Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2242/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 1-4; art. 105 ust. 5; art. 107 ust. 1 i 2; art. 256;
journal: Dz.U. 2017 poz 776
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
journal: Dz.U.UE.L 1998 nr 289 poz 28 art. 1; art. 3 ust. 3 i 4; pkt 12 preambuły;
law: Dyrektywa 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Asesor WSA Bożena Dąbkowska-Mastalerek Protokolant spec. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę


UZASADNIENIE

1 marca 2021 r. G. K. wniósł o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Zestaw ramki i pokrywki znicza/lampionu" o numerze [...], udzielonego na rzecz D. P.. Jako podstawy żądania unieważnienia prawa z rejestracji wskazał art. 102, art. 103 i art. 107 p.w.p. Wnioskodawca podnosił, że przedmiotowy wzór w dacie jego zgłoszenia do rejestracji (jak również w okresie 12 miesięcy poprzedzających to zgłoszenie) nie posiadał cech nowości oraz indywidualnego charakteru, a także nie nosił cech wzoru przemysłowego. Wskazał, że objęta wzorem ramka jak i pasująca do niej pokrywka muszą spełniać określone parametry techniczne, w tym w szczególności wymiary, by mogły pasować do siebie. Wnioskodawca stwierdził także, że wskazane cechy istotne spornego wzoru odnoszą się do "ramki o sześciennych, kwadratowych piórach oraz pokrywki, która w wewnętrznej płaszczyźnie posiada wpusty swym kształtem i rozmieszczeniem odpowiadającym piórom w ramce". Tym samym, w ocenie wnioskodawcy, odnoszą się do mechanizmu, który działał będzie tylko i wyłącznie wtedy, gdy zostaną zachowane wzajemnie ustalone konkretne wymiary. W przeciwnym bowiem razie przedmiotowy zestaw nie będzie spełniał swojego przeznaczenia. Wnioskodawca podkreślił też, że w przypadku wzoru stosowanego lub zawartego w części składowej wytworu złożonego, ocena nowości i indywidualnego charakteru dotyczy tylko jego widocznych cech. Natomiast zestaw ramki i pokrywki po zamontowaniu całego znicza "w normalnej pozycji jego użytkowania" nie jest widoczny, gdyż końcowy użytkownik znicza zamontowanego i postawionego na grobie nie ma możliwości wzrokowego postrzegania cech ramki i pokrywki. Tym samym, w ocenie wnioskodawcy, sporny zestaw nie może być przedmiotem wzoru przemysłowego zdefiniowanego w art. 102 p.w.p. Uzasadniając zarzut braku nowości spornego wzoru przemysłowego wnioskodawca przeciwstawił wynalazek pt.: "Sposób montażu lampionu oraz lampion zwłaszcza nagrobny wykonany tym sposobem" o numerze zgłoszenia [...] oraz rozwiązanie pt.: "Znicz kapliczka szklana" ujawnione w Internecie w październiku 2015 r. przez T. T. [...] z siedziba w [...]. Zdaniem wnioskodawcy rozwiązanie to posiada podobny system łączenia pokrywy z korpusem znicza, tj. za pomocą ramki i gniazd.

Pismem z dnia 27 maja 2021 r. D. P. - uprawniony z rejestracji spornego wzoru przemysłowego wniósł o oddalenie wniosku. Podniósł, że przedmiotowy wzór przemysłowy powstał w 2019 r., przy czym nowatorskie i oryginalne jest w nim nie tylko wzornictwo, ale także system mocowania. Dlatego też uprawniony dokonał dwóch, oddzielnych zgłoszeń, tj. wzoru przemysłowego (w celu ochrony zewnętrznej formy utworu) oraz wzoru użytkowego (w celu ochrony aspektów technicznych).

Decyzją z 20 kwietnia 2022 r. Urząd Patentowy RP unieważnił prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Zestaw ramki i pokrywki znicza/lampionu" o numerze [...] udzielone na rzecz D. P. oraz przyznał wnioskodawcy G. K. kwotę 2617 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 102 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 776 ze zm.; dalej: p.w.p.) oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p.

Urząd Patentowy RP wskazał, że zasadnicza argumentacja wnioskodawcy dotyczyła braku widoczności spornego wzoru przemysłowego jako części składowej znicza oraz tego, że sporny wzór obejmuje cechy wytworu wynikające wyłącznie z jego funkcji technicznej.

