Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 707/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-09-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.54
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 września 2018 r. sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 12 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego będący jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem, wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego R.J. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 28 marca 2017 r., obejmującego zaległość z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2008 r..

Podstawę prawną dochodzonego obowiązku stanowiła decyzja Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dnia 5 grudnia 2016 r., uchylająca decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 1 kwietnia 2014 r. w całości i ustalająca zryczałtowany 75% podatek od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2008 r. w wysokości 112.001,00 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. I SA/Gd 412/17 oddalił skargę R.J. na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 grudnia 2016 r.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o w/w tytuł wykonawczy organ egzekucyjny:

- dokonał na podstawie zawiadomienia nr [...] z dnia 3 kwietnia 2017 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w "A" S.A.. Wydruk wystosowanego zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 28 marca 2017 r. zobowiązanemu doręczono w dniu 18 kwietnia 2017 r.,

- podjął próbę dokonania zajęcia wynagrodzenia za pracę w "B" Spółka z o.o. na podstawie zawiadomienia nr [...] z dnia 9 października 2017 r..

W odpowiedzi, dłużnik zajętej wierzytelności w piśmie z dnia 31 października 2017 r. oświadczył, iż nie uznaje zajęcia wynagrodzenia za pracę. Odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono R.J. dniu 24 października 2017 r..

Pismem z dnia 25 października 2017 r. R.J. wniósł - z zachowaniem ustawowego terminu - skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego, dokonaną zawiadomieniem nr [...] z dnia 9 października 2017 r..

W treści wniesionego środka zaskarżenia zobowiązany podniósł, że przedmiotowe zajęcie dokonane przez organ egzekucyjny zostało dokonane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 72 § 1 - § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 68 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 2, art. 32 ust. 1 w zw. z art. 64 i art. 90 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej na skutek nieuwzględnienia sprzeczności z Konstytucją RP przepisu art. 68 § 4 Ordynacji podatkowej i przedawnienia pięcioletniego terminu do wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego decyzji z dnia 1 kwietnia 2014 r., którego dotyczy zastosowany środek egzekucyjny.

W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia, R.J. podniósł, że zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego zostało sporządzone nieprawidłowo pod względem formalnym - nie odpowiada formie przewidzianej w przepisach wykonawczych do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również nie precyzuje egzekwowanego obowiązku - nie oznaczono prawidłowo rodzaju i wysokości egzekwowanego obowiązku, co m.in. dotyczy odsetek za zwłokę. Ponadto, zajęcie egzekucyjne zostało dokonane w toku postępowania, które wszczęto nieprawidłowo i bezzasadnie. Skarżący podkreślił, że nie może być uznana za zgodną z prawem pod względem formalnym czynność egzekucyjna w postępowaniu, która podlega umorzeniu w całości na skutek wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Końcowo skarżący wskazał, iż wynik niniejszej sprawy jest związany z rozstrzygnięciami innych spraw, w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, w przedmiocie skarg na czynności egzekucyjne, w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej.

Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem nr [...] z dnia 10 listopada 2017 r. oddalił skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, dokonaną zawiadomieniem nr [...] z dnia 9 października 2017 r. odmówił uchylenia tej czynności oraz wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Postanowienie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 28 listopada 2017 r..

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego, pismem z dnia 29 listopada 2017 r. R.J. złożył zażalenie, w którym ponowił argumentację zawartą w skardze na czynność egzekucyjną wniesioną pismem z dnia 25 października 2017 r.. Zarzucając powyższe, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie skargi na czynności egzekucyjne.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym - postanowieniem z dnia 12 stycznia 2018 r. nr [...] nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia i utrzymał je w mocy.

W uzasadnieniu wskazał na brak przesłanek z art. 54 § 1 u.p.e.a..

R.J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie organu z dnia 12 stycznia 2018 r..

Skarżący, analogicznie jak w zażaleniu z dnia 29 listopada 2017 r. zarzucił naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 72 § 1 - § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 68 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa na skutek:

- nieuwzględnienia przedawnienia pięcioletniego terminu do wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego decyzji z dnia 1 kwietnia 2014 r. (przed zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci wynagrodzenia za pracę);

- nieuwzględnienia przedawnienia prawa do wydania przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. (które nastąpiło przed zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci wynagrodzenia za pracę).

