Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1398/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 39
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Po 816/17 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 9 maja 2018 roku (II SA/Po 816/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę P. K. (Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (SKO) z [...] czerwca 2017 roku w przedmiocie zasiłku celowego.

Wyrok ten wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym :

Wnioskiem z [...] marca 2017 roku Skarżący zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie "zasiłku z programu dożywianie". Podczas wywiadu środowiskowego [...] marca 2017 roku ustalono, że Skarżący oczekuje pomocy finansowej na pokrycie kosztów wizyty prywatnej w [...][...] kwietnia 2017 roku oraz zakupu leków. W dniu [...] marca 2017 roku Skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup obuwia sportowego, bielizny oraz dofinansowania telefonu komórkowego.

Prezydent Miasta [...] (Prezydent) decyzją z [...] marca 2017 roku odmówił przyznania Skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie kosztów wizyty prywatnej w [...][...] kwietnia 2017 roku, zakupu leków, obuwia, bielizny oraz dofinansowania telefonu komórkowego

Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, SKO decyzją z [...] czerwca 2017 roku utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia organów obu instancji były przepisy art. 2 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 i 4 oraz 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku poz. 930 ze zm., dalej: "ustawa o pomocy społecznej").

Organ pierwszej instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że ze względu na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej nie jest w stanie zaspokoić wszystkich zgłaszanych uzasadnionych potrzeb. Wyjaśnił, że na podstawie planu wydatków budżetowych MOPS na 2016 roku ustalono, że budżet Ośrodka na zasiłki celowe w 2016 roku wynosił 424.489,80 zł, z czego na zasiłki celowe na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia wydano 53.179,25 zł. W 2016 roku przyznano 381 zasiłków celowych na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, z których skorzystało 156 rodzin. Średnia wysokość przyznanego zasiłku na ten cel to 139,58 zł. Średnia zaś suma zasiłków celowych przyznanych rodzinie na ten cel to 340,89 zł. Prezydent zaznaczył, że w przypadku Skarżącego łączna kwota udzielonej pomocy na ten cel w 2016 roku wyniosła 2.600 zł, czyli średnio miesięczne 216,67 zł. Jednocześnie wskazano, że w 2017 roku budżet Ośrodka jest znacznie niższy i wynosi 267.818,80 zł, co stanowi kwotę 22.318,24 zł miesięcznie przy planowanej podobnej liczbie osób i rodzin korzystających z pomocy. Wskazano, że w od stycznia do lutego 2017 roku wydano na zasiłki celowe na kwotę 67.547,13 zł, a zatem przekroczono kwotę średnich wydatków na ten cel. Organ stwierdził, że powyższe dowodzi, że sytuacja finansowa Ośrodka nie pozwala na udzielenie pomocy finansowej w większej kwocie, gdyż Ośrodek w bieżącym roku dysponuje znacznie niższymi środkami na zaspokojenie potrzeb wszystkich podopiecznych.

Odnosząc się do sytuacji osobistej Skarżącego organ wyjaśnił, że Skarżący jest żonaty, lecz od 2005 roku żyje w separacji. Mieszka w domu wielorodzinnym, w którym zajmuje odrębne mieszkanie składające się z jednego pokoju i łazienki. W jednym z lokali mieszka jego żona z synem, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Kolejny lokal zajmuje drugi syn z żoną i wnukiem. Skarżący nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania poza koniecznością zakupu opału.

Organ wskazał również że orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] lutego 2015 roku Skarżącego zaliczono do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na stałe. Choruje on przewlekle na: kamicę nerkową, marskość wątroby, żylaki przełyku, zapalenie refluksowe przełyku, zapalenie żołądka i dwunastnicy, a także ma zmiany zwyrodnienione kręgosłupa i został zakwalifikowany do zabiegu endoprotezy. Organ ustalił też, że strona stosuje dietę lekkostrawną z ograniczeniem tłuszczu (dietę wątrobową). Jej kłopotliwość polega na formie przygotowywania posiłków (gotowanie na parze, duszenie itp.) i częstym przyjmowaniu – najlepiej 5 razy dziennie – posiłków. Stwierdzono przy tym, że dieta ta nie jest kosztowniejsza.