Przywołując art.102 p.w.p. organ podkreślił, że znaczenie postrzegalności wytworu jako fundamentalnej cechy wzoru przemysłowego warunkującej jego prawny byt i wynikającej z samej już tylko definicji lub też innych sposobów opisania tego przedmiotu własności przemysłowej. Odwołując się do orzecznictwa, organ wskazał, że istota każdego wzoru przemysłowego zawiera się co do zasady w jego zewnętrznej, postrzegalnej postaci wyróżniającej się czy to specyficznym kształtem, liniami konturów, kolorystyką, czy ornamentacją lub wreszcie strukturą bądź materiałem. Wskazał, że unormowanie krajowe w omawianej kwestii nie odbiega od przepisów unijnych, jak przekonuje lektura pkt 11,12 i 13 Dyrektywy 98/71 cecha zmysłowej percepcji wzoru jest szczególnie eksponowano. Zgodnie z art. 1 pkt a), art. 5 oraz art. 11 ust 1 lit. a) Dyrektywy, wzór wynika z postaci produktu wynikającej z elementów kształtujących ten wzór i postrzegalnych poprzez całościowe wrażenie jakie niesie.

Urząd Patentowy RP stwierdził zasadność zarzutu sformułowanego w oparciu o art. 102 p.w.p., bowiem sporne rozwiązanie jest niewidoczne w trakcie normalnego użytkowania i jako takie nie spełnia warunków wzoru przemysłowego. Organ wskazał, że jak wynika z rysunków i opisu spornego wzoru przemysłowego, cechą istotną tego wzoru "jest to, iż składa się z ramki o sześciennych kwadratowych piórach spłaszczonych na zewnętrznym rogu, umieszczonych na krawędziach kwadratowej ramki, połączonych elementami żebrowymi oraz pokrywki, która w wewnętrznej płaszczyźnie posiada wpusty swym kształtem i rozmieszczeniem odpowiadającym piórom w ramce". Urząd Patentowy RP przyjął, że w sprawie bezsporne było, że przedmiotowy wzór w postaci "zestawu ramki i pokrywki znicza/lampionu'' jest wewnętrzną częścią składową znicza [lampionu] co wymaga, dla oceny spełnienia ustawowych warunków wymaganych dla uzyskania prawa z rejestracji, uwzględnienia treści art. 102 ust. 3 pkt 2 p.w.p., zgodnie z którym za wytwór uważa się także wymienialną część składową wytworu złożonego, jeżeli po jej włączeniu do wytworu złożonego pozostaje ona widoczna w trakcie jego zwykłego używania, przez które rozumie się każde używanie, z wyłączeniem konserwacji, obsługi lub naprawy.

Odwołując się do judykatury organ wywodził, że dla oceny kryterium widoczności decyduje etap normalnego użytkowania wytworu przez końcowego użytkownika. Stanowisko to znajduje także oparcie w motywie 12 i 13 Preambuły dyrektywy 98/71 oraz w art. 3 ust 3 lit a i ust. 4 dyrektywy 98/71, z których wynika, że normalne stosowanie oznacza stosowanie przez użytkownika końcowego, wyłączając konserwację, obsługę i naprawę. Jednocześnie z powołanych uregulowań wynika, że końcowym użytkownikiem wytworu nie będzie dystrybutor czy sprzedawca.

Urząd Patentowy RP podzielił stanowisko wnioskodawcy, że zwykłe (normalne) użytkowanie wytworu złożonego jakim jest znicz sprowadza się do tego, że znicz ten (z zapalonym już wkładem) znajduje się na nagrobku. Ocena widoczności elementów składowych znicza musi zatem odnosić się do tego stanu, dla którego jest wykorzystywany. W tym sensie normalne użytkowanie nie obejmuje samego procesu zapalania, które łączy się, jak zauważył uprawniony, z odkryciem pokrywy, a co za tym idzie odsłonięciem części wewnętrznych znicza (w tym ramki i dopasowanych do niej wpustów w wewnętrznej strukturze pokrywy). Przyjęciu odmiennej interpretacji stoi na przeszkodzie art. 102 ust. 3 pkt 2 p.w.p., gdyż proces zapalania wkładu znicza należy do kategorii "obsługi wytworu", a tym samym jest wyłączony z pojęciowego zakresu zwykłego używania. W ocenie organu wnioskodawca trafnie wskazał na analogiczny przykład latarki wymagającej dla swego działania baterii lub elektronicznej zabawki. W przypadkach tych, odsłonięcie wnętrza komory w celu włożenia baterii nie będzie normalnym użytkowaniem wspomnianej latarki lub zabawki, lecz ich obsługą, gdyż użytkowanie takie odbywa się dopiero po ich uruchomieniu zgodnie z przeznaczeniem.

