Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 68/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hanna Szafrańska-Falkiewicz po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "[...]" Sp. z o.o. w Warszawie na postanowienie o zwrocie kosztów postępowania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2005 r. sygn. akt V SA 4458/03 w sprawie ze skargi "[...]" Sp. z o.o. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 1 października 2003r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 11 lutego 2005 r. sygn. akt V SA 4458/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę Spółki "[...]" w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i zasądził kwotę 800,00 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego. Uzasadniając rozstrzygniecie o zwrocie kosztów postępowania Sąd powołując się na art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) podniósł, że zasądzając zwrot kosztów zastępstwa procesowego uwzględniono okoliczność, że skarżąca korzystając w niniejszym postępowaniu z prawa pomocy, z uwagi na złą sytuację finansową, została zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych (postanowienie Sądu z dnia 20 lutego 2004r., k. 33 akt sądowych). Spółka "[...]" w Warszawie w zażaleniu na rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania, które zawiera powołany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2005 r., wniosła o zmianę rozstrzygnięcia i zasądzenie wynagrodzenia według minimalnej stawki, tj. kwoty 2400 zł, oraz kosztów postępowania zażaleniowego. W zażaleniu Spółka podniosła zarzut naruszenia: - art. 200 P.p.s.a. przez przyjęcie, że przepis może stanowić podstawę rozstrzygania o kosztach zastępstwa procesowego w ramach niezbędnych kosztów procesu w oderwaniu od treści art. 205 § 2 i 3 P.p.s.a., a także z pominięciem celu art. 225 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 1059). - § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349) polegający na interpretacji contra legem tego przepisu, tj. z pominięciem przewidzianej w nim przesłanki, zezwalającej wyjątkowo sądowi na zasądzenie kosztów procesowych obejmujących koszty zastępstwa procesowego poniżej stawek minimalnych, a polegającej na zawarciu przez radcę prawnego umowy, w której radca prawny godzi się na wynagrodzenie poniżej stawek minimalnych. W konsekwencji doprowadziło to do niezastosowania w sprawie art. 205 § 2 i § 3 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 w związku z § 6 powyższego rozporządzenia. W uzasadnieniu zarzutu naruszenia powołanych przepisów podniesiono, że strona poniosła koszty pełnomocnika według stawek umownych, które określono na poziomie minimalnych stawek przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Obowiązujące przepisy, w razie uwzględnienia skargi w całości, nie pozwalają na zasądzenie zwrotu kosztów postępowania poniżej stawek minimalnych. Zasądzenie kosztów postępowania według stawek niższych niż minimalne byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby takie stawki przewidywała umowa pomiędzy stroną i pełnomocnikiem. Podstawę prawną dla takiego porozumienia zawiera § 3 ust. 2 rozporządzenia i jest to jedyny przepis, który uzasadnia odstąpienie od stosowania stawek minimalnych. Spółka podniosła także, iż wykładnia dokonana w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z którą fakt, iż strona korzystając z prawa pomocy została zwolniona z ponoszenia kosztów sądowych, miałby uzasadniać zasądzenie tylko części kosztów procesowych poprzez zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według stawek niższych niż wynikające z cyt. rozporządzenia, sprzeciwia się zarówno literalnemu brzmieniu przepisów, jak i wnioskom, do jakich prowadzi wykładnia systemowa czy historyczna. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasądzając zwrot kosztów postępowania, rozstrzygając o wysokości wynagrodzenia pełnomocnika (radcy prawnego) stwierdził w punkcie II wyroku, że dotyczą one adwokata, podczas gdy pełnomocnikiem strony skarżącej jest radca prawny, tak więc podniesiony w tym zakresie zarzut zażalenia jest zasadny. Sąd zasądzając zwrot kosztów postępowania rozstrzygał jedynie o wysokości wynagrodzenia pełnomocnika (radcy prawnego), albowiem strona korzystała ze zwolnienia od wpisu, a i innych opłat także nie ponosiła. Sąd I instancji podkreślił, że obniżenie stawek usprawiedliwiał fakt, że skarżąca korzystając w niniejszym postępowaniu z prawa pomocy, z uwagi na złą sytuację finansową, została zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych (postanowienie Sądu z dnia 20 lutego 2004r., k. 33 akt sądowych). Spółce "[...]" należy się zwrot kosztów postępowania na podstawie art. 200 P.p.s.a, gdyż skarga Spółki została uwzględniona. Zwrot kosztów postępowania obejmuje wyłącznie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw. Do kosztów niezbędnych należy zaliczyć między innymi wynagrodzenie pełnomocnika. Wynagrodzenie to nie może być wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, które to przepisy określają zasady ustalania wysokości należności podlegających zwrotowi (art. 205 § 2 i 3 P.p.s.a.). Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu określa między innymi wysokość opłat za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości oraz stawki minimalne opłat. Opłaty ustalane są w drodze umownej między radcą prawnym a klientem, przy czym zasadą jest, że zasądzeniu przez Sąd podlegają opłaty nie wyższe niż stawki minimalne (§ 2 pkt 1 rozporządzenia). Opłaty stanowiące podstawę zasądzenia przez Sąd kosztów zastępstwa prawnego jedynie wyjątkowo mogą być wyższe niż stawki minimalne (§ 2 pkt 2 rozporządzenia). Rozporządzenie ustanowiło także zasadę, że przy ustalaniu w umowie opłaty między pełnomocnikiem a mocodawcą bierze się pod uwagę rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz wymagany nakład pracy radcy prawnego (§ 3 pkt 1 rozporządzenia). Należy również podkreślić, że rozporządzenie nie wyklucza umowy według stawek niższych niż minimalne, a nawet odstąpienie od ustalenia wynagrodzenia. Zgodnie z § 3 pkt 2 rozporządzenia szczególnie uzasadnione okoliczności, gdy przemawia za tym sytuacja materialna lub rodzinna klienta albo rodzaj sprawy, pozwalają na ustalenie opłaty niższej a nawet rezygnację z opłaty w całości. Powyższe okoliczności musiały stanowić podstawę dla porozumienia stron co do ustalenia opłaty. Okoliczności podmiotowe (sytuacja materialna i rodzinna) oraz przedmiotowe (rodzaj sprawy) są przesłankami podlegającymi zatem uwzględnieniu przez strony przy ustalaniu wynagrodzenia pełnomocnika. Te okoliczności musiały zostać także uwzględnione w umowie między Spółką "[...]" a reprezentującym Spółkę pełnomocnikiem. W zażaleniu podniesiono, że strona poniosła koszty pełnomocnika według stawek umownych, które określono na poziomie minimalnych stawek przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Sąd I instancji nie ustalił, by stawki opłaty za czynności pełnomocnika zostały uzgodnione poniżej stawek minimalnych. W tym stanie rzeczy brak było przesłanek przewidzianych w § 3 pkt 3 cytowanego rozporządzenia do zasądzenia kosztów postępowania w wysokości niższej aniżeli przewidują stawki minimalne. Nadzwyczajne okoliczności podmiotowe (sytuacja materialna i rodzinna) oraz przedmiotowe (rodzaj sprawy), o których mowa w § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, uzasadniają zasądzenie kosztów zastępstwa wynagrodzenia pełnomocnika poniżej stawek minimalnych tylko wówczas, gdy takie stawki zostały uzgodnione w umowie pomiędzy pełnomocnikiem a klientem. Kompetencja sądu do zasądzenia zwrotu wynagrodzenia poniżej stawek minimalnych na podstawie § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczy zatem wyłącznie tych sytuacji, w których pełnomocnik ustalił stawkę opłaty niższą niż stawka minimalna przewidziana w rozporządzeniu. Z tych względów na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. należało postanowić jak wyżej.


