Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 703/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124b
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

II SA/Łd 703/21

Uzasadnienie

P. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzję Wojewody [...] z [...] (znak: [...]) w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości w związku z remontem istniejącej napowietrznej linii niskiego napięcia polegającej na wymianie jednego słupa i wymianie przewodów.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 5 maja 2020 r. A S.A., wystąpiła o wydanie na podstawie - art. 124b ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 z późn. zm.) [dalej: ustawa o gospodarce nieruchomościami] - decyzji zobowiązującej P. K. do udostępnienia nieruchomości położonej w miejscowości N., w gminie P., oznaczonej jako działka nr 230/2, w celu wykonania prac na istniejącej napowietrznej sieci elektrycznej niskiego napięcia. Zgodnie z wnioskiem zakres przewidzianych prac polegał będzie na wymianie jednego istniejącego słupa na nowy typu E 12 i wymianie istniejących przewodów linii napowietrznej na izolowane ASXSn 4x70mm2 + ASXSn 2x25mm² - oświetlenie uliczne, długość trasy 68 m i szerokość 2 m.

Decyzją z [...], wydaną na podstawie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł w przedmiocie:

1. zobowiązania P. K. - właściciela nieruchomości położonej w obrębie [...], w gminie P., powiat [...], województwo [...], oznaczonej jako działka nr 230/2 o pow. 1,0700 ha, uregulowanej w księdze wieczystej [...], do udostępnienia jej części o pow. 136 m² w celu wykonania czynności związanych z remontem istniejącej napowietrznej linii niskiego napięcia polegających na wymianie jednego istniejącego słupa na nowy typu E 12 oraz wymianie istniejących przewodów linii napowietrznej na izolowane ASXSn 4x70 mm² + ASXSn 2x25 mm² oświetlenie uliczne;

2. ustanowienia obowiązku udostępnienia nieruchomości na okres 6 miesięcy począwszy od 2 stycznia 2021 r. Urządzenia przeznaczone do remontu stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności przedsiębiorstwa. Obszar niezbędnej powierzchni do wykonania prac to pas przebiegający wzdłuż istniejącej linii o długości 68 m i szerokości 2 m, zilustrowany na załączniku graficznym do niniejszej decyzji. W ramach przedmiotowych prac spółka A SA ma prawo wstępu na nieruchomość oraz dokonywania wszystkich innych czynności niezbędnych do realizacji celu. Inwestor jest zobowiązany przywrócić nieruchomość do stanu poprzedniego niezwłocznie po wykonaniu wymienionych wyżej czynności. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami (odszkodowanie za szkody);

3. nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Odwołanie od tej decyzji złożył P. K. który zarzucił organowi naruszenie:

1. art. 124 b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie, bowiem realizowana inwestycja nie jest remontem, ani też konserwacją, lecz przebudową, a zatem w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami;

2. art. 7, 7a ust. 1, 8, 10, 77, 80, oraz 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności;

3. brak wszechstronnego rozpatrzenia sprawy;

4. zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia, czy inwestycja, której decyzja zaskarżona dotyczy jest remontem, konserwacją, budową, czy też przebudową, co ma zasadnicze znaczenie w tej sprawie, albowiem jej charakter implikuje zastosowanie właściwego przepisu merytorycznego.

W uzasadnieniu odwołania strona rozwinęła zarzut dotyczący niewłaściwego zastosowania przepisu art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami podając, że przepis ten błędnie wskazano we wniosku rozpatrywanym w przedmiotowej sprawie, jako podstawę prawną żądania, podczas gdy inwestor pod pozorem "konserwacji i remontu" ukrył prawdziwy zakres inwestycji stanowiącej w istocie przebudowę istniejącej instalacji. Odwołujący się wskazał, że podstawę prawną żądania powinien stanowić przepis art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i przytaczając tę regulację wyprowadził na jej podstawie zarzuty względem zaskarżonej decyzji: z materiału dowodowego nie wynika, by ustanowiony został plan zagospodarowania przestrzennego, bądź, by wydano decyzję o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, a są to warunki lokalizacji celu publicznego; pominięto też uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgodnie z art. 71 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie.