Zdaniem organu, uprawniony doszedł w powyższym zakresie do podobnej konkluzji, skoro na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2022 r. stwierdził, że "projektując lampiony chciał wprowadzić lampiony przezroczyste, ponieważ w nich istotny jest płomień, który jest lepiej widoczny. (...) W przypadku takich lampionów, w toku zwykłego użytkowania widoczne są wszystkie jego elementy". Organ wywodził, że mając na uwadze samą definicję wzoru przemysłowego i rzeczywisty sens ochrony wzorów przemysłowych związany z istotnym kryterium widoczności, nie sposób uznać, by kryterium to spełniał zawarty w zniczu zestaw jego elementów wewnętrznych w postaci ramki z piórami i wpustów (tych ostatnich umieszczonych wewnątrz pokrywki). W ocenie organu, w sprawie bezsporne pozostawało, że elementy te nie będą widoczne w przypadku zastosowania nieprzezroczystej pokrywy. Nie ulega także wątpliwości, że strony zgodnie przyznały, że w relewantnym sektorze rynku, przed datą zgłoszenia spornego wzoru przemysłowego, nie występowały przezroczyste pokrywy zniczy (lampionów). Natomiast uprawniony, już po dacie zgłoszenia spornego wzoru przemysłowego zgłosił do ochrony kolejny wzór przemysłowy pt.: "Lampion" o numerze [...], zawierający przezroczystą pokrywę (karty: 91-100), a następnie, jak stwierdził, wprowadził taki lampion do obrotu. Mając na uwadze powyższe Urząd Patentowy RP stwierdził, że zastosowanie przezroczystej pokrywy (zaprezentowanej także w formie załączonych do akt sprawy zniczy) nie dowodzi spełnienia przez sporny wzór przemysłowy kryterium widoczności, niezależnie od tego czy lampion z przezroczystą pokrywą został opracowany i ewentualnie wprowadzony przez uprawnionego do obrotu w toku i dla celów niniejszego postępowania (jak utrzymywał wnioskodawca).

Organ zauważył, że wewnętrzne elementy znicza/lampionu w postaci spornego wzoru przemysłowego, niewidoczne przy zastosowaniu nieprzezroczystej pokrywy, także w przypadku zastosowania jej przezroczystej wersji (jak uczynił to uprawniony) nie są widoczne w sposób jednoznaczny i oczywisty, a tylko taki sposób postrzegania wzoru powinien spełniać kryterium oceniane w niniejszej sprawie. Widoczność wzoru przemysłowego nie powinna bowiem podlegać domysłom, dopowiedzeniom lub dodatkowym zastrzeżeniom (interpretacjom) opartym na subiektywnym przekonaniu co do tego co jest faktycznie postrzegane. Tymczasem podczas zwykłego użytkowania lampionu (które to użytkowanie nie polega na trzymaniu go w rękach) nawet zastosowanie przezroczystej pokrywy, z racji pewnej grubości materiału, z której pokrywa jest wytworzona (jak i sam korpus znicza) oraz jej zakrzywień nie pozawala w sposób oczywisty i jednoznaczny dostrzec nie tylko równie przezroczystych, co cała pokrywa, jej wewnętrznych wpustów (ich kształtów) ale i samej ramki z jej istotnymi cechami w postaci piór (gniazd) i spłaszczeń na zewnętrznych ich rogach. Powyższe bowiem cechy, po przykryciu znicza, stają się detalami o wątpliwej (w swym całokształcie i charakterystyce) zauważalności. Potwierdzają to także załączone przez uprawnionego do pisma z 10 listopada 2021 r. wydruki prezentujące znicz, w którym sporny wzór miał zostać wykorzystany (karta 131 oraz karty:124-129). Organ podkreślał, że obraz wnętrza takiego lampionu ulega zniekształceniu nie tylko wskutek użytego materiału i uzyskanej, pożądanej formy, gdyż zniekształcenie to potęgowane jest przez płomień świeczki, który ze swej istoty jest nieregularny. Tym samym nałożone na siebie elementy ramki i pokrywki oglądane z góry, a tym bardziej z boku, nie pozwalają na ich jednoznaczne rozróżnienie. Niezależnie od powyższego wątpliwości musi budzić już samo posłużenie się egzemplarzem lampionu z przezroczystą pokrywą, niewystępującą, jak wskazywały strony, w obrocie gospodarczym dla tego typu produktów przed zainicjowaniem niniejszego postępowania. O ile bowiem nie jest możliwe tworzenie jakichkolwiek (nie przewidzianych przez przepisy prawa) barier dla swobody prowadzenia działalności gospodarczej, to należy zauważyć, że posłużenie się egzemplarzem produktu wytworzonym z przezroczystej obudowy i odsłaniającym ukryte dotychczas elementy wewnętrzne może prowadzić do uczynienia z warunku widoczności wzoru przemysłowego jedynie kryterium iluzorycznego i to pomimo istotności powyższej cechy dla tego przedmiotu własności przemysłowej. Niewątpliwie bowiem szereg wytworów (jeśli nie wszystkie) może zostać zaprojektowane i wytworzone z przezroczystej obudowy, co spowoduje "odsłonięcie" elementów wewnętrznych. Jednocześnie niemal każdy taki przypadek może zostać uzasadniony względami estetycznymi, jak ma to miejsce także w niniejszym przypadku. Kryterium estetyczne jest bowiem dalece subiektywne i pozostaje poza oceną organu.