Skarżący w uzasadnieniu skargi podnosząc nieskuteczność dokonanej czynności egzekucyjnej, zarzucił ponownie wadliwość formalną czynności polegającej na próbie zajęcia wynagrodzenia za pracę w zakresie nieodpowiedniej formy przewidzianej w przepisach wykonawczych, brak precyzyjnego określenia egzekwowanego obowiązku (m.in. odsetek za zwłokę), jak również niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Na poparcie ww. stanowiska R.J. przedstawił chronologiczne zestawienie sygnatur wszystkich postępowań zarówno administracyjnych, jak i sądowych, także zakończonych, dotyczących podatku od dochodu z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2008 r., objętego tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 28 marca 2017 r., dowodząc związku zaskarżonego rozstrzygnięcia w sprawie skargi na czynność egzekucyjną z ww. rozstrzygnięciami.

W dalszej treści uzasadnienia skargi zarzucił przedwczesne wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego pomimo złożenia wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej, a w konsekwencji dokonanie zaskarżonej czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę w oparciu o nieistniejącą zaległość podatkową.

Końcowo skarżący zakwestionował działanie Naczelnika Urzędu Skarbowego, dokonującego zaskarżonej czynności egzekucyjnej w zawieszonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. w związku z trwającym zdaniem strony, postępowaniem zarzutowym.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 10 listopada 2017 r..

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, (art. 54 § 4). Stosownie do art. 54 § 5 cytowanej ustawy, w sprawie skargi na czynności egzekucyjne (odpowiednio w sprawie skargi na czynności zabezpieczające), postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a).

Skarga w rozumieniu wskazanego przepisu prawa jest środkiem zaskarżenia czynności wykonawczych i może być wnoszona zarówno na czynności organu egzekucyjnego, jak i egzekutora, natomiast nie przysługuje w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. W ramach tego środka zaskarżenia można więc wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych.

Przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, dokonaną zawiadomieniem nr [...] z dnia 9 października 2017 r., mogła być jedynie prawidłowość postępowania organu w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania przedmiotowych czynności.

Odnosząc się do podniesionego przez skarżącego zarzutu bezprawnego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ponownie podkreślić należy, że zarzut ten wykracza poza przedmiot postępowania prowadzonego w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgłoszone przez zobowiązanego pismem z dnia 21 kwietnia 2017 r. - w oparciu o przesłanki z art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 6, 7, 8 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 28 marca 2017 r., w oparciu o który dokonano przedmiotowego zajęcia, zostały uznane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowieniem nr [...] z dnia 5 maja 2017 r. za nieuzasadnione. Przy czym, postanowienie to - na skutek rozpoznania zażalenia zobowiązanego - zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej postanowieniem nr [...] z dnia 6 lipca 2017 r.. W wyniku zaskarżenia postanowienia z dnia 6 lipca 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 listopada 2017 r. sygn. I SA/Gd 1286/17 oddalił skargę R.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 6 lipca 2017 r. w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do zarzutów skargi, iż zajęcie wynagrodzenia za pracę nastąpiło z naruszeniem art. 35 u.p.e.a., należy przypomnieć, że zaskarżona czynność egzekucyjna została podjęta w dniu 9 października 2017 r. na podstawie zawiadomienia nr [...]. Zawieszone z mocy prawa postępowanie trwało do ostatecznego rozstrzygnięcia wniesionych zarzutów, tj. do dnia 6 lipca 2017 r. z uwagi na zakończenie postępowania odwoławczego w związku z wydaniem przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej postanowienia nr [...] z dnia 6 lipca 2017 r..

Przy czym zauważyć należy, iż skarżący powołuje się na inną czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia 19 lipca 2017 r., która nie jest przedmiotem w badanej sprawie.

