Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 727/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2010-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 79 § 1-2, art. 149 § 2, art. 151 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 727/09

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2003 r., nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił S. G. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w ruchu oporu w Z. Decyzje te były przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 17 listopada 2004 r., sygn. akt II SA/Rz 516/04 oddalił skargę S. G.

Następnie wnioskiem z dnia [...].12.2006 r., sprecyzowanym w dniu [...].06.2007 r., S. G. zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Jako podstawę wznowienia postępowania administracyjnego powołała przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i okoliczność, iż dowiedziała się, że żyje świadek który współdziałał z nią w organizacji, tj. w ruchu oporu AK – E. G. i który mógłby potwierdzić jej działalność.

Rozpoznając ten wniosek Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniami z dnia [...] kwietnia 2008 r. i [...] czerwca 2008 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Na skutek skargi S. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Sąd ten wyrokiem z dnia 25 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 444/08 uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] czerwca 2008 r. i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] kwietnia 2008 r. W jego uzasadnieniu Sąd zalecił ustalenie kiedy skarżąca dowiedziała się o nowym dowodzie w sprawie jakim jest dowód z zeznań świadka, co pozwalałoby na ustalenie czy został zachowany termin określony w art. 148 § 1 k.p.a. Od tego ustalenia uzależnione będzie dalsze postępowanie w sprawie wznowienia postępowania oraz zasadność rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia podania o wznowienia postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2004 r.

Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] maja 2004 r. odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wskazał, iż strona spełniła przesłankę z art. 148 k.p.a. tj. złożyła podanie o wznowienie w terminie jednego miesiąca od dnia dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. W niniejszej sprawie jest to nowy dowód w sprawie, jakim wg strony miało być przesłuchanie E. G. Organ wskazał, iż stosując pomoc prawną przesłuchał ww. świadka, który stwierdził, iż "nie zna Pani S. G.". Tym samym nowy dowód w sprawie nie wnosi nowych okoliczności do sprawy, które mogłyby powodować zmianę ostatecznej decyzji z dnia [...].05.2004 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. G. zarzuciła naruszenie przez organ podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 77 i art. 149 § 2 k.p.a., albowiem organ nie podjął wszystkich możliwych czynności w sprawie, nie przeprowadził wszystkich możliwych dowodów, jak również nie przesłuchał jej na okoliczność uczestnictwa w działaniach konspiracyjno – wojskowych w okresie II wojny światowej. Jednocześnie S. G. wniosła o jej przesłuchanie, jak również przesłuchanie E. G., ewentualnie w razie potrzeby o przeprowadzenie konfrontacji świadka i wnioskodawczyni.

Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2009 r.

Jako podstawę prawną powołał art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 ust. 2 pkt 3, art. 21 ust.1, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371, ze zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach.

W uzasadnieniu organ podniósł, iż S. G. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wskazała żadnych nowych okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających uchylenie własnej decyzji. Przepisy procedury administracyjnej wskazują na zasadę trwałości decyzji administracyjnych, a jednym ze sposobów prowadzących do wzruszenia ostatecznych decyzji jest instytucja wznowienia postępowania. Stosownie zaś do art. 145 § pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeśli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi. W przedmiotowej sprawie tym nowym dowodem miało być przesłuchanie świadka E. G., który w trakcie przesłuchania w dniu [...].05.2009 r. zeznał, iż nie zna strony. Świadek został pouczony o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy. W ocenie organu dowód ten nie wniósł do sprawy nic co mogłoby stanowić o zmianie decyzji Kierownika Urzędu w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Strona nie przedstawiła także innych dowodów.