Organ wywodził, że rozpatrując okoliczności niniejszej sprawy, trudno oprzeć się wrażeniu, że stworzona przez uprawnionego przezroczysta pokrywa ulegać będzie podczas zwykłego użytkowania osmoleniu, czym, być może, należy tłumaczyć brak tego typu pokryw wcześniej na rynku i czym, także być może, należy tłumaczyć przekonanie wnioskodawcy, że lampiony z przezroczystą pokrywą są w rzeczywistości nieestetyczne.

Urząd Patentowy RP wziął ponadto pod uwagę fakt, iż w zgłoszeniu spornego wzoru przemysłowego nigdzie (ani w opisie ani na rysunkach) nie ma mowy o przezroczystej pokrywce. Przeciwnie, na rysunkach wprost przedstawiono pokrywki w różnych barwach, co wskazuje, że sporny wzór dotyczy kolorowych pokrywek, mimo braku zastrzeżenia konkretnych wersji kolorystycznych. Co więcej, na rysunku fig. 3, w celu zademonstrowania wewnętrznych elementów znicza (po nałożeniu pokrywki na ramkę), takich jak pióro i wpust oraz sposobu ich wzajemnego usytuowania (nasadzenia), zastosowano zabieg odgięcia pokrywki, zamiast użycia na rysunku pokrywki z przezroczystego materiału. Taki sposób przedstawienia spornego wzoru świadczy, że przedmiotem spornego wzoru nie była przykrywka transparentna (przezroczysta).

Organ na marginesie wskazał, że we wzorze użytkowym zgłoszonym przez uprawnionego w tej samej dacie co sporny wzór, również nie ma lampionu z przezroczystą pokrywką. Natomiast, znicz z przezroczystym korpusem i pokrywą pojawił się dopiero w zgłoszeniu wzoru przemysłowego dokonanym przez obecnego uprawnionego pod numerem [...] w dniu 1 czerwca 2021 r., a więc trzy miesiące po dacie wszczęcia niniejszego postępowania.

Wobec powyższego Urząd Patentowy RP uznał, że sporny wzór przemysłowy nie jest widoczny podczas normalnego użytkowania, przy czym brak widoczności dotyczy wszystkich istotnych cech spornego rozwiązania. Tym samym wzór ten, który powinien być rozwiązaniem o charakterze estetycznym i odbieranym zmysłami (w szczególności zmysłem wzroku) już po jego zainstalowaniu, w dacie jego zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP nie spełniał definicji wzoru przemysłowego zawartej w art. 102 p.w.p. Organ wziął przy tym pod uwagę ugruntowane już orzecznictwo zgodnie, z którym "dystrybucja, sprzedaż, obsługa czy naprawa nie stanowią normalnego końcowego użytkowania". W tym kontekście bez znaczenia pozostawało, że uprawniony oferuje sprzedaż samych ramek (tudzież pokryw), gdyż elementy te stanowią jedynie część wytworu jakim jest znicz i dopiero ten produkt jest umieszczany na grobach.

W konsekwencji, Urząd Patentowy RP przyjmując zasadność zarzutu braku widoczności stwierdziło zasadność zastosowania art. 102 p.w.p. jako podstawy prawnej unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt: "Zestaw ramki i pokrywki znicza/lampionu" o numerze [...]. Organ uznał, że unieważnienie prawa z rejestracji na podstawie art 102 p.w.p. powoduje, że ocena pozostałych zarzutów, sformułowanych w oparciu o inne podstawy prawne, jest zbędna.

Skargę na tę decyzję wniósł D. P. zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasadzenie na jego rzecz kosztów postepowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art 102 ust. 1 i ust 4 p.w.p. poprzez jego błędną (zawężającą) wykładnię - przejawiająca się w pominięciu faktu, iż zestaw, który był przedmiotem postepowania składa się z dwóch niezależnych elementów, które mogą, ale nie musza tworzyć wytwór złożony. "Wytworem o którym mowa w art. 102 ust. 2 p.w.p. jest także część składowa wytworu złożonego spełniająca odpowiednie przesłanki. Postać części składowej może podlegać samodzielnej ochronie wynikającej z prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, po spełnieniu kryterium nowości, indywidualnego charakteru oraz widoczności. Część składowa będąca samodzielnym wytworem może współtworzyć wytwór złożony. Wydaje się również, że część składowa pewnego wytworu złożonego może być sama wytworem złożonym. Aby część wytworu mogła być uznana za jego część składową, musi nadawać się do wymiany, bez zniszczenia wytworu złożonego. Wytwór złożony tym bowiem różni się od wytworu monolitycznego, że składa się z wymienialnych części umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie. (tak: Ziółkowski Michał, Kumulatywna ochrona wzorów przemysłowych, Opublikowano: PPH 2014/2/29-33). Nieprawidłowa wykładnia polega na tym, iż w tej sytuacji, oba elementy zestawu potraktowano jako wytwór monolityczny.

Dodatkowo Urząd nieprawidłowo określił kryterium widzialności, albowiem pominął, że w toku zwykłego użytkowania można użytkować znicz, bez przykrycia, że widoczny jest w całości element ramki znajdujący się na zniczu. Od użytkownika zależy, czy złoży produkt, czy nie, albowiem zarówno znicz z ramką, jak i jego pokrywka są wytworami niezależnymi, samodzielnymi, które mogą być złożone, ale nie muszą, co powoduje iż oba elementy są widoczne w trakcie zwykłego użytkowania i mogą być sprzedawane oddzielnie. Ramka jak i pokrywa są widoczne tj. cały wzór jest widoczny. Wzór został zgłoszony jako zestaw, a nie jako wytwór monolityczny, czyli pokrywka z ramką, a taki charakter przypisał mu organ;

2. Naruszenie art. 1 lit a) Dyrektywy 98/71 / WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów oraz w związku z pkt 12 preambuły do powołanej Dyrektywy z argumentacją jak w punkcie 1;

3. Obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 102 ust. 3 pkt 2 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że zdejmowanie pokrywy ze znicza stanowi jego obsługę, gdy tymczasem ramka i pokrywa stanowią samodzielne, fantazyjne wytwory, gdzie ramka podtrzymuje ścianki znicza, a pokrywka służy ozdobie i osłanianiu znicza przed warunkami atmosferycznym. Dlatego nadinterpretacją jest przyjęcie przez UP RP, że podczas zdejmowania pokrywy znicza dochodzi do obsługi znicza;

4. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik spławy, a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodu w postaci wydruków ze strony internetowej skarżącego (załączone do pisma z dnia 10 listopada 2021 r.) prezentujących osobną sprzedaż ramek oraz pokryw, poprzez przyjęcie, że nie mają one żadnego znaczenia dla sprawy i pominięcie tego dowodu, podczas gdy osobna sprzedaż ramki i pokrywki przesądza o tym, iż oba wytwory są (tak je zgłoszono) niezależne i samodzielne lub mogą (ale nie muszą) stanowić wytwór złożony i są widoczne w toku normalnego użytkowania — nie jest wymagane stosowanie pokrywki, przy czym może być ona stosowana, a jej normalnym użyciem jest jej zdejmowanie;

5. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istoty wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodu w postaci oględzin załączonych do akt sprawy zniczy z przeźroczystą pokrywą, które to znicze nie powinny wpływać na ocenę Urzędu w przedmiotowej sprawie, ale stanowią odrębne wytwory, chronione odrębnymi prawami, które do akt złożono jedynie pomocniczo. Urząd Patentowy bardzo dużą cześć uzasadnienia decyzji oparł na ocenie przezroczystej ramki i pokrywki, co w ogóle nie powinno wpływać na ocenę wytworów, objętych spornym wzorem przemysłowym.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumenty na poparcie przytoczonych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie 23 stycznia 2023 r. Sąd oddalił wniosek pełnomocnika skarżącego o odroczenie rozprawy mając na względzie, że w rozprawie wziął udział działający z substytucji pełnomocnik skarżącego, zaś zgodnie z art.109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.). Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 102 1 p.w.p., zgodnie z którym wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, fakturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację (ust.1), wytworem jest każdy przedmiot wytworzony w sposób przemysłowy lub rzemieślniczy, obejmujący w szczególności opakowanie, symbole graficzne oraz kroje pisma typograficznego, z wyłączeniem programów komputerowych (ust. 2), za wytwór uważa się także: 1) przedmiot składający się z wielu wymienialnych części składowych umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie (wytwór złożony); 2) wymienialną część składową wytworu złożonego, jeżeli po jej włączeniu do wytworu złożonego pozostaje ona widoczna w trakcie jego zwykłego używania, przez które rozumie się każde używanie, z wyłączeniem konserwacji, obsługi lub naprawy (ust. 3). W przypadku wzoru stosowanego lub zawartego w części składowej wytworu złożonego, w rozumieniu ust. 3 pkt 1, ocena nowości i indywidualnego charakteru dotyczy tylko jego widocznych cech (ust. 4).

Zatem wzór przemysłowy zgodnie z tym przepisem oznacza postać wytworu. Wzorem przemysłowym nie są więc wytwory jako takie, lecz ich postać.

Zgodnie z art. 105 ust. 5 p.w.p. prawo z rejestracji wzoru przemysłowego ogranicza się do wytworów tego rodzaju, dla których nastąpiło zgłoszenie. Zgodnie z poglądami doktryny w przypadku wzoru przemysłowego następuje ścisłe powiązanie między wzorem, a przedmiotem (wytworem) przez który wzór się przejawia lub na którym jest ujawniony - ogólna idea (rysunek lub model) zostaje zredukowana do wizualnej formy określonego in genere przedmiotu (Prawo własności przemysłowej Komentarz pod redakcją dr P. Kostańskiego Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2010).

Kluczowym w definicji wzoru przemysłowego jest pojęcie "postaci", a więc zewnętrznie postrzegalne właściwości wytworu. Postać wytworu należy zatem utożsamiać z jego wyglądem. Ochrona wzoru przemysłowego obejmuje zatem wyłącznie wygląd przedmiotu, czyli jego zewnętrzną postać, a nie jego wewnętrzną budowę. Również NSA w wyroku z dnia 20 marca 2007 r., II GSK 276/06 wskazywał, że "w przepisach art. 102-104 p.w.p. chodzi o postać wytworu lub jego części, tj. o wygląd nadany przez określone cechy czy elementy postrzegane zmysłem wzroku i przez to wywołujące określone wrażenie ogólne podczas oglądania wytworu, w którym wzór został zastosowany lub jest zawarty, w takiej postaci, w jakiej występuje on na rynku podczas prezentacji i przed nabyciem wytworu. Elementy wytworu, które nie są widoczne lub ze względu na jego właściwości nie mogą być uwidocznione bez istotnej zmiany postaci wytworu w trakcie jego oglądania na rynku, nie mają znaczenia dla oceny nowości i indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego, a tym samym nie są objęte ochroną".

Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego przeznaczone jest zatem do ochrony wyglądu zewnętrznego wytworu, którym może być produkt przemysłowy lub rzemieślniczy, z wyłączeniem programów komputerowych.

Wzór przemysłowy powinien być oceniany w takiej postaci, w jakiej będzie możliwe wizualne zapoznanie się z nim, przy zachowaniu wszystkich właściwości wyrobu. Właściwości wzoru przemysłowego muszą bowiem być postrzegalne wzrokowo i łączą się z jego wyglądem. Ochroną wzoru przemysłowego nie są zatem objęte ukryte we wnętrzu wytworu jego składniki czy elementy, które nie wpływają na wygląd zewnętrzny postaci tego wytworu.

Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego nie może bowiem obejmować cech wytworu wynikających wyłącznie z jego funkcji technicznej lub takich, które muszą być odtworzone w dokładnej formie i wymiarach w celu umożliwienia mechanicznego połączenia go lub współdziałania z innym wytworem. (art.107 ust. 1 i ust. 2 p.w.p.). Ochrona w ramach prawa z rejestracji wzoru przemysłowego dotyczyć może tylko cech wizualnych produktu, które nie wynikają z jego funkcji technicznej. Wyłączenie to dotyczy także cech wytworu, które muszą być wiernie odtworzone, tak by możliwe było mechaniczne połączenie go z innym wytworem.

Zasadnie zatem organ podkreśla postrzegalność wytworu jako fundamentalną cechę wzoru przemysłowego warunkującą jego prawny byt i wynikającą z definicji wzoru przemysłowego.

Prawidłowo również Urząd Patentowy RP stwierdził, że prawo krajowe odpowiada przepisom unijnym, bowiem ustawa Prawo własności przemysłowej implementuje Dyrektywę 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów (Dz.U.UE.L.1998.289.28) zaś przepisy art. 102 ust. 1- 4 p.w.p. są odpowiednikami przepisów art. 1, art. 3 ust. 3 i ust. 4 tej dyrektywy.

Zgodnie z art. 1 lit. a) dyrektywy 98/71/WE a) "wzór" oznacza oznacza całkowitą lub częściową postać produktu, wynikającą w szczególności z elementów linii, konturów, kolorystyki, kształtu, tekstury i/lub materiałów samego produktu i/lub jego ornamentacji. Zaś punkt 12 preambuły dyrektywy 98/71/WE wskazuje, że ochrona przyznana z tytułu rejestracji nie obejmuje tych części składowych, które są niewidoczne podczas normalnego użytkowania produktu lub nie obejmują tych cech danej części, które nie są widoczne podczas jej montowania lub które same przez się nie spełniają wymagań nowości i indywidualnego charakteru; wzór, który z tych powodów został wyłączony spod ochrony nie jest brany pod uwagę w celu określenia, czy inne cechy wzoru spełniają wymagania przyznania ochrony

W ocenie Sądu, Urząd Patentowy prawidłowo zinterpretował art. 102 ust. 1 - 4 p.w.p. oraz art. 1 lit a) i pkt 12 preambuły Dyrektywy 98/71/WE wskazując, że ochrona wzoru przemysłowego obejmuje jedynie jego elementy postrzegane zmysłem wzroku, że wszystkie wymienione w art. 1 lit. a Dyrektywy 98/71/WE oraz w art. 102 ust. 1 p.w.p. właściwości wzoru przemysłowego winny być postrzegalne wzrokowo i łączą się z jego wyglądem zewnętrznym oraz, że jego ochrona może obejmować tylko takie elementy, które mogą być postrzegane zmysłem wzroku, że wzór przemysłowy powinien być oceniany w takiej postaci, w jakiej będzie możliwe wizualne zapoznanie się z nim. Zaś "normalne stosowanie" oznacza stosowanie przez użytkownika końcowego, wyłączając konserwację, obsługę i naprawę.

Przyjmując wskazaną wyżej wykładnię art.102 p.w.p. Urząd Patentowy RP zasadnie stwierdził, że przedmiot na który udzielono prawa z rejestracji jest niewidoczny w trakcie normalnego użytkowania i jako taki nie spełnia warunków wzoru przemysłowego. Sąd nie zgadza się z zarzutem, że oba elementy zestawu organ potraktował jako wytwór monolityczny. Jak wynika z rysunków Fig. 1 - 4 i opisu spornego wzoru przemysłowego, cechą istotną tego wzoru "jest to, iż składa się z ramki o sześciennych kwadratowych piórach spłaszczonych na zewnętrznym rogu, umieszczonych na krawędziach kwadratowej ramki, połączonych elementami żebrowymi oraz pokrywki, która w wewnętrznej płaszczyźnie posiada wpusty swym kształtem i rozmieszczeniem odpowiadającym piórom w ramce". Już z samego opisu wzoru wynika zatem, że jego cechą istotną jest " wzajemne dopasowanie" elementów zestawu. Wskazuje na to sformułowanie opisu wskazujące, że pokrywa "w wewnętrznej płaszczyźnie posiada wpusty swym kształtem i rozmieszczeniem odpowiadającym piórom w ramce". Wzór ten jest częścią składową znicza / lampionu. Tak, zgodnie z jego tytułem, został zgłoszony do rejestracji. Nie budzi też wątpliwości Sądu, że ramka i pokrywa nie są używane samodzielnie, lecz mają stanowić część składową znicza / lampionu.

Zgodnie z art. 102 ust. 3 pkt 2 p.w.p. za wytwór uważa się także wymienialną część składową wytworu złożonego, jeżeli po jej włączeniu do wytworu złożonego pozostaje ona widoczna w trakcie jego zwykłego używania, przez które rozumie się każde używanie, z wyłączeniem konserwacji, obsługi lub naprawy. Wobec treści tego przepisu, Urząd Patentowy RP trafnie, w ocenie Sądu przyjął, że dla oceny kryterium widoczności decyduje etap zwykłego użytkowania wytworu przez końcowego użytkownika z wyłączeniem jego konserwacji, obsługi lub naprawy.

Sąd podziela ocenę organu, że zwykłe (normalne) użytkowanie wytworu złożonego jakim jest znicz / lampion sprowadza się do tego, że znicz ten (z zapalonym wkładem) umieszcza się na nagrobku. Ocena widoczności elementów składowych znicza musi zatem odnosić się do tego stanu, dla którego jest wykorzystywany. W tym sensie normalne użytkowanie nie obejmuje samego procesu zapalania, które łączy się z odkryciem pokrywy, a co za tym idzie odsłonięciem części wewnętrznych znicza (w tym ramki i dopasowanych do niej wpustów w wewnętrznej strukturze pokrywy). Zaś proces zapalania wkładu znicza należy do kategorii "obsługi wytworu", a tym samym jest wyłączony z pojęciowego zakresu zwykłego używania. Zdaniem Sądu ocena dokonana przez Urząd Patentowy RP jest trafna i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów wynikające z norm k.p.a. w zw. z art. 256 p.w.p. Posłużenie się przez organ przykładami latarki czy zabawki na baterie miało na celu wykazanie toku rozumowania organu. W tym kontekście organ zasadnie wskazał także, że bez znaczenia pozostawało, że uprawniony oferuje sprzedaż samych ramek i pokryw, gdyż elementy te stanowią jedynie część wytworu jakim jest znicz / lampion i dopiero ten produkt jest przedmiotem zwykłego użytkowania.