Wskazane braki powinny skutkować, w ocenie odwołującego się, wydaniem na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzji odmownej. Rozważając zasadność rozstrzygnięcia na gruncie przepisu art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami strona wniosła zarzuty względem rokowań mających poprzedzać wydanie decyzji we wskazanym trybie, czyli decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, oraz względem zastosowania błędnej normy celem nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności – zastosowanie powinien znaleźć przepis art. 108 k.p.a. Cytując stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 9 lipca 2019 r., I OSK 2368/17 strona odwołująca się podała, że stosowanie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami uwarunkowane jest zamierzeniem realizacji prac mieszczących się w pojęciach remontu i konserwacji, jednakże nie chodzi o ścisłe rozumienie tych pojęć w świetle art. 3 pkt 8 ustawy – Prawo budowlane. "Jak podkreślił Sąd roboty budowlane polegające np. na wymianie słupów lub linii elektroenergetycznej będą spełniać definicje remontu o ile nie dojdzie do zmiany parametrów użytkowych i technicznych takich jak długość linii, jej przebieg, miejsce posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenia napięcia lub zwiększenia pola elektromagnetycznego. Jakakolwiek zmiana tych parametrów oznaczać będzie, że nie jest to budowa lecz przynajmniej przebudowa w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Organ nie prowadził jednak postępowania dowodowego w tym zakresie, a istotą sporu w tej sprawie pomiędzy odwołującym a wnioskodawcą jest ustalenie jaki charakter mają prace objęte wnioskiem, bowiem w zależności od ich charakteru znajdą zastosowanie inne przepisy u.g.n." W oparciu o przedstawione zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji lub jej zmianę w ten sposób, aby organ odmówił wydania decyzji.

Wspomnianą na wstępie decyzją Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu 2. zdanie pierwsze, tj.: "ustanowienia obowiązku udostępnienia nieruchomości na okres 6 miesięcy począwszy od dnia 2 stycznia 2021 r." i orzekł w tej części o ustanowieniu obowiązku udostępnienia nieruchomości na rzecz A SA okres 6 miesięcy liczony od dnia rozpoczęcia prac na nieruchomości, zaś w pozostałej części decyzja została utrzymana w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podniósł, że żądanie A SA z 5 maja 2020 r. zostało oparte na przepisie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ rozpoznający sprawę jest związany wskazaną przez wnioskodawcę podstawą prawną, stąd nie rozważa zaistnienia przesłanek innych dyspozycji prawnych. Zarzuty odwołania dotyczące pominięcia przeprowadzenia postępowania pod kątem wypełnienia przesłanek innej normy prawnej, tj. przepisu art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który nie został wskazany w przedmiotowej sprawie, organ ocenił w świetle powyższego jako bezpodstawne.

Wojewoda wskazał, że wniosek A SA dotyczył nieruchomości położonej w gminie P., w obrębie [...]. Na działce nr 230/2 wzdłuż ogrodzenia przy granicy z działką drogową przebiega napowietrzna linia elektroenergetyczna niskiego napięcia 0,4 kV. Na działce posadowiony jest też słup linii elektroenergetycznej. Jak podał inwestor, linia napowietrzna niskiego napięcia 0,4 kV, wybudowana w połowie ubiegłego wieku, jest w złym stanie technicznym, występują awarie i przerwy w dostawie energii elektrycznej do odbiorców. Istnieje zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Ponadto, o przyłączenie do sieci występują nowi odbiorcy. Regulacja zawarta w art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami ma na celu usprawnienie wykonywania przez przedsiębiorstwa prac związanych z usuwaniem awarii, konserwacją czy remontem na prywatnych nieruchomościach w sytuacjach, gdy właściciel nie wyraża zgody na wejście na teren. W ocenie organu w okolicznościach sprawy brak zgody właściciela gruntu na wykonanie prac w zakresie przedmiotowej linii elektroenergetycznej nie budzi wątpliwości.

Analizując treść art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami Wojewoda podkreślił, że przepis ten wymienia trzy cele: konserwację, remont oraz usuwanie awarii urządzeń infrastruktury technicznej znajdujących się na nieruchomości. Prace, jakie mają być przeprowadzone zostały określone jako remont linii. Istotą sporu pozostaje problem zakwalifikowania planowanych robót jako przebudowy albo remontu (poza sporem pozostaje, że prac tych nie można uznać za konserwację albo usunięcie awarii).

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ stwierdził, że pod pojęciem remontu należy rozumieć przywrócenie wartości użytkowej, funkcjonalności, czy sprawności techniczno-ekonomicznej danego istniejącego i eksploatowanego urządzenia. Wymiana słupów i przewodów będzie spełniała definicję remontu, o ile nie dojdzie do zmiany zasadniczych parametrów technicznych takich jak zmiana napięcia, długości linii napowietrznej, zmiana jej przebiegu, zwiększenie mocy lub zwiększenie pola elektromagnetycznego.

Dalej organ argumentował, że warunkiem uznania planowanych robót jako przewidzianych w art. 124b ww. ustawy czynności związanych z remontem przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej jest wykazanie, że roboty te spełniają przesłanki określone w art. 3 pkt 8 w zw. z art. 3 pkt 7a i art. 3 pkt 6 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1333, ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo budowlane]. Czynności remontowe w rozumieniu art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 3 pkt 8 ustawy - Prawo budowlane, wykonywane w istniejącym obiekcie budowlanym, muszą polegać na odtworzeniu (także z użyciem innych niż pierwotnie wyrobów) stanu pierwotnego (nie stanowiąc bieżącej konserwacji), bez zmiany parametrów użytkowych lub technicznych obiektu (co stanowi przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a ustawy - Prawo budowlane), w tym bez zmiany charakterystycznych parametrów, jak np. powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość. Jakakolwiek zmiana w tym zakresie prowadzi do rozbudowy lub nadbudowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 ww. ustawy - Prawo budowlane.

Wojewoda następnie argumentował, że przy analizie art. 124 b ustawy o gospodarce nieruchomościami należy sięgać do uregulowań ustawy - Prawo energetyczne w zakresie obowiązków operatorów i sposobu realizacji tych obowiązków. Możliwość przewidziana w art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi jedynie narzędzie do ich wypełniania, zgodnie z wymogami art. 4 ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne. Są to zatem dodatkowe wymagania, nieznajdujące swej podstawy w ustawie – Prawo budowlane. Zgodnie z art. 9c ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy – Prawo energetyczne ma być zagwarantowane bezpieczeństwo oraz niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego. Wobec tego przeprowadzenie działań mających na celu remont sieci w sposób gwarantujący niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego może być uznane za remont w rozumieniu art. 124 b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto istotą art. 124b powoływanej ustawy jest przyznanie przedsiębiorstwom energetycznym instrumentu pozwalającego na realizację celów publicznych (art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami), które nałożone zostały na nie przepisami ustawy – Prawo energetyczne i wiążą się z utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię.

W konsekwencji organ uznał, że oceny charakteru planowanych prac należy każdorazowo dokonywać w kontekście całego obiektu budowlanego (np. liniowego), którego one dotyczą, a więc w rozpoznawanej sprawie z perspektywy całej przedmiotowej linii napowietrznej niskiego napięcia 0,4 kV.

Jak ustalono w toku prowadzonych postępowań wyjaśniających przez organy obu instancji, planowane na terenie działki nr 230/2 prace polegać mają na wymianie słupa rozgałęźnego ŻN-12 (składający się z dwóch stanowisk słupowych). Jedno stanowisko słupowe (jedna noga) będzie zlikwidowane, w miejscu drugiego stanowiska (bliżej ogrodzenia) zostanie posadowiony nowy słup odporowy E 12/10. Wysokość słupa nie ulegnie zmianie (12 m, 2,3 m głębokość zakopania, 9,7 m wysokość liczona od linii gruntu) (pismo z 16 lutego 2021 r.). Likwidacja jednego stanowiska słupowego (jednego odgałęzienia słupa ŻN-12) mieści się w granicach dyspozycji przepisu art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, jako dotyczącego także zobowiązania do udostępnienia nieruchomości w celu usuwania z gruntu urządzeń i obiektów służących do dystrybucji energii elektrycznej. Jedna noga stanowiska słupowego podlega w istocie usunięciu z gruntu. Wymianie podlegają ponadto przewody linii - gołe AL 4x50 mm² i przewody oświetlenia ulicznego AL 25 mm². Projektowany jest jeden przewód linii elektroenergetycznej typu ASXS 4x70 mm² składający się z czterech żył o przekroju 70 mm² i jeden przewód oświetlenia ASXSn 2x25 składający się z dwóch żył o przekroju 25 mm² (pismo z 29 kwietnia 2021 r.). W ocenie Wojewody racjonalne jest, że zamiast przestarzałych technologii (nieizolowane przewody o mniejszej średnicy) przy remoncie stosuje się nowsze technologie (np. izolowane przewody o większej średnicy), co oznacza, że dopuszczalne było w okolicznościach sprawy zastosowanie przewodów izolowanych o większej średnicy, jak też zlikwidowanie czterech przewodów linii na rzecz poprowadzenia jednego. Wysokość podwieszenia przewodów nie ulegnie zmianie. Zmniejszenie ilości przewodów (cztery przewody linii zostaną zastąpione jednym przewodem o czterech żyłach, trzy przewody będą podlegały jedynie demontażowi), również podpada pod regulację art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczącą usuwania przewodów. W ramach planowanych prac zmianie ulegnie sposób mocowania wysięgnika oprawy oświetleniowej, nie zmienią się jednak parametry oprawy oświetleniowej i wysięgnika, na którym jest zamontowana. Obecnie oprawa oświetleniowa zamontowana jest z boku słupa (zdjęcie dołączone do pisma z 26 stycznia 2021 r.), po wykonaniu prac wysięgnik zostanie zamontowany od góry (załącznik do pisma z 19 marca 2021 r.). Fakt zamontowania wysięgnika z oprawą oświetleniową w inny sposób niż dotychczas nie zmienia zakwalifikowania prac jako remontu linii. Zmiana wysokości konstrukcji poprzez zamontowanie wysięgnika od góry nie oznacza, że zmienią się zasadnicze parametry linii elektroenergetycznej, takich jak długość linii, jej przebieg, miejsce posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenia mocy, napięcia lub zwiększenia pola elektromagnetycznego, co dopiero mogłoby wskazywać na jej przebudowę.

