Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 332/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 33, art. 34 § 1 art. 33 § 1 pkt 1- 10
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 23 ust. 1
journal: Dz.U. 1999 nr 53 poz 549
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji.
article: art. 67
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski, Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski, sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca),, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018r. sprawy ze skargi R. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia R.R., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Z przedstawionych do kontroli Sądu akt administracyjnych sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku R.R. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia "[...]", nr "[...]"wystawionego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji tytułem opłaty za przechowywanie broni i amunicji w depozycie Policji, w kwocie 9.264,80 zł. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło w dniu 26 stycznia 2017 r. w wyniku doręczenia odpisu tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z dnia 20 stycznia 2017 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego.

Pismem z dnia 2 lutego 2017 r. zobowiązany wniósł o wstrzymanie egzekucji z uwagi na nieistnienie należności. Postanowieniem z dnia "[...]" wierzyciel - Komendant Wojewódzki Policji uznał za niezasadny zarzut zobowiązanego w zakresie nieistnienia obowiązku zapłaty co do kwoty 4.603,58 zł, wskazując, że obowiązek poniesienia kosztów związanych z deponowaniem broni i amunicji wynika z ustawy z dnia 21.05.1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1839 ze zm.). Jednocześnie w związku z tym, że w czasie przechowywania broni zmianie uległy regulacje prawne dotyczące przedmiotowych opłat, Komendant Wojewódzki Policji kierując się zasadą, iż w razie niejasności przepisów wszelkie wątpliwości należy interpretować na korzyść zobowiązanego ograniczył zakres obowiązku do kwoty 4.603,58 zł.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego, uwzględniając stanowisko wierzyciela, postanowieniem z dnia "[...]" odmówił uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu na to postanowienie z dnia 20 lutego 2018 r. zobowiązany kwestionując istnienie obowiązku, podniósł, iż okres za który powinna być naliczona opłata za przechowywanie broni w depozycie Policji wynosił 3 miesiące, a nie 17 lat, jak uznał wierzyciel.

Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w uzasadnieniu postanowienia z dnia "[...]" powołał brzmienie art. 33, art. 34 § 1 art. 33 § 1 pkt 1- 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."). Wskazał, że organ egzekucyjny, rozpatrując zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego w trybie art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a., związany był stanowiskiem wierzyciela. Stwierdził, że obowiązujące w dniu złożenia broni do depozytu (10 sierpnia 1999 r.) przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o amunicji i materiałach wybuchowych (Dz. U. z 1961 r. Nr 6, poz. 43) nie przewidywały odpłatności za przechowywanie broni w depozycie Policji. W dniu 21 marca 2000 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 1999 r. Nr 53, poz. 549), która wprowadziła obowiązek ponoszenia opłaty za deponowanie broni i amunicji. Przepis art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji określa podmioty, na które ustawodawca nałożył obowiązek ponoszenia kosztów związanych z deponowaniem broni. Obowiązek ten powstaje w wyniku zdeponowania broni w jednostce deponującej. W takim przypadku stosunek prawny nawiązuje się pomiędzy organem przyjmującym broń do depozytu, a deponującym. Wyłączona przy tym jest swoboda stron w uregulowaniu tego stosunku, a powstające w jego zakresie obowiązki i uprawnienia reguluje ustawa. W konsekwencji przyjąć należy, że obowiązek wynikający z art. 23 ust. 1 ustawy o broni i amunicji nałożony jest z mocy prawa.

Organ odwoławczy dodał, że kwestię wysokości opłat reguluje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności za ich przechowywanie w depozycie (Dz. U. z 2004 r. Nr 152, poz. 1609), dalej jako: "rozporządzenie". Zgodnie z § 11 rozporządzenia za przechowywanie broni oraz amunicji w depozycie pobierana jest opłata w wysokości 1% opłaty za wydanie pozwolenia na broń osobie fizycznej za każdą dobę przechowywania.

