Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 89/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji
Powołane przepisy: article: art. 247 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2021 r. spraw ze skarg "A." S.A. z siedzibą w O. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2020 r. – nr [...] w przedmiocie długu celnego, – nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej "A." S.A. z siedzibą w O. kwotę 16.539 (szesnaście tysięcy pięćset trzydzieści dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 89/21

UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg C. S.A. z siedzibą w O. (dalej: Spółka/skarżąca) w sprawach połączonych są: decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: organ II instancji) z [...] grudnia 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego (dalej: organ I instancji) z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia powstania długu celnego w przywozie i określenia kwoty wynikającej z długu celnego w wysokości 99 958,00 zł oraz decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] grudnia 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia powstania obowiązku podatkowego i określenia kwoty podatku od towarów i usług z tytułu importu w wysokości 370 500 zł.

Zaskarżone rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W Oddziale Celnym w R. 6 października 2015 r. objęto procedurą tranzytu zewnętrznego wg zgłoszenia celnego T1 o nr MRN [...] towar określony w fakturze nr [...], czyli m.in. obuwie, odzież, środki owadobójcze i chwastobójcze. Towar miał być dostarczony do łotewskiego urzędu celnego przeznaczenia – ZILUPES MIQ (LV000723) w terminie do 13 października 2015 r. Przewóz towaru dokonywany był środkiem transportu o nr rej. [...]/[...]. W zgłoszeniu celnym wskazano: nadawcę towaru – Magazyn Czasowego Składowania M., odbiorcę towaru – T. ([...] Kazachstan), przewoźnika – J.R. oraz głównego zobowiązanego – C. S.A. Towar zwolniono do procedury tranzytu zewnętrznego z wynikiem kontroli A2 (uznano za zgodnie).

W trakcie realizacji procedury tranzytu, 8 października 2015 r. w systemie NCTS została zarejestrowana zmiana urzędu przeznaczenia na inny łotewski urząd, tj. REZEKNES 2 MKP (LV000742), gdzie zanotowano przybycie i zamknięcie operacji z wynikiem kontroli A2. Wygenerowany został komunikat IE045 (zakończenie operacji tranzytowej).

Pismem z 29 czerwca 2016 r. administracja celna Łotwy poinformowała, że procedura tranzytu z 6 października 2015 r. została zakończona w sposób nieprawidłowy, bez kontroli celnej. Ustalono, że towary objęte procedurą tranzytu nie zostały przemieszczone za kolejowymi listami przewozowymi.

Pismem z 2 sierpnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego wezwał Spółkę do przedstawienia informacji i dokumentów potwierdzających przedstawienie towaru w urzędzie przeznaczenia oraz faktury nr [...] wraz z dokumentem przewozowym, wskazania przewoźnika i dokumentów mogących stanowić dowody alternatywne na zakończenie procedury tranzytu.

W odpowiedzi, główny zobowiązany w piśmie z 20 września 2016 r. poinformował, że tranzyt został otwarty na zlecenie firmy E. sp. z o.o. z T. Do pisma dołączone zostały (w kserokopii): pismo spółki E., w którym wskazany został przewoźnik i złożone wyjaśnienie dotyczące zamknięcia operacji tranzytowej, dokument tranzytowy, wydruk komunikatu IE045, wydruk ze śledzenia operacji tranzytowych, faktura [...], list przewozowy CMR, potwierdzenie odbioru i przejęcia odpowiedzialności za przesyłkę w tranzycie przez kierowcę, paszport kierowcy i dowody rejestracyjne środka przewozowego. W kolejnym piśmie Spółka wyjaśniła, że nie posiada oryginałów dokumentów, bowiem są one własnością nadawcy i odbiorcy towaru. Do pisma dołączono robocze tłumaczenie faktury [...] i kartę z klasyfikacją taryfową.

Następnie, powiadomieniem z 22 września 2017 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego poinformował głównego zobowiązanego i przewoźnika o zamiarze wydania decyzji w zakresie długu celnego, w związku z usunięciem spod dozoru celnego towarów podlegających należnościom przywozowym. W powiadomieniu przedstawiono ustalenia dokonane przez organ celny, a stronom wyznaczony został trzydziestodniowy termin na przedstawienie stanowiska w sprawie. Do ukraińskiego przewoźnika dodatkowo wystosowano wezwanie do ustanowienia w kraju pełnomocnika ds. doręczeń oraz do nadesłania danych adresowych kierowcy pojazdu realizującego przedmiotowy tranzyt, którym zgodnie z nadesłanymi przez głównego zobowiązanego wyjaśnieniami był S.K., po czym o zamiarze wydania przedmiotowej decyzji powiadomiono również kierowcę.

Kolejno 30 października 2017 r. do organu I instancji wpłynęło pismo E. Sp. z o. o. z T., w którym wyjaśniła m.in., że zlecenie organizacji usługi eksportu dostała od J.S.. Po otrzymaniu komunikatu potwierdzającego zamknięcie tranzytu oraz sprawdzeniu w systemie śledzenia przesyłek tranzytowych, że przesyłka dotarła do miejsca przeznaczenia na Łotwę, sporządziła fakturę za swoją usługę, a po otrzymaniu zapłaty od J.S. usługa ta została zakończona. Ponadto firma podkreśliła, że czuje się poszkodowana oraz "wrobiona" w tę sytuację oraz przypuszcza, że towar mógł zostać rozładowany w T.

Organ zgromadził również w aktach sprawy: wyjaśnienia wspólników prowadzących Przedsiębiorstwo Wielobranżowe M. (nadawcy towaru), że towar wg przedmiotowego zgłoszenia celnego podczas składowania w magazynie czasowego składowania nie uległ zniszczeniu i nie był poddany żadnym czynnościom, które w jakikolwiek sposób miałyby wpływ na ten towar, a także informacje dot. przemieszczania się pojazdu o nr. rej. [...] po polskich drogach od 1 września do 15 listopada 2015 r. pochodzące z systemu viaTOLL oraz deklaracje czasowego składowania przedmiotowego towaru i dołączone do nich faktury.

Organ I instancji uzyskał również informację od Oddziału Celnego w T., że towar objęty przedmiotowym zgłoszeniem tranzytowym i przewożony środkiem transportu o nr rej. [...]/[...] nie został przedstawiony w tamt. Oddziale Celnym.

W konsekwencji [...] sierpnia 2018 r. organ I instancji wydał decyzję, w której stwierdził powstanie długu celnego w przywozie w związku z usunięciem spod dozoru celnego towarów objętych procedurą tranzytu zewnętrznego 6 października 2015 r. i określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 99 958 zł. Moment powstania długu celnego powiązano z dniem 14 października 2015 r., tj. dniem następnym po dniu wyznaczonym jako termin dostarczenia towaru do urzędu przeznaczenia. Za dłużnika długu celnego zostali uznani główny zobowiązany oraz przewoźnik i kierowca.

Rezultatem rozstrzygnięcia w przedmiocie długu celnego było wydanie przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego decyzji z [...] września 2018 r. [...] stwierdzającej powstanie obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług w związku z usunięciem spod dozoru celnego towarów objętych procedurą tranzytu wg zgłoszenia celnego z 6 października 2015 r. i określającej kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 370 500 zł.

Powyższe decyzje zostały zaskarżone przez głównego zobowiązanego do organu II instancji.

W toku postępowania odwoławczego organ II instancji zgromadził w aktach sprawy urzędowe tłumaczenie faktur stanowiących podstawę do określenia rodzaju towaru objętego procedurą tranzytu, a w konsekwencji także kwoty długu celnego oraz przesłuchał J.S., zlecającego spółce E. organizację przedmiotowej procedury tranzytu.

Decyzjami z dnia [...] grudnia 2020 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Organ odwoławczy zaznaczył, że fakt zamknięcia operacji tranzytowej w systemie NCTS nie zwalnia z odpowiedzialności dłużników, ani też nie narusza praw i obowiązków organów w zakresie ścigania tych podmiotów na wypadek stwierdzenia nieprawidłowości w późniejszym etapie. Toteż komunikat systemowy IE045 (zakończenie operacji tranzytowej) nie jest ostatecznym i niepodważalnym dowodem potwierdzającym prawidłowość realizacji procedury tranzytu. Organ podniósł, że towar objęty procedurą tranzytu wg zgłoszenia celnego z 6 października 2015 r. nie został przedstawiony w wyznaczonym terminie i w stanie niezmienionym w zadeklarowanym urzędzie celnym przeznaczenia ZILUPES MKP (LV000723). Wprawdzie, w zmienionym w systemie NCTS, łotewskim urzędzie przeznaczenia REZEKNES 2 MKP (LV000742), odnotowano przybycie i zamknięcie operacji z wynikiem kontroli A2 i wygenerowano komunikat IE045, to jednak w wyniku podjętych czynności kontrolnych przez łotewskie władze celne, zakwestionowano te zapisy. Według organu, pismo łotewskiej administracji celnej w którym stwierdzono, że towar nie opuścił obszaru celnego Unii Europejskiej przez deklarowany łotewski urząd wyprowadzenia, ma charakter dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, stanowiąc dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Z kolei główny zobowiązany, pomimo wezwania, nie przedstawił tzw. dokumentów alternatywnych potwierdzających zakończenie procedury tranzytu. Dokumentów potwierdzających takich nie przedstawił także przewoźnik, ani kierowca. Organ odwoławczy skonstatował, że organ I instancji zasadnie uznał, że towar został usunięty spod dozoru celnego, a zamknięcie operacji tranzytowej w systemie NCTS komunikatem IE045 nie powinno mieć miejsca. Zawarta w systemie NCTS informacja o jej zamknięciu wynikała z wprowadzenia w błąd organu, na co wskazują informacje nadesłane przez łotewską administrację celną oraz inne ustalenia dokonane w toku postępowania.

Organ odwoławczy zważył, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwolił na dokładne określenie daty usunięcia towaru spod dozoru celnego. Jeżeli nie jest możliwe dokładne określenie momentu powstania długu celnego uznaje się, że jest to chwila najwcześniejsza, w jakiej istnienie długu celnego mogło zostać ustalone na podstawie posiadanych informacji. W realiach niniejszej sprawy na podstawie udokumentowanych zdarzeń organ II instancji przyjął, że najwcześniejszą chwilą, z jaką można powiązać powstanie długu celnego, jest dzień nieuprawnionego zakończenia procedury tranzytu w systemie NCTS — tj. dzień 8 października 2015r., a nie jak przyjął organ I instancji 14 października 2015 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przyjęcie ww. daty pozostaje bez wpływu na kwotę długu celnego określonego w decyzji organu I instancji, ma natomiast wpływ na kwotę odsetek, w związku z czym oraz mając na uwadze zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się, organ odwoławczy ograniczył się jedynie do wyrażenia własnej oceny w tym zakresie, przyjmując ostatecznie datę powstania długu celnego, jak w decyzji organu I instancji.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, który odmówił wiarygodności zapisom faktury dołączonej do zgłoszenia tranzytowego, gdyż wartość towarów określona w tej fakturze (46.851,77 USD) była znacznie niższa od wartości tych towarów określonych w fakturach, które towarzyszyły tym towarom w momencie ich wprowadzenia na magazyn czasowego składowania (223 326,62 USD i 172 731,14 euro). Organ odwoławczy dokonał natomiast zmiany metody ustalenia wartości celnej towaru objętego częścią faktur, tj. metody wartości transakcyjnej, nieprawidłowo zastosowanej przez organ I instancji, stosując właściwą metodę ostatniej szansy.

Z kolei odnosząc się do kwestii zobowiązania w podatku od towarów i usług organ II instancji wskazał, że ustalenia zawarte w decyzji wydanej w sprawie celnej mają bezpośredni wpływ na kwestie związane z obowiązkiem podatkowym w podatku od towarów i usług, a obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powstania długu celnego. Odnośnie do określenia kwoty podatku od towarów i usług organ II instancji zaznaczył, że za podstawę opodatkowania towaru organ I instancji przyjął kwotę stanowiącą sumę wartości celnej oraz długu celnego. Do określenia kwoty podatku od towarów i usług zastosowano właściwą stawkę w wysokości 8% dla środków owadobójczych i chwastobójczych i 23% dla pozostałych towarów. Organ odwoławczy zaznaczył, że wynik postępowania podatkowego w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru pozostaje w ścisłej zależności od wyniku postępowania w przedmiocie długu celnego, dokonanego w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w tym postępowaniu.

Na powyższe decyzje organu II instancji spółka, pismami z 30 grudnia 2020 r., wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W skardze na decyzję w przedmiocie długu celnego spółka zawarła zarzuty naruszenia:

I. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., dalej: O.p.) w związku z art. 73 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz.U. z 2018 r. poz. 167, dalej: Prawo celne) poprzez brak jakichkolwiek ustaleń i wyjaśnień w kwestii dokonania w systemie NCTS rejestracji przybycia i zamknięcia operacji z wynikiem kontroli A2, tj. bez rewizji, oraz wygenerowania komunikatu IE045,

b) art. 187 § 1 i art. 191 O.p. w związku z art. 73 Prawa celnego poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wybiórczy i dowolny, co skutkowało brakiem dostatecznych ustaleń i wyjaśnień w kwestii dokonania ingerencji w systemie NCTS oraz niesłusznym, bezpodstawnym uznaniem za udowodnioną okoliczność, iż doszło do zewnętrznej ingerencji w systemy administracji celnej, w sytuacji gdy brak jest jakichkolwiek dowodów (np. dokumentu w postaci prawomocnego wyroku skazującego), potwierdzających, iż faktycznie doszło do zewnętrznej ingerencji w systemy administracji celnej,

c) art. 201 § 1 pkt 2 O.p. w związku z art. 73 Prawa celnego w związku z art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo celne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 1228) poprzez ich niezastosowanie i niezawieszenie niniejszego postępowania do czasu wyjaśnienia kwestii zewnętrznej ingerencji w systemy administracji celnej,

d) art. 187 § 1 O.p. w związku z art. 73 Prawa celnego poprzez rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, pozbawiony ustaleń w kwestii zakończenia operacji tranzytowej systemie NCTS, pomimo iż wyjaśnienie tej kwestii oraz ustalenie kręgu osób odpowiedzialnych za zakończenie tej operacji jest niezbędne w celu ustalenia wszystkich dłużników powiązanych z usunięciem towaru spod dozoru celnego, jak również dokładnego zbadania stanu faktycznego, zgodnie z wynikającą z przepisów prawa ogólną zasadą prawdy obiektywnej,

e) art. 187 § 1 O.p. w związku z art. 73 Prawa celnego poprzez niepodjęcie wszystkich wymaganych czynności w postępowaniu oraz nieprzeprowadzenie wszystkich wymaganych dowodów w sprawie, w tym w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie z udziałem kierowcy i przewoźnika wyjaśnień zmierzających do ustalenia, co stało się z towarem oraz kto ponosi odpowiedzialność za usunięcie towaru spod dozoru celnego, a także ustalenia miejsca, w którym nastąpiły zdarzenia powodujące powstanie rzekomego długu celnego,

f) art. 187 § 1 O.p. w związku z art. 73 Prawa celnego poprzez niepodjęcie wszystkich wymaganych czynności w postępowaniu oraz nieprzeprowadzenie wszystkich wymaganych dowodów w sprawie, w tym w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie wyjaśnień zmierzających do ustalenia, co stało się z towarem, z udziałem odbiorcy (odbiorców) towaru,

g) art. 210 § 1 pkt 5 i pkt 6 O.p. w związku z art. 73 Prawa celnego poprzez brak w zaskarżonej decyzji właściwego rozstrzygnięcia oraz szczegółowego uzasadnienia w zakresie odnoszącym się do ustalenia miejsca, w którym nastąpiło powstanie długu celnego w świetle art. 215 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. L 302 z 19.10.1992 ze zm., dalej: WKC), a w konsekwencji do ustalenia czy skarżony organ jest właściwy w przedmiotowej sprawie,

h) art. 210 § 1 pkt 5 i pkt 6 O.p. w związku z art. 73 Prawa celnego poprzez brak w zaskarżonej decyzji właściwego rozstrzygnięcia oraz szczegółowego uzasadnienia w zakresie odnoszącym się do ustalenia wartości celnej towaru,

i) art. 210 § 1 pkt 8 O.p. w związku z art. 73 Prawa celnego poprzez brak wykazania, że osoba, która podpisała zaskarżoną decyzję jest do tego uprawniona.

j) art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w związku z art. 73 Prawa celnego poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy skarżony organ ustalił inną datę powstania długu celnego niż organ I instancji, a także w sytuacji, gdy skarżony organ przeprowadził postępowanie dowodowe i wyjaśniające w bardzo szerokim zakresie, a co powinno zostać dokonane przez organ I instancji, a nie przez organ odwoławczy.

II. prawa materialnego, tj.:

a) art. 29 i art. 31 w związku z art. 68 i art. 71 ust. 2 WKC poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące pominięciem wartości celnej towarów podanej w zgłoszeniu i bezzasadnym obliczeniem tej wartości na podstawie dokumentów, z których wynika wyższa wartość celna towarów niż podana w zgłoszeniu, którego organy celne nie zakwestionowały,

b) art. 78 ust. 2 WKC poprzez jego niezastosowanie, skutkujące bezprawną kontrolą operacji handlowych dokonanych przed zgłoszeniem towaru do operacji tranzytowej, a w konsekwencji pominięciem wartości celnej towarów podanej w zgłoszeniu i bezzasadnym obliczeniem tej wartości na podstawie dokumentów, z których wynika wyższa wartość celna towarów niż podana w zgłoszeniu, którego organy celne nie zakwestionowały,

c) art. 31 ust. 1, art. 31 ust. 2 lit. b i lit. g oraz art. 214 WKC poprzez ich niezastosowanie, skutkujące pominięciem wartości celnej towarów podanej w zgłoszeniu i arbitralnym obliczeniem tej wartości w oparciu o dokumenty, z których wynika wyższa wartość celna towarów niż podana w zgłoszeniu, którego organy celne nie zakwestionowały,

d) art. 31 ust. 2 lit. b WKC poprzez niezastosowanie, skutkujące przyjęciem na potrzeby celne przy ustalaniu wartości celnej towarów wyższej z dwóch alternatywnych wartości,

e) art. 31 ust. 2 lit. e WKC poprzez niezastosowanie, skutkujące przyjęciem do ustalenia wartości celnej towaru cen na wywóz do kraju niebędącego częścią obszaru celnego Wspólnoty,

f) art. 215 WKC poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące błędnym określeniem miejsca powstania długu celnego, a w konsekwencji uznaniem, że skarżony organ jest właściwy w przedmiotowej sprawie,

g) art. 203 w zw. z art. 213 WKC poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżąca spółka jest zobowiązana solidarnie do zapłaty kwoty wynikającej z długu celnego,

h) art. 221 ust. 3 WKC poprzez jego niezastosowanie w sprawie i w rezultacie dokonanie retrospektywnego zaksięgowania kwoty należności wynikających z długu celnego po upływie 3 lat od daty powstania długu celnego,

i) art. 221 ust. 4 WKC poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, a w rezultacie uznanie, iż dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, a w konsekwencji uznanie, że można powiadomić o kwocie długu celnego po upływie terminu trzech lat,

j) art. 65 ust. 4 i ust. 6 Prawa celnego poprzez jego błędne zastosowanie, skutkujące naliczaniem odsetek po dniu, w którym przepis ten przestał obowiązywać, tj. po dniu 20 sierpnia 2016 r.

Z kolei w skardze na decyzję w przedmiocie podatku od towarów i usług Spółka zawarła zarzuty naruszenia:

I. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 121 § 1, art. 187 § 1 w związku z art. 122 oraz art. 191 O.p. poprzez brak jakichkolwiek ustaleń i wyjaśnień w kwestii dokonania w systemie NCTS rejestracji przybycia i zamknięcia operacji z wynikiem kontroli A2, tj. bez rewizji, oraz wygenerowania komunikatu IE045,

b) art. 121 § 1, art. 187 § 1 w związku z art. 122 oraz art. 191 O.p. poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wybiórczy i dowolny, co skutkowało brakiem dostatecznych ustaleń i wyjaśnień w kwestii dokonania ingerencji w systemie NCTS oraz niesłusznym, bezpodstawnym uznaniem za udowodnioną okoliczność, iż doszło do zewnętrznej ingerencji w systemy administracji celnej, w sytuacji gdy brak jest jakichkolwiek dowodów (np. dokumentu w postaci prawomocnego wyroku skazującego), potwierdzających, iż faktycznie doszło do zewnętrznej ingerencji w systemy administracji celnej,

c) art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez niezastosowanie i niezawieszenie niniejszego postępowania do czasu wyjaśnienia kwestii zewnętrznej ingerencji w systemy administracji celnej,

d) art. 121 § 1 oraz art. 187 § 1 w związku z art. 122 O.p. poprzez rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, pozbawiony ustaleń w kwestii zakończenia operacji tranzytowej w systemie NCTS, pomimo iż wyjaśnienie tej kwestii oraz ustalenie kręgu osób odpowiedzialnych za zakończenie tej operacji jest niezbędne w celu ustalenia wszystkich dłużników powiązanych z usunięciem towaru spod dozoru celnego, jak również dokładnego zbadania stanu faktycznego, zgodnie z wynikającą z przepisów prawa ogólną zasadą prawdy obiektywnej,

e) art. 121 § 1 oraz art. 187 § 1 w związku z art. 122 O.p. poprzez niepodjęcie wszystkich wymaganych czynności w postępowaniu oraz nieprzeprowadzenie wszystkich wymaganych dowodów w sprawie, w tym w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie z udziałem kierowcy i przewoźnika wyjaśnień zmierzających do ustalenia, co stało się z towarem oraz kto ponosi odpowiedzialność za usunięcie towaru spod dozoru celnego, a także ustalenia miejsca, w którym nastąpiły zdarzenia powodujące powstanie rzekomego długu celnego,

f) art. 121 § 1 oraz art. 187 § 1 w związku z art. 122 O.p. poprzez niepodjęcie wszystkich wymaganych czynności w postępowaniu oraz nieprzeprowadzenie wszystkich wymaganych dowodów w sprawie, w tym w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie wyjaśnień zmierzających do ustalenia, co stało się z towarem, z udziałem odbiorcy (odbiorców) towaru,

g) art. 210 § 1 pkt 5 i pkt 6 O.p. poprzez brak w zaskarżonej decyzji właściwego rozstrzygnięcia oraz szczegółowego uzasadnienia w zakresie odnoszącym się do ustalenia miejsca, w którym nastąpiło powstanie długu celnego w świetle art. 215 WKC, a w konsekwencji do ustalenia czy skarżony organ jest właściwy w przedmiotowej sprawie,

h) art. 210 § 1 pkt 5 i pkt 6 O.p. poprzez brak w zaskarżonej decyzji właściwego rozstrzygnięcia oraz szczegółowego uzasadnienia w zakresie odnoszącym się do ustalenia wartości celnej towaru,

i) art. 210 § 1 pkt 8 O.p. poprzez brak wykazania, że osoba, która podpisała zaskarżoną decyzję jest do tego uprawniona.

j) art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy skarżony organ ustalił inną datę powstania długu celnego niż organ I instancji, a także w sytuacji, gdy skarżony organ przeprowadził postępowanie dowodowe i wyjaśniające w bardzo szerokim zakresie, a co powinno zostać dokonane przez organ I instancji, a nie przez organ odwoławczy.

k) art. 233 w związku z art. 207 § 2 i art. 210 § 1 pkt 5 i pkt 6 O.p. poprzez brak w zaskarżonej decyzji ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia i wyliczenia wartości celnej towarów oraz określenia kwoty należności przywozowych co do poszczególnych towarów,

II. prawa materialnego, tj.:

a) art. 30b ust. 1 ustawy o VAT poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące błędnym ustaleniem kwoty podatku od towarów i usług w wyniku niezastosowania przy ustalaniu wartości celnej towarów art. 29 i art. 31 w związku z art. 68 i art. 71 ust. 2 WKC, skutkujące pominięciem wartości celnej towarów podanej w zgłoszeniu i bezzasadnym obliczeniem tej wartości na podstawie dokumentów, z których wynika wyższa wartość celna towarów niż podana w zgłoszeniu, którego organy celne nie zakwestionowały,

b) art. 30b ust. 1 ustawy o VAT poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące błędnym ustaleniem kwoty podatku od towarów i usług w wyniku niezastosowania przy ustalaniu wartości celnej towarów art. 78 ust. 2 WKC, skutkujące bezprawną kontrolą operacji handlowych dokonanych przed zgłoszeniem towaru do operacji tranzytowej, a w konsekwencji pominięcie wartości celnej towarów podanej w zgłoszeniu i bezzasadnym obliczeniem tej wartości na podstawie dokumentów, z których wynika wyższa wartość celna towarów niż podana w zgłoszeniu, którego organy celne nie zakwestionowały,

c) art. 30b ust. 1 ustawy o VAT poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące błędnym ustaleniem kwoty podatku od towarów i usług w wyniku niezastosowania przy ustalaniu wartości celnej towarów art. 31 ust. 1, art. 31 ust. 2 lit. b i lit. g oraz art. 214 WKC, skutkujące pominięciem wartości celnej towarów podanej w zgłoszeniu i arbitralnym obliczeniem tej wartości w oparciu o dokumenty, z których wynika wyższa wartość celna towarów niż podana w zgłoszeniu, którego organy celne nie zakwestionowały,

d) art. 30b ust. 1 ustawy o VAT poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące błędnym ustaleniem kwoty podatku od towarów i usług w wyniku niezastosowania przy ustalaniu wartości celnej towarów art. 31 ust. 2 lit. b WKC, a w rezultacie przyjęcie na potrzeby celne przy ustalaniu wartości celnej towarów wyższej z dwóch alternatywnych wartości,,

e) art. 30b ust. 1 ustawy o VAT poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące błędnym ustaleniem kwoty podatku od towarów i usług w wyniku niezastosowania przy ustalaniu wartości celnej towarów art. 31 ust. 2 lit. e WKC, a w rezultacie przyjęcie do ustalenia wartości celnej towaru cen na wywóz do kraju niebędącego częścią obszaru celnego Wspólnoty,

f) art. 34 ust. 1 ustawy o VAT w związku z art. 215 WKC poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące błędnym określeniem miejsca powstania długu celnego, a w konsekwencji - uznaniem, że skarżony organ jest właściwy w przedmiotowej sprawie,

g) art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT w związku z art. 203 w związku z art. 213 WKC poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżąca spółka jest zobowiązana solidarnie do zapłaty należności przywozowych,

h) art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT w związku z art. 221 ust. 3 WKC poprzez niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie uznanie, że istnieje obowiązek uiszczenia podatku od towarów i usług, w sytuacji gdy dokonano powiadomienia o powstaniu długu celnego po upływie trzech lat, licząc od dnia jego powstania,

i) art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT w związku z art. 221 ust. 4 WKC poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, a w rezultacie uznanie, iż dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, a w konsekwencji uznaniu - że można powiadomić o kwocie długu celnego i podatku od towarów i usług po upływie terminu trzech lat.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji i umorzenie postępowań w sprawach, ewentualnie uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i przekazanie spraw do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu Spółka wskazała w szczególności, że utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy organ odwoławczy ustalił inną datę powstania długu celnego niż organ niższego rzędu, stanowi rażące naruszenie prawa. Według Spółki organ odwoławczy powinien uchylić decyzję organu I instancji i orzec samodzielnie w tym zakresie. Ponadto w ocenie skarżącej znaczny zakres przeprowadzonego przez organ odwoławczy postępowania dowodowego nie był rolą organu odwoławczego, a w sytuacji istotnych braków postępowania dowodowego decyzję organu I instancji należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Dodatkowo Spółka podniosła, że osoba, która podpisała zaskarżoną decyzję nie wykazała się stosownym do tego upoważnieniem.

W odpowiedziach na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skarg. W szczególności w odniesieniu do zarzutu o niepodpisaniu decyzji przez osobę upoważnioną organ zaznaczył, że przedmiotowe decyzje zawierają podpis osoby upoważnionej z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego, zaś dokumenty potwierdzające upoważnienie do wydania decyzji dołączono do akt sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) postanowił połączyć obie sprawy ze skarg C. S.A. na decyzje Dyrektora IAS z dnia [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie długu celnego (sygn. akt I SA/Rz 89/21) i w przedmiocie podatku od towarów i usług (I SA/Rz 90/21) do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod sygn. I SA/Rz 89/21.

W toku postepowania sądowoadministracyjnego Sąd postanowił dopuścić dowód z informacji od organu II instancji na okoliczność wydania dla podinspektor E.C. przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej imiennego upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu organu. Skierowane do organu II instancji wezwanie do poinformowania o ewentualnym wydaniu takiego upoważnienia i nadesłania potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii w nie doczekało się odpowiedzi w wyznaczonym przez Sąd terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:

Skargi są uzasadnione i musiały skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonych decyzji, gdyż decyzje te zostały podpisane przez osobę nieuprawniona. Skutkuje to rażącym naruszeniem prawa.

Decyzje organu podatkowego II instancji w tych konkretnych dwóch sprawach zostały wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

Zostały one podpisane przez podinspektor E.C., która nie jest piastunem tego organu. Jak wynika z Karty Zakresu Obowiązków I Uprawnień Pracownika pełni ona funkcję Kierownika Referatu Postępowania Celnego – IGC. Z mocy tego dokumentu jest ona uprawniona do wydawania decyzji i podpisywania ich w zakresie określonym przez Regulamin Organizacyjny Izby Administracji Skarbowej lub określonych w odrębnych upoważnieniach.

Strona C. S.A. z siedziba w O. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwestionowała uprawnienie podinspektor E.C. do podpisania decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odpowiadając na ten zarzut wskazał, że jest ona pracownikiem urzędu, zaś uprawnienie do podpisywania decyzji w imieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wynika ze stosownych dokumentów, które dołączono do akt sprawy.

Istotnie w aktach sprawy administracyjnej został złożony odpis Regulaminu Organizacyjnego Izby Administracji Skarbowej wprowadzony zarządzeniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2019 roku, który obowiązywał do 31.12.2020r. W aktach tych zawarto przepisy tego regulaminu od § 76 do § 133.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę nie wskazał, który konkretny przepis upoważnia Panią podinspektor E. C. do podpisania decyzji, takich jak w przedmiotowej sprawie.

Sąd po zapoznaniu się z przedłożonym dokumentem doszedł do przekonania, że jedynym przepisem mogącym stanowić podstawę do takiego postąpienia jest przepis § 130 pkt 1 regulaminu uprawniający Kierownika Referatu Postępowania Celnego ( sprawy znajdowały się w gestii tego Referatu ) do ostatecznej akceptacji i podpisania rozstrzygnięć w sprawach działania tej komórki do kwoty 50.000 złotych.

W istocie jednak przepis ten nie daje takiej podstawy w sprawach niniejszych ponieważ kwoty należności publicznoprawnych określone w obu tych decyzjach przekraczają każdorazowo kwotę 50.000 złotych.

Mając zatem wątpliwości co do uprawnienia Pani podinspektor E.C. do podpisania obu tych decyzji sąd zwrócił się do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o podanie czy posiada ona indywidualne uprawnienie do podpisywania decyzji w imieniu Dyrektora. W wezwaniu został zakreślony termin 3- dniowy na odpowiedź, zaś organ został wezwany do odpowiedzi pod rygorem pominięcia dowodu, w przypadku niezłożenia odpowiedzi w terminie.

W zakreślonym terminie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie udzielił żadnej odpowiedzi na zapytanie sądu. ( udzielił natomiast odpowiedzi na analogiczne pytanie, choć dotyczące decyzji wydanych w innych datach w toczącej się równolegle sprawie I SA/Rz 132/21).

Brak udzielenia odpowiedzi, do udzielenia której Dyrektor został wezwany pod rygorem pominięcia dowodu spowodował skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne i wydanie wyroku stwierdzającego nieważność obydwóch decyzji, bez konieczności rozważania dalszych argumentów strony, gdyż byłoby to przedwczesne.

Sąd stanął na stanowisku, że decyzja nie została podpisana przez osobę do tego uprawnioną. Podinspektor E.C. nie posiadała w myśl § 130 pkt 1 Regulaminu Organizacyjnego Izby Administracji Skarbowej uprawnienia do podpisania decyzji określających dług celny w kwocie 99 tysięcy złotych i podatek VAT w wysokości 370 tysięcy złotych.

Dyrektor nie wskazał żadnych imiennych upoważnień dla wydania takich decyzji.

Nie odpowiadając w terminie na wezwanie nie wskazał też, aby zaistniały okoliczności faktyczne upoważniające podinspektor E.C. do wydania decyzji na innej podstawie prawnej zawartej w regulaminie.

W konsekwencji zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z art. 247 § 1 pkt 3 o.p. W tej sytuacji sąd stwierdza nieważność decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 2 ppsa.

O kosztach orzeczono w myśl art. 200 ppsa. W ich skład wchodzi zwrot wpisu sądowego ( 2000 zł. + 3705 zł. ), koszty pomocy prawnej ( 3600 zł. + 7200 zł. ), zwrot opłaty od pełnomocnictwa ( 34 zł. ).

Sąd nie widzi podstaw do uwzględnienia argumentów podjętych w piśmie skierowanym do sądu po wydaniu wyroku w sprawie. Zostały one nie tylko złożone z przekroczeniem terminu zawartego w wezwaniu, ale także wskazują na inne okoliczności niż wynikające z tej części regulaminu, który został dołączony do akt, jako uzasadniający prawo Pani E.C. do podpisania decyzji. Ponieważ argumenty te nie były i nie mogły być przedmiotem narady nad wyrokiem, sąd nie może odnieść się do nich w uzasadnieniu.