Przedmiotowa linia napowietrzna wyprowadzona jest ze stacji transformatorowej nr [...] N. i składa się z dwóch obwodów. Po wykonaniu planowanych prac nie zmienią się parametry linii, bez zmian pozostaną: napięcie, długość całkowita, szerokość, wysokość, przebieg linii, pole elektromagnetyczne. Z obwodu nr 1 o długości około 950 m wymianie podlegają przewody linii na odcinku 300 m i 6 z 19 stanowisk słupowych. Obwód nr 2 pozostaje bez zmian. Bez zmian pozostaje również stacja transformatorowa. Wojewoda uwzględnił również, że pod pojęciem linii elektroenergetycznej należy rozumieć nie tylko przewody i urządzenia, nienależące do części składowych nieruchomości, służące do przesyłania energii elektrycznej, ale także inne podziemne, naziemne lub nadziemne obiekty i urządzenia niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń (art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Takimi obiektami są w szczególności stacje transformatorowe, które są niezbędne do korzystania z przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej. Z wniosku i załączonej doń, mapy, jak też z wyjaśnień inwestora, nie wynika by planowano zmiany w zakresie stacji transformatorowej nr [...] N.. Z przedstawionych względów Wojewoda ocenił, że wniosek inwestora ma uzasadnione podstawy.

Organ odwoławczy uchylił jedynie decyzję Starosty [...] w części dotyczącej okresu zobowiązania i orzekł w tej części co do istoty. Zgodnie z art. 124b ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis ten nie nakazuje wskazania konkretnej daty, w której ustaje obowiązek nałożony decyzją zobowiązującą do udostępnienia nieruchomości. Przewiduje jedynie, że udostępnienie nie może przekraczać 6 miesięcy, przy czym należy wskazać, że analizowany przepis nie określa początkowego terminu, od kiedy liczony ma być okres udostępnienia. Ustawodawca wprost nie uregulował, od kiedy powinien być liczony okres udostępnienia nieruchomości, przez co stwierdzić należy, że organ dysponuje w tym względzie uznaniem administracyjnym, a zatem może być on liczony zarówno od dnia wydania decyzji, od dnia uprawomocnienia się decyzji, ale także od dnia zajęcia nieruchomości.

Wojewoda wyjaśnił, że zakres ingerencji w prawo własności został precyzyjnie określony na mapie stanowiącej załącznik do rozstrzygnięcia. Obejmuje on pas o powierzchni 136 m² (szerokość pasa - 2 m, długość - 68 m). Inwestycję zaplanowano w możliwie najmniej uciążliwy dla właściciela sposób.

W okolicznościach sprawy zarzuty przedstawione w odwołaniu - w ocenie Wojewody - nie zasługiwały na aprobatę. Brak podstaw, by planowane prace zakwalifikować inaczej aniżeli jako remont podpadający pod dyspozycję przepisu art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Braki materiału dowodowego, wskazywane przez stronę odwołującą się, zostały uzupełnione w tym zakresie na etapie postępowania odwoławczego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi P. K. zarzucił organowi:

1. naruszenie art. 7, 7a, 8, 77 i 84 k.p.a. i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, poprzez nie powołanie biegłego w celu wydania opinii o charakterze zamierzonych prac (remont czy przebudowa) oraz ustalenia legalności dotychczas posadowionej infrastruktury;

2. naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 21 i 64 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie wniosku o zawieszenie postępowania w związku ze sporem między stronami niniejszego postępowania zawisłym w Sądzie Rejonowym w Ł. (sygn. Akt [...] - kolejny termin rozprawy został wyznaczony na 5 października 2021 r.) o odszkodowanie za dotychczas bezumowne korzystanie przez A SA z tej nieruchomości i uniemożliwienie Sądowi Rejonowemu w Ł. zebranie w sprawie cywilnej wszystkich dowodów (w przypadku "remontu" wykonanego na podstawie zaskarżonej decyzji, oględziny na wniosek skarżącego przez SR w Ł. tej nieruchomości staną się bezprzedmiotowe, a tym samym naruszone zostanie prawo skarżącego do sądu) – Sąd Rejonowy w Ł. z przyczyn oczywistych nie będzie mógł ustalić stanu faktycznego sprzed "remontu", a tym samym roszczenia cywilne skarżącego nie będą należycie udokumentowane, bowiem po "remoncie" będzie istniał inny stan faktyczny;

3. naruszenie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 3 pkt 8 ustawy – Prawo budowalne i przyjęcie, że projektowane prace będą remontem a nie przebudową linii energetycznej.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania z wyodrębnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepianych.

Skarżący zauważył, że zgodnie z wnioskiem A SA w wyniku planowanych prac istniejący dwunożny słup zostałby zastąpiony słupem jednonożnym oraz wymienione zostałyby przewody - bez podania parametrów technicznych istniejących przewodów i zastąpienie ich innymi przewodami. Z wniosku nie wynika konkretnie jakie zmiany techniczne spowodowałyby taka wymiana. Oba organy nie wyjaśniły charakteru tych zmian (remont czy przebudowa) i nie powołały biegłego na tę okoliczność w celu wydania opinii. Nie dysponując wiedzą fachową oba organy uznały, że w tym przypadku jest to remont, a nie przebudowa.

Ponadto skarżący wyjaśnił, że w Sądzie Rejonowym w Ł. zawisła jest sprawa z powództwa P. K. przeciwko A SA o odszkodowanie z tytułu bezumownego dotychczasowego korzystania z tej działki przez A SA poprzez umieszczenie na niej linii napowietrznej, którą inwestor zamierza modernizować. Najbliższa rozprawa wyznaczona jest na dzień 5 października 2021 r., a Sąd nie dokonał jeszcze oględzin tej nieruchomości. Sąd wydał wyrok wstępny uznając roszczenie powoda (skarżącego w niniejszej sprawie) za usprawiedliwione co do zasady. Do skargi dołączono stosowny odpis sentencji wyroku wstępnego z 26 stycznia 2021 r. W przypadku rozpoczęcia prac na podstawie zaskarżonej decyzji nie będzie możliwe pełne zebranie przez SR w Ł. materiału dowodowego w sprawie o odszkodowanie, bowiem zmieni się stan faktyczny i dokonywanie oględzin przez sąd cywilny stanie się bezprzedmiotowe. Tym samym naruszona zostanie własność P. K. i jego prawo do sądu.

Skarżący podniósł dodatkowo, że oba organy nie wyjaśniły czy A SA (jej poprzednicy prawni) posiadali decyzję lub jakiś inny akt prawny zezwalający na usytuowaniu dotychczasowej linii energetycznej na tej nieruchomości. W przypadku gdyby takiej decyzji nie było, to wówczas zgoda na remont linii energetycznej lub jej przebudowę byłaby w istocie usankcjonowaniem samowoli. Nie zostały więc wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności, co powoduje naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący stwierdził, że przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych, niż użyto w stanie pierwotnym. Dokonując analizy powyższej definicji stwierdzić należy, że, aby określone czynności zakwalifikować można było jako remont, muszą być one oparte na wskazanych przez ustawodawcę podstawach: prace należy wykonać w obiekcie, który już istnieje i nie mogą one prowadzić do zmiany pierwotnego stanu obiektu, nie będąc jednocześnie jego konserwacją. Remont zatem nie może stanowić ani przebudowy ani rozbudowy, nadbudowy czy zmiany przeznaczenia obiektu. Ustawodawca zezwolił przy tym na stosowanie wyrobów budowlanych innych, niż użyto w stanie pierwotnym. Przebudowa natomiast zdefiniowana została w art. 3 pkt 7a ustawy – Prawo budowlane i przez pojęcie to należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Jak wynika z zestawienia ww. przepisów, zasadniczą różnicę pomiędzy tymi dwoma pojęciami z zakresu prawa budowlanego stanowi zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, którą wyklucza remont, a która stanowi o istocie przebudowy. Stosownie do tego poglądu – zdaniem skarżącego - likwidacja słupa dwunożnego i posadowienie w jego miejsce słupa jednonożnego nie jest remontem, lecz przebudową.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) [dalej: ustawa covidowa]. W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Jednocześnie należy wskazać, że na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej, jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że pełnomocnik skarżącego oraz organ nie potwierdzili możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, mimo wezwania, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.).

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a.).

W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a., skarga, zgodnie z art. 151 ustawy p.p.s.a., podlega oddaleniu odpowiednio w całości albo w części.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest, czy zakres prac określony przez uczestnika postępowania we wniosku o udostępnienie nieruchomości skarżącego stanowi remont w rozumieniu art. 124b ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 z późn. zm.) [dalej: ustawa o gospodarce nieruchomościami], czy też zakres tych prac będzie stanowił przebudowę istniejącej linii napowietrznej niskiego napięcia, co będzie wiązało się z negatywnym rozpatrzeniem tego wniosku.

Zgodnie z art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.

Przepis art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami może być zastosowany, jeżeli kumulatywnie spełnione zostaną dwie przesłanki: wystąpi konieczność wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami wymienionych w przepisie przewodów i urządzeń; właściciel nie wyraża zgody na takie udostępnienie. Warunkiem dopuszczalności wydania decyzji na podstawie art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest wykazanie braku zgody podmiotów praw rzeczowych na udostępnienie nieruchomości oraz zaistnienie okoliczności dotyczących celu jej zajęcia (M. Wolanin, w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 831-832, nb 4 do art. 124b). W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że skarżący takiej zgody nie wyraził.

W ocenie Sądu, treść wniosku i dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy w sposób wystarczający wskazuje, że planowane prace, mające być realizowane na działce skarżącego, mieszczą się w dyspozycji art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Rozumienie pojęcia remontu zawarte w art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami odnoszone jest do definicji zawartej w art. 3 pkt 8 ustawy - Prawo budowlane, jako wykonywania w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym (i bez zmiany parametrów użytkowych lub technicznych obiektu - co stanowiłoby przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a ustawy - Prawo budowlane oraz zmiany charakterystycznych parametrów, jak np. kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość - co prowadziłoby do rozbudowy lub nadbudowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy - Prawo budowlane).

W orzecznictwie wskazuje się, że nie można jednak zamieszczonych w ustawie Prawo budowlane definicji przenosić wprost na grunt art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, bez uwzględnienia specyfiki regulacji i sytuacji faktycznej, jak również nie można poprzestawać na definicjach ustawy - Prawo budowlane z pominięciem obowiązków operatora systemu przesyłowego, o których mowa w ustawie z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (tj.: Dz.U. z 2019 r. poz. 755 z późn. zm.), [dalej: ustawa – Prawo energetyczne]. Przy analizie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami należy sięgać do uregulowań ustawy – Prawo energetyczne w zakresie obowiązków operatorów i sposobu realizacji tych obowiązków. Możliwość przewidziana w art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi jedynie narzędzie do ich wypełniania, zgodnie z wymogami art. 4 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne. Są to zatem dodatkowe wymagania, nieznajdujące swej podstawy w ustawie Prawo budowlane. Zgodnie z art. 9c ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy – Prawo energetyczne ma być zagwarantowane bezpieczeństwo oraz "niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego". Wobec tego przeprowadzenie działań mających na celu remont sieci w sposób gwarantujący "niezawodność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego" może być uznane za remont w rozumieniu art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami (por. wyrok NSA z 13 marca 2020 r., I OSK 2208/18). W orzecznictwie wskazuje się także, że stosowanie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami jest uwarunkowane zamierzeniem realizacji prac mieszczących się w pojęciach remontu, jednakże nie chodzi o ścisłe rozumienie tych pojęć, w tym ścisłe rozumienie remontu w świetle art. 3 pkt 8 ustawy - Prawo budowlane. Przez konserwację i remonty ciągów, przewodów i urządzeń należy rozumieć działania dotyczące ciągów, przewodów i urządzeń już istniejących i eksploatowanych, które nie zmieniają ich zasadniczych parametrów, a zarazem służą realizacji zadań określonych w ustawie – Prawo energetyczne, takich jak zagwarantowanie realizacji zaopatrzenia odbiorców w paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych (art. 4 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne), czy zapewnienie niezawodności systemu elektroenergetycznego (art. 9c ust. 2 pkt 3 ustawy – Prawo energetyczne).

Roboty budowlane polegające na wymianie słupów czy linii elektroenergetycznej będą spełniać definicję remontu, o ile nie dojdzie do zmiany parametrów użytkowych i technicznych takich jak: długość linii (parametr charakterystyczny), jej przebieg, miejsce posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenia mocy, napięcia lub zwiększenia pola elektromagnetycznego. Zmiana tych parametrów oznaczać będzie, że nie jest to remont, lecz budowa lub przynajmniej przebudowa w rozumieniu art. 3 pkt 7a ustawy - Prawo budowlane. Natomiast sam fakt, że wymienione będą stare słupy (w dotychczasowym miejscu ich posadowienia), stare izolacje, naprawione będą uziemienia i fundamenty nie dowodzi jeszcze odmiennych parametrów technicznych lub użytkowych danego odcinka, jak również całego obiektu budowlanego. Wymiana słupa elektroenergetycznego, stanowiącego element składowy linii elektroenergetycznej, prowadząca do posadowienia w miejscu dotychczasowym nowego słupa (m.in. wykonanego z nowego materiału, w nowej technologii) może być kwalifikowana jako remont pod warunkiem, że zostaną zachowane dotychczasowe parametry techniczne i użytkowe obiektu, a także związanych z nim przewodów i zachowany zostanie ten sam przebieg samej trasy linii elektroenergetycznej. Użycie nowych materiałów nie pozostaje w sprzeczności z definicją remontu, w której to wprost dopuszczono zastosowanie innych materiałów niż wykorzystane w stanie pierwotnym. Wydaje się bowiem racjonalne, że zamiast przestarzałych technologii przy remoncie stosuje się nowsze technologie. W orzecznictwie wskazuje się więc na możliwość zastąpienia w ramach remontu linii elektroenergetycznej nowymi przewodami (także izolowanymi i o większej średnicy), nowymi słupami (wykonanymi w nowych, bezpiecznych technologiach), nowych fundamentach (wykonanymi w nowych, bezpiecznych technologiach) i nowych izolatorach, jako mieszczącymi się w kategorii remontu (wyroki NSA z 6 grudnia 2016 r., I OSK 1509/16, z 8 grudnia 2015 r., I OSK 604/14, z 16 kwietnia 2019 r., I OSK 1680/17, z 27 listopada 2019 r., I OSK 871/19; z 24 listopada 2020 r., I OSK 1311/20; z 25 lutego 2021 r., I OSK 2793/18).

Jak wynika z zawartych w aktach administracyjnych dokumentów, planowane na działce skarżącego prace polegać mają na wymianie słupa (składającego się z dwóch stanowisk słupowych na jedno stanowisko). Wysokość słupa i inne parametry z tym związane (12 m wysokość, 2,3 m głębokość zakopania, 9,7 m wysokość liczona od linii gruntu), nie ulegnie zmianie. Wymianie podlegają ponadto przewody linii i przewody oświetlenia ulicznego (z nieizolowanych na izolowane).

Z przedstawionych przez uczestnika postępowania informacji zatem wynika, że w wyniku planowanych na działce skarżącego prac w istocie nastąpi poprawa stanu technicznego infrastruktury elektroenergetycznej w sposób znacząco wpływający na bezpieczeństwo jej użytkowania. Dodatkowo zmniejszy się obciążenie dla nieruchomości skarżącego, skoro słup dwustanowiskowy zostanie zastąpiony jednostanowiskowym.

Należy także zauważyć, że z czasem, w wyniku przeprowadzenia prac remontowych dojdzie do całkowitej wymiany słupów, fundamentów, lin przesyłowych, izolatorów itp. na nowe, a nawet do zamontowania nowych urządzeń zabezpieczających (np. zdalnie sterowanych odłączników napowietrznych), lecz bez zamiany długości i przebiegu linii, posadowienia słupów, parametrów technicznych i użytkowych obiektu liniowego, nie oznacza, że mamy do czynienia z przebudową lub odbudową obiektu. Pod pojęciem linii elektroenergetycznej wszak należy rozumieć nie tylko przewody i urządzenia, nienależące do części składowych nieruchomości, służące do przesyłania energii elektrycznej, ale także inne podziemne, naziemne lub nadziemne obiekty i urządzenia niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń (verba legis - art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Takimi obiektami są w szczególności stacje transformatorowe, które są niezbędne do korzystania z przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2021 r., I OSK 3894/18 i tam powołane orzecznictwo). Podkreślenia zatem wymaga, że w kontrolowanej sprawie inwestor nie wskazał na wymianę stacji transformatorowych, wchodzących w skład linii niskiego napięcia, której fragmentu dotyczy wniosek.

Tym samym Sąd w składzie orzekający doszedł do przekonania, że zaplanowana przez inwestora wymiana słupa oraz przewodów przesyłowych bez zmiany istotnych, charakterystycznych parametrów linii przesyłowej, w tym w szczególności jej długości, napięcia, czy przebiegu nie może świadczyć o przebudowie istniejącej linii niskiego napięcia, i jako takie prace te mogą zostać zakwalifikowane jako remont linii elektroenergetycznej zmierzający do wykonania obowiązków ciążących na operatorze systemu przesyłowego na podstawie przepisów ustawy – Prawo energetyczne.

Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej co do niepowołania biegłego w celu wydania opinii o charakterze zamierzonych prac (remont czy przebudowa) Sąd zauważa, że art. 84 § 1 k.p.a. stanowi, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Z przepisu tego wyraźnie wynika, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na podstawie zacytowanego artykułu nie jest obowiązkiem organu, a uprawnieniem. Organ administracji ma swobodę w korzystaniu z tego środka dowodowego, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych. W przedmiotowej sprawie organy orzekające dysponowały wyczerpującym materiałem dowodowym, który uprawniał do oceny czy dana okoliczność została udowodniona.

Chybiony okazał się również zarzut nieustalenia legalności dotychczas posadowionej infrastruktury. Aspekt ten miałby znaczenie w przypadku decyzji wydawanej na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wówczas to, gdyby rodzaj prac podlegał niewłaściwemu zakwalifikowaniu pod tę normę prawną, mogłoby dojść do nieuprawnionej legalizacji dotychczasowego usytuowania zrealizowanej już linii elektroenergetycznej, jeżeli dla nieruchomości tej nie funkcjonowałaby w obrocie prawnym wcześniejsza decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami albo na podstawie wcześniejszych regulacji: art. 70 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, czy na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2016 r., I OSK 1473/14 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lipca 2021 r., I OSK 2637/20). Skutku takiego nie można jednak przypisać decyzji podjętej w trybie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, która dotyczy wyłącznie zezwolenia na wykonanie określonych prac remontowych bez wpisu do księgi wieczystej.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem okoliczność prowadzenia postępowania przed sądem powszechnym i wynikająca stąd potrzeba ustalenia stanu faktycznego na dzień sprzed wykonania spornych robót nie stanowiła zagadnienia wstępnego w kontrolowanym postępowaniu w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zagadnienie wstępne jest kwestią warunkującą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Zagadnienie to musi dotyczyć w pierwszym rzędzie kwestii materialnoprawnej, która warunkuje możliwość wyznaczenia konsekwencji normy prawnej dla indywidualnej sytuacji i determinuje tym samym treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Chodzi więc o rozstrzygnięcie spełnienia przesłanki (pozytywnej bądź negatywnej), której organ samodzielnie nie może rozstrzygnąć, gdyż jest to materia będąca w kompetencji innego organu. W kontrolowanym postępowaniu organy orzekające w sprawie nie doznały żadnych ograniczeń w samodzielnym ustaleniu spełnienia (bądź niespełnienia) przesłanek określonych dyspozycją art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami z uwagi na toczący się spór o bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Odnosząc się zaś do reformatoryjnego rozstrzygnięcia organu odwoławczego należy wskazać, że zgodnie z art. 124b ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis ten nie nakazuje zatem wskazania konkretnej daty, w której ustaje obowiązek nałożony decyzją zobowiązującą do udostępnienia nieruchomości. Przewiduje jedynie, że udostępnienie nie może przekraczać 6 miesięcy, przy czym należy wskazać, że analizowany przepis nie określa początkowego terminu, od kiedy liczony ma być okres udostępnienia. Ustawodawca wprost nie uregulował, od kiedy powinien być liczony okres udostępnienia nieruchomości, przez co stwierdzić należy, że organ dysponuje w tym względzie uznaniem administracyjnym, a zatem może być on liczony zarówno od dnia wydania decyzji, od dnia uprawomocnienia się decyzji, ale także od dnia zajęcia nieruchomości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 2865/18, i z 23 września 2020 r., I OSK 468/20).

W tym stanie rzeczy stanowisko organów administracji uznać zatem należy za prawidłowe, a stan sprawy za dostatecznie wyjaśniony. Tym samym sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego nie zasługują na uwzględnienie.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.

a.bł.