Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1735/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie WSA Monika Nowicka asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2005 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o odmowie ustanowienia własności czasowej. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz J. A. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1735/04

U z a s a d n i e n i e

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] lutego 1950 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...].

Powołanym orzeczeniem Prezydent W. po rozpatrzeniu wniosku o A. S. z dnia 23 czerwca 1947 r. działając na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 r.) odmówił dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej z uwagi na przeznaczenie jej zgodnie z prawomocnym planem zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej, współżycia społecznego lub dla przedstawicielstw państw obcych. W orzeczeniu tym stwierdzono także, że na podstawie art. 8 powyższego dekretu wszystkie budynki znajdujące się na gruncie przeszły na własność Gminy W. W dniu wejścia w życie dekretu na gruncie znajdował się budynek stary, murowany, [...], wypalony, do odbudowy.

Rozpatrując ponownie sprawę rozstrzygniętą decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Minister Infrastruktury podał, że w dacie wydania orzeczenia z dnia [...] lutego 1950 r. przedmiotowa nieruchomość była objęta planem zagospodarowania przestrzennego nr 2 uchwalonym w dniu 31 lipca 1948 r. i opublikowanym w dniu 24 sierpnia 1948 r. w Monitorze Polskim Nr A-68, poz. 533. Plan ten przewidywał przeznaczenie nieruchomości przy ul. [...] w W. na cele użyteczności publicznej, współżycia społecznego lub dla przedstawicielstw dyplomatycznych, a w ramach tego celu pod budynki na cele biurowe i mieszkalne a także na urządzenie ogrodów i dziedzińców do użytku prywatnego.

Z akt sprawy wynika również, że od 1947 r. nieruchomość była przeznaczona dla Ambasady [...] i obecnie jest wykorzystywana przez Ambasadę [...].

Przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej lub dla przedstawicielstw dyplomatycznych, nawet jeśli w ramach tego przeznaczenia wchodziły funkcje mieszkalne i biurowe, nawet jeśli w ramach tego przeznaczenia wchodziły funkcje mieszkalne i biurowe, uniemożliwiało dotychczasowemu właścicielowi korzystanie z tej nieruchomości. Przy takim zapisie planu nie można uznać, że organ wydający orzeczenie o odmowie przyznania prawa własności czasowej naruszył obowiązujące wówczas przepisy prawa. Właściciel czasowy w granicach określonych przez ustawy mógł korzystać z rzeczy, a więc także z nieruchomości z wyłączeniem innych osób. Takie korzystanie nie będzie jednak możliwe, gdy nieruchomość jest w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczona na szeroko pojęte cele użyteczności publicznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2004 r., sygn. OSK 348/04 – oddalający skargę kasacyjną).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. A., następczyni prawna poprzedniego właściciela nieruchomości (postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] września 1976 r., sygn. akt [...]), wniosła o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004 r. i [...] sierpnia 2004 r. zarzucając im naruszenie art. 19 i 20 k.p.a. oraz art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy a także przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, czym naruszony został art. 80 k.p.a. oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, a więc wydanie decyzji z naruszeniem art. 77 k.p.a.

W obszernym uzasadnieniu skargi J. A. podniosła m.in., że orzeczenie o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu przy ul. [...] w W. wydane zostało bez wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Minister Infrastruktury zamiast ustalić, czy zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji odmownej, poczynił ustalenia co do możliwości korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela zgodnie z jego przeznaczeniem według planu zagospodarowania. Minister wkroczył w ten sposób w kompetencje Prezydenta W. i naruszył art. 19 i 20 k.p.a. Przeprowadzenie postępowania w powyższym zakresie należy do właściwości Prezydenta W. i jest możliwe dopiero po stwierdzeniu nieważności "decyzji nacjonalizacyjnej". Minister Infrastruktury, przed ustaleniami, których dokonał, powinien zbadać, jak była wola właścicieli nieruchomości. Były właściciel był w stanie porozumieć się z Ambasadą [...] co do pozostałych na gruncie resztek zabudowań.

Orzeczenie wydane zostało z naruszeniem art. 80 k.p.a. Ustalenie stanu faktycznego nastąpiło dopiero w postępowaniu przed Ministrem Infrastruktury.

Istniała i nadal istnieje możliwość pogodzenia korzystania z gruntu przez byłych właścicieli z jego przeznaczeniem według planu zagospodarowania przestrzennego. Były właściciel mógł przeznaczyć swoją nieruchomość na wynajem Ambasadzie [...].

Minister Infrastruktury przyjął w sposób dowolny, że decyzja o odmowie przyznania prawa do gruntu została wydana po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu.

Brak ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz Ambasady [...] poddaje w wątpliwość przyczynę odmowy przyznania prawa do gruntu zawartą w decyzji z dnia [...] lutego 1950 r.

W sprawie identycznej dotyczącej nieruchomości przy ul. ul. [...] Minister Infrastruktury orzekł odmiennie jak w niniejszej sprawie, choć stan faktyczny był identyczny. Świadczy to o rozbieżności orzecznictwa Ministra Infrastruktury.

Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie jej zarzuty Sąd podzielił.

Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji (orzeczenia) o odmowie ustanowienia własności czasowej (użytkowania wieczystego) nieruchomości [...], jak każde inne postępowanie administracyjne prowadzone w tym trybie należy rozpatrywać z punktu widzenia wadliwości decyzji określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Tym samym w razie zaistnienia jakiejkolwiek podstawy z tego przepisu, właściwy organ obowiązany jest stwierdzić nieważność decyzji, chyba że zachodzą przesłanki negatywne z art. 156 § 2 k.p.a. W tym względzie zachowuje aktualność dorobek orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego odnoszący się do tych przepisów. Nie ma więc podstaw do stanowiska o jakiejkolwiek specyfice postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji lub orzeczenia o odmowie ustanowienie własności czasowej (użytkowania wieczystego) nieruchomości [...]. Najczęstszą przyczyną stwierdzenia nieważności orzeczeń o odmowie ustanowienia własności czasowej jest ich wydanie z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Pojęcie rażącego naruszenia prawa nie poddaje się takiej wykładni, która miałaby zastosowanie w każdej sprawie. Prowadzi to do wniosku, że stwierdzenie, że zaistniały przesłanki do uznania, iż decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa musi być oceniane ad casum. Tym bardziej, że nie każde naruszenie prawa prowadzi do stwierdzenia nieważności, skoro jego kwalifikowaną postacią jest "rażące" naruszenie prawa. Jeżeli więc organ orzekający o odmowie ustanowienia własności czasowej wyraźnie i jednoznacznie ustalił przeznaczenie gruntu, a jednocześnie stwierdził, iż korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem wynikającym z planu, to rzeczą organu nadzorczego jest zbadanie, czy ocena ta miała oparcie w materiale dowodowym sprawy.

Odnosząc powyższe do ustaleń poczynionych przez Ministra Infrastruktury w zaskarżonych decyzjach należy stwierdzić, że wydane one zostały z naruszeniem tych zasad.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że cytowane w decyzjach ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego nr 2 uchwalonego w dniu 31 lipca 1948 r. nie są tak jednoznaczne, jak to przyjął Minister Infrastruktury. Skoro w planie tym mowa, że nieruchomość, obok przeznaczenia jej m.in. dla przedstawicielstw dyplomatycznych mogła być przeznaczona na urządzenie ogrodów i dziedzińców do użytku prywatnego, to rzeczą organu było dokonanie szczegółowej analizy tego planu i ustalenie, co w tym przypadku oznacza urządzenie "ogrodów i dziedzińców do użytku prywatnego". Chodzi zwłaszcza o stwierdzenie, kto był uprawniony do realizacji tej części zapisu planu i czy dotyczyło to całej przedmiotowej nieruchomości, czy tylko jej części, a jeżeli tak, to jakiej. Wydane decyzje nie zawierają żadnych ustaleń w tym zakresie.

W orzeczeniu administracyjnym z dnia [...] lutego 1950 r. o odmowie przyznania własności czasowej powołano się tylko ogólnie na prawomocny plan zagospodarowania przestrzennego i wskazano, że nieruchomość przy ul. [...] w W. przeznaczona jest "na cele użyteczności publicznej współżycia społecznego lub dla przedstawicielstw państw obcych". Minister Infrastruktury odmawiając stwierdzenia nieważności tego orzeczenia tym samym uznał, że tak powołany plan nie ma wpływu na jego legalność nie dokonując w tym zakresie żadnych rozważań. Było tym bardziej konieczne, że w decyzjach z dnia [...] kwietnia 2004 r. i [...] sierpnia 2004 r. powołuje konkretny plan wraz z jego miejscem publikacji, ale jego zapisy odnośnie przedmiotowej nieruchomości są inne od przytoczonych w kwestionowanym orzeczeniu.

Rozważona powinno być też znaczenie dla niniejszej sprawy – podnoszone w skardze i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – odmienne rozstrzygnięcie w sprawie nieruchomości przy ul. [...], będącej również we władaniu Ambasady [...].

Przepis art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nakłada na organ rozpatrujący wniosek o prawo do gruntu obowiązek ustalenia przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego i wnikliwej analizy tego planu oraz konieczność rozważenia tego w kontekście możliwości realizacji tego planu przez dotychczasowego właściciela. Zaskarżone decyzje nie zawierają rozważań w tym zakresie.

Powyższe pozwala na stwierdzenie, że Minister Infrastruktury nie zbadał dokładnie stanu faktycznego sprawy, czym naruszył art. 7 i 77 § 1 k.p.a. i tym samym przedwcześnie orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] lutego 1950 r.

Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).