UZASADNIENIE

P O S T A N O W I E N I E

Dnia 9 maja 2005 r.

Naczelny Sąd Administracyjny

w składzie:

Sędzia NSA Hanna Szafrańska-Falkiewicz

po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2005 r.

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej

zażalenia "[...]" Sp. z o.o. w Warszawie

na postanowienie o zwrocie kosztów postępowania

zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

z dnia 11 lutego 2005 r. sygn. akt V SA 4458/03

w sprawie ze skargi "[...]" Sp. z o.o. w Warszawie

na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie

z dnia 1 października 2003r. Nr [...]

w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe

postanawia:

uchylić zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 lutego 2005 r. sygn. akt V SA 4458/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę Spółki "[...] w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i zasądził kwotę 800,00 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego. Uzasadniając rozstrzygniecie o zwrocie kosztów postępowania Sąd powołując się na art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) podniósł, że zasądzając zwrot kosztów zastępstwa procesowego uwzględniono okoliczność, że skarżąca korzystając w niniejszym postępowaniu z prawa pomocy, z uwagi na złą sytuację finansową, została zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych (postanowienie Sądu z dnia 20 lutego 2004r., k. 33 akt sądowych).

Spółka "[...] w Warszawie w zażaleniu na rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania, które zawiera powołany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2005 r., wniosła o zmianę rozstrzygnięcia i zasądzenie wynagrodzenia według minimalnej stawki, tj. kwoty 2400 zł, oraz kosztów postępowania zażaleniowego. W zażaleniu Spółka podniosła zarzut naruszenia:

- art. 200 P.p.s.a. przez przyjęcie, że przepis może stanowić podstawę rozstrzygania o kosztach zastępstwa procesowego w ramach niezbędnych kosztów procesu w oderwaniu od treści art. 205 § 2 i 3 P.p.s.a., a także z pominięciem celu art. 225 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 1059).

- § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349) polegający na interpretacji contra legem tego przepisu, tj. z pominięciem przewidzianej w nim przesłanki, zezwalającej wyjątkowo sądowi na zasądzenie kosztów procesowych obejmujących koszty zastępstwa procesowego poniżej stawek minimalnych, a polegającej na zawarciu przez radcę prawnego umowy, w której radca prawny godzi się na wynagrodzenie poniżej stawek minimalnych.

W konsekwencji doprowadziło to do niezastosowania w sprawie art. 205 § 2 i § 3 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 w związku z § 6 powyższego rozporządzenia. W uzasadnieniu zarzutu naruszenia powołanych przepisów podniesiono, że strona poniosła koszty pełnomocnika według stawek umownych, które określono na poziomie minimalnych stawek przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Obowiązujące przepisy, w razie uwzględnienia skargi w całości, nie pozwalają na zasądzenie zwrotu kosztów postępowania poniżej stawek minimalnych. Zasądzenie kosztów postępowania według stawek niższych niż minimalne byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby takie stawki przewidywała umowa pomiędzy stroną i pełnomocnikiem. Podstawę prawną dla takiego porozumienia zawiera § 3 ust. 2 rozporządzenia i jest to jedyny przepis, który uzasadnia odstąpienie od stosowania stawek minimalnych. Spółka podniosła także, iż wykładnia dokonana w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z którą fakt, iż strona korzystając z prawa pomocy została zwolniona z ponoszenia kosztów sądowych, miałby uzasadniać zasądzenie tylko części kosztów procesowych poprzez zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według stawek niższych niż wynikające z cyt. rozporządzenia, sprzeciwia się zarówno literalnemu brzmieniu przepisów, jak i wnioskom, do jakich prowadzi wykładnia systemowa czy historyczna.

Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasądzając zwrot kosztów postępowania, rozstrzygając o wysokości wynagrodzenia pełnomocnika (radcy prawnego) stwierdził w punkcie II wyroku, że dotyczą one adwokata, podczas gdy pełnomocnikiem strony skarżącej jest radca prawny, tak więc podniesiony w tym zakresie zarzut zażalenia jest zasadny. Sąd zasądzając zwrot kosztów postępowania rozstrzygał jedynie o wysokości wynagrodzenia pełnomocnika (radcy prawnego), albowiem strona korzystała ze zwolnienia od wpisu, a i innych opłat także nie ponosiła. Sąd I instancji podkreślił, że obniżenie stawek usprawiedliwiał fakt, że skarżąca korzystając w niniejszym postępowaniu z prawa pomocy, z uwagi na złą sytuację finansową, została zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych (postanowienie Sądu z dnia 20 lutego 2004r., k. 33 akt sądowych).

