ponadto, zgodnie z art. 18 ust. 4 u.p.o.u.a., w razie utraty dochodu prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Z kolei § 6 pkt 8 rozporządzenia wskazuje, że ustalając prawo do świadczeń uwzględnia się również: dokument, w tym oświadczenie, określający datę utraty dochodu oraz wysokość i rodzaj utraconego dochodu.

Analizując dochody rodziny, organ I instancji prawidłowo uwzględnił dochód uzyskany z tytułu zatrudnienia w roku bazowym, tj. 2018. Już po wydaniu decyzji przez organ I instancji i po wniesieniu odwołania od tej decyzji, skarżący przedłożył istotne dokumenty wskazujące na konieczność uwzględnienia w sprawie również regulacji dotyczących dochodu utraconego. Do pisma z 14 maja 2020 r. skarżący dołączył pismo pracodawcy informujące o rozwiązaniu na podstawie porozumienia stron umowy o pracę zawartej ze skarżącym 2 stycznia 2017 r. Treść wniosku i dokumentacji dołączonej do sprawy wskazuje, że dochód z tego zatrudnienia był kluczowym elementem dochodu rodziny w roku bazowym 2018. W aktach sprawy znajduje się również (dołączone później) świadectwo pracy, potwierdzające ustanie stosunku pracy z dniem 30 kwietnia 2020 r. (k. 68-69). Z akt sprawy wynika także, że organ I instancji weryfikował te twierdzenia skarżącego już po wydaniu decyzji. Wydruk informacji o wpłaconych składkach na ubezpieczenie zdrowotne (k. 71) potwierdza utratę uprawnień do ubezpieczenia z dniem 1 maja 2020 r.

Ze zrozumiałych względów okoliczności tych nie mógł już uwzględnić organ

I instancji, jednakże obowiązek rozpatrzenia tych okoliczności spoczywał na Kolegium jako organie odwoławczym. Istotą zasady dwuinstancyjności postępowania (w ujęciu materialnym) jest dwukrotne merytoryczne rozpatrzenie sprawy administracyjnej (art. 15 k.p.a.). Organ odwoławczy ma zatem obowiązek rozpatrzyć sprawę jeszcze raz co do istoty, uwzględniając również ewentualne zmiany stanu faktycznego sprawy.

W rozpoznawanej sprawie Kolegium w sposób ewidentny zaniedbało tego obowiązku. Uzasadnienie decyzji Kolegium sprowadza się w istocie do powtórzenia argumentacji organu I instancji. Kolegium w żadnym zdaniu uzasadnienia nie odnosi się do kwestii utraconego dochodu.

Z powyższych rozważań płyną następujące konkluzje:

Po pierwsze, organy obydwu instancji naruszyły art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. oraz art. 2 pkt 4 i 5 u.p.o.u.a. w zw. z art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r., błędnie wliczając do dochodu rodziny alimenty zasądzone prawomocnym orzeczeniem sądu, ale faktycznie nie otrzymywane przez dzieci skarżącego.

Po drugie, organy naruszyły również obowiązek wszechstronnego ustalenia

i rozważenia stanu faktycznego sprawy (zasada prawdy obiektywnej – art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), nie dokonując ustaleń w kwestii rzeczywistego dochodu rodziny w zakresie faktycznie otrzymywanych alimentów.

Po trzecie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), zasadę prawdy obiektywnej oraz art. 9 ust. 3 u.p.o.u.a., pomijając całkowicie problem dochodu utraconego, pomimo przedstawienia przez skarżącego dokumentów świadczących o rozwiązaniu stosunku pracy za porozumieniem.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zarówno zaskarżoną decyzję Kolegium z [...] r., jak również poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] r.

Po uprawomocnieniu się wyroku Sądu i po zwrocie akt sprawy, obowiązkiem organu I instancji będzie ponowne przeanalizowanie wniosku skarżącego w kontekście przesłanki dochodu rodziny. Organ powinien w szczególności jeszcze raz dokonać, tym razem prawidłowego, wyliczenia dochodu rodziny, uwzględniając wyżej przedstawione wskazania Sądu (w tym dotyczące zaliczania do dochodu alimentów zasądzonych, lecz nie otrzymywanych faktycznie), biorąc pod uwagę wszystkie elementy stanu faktycznego, również te, które uległy zmianie, a zmiany te muszą zostać uwzględnione w perspektywie przepisów dotyczących dochodu utraconego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Pomimo uwzględnienia skargi sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego, z uwagi na to, że skarżący nie złożył wniosku o zasądzenie kosztów, Sąd zaś nie może w tym przedmiocie orzekać z urzędu (art. 210 p.p.s.a.). Ponadto, ze względu na przedmiot sprawy skarżący objęty był ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych.