Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 528/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 130a ust. 1 pkt 2, art. 130a ust. 10h, art. 130a ust. 10i
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 11, art. 12, art. 13
journal: Dz.U. 2010 nr 152 poz 1018
law: Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 64b par. 1, art. 64c par. 1, art. 102 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: par. 3 pkt 1 lit. c, par. 4 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2011 nr 46 poz 237
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w  administracji.
article: par. 3 pkt 1lit. c, par. 4 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2002 nr 50 poz 449
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postepownaiu egzekucyjnym  w administracji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Józef Maleszewski Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. przy udziale sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów I. uchyla zaskarżone postanowienie w części obejmującej punkty 1 i 1a, a także poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w części obejmującej punkty 1 i 1a; II. w pozostałym zakresie skargę oddala; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium") – po rozpoznaniu zażalenia M. C. na postanowienie Starosty [...] (zwanego dalej "Starostą") z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zwrotu wnioskodawcy koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów – uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i w tym zakresie orzekło:

1. o przyznaniu na rzecz M. C. zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] kwietnia 2009 r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. – dalej "P.r.d.") i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez M. C. za okres [...] kwietnia 2009 r. do [...] sierpnia 2013 r. w wysokości [...] zł brutto, w tym [...] zł za usunięcie pojazdu i [...] zł za przechowywanie pojazdu ([...] dni x [...] zł);

1a. o obciążeniu kosztami wskazanymi wyżej Naczelnika Urzędu Skarbowego P. jako reprezentanta Skarbu Państwa i o zobowiązaniu tego organu do ich wypłaty na rzecz wnioskodawcy;

2. o przyznaniu na rzecz M. C. zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki R. T. nr rej [...] usuniętego z drogi w dniu [...] grudnia 2012 r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 2 P.r.d. za okres od [...] grudnia 2012 r. do [...] sierpnia 2013 r. w wysokości [...] zł brutto, w tym [...] zł za usunięcie pojazdu i [...] zł za przechowywanie pojazdu ([...] dni x [...] zł), od Starosty [...].

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. M. C., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A zwrócił się do Starosty powiatu [...] o przyznanie wynagrodzenia związanego z usunięciem i przechowywaniem pojazdów usuniętych z drogi. Do wniosku załączył fakturę pro forma nr [...] na kwotę [...]zł. W dokumencie tym wskazano, że rozliczenie dotyczy wykonaniu usług holowniczych i parkingowych na terenie powiatu [...] w związku z art. 130a Prawa o ruchu drogowym (zgodnie z umową z dnia [...] lipca 2010 r.). W załączniku do faktury pro forma wymienione zostały pojazdy, których ona dotyczy ([...] nr rej. [...], usunięty z drogi [...] kwietnia 2009 r. oraz [...] nr rej. [...], usunięty z drogi [...] grudnia 2012 r.) (k. 1-3 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...], Starosta – powołując się na art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę wydania decyzji Dz. U. z 2013 r., poz. 267; obecnie tekst jednolity tej ustawy opublikowano w Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej "K.p.a.") oraz art. 130a ust. 10h i ust. 10i P.r.d. – odmówił M. C. przyznania wynagrodzenia w związku z przechowywaniem pojazdów usuniętych z drogi z terenu powiatu [...] (k. 4 akt administracyjnych).

W motywach decyzji organ wskazał, że w umowie z dnia [...] lipca 2010 r. zawartej pomiędzy Prezydentem Miasta P. a M. C. na świadczenie usług usuwania i przechowywania pojazdów z terenu miasta P. oraz powiatu [...] zawarto postanowienie o obciążaniu kosztem za wykonanie usług właściciela pojazdu (§ 5 ust. 3 umowy).

Starosta stwierdził też, że zgodnie z art. 130a ust. 10h P.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Z kolei art. 130a ust. 10i P.r.d. stanowi, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów.

Starosta skonkludował, że adresatem decyzji orzekającej o wyżej wymienionych kosztach może być wyłączenie osoba lub osoby wskazane w przywołanych przepisach P.r.d.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. C. (k. 7 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] Kolegium na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (k. 19 akt administracyjnych).

Kolegium zwróciło uwagę między innymi na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., I OPS 1/10, podkreślając, że podmiot realizujący zadania obejmujące usunięcie pojazdów z drogi oraz ich przechowywanie łączy z organem stosunek administracyjnoprawny. Kolegium wyjaśniło też, że jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449 ze zm.).

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] Starosta ponownie odmówił M. C. przyznania wynagrodzenia w związku z usunięciem i przechowywaniem na parkingu strzeżonym wnioskodawcy pojazdów usuniętych z drogi terenu powiatu [...] (k. 26 akt administracyjnych). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ ponownie powołał argumentację tożsamą z przywołaną we wcześniejszej decyzji z dnia [...] września 2013 r.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył M. C. (k. 30 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] września 2014 r., [...] Kolegium opierając się na art. 138 § 2 K.p.a. ponownie uchyliło decyzję Starosty w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia (k. 36 akt administracyjnych). W uzasadnieniu ponowiło dotychczasowe stanowisko.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., [...] Starosta – powołując się na art. 104 § 1 K.p.a., art. 1 pkt 10 lit. g, art. 9 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 – dalej "ustawa zmieniająca z dnia 22 lipca 2010 r.") oraz umowę zawartą z M. C. z dnia [...] lipca 2010 r. – po raz kolejny odmówił przyznania wnioskodawcy wynagrodzenia z tytułu usunięcia i przechowywania pojazdów (k. 42 akt administracyjnych). Starosta podkreślił, że M. C. realizował względem powiatu [...] umowę z dnia [...] lipca 2010 r. i nie miał uprawnień do dochodzenia roszczeń z tego tytułu od organu.

Od decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. odwołanie złożył M. C. (k. 60 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., [...] Kolegium, po raz trzeci, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchyliło w całości decyzję Starosty i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia (k. 66 akt administracyjnych). Odwoławczy podkreślił, że sprawa powinna być rozpatrzona na podstawie w oparciu o przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. M. C. reagując na wezwanie organu złożył do akt opinię autorstwa dra J. G. - biegłego sądowego w dziedzinie zarządzania przedsiębiorstwem i marketingu dotyczącą wyznaczenia ceny usługi parkowania samochodów na parkingach depozytowych przedsiębiorstwa "[...]". Opinia ta dotyczyła wielu pojazdów, w tym pojazdów objętych postępowaniem [...] (k. 81 akt administracyjnych).

Po otrzymaniu opinii Starosta wyjaśnił wnioskodawcy, iż nie stanowi ona dokumentu, o które organ uprzednio wystąpił. Starosta wezwał więc M. C. do przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących rzeczywistych kosztów usunięcia i dozoru pojazdów (k. 100 akt administracyjnych).

Wraz z pismem z dnia [...] września 2015 r. M. C. przedłożył obszerną dokumentację księgową obrazujących koszty świadczonych przez niego usług (k. 208 akt administracyjnych).

Przy kolejnym piśmie z dnia [...] września 2015 r. M. C. przedłożył nadto szereg pozyskanych przez niego umów zawartych z wykonawcami na usuwanie, holowanie oraz przechowywanie pojazdów z powiatów: nowotomyskiego, grodziskiego, średzkiego, gnieźnieńskiego i obornickiego (k. 237 akt administracyjnych).

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., [...] (k. 242 akt administracyjnych) Starosta – powołując się na art. 17 § 1, art. 18 i art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.; obecnie tekst jednolity tej ustawy opublikowano w Dz. U. z 2016 r., poz. 599 – uw. WSA; dalej "u.p.e.a.") w zw. z art. 130a P.r.d. postanowił:

1. przyznać M. C. zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] kwietnia 2009 r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 2 P.r.d. i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez wnioskodawcę za okres od [...] kwietnia 2009 r. do [...] sierpnia 2013 r. w wysokości [...] zł brutto) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowywanie pojazdu ([...] dni x [...] zł);

1a. kosztami wskazanymi w punkcie 1 obciążyć Naczelnika Urzędu Skarbowego P. , jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązać ten organ do ich wypłaty na rzecz wnioskodawcy;

2. przyznać M. C. zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] grudnia 2012 r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 2 P.r.d. i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez wnioskodawcę za okres od [...] grudnia 2012 r. do [...] sierpnia 2013 r. w wysokości [...] zł brutto) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowywanie pojazdu ([...] dni x [...] zł).

W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił między innymi, że do dnia 4 września 2010 r. obowiązywał art. 130a ust. 10 P.r.d., na podstawie którego pojazd pozostawiony i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy, gdyż uznawało się go za porzuconego z zamiarem wyzbycia się. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., P 4/06 przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności bez prawomocnego orzeczenia sądu.

Starosta wskazał też, że wedle brzmienia przepisów Prawa o ruchu drogowym nadanego ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. – od 4 września 2010 r. usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych należy do zadań własnych powiatu (art. 130a ust. 5f P.r.d.). Zaznaczył, że kwestia rozliczeń pomiędzy rzeczywistym wykonawcą usług a powiatem zarówno przed jak i po nowelizacji nie była przedmiotem regulacji ustawowej. Kwestie te rozliczano na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obecnie zastąpionego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. (Dz. U. Nr 46, poz. 237 ze zm.). Zgodnie z tymi rozporządzeniami do rozliczeń z wykonawcą usług usuwania i przechowywania pojazdów z dróg można zastosować art. 102 § 2 u.p.e.a.

Starosta dodał wreszcie, że do dnia 4 września 2010 r. organem właściwym w zakresie zwrotu kosztów związanych z przechowywaniem pojazdów był Naczelnik Urzędu Skarbowego, jako podmiot działający w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. Z tych względów organ uznał, że ten właśnie podmiot powinien dokonać zwrotu poniesionych przez dozorcę kosztów w dacie kiedy był do tego właściwy.

Odnosząc się do kwestii ustalenia stawek za świadczone usługi Starosta stwierdził, że przyjął w tym względzie metodę porównawczą, uwzględniając stawki abonamentowe obowiązujące na parkingach strzeżonych w 2015 r. na obszarze powiatu [...] i stawki obowiązujące towarzystwa ubezpieczeniowe przy realizacji zapłaty za świadczenie usług car assistance.

Zażalenia na postanowienie z dnia [...] listopada 2015 r. złożyli Naczelnik Urzędu Skarbowego (k. 283 akt administracyjnych) oraz M. C. (k. 289 akt administracyjnych).

Naczelnik Urzędu Skarbowego zarzucił w zażaleniu naruszenie art. 13 ustawy z zmieniającej z [...] lipca 2010 r. poprzez przyjęcie, że właściwym do zapłaty kosztów za usunięcie i dozór pojazdu jest w imieniu Skarbu Państwa Naczelnik Urzędu Skarbowego P. , podczas gdy w ocenie Naczelnika podmiotem tym powinien być Wojewoda, względnie Starosta [...]. Składający zażalenie organ zarzucił też naruszenie art. 107 § 1 K.p.a. poprzez wydanie orzeczenia nie zawierającego podstawy prawnej oraz uzasadnienia prawnego i faktycznego w zakresie obciążenia Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego P. wynagrodzeniem za usunięcie i dozór pojazdów. Poddał nadto pod wątpliwość wykonalność zaskarżonego postanowienia (z uwagi na utratę po stronie Naczelnika Urzędu Skarbowego przymiotu jednostki budżetowej).

Z kolei M. C. zarzucił w zażaleniu naruszenie art. 10 § 1, art. 7 oraz art. 124 § 2 w zw. z art. 126 i w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. Wniósł jednocześnie o zmianę postanowienia Starosty poprzez przyznanie wynagrodzenia w wysokości [...] zł za usunięcie, holowanie oraz przechowywanie pojazdu [...] nr rej. [...] oraz [...] zł za usunięcie, holowanie oraz przechowywanie pojazdu [...] nr rej. [...].

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] (k. 307 akt administracyjnych) Kolegium – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. - uchyliło zaskarżone postanowienie Starosty w całości i w tym zakresie orzekło:

1. o przyznaniu na rzecz M. C. zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] kwietnia 2009 r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 2 P.r.d. i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez M. C. za okres [...] kwietnia 2009 r. do [...] sierpnia 2013 r. w wysokości [...] zł brutto, w tym [...] zł za usunięcie pojazdu i [...] zł za przechowywanie pojazdu ([...] dni x [...] zł);

1a. o obciążeniu kosztami wskazanymi wyżej Naczelnika Urzędu Skarbowego P. jako reprezentanta Skarbu Państwa i o zobowiązaniu tego organu do ich wypłaty na rzecz wnioskodawcy.

2. o przyznaniu na rzecz M. C. zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] nr rej [...], usuniętego z drogi w dniu [...] grudnia 2012 r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 2 P.r.d. za okres od [...] grudnia 2012 r. do [...] sierpnia 2013 r. w wysokości [...] zł brutto, w tym [...] zł za usunięcie pojazdu i [...] zł za przechowywanie pojazdu ([...] dni x [...] zł), od Starosty [...].

W obszernym uzasadnieniu Kolegium w pierwszej kolejności odniosło się do kwestii sposobu ustalenia stawek za wykonane przez M. C. usługi. Zdaniem organu odwoławczego Starosta naruszył art. 75 § 1 K.p.a. pomijając opinię dra J. G. dotyczącą cen usług parkowania na parkingach depozytowych należących do wnioskodawcy. Stwierdził, że opinia ta jest pełna, jasna, rzeczowa, przekonująca i wewnętrznie spójna, a płynące z niej wnioski uzasadnione. Może być ona zatem traktowana jako dowód w sprawie. Wysokość przyznanego M. C. wynagrodzenia obliczono zatem według stawki [...] zł określonej przez biegłego.

Co do podstawy prawnej postanowienia Kolegium podkreśliło, że jest nią art. 102 § 2 u.p.e.a. Odnosząc się do zarzutów Naczelnika Urzędu Skarbowego organ odwoławczy zaznaczył, że przed nowelizacją dokonaną ustawa zmieniającą z dnia 22 lipca 2010 r. to właśnie Naczelnik Urzędu Skarbowego ponosił w imieniu Skarbu Państwa koszty związane z przechowywaniem pojazdów usuniętych z dróg. Kolegium stwierdziło, że z tego względu powinien on ponieść koszty, które powstały w okresie kiedy był on właściwym do ich poniesienia.

Organ odwoławczy zaznaczył też, że powiat [...] jako jednostka samorządu terytorialnego nie może ponosić negatywnych konsekwencji, w tym zwłaszcza finansowych, wynikających z niedokonania przez inne organy administracji państwowej czynności przewiązanych prawem. Dodatkowo Kolegium zaznaczyło, że zgodnie z art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym [tj. 6 miesięcy od dnia usunięcia – uw. WSA], do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Kolegium wskazało nadto na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., I OPS 1/10.

Skargę na postanowienie Kolegium złożył Naczelnik Urzędu Skarbowego P. Zaskarżając decyzję w całości zarzucił naruszenie:

1. art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. w zw. z art. 156 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że Naczelnik Urzędu Skarbowego P. jest właściwy do zapłaty kosztów za usunięcie i dozór pojazdu w imieniu Skarbu Państwa, podczas gdy podmiotem tym powinien być Wojewoda (skutkowało to wydanie postanowienia w stosunku do podmiotu, który nie jest stroną w sprawie);

2. art. 77 § 1 i 3, art. 80 i 84 K.p.a. w zw. z art. 136 i 138 § 2 K.p.a. poprzez nie podanie przez organ drugiej instancji argumentacji w odniesieniu do nieskorzystania z wiedzy specjalistycznej biegłego, pomimo uznania, że w sprawie wymagane są wiadomości specjalne (w tym oparcie postanowienia wyłącznie na prywatnej opinii ze stycznia 2007 r. złożonej przez stronę postępowania);

3. art. 28 K.p.a. (w stopniu rażącym) poprzez brak rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy ewentualnej właściwości podmiotowej Wojewody i to pomimo pośredniego uznania takiej podmiotowości wyrażającego się w wystosowaniu do tegoż Wojewody zapytania, czy uznaje się za stronę postępowania;

4. art. 15 K.p.a. w zw. z art. 136 i 138 § 2 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy w zbyt szerokim zakresie (przeprowadzenie dowodu co do wysokości wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków dozoru i usunięcia pojazdu), co bezpośrednio wpłynęło na treść postanowienia kształtującego prawa i obowiązki Skarbu Państwa;

5. art. 136 i art. 138 § 2 K.p.a. poprzez nie podjęcie przez Kolegium rozstrzygnięcia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego załatwienia przez organ pierwszej instancji;

6. art. 7 i 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 130a ust. 10 i 10h P.r.d., art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z § 1 i 3 pkt 2b rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. – poprzez bezkrytyczne przyjęcie tez z prywatnej opinii ze stycznia 2007 r. i zaniechanie ustalenia faktycznego czasookresu przechowywania pojazdów na parkingu, w szczególności daty wydania dyspozycji o usunięciu pojazdu z drogi, czasu zakończenia postępowania, kosztów związanych z usuwaniem pojazdu z drogi, czasu zakończenia postępowania, kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, co spowodowało zaniechaniem ustalenia przez organy o w oparci o te dane rzeczywistych kosztów, które mogą stanowić podstawę do ustalenia wynagrodzenia na rzecz M. C.;

7. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nie ustosunkowanie się w postanowieniu Kolegium do zarzutu o niezawiadomieniu strony – skarżącego przez wydaniem postanowienia o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

8. art. 10 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie;

9. art. 107 § 1 K.p.a. poprzez wydanie orzeczenia nie zawierającego podstawy prawnej oraz uzasadnienia prawnego i faktycznego w zakresie obciążenia Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego P. wynagrodzeniem za usunięcie i dozór pojazdów.

Niezależnie Naczelnik Urzędu Skarbowego zarzucił decyzji niewykonalność, wskazując na to, że z dniem [...] kwietnia 2015 r. utracił on przymiot jednostki budżetowej, która może wykonywać zobowiązania takie jak zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wskazując na powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego P. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty. Wystąpił także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. Kolegium odpowiedziało na skargę wnosząc o jej oddalenie. W obszernej argumentacji organ odniósł się do zarzutów skargi, końcowo podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Pismem z dnia [...] września 2016 r. o oddalenie skargi wniósł również uczestnik postępowania M. C. (k. 94 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie w części obejmującej punkty 1 i 1a postanowienia Kolegium z dnia [...] kwietnia 2016 r., [...] oraz punkty 1 i 1a postanowienia Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r., [...]

W odniesieniu do punktu 2 zaskarżonego postanowienia skarga podlega oddaleniu.

Ze względu na przejrzystość argumentacji Sąd w pierwszej kolejności odniesie się do zasadności skargi w zakresie obejmującym punkt 2 zaskarżonego postanowienia. W punkcie tym Kolegium orzekło reformatoryjnie (po uprzednim uchyleniu rozstrzygnięcia Starosty) o przyznaniu na rzecz M. C. zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] nr rej [...], usuniętego z drogi w dniu [...] grudnia 2012 r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 2 P.r.d. za okres od [...] grudnia 2012 r. do [...] sierpnia 2013 r. w wysokości [...] zł brutto, w tym [...] zł za usunięcie pojazdu i [...] zł za przechowywanie pojazdu ([...] dni x [...] zł), od Starosty [...].

Rozstrzygnięcie Kolegium w omawianym zakresie konkretyzuje uprawnienie wnioskodawcy M. C.; w żaden sposób natomiast nie obejmuje obowiązków ani praw Naczelnika Urzędu Skarbowego. Punkt 2 postanowienia organu odwoławczego kształtuje więc stosunek administracyjnoprawny wyłącznie pomiędzy Starostą [...] a podmiotem występującym o przyznanie mu wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu [...] nr rej. [...]. Rozstrzygnięcie dotyczące tego pojazdu jest przy tym w zupełności przedmiotowo wyodrębnione i niezależne, a jego związek z punktami 1 i 1a postanowienia wyraża się wyłącznie w tym, że formalnie ujęto je w jednym postanowieniu.

Skoro zatem rozstrzygnięcie dotyczące kosztów usunięcia i dozoru pojazdu [...] nr rej. [...] nie dotyczy sfery prawnej skarżącego Naczelnika Urzędu Skarbowego P. , to tym samym skarga tegoż podmiotu nie może być merytorycznie rozpoznana. Sam uprawniony z postanowienia – M. C. (będący uczestnikiem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego) nie złożył natomiast skargi.

Uzupełniająco Sąd zwraca uwagę, że ustalenie kosztów usunięcia i dozoru pojazdu [...] nr rej. [...] nawet pośrednio nie może dotyczyć Skarbu Państwa, gdyż pojazd ten (jak wynika z akt administracyjnych – zob. k. 3) został usunięty z drogi [...] grudnia 2012 r. Z całą pewnością nie jest on zatem objęty regulacją przejściową zawartą w art. 13 ustawy zmieniającej z dnia [...] lipca 2010 r. (do której Sąd powróci niżej), w oparciu o którą Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie ustawy, to jest do dnia 9 września 2010 r.

Odnosząc się do kwestii zasadności skargi w zakresie obejmującym punkty 1 i 1a postanowienia Kolegium z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Sąd uznał za konieczne przedstawienie w pierwszej kolejności pewnych uwag porządkujących dotyczących podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kwestia ta nie została bowiem przez organy obu instancji należycie rozważona.

Po kilku decyzjach kasacyjnych wydanych przez Kolegium (co zostało opisane w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia) Starosta ostatecznie we właściwej formie załatwił wniosek M. C. o przyznanie wynagrodzenia związanego z usunięciem i przechowywaniem pojazdów usuniętych z drogi - [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi [...] kwietnia 2009 r. oraz [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi [...] grudnia 2012 r.) (k. 1-3 akt administracyjnych). Organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł w formie postanowienia (nie decyzji), a za podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjął art. 102 § 2 u.p.e.a., nie zaś art. 130a ust. 10h P.r.d. Ten ostatni przepis, choć dotyczy ustalania kosztów m.in. usunięcia i przechowywania pojazdu, to jednak ogranicza się podmiotowo do kwestii obciążenia nimi właściciela pojazdu (względnie jego dysponenta – zob. art. 130a ust. 10i P.r.d.).

Aby zrozumieć w jaki sposób art. 102 § 2 u.p.e.a. powinien być stosowany w niniejszej sprawie konieczne jest odniesienie się do historycznych aspektów włączenia tego przepisu w sferę regulacji prawnych związanych z rozliczeniem kosztów usunięcia i przechowywania porzuconych pojazdów.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że od wielu już lat obowiązuje w Prawie o ruchu drogowym zasada, iż to właściciel ponosi koszty usunięcia pojazdu z drogi. Dotyczy to zwłaszcza przypadku nieokazania przez kierującego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu (art. 130a ust. 1 pkt 1 P.r.d.) (co obejmuje z reguły przypadki pojazdów porzuconych). Wedle obecnego brzmienia odpowiedzialność właściciela (dysponenta pojazdu) jest dodatkowo skonkretyzowana w art. 130a ust. 10h i 10i, które wskazują zakres owej odpowiedzialności oraz stanowią podstawę prawną do orzekania o niej przez starostów.

Odrębnie należy rozważać problem rozliczeń z podmiotami realizującymi usługi w zakresie usuwania pojazdów.

Przed rokiem 2010 w sferze stosowania prawa ujawniły się poważne kontrowersje co do tego czy i na jakiej podstawie prawnej przedsiębiorcy świadczący usługi usunięcia i przechowywania pojazdów w trybie opisanym w art. 130a P.r.d. mogą ubiegać się o zwrot kosztów i wynagrodzenie z tytułu tych usług – w sytuacjach, gdy nie otrzymali zapłaty od właścicieli (dysponentów) pojazdów. Bezdyskusyjnie przedsiębiorcy ci nie mogli bowiem ubiegać się o rozpoznanie ich żądań w oparciu o przepisy dotyczące obciążania kosztami właścicieli (dysponentów) pojazdów.

Ubocznie można dodać, że powyższe zagadnienie stało się jeszcze bardziej skomplikowane wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., P 4/06 (Dz. U. z 2008 r. Nr 100, poz. 649), którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 130a ust. 10 P.r.d. w zakresie w jakim przepis ten dopuszczał odjęcie własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu.

Wyżej opisane kontrowersje stały się tak daleko idące, że ostatecznie zdecydował się je rozstrzygnąć Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 29 listopada 2010 r., I OPS 1/10 (ONSAiWSA z 2011 r. Nr 1, poz. 4). Wskazano w niej, że: "jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130 a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449)".

W uchwale I OPS 1/10 zwrócono uwagę, że zgodnie z 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449) przepisy działu II rozdziału 6 u.p.e.a. dotyczące przechowania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie darowizny, zrzeczenia się, dziedziczenia ustawowego oraz objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ten przepis jest zatem podstawą zastosowania art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sytuacji, o której mowa w art. 130a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.

Warto w tym miejscu podkreślić, że rozporządzenie z dnia 23 kwietnia 2002 r. stanowiło nie tylko o możliwości stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. w sytuacjach określonych w art. 130a P.r.d., ale również wyznaczało właściwość naczelników urzędów skarbowych – jako "organów egzekucyjnych" w takich sytuacjach (§ 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

Przechodząc do obecnego stanu prawnego zauważyć należy, że ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. znacząco zmieniono art. 130a Prawa o ruchu drogowym. Istotą nowelizacji było dostosowanie ustawy do wspomnianego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., P 4/06. Niejako przy okazji skorygowano jednak w dużej mierze procedurę związaną z usuwaniem pojazdów, w tym także regulacje dotyczące zadań i kompetencji organów. Wedle znowelizowanego art. 130a ust. 5f P.r.d. usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych z dróg stało się zadaniem własnym powiatu. Z kolei w myśl art. 130a ust. 10 P.r.d. starosta został obowiązany w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi do występowania do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu.

Mając na względzie powyższe można oczywiście postawić pytanie, czy nadal aktualna pozostaje uchwała I OPS 1/10 i czy art. 102 § 2 u.p.e.a. powinien stanowić nadal podstawę orzekania o kosztach należnych przedsiębiorcom świadczącym usługi usunięcia i dozoru pojazdów w sytuacjach wskazanych w art. 130a P.r.d.? Pytanie to jest o tyle zasadne, że powstaje wątpliwość, czy od daty wystąpienia skutków wyroku P 4/06 (12 miesięcy od ogłoszenia – tj. 11 czerwca 2009 r.), a już na pewno od daty wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r., można nadal powoływać się na rozporządzenie rozciągające stosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w celu uzasadnienia stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. do pojazdów usuniętych z dróg. Wątpliwość wynika z tego, że na skutek tych zdarzeń (wyroku Trybunału i zmiany ustawy) nie można już twierdzić, że pojazdy porzucone nie stają się własnością Skarbu Państwa (a to przecież – jak wskazano – uzasadniało stosowanie przepisów egzekucyjnych).

Odpowiadając na powyższe pytanie należy wskazać, że uchwała I OPS 1/10 rzeczywiście straciła obecnie na aktualności o tyle, że w świetle obowiązujące treści P.r.d. powiat obejmuje własność porzuconych pojazdów, a rozporządzenie z 2002 r. rozciągające stosowanie przepisów u.p.e.a. do takich tylko sytuacji się odnosiło.

Nie może jednak ujść uwadze, że konkluzja zawarta w uchwale I OPS 1/10 została przez ustawodawcę obecnie świadomie "przekuta" w obowiązujące przepisy prawa. Otóż ustawą zmieniającą z dnia 22 lipca 2010 r. skorygowano art. 174 u.p.e.a. (delegacja ustawowa) wskazując, że Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, rozciągnąć stosowanie w całości lub w części przepisów działu II rozdziału 6 u.p.e.a. w zakresie przechowywania, oszacowania i sprzedaży zajętych ruchomości na określone ruchomości, które stały się własnością "Skarbu Państwa albo powiatu" (a nie jak dotychczas – tylko Skarbu Państwa). Zmiana upoważnienia ustawowego otworzyła drogę do uchwalenia przez Radę Ministrów nowego rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237 ze zm.), w którym wyraźnie zaznaczono, że przepisy u.p.e.a. (w tym art. 102 § 2) mogą być stosowane także względem ruchomości, które stały się własnością powiatu na podstawie m.in. objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej (§ 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia). Bardzo istotne jest też to, że w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2011 r. określono, że jako "organ egzekucyjny" na potrzeby stosowania działu II rozdziału 6 u.p.e.a. należy uznać "starostów w zakresie: [...] likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.)".

Podsumowując powyższe wskazać należy, że do rozliczania kosztów pojazdów usuniętych z drogi art. 102 § 2 u.p.e.a. niegdyś stosowano w oparciu o § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2002 r., a co za tym idzie prawodawca naczelników urzędów skarbowych uznawał za "organ egzekucyjny" właściwy do wydawania rozstrzygnięć (§ 4 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia). Z kolei obecnie z całą pewnością art. 102 § 2 u.p.e.a. może być stosowany w sytuacjach określonych w art. 130a P.r.d. w oparciu o § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r., a organem właściwym ("organem egzekucyjnym") jest wprost wskazany w tym rozporządzeniu starosta (§ 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia).

Ustaliwszy, że art. 102 § 2 u.p.e.a. jest podstawą rozstrzygnięcia starosty o rozliczeniu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdów (przyznawanych na rzecz przedsiębiorcy świadczącego usługi w tym zakresie) należy rozważyć, jaka kompetencja płynie dla organu z tego właśnie przepisu.

Zgodnie z art. 102 § 2 u.p.e.a. "Organ egzekucyjny [a więc obecnie jednoznacznie starosta – zob. § 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r.] przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1". Przepis ten odczytywać należy wespół z ogólnym przepisem u.p.e.a. – art. 64b § 1 u.p.e.a., który stanowi, że "wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, a w szczególności na opłacenie [...] przewozu, załadowania, rozładowania, przechowania, utrzymania [...] ruchomości odebranych albo usuniętych z opróżnionych budynków, lokali i pomieszczeń" oraz art. 64c § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym "Opłaty [...] wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne [...] obciążają zobowiązanego".

Z powyższego wynika, że wedle modelowego schematu stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. wydatki dozorcy stanowią wydatki egzekucyjne, a te z kolei stanowią wydatki, które zasadniczo "ponosi organ egzekucyjny" (art. 64b § 1 u.p.e.a.), które wtórnie obciążają zobowiązanego.

Należy więc stwierdzić, że stosując art. 102 § 2 u.p.e.a. (w oparciu o odesłanie z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r.) na potrzeby rozliczenia przedsiębiorcy świadczącego usługi usunięcia i przechowywania pojazdów starosta uprawniony jest tylko i wyłącznie do przyznania temu przedsiębiorcy (dozorcy) usprawiedliwionych okolicznościami sprawy kwot. Nie może natomiast orzekać od jakiego podmiotu te koszty będą pochodzić, czyniąc tym samym podmiot trzeci podmiotem zobowiązanym. Art. 102 § 2 u.p.e.a. nie zawiera bowiem upoważnienia do tego rodzaju rozstrzygnięcia. Reguluje on jedynie stosunek administracyjnoprawny pomiędzy organem egzekucyjnym a dozorcą.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd przyznaje rację Naczelnikowi Urzędu Skarbowego P. , że nie powinien on zostać zobowiązany do pokrycia kwot wskazanych w postanowieniu Kolegium z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...]. To samo dotyczy postanowienia Starosty z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...]

Nie znajduje także umocowania prawnego generalna teza, która zdaje się wynikać z uzasadnienia postanowienia Kolegium, że skoro Naczelnik Urzędu Skarbowego niegdyś kwalifikowany był jako "organ egzekucyjny" w rozumieniu przepisów rozciągających stosowanie u.p.e.a., to nadal powinien być podmiotem zobowiązanym. Nie może ujść z pola widzenia, że prawo określało tylko i wyłącznie właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego do orzekania w sprawach rozliczeń z przedsiębiorcami usuwającymi, a właściwość ta nie wynikała z samego faktu przejścia własności pojazdów na rzecz Skarbu Państwa, ale była określona konkretnym przepisem prawa (§ 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 23 kwietnia 2002 r.), który obecnie uległ zmianie (§ 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r.).

Jednocześnie Sąd zaznacza, że nie podziela argumentacji Naczelnika Urzędu Skarbowego P. w zakresie w jakim ten wskazuje na konieczność obciążenia kosztami usunięcia i dozoru pojazdów Wojewody. Jak wskazano wyżej – z perspektywy art. 102 § 2 u.p.e.a. nie ma znaczenia podmiot zobowiązany. Rozstrzygnięcie wydawane w oparciu o ten przepis (na podstawie odesłania z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r.) służy wypłacie wydatków dozorcy ruchomości i są to wydatki doraźnie ponoszone przez organ egzekucyjny, którym zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. jest starosta.

Sąd zaznacza, że czyniąc powyższe rozważania miał na względzie treść przepisu przejściowego – art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. Zgodnie z nim "Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy". Innymi słowy Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia 4 września 2010 r., z tym że chodzi tylko o koszty za okres od usunięcia do 4 września 2010 r.

Art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. jest przepisem, który nie łączy się z żadną inną regulacją, która wskazywałaby w jaki sposób, ewentualnie jaki podmiot (statio fisci) miałby realizować obowiązki Skarbu Państwa z niego wynikające.

Aby zrozumieć sens analizowanej regulacji zwrócić należy uwagę na przepisy ją poprzedzające. Z art. 11 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. wynika, że pojazdy, wobec których rozpoczął się, ale trwa nadal termin mający skutkować ich przepadkiem, w efekcie tego przepadku stają się własnością powiatu. Z kolei art. 12 odnosi się do postępowań w sprawie przejęcia pojazdów nie odebranych przez osoby uprawnione – postępowania te w całości przechodzą do właściwości starostów. Jedynie wskazany wyżej art. 13 ustawy reguluję skutki faktyczne zaistniałe, a mianowicie wskazuje na Skarb Państwa jako generalnie odpowiedzialny za koszty powstałe z tytułu przechowywania pojazdów, które generowane były w czasie obowiązywania dawnych regulacji, ale od 11 czerwca 2009 r. nie mogły przejść na własność Skarbu Państwa. Art. 13 ustawy koresponduje zatem z nowym (obecnym) brzmieniem art. 130a ust. 5f P.r.d. ("Usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, należy do zadań własnych powiatu") zabezpieczając możliwość domagania się przez powiaty od Skarbu Państwa zwrotu kwot wypłaconych przedsiębiorcom za okres przechowywania pojazdów przed 4 września 2010 r.