Organ przeprowadził analizę wydatków Skarżącego związanych z leczeniem, wskazując, że udokumentowane wydatki wynoszą: I 2017 roku – 0 zł, II 2017 roku – 88,28 zł, III 2017 roku – 0 zł, tj. łącznie 88,28 zł. Dalej wskazano, że recepty do wykupienia, nieudokumentowane wydatkami kształtują się następująco: I 2017 roku – 119,14 zł, II 2017 roku – 298,03 zł, III 2017 roku – 226,52 zł, tj. łącznie na kwotę 643,69 zł. Pozostałe nieudokumentowane a deklarowane wydatki związane z leczeniem wyniosły łącznie w okresie I - III 2017 roku 62 zł.

Wobec powyższe organ uznał za nieuzasadnione zgłaszane przez Skarżącego potrzeby pokrycia kosztów wizyty prywatnej w [...][...] kwietnia 2017 roku w kwocie 150 zł oraz dofinansowania telefonu komórkowego, gdyż odbiegają one od przyjętego pojęcia niezbędnej pomocy, która jest pomoc bez której dana osoba nie może samodzielnie egzystować. Jak podkreślono, w ramach korzystania z pomocy w formie zasiłku stałego Skarżący jest objęty pomocą w formie opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne, co umożliwia mu korzystanie z bezpłatnej opieki zdrowotnej w miejscu zamieszkania.

Odmawiając pomocy na zakup bielizny i obuwia podniesiono, że Skarżący nie jest pozbawiony środków finansowych. Źródłem jego dochodu jest zasiłek stały w wysokości 604 zł miesięcznie natomiast kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 634 zł. Spełnienie warunków do otrzymania zasiłku nie obliguje Ośrodka do jej przyznania, a niemożliwym jest zabezpieczenie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, w wysokości przez nich wnioskowanych.

Analizując sytuację finansową w okresie od I do III 2017 roku organ ustalił, że łączne środki, którymi dysponował Skarżący wyniosły 2.732 zł (średnio miesięcznie 910,67 zł). Po odliczeniu udokumentowanych wydatków, pozostała Skarżącemu kwota 2643,72 zł, a więc 881,24 zł miesięcznie, którą to kwotę w części mógł poświęcić na zaspokojenie zgłaszanych potrzeb. Jak podkreślono decyzją z dnia [...] lutego 2017 roku przyznano Skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 400 zł, z czego 200 zł na zakup opału, a 200 zł na częściowe pokrycie zakupu leków, zobowiązując równocześnie wnioskodawcę do dostarczenia w terminie 14 dni imiennych rachunków za zakup leków oraz opału. Skarżący w zakreślonym terminie dostarczył jedynie rachunek za zakup opału w kwocie 340 zł, co oznacza, że udzielona pomoc na zakup leków została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Mając powyższe na względzie organ I instancji orzekł o odmowie przyznania pomocy.

SKO utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wyjaśniło, że Skarżący nie przekroczył ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 634 zł, uprawniającego do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Zaznaczyło jednocześnie, że decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania tego zasiłku ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ pomocy społecznej ma swobodę decyzyjną. Przy czym organ administracji publicznej każdorazowo związany jest zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.). Zdaniem SKO organ I instancji stosownie do powyższych zasad i przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w pełni zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie i dokonał wszechstronnej oceny sytuacji materialno-zdrowotnej wnioskodawcy. Organ odwoławczy powołał zasadę pomocniczości (art. 2 ustawy o pomocy społecznej) i wskazał, że niewątpliwie środki finansowe dostarczane na realizowanie zadań z zakresu pomocy społecznej są niewystarczające w porównaniu ze stosunkowo dużą liczbą osób korzystających z tego typu wsparcia. W konsekwencji organy pomocy społecznej nie są w stanie realizować wszystkich potrzeb swych beneficjentów i zmuszone są ograniczać się, jak w niniejszym przypadku, do zabezpieczenia podstawowych potrzeb i to w ograniczonej wysokości..

Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarzucając organowi, że nie przeprowadził wszechstronnego postępowania dowodowego i nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego, do czego był zobowiązany przepisami k.p.a. Ponadto, zdaniem skarżącego, SKO nie odniosło się do zarzutów odwołania i zignorowało podnoszone argumenty. Skarżący podkreślił, że w orzeczeniu o niepełnosprawności stwierdzono, że nie może pracować i zalecono konieczność rehabilitacji i zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze ułatwiające funkcjonowanie, korzystanie z usług socjalnych opiekuńczo-terapeutycznych. Raz jeszcze skarżący podał, że musi od wielu lat być na diecie wątrobowej, niskobiałkowej i niskotłuszczowej, która nie jest tania. Jedyny dochód skarżącego do zasiłek stały w wysokości 604 zł. Skarżący zaznaczył, że część kosztów utrzymania (opłaty za prąd, gaz, media) opłaca mu syn, który ma oddzielne gospodarstwo domowe i na utrzymaniu dziecko.

Skarżący wyjaśnił, że ponosi koszty dojazdów na rehabilitację oraz wizyt u specjalistów, których w [...] nie ma, lub też termin oczekiwania jest wyjątkowo długi oraz zakwestionował ustalenia organu I instancji, co do ponoszonych wydatków, w tym kosztów leków oraz opału, podnosząc, że uzyskiwane z pomocy społecznej kwoty są niewystarczające dla pokrycia wszystkich kosztów. Podkreślił, że Ośrodek Pomocy Społecznej manipuluje danymi dotyczącymi posiadanymi środkami finansowymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu opisanym na wstępie wyrokiem na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej opiera się na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w art. 39 ust. 1 ustawy określenie "może być przyznany", zamiast określenia "przyznaje się". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto organ oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 powołanej ustawy. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna, była najtrudniejsza.

Sąd wskazał, że poza sporem pozostaje, że Skarżący wnioskujący o przyznanie zasiłku celowego spełniał kryterium dochodowe warunkujące przyznanie tego świadczenia. Podzielił również ustalenia poczynione przez organy co do sytuacji osobistej i majątkowej Skarżącego.

Nie kwestionując trudnej sytuacji życiowej w jakiej znalazł się Skarżący sąd przyznał rację organom pomocy społecznej, albowiem oceniając sytuację materialno-bytową Skarżącego uznał, że w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły one cały materiał dowodowy, czyniąc tym samym zadość przepisom postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd wskazał, że argumenty wysunięte w zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji są racjonalne i zbieżne z treścią materiału dowodowego. Organy słusznie wzięły pod uwagę fakt, że skarżący jest objęty pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w formie zasiłku stałego w kwocie 604 zł.

Sąd wyjaśnił, że odmawiając przyznania pomocy organy orzekające wzięły pod uwagę, że w części powyższe potrzeby skarżący może zaspokoić z uzyskiwanego zasiłku stałego, co dotyczyło w szczególności zakupu bielizny i obuwia. Odnosząc się do pomocy w zakupie leków zasadnie wykazano, że w okresie od I do III 2017 roku organ ustalił, że łączne środki, którymi dysponował wnioskodawca wyniosły 2.732 zł (średnio miesięcznie 910,67 zł). Po odliczeniu udokumentowanych wydatków, pozostała wnioskodawcy kwota 2643,72 zł, a więc 881,24 zł miesięcznie, którą to kwotę w części wnioskodawca mógł poświęcić na zaspokojenie zgłaszanych potrzeb. Sąd przypomniał, że decyzją z dnia [...] lutego 2017 roku przyznano Skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 400 zł, z czego 200 zł na zakup opału, a 200 zł na częściowe pokrycie zakupu leków, zobowiązując równocześnie wnioskodawcę do dostarczenia w terminie 14 dni imiennych rachunków za zakup leków oraz opału.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, że niezbędną potrzebą bytową nie było pokrycie kosztów prywatnej wizyty poza miejscem zamieszkania w sytuacji, gdy Skarżący jako objęty zasiłkiem stałym może korzystać z niezbędnej bezpłatnej opieki zdrowotnej na zasadach ogólnych dotyczących osób objętych powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym. Okoliczność, że Skarżący nie zamierza korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych w całości ze środków publicznych, lecz chciałby korzystać z odpłatnych porad lekarskich nie uzasadnia przy tym w żądnym razie sfinansowania tego rodzaju oczekiwań strony ze środków przeznaczonych na pomoc społeczną, a więc na zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych.

