Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 365/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31 zq ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 lutego 2022 r. nr 100000/71/424738/2020/RDZ-ODW/2 w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 lutego 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.) (dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 w zw. z art. 31zq ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.; dalej określanej jako "ustawa o COVID-19")), utrzymał w mocy decyzję z 20 lipca 2020 r odmawiającą pani B. P. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc marzec 2020 r.

W uzasadnieniu wskazano, że na mocy z art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19, od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 14 kwietnia 2020 r. strona złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia 20 lipca 2020 r., odmówił zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r. W uzasadnieniu organ stwierdził w decyzji, że strona nie złożyła wymaganej dokumentacji rozliczeniowej do dnia 30 czerwca 2020 r. W dniu 7 sierpnia 2020 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenia sprawy. Po ponownej analizie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia 26 listopada 2020 r., utrzymał w mocy decyzję z dnia 20 lipca 2020 r., podtrzymując wyrażone w niej stanowisko.

Decyzję z dnia 26 listopada 2020 r. pani B. P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 16 czerwca 2021 r. wydanym w sprawie sygn. akt I SA/Gd 403/21 uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie.

Ponownie rozpatrując sprawę ZUS, w piśmie z dnia 14 września 2021 r., poinformował skarżącą o toczącym się postępowaniu w sprawie wniosku złożonego w dniu 14 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z opłacania składek oraz o prawach przysługujących stronie zawartych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735.).

Następnie, w dniu 10 listopada 2021 r. organ skierował do strony zawiadomienie o zakończeniu postępowania w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie o zwolnienie z opłacanie składek za miesiąc marzec 2020 r. W zawiadomieniu o zakończeniu postępowania zawarto informację o prawie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie, co do zebranych dowodów i materiałów, stanowiących podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie – w terminie 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia.

Przedmiotowe zawiadomienie zostało odebrane przez dorosłego domownika przebywającego pod adresem, na który skierowana została korespondencja w dniu 17 listopada 2021 r. Strona nie skorzystała z przysługującego prawa.

Oceniając zebrany materiał dowodowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzja z dnia 10 lutego 2022 r., odmówił prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc marzec 2020 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później, niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Dzień 30 czerwca 2020 r. był ostatnim dniem, w którym skarżąca mogła złożyć brakującą dokumentację i uzyskać zwolnienie z opłacania składek za wskazany miesiąc. Ustawodawca nie przewidział w przepisach prawa wydłużenia tego terminu. W niniejszej sprawie strona nie wykonała tego obowiązku w wymaganym terminie. Organ zauważył jednocześnie, że strona nie była z niego zwolniona.

Organ wyjaśnił, że wskazana w ustawie data 30 czerwca 2020 r. jest terminem zawitym, który charakteryzuje się dużym rygorem prawnym, przejawiającym się w tym, że niepodjęcie określonej czynności przez uprawniony podmiot w okresie zakreślonym tym terminem, powoduje definitywne wygaśnięcie przysługującego podmiotowi prawa do tej czynności. W tym przypadku czynność ta polegała na konieczności złożenia deklaracji rozliczeniowych strony za wskazany miesiąc 2020 r.

W rezultacie, wobec niewykonania powyższego obowiązku Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie mógł zwolnić skarżącej z opłacania składek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wskazała, że czuje się pokrzywdzona wydanym rozstrzygnięciem, które jest dla niej niezrozumiałe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo organ wskazał, płatnicy składek zgłoszeni z kodem tytułu 0590 przed 1 stycznia 2020 r. mieli obowiązek zadeklarować minimalną, indywidualną podstawę wymiaru składek na dokumencie ZUS DR2:

-za styczeń 2020 r. oraz

- za okresy od lutego do grudnia 2020 r. i dostarczyć je do ZUS w komplecie z ZUS DRA w terminie płatności składki, odpowiednio za styczeń 2020 r. do 10 lutego 2020 r. i za luty 2020 r. do 10 marca 2020 r.

Dokument ZUS DR2 za styczeń 2020 r. pani B. P. złożyła terminowo. Nie dostarczyła jednak w terminie danych za okres od lutego do grudnia 2020 r. Dokument DR2 za ten okres przekazała dopiero 5 lutego 2021 r. Organ wskazał, że gdyby skarżąca terminowo dostarczyła prawidłowy wzorzec danych rozliczeniowych DR2 za okres od lutego 2020 r. do grudnia 2020 r. oraz deklarację rozliczeniową ZUS DRA za luty 2020 r. byłaby zwolniona z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych za marzec - maj 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, gdyż organ nie uwzględnił wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w części dotyczącej obowiązku udzielania stronie pełnego i wyczerpującego pouczenia oraz wyjaśnienia m. in. o prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków. Skierowane do strony pismo dotyczące możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym nie spełnia warunków uzasadniających wypełnieni dyspozycji art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; określanej dalej jako "p.p.s.a."). Konsekwencją wadliwych rozważań jest również naruszanie przepisu art. 15 zzr ust. 1 ustawy o COVID-19. Obowiązkiem organu jest wydanie orzeczenia zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Organ słusznie wskazał, że w myśl art. 31zq ust. 3 tej ustawy, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 8, należnych za lipiec, sierpień, wrzesień 2020 r. - do dnia 31 października 2020 r., a w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 10, należnych za listopad 2020 r. - do dnia 31 grudnia 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Obowiązek przesłania wymienionych dokumentów do dnia 30 czerwca 2020 r., stanowi jeden z warunków zwolnienia, oprócz innych warunków podmiotowo-przedmiotowych. Wskazany termin jest zatem terminem materialnoprawnym.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy płatnik składek tego obowiązku nie dopełnił. Dokumenty rozliczeniowe za marzec-maj 2020 r. zostały złożone bowiem po upływie ustawowego terminu.

Odnosząc się do tego, wskazać należy na treść art. 15zzr ust. 1 ustawy o COVID-19, z którego to przepisu wynika, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem (pkt 1), do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki (pkt 2), przedawnienia (pkt 3), których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w późnienie (pkt 4), zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (pkt 5), do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju (pkt 6) - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Natomiast z art. 15zrr ust. 5 ustawy o COVID-19 czynności dokonane w celu wykonania uprawnienia lub obowiązku w okresie wstrzymania rozpoczęcia albo zawieszenia biegu terminów, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.

Analiza treści art. 15zzr ust. 1 ustawy o COVID-19, a w szczególności wszystkich przypadków zawieszenia biegu terminów, wskazanych w pkt 1-2 i pkt 4-6, prowadzi do wniosku, że zawieszenia te zostały wprowadzone z myślą o zabezpieczeniu interesów stron, a więc na ich korzyść. Zatem celem tych regulacji jest ochrona podmiotów wchodzących w relacje z organami, w relacje o charakterze publicznoprawnym, w tym relacje materialnoprawne w zakresie terminów z tych stosunków wynikających. Skoro zatem ze względu na epidemię ochrona zdrowia obywateli jest priorytetem i w tym celu wprowadzane są różnego rodzaju ograniczenia i obostrzenia, a celem prawodawcy było ustanowienie regulacji zapewniających skuteczną ochronę, to nie można tych przepisów interpretować w sposób zawężający. Winny one zatem znaleźć zastosowanie w zakresie terminów prawa materialnego, w tym terminów do składania dokumentów rozliczających należności z tytułu składek.

Stanowisko powyższe jest akceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. w wyrokach w sprawach I GSK 627/21, I GSK 495/21, I GSK 500/21 i inne), a Sąd obecnie rozpoznający skargę pogląd ten podziela.

Mając na uwadze, że w sprawie naruszono wskazany wyżej przepis Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.