Organ nie uwzględnił argumentacji skarżącego, że z uwagi na treść pokwitowania o przyjęciu broni do depozytu Policji na okres od dnia 10 sierpnia 1999 r. do dnia 10 listopada 1999 r. istniała podstawa do obciążenia go opłatą za przechowywanie broni jedynie za okres 3 miesięcy. Wskazał, że broń została złożona do depozytu Policji w dniu 10 sierpnia 1999 r. Postanowieniem z dnia "[...]", sygn. akt "[...]", Sąd Rejonowy zezwolił na likwidację niepodjętego depozytu w postaci broni palnej. Komendant Wojewódzki Policji, działając jako wierzyciel, w postanowieniu z dnia "[...]" wskazał, iż opłacie podlega okres przechowywania broni od 21 marca 2001 r. do 22 lutego 2007 roku. Mając na uwadze fakt, że prawo nie może działać wstecz, naliczanie opłaty rozpoczęto dopiero po upływie roku od dnia wejścia w życie nowych przepisów, tj. od dnia 21 marca 2001 r. Natomiast za datę końcową wierzyciel uznał dzień, w którym weszła w życie ustawa o likwidacji niepodjętych depozytów tj. 22 lutego 2007 r.. Uzasadniając powyższy sposób ustalenia okresu naliczania opłaty za przechowywanie broni w depozycie Policji, wierzyciel wskazał na zmiany regulacji prawnych dotyczących opłat oraz na zasadę interpretacji niejasnych przepisów prawa na korzyść zobowiązanego. W konsekwencji wierzyciel ograniczył zakres obowiązku do kwoty 4.603,58 zł.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, organ egzekucyjny, będąc związanym ostatecznym stanowiskiem wierzyciela, zasadnie odmówił uznania zarzutów nieistnienia obowiązku. Zauważył jednakże, że wierzyciel, mimo, iż zmienił datę końcową naliczenia opłaty za przechowywanie broni w depozycie z dnia 16 kwietnia 2013 r. na dzień 22 lutego 2007 r., nie wypowiedział się, czy ta zmiana ma wpływ na przedawnienie należności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji, podniosła zarzut naruszenia:

1) przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r, poz. 1257 ze zm.) dalej jako: "K.p.a.", polegające na ustaleniu wysokości opłaty z tytułu za przechowywanie broni w depozycie Policji oraz na ustaleniu wysokości szacunkowej zdeponowanej broni pomimo, że organ nie dysponował wystarczającymi informacjami do prawidłowego określenia wartości rynkowej broni;

2) przepisów postępowania poprzez zebranie, rozpatrzenie oraz dokonanie oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., w szczególności poprzez zaniechanie oceny zgodności z przepisami prawa złożenia broni i amunicji do depozytu zgodnie z rozporządzeniem.

W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że Komendant Wojewódzki Policji postanowieniem z dnia "[...]" zawiesił prowadzone wobec skarżącego postępowanie w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej i nakazał zdeponowanie broni. Zgodnie z tym postanowieniem skarżący złożył w dniu 10 sierpnia 1999 r broń myśliwską do depozytu KWP na okres 3 miesięcy, tj. od dnia 10 sierpnia 1999 r. do 10 listopada 1999 r. Komendant Wojewódzki Policji postanowieniem z dnia "[...]" podjął postępowanie w sprawie o cofnięcie pozwolenie na broń myśliwską. W dniu 14 kwietnia 2014 r. skarżący otrzymał wezwanie do podjęcia depozytu. Pomimo, że osoba, która złożyła broń do depozytu ma prawo dostępu do niej, w celu okazania osobom zainteresowanym nabyciem oraz w celu oceny stanu broni, bez podania przyczyny skarżącemu uniemożliwiano obejrzenie jego broni. Sytuacja taka powtarzała się kilkanaście razy.

W ocenie strony, w sprawie należało ustalić wartość depozytu, gdyż wartość 700 zł oszacowana przez funkcjonariusza policji jest wartością nieprawdziwą. Tylko opinia spełniająca warunki formalne i oparta na prawidłowych danych stanowić mogła podstawę do ustalenia wartości depozytu i opłat depozytowych. W niniejszej sprawie organy zaniechały przeprowadzenia samodzielnej oceny w zakresie wyceny depozytu i w konsekwencji błędnie przyjęły, że wycena broni przez funkcjonariusza policji, a nie przez rzeczoznawcę, mogła stanowić podstawę ustalenia opłat depozytowych.

Skarżący zarzucił również, ze obowiązujące w dniu złożenia broni przepisy nie przewidywały odpłatności za przechowywanie broni w depozycie Policji. Dopiero w dniu 21 marca 2000 r weszła w życie ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, która wprowadziła obowiązek ponoszenia opłaty za deponowanie broni i amunicji. Odwołując się do zasady lex retro non agit, strona podniosła, że ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba, że to wynika z jej brzmienia lub celu. Stwierdziła, że obecnie ze względu na tzw. desuetudo (długotrwałe nieużywanie danej normy w praktyce) wsteczna moc ustawy może wynikać jedynie z jej brzmienia, a nie celu. Dodał, że wierzyciel, mimo, iż zmienił datę końcową naliczenia opłaty za przechowywanie broni w depozycie z dnia 16 kwietnia 2013 r na dzień 22 lutego 2007 r., nie wskazał, że zmiana ta ma wpływ na okres przedawnienia.

Zdaniem strony, w konsekwencji powyższych uchybień proceduralnych organy uznały przedwcześnie, że dysponują wystarczającą wiedzą na temat zdeponowania broni myśliwskiej oraz naliczenia opłaty za przechowywanie broni.

Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wskazał, że w toku postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie ustalano wartości zdeponowanej broni.

Przy piśmie procesowym z dnia 27 września 2018 r. skarżący nadesłał postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia "[...]", nr "[...]", tytułem opłaty za przechowywanie broni i amunicji w depozycie Policji, w kwocie 4.603,58 zł. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że opłata za okres przechowywania broni od 21 marca 2001 r. do 22 lutego 2007 r. uległa przedawnieniu z dniem 1 stycznia 2015 r..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i nie naruszył zasad uznawania określonych faktów za udowodnione.

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, postanowienie jeśli stwierdzi, że wydano je z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a.. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu, przy czym Sąd orzeka w granicach danej sprawy (art. 134 p.p.s.a.), co oznacza, iż nie może swoimi ocenami prawnymi "wkraczać" w inną sprawę w stosunku do tej, która była przedmiotem postępowania przed organem administracji.

Przedmiotem sądowej kontroli legalności, jest w niniejszej sprawie postanowienie organu egzekucyjnego wydane w sprawie zgłoszonych zarzutów na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. W myśl art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku.

W związku z analizą akt sprawy Sąd uznał zarzut skargi odnośnie braku wymagalności dochodzonego obowiązku za trafny, jednak z przyczyn innych niż podnoszone w skardze.

Na tle tej określonej w powołanym punkcie 1 § 1 art. 33 u.p.e.a. przesłanki braku podstaw dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zbadaniu przez Sąd podlegała m.in. kwestia przedawnienia wskazanej w tytule wykonawczym opłaty za przechowywanie broni w depozycie Policji. Tym bardziej, gdy w niniejszej sprawie pomimo ogólnikowego pisma strony z dnia 2 lipca 2017r., organy - wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 50 i art. 64 § 2 - dokładnie nie wyjaśniły z jej udziałem, treści żądania wyznaczającego rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania i nie wskazały jednocześnie przyczyn zakwalifikowania tego pisma jako zarzutu, którego podstawą jest nieistnienie obowiązku (k. 12 akt adm.) określone w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.. Kwestia przedawnienia została tym samym pominięta w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, zaś zwrócono na nią uwagę dopiero w końcowej części uzasadnienia postanowienia organu II instancji, ogólnie wskazując, że wierzyciel pomimo zmiany daty końcowej naliczenia opłaty za przechowywanie broni w depozycie z dnia 16 kwietnia 2013 r. na dzień 22 lutego 2007 r., nie wypowiedział się, czy ta zmiana ma wpływ na przedawnienie należności. Z materiałów sprawy wynika tymczasem, że oddanie przez skarżącego broni do depozytu nastąpiło w 1999r., zaś wszczęcie postępowania egzekucyjnego w dniu 26 stycznia 2017 r. w wyniku doręczenia odpisu tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z dnia 20 stycznia 2017 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego.

W związku z uznaniem przez wierzyciela w postanowieniu z dnia "[...]", iż opłata za przechowywanie broni i amunicji w depozycie Policji jest należna za okres przechowywania broni od 21 marca 2001 r. do 22 lutego 2007 r., kwestią zasadniczą w niniejszej sprawie było ustalenie, czy opłata ta nie uległa przedawnieniu. W tym zakresie wskazać należy, że opłaty za przechowywanie broni w depozycie, o których stanowi art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 ustawy o broni i amunicji z dnia 21 maja 1999 r. (Dz. U. z 2012 r. poz 576, zwana dalej: u.b.i.a) należy zaliczyć do niepodatkowych należności budżetowych. Opłaty tego rodzaju są bowiem dochodami pobieranymi przez państwowe jednostki budżetowe (art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych Dz. U. z 2013 r. poz. 885), na podstawie wskazanych powyżej przepisów u.b.i.a..

Natomiast zgodnie z art. 67 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.).

Zauważenia wymaga, że w ustawie o broni i amunicji brak jest terminu przedawnienia powyższego roszczenia. Możliwość taką wprowadziła natomiast w art. 67 ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, przy czym mając na uwadze art. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1241, z późn. zm.), art. 67 ustawy o finansach publicznych wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2010 r..

Zgodnie z treścią art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W myśl art. 70 § 4 tej ustawy, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

W niniejszej sprawie, wobec tego, że 5 letni okres od wejścia w życie ustawy o finansach publicznych upłynął z dniem 31 grudnia 2014 r., należność skarżącego należy uznać za przedawnioną od dnia 1 stycznia 2015 r.. Tymczasem w odniesieniu do spornej należności postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte dopiero 26 stycznia 2017 r., kiedy to doręczono zobowiązanemu tytuł wykonawczy wraz z zajęciem. Wszczęcie tego postępowania już po zaistnieniu przedawnienia było zatem nieskuteczne, a jego dalsze prowadzenie, bezprzedmiotowe.

Sąd stwierdził tym samym brak uprawnienia organu egzekucyjnego do dochodzenia zaległości w związku z doręczeniem jemu tytułu egzekucyjnego wraz z odpisem dokumentu potwierdzającego dokonanie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia.

Nadmienić należy, że w okolicznościach sprawy konsekwencją spóźnionego, bo dokonanego po upływie okresu przedawnienia, zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, jest brak przerwania biegu przedawnienia zobowiązania na podstawie art. 70 § 4 O.p.. Okoliczność ta miała istotny wpływ na sposób rozpatrzenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, które oparto na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1 u.p.e.a.. W takim wypadku postępowanie egzekucyjne powinno więc być umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., czego konsekwencją będzie uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych (art. 60 § 1 u.p.e.a.), czyli przywrócenie stanu sprzed ich dokonania. Powyższą ocenę faktyczną i prawną organ egzekucyjny uwzględni w związku z ponownym rozpoznaniem sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O obowiązku zwrotu przez organ na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, zaliczając na poczet tych kosztów kwotę 100 zł uiszczonego wpisu sądowego.