Sąd podkreślił również, że Prezydent w sposób wyczerpujący przedstawił analizę wydatków związanych z ponoszeniem kosztów z tytułu leczenia skarżącego za miesiące I-II 2017 roku tj. okres poprzedzający złożenie wniosku. Ponadto w uzasadnieniu wydanej decyzji podał, jakimi środkami finansowymi dysponował z przeznaczeniem na zasiłki celowe, dodatkowo wykazując, że w roku 2017 roku budżet na ten cel jest znacznie niższy aniżeli w roku poprzednim Wskazał przy tym, że przy niewystarczających środkach finansowych, stara się kierując się zasadą dobra osób znajdujących się w niedostatku, nikogo nie pozbawiać pomocy, zdając sobie sprawę, że bardzo często wysokość otrzymywanej pomocy jest nieadekwatna do faktycznych potrzeb osób i rodzin. Mając powyższe na uwadze Sąd wyjaśnił, że organ przyznając pomoc musi brać pod uwagę możliwości finansowe placówki (uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń) i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących.

Sąd podkreślił również, że zasiłki celowe mogą być przyznawane na niezbędne potrzeby bytowe, a więc takie potrzeby, bez zaspokojenia których osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życia lub zdrowia. Takie zaś potrzeby skarżącego są zaspokajane z uzyskiwanej pomocy w formie dożywiania i zasiłku stałego, z którym wiąże się prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej.

Podsumowując sąd wskazał że w sytuacji, kiedy organ pomocy społecznej odnosząc się do sytuacji osobistej, materialnej i dochodowej strony wyjaśnił powody odmowy pomocy – a taka sytuacja zaistniała w kontrolowanej sprawie - nie mamy do czynienia z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wywiódł skargę kasacyjną zarzucając zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 i art. 176 p.p.s.a.:

1) naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie w konsekwencji skutkujące odmową przyznania skarżącemu zasiłku celowego w sytuacji, gdy skarżący spełnił ku temu przesłanki materialnoprawne i faktyczne,

2) naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ art. 2 ust. 1 i art. 3 ust 1, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie w konsekwencji skutkujące odmową przyznania skarżącemu zasiłku celowego w sytuacji, gdy skarżący spełnił ku temu przesłanki materialnoprawne i faktyczne,

3) naruszenie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się w treści uzasadnienia do wszystkich zarzutów postawionych w skardze,

4) naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 107 oraz 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu nie zastosował środka określonego w ustawie, w sytuacji, gdy organ pomocy społecznej orzekł dowolnie, z przekroczeniem zasad uznania administracyjnego, przy oparciu się o niewszechstronną informację o sytuacji finansowej organu pomocy społecznej.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Zarzuty objęte punktem 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej uznać należy za niezasadne.

Sąd pierwszej instancji kontrolował decyzję odmawiającą przyznania zasiłku celowego. Zasiłek taki może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Sąd wyjaśnił, z jakich przyczyn uznaje, że opłacenie rachunku telefonicznego oraz kosztów prywatnej wizyty lekarskiej nie stanowią niezbędnej potrzeby bytowej Skarżącego. Sąd wyjaśnił jak należy rozumieć pojęcie niezbędnej potrzeby bytowej i wskazał w jaki sposób te potrzeby Skarżącego są zaspokajane. Wskazał, że Skarżący który posiada dochód w postaci zasiłku stałego może wykorzystać ten dochód na pokrycie kosztów związanych z zakupem obuwia i bielizny.

Sąd pierwszej instancji nie kwestionował spełnienia przez Skarżącego kryteriów, od których uzależnione jest przyznanie zasiłku celowego. Wyjaśnił jednak, że przyznanie tego zasiłku dokonywane jest w ramach uznania administracyjnego. Sąd kasacyjny podziela przedstawione przez sąd pierwszej instancji stanowisko co do zakresu kontroli decyzji administracyjnych o charakterze uznaniowym. Kontrola takich decyzji wymaga zbadania, czy uznanie było w ogóle dopuszczalne, czy nie przekroczono jego granic przy wydawaniu decyzji i czy prawidłowo uzasadniono wybór rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast wybór rozstrzygnięcia powinien być oparty o wyraźnie określone kryteria, którymi kierował się organ. W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej – kryteria ustawowe sformułowane w art. 2 - 4 ustawy o pomocy społecznej. Takie ustawowe kryterium legło także u podstaw oceny legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, którą to kontrolę przeprowadził Sąd I instancji. Nie negując trudnej sytuacji Skarżącego sąd pierwszej instancji przywołał zasady przyznawania pomocy społecznej wynikające z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej a następnie wyjaśnił, z jakich przyczyn uznaje, że decyzje organów obu instancji wydane zostały z uwzględnieniem tychże zasad bez przekroczenia granic uznania administracyjnego.

Zarzut objęty punktem 3 petitum skargi kasacyjnej, uzasadniony nieodniesieniem się przez sąd do wszystkich okoliczności związanych z sytuacją osobistą Skarżącego jest niezasadny. Skarżący w toku postępowania podnosił, że członkowie jego rodziny nie mogą mu udzielić dodatkowej pomocy. Sąd pierwszej instancji rzeczywiście wskazał w końcowej części uzasadnienia na możliwość skorzystania z pomocy członków rodziny. Jednak to nie możliwość skorzystania przez Skarżącego z ewentualnej pomocy członków rodziny zadecydowała o oddaleniu skargi. Jak wynika z uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, podzielił on ustalenia faktyczne organów co do sytuacji osobistej i majątkowej Skarżącego. Sąd uznał, że sytuacja Skarżącego jest trudnią, wyjaśnił jednak dlaczego decyzja organów, wydana na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej a więc decyzja wydawana w ramach uznania administracyjnego jest w ocenie sądu zgodna z prawem.

Sąd kasacyjny wyjaśnia w tym miejscu, że uzasadnienie sporządzone przez sąd pierwszej instancji zawiera wszystkie elementy przewidziane w art. 141 § p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowisko SKO, podał podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia ora wyjaśnił z jakich przyczyn decyzje organów obu instancji uznał za prawidłowe, co skutkowało koniecznością oddalenia skargi.

Sąd kasacyjny przypomina w tym miejscu, że wyrok sądu pierwszej instancji może zostać uchylony jedynie, jeżeli doszło do naruszenia przepisów postępowania które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W realiach niniejszej sprawy nie można stwierdzić by taka sytuacja zaistniała. Rzeczywiście, sąd pierwszej instancji nie odniósł się wprost do podnoszonych przez Skarżącego argumentów dotyczących – jak twierdzi Skarżący - manipulowania przez Ośrodek Pomocy Społecznej danymi finansowymi. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, a tylko naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy może doprowadzić do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji.

Odnosząc się do tych zarzutów Sąd kasacyjny wskazuje, że główne zastrzeżenia Skarżącego dotyczyły kwestii związanych kosztami pracowników zatrudnionych w Ośrodku Pomocy Społecznej i zajmujących się jego sprawami. Kwestia ta pozostaje jednak poza kognicją sądów administracyjnych.

Do skargi Skarżący dołączył pismo z [...] czerwca 2017 roku Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, w którym wskazano środki własne Gminy na zasiłki celowe i okresowe. Z pisma tego wynika, że kwota planowana na 2017 rok jest rzeczywiście znacząco niższa (łącznie 625.000 złotych) niż kwota zasiłków zrealizowanych w 2016 roku (946.396,89 złotych). Z pisma tego wynika, że kwota zrealizowanych zasiłków celowych (bez opału ) w 2016 roku wynosiła 454.323,69 złotych, tymczasem w decyzji organ pierwszej instancji podał, że budżet ośrodka na zasiłki celowe wynosił 424.489,80 złotych. Z samych jednak twierdzeń Skarżącego wynika, że Ośrodek zwraca się do Rady Miasta o zmianę planu. W konsekwencji uznać należy, różnica między kwotą przeznaczoną na zasiłki wskazaną w decyzji a kwotą zrealizowaną wskazaną w piśmie z [...] czerwca 2017 roku wynika ze zwrócenia się do Rady Miasta o zmianę planu. Kwota dotycząca celowych na 2017 rok wskazana w piśmie i w decyzji jest natomiast taka sama.

W skardze kasacyjnej wskazano, że MOPS posługiwał się kwotą, którą otrzymał na kilka pierwszych miesięcy 2017 roku. Wyjaśniono również, że następnie MOPS został dofinansowany. Odnosząc się do tego argumentu przypomnieć należy, że decyzja wydana została przez organ pierwszej instancji [...] marca 2017 roku, a więc właśnie w owych pierwszych miesiącach 2017 roku, kiedy kwota ewentualnego dofinansowania mogła nie być znana. Nie można również za wadliwe uznać działania organu, który po wyczerpaniu środków zwraca się o dofinansowanie, a przed przyznaniem tego dofinansowania rozpatruje wnioski i wydaje decyzje tak by nie przekroczyć przyznanych mu środków. Stanowisko Skarżącego, że organ w licznych decyzjach powołuje się na ograniczone możliwości finansowe również nie świadczy o wadliwości tych decyzji, przeciwnie świadczy o tym, że organ stara się rozdzielać pomocy finansową z uwzględnieniem z uwzględnieniem potrzeb osób zainteresowanych, celów pomocy społecznej i swoich możliwości finansowych, to jest z zachowaniem zasad wynikających z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Sąd kasacyjny zwraca również uwagę, że argument Skarżącego, iż Ośrodek Pomocy Społecznej manipuluje danymi dlatego, że jest negatywnie do niego nastawiony nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych, w tym zaakceptowanych przez sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych organów, Skarżący regularnie korzysta ze środków pomocy społecznej. Rzeczywiście, Skarżący przedstawiał inne rozliczenie wypłaconych mu środków, jednak nie negował faktu otrzymywania pomocy finansowej w formie zasiłku stałego oraz zasiłków celowych.

Okoliczność, że sąd odniósł się do uśrednionych kwot pomocy udzielanej przez organ poszczególnym rodzinom również nie świadczy o wadliwości uzasadnienia. Oczywiste jest, że każda rodzina ma inne potrzeby. Sąd pierwszej instancji podzielił ustalenia faktyczne organów co do sytuacji Skarżącego, a dotyczące jego niepełnosprawności, stanu zdrowia, konieczności stosowania odpowiedniej diety. Sąd odniósł się również do zgłaszanych przez Skarżącego potrzeb obejmujących pokrywanie rachunku za telefon komórkowy kosztów dojazdu na prywatną wizytę lekarską zakupu leków obuwia i bielizny.

W konsekwencji również zarzut objęty punktem 4 petitum skargi kasacyjnej uznać należało za niezasadny. Skarżący zarzucając sądowi brak wszechstronnej wiedzy co do sytuacji finansowej ośrodka pomocy społecznej nie przedstawił żadnych konkretnych danych pozwalających na uznanie, że Ośrodek Pomocy Społecznej w dacie wydawania decyzji dysponował innymi kwotami niż wskazane przez niego i by miało to wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku oddalając skargę kasacyjną.