Podobnie rolę art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. zdaje się postrzegać również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 13 kwietnia 2015 r., I OPS 4/14 (orzeczenia.nsa.gov.pl). W jej uzasadnieniu wyjaśniono, iż "w przepisach międzyczasowych ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. [...] nie rozstrzygnięto, które organy są właściwe do rozstrzygania odnośnie kosztów przechowywania pojazdu za okres sprzed wejścia w życie nowych przepisów. W art. 13 ustawy zmieniającej wskazano jedynie, iż koszty powstałe po terminie do odebrania pojazdów i dotyczące przechowywania pojazdów, dla których okres ten upłynął pomiędzy 11 czerwca 2009 r. i 4 września 2010 r. ponosi Skarb Państwa. Decyzja ustawodawcy o przejęciu przez Skarb Państwa obowiązku poniesienia kosztów przechowywania pojazdów w tym okresie ma jedynie taki skutek, że zobowiązanym stał się Skarb Państwa".

Sąd w tym składzie wskazuje, że tożsame stanowisko z wyrażonym w niniejszym wyroku zawarte zostało już w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 lipca 2016 r., III SA/Po 1261/15. Wskazano w nim, że "konstrukcja stosunku administracyjnoprawnego, pod rządami P.r.d. po dniu 11 czerwca 2009 r., nie stoi w kolizji z kwestią odpowiedzialności prawnej za koszty przechowania pojazdów, która zgodnie z art. 13 ustawy nowelizującej spoczywa na Skarbie Państwa. Na podstawie normy wypływającej z tego przepisu Starosta [...] może wystąpić do właściwego statio fisci Skarbu Państwa z roszczeniem regresowym i w razie konieczności wystąpić do sądu powszechnego z powództwem o zapłatę wskazanych kosztów". Sąd stwierdził dalej, że nie istnieją podstawy do obciążenia Naczelnika Urzędu Skarbowego obowiązkiem wypłaty wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu opisanego. Wyjaśnił, iż "wbrew stanowisku Naczelnika Urzędu Skarbowego podmiotem obowiązanym do zapłaty tego wynagrodzenia nie jest właściwy wojewoda, który jakkolwiek – zgodnie z art. 3 ust. pkt. 6 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 525 ze zm.) – jest reprezentantem Skarbu Państwa, jednak wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych ustawach. Analiza przepisów ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 154 – uprzednio Dz.U. Nr 106, poz. 493) nie pozwala na przyjęcie, iż wojewoda wykonuje jakikolwiek obowiązki związane z ponoszeniem kosztów usuwania i przechowywania pojazdów. Takich zaś obowiązków nie można domniemywać z przepisów prawa administracyjnego".

W konkluzji wyroku III SA/Po 1261/15 stwierdzono, że istnieją podstawy do przyjęcia, iż podmiotem obowiązanym do wypłaty wynagrodzenia za przechowywanie wszystkich pojazdów oznaczonych w zakwestionowanym akcie jest Starosta. Wynika to z charakteru prawnego stosunku łączącego ten organ ze skarżącym i z rodzaju obowiązków spoczywających na stronach tego stosunku. W opozycji do tak ukształtowanego stosunku prawnego nie stoi dopuszczalność wystąpienia przez Starostę do właściwej jednostki organizacyjnej reprezentującej Skarb Państwa z roszczeniem o zwrot poniesionych kosztów na podstawie art. 13 ustawy nowelizującej.

Niniejszy wyrok jest więc zbieżny z dotychczasowym orzecznictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Niezależnie od powyższego Sąd w niniejszym składzie podkreśla, że zmuszony był odstąpić od zajęcia stanowiska w odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi (to jest poza zarzutem dotyczącym art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r.), ponieważ – jak ustalono – Naczelnik Urzędu Skarbowego P. w ogóle nie powinien brać udziału w sprawie jako strona i podmiot zobowiązany. Tym samym nie jest rolą Naczelnika polemika ze szczegółowymi ustaleniami postępowania, które dotyczy jedynie praw M. C. jako strony i wnioskodawcy.

Mając to wszystko na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej "P.p.s.a.") uchylono zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające w części obejmującej punkty 1 i 1a, natomiast w pozostałej części skargę oddalono na podstawie art. 151 P.p.s.a. Uzupełniająco Sąd zaznacza, że nie mógł ograniczyć się do uchylenia punktu 1a zaskarżonego postanowienia, gdyż prowadziłoby to de facto do zmian podmiotowych w decyzji i kształtowania jej treści, co wykracza poza proces kontroli legalności.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.