Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 103/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2,  art. 4   ust. 1,  art. 8  ust. 1, 5, 28,  art. 21
journal: Dz.U. 1952 nr 4 poz 31
law: Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Daniela Kozłowska Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...]

Zaskarżone orzeczenie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.

Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w dniu [...] marca 1951 r., udzielił wykonawcy narodowych planów gospodarczych - Zakładom Mechanicznym [...], zezwolenia na nabycie nieruchomości, m.in. stanowiącej własność B. G., położonej C. pow. P. o powierzchni [...] m2, pod rozbudowę Ośrodka [...]. Zezwolenie to stanowiło załącznik do wniosku wywłaszczeniowego.

Następnie pismem z dnia 20 marca 1951 r. Zakłady wystąpiły z wnioskiem o wywłaszczenie przedmiotowych nieruchomości.

Obwieszczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] marca 1951 r. zawiadomiono o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego

Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 1951 r. Zakłady Mechaniczne [...] wystąpiły z ofertą odstąpienia nieruchomości, stanowiącej własność B. G,, położonej C. pow. P. o powierzchni [...] m2, za cenę określoną na podstawie art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Zaś w dniu 4 kwietnia 1951 r. został spisany protokół z ustaleń niezbędnych dla określenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Stwierdza on, iż "Nieruchomość oznaczona na planie [...] stanowi plac o powierzchni [...] h. Własność B. G. Nieruchomość powyższa zajęta została przez Zakłady Mechaniczne [...], na której wybudowano bazę przedsiębiorstwa budowlanego. Teren przed zajęciem był nieopisany".

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w dniu [...] kwietnia 1951 r. zezwoliło Zakładom Mechanicznym [...] na objęcie w posiadanie nieruchomości mających ulec wywłaszczeniu – w tym nieruchomości stanowiącej własność B. G.

W dniu 8 listopada 1952 r. dokonano obwieszczenia o terminie rozprawy wywłaszczeniowo – odszkodowawczej, która odbyła się w dniu 2 grudnia 1952 r.

Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1954 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. wywłaszczyło na rzecz Państwa (Z.M. [...]) szereg nieruchomości położonych w C. pow. P., w tym nieruchomość o powierzchni [...] m2, stanowiącą własność B. G,. Wywłaszczenia oraz ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość dokonano na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., Nr 4, poz. 31).

Następnie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 1957 r. nr [...], w wyniku rozpatrzenia wniosku Zakładów Mechanicznych [...], uchyliło ww. orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1954 r., m.in. w odniesieniu do części nieruchomości o powierzchni [...] m2, stanowiącej uprzednio własność B. G. oraz stwierdziło, że przywrócenie własności nieruchomości B. G, nastąpi z dniem dokonania przez nią zwrotu odpowiedniej części podjętego odszkodowania Zakładom Mechanicznym [...]. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że nieruchomość w tej części stała się zbędna dla celów inwestycyjnych.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1954 r. nr [...] wystąpili spadkobiercy byłej właścicielki przedmiotowej nieruchomości: A. F., W. G. i J. S. (na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st. W. z dnia [...] marca 1958 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po B. G., postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] sierpnia 1974 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. G. oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] czerwca 1985 r., sygn. akt III [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. S.).

Po rozpoznaniu tego wniosku Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia z 1954 r.

Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2004 nr [...], a następnie zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 17 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 294/05 uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2003 r. nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że twierdzenie Ministra Infrastruktury, iż wywłaszczona nieruchomość nie należała do którejkolwiek z kategorii określonych w art. 30 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. nie zostało poparte jakimikolwiek dowodem. Dodał, że nie znajduje uzasadnienia w treści art. 30 ust. 1 ww. aktu pogląd Ministra, że przepis ten nie odnosi się do przypadku, gdy przedmiotem wywłaszczenia była tylko część gospodarstwa rolnego lub ogrodniczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził ponadto, że w niniejszej sprawie Zakłady Mechaniczne [...] nie zamierzały nabywać nieruchomości w drodze umowy, lecz od razu w drodze wywłaszczenia. Sąd wskazał także, iż wskazanie stronie zasad ustalenia wysokości ceny, która później podlegała konkretyzacji w drodze zatwierdzenia powoduje, że właściciel nie mógł mieć świadomości konkretnej ceny. Złożenie tej propozycji w takich okolicznościach sprawy całkowicie wypacza jej istotę, zamierzoną przez ustawodawcę.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wskazując w uzasadnieniu, iż równie błędne jest przekonanie, że część nieruchomości nie może też stanowić samodzielnego gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisu art. 30 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1954 r. nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że przedmiotem postępowania nadzorczego było orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1954 r. - w części nie uchylonej decyzją z dnia [...] kwietnia 1957 r. - tj. w części dotyczącej nieruchomości o powierzchni [...] m2 położonej w C. powiat P., stanowiącej przed wywłaszczeniem własność B. G.