Jak już zasadnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, organ egzekucyjny, a w konsekwencji również organ odwoławczy w toku postępowania wywołanego wniesieniem skargi nie był uprawniony do badania istnienia egzekwowanej należności podatkowej. Zgodnie bowiem z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Brak było także podstaw do oczekiwania przez organ egzekucyjny rozpoznający skargę z dnia 25 października 2017 r. na wyniki innych toczących się postępowań wymienionych przez podatnika we wniesionym środku zaskarżenia. Istnienie w obrocie prawnym podlegającej wykonaniu decyzji organu podatkowego, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego (decyzja Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dnia 5 grudnia 2016 r.) uzasadnia prowadzenie postępowania egzekucyjnego, w tym podjęcia próby dokonania kwestionowanej czynności zajęcia wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę.

Analizując dokonaną przez organ egzekucyjny czynność egzekucyjną o charakterze wykonawczym, realizowaną w stosunku do majątku zobowiązanego w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę, dokonaną zawiadomieniem nr [...] z dnia 9 października 2017 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia prawidłowo stwierdził brak nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa, albowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego zastosował w toku postępowania egzekucję z wynagrodzenia za pracę, tj. środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 u.p.e.a..

Zgodnie z art. 72 § 1 i § 4 ww. ustawy organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych, (art. 72 § 1). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do pracodawcy, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób; 2) wzywa pracodawcę, aby: a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył za okres 3 miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie, zestawienie otrzymanego w tym czasie wynagrodzenia zobowiązanego z wyszczególnieniem wszystkich jego składników, b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętego wynagrodzenia, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o to wynagrodzenie oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli; 3) poucza pracodawcę o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2, (art. 72 § 4).

W ocenie Sądu, przedmiotowa czynność egzekucyjna odpowiada prawu. Dokonane zajęcie spełnia wymogi przewidziane w druku stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1339), zostało ono podpisane przez pracownika organu egzekucyjnego i doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności (23 października 2017 r.) oraz skarżącemu (24 października 2017 r.). Natomiast w dniu 17 października 2016 r. doręczono zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego z dnia 3 października 2016 r. nr [...], będącego podstawą wystawienia zawiadomienia o zajęciu nr [...] W tej sytuacji organ egzekucyjny, wystawiając ww. zawiadomienie oraz przesyłając je do dłużnika wierzytelności przy jednoczesnym wysłaniu jego odpisu do zobowiązanego, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 72 § 1 - § 3 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutu, że zaskarżona czynność egzekucyjna jest wadliwa, bowiem zawiadomienie nie odpowiada formie przewidzianej w przepisach wykonawczych do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również nie oznacza prawidłowo rodzaju i wysokości egzekwowanego obowiązku, co m.in. dotyczy odsetek za zwłokę Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a., z zastrzeżeniem art. 68 § 1, podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Określając wzór, minister uwzględni uwarunkowania wynikające z elektronicznego przetwarzania danych zawartych w tym zawiadomieniu lub protokołach.

W przedmiotowej sprawie podstawą zajęcia wynagrodzenia za pracę w drodze egzekucji administracyjnej było wystawione w dniu 9 października 2017 r. przez organ egzekucyjny zawiadomienie nr [...], zawierające wszystkie elementy niezbędne dla tego typu dokumentu określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., a zarazem sporządzone według wzoru określonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Minister Finansów rozporządzeniem z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1339) określił stosowny wzór zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia.

Również, w ocenie Sądu, przedmiotowe zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego odpowiada wymogom przepisów wykonawczych i precyzuje rodzaj i wysokość egzekwowanego obowiązku, w tym odsetek. Kwoty należności głównej oraz odsetek od zaległości wykazane w zawiadomieniu o zajęciu z dnia 9 października 2017 r. zostały obliczone zgodnie z danymi zawartymi w tytule wykonawczym z dnia 28 marca 2017 r.. Przy czym - jak już wyżej wykazano - w postępowaniu skargowym nie może być badana kwestia wysokości egzekwowanego obowiązku.

Reasumując, Sąd stwierdził, że zasadnie organ egzekucyjny uznał, że podjęta w ramach postępowania egzekucyjnego czynność zajęcia wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę była prawidłowa, a wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając to na uwadze orzeczono zgodnie z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a..