Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 77/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 76 ust. 7
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt III SA/Kr 77/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 października 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka, Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.), WSA Barbara Pasternak, , Protokolant Urszula Bukowiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2012r., sprawy ze skargi B. P., na decyzję Wojewody, z dnia 22 listopada 2011r. [...], w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 2 listopada 2011 r. Nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu z dnia [...] 2011 r. nr [...] orzekającą w stosunku do B. P. o: "1. Odmowie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w łącznej kwocie 3.876 zł, która to stanowi pozostały koszt stypendium z tytułu odbywania stażu za okres od 1 kwietnia 2009 roku do 31 sierpnia 2009 roku. 2. Odroczeniu terminu płatności nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 3.876 zł do dnia 30 czerwca 2012 roku z uwagi na trudna sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawczyni." Powyższe decyzje zostały wydane po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 927/10, którym uchylono decyzję Wojewody z dnia [...] 2010 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Zaskarżone decyzje zostały poprzedzone następującymi faktami:

Decyzją z dnia [...] 2008 r., Nr [...] Starosta Powiatu przyznał B. P. status osoby bezrobotnej z dniem 28.04.2008 r. W dniu 17.03.2009 r. skarżąca została przez Urząd Pracy skierowana na staż do Sklepu Spożywczo – Przemysłowego D. T. A. G. w J, a w dniu [...] 2009 r. decyzją znak [...] Starosta Powiatu przyznał skarżącej stypendium w związku ze skierowaniem na staż na okres od dnia 01.04.2009 r. do dnia 31.08.2009 r. - w wysokości 773 zł miesięcznie do dnia 31.05.2009 r. i w kwocie 791 zł miesięcznie do dnia 31.12.2009 r.

W dniu 11.09.2009 r. skarżąca dostarczyła do Urzędu Pracy umowę o dzieło zawartą w dniu 02.01.2009 r. ze Stowarzyszeniem Kultury, Sportu i Rozwoju na "wypożyczenie i odbiór naczyń na uroczystości weselne i inne", z terminem wykonania na dzień 30.06.2009 r. za wynagrodzeniem 820 zł brutto. W związku z powyższą informacją, Starosta Powiatu postanowieniem z dnia [...] 2009 r. Nr [...] wznowił z urzędu postępowanie odnośnie B. P. w sprawie dotyczącej: 1. ustalenia statusu osoby bezrobotnej, 2. nienależnie pobranego świadczenia zakończonego ostateczną decyzją wydana przez Starostę z dnia [...] 2008 r., Nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do stypendium za kres od 01.04.2009 r. do 31.08.2009 r. W wyniku tego postępowania Starosta Powiatu decyzją z dnia [...] 2009 r. znak: [...] orzekł o utracie przez B. P. statusu osoby bezrobotnej z dniem 02.01.2009 r., a kolejną decyzją z dnia [...] 2009 r. znak: [...] uchylił decyzję z dnia [...] 2009 r. znak: [...] o przyznaniu B. P. prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu oraz orzekł o odmowie przyznania B. P. prawa do wypłaty stypendium w okresie od 01.04.2009 r. do 31.08.2009 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano na okoliczność, że w okresie od 02.01.2009 r. do 30.06.2009 r. skarżąca świadczyła pracę na podstawie umowy o dzieło i nie mogła uzyskać w tym okresie statusu osoby bezrobotnej, a w konsekwencji nie mogła nabyć prawa do stypendium. Decyzją z dnia [...] 2009 r. znak [...] Starosta Powiatu uznał za nienależnie pobrane przez skarżącą świadczenie: koszt badań lekarskich i stypendium za okres od dnia 01.04.2009 r. do 31.08.2009 r. oraz orzekł o obowiązku zwrotu przez skarżącą łącznej kwoty 4.084 zł. Organ zwrócił przy tym uwagę, że skarżąca rejestrując się jako osoba bezrobotna została poinformowana o obowiązkach bezrobotnego, w tym o konieczności powiadomienia organu o podjęciu pracy, czego nie uczyniła pomimo podjęcia pracy na podstawie umowy o dzieło zawartej ze Stowarzyszeniem, a także nie poinformowała o uzyskaniu w miesiącu lipcu 2009 r. dochodu wynikającego z wykonywania pracy na podstawie tej umowy.

B. P. pismem z dnia 23.11.2009 r., sprecyzowanym w dniu 1 grudnia 2009 r., wniosła o umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Do powyższego pisma dołączyła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o waloryzacji renty męża do wysokości 979,59 zł, kartę informacyjną leczenia szpitalnego męża z rozpoznaniem m.in. choroby niedokrwiennej serca, orzeczenie o zaliczeniu skarżącej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz zaświadczenie o pozostawaniu w leczeniu przeciwdepresyjnym. Dane wynikające z tych zaświadczeń miały, w ocenie skarżącej świadczyć o trudnościach finansowych rodziny spotęgowanych koniecznością leczenia i w efekcie nie pozwalających na zapłatę żądanej przez organ kwoty.

Powiatowa Rada Zatrudnienia uchwałą z dnia 05.02.2010 r. nr [...] negatywnie zaopiniowała wniosek B. P. o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia z tytułu odbywania stażu u pracodawcy i Starosta Powiatu decyzją z dnia [...] 2010 r. Nr [...], na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d, art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r., Nr 69, poz. 415), odmówił umorzenia pobranego przez skarżącą B. P. świadczenia w kwocie 4.084 zł, na którą to sumę składa się kwota badań lekarskich i kwota 3.919 zł stypendium pobranego w okresie od 01.04.2009 r. do 31.08.2009 r. oraz rozłożył nienależnie pobrane świadczenie na 60 rat, pierwsza rata w wysokości 72,00 zł płatna w terminie do 21.04.2010 r. a kolejne po 68 zł płatne do 20 – tego każdego miesiąca. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że sytuacja finansowa rodziny skarżącej pozwala na przyjęcie, że jest ona w stanie spłacić nienależnie pobrane świadczenie, gdyż łączny miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi 928 zł miesięcznie. Jednocześnie organ rozłożył świadczenie na raty stwierdzając, że jednorazowa spłata świadczenia mogłaby pozbawić skarżącą środków niezbędnych do utrzymania.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. P. zawarła zarzuty wobec działań urzędników, a zwłaszcza braku precyzyjnej informacji, które w jej ocenie, doprowadziły do pozbawienia jej statusu osoby bezrobotnej a w konsekwencji do decyzji o obowiązku zwrotu pobranego stypendium. Zdaniem skarżącej, pracownik Urzędu Pracy poinformował ją, aby dostarczyła do Urzędu umowę o pracę, gdy tylko będzie w jej posiadaniu i dlatego uczyniła to w dacie, gdy faktycznie była w posiadaniu dokumentu, tj. w dniu 11.09.2009 r. Zarzuciła, że nikt nie poinformował jej o wstecznych konsekwencjach złożenia tego dokumentu. Odnosząc się do odmowy umorzenia pobranego świadczenia i sytuacji materialnej rodziny podała, że dochód osiągany przez jej męża nie pozwala na normalną egzystencję i rodzina ciągle boryka się z problemami finansowymi. Wskazała wydatki obciążające rodzinę, w tym kwotę ok. 200 zł miesięcznie przeznaczaną na leczenie.

Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] 2010 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2010r. znak: [...] orzekającą o odmowie umorzenia B. P. nienależnie pobranego świadczenia w łącznej kwocie 4.084 zł przyjmując, że decyzja organu pierwszej instancji była prawidłowa. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415).