Spółce "[...]" należy się zwrot kosztów postępowania na podstawie art. 200 P.p.s.a, gdyż skarga Spółki została uwzględniona. Zwrot kosztów postępowania obejmuje wyłącznie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw. Do kosztów niezbędnych należy zaliczyć między innymi wynagrodzenie pełnomocnika. Wynagrodzenie to nie może być wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, które to przepisy określają zasady ustalania wysokości należności podlegających zwrotowi (art. 205 § 2 i 3 P.p.s.a.). Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu określa między innymi wysokość opłat za czynności radców prawnych przed organami wymiaru sprawiedliwości oraz stawki minimalne opłat. Opłaty ustalane są w drodze umownej między radcą prawnym a klientem, przy czym zasadą jest, że zasądzeniu przez Sąd podlegają opłaty nie wyższe niż stawki minimalne (§ 2 pkt 1 rozporządzenia). Opłaty stanowiące podstawę zasądzenia przez Sąd kosztów zastępstwa prawnego jedynie wyjątkowo mogą być wyższe niż stawki minimalne (§ 2 pkt 2 rozporządzenia). Rozporządzenie ustanowiło także zasadę, że przy ustalaniu w umowie opłaty między pełnomocnikiem a mocodawcą bierze się pod uwagę rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz wymagany nakład pracy radcy prawnego (§ 3 pkt 1 rozporządzenia). Należy również podkreślić, że rozporządzenie nie wyklucza umowy według stawek niższych niż minimalne, a nawet odstąpienie od ustalenia wynagrodzenia. Zgodnie z § 3 pkt 2 rozporządzenia szczególnie uzasadnione okoliczności, gdy przemawia za tym sytuacja materialna lub rodzinna klienta albo rodzaj sprawy, pozwalają na ustalenie opłaty niższej a nawet rezygnację z opłaty w całości. Powyższe okoliczności musiały stanowić podstawę dla porozumienia stron co do ustalenia opłaty. Okoliczności podmiotowe (sytuacja materialna i rodzinna) oraz przedmiotowe (rodzaj sprawy) są przesłankami podlegającymi zatem uwzględnieniu przez strony przy ustalaniu wynagrodzenia pełnomocnika. Te okoliczności musiały zostać także uwzględnione w umowie między Spółką [...]" a reprezentującym Spółkę pełnomocnikiem. W zażaleniu podniesiono, że strona poniosła koszty pełnomocnika według stawek umownych, które określono na poziomie minimalnych stawek przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Sąd I instancji nie ustalił, by stawki opłaty za czynności pełnomocnika zostały uzgodnione poniżej stawek minimalnych. W tym stanie rzeczy brak było przesłanek przewidzianych w § 3 pkt 3 cytowanego rozporządzenia do zasądzenia kosztów postępowania w wysokości niższej aniżeli przewidują stawki minimalne. Nadzwyczajne okoliczności podmiotowe (sytuacja materialna i rodzinna) oraz przedmiotowe (rodzaj sprawy), o których mowa w § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, uzasadniają zasądzenie kosztów zastępstwa wynagrodzenia pełnomocnika poniżej stawek minimalnych tylko wówczas, gdy takie stawki zostały uzgodnione w umowie pomiędzy pełnomocnikiem a klientem. Kompetencja sądu do zasądzenia zwrotu wynagrodzenia poniżej stawek minimalnych na podstawie § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczy zatem wyłącznie tych sytuacji, w których pełnomocnik ustalił stawkę opłaty niższą niż stawka minimalna przewidziana w rozporządzeniu.

Z tych względów na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. należało postanowić jak wyżej.