Na marginesie zauważyć należy, że również skarżący w uzasadnieniu skargi zauważa, że z zestawu stanowiącego sporny wzór przemysłowy "można (...) stworzyć wytwór złożony i wówczas rzeczywiście nie wszystkie elementy będą widoczne".

Słusznie zatem organ stwierdził, że mając na uwadze definicję wzoru przemysłowego i rzeczywisty sens ochrony wzorów przemysłowych związany z kryterium widoczności, nie można uznać, by kryterium to spełniał zawarty w zniczu zestaw jego elementów wewnętrznych w postaci ramki z piórami i wpustów (tych ostatnich umieszczonych wewnątrz pokrywki). Elementy te nie będą bowiem widoczne w trakcie zwykłego używania.

Odnosząc się do zarzutów skargi i zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenia, że zastosowanie przezroczystej pokrywy (zaprezentowanej także w formie załączonych do akt sprawy zniczy) nie dowodzi spełnienia przez sporny wzór przemysłowy kryterium widoczności, w pierwszej kolejności wskazać trzeba, iż zgodnie z poglądami doktryny, które skład orzekający podziela, nie ulega wątpliwości, że badaniu pod kątem posiadania przesłanek zdolności rejestracyjnej podlega wzór w postaci przedstawionej w dokumentacji rejestrowej tj. wg. cech ujawnionych na ilustracji wzoru, z pomocniczym odwołaniem się do jego opisu. W żadnym razie ocena wzoru przemysłowego nie może być prowadzona na podstawie faktycznego wyglądu produktu, który stanowi jedynie deklarowaną przez uprawnionego postać wytworzoną według wzoru, ani innych przedstawień wzoru, niezawartych w dokumentacji rejestracyjnej (tak. J.Sieńczyło-Chlabicz, Unieważnienie i wygaśnięcie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, C.H. Beck, Warszawa 2013, s. 85).

Zgodnie z opisem przedmiotowego wzoru "wzór nie obejmuje wariantów kolorystycznych ramki i pokrywy". Za uzasadnione zatem, uznać należy rozważania organu dotyczące transparentnej wersji przedmiotowego wytworu, choć odnosić się one winny jedynie do postaci przedstawionej w dokumentacji rejestrowej wzoru. W ocenie Sądu, odwołanie się przez organ do załączonych do akt zniczy, nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd podziela ocenę organu wskazującą, że wewnętrzne elementy zestawu ramki znicza/lampionu w postaci spornego wzoru przemysłowego, niewidoczne przy zastosowaniu nieprzezroczystej pokrywy, także w przypadku zastosowania jej przezroczystej wersji nie będą widoczne w sposób jednoznaczny i oczywisty, z racji pewnej grubości i właśnie przejrzystości materiału, z którego wytwór wg spornego wzoru miałby być wykonany. Jego cechy charakterystyczne i odróżniające nadane mu przez cechy linii, konturów, kształtów – w postaci piór (gniazd) i spłaszczeń na zewnętrznych ich rogach (zgodnie z opisem i rysunkami) nie byłyby bowiem również w takiej wersji widoczne w sposób oczywisty i jednoznaczny. Organ trafnie zauważył, że rysunku fig. 3, w celu zademonstrowania wewnętrznych elementów znicza (po nałożeniu pokrywki na ramkę), takich jak pióro i wpust oraz sposobu ich wzajemnego usytuowania (nasadzenia), zastosowano zabieg odgięcia pokrywki, zamiast użycia na rysunku pokrywki z przezroczystego materiału. Taki sposób przedstawienia spornego wzoru potwierdza argumentację organu w tym zakresie.

Podsumowując stwierdzić należy, że istota każdego wzoru przemysłowego - niezależnie od tego czy stanowić będzie samodzielną postać wytworu, czy też część składową - zawiera się co do zasady w jego zewnętrznej, postrzegalnej postaci. W rozpatrywanej sprawie Urząd Patentowy RP trafnie uznał, że sporny wzór nie będzie widoczny podczas normalnego użytkowania znicza / lampionu, przy czym brak widoczności dotyczy wszystkich istotnych cech spornego rozwiązania. Tym samym wzór ten nie spełniał definicji wzoru przemysłowego zawartej w art. 102 p.w.p.

Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.