Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1127/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy: article: art. 45 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 505
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Inga Gołowska sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 lutego 2021 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] września 2020r. znak: [...] w przedmiocie żądania udostępnienia informacji oraz dokumentów; I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. postanowieniem z 3 sierpnia 2020r. znak: [...], działając na podstawie art. 45 ust. 1 oraz 3 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej zwrócił się do S. sp. z o.o. z żądaniem udzielenia informacji oraz dokumentów dotyczących zdarzeń stanowiących podstawę do wykazania w deklaracji PIT-8AR za 2019r. danych w pozycji: wygrane w konkursach, grach i zakładach wzajemnych oraz nagrody związane ze sprzedażą premiową (art.30 ust. 1 pkt 2). Organ zażądał przekazania następujących informacji:

1. od jakich zdarzeń (konkurs, gra itd.) został pobrany zryczałtowany podatek,

2. kto był uczestnikiem powyższych zdarzeń: pracownicy spółki czy innych podmiotów, w tym drugim przypadku należy podać dane tych podmiotów,

3. przekazanie regulaminów określających organizację danego zdarzenia oraz ewentualnych umów z podmiotami, dla których organizowano dane zdarzenie oraz osobami (uczestnikami) biorącymi w nich udział.

Wyżej wymienione informacje należało przekazać w formie elektronicznej na wskazany adres w 14 dniowym terminie. W uzasadnieniu Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. powołując przepisy ustawy o KAS podał, że organy są uprawnione do zbierania i przetwarzania informacji o zdarzeniach niezbędnych do prowadzenia działań zgodnie z ustawą o KAS, mających na celu realizację ustawowych zadań administracji skarbowej, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6, 8, 10 i od punktu 13 do 15 ustawy. Wskazano, że organ nie ma bezpośredniego dostępu do danych objętych postanowieniem oraz nie posiada innej możliwości ich pozyskania, dlatego koniecznym było zwrócenie się o ich udostępnienie do spółki.

Od postanowienia spółka złożyła zażalenie, w którym zarzucono naruszenie przepisów art. 45 ust. 1 i 3 ustawy o KAS, poprzez:

- przerzucenie na spółkę zakresu obowiązków organu podatkowego, wskazanych w treści art. 45 ust. 1 ustawy o KAS, tj. przetworzenia określonych informacji i przedstawienia ich organowi, pomimo braku podstawy prawnej do zobowiązania spółki do takiego działania w trybie określonym w ww. przepisie;

- nałożenie obowiązku przekazania informacji i dokumentów w nieproporcjonalnie krótkim terminie 14 dni, bez uwzględnienia zakresu żądanych dokumentów i informacji oraz stopnia ich skomplikowania;

- brak prawidłowego wskazania okoliczności, z których wynika konieczność pozyskania przez organ żądanych informacji i danych;

- ukształtowanie zakresu wezwania w postanowieniu w sposób przekraczający zakres kompetencyjny działań organu, wskazany w art. 45 ust. 1 Ustawy o KAS.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] września 2020r., znak: [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu wywiedziono, iż podstawę prawną postanowienia stanowiło uregulowanie art. 45 ust. 1 oraz ust. 3 ustawy o KAS. Jako zadania ustawowe umożliwiające pozyskanie informacji w tym trybie ustawa wskazuje art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6, 8, 10 i od punktu 13 do 15. Uzasadniając żądanie skierowane do spółki, Naczelnik MUC-S wyjaśnił, że w ramach prowadzonych czynności analitycznych obejmujących poprawność wywiązywania się z obowiązków płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych, zaistniała konieczność pozyskania danych, o których mowa w sentencji postanowienia. Wnioskowane dane pozwolą ustalić poprawność deklarowania podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz mogą mieć bezpośredni wpływ na powstanie oraz wysokość zobowiązań podatkowych osób fizycznych, które uczestniczyły w zdarzeniach, o których mowa w sentencji postanowienia; wystąpienie o przekazanie informacji związane jest z czynnościami analitycznymi, prognostycznymi i badawczymi, a są zbierane w celu realizacji dochodów z podatków. Zgodnie z przywołaną regulacją prawną organy KAS mają uprawnienia do zbierania i przetwarzania informacji, w tym danych osobowych, między innymi od osób prawnych. Naczelnicy urzędów celno-skarbowych mogą wykonywać wskazane w art. 45 ustawy o KAS czynności również poza terytorialnym zasięgiem swojego działania.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przytoczył przepisy art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6 i 8, 10, 13, 14, 15, i 20a, umożliwiające organom skarbowym zbieranie informacji na podstawie art. 45 ustawy o KAS w związku z niżej wymienionymi zadaniami:

- realizacja dochodów z podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, jak również innych należności, na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem podatków i należności budżetowych, w zakresie których właściwe są inne organy (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS);

- realizacja dochodów z należności celnych oraz innych opłat związanych z przywozem i wywozem towarów (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o KAS);

- wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wykonywanie zabezpieczenia należności pieniężnych (art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o KAS);

- wykonywanie audytu, czynności audytowych i urzędowego sprawdzenia (art. 2 ust. I pkt 8 ustawy o KAS);

- prowadzenie działalności analitycznej, prognostycznej i badawczej dotyczącej zjawisk występujących we właściwości KAS oraz analiza ryzyka (art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy o KAS);

- rozpoznawanie, wykrywanie i zwalczanie przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych, zapobieganie tym przestępstwom i wykroczeniom oraz ściganie ich sprawców (art. 2 ust. 1 pkt 13 ustawy o KAS);

- rozpoznawanie, wykrywanie i zwalczanie przestępstw i wykroczeń związanych z naruszeniem przepisów dotyczących towarów, którymi obrót podlega zakazom lub ograniczeniom na mocy przepisów prawa polskiego, przepisów prawa Unii Europejskiej lub umów międzynarodowych;

- zapobieganie tym przestępstwom i wykroczeniom oraz ściganie ich sprawców, jeżeli zostały ujawnione przez Służbę Celno-Skarbową (art. 2 ust. 1 pkt 14 ustawy o KAS);

- rozpoznawanie, wykrywanie i zwalczanie przestępstw określonych w art. 258, art. 270, art. 270a, art. 271, art. 271 a, art. 273, art. 277 a, art. 286 § 1 oraz art. 299 Kodeksu kamego, w związku z którymi nastąpiło uszczuplenie lub narażenie na uszczuplenie należności publicznoprawnej, zapobieganie tym przestępstwom oraz ściganie ich sprawców, jeżeli zostały ujawnione przez KAS (art. 2 ust. 1 pkt 15 ustawy o KAS);

- współdziałanie, o którym mowa w dziale II B Ordynacji podatkowej (art. 2 ust. 1 pkt 20a ustawy o KAS).

Organ odwoławczy podzielił ocenę, iż wnioskowane informacje będą stanowić podstawę do weryfikacji rozliczeń podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym. Jednocześnie podkreślono, iż wyznaczony termin jest możliwy do dotrzymania, skoro spółka winna na bieżąco gromadzić żądane dokumenty.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka zarzuciła:

- naruszenie art. 45 ust. 1 ustawy o KAS oraz art. 120 Ordynacji podatkowej, poprzez

ukształtowanie zakresu wezwania w postanowieniu w sposób przekraczający zakres kompetencyjny działań organu, w szczególności poprzez przerzucenie na skarżącą zakresu obowiązków organu podatkowego, wskazanych w przedmiotowym przepisie, tj. przetworzenia określonych informacji i przedstawienia ich Naczelnikowi, pomimo braku podstawy prawnej do zobowiązania spółki do takiego działania w trybie określonym w przywołanym przepisie ustawy o KAS;

- naruszenie art. 45 ust. 3 ustawy o KAS poprzez nałożenie obowiązku przekazania informacji i dokumentów w nieproporcjonalnie krótkim terminie 14 dni, co jest niewykonalne w przedstawionym zakresie, mając na uwadze zakres żądanych informacji oraz stopień ich skomplikowania;

- naruszenie art. 45 ust. 3 ustawy o KAS poprzez pominięcie w treści postanowienia rzetelnego wskazania okoliczności, z których wynika konieczność pozyskania przez organ żądanych informacji i danych.

Uzasadniając zarzuty skarżąca podkreśliła, że wskazany przepis ustawy o KAS określa ramy działania organów KAS, które mogą zostać podjęte przez organy KAS poprzez: przetwarzanie informacji, występowanie o udostępnienie dokumentów zawierających informacje i określenie celu, w jakim działania te mogą zostać podjęte.

Zdaniem skarżącej działanie organu stanowiło przekroczenie zakresu upoważnienia udzielonego w art. 45 ust. 1 ustawy o KAS, co prowadzi do konieczności uznania zaskarżonego postanowienia za naruszające prawo. Przepis, w oparciu o który wydano postanowienie nie daje organowi KAS uprawnienia do żądania od spółki przedstawienia informacji od jakich zdarzeń był pobrany zryczałtowany podatek oraz kto był uczestnikiem tych zdarzeń. Treść art. 45 ustawy o KAS wskazuje na to, że czynności w zakresie przetwarzania danych ma dokonać organ, a nie podatnik. Wezwanie do przygotowania i przedstawienia już przetworzonych danych jest pozbawione podstawy prawnej, dlatego postanowienia organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem zasady legalizmu określonej w art. 120 Ordynacji podatkowej.

Wobec powyższego wniesiono o uchylenie postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisami proceduralnymi. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala.

Skarga jest uzasadniona.

Wydając zaskarżone postanowienie jak i postanowienie je poprzedzające organy naruszyły dyspozycje określone w art. 45 ust. 1 ustawy o KAS w zw. z art. 217 § 1 pkt 4 i § 2 Ordynacji podatkowej, a to z racji wadliwego określenia żądania udzielenia informacji oraz wydania dokumentów, w czego następstwie doszło do przekroczenia zakresu kompetencji przyznanej organom w tym przepisie.

W poddanej sądowej kontroli sprawie organy wystąpiły wobec skarżącej o udostępnienia informacji oraz dokumentów dotyczących zdarzeń stanowiących podstawę do wykazania w deklaracji PIT-8AR za 2019r. danych w pozycji: wygrane w konkursach, grach i zakładach wzajemnych oraz nagrody związane ze sprzedażą premiową (art.30 ust. 1 pkt 2). Zażądano przekazania informacji: od jakich zdarzeń (konkurs, gra itd.) został pobrany zryczałtowany podatek, kto był uczestnikiem powyższych zdarzeń: pracownicy spółki czy innych podmiotów, w tym drugim przypadku należy podać dane tych podmiotów, a także przekazania regulaminów określających organizację danego zdarzenia oraz ewentualnych umów z podmiotami, dla których organizowano dane zdarzenie oraz osobami (uczestnikami) biorącymi w nich udział. Powyższe dane oraz dokumenty należało przekazać w terminie 14 dni od daty doręczenia postanowienia, pod sankcją kary pieniężnej. Jako podstawę prawną wskazano art. 45 ust. 1 i 3 ustawy o KAS, w uzasadnieniu przywołując wszystkie ustawowe zadania administracji skarbowej, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6, 8, 10 i od punktu 13 do 15 ustawy o KAS. Powołano się na czynności analityczne mające obejmować poprawność wywiązywania się z obowiązków płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. Powyższą argumentację podzielił organ odwoławczy wskazując, iż wnioskowane informacje będą stanowić analizę wykorzystywaną do weryfikacji rozliczeń podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym

Art. 45 ust. 1 ustawy o KAS w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania postanowień organów obu instancji określał, że organy KAS, w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6, 8, 10 i 13-15, mogą przetwarzać informacje, w tym dane osobowe, od osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość niepodatkowych należności budżetowych, zobowiązania podatkowego lub należności celnych, o zdarzeniach wynikających ze stosunków cywilnoprawnych lub faktycznych czynności mogących mieć wpływ na powstanie obowiązku podatkowego lub wysokość zobowiązania podatkowego, a także występować do tych podmiotów o udostępnienie dokumentów zawierających informacje, w tym dane osobowe.

Sposób interpretacji treści art. 45 ust. 1 ustawy o KAS determinuje okoliczność, że określona w nim norma ma charakter kompetencyjny. Przepisy kompetencyjne, przyznające organom administracji publicznej określone uprawnienia i obowiązki, wymagają ścisłej wykładni. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Zasada ta znajduje wyraz w przepisach proceduralnych, m.in. w zasadzie praworządności i legalności przewidzianej w art. 6 kpa oraz w art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa. Oznacza to, że organ administracji publicznej w obrębie przyznanych mu zadań publicznoprawnych powinien realizować swoje kompetencje na podstawie upoważnienia ustawowego i ściśle w granicach w tym upoważnieniu określonych. Wszelkie wątpliwości, co do istnienia lub zakresu upoważnienia ustawowego należy rozumieć, jako brak przyznanego ustawą umocowania organu do działania. Nie jest dopuszczalne domniemywanie kompetencji organu ani ich rozszerzenie w drodze wykładni normy kompetencyjnej.

Nie ulega wątpliwości, że art. 45 ust. 1 ustawy o KAS dotyczy szczególnej formy działania organu, umożliwiając organom przetwarzanie określonych informacji i żądanie udostępnienia dokumentów zawierających określone informacje. Jednakże korzystanie z tej formy działania jest obwarowane ograniczeniami. Podstawowe ograniczenie wynika z samego faktu, że organ określone tym przepisem zadania realizuje poza jakimkolwiek postępowaniem (administracyjnym, kontrolnym celno-skarbowym czy podatkowym). Należy zatem uznać, że na podstawie tego przepisu organ nie ma uprawnień do podejmowania czynności, które są właściwe i zastrzeżone dla prowadzenia sformalizowanego postępowania (administracyjnego, celno-skarbowego czy podatkowego). Skoro zatem jest to szczególny tryb działania, to i także szczególne ograniczenia ciążą na organie. Nie można przedmiotowego przepisu rozumieć, jako przyznającego organowi te same uprawnienia, jakie ten ma w postępowaniu jurysdykcyjnym, gdyż prowadziłoby to do nieuzasadnionego obejścia prawa, w tym uprawnień przewidzianych dla stron postępowania.

Art. 45 ust. 1 ustawy o KAS nie uprawnia organu do prowadzenia postepowania dowodowego, w tym także w zakresie jego istotnego aspektu, tj. gromadzenia dowodów. Postępowanie dowodowe i gromadzenie dowodów jest dopuszczalne wyłącznie w ramach prowadzonego postępowania podatkowego, kontroli celno-skarbowej lub administracyjnego, zgodnie z zasadami normującymi to postępowanie. Organy wskazały, iż czynności analityczne, do których posłużą dokumenty, których żądano, mają prowadzić do zbadania poprawności wywiązywania się z obowiązków płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. Podzielić należy zarzut, że wezwanie do przygotowania i przedstawienia już w istocie przetworzonych danych jest działaniem pozbawionym podstawy prawnej, a w sytuacji powołania się organów na wszystkie ustawowe zadania KAS wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6, 8, 10 i 13-15, bez skonkretyzowania, o jakie zadanie chodzi, w sytuacji, kiedy większość przywołanych przepisów odnosi się do wykrywania nieprawidłowości w zakresie podatków, nie sposób przyjąć, iż żądanie w przedmiocie informacji i dokumentów zostało precyzyjnie i jasno uzasadnione, w zgodzie z wymogami art. 45 ust. 1 ustawy o KAS. Dodatkowo wskazanie na działania analityczne i prognostyczne nie powinno, co do zasady, obejmować dokładnych danych osobowych, czy dokładnego opisu lub udokumentowania zdarzeń gospodarczych. Zgodzić należy się ze skarżącą, że nie jest dopuszczalna sytuacja, kiedy organ zbiera konkretne dokumenty, czy dane jeszcze przed wszczęciem jakiegokolwiek postępowania i to pod rygorem kary pieniężnej. Skoro nie jest prowadzone żadne postępowanie, to organ nie może zbierać żadnych konkretnych dowodów. W praktyce taki sposób działania "poza postępowaniem", mógłby prowadzić do pozbawienia strony jej praw procesowych. Nadto z dokumentacji załączonej do akt administracyjnych wynika, iż wstępnie organy analityczne powzięły już wątpliwości, co do zgodności z prawem sposobu rozliczania dochodów w zakresie zdarzeń, co do których żądanie się odnosi. Powyższe zdaje się wskazywać na wykrycie nieprawidłowości w zakresie podatków, co z kolei sugeruje, iż charakter wezwania strony do udzielenia pisemnych informacji i przekazania dokumentów ma na celu wstępne zebranie dowodów, choć uzasadnienie żądania wprost tego nie określa.

Dokonując wykładni art. 45 ust. 1 ustawy o KAS nie należy tracić z pola widzenia, że przepis ten został wprowadzony w celu umożliwienia organom uzyskania informacji o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość m.in. niepodatkowych należności budżetowych w sposób "odformalizowany" (organ nie sporządza żadnej dokumentacji, np. protokołu) i szybszy (to organ wyznacza termin, w którym mają zostać udostępnione informacje). Jednocześnie z założenia, żądanie informacji na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o KAS ma być mniej uciążliwe dla strony niż np. kontrola celno-skarbowa lub kontrola podatkowa. Istotne znaczenie ma również okoliczność, że udzielenie informacji ma nastąpić nieodpłatnie (art. 45 ust. 3 ustawy o KAS), a więc koszty z tym związane w całości ponosi strona. Kompetencja z art. 45 ust. 1 ustawy o KAS musi być zatem rozumiana wąsko. Organy nie mogą jej wykorzystywać w celu zastępowania innych form pozyskiwania informacji, tj. czynności sprawdzających, kontroli podatkowej ani sformalizowanego postępowania dowodowego. Wskazany kierunek zawężającej wykładni art. 45 ust. 1 ustawy o KAS potwierdza też argumentacja Trybunału Konstytucyjnego wyrażona w wyroku z 17 czerwca 2008 r. (sygn. akt K 8/04, OTK-A 2008/5/81) w odniesieniu do uznanego za niezgodny z Konstytucją RP przepisu art. 7b ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej, także przewidującego uprawnienie do "zbierania i wykorzystywania" informacji. Trybunał - nie kwestionując dopuszczalności wyposażania organów kontroli w specjalne uprawnienia - zaakcentował konieczność dochowania zgodności regulacji przyznających organom kontroli skarbowej szczególne uprawnienia ze standardami ochrony praw i wolności obywatelskich gwarantowanych Konstytucją, poprzez doprecyzowanie przesłanek ingerencji w sferę prywatności i ograniczenie zakresu swobody decyzyjnej organów stosujących prawo tak, by nie doszło do naruszenia art. 31 ust. 3 oraz art. 51 ust. 2 Konstytucji RP, w przeciwnym bowiem razie naruszone zostałyby wynikające z art. 2 Konstytucji standardy demokratycznego państwa prawnego, w tym zwłaszcza zasady pewności prawa, bezpieczeństwa prawnego oraz zaufania do państwa i prawa. Zatem na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o KAS kompetencję organu do przetwarzania informacji o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość niepodatkowych należności budżetowych i występowania o udostępnienie dokumentów zawierających te informacje należy rozumieć wąsko.

Dodatkowo dla wykładni nie bez znaczenia jest, co trafnie podnosi skarżąca, nowelizacja tego przepisu, która weszła w życie od 2 stycznia 2019 r. W brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2019 r. art. 45 ust. 1 ustawy o KAS przewidywał, że organy KAS, w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6 i 8, mogą zbierać i wykorzystywać informacje, w tym dane osobowe, od osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość zobowiązania podatkowego lub należności celnych, oraz przetwarzać je w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, a także występować do tych podmiotów o udostępnienie dokumentów zawierających informacje, w tym dane osobowe, także bez wiedzy i zgody osoby, której dane te dotyczą. Na skutek nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz niektórych innych ustaw (ustawa zmieniająca) treść ta uległa zmianie, na mocy art. 1 pkt 13 ustawy zmieniającej. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania postanowień organów obu instancji przewidywał, że: "organy KAS, w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6, 8, 10 i 13-15, mogą przetwarzać informacje, w tym dane osobowe, od osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość niepodatkowych należności budżetowych, zobowiązania podatkowego lub należności celnych, o zdarzeniach wynikających ze stosunków cywilnoprawnych lub faktycznych czynności mogących mieć wpływ na powstanie obowiązku podatkowego lub wysokość zobowiązania podatkowego, a także występować do tych podmiotów o udostępnienie dokumentów zawierających informacje, w tym dane osobowe." Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej, celem nowelizacji była zmiana regulacji ustawowych w związku z potrzebą udoskonalenia przepisów dotyczących procedur, zakresu zadań KAS oraz doprecyzowanie regulacji odnoszących się do zatrudnienia w KAS i pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej (druk sejmowy VIII.2905). W poprzedniej wersji przepis art. 45 ust. 1 ustawy o KAS uprawniał organ do "zbierania i wykorzystywania" wskazanych w tym przepisie informacji oraz ich "przetwarzania", natomiast po nowelizacji uprawnia organy KAS tylko do "przetwarzania" informacji. Niniejszą zmianę należy zatem potraktować, jako zmianę doprecyzowującą kompetencje organów KAS w zakresie możliwości żądania udostępnienia (udzielenia) przez stronę informacji i granic obowiązku udostępnienia dokumentów zawierających informacje. Pojęcie przetwarzania nie jest tożsame z pojęciem zbierania i nie ma podstaw dla ich równorzędnego traktowania. W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej wskazano, że granice ingerencji w konstytucyjne prawa i wolności wyznacza zasada proporcjonalności oraz koncepcja istoty poszczególnych praw i wolności. Stwierdzenie, że ograniczenia mogą być ustanawiane tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie, nakazuje rozważyć: czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków; czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest połączona; czy efekty wprowadzonej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych przez nią na obywatela (druk sejmowy VIII.2905). Powyższą zmianę należy więc rozumieć jako ograniczenie kompetencji przewidzianych w przepisie art. 45 ust. 1 ustawy o KAS jedynie do przetwarzania (czyli przekształcania i opracowywania przewidzianych w tym przepisie informacji) oraz występowania z wnioskiem o udostępnienie dokumentów zawierających te informacje. Przepis, doprecyzowany nowelizacją, wyznacza granice możliwości formułowania przez organ żądania oraz granice treści informacji zawartych w żądanych dokumentach. Wykreślenie w wyniku nowelizacji słów "zbieranie i wykorzystywanie" prowadzi do konieczności przyjęcia braku kompetencji organu do występowania o udzielenie przez dane podmioty na żądanie organów KAS tych informacji. Na podstawie znowelizowanego art. 45 ust. 1 ustawy o KAS organy nie mogą poszukiwać informacji, zobowiązując adresatów do ich udzielenia. Nadal natomiast organy mają możliwość występowania o udostępnienie dokumentów zawierających te informacje, co wynika zarówno z treści art. 45 ust. 1 in fine ustawy o KAS ("a także występować do tych podmiotów o udostępnienie dokumentów zawierających informacje") oraz art. 45 ust. 3 i 5-7 ustawy o KAS, z tym że ta możliwość jest ograniczona (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2020 r. sygn. II GSK 438/20).

Rzeczą organów przy ponownym rozstrzyganiu będzie uwzględnienie wskazań i ocen wyżej przedstawionych.

Mając powyższe na uwadze orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 ustawy o p.p.s.a., uchylając zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 powyższej ustawy.