W wyniku rozpoznania skargi B. P. wniesionej na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2011 r. do sygn. akt III SA/Kr 927/10 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że uzasadnienie decyzji wydanych w obu instancjach w ogóle nie przystaje do wskazanych w art. 107 k.p.a. wymagań. Organ, podejmując decyzję odmowną - do czego był upoważniony w granicach uznania administracyjnego - nie odniósł się w pełnym zakresie do argumentacji skarżącej, a jedynie stwierdził, że umorzenie należności nie znajduje uzasadnienia w poczynionych ustaleniach faktycznych, gdyż skarżąca, jej mąż oraz dziecko dysponują dochodem w wysokości 979,59 zł uzyskiwanym z tytułu renty męża. Zdaniem Sądu, w ocenie orzekających w sprawie organów relacja uzyskanego przez skarżącą, a właściwie jej męża, miesięcznego dochodu do wymaganej od niej kwoty do zwrotu pozwala przyjąć, że skarżąca jest w stanie ją spłacić, albowiem sytuacja materialna i rodzinna nie jest na tyle trudna, aby zapłata kwoty pozbawiła rodzinę środków do życia, podczas gdy "sam fakt posiadania stałego źródła dochodu nie może stanowić argumentu braku istnienia przesłanek umorzenia wymienionych w art. 76 ust. 7 ustawy w sytuacji, gdy organy nie ustaliły rzeczywistej sytuacji życiowej i materialnej w jakiej znajduje się skarżąca", jak trafnie wskazał to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 6 sierpnia 2008r. sygn. akt III SA/Gd 230/08. Zdaniem Sądu, przytoczone wyżej stanowisko znajduje uzasadnienie również w omawianej sprawie i nie zmienia oceny sprawy fakt, że organ ostatecznie rozłożył na 60 rat zobowiązanie skarżącej. Zdaniem Sądu, pomimo tego, że skarżąca B. P. faktycznie wykazała posiadanie przez jej rodzinę stałego miesięcznego dochodu w kwocie 979,59 zł, to jednocześnie wskazała na obciążenia finansowe, które comiesięcznie z tego dochodu musi pokrywać, a są nimi: 200 zł na leczenie, 122 zł za energię elektryczną, 60 zł za gaz, 97 zł za internet i telefon, 20 za wywóz śmieci, ok. 50 zł za wodę i kanalizację, 150 zł za węgiel i 150 na kształcenie córki. Suma tych wydatków to kwota rzędu ok. 850 zł i stanowi znaczną część dochodu skarżącej. Na tą okoliczność nakłada się perspektywa spłaty przez skarżącą nienależnie pobranego świadczenia w łącznej kwocie 4.084 zł. Sąd zaznaczył, że o ile zasięgnięcie opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia jest niezbędne do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, to jednak opinia ta nie jest dla organu wiążąca, a to oznacza, że mimo negatywnej opinii organy orzekające w sprawie nie były zobligowane do odmowy uwzględnienia wniosku skarżącej. Sąd podkreślił, że to na organie, a nie na stronie, spoczywa obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa) poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Spoczywa na nim także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa i 80 kpa) oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według reguł art. 107 § 3 kpa. Zdaniem Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło dogłębnej analizy zebranego materiału dowodowego pod kątem dochodów skarżącej, możliwości zarobkowych, z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej i zdrowotnej

i porównania go z podstawowymi potrzebami (potrzebami, które dotyczą wszystkich sfer życia, eksploatacji zajmowanego mieszkania, wydatkami na żywność, leczenie, podstawowe dobra kultury), a przede wszystkim zabrakło odniesienia sytuacji materialnej i rodzinnej do ewentualnego postępowania egzekucyjnego. Sąd zwrócił uwagę na to, że art. 76 ust. 7 ustawy zawiera cztery różne przesłanki mogące być podstawą umorzenia należności i każda z nich określa inną sytuację faktyczną uzasadniającą umorzenie. Z tego względu organ powinien dokonać analizy sytuacji skarżącej pod kątem wystąpienia każdej z tych przesłanek (za wyjątkiem oczywiście art. 76 ust. 7 pkt 3) i wyjaśnić, dlaczego mają one lub nie mają zastosowania w przypadku skarżącej oraz czy kwalifikują przedmiotową należność do umorzenia w całości lub części. Zdaniem Sądu, organ wydał decyzję bez odniesienia się do zarzutów strony, co powoduje, że decyzja ta wymyka się kontroli sądu pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego. W konsekwencji nie jest również możliwe zbadanie, czy dokonana przez organy obu instancji ocena tego materiału była prawidłowa ze względu na kryteria wskazane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Na podstawie tak sformułowanego uzasadnienia Sąd nie był w stanie ocenić prawidłowości całościowego postępowania w sprawie, dokonanych na jego podstawie ustaleń i w konsekwencji końcowego rozstrzygnięcia, które zostało zaskarżone. W ocenie Sądu doszło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., co skutkowało uchyleniem decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie 145 § 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd zobowiązał organ pierwszej instancji do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia nienależnie przez B. P. pobranego świadczenia z uwzględnieniem wskazanych wyżej zasad orzekania w granicach uznania administracyjnego.

W trakcie ponownego rozpatrzenia sprawy Powiatowa Rada Zatrudnienia uchwałą z dnia 13.09.2011 r. nr [...] zaopiniowała pozytywnie wniosek skarżącej B. P. o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia.

Po otrzymaniu powyższej uchwały Starosta Powiatu decyzją z dnia [...] 2011 r. Nr [...], na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d, art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415), orzekł o: 1. odmowie umorzenia nienależnie pobranego przez B. P. świadczenia w kwocie 3.876 zł, która stanowi pozostały koszt stypendium z tytułu odbywania stażu za okres od 01.04.2009r. do 31.08.2009 r. oraz 2. odroczył termin płatności nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 3.876 zł do dnia 30.06.2012 r. z uwagi na trudną sytuację materialna i zdrowotną wnioskodawczyni. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że 15.07.2011 r. otrzymał kartę informacyjną z OPS, z której podano, że dochód w 3 osobowej rodzinie B. P. wynosi 349,17 zł na osobę (świadczenie rodzinne 148 zł i renta męża w kwocie 899,52 zł). Podano w uzasadnieniu, że B. P. jest osoba posiadającą umiarkowany stopień niepełnosprawności, bezrobotną bez prawa do zasiłku i podlega stałej kontroli lekarskiej. Podniesiono, że mąż wnioskodawczyni również jest osobą wymagającą stałego leczenia specjalistycznego, co znacznie uszczupla budżet rodziny, że córka ukończyła liceum ogólnokształcące i chce podjąć studia. Podano, że pismem z dnia 12.08.2011 r. Urząd Skarbowy ujawnił roczny dochód rodziny za 2010 rok w wysokości 5290,80 zł. Podano także, że w dniu 31.08.2011 r. B. P. złożyła oświadczenie opisując swoją trudną sytuację. Organ zaznaczył, że mając powyższe na względzie, podstawową przyczyną trudnej sytuacji materialnej B. P. jest problem w znalezieniu pracy wynikający ze stanu zdrowia. Organ stwierdził, że po zasięgnięciu w dniu 13.09.2011 r. opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia odmówił umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, gdyż - zdaniem tego organu - skoro B. P. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności do dnia 30.06.2012 r., to "sytuacja zdrowotna i materialna po tej dacie może ulec zmianie", a zatem nie zachodzą postawy do umorzenia nienależnie pobranego świadczenia.

Od powyższej decyzji odwołała się B. P., która podała, że jej dochody są "poniżej najniższej krajowej", a wydatki na leki, opał i opłaty stanowią większą część tych dochodów. Podała też, że córka rozpoczęła studia stacjonarne na Uniwersytecie, że stypendium socjalne jeszcze nie jest przyznane, a wydatki są ogromne. Zaznaczyła, że sama jest osobą z orzeczeniem o niepełnosprawności, a mąż jest na rencie inwalidzkiej, która stanowi jedyne źródło dochodu rodziny. Zdaniem odwołującej się, jej sytuacja życiowa uzasadnia umorzenie należności, a organ przeciąga sprawę w nieskończoność i "manipuluje" jej osobą, gdyż w ostatnich dniach zaproponowano jej staż, który nie wie, czy będzie w stanie przyjąć, ale – jej zdaniem - jakby nie postąpiła, to organ będzie miał kolejny powód do odmowy umorzenia należności.

Wojewoda decyzją z dnia 22 listopada 2011 r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia z dnia [...] 2011 r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ opisał przebieg postępowania i przytoczył treść art. 76 ust. 7 pkt 1 – 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Organ ten w uzasadnieniu podał, jakimi zasadami i kryteriami organy powinny się kierować podkreślając, że uznaniowość nie oznacza dowolności, że granice uznania administracyjnego wyznaczają cztery niezależne przesłanki art. 76 ust. 7 ustawy, że postępowanie w sprawie powinno respektować reguły określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Odnosząc się do odwołania B. P. i rozpatrywanej sprawy organ stwierdził: "Organ odwoławczy po dokładnym przeanalizowaniu akt sprawy uznał, że organ I instancji uwzględnił wszystkie okoliczności Pani sprawy i podjęte przez niego rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Ponadto należy zauważyć, że z zapisu przytoczonego powyżej przepisu art. 76 ust. 7 ustawy wynika, iż Starosta "może", a więc nie jest zobowiązany umorzyć orzeczoną do zwrotu kwotę. Dlatego stwierdzając zgodność zaskarżonej decyzji z przytoczonym przepisem, orzeka się jak w sentencji".

Od powyższej decyzji Wojewody skargę złożyła B. P. wskazując na niezrozumienie treści przepisu prawnego, co doprowadziło do uznania przez organ pobranego przez nią stypendium za nienależne. Skarżąca opisała swoją sytuację materialną doprowadzającą ją "do rozpaczy", spowodowaną złym stanem zdrowia jej i jej męża. Zaznaczyła, że brak jej sił na walkę z "bezduszną biurokracją" i podniosła, że pomimo istnienia przesłanek do umorzenia przez organ obciążających ją należności, organy obu instancji nie czynią tego z niezrozumiałych dla niej względów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi nie ustosunkowując się do zarzutów skargi i w zasadzie powtarzając uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zdaniem Sądu, skarga B. P. jest w pełni uzasadniona.

Na wstępie rozważań Sąd zwraca uwagę na treść przepisu 153 p.p.s.a, który to przepis jest przepisem bezwzględnie obowiązującym i brzmi:

"Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia."

Treść powyższego przepisu oznacza, że organ administracyjny rozpoznając sprawę po uchyleniu decyzji przez Sąd jest zobowiązany do przyjęcia za własną ocenę prawną dokonaną przez Sąd a nadto jest zobligowany do wykonania wytycznych Sądu. Także Sąd orzekający w tej sprawie ponownie – jak w niniejszym postępowaniu – jest związany oceną prawną dokonaną przez Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r. (sygn. akt III SA/Kr 927/10). Stanowisko powyższe jest przesądzone w jednoznacznym orzecznictwie sądownictwa administracyjnego, a w szczególności Sąd zwraca uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził w wyroku z dnia 9 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 106/07 (opubl. LEX nr 427631): "Zasada związania oceną prawną sądu wyrażająca się treścią art. 153 p.p.s.a. co do dalszego postępowania obliguje organ do wykonania wytycznych sądu. Uchybienia w tym zakresie brane są pod uwagę przez sąd z urzędu, celem zapewnienia realizacji obowiązującej w polskim prawie zasady sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji. W przypadku, gdy sprawa po raz drugi trafia do organu administracyjnego - po uchyleniu decyzji tego organu przez sąd - organ ten związany jest oceną prawną wyrażoną przez ten sąd. Oznacza to, iż nie może on swobodnie według własnego uznania kształtować sytuacji prawnej stron postępowania"; w wyroku z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 407/06 (opubl. LEX nr 362477): "Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże w sprawie ten sąd", oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy". Stanowisko to w pełni podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreślając zasadność poglądów wyrażonych w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych stwierdzających m.in. "Naruszenie przez organy administracyjne postanowień powołanego art. 153 p.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje jej uchylenie przez sąd. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem sądu administracyjnego" (wyrok z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 747/08 opubl. LEX nr 489460); "1. Naruszenie przepisu art. 153 p.p.s.a. powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. 2. Ponowne rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny ogranicza się do kontroli, czy organy administracji prawidłowo uwzględniły wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku. (wyrok z dnia 27 maja 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 1636/08 opub. LEX nr 533710).

Mając powyższe wskazania na względzie Sąd stwierdza, że organy administracyjne obu instancji naruszyły przepis art. 153 p.p.s.a. i naruszenie to miało charakter rażący albowiem całkowicie zlekceważyły stanowisko Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r. (sygn. akt III SA/Kr 927/10), a także wszelkie wytyczne co do dalszego postępowania. Organy nie zauważyły stwierdzeń Sądu, że: "sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania (...) czy organy obu instancji prawidłowo (...) rozważyły wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia bądź odmowy umorzenia należności", że "organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy". Sąd orzekający podkreśla, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 927/10 Sąd wskazał jednoznacznie, iż organy powinny dokonać wnikliwej oceny, czy m.in. w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, to jest, czy dochodzenie należności nie pozbawi B. P. albo członków jej rodziny niezbędnych środków utrzymania. Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 927/10 wskazał, w ślad za ustaleniami dokonanymi przez organy, że dochód 3 osobowej rodziny B. P. wynosi 979,59 zł miesięcznie, a stałe miesięczne obciążenia finansowe to kwota ok. 850 zł miesięcznie. Nie sposób nie zauważyć, że w związku z takimi ustaleniami dla 3 - osobowej rodziny skarżącej pozostaje na żywność, ubranie, środki sanitarne i środki czystości kwota ok. 130 zł, tj. 43 zł na osobę miesięcznie, czyli ok. 1,40 zł dziennie, nie biorąc pod uwagę możliwości korzystania z takich dóbr kultury jak kino czy teatr. Mając takie ustalenia organy powinny uzasadnić na jakiej podstawie uznają, że pomimo takiej sytuacji materialnej strona skarżąca jest w stanie spłacić przedmiotową kwotę.

Sąd zwraca uwagę także na to, że organy administracyjne w żaden sposób nie uzasadniły odmowy umorzenia należności stronie skarżącej, a odraczając spłatę przedmiotowej należności wskazały na okoliczność nie przewidzianą prawem, a mianowicie wskazując na to, że być może w przyszłości strona będzie mogła spłacić należność (o ile w przyszłości nie będzie przedłużone obowiązywanie orzeczenia o niepełnosprawności).

Organy obu instancji nie zauważyły, że zostały bezwzględnie zobowiązane do właściwego uzasadnienia wydanych decyzji. Organ może przytoczyć konkretny przepis ustawy, w szczególności Kodeksu postępowania administracyjnego, ale nie może na nim poprzestać a zobowiązany jest do wyjaśnienia znaczenia tego przepisu prawa dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy. To z takiego względu Sąd w uzasadnieniu stwierdził, że uzasadnienie decyzji wydanych w obu instancjach w ogóle nie przystaje do wskazanych w art. 107 k.p.a. wymagań, a organ podejmując decyzję odmowną nie odniósł się w pełnym zakresie do argumentacji skarżącej.

Sąd orzekający stwierdza, że organy administracji obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie zastosowały się w żaden sposób do zasad "uznania administracyjnego" błędnie pojmując, że uznanie administracyjne wyraża się zwrotem "Starosta może", co sprowadza się - zdaniem Sądu – do pojmowania "uznania administracyjnego" właśnie jako dowolności organu. Tymczasem, sprowadzając problem "uznania administracyjnego" do realiów niniejszej sprawy, organ administracyjny odmawiając umorzenia przedmiotowego świadczenia jest zobowiązany do wykazania, że pomimo ustalenia konkretnej sytuacji materialnej strony – np. kwoty 1,40 zł dziennie na osobę w rodzinie skarżącej mogącej być przeznaczoną na wyżywienie, ubranie, środki czystości itp. - nie zachodzi przesłanka określona w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy, bowiem strona dysponując taką kwotą jest w stanie spłacić świadczenie w kwocie 3.876 zł bez uszczerbku dla utrzymania własnego i jej rodziny.

Sąd podkreśla, że decyzje wydane przez organy administracyjne po wyroku Sądu z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt III SA/Kr 927/10 zostały wydane bez zachowania art. 107 § 3 kpa, który stanowi:

"Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (...)."

Z wydanych decyzji w żaden sposób nie wynika, na których dowodach organ oparł swoje ustalenia, a jakim dowodom i z jakich przyczyn odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Z wydanych decyzji nie wynika też, z jakich względów organy nie wzięły pod uwagę (do czego miały prawo) uchwały Powiatowej Rady Zatrudnienia z dnia 13.09.2011 r. nr [...] opiniującej pozytywnie wniosek skarżącej B. P. o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracyjne mając już zebrany pełny materiał dowodowy w zakresie sytuacji materialnej i rodzinnej strony skarżącej - o ile odmówią wnioskowi B. P. - wskażą, jakim dowodom odmówiły wiarygodności i z jakich względów oraz uzasadnią, jakimi okolicznościami kierowały się uznając, że sytuacja życiowa (rodzinna, zdrowotna i materialna) B. P. nie wyczerpuje przesłanek zawartych w art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r., a w szczególności przesłanki zawartej w art. 76 ust. 7 pkt 2 tej ustawy. Organy uzasadnią też, z jakich względów nie wzięły pod uwagę (do czego miały prawo) uchwały Powiatowej Rady Zatrudnienia z dnia 13.09.2011 r. nr [...] opiniującej pozytywnie wniosek skarżącej B. P. o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny mając powyższe na względzie, w oparciu o wskazane wyżej przepisy, a zwłaszcza wobec treści art. 153 p.p.s.a., oraz w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. orzekł – jak w sentencji.