Decyzję tę zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie S. G. i wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła naruszenie art. 7, art. 58 i art. 145 k.p.a. Wskazała, iż organ przedwcześnie wydał decyzję, albowiem nie przeprowadził wszystkich czynności mających na celu wyjaśnienie sprawy, a w szczególności organ nie zapewnił jej aktywnego udziału w postępowaniu, poprzez pozbawienie jej możliwości zadawania pytań świadkowi. Nie zapewniono jej także możliwości wypowiedzenia się. Podniosła, iż przedłożyła organowi zdjęcia, na którym widnieje świadek E. G. oraz jej brat B. G. Razem w trójkę wykonywali czynności mające charakter działań wojskowych, w tym m. in. skarżąca wykradała broń z budynku, gdzie oddział niemiecki gromadził żywność i broń. To że była osoba nieletnią, nie jest istotne, a przyjęcie przez organ, że robiła to w ramach zabawy w dzieciństwie jest obrazą osób takich jak ona, które narażały życie walcząc z okupantem.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powołując się na przyczyny wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniósł ponadto, iż S. G. nie zgłosiła żadnych nowych okoliczności faktycznych lub dowodów potwierdzających pełnienie służby w organizacji konspiracyjnej w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, a tylko takie dowody mogłyby zostać uznane za istotne w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 P.p.s.a. do jej uchylenia, ale tylko wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W sprawie będącej przedmiotem kontroli Sądu znajduje ponadto zastosowanie przepis art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W sprawie niniejszej toczyło się już bowiem postępowanie sądowoadministracyjne, zakończone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 444/08, który uchylił postanowienie z dnia [...] czerwca 2008 r. i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] kwietnia 2008 r. o odmowie przywrócenia terminu do wznowienia postępowania administracyjnego.

Dokonując kontroli we wskazanym wyżej zakresie Sąd nie stwierdził wad i uchybień, które skutkować by mogły uchyleniem zaskarżonej decyzji, a tym samym uwzględnieniem skargi.

Wniosek skarżącej o wznowienie postępowania został rozpoznany zgodnie z zaleceniami zawartymi we wspomnianym już wyroku z dnia 25 listopada 2008 r. Organ ustalił bowiem, iż skarżąca powzięła wiadomość o istnieniu dowodu, jakim miały być zeznania świadka E. G., w dniu [...].11.2006 r., a w dniu [...].12.2006 r. złożyła pismo do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, które uznane zostało przez organ i Sąd dokonujący kontroli w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 444/08, jako wniosek o wznowienie postępowania. Tym samym termin do wniesienia podania o wznowienie został zachowany.

Uznając, że rozstrzygnięte zostały kwestie wstępne, w tym zasadnicza - dotycząca zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie, organ przystąpił do II etapu postępowania wznowieniowego, tj. fazy postępowania rozpoznawczego, w którym następuje badanie czy zaistniały rzeczywiście podstawy wznowienia, a następnie rozstrzygnięcie istoty sprawy (art.149 § 2 k.p.a.). Rodzaje rozstrzygnięć jakie mogą zapaść we wznowionym postępowaniu wymienia art. 151 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, po przeprowadzeniu postępowania przewidzianego w art. 149 § 2 k.p.a. organ właściwy:

- odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. lub art. 145 a k.p.a.

- lub uchyla decyzje dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. lub art. 145 a k.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

W rozpoznawanej sprawie zapadła pierwsza z wymienionych w art. 151 § 1 k.p.a. decyzji – odmawiająca uchylenia decyzji dotychczasowej, tj. decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2004 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Podstawą jej wydania było uznanie przez organ, że nowy dowód w sprawie - zeznanie wskazanego przez skarżącą świadka E. G. nie wniósł żadnych nowych okoliczności, które miałyby wpływ na zmianę źródłowej decyzji o odmowie przyznania S. G. uprawnień kombatanckich.

Stanowisko organu zasługuje na aprobatę Sądu.

Przyczyną odmowy przyznania S. G. w 2004 r. uprawnień kombatanckich był brak spełnienia przesłanek z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371, ze zm.). Przepis ten uznaje za działalność kombatancką pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945.

Skarżąca domaga się przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu swojej działalności w ruchu oporu. Podaje, że wykonywała czynności mające charakter działań wojskowych, polegające m. in. na wykradaniu broni z niemieckich magazynów, wspólnie ze swoim ojcem, bratem oraz E. G. – członkami Armii Krajowej.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyjął, że skarżąca ze względu na bardzo młody wiek (10-11 lat) nie mogła pełnić służby w organizacji podziemnej, a jej zasługująca skądinąd na powszechny szacunek działalność na rzecz tej organizacji miała charakter pomocniczy. Za podstawowy atrybut służby uznaje się bowiem stosowanie zasad dyscypliny wojskowej, co związane jest ze złożeniem przysięgi wojskowej, nadaniem stopnia wojskowego i podległością organizacyjną. Istotą służby w ruchu oporu było bowiem podleganie rozkazom wojskowym i odpowiedzialność związana z ewentualnym niewykonaniem czy odmową wykonania określonego zadania, podczas gdy w przypadku osób działających na rzecz ruchu oporu ich świadczona dobrowolnie pomoc organizacjom konspiracyjnym nie była wymuszana ani rozliczana według zasad dyscypliny obowiązującej żołnierzy ugrupowań organizacyjnych (tak m. in. wyroki NSA z dnia 10.04.2002 r., V SA 2157/01, System orzecznictwa LEX Nr 171228, z dnia 9.08.2004 r., OSK 557/04, LEX Nr 162205)

Samo wykonywanie nawet bardzo trudnych i odpowiedzialnych zadań, z narażeniem życia, których w przypadku skarżącej nie kwestionuje ani organ, ani Sąd, nie stanowi o "pełnieniu służby", o jakiej mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach

Choć ustawodawca nie wprowadził w cyt. przepisie granicy wieku jako warunku przyznania uprawnień, organ słusznie przyjął, że wiek skarżącej (10-11 lat) wykluczył możliwość uznania jej działalności konspiracyjnej za służbę w organizacji podziemnej, w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach (...).

We wznowionym postępowaniu nie zostały ujawnione takie nowe dowody, które mogłyby wpłynąć na zmianę decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2004 r. i przyznanie skarżącej uprawnień kombatanckich.

Zarzuty skargi nie są jednak pozbawione racji. Skarżąca podnosi, że organ nie przeprowadził wszystkich czynności mających na celu wyjaśnienie sprawy, a w sytuacji gdy zachodziła sprzeczność miedzy jej twierdzeniami a zeznaniami świadka E. G., nie rozważył przeprowadzenia konfrontacji. Wskazuje też, że nie miała możliwości zadawania pytań świadkowi ani możliwości wypowiedzenia się co do wszystkich dowodów.

Zgodnie z art. 79 § 1 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. § 2 tego przepisu stanowi, że strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca nie była powiadomiona o miejscu i terminie przesłuchania świadka E. G. Pismem z dnia [...] maja 2009 r. (k. 106 akt administracyjnych) poinformowano ją jedynie, że jej wniosek nie zostanie rozpatrzony w ustawowym terminie z uwagi na toczące się postępowanie wyjaśniające , w tym konieczność przesłuchania zawnioskowanego przez stronę świadka. Po uzupełnieniu materiału dowodowego organ wyda decyzję w sprawie, a nastąpi to najprawdopodobniej w okresie czerwiec – lipiec 2009 r.

Taki sposób działania organów niewątpliwie narusza art. 79 k.p.a., jednak w ocenie Sądu naruszenie to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

Okoliczności, co do których miał zostać przesłuchany E. G., dotyczące działalności konspiracyjnej S. G., nie były nigdy kwestionowane przez organ. Odmowa przyznania uprawnień kombatanckich nastąpiła nie z powodu braku wykazania działalności na rzecz polskiej organizacji podziemnej, ale na skutek uznania, że działalność ta nie była "pełnieniem służby" w takiej organizacji w rozumieniu przepisów ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Sad podziela zaprezentowany w orzecznictwie pogląd, że o ile zachowanie wymagań określonych w art. 79 k.p.a. jest bezwzględnym obowiązkiem organów administracji państwowej, to uchybienie w tym zakresie może być uznane za mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tylko wtedy, gdy przeprowadzone bez udziału strony i kwestionowane przez nią dowody stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7.10.2008 r., I SA/Gd 353/07, LEX Nr 497398).

W rozpatrywanej sprawie, jak już wcześniej wykazano, taka sytuacja nie miała miejsca, stąd też brak wpływu stwierdzonego uchybienia przepisom postępowania na wynik sprawy uniemożliwia uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 P.p.s.a., Sąd skargę oddalił.