Zaskarżone orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1954 r. nr [...] wydane zostało w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. wykonawca narodowych planów gospodarczych, który uzyskał zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości, obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, aby odstąpił mu tę nieruchomość za cenę, określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 3 pkt 2 powołanego dekretu do wniosku o wywłaszczenie nieruchomości wnioskodawca wywłaszczenia zobowiązany był dołączyć dowód wezwania właściciela do odstąpienia nieruchomości w trybie uprzednio wskazanego art. 8.

Organ stwierdził, że oferta odstąpienia nieruchomości za cenę określoną na podstawie art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 skierowana, m.in. do B. G., opatrzona jest datą 3 kwietnia 1951 r., a więc późniejszą w stosunku do wniosku Zakładów Mechanicznych [...] i obwieszczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] marca 1951 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego.

Wnioskodawca naruszył dyspozycję art. 8 ww. dekretu, bowiem nie zamierzał nabywać nieruchomości w drodze umowy, ale od razu w drodze wywłaszczenia. Wystąpienie przez wnioskodawcę wywłaszczenia z ofertą odstąpienia nieruchomości w trybie art. 8 dopiero po złożeniu wniosku o wywłaszczenie i po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, skutkować musiało naruszeniem ww. przepisu. Zakłady Mechaniczne [...] ograniczyły się jedynie do wskazania podstaw ustalenia ceny, za którą miało nastąpić nabycie nieruchomości. Jednakże okoliczność ta nie stanowiła naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego I OPS 2/08 (LEX nr 364567). Zakłady Mechaniczne [...] nie wykonały w pełni nałożonego na nie przez art. 8 ust. 1 dekretu obowiązku zaoferowania konkretnej ceny nabycia nieruchomości. Jednakże naruszenie to zgodnie z ww. uchwałą nie stanowi rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Organ stwierdził też, iż zgodnie z art. 30 ust. 1 powołanego dekretu, jeżeli wywłaszcza nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne lub ogrodnicze, warsztat rzemieślniczy, bądź jedyną działkę wywłaszczonego z domem jednorodzinnym lub dwurodzinnym bądź też przeznaczoną pod budowę takiego domu wywłaszczający obowiązany był zaofiarować - tytułem odszkodowania nieruchomość zamienną.

Wobec braku w dacie orzekania przez organy wywłaszczeniowe prawnego pojęcia gospodarstwa rolnego o gospodarczym charakterze konkretnej nieruchomości mogły świadczyć zapisy w ewidencji gruntów oraz ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednakże w odnalezionym projekcie zagospodarowania terenu [...], zatwierdzonym przez Naczelnego Architekta W. w dniu 22 listopada 1955 r., który obejmował plan Ośrodka [...], brak jest danych pozwalających na określenie, czy przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dacie wywłaszczenia gospodarstwo rolne.

Minister uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy może jednak świadczyć o tym, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne, bowiem z nadesłanego z Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. wypisu z rejestru gruntów wynika, że wywłaszczona nieruchomość stanowiła grunty rolne klasy II i IIIa. Ponadto z załączonych przez J. S. dokumentów można wywieść, że nieruchomość była uprawiana przez byłą właścicielkę, która opłacała składkę na Fundusz Emerytalny Rolników. Dodał, że nie bez znaczenia jest też fakt, iż wyceny wywłaszczonego gruntu dokonał rzeczoznawca rolny.

Natomiast z pisma Zakładów Mechanicznych [...] z dnia 3 kwietnia 1951 r. nie wynika, aby wnioskodawca wywłaszczenia zaproponował nieruchomość zamienną. Przez co Zakłady te nie wypełniły nałożonego na nie obowiązku zaproponowania nieruchomości zamiennej w zamian za wnioskowane do wywłaszczenia gospodarstwo rolne – tym samym rażąco naruszony został art. 8 ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Organ dodał, że w przedmiotowej sprawie nie zaszły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, bowiem działka położona jest obecnie w W. przy ul. [...] i oznaczona jest w ewidencji gruntów i budynków jako działka [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 i stanowi własność W.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezydent W. wniósł o zmianę decyzji poprzez wydanie decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1954 r., ewentualnie o ograniczenie postępowania do działki oznaczonej numerem [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2.

Wnioskujący zarzucił, że postępowaniem objęto całe orzeczenie. Podczas gdy przedmiotem postępowania w trybie nadzoru prowadzonym przez Ministra Infrastruktury mógł być jedynie pkt 2 orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1954 r. jako, że został on złożony przez spadkobierców B. G. i jedynie w tym zakresie powinien być przedmiotem rozpoznania.

Dodał, że istnieją negatywne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu ustalenia na przedmiotowej nieruchomości lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...].

W uzasadnieniu orzeczenia organ centralny stwierdził, że zgodnie z treścią art. 8 dekretu wykonawca narodowych planów gospodarczych, który uzyskał zezwolenie, przewidziane w art. 5, obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości niezbędnej dla realizacji planu, aby odstąpił mu tę nieruchomość , za cenę określoną zgodnie z art. 28 dekretu, a następnie zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej.

Skierowana, m.in. do B. G., oferta odstąpienia nieruchomości, opatrzona jest datą 3 kwietnia 1951 r. a więc późniejszą niż wniosek Zakładów Mechanicznych [...] i obwieszczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] marca 1951 r. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Wystąpienie przez wnioskodawcę wywłaszczenia z ofertą odstąpienia nieruchomości w trybie art. 8 dekretu - dopiero po złożeniu wniosku o wywłaszczenie i po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego - stanowi rażące naruszenie art. 17 ust. 3 pkt 2 tego aktu, który nakładał obowiązek załączenia do wniosku o wywłaszczenie dowodu wezwania właściciela do odstąpienia nieruchomości w trybie art. 8.

Odnośnie zarzutu zastosowania zbyt daleko idącej wykładni rozszerzającej rozumienia podstawy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej – jaką było wystąpienie z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego przed skierowaniem do właścicieli wywłaszczanej nieruchomości wezwania do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, organ powołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 2/08 ( LEX nr 364567), w której Sąd ten stwierdził, że przepis art. 8 ust. 1 dekretu nakładał na wykonawcę obowiązek zaproponowania, przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, konkretnie ustalonej i zatwierdzonej przez wojewódzką radę narodową ceny nieruchomości. Zatem wystąpienie z ofertą dobrowolnego odstąpienia już po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego nie spełnia warunków wskazanych w art. 8 dekretu.

Minister stwierdził, że nie sposób podzielić stanowiska Prezydenta W. o braku nieodwracalnych skutków prawnych w niniejszej sprawie, w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, gdyż na przedmiotowej nieruchomości są posadowione budynki [...], [...] i budynek gospodarczy, bowiem są to zdarzenia faktyczne - nie wywołujące nieodwracalnych skutków prawnych.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego objęcia postępowaniem nadzorczym całego zaskarżonego orzeczenia, zamiast jedynie pkt 2 - z uwagi na okoliczność, że wniosek został złożony przez wnioskodawców B. G. i w tym zakresie mógł być przedmiotem rozpoznania organ stwierdził, że decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2009 r. odnosi się tylko do tej części orzeczenia o wywłaszczeniu, która dotyczy zakresu objętego wnioskiem spadkobierców B. G. Wynika to z samej treści decyzji jak i jej uzasadnienia.

Organ uznał także za niezasadny zarzut istnienia negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji z powodu ustalenia na przedmiotowej nieruchomości lokalizacji inwestycji celu publicznego, określonej decyzją Prezydenta W z dnia [...] czerwca 2006 r. Stwierdzenie bowiem nieważności orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1954 r. nie pociąga za sobą konieczności stwierdzenia nieważności ww. decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Orzeczenie dotyczy sfery własności przedmiotowej nieruchomości, a nie dopuszczalności realizacji na niej inwestycji celu publicznego.

Dodał, że zgromadzony w sprawie materiał może jednak świadczyć o tym, iż nieruchomość w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia stanowiła gospodarstwo rolne. Jednakże nie wynika z akt sprawy, aby wnioskodawca wywłaszczenia zaproponował B. G. nieruchomość zamienną. Wyraził on jedynie gotowość zawarcia umowy kupna za cenę, która miała zostać określona na podstawie art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Zakłady Mechaniczne nie wypełniły nałożonego na nie obowiązku zaproponowania nieruchomości zamiennej.

Skargę na powyższą decyzję wniosło Miasto W. zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 8 ust. 4 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U z 1952 r., Nr 4, poz. 31) w zw. z art. 156 § 1 kpa – poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że działanie organu polegające na rozpoczęciu procedury wywłaszczeniowej bez uprzedniego wezwania przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych właścicieli nieruchomości do zawarcia umowy sprzedaży za cenę określoną na podstawie art. 28 ww. dekretu, stanowiło rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu, pomimo tego, że samo orzeczenie zostało wydane po wezwaniu, o którym mowa w tym przepisie.

Podniosło także zarzut naruszenia prawa procesowego:

- art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że działanie organu polegające na rozpoczęciu procedury wywłaszczeniowej, bez uprzedniego wezwania - stosownie do art. 8 ust. 4 dekretu z 26 kwietnia 1949 – przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych właścicieli nieruchomości do zawarcia umowy sprzedaży, za cenę określoną na podstawie art. 28 ww. aktu stanowiło rażące naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem jej nieważności i uznanie, że okoliczność bycia właścicielem przedmiotowej nieruchomości przez W. oraz fakt, iż na terenie tej nieruchomości znajdują się w chwili obecnej budynki szkolne - nie stanowi nieodwracalnych skutków prawnych.

- art. 7 kpa – poprzez niewyjaśnienie, czy treść orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1954 nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. byłaby inna, gdyby nie doszło do uchybienia art. 8 ust. 4 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

W związku z czym skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją orzeczenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi Infrastruktury.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca ustosunkowała się do twierdzeń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż stosownie do przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. procedura wywłaszczeniowa dotknięta była brakiem formalnym. Brak ten polegał na wezwaniu właścicieli do zawarcia umowