Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 508/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a
journal: Dz.U. 2022 poz 988
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
article: art. 61a par. 1, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 15zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 i par. 3, art. 210 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 13 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 13 października 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 19 maja 2022 roku nr KO.481.11.2022 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii AM, B1, B uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Bełchatowskiego z dnia 2 marca 2022 roku nr KD.5430.160.2022 i umarza postępowanie administracyjne.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 19 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję Starosty Bełchatowskiego

z 2 marca 2022 r. w przedmiocie cofnięcia B.W. uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii AM, B1, B potwierdzonych prawem jazdy nr [...] wydanym 27 czerwca 2019 r., nr druku [...] przez Starostę Bełchatowskiego.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

31 stycznia 2022 r. Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi wystąpił z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami B.W., który w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy kierując pojazdem silnikowym popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, tj. kierował pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Bełchatowie z 31 lipca 2020 r. sygn. akt [...].

Pismem z 7 lutego 2022 r. Starosta Bełchatowski wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia B.W. uprawnień.

Decyzją z 2 marca 2022 r. Starosta Bełchatowski orzekł o cofnięciu stronie uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii AM, B1, B potwierdzonych prawem jazdy nr [...] wydanym 27 czerwca 2019 r., nr druku [...] przez Starostę Bełchatowskiego.

W odwołaniu od powyższej decyzji B.W. zarzucił jej naruszenie:

- prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.), dalej jako u.p.r.d., wskutek czego skarżącemu cofnięto uprawnienia kategorii AM, B1, B potwierdzone prawem jazdy nr [...] wydanym 27 czerwca 2019 r., nr druku [...] przez Starostę Bełchatowskiego, podczas gdy w obrocie prawnym funkcjonuje już ostateczna decyzja Starosty Bełchatowskiego z 28 września 2020 r., która jest podmiotowo i przedmiotowa tożsama ze skarżoną decyzją,

- przepisów postępowania, mogących mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji tj.: art. 61a § 1 k.p.a. wskutek jego niezastosowania, podczas gdy organ I instancji powinien był odmówić wszczęcia postępowania, którego dotyczy wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 31 stycznia 2022 r. ze względu na tożsamość podmiotową i przedmiotową (cofnięcie uprawnień - decyzja Starosty Bełchatowskiego z 28 września 2020 r.), oraz art. 7, art. 8, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji do braku ustalenia, iż w obrocie funkcjonuje już ostateczna decyzja, tożsama podmiotowo i przedmiotowo ze skarżonym rozstrzygnięciem, a także sporządzenie uzasadnienia bez odniesienia się do funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji z 28 września 2020 r.

Przywołaną na wstępie decyzją z 19 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazało, że materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. Przepis ten stanowi, że decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie dwóch lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.

Art. 140 u.p.r.d. został uchylony na mocy art. 125 pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. (Dz.U.2011.30.151) o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 139 pkt 3 tej ustawy uchylenie to nastąpiło ostatecznie z dniem 4 czerwca 2018 r. Niemniej jednak równocześnie z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie również nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 957), którą dokonując zmian w ustawie o kierujących pojazdami oraz u.p.r.d., w art. 14 ust. 1 postanowiono, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej wart. 1 (a więc Prawa o ruchu drogowym), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przepisów art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 43 ust. 2 pkt 4, art. 44 ust. 3 pkt 2, art. 67 ust. 2 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. c, art. 98, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. c i pkt 4 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3, art. 102 ust. Ib, art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 i ust. 2, art. 124 ust. 7, art. 125 pkt 10 lit. g i pkt 16 oraz przepisów rozdziału 14 ustawy zmienianej w art. 2 (tj. ustawy o kierujących pojazdami) nie stosuje się. W ust. 2 tej regulacji przewidziano z kolei, że "Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej trzech miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie".

Z powyższej regulacji wynika, że do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy nowelizującej, nie stosuje się m.in. przepisu art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami, uchylającego przepis art. 140 i art. 140a u.p.r.d., a zatem przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. ma zastosowanie i może stanowić podstawę prawną decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Do chwili obecnej nie został on ogłoszony. Stąd też należy uznać, że art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami nie znajduje obecnie zastosowania, a przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. obowiązuje. Zatem, na zasadzie art. 14 ust. 1 ustawy nowelizującej ustawodawca powiązał stosowanie art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami z wdrożeniem innych rozwiązań technicznych, tj. umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq u.p.r.d. Skoro, co do tych rozwiązań, minister właściwy do spraw informatyzacji nadal nie wydał komunikatu określającego termin wdrożenia, to przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. mógł i powinien mieć zastosowanie w niniejszej sprawie.

Kolegium podniosło, że do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d., nie jest wymagane stwierdzenie prawomocnym wyrokiem skazującym winy sprawcy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, gdyż wspomniany przepis tego nie wymaga. Zgodnie z jego literalnym brzmieniem, wystarczające jest stwierdzenie popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Zgromadzone w toku niniejszego postępowania dokumenty potwierdzają, że skarżący prawo jazdy uzyskał po raz pierwszy 27 czerwca 2019 r. natomiast przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego popełnił w 4 kwietnia 2020 r., a zatem przed upływem dwóch lat od wydania skarżącemu po raz pierwszy prawa jazdy. Fakt popełnienia tego przestępstwa został potwierdzony wyrokiem Sądu Rejonowego w Bełchatowie z 31 lipca 2020 r., sygn. akt [...]. Z wnioskiem o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami wystąpił Kierownik sekcji ds. Wykroczeń i Przestępstw w Ruchu Drogowym Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi działający z upoważnienia Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi. W niniejszej sprawie zostały zatem spełnione przesłanki do wydania przez Starostę decyzji w trybie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d.

Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO wskazało, że decyzja z 28 września 2020 r. wydana został na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami stanowiącego, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Po otrzymaniu wyroku Sądu Rejonowego w Bełchatowie z 31 lipca 2020r., sygn. akt [...]. orzekającego wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat organ był zobligowany do wydania decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie. Natomiast podstawą wydania decyzji z 2 marca 2022 r. jest przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. z uwagi na okoliczność popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w okresie dwóch lat po otrzymaniu pierwszego prawa jazdy, a to jest w sprawie bezsporne. Warunkiem odzyskania uprawnień cofniętych na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d., jest spełnienie wszystkich wymagań stawianych osobom po raz pierwszy ubiegającym się o uprawnie do kierowania pojazdem, m.in. wymóg uzyskania odpowiednich orzeczeń lekarskich i orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań zdrowotnych/psychologicznych do kierowania pojazdami, konieczność odbycia właściwego szkolenia: zdanie egzaminu państwowego, złożenie oświadczenia o zamieszkiwaniu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, przy jednoczesnym braku spełnienia innych negatywnych przesłanek wskazanych w art. 12 ustawy o kierujących pojazdami.

W ocenie Kolegium, ani z u.p.r.d., ani z ustawy o kierujących pojazdami nie wynika, aby zastosowanie sankcji w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w oparciu o jedną podstawę prawną dezaktualizowało możliwość czy też konieczność jej zastosowania w oparciu o inną, odrębną podstawę. Ponadto organ I instancji przed wydaniem decyzji nie mógł rozważyć czy okoliczności faktyczne w sprawie nie uległy zmianie w taki sposób, który nie pozwala na uwzględnienie przedmiotowego wniosku (tj. wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi). Jak już wskazano, decyzja o cofnięciu uprawnień wydawana na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. jest decyzją związaną. Brak wydania zaskarżonej decyzji skutkowałby sytuacją, w której skarżącemu przywrócono uprawnienia bez wynikającego z przepisów prawa obowiązku spełnienia wszystkich wymagań stawianych osobom po raz pierwszy ubiegającym się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi.

Na ostateczną decyzję skargę do sądu administracyjnego złożył B.W., domagając się jej uchylenia w całości. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez:

a. niewłaściwe zastosowanie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. wskutek czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w obrocie decyzję Starosty Bełchatowskiego, na mocy której cofnięto B.W. uprawnienia kategorii AM,B1,B, potwierdzone prawem jazdy nr[...], wydanym 27 czerwca 2019 r. na druku [...] przez Starostę Bełchatowskiego, podczas gdy w obrocie prawnym występuje już ostateczna decyzja Starosty Bełchatowskiego z 28 września 2020 r., która jest podmiotowo i przedmiotowo tożsama ze skarżoną decyzją;

2. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie:

a. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. wskutek jego niezastosowania, mimo wystąpienia przesłanek odmowy wszczęcia przez organ I instancji postępowania, którego dotyczył wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 31 stycznia 2022 r., ze względu na tożsamość podmiotową i przedmiotową wskazanego postępowania (cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów) ze sprawą prowadzoną przez Starostę Bełchatowskiego zakończoną ostateczną decyzją z 28 września 2020 r.

Pełnomocnik skarżącego podniósł, iż okoliczności sprawy wypełnią przesłankę negatywną o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., bowiem przepis ten stanowi, iż w obrocie prawnym nie mogą funkcjonować dwa rozstrzygnięcia ostateczne wydane w tej samej sprawie (res iudicata). Zdaniem skarżącego prawidłowe ustalenie treści wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 31 stycznia 2022 r. oraz przedmiotu obu postępowań powinno doprowadzić organ do uznania, iż w sprawie brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego, zgodnie z treścią art. 61 a § k.p.a.

Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty należy uznać za zasadne.

Na wstępie wskazać należy, że sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19"), zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W związku z brakiem możliwości technicznych stron uczestniczenia w rozprawie zdalnej sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r. poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zgodnie z 134 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyżej wskazanych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty Bełchatowskiego z 2 marca 2022 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. starosta - na wniosek komendanta Policji, wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji., przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.

Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że B.W. prawo jazdy uzyskał po raz pierwszy 27 czerwca 2019 r. natomiast przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego popełnił w 4 kwietnia 2020 r., a zatem przed upływem dwóch lat od wydania skarżącemu po raz pierwszy prawa jazdy. Fakt popełnienia tego przestępstwa został potwierdzony wyrokiem Sądu Rejonowego w Bełchatowie z 31 lipca 2020 r., sygn. akt [...]. Z wnioskiem o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami wystąpił Kierownik sekcji ds. Wykroczeń i Przestępstw w Ruchu Drogowym Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji w Łodzi działający z upoważnienia Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi. Decyzją Starosty Bełchatowskiego z 2 marca 2022 r. cofnięto skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii AM, B1, B . Wskazane rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 19 maja 2022 r.

Podkreślić w tym miejscu jednakże należy, że skarżącemu cofnięto uprawnienia do prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat wcześniejszą decyzją Starosty Bełchatowskiego z 28 września 2020 r., a to z uwagi na orzeczony wobec strony, na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Bełchatowie z 31 lipca 2020 r., sygn. akt [...], zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat. Decyzja ta jest ostateczna i nadal pozostaje w obrocie prawnym. Orzeczona nią utrata uprawnień do kierowania pojazdami obejmuje okres od 28 września 2020 r. do 28 września 2023 r.

Tym samym w niniejszej sprawie brak jest przedmiotu postępowania strona bowiem nie posiada uprawnień, których w kontrolowanym postępowaniu została pozbawiona. W ocenie sądu skoro skarżącemu cofnięto już w 2020 r. uprawnienia do kierowania pojazdami i skarżący uprawnień tych dotychczas nie odzyskał, to brak podstaw do procedowania w sprawie kolejnego cofnięcia tych samych uprawnień do kierowania pojazdami.

Należy zauważyć, że w okolicznościach sprawy mamy do czynienia z różnymi przyczynami pozbawienia skarżącego uprawnień, tj. popełnianie przez kierującego pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, o którym mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a u.p.r.d. oraz orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów, o którym mowa w art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Niemniej jednak niedopuszczalne jest ponowne zastosowanie instytucji cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie tej samej kategorii prawa jazdy (por. wyroki WSA: we Wrocławiu z 1 grudnia 2011 r. sygn. akt III SA/Wr 392/11, w Warszawie z 23 października 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 885/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sytuacji takiej jak zastana w sprawie niniejszej organy nie miały zatem podstaw do ponownego cofania skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kat. AM, B1, B, skoro miał on już je cofnięte i do dzisiaj ich nie odzyskał. Zatem kolejne postępowanie dotyczące pozbawienia skarżącego uprawnień, jeżeli kierowca został już wcześniej ich pozbawionych na podstawie obowiązujących przepisów prawa, jest oczywiście bezprzedmiotowe i winno być umorzone. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Określenie "postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe" obejmuje się m.in. sytuację funkcjonowania w obrocie prawnym orzeczenia rozstrzygającego w sposób ostateczny daną sprawę. Kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe nawet wtedy, gdyby wydane orzeczenie kończące sprawę było wadliwe. Z bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy z uwagi na brak przedmiotu postępowania (por. wyroki WSA: w Warszawie z 22 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 689/07; w Gorzowie Wielkopolskim z 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 237/21; w Poznaniu z 20 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Po 952/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

Zupełnie bezpodstawny jest natomiast zarzut skargi naruszenia przepisów postępowania poprzez niezastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. Skoro postępowanie w sprawie o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami może zostać wszczęte przez organ wyłącznie z urzędu (a nie na wniosek strony) to wniosek komendanta policji o uruchomienie tego postępowania należy traktować w kategoriach sygnału, który właściwy organ ma obowiązek zweryfikować pod kątem wystąpienia lub nie przesłanek prowadzenia tego postępowania. W konsekwencji, wniosek o wszczęcie postępowania z urzędu nie stanowi "żądania wszczęcia postępowania", o którym mowa w art. 61 k.p.a. W takiej sytuacji zaś (a więc w odniesieniu do postępowań wszczynanych z urzędu), organ nie będzie wydawał postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 61a § 1 zdanie pierwsze k.p.a. Postanowienie takie organ de facto wydałby sam dla siebie, skoro jest jedynym właściwym podmiotem do zainicjowania postępowania. Zauważyć należy, że jeżeli przepis prawa przyznaje organowi kompetencję do wszczęcia danego rodzaju postępowań wyłącznie z urzędu, to żaden podmiot nie może egzekwować od tego organu zainicjowania takiego postępowania (zob. wyroki WSA w Białymstoku: z 27 lutego 2020 r., sygn. II SA/Bk 90/20, z 18 września 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 559/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak także wówczas podstaw do wydania postanowienia o odmowie jego wszczęcia.

Reasumując, w niniejszej sprawie organy wadliwie przeprowadziły postępowanie, nie oceniając prawidłowo jej istotnych okoliczności, a mianowicie istnienia w obrocie prawnym decyzji z 28 września 2020 r. cofającej skarżącemu uprawnienia do prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat, których to uprawnień on nie odzyskał, a która to okoliczność przesądzała o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O umorzeniu postępowania administracyjnego sąd orzekł na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Brak jest bowiem podstaw do kontynuowania w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wystąpiła przesłanka przewidziana w art. 145 § 3 p.p.s.a. uzasadniająca umorzenie postępowania administracyjnego. Przepis ten jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 5, Warszawa 2017). W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania (por. uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Druk sejmowy nr 1633 i 2538, VII kadencja, s. 17). Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, albowiem strona skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, który nie zgłosił wniosku o przyznanie należnych kosztów (art. 210 § 2 p.p.s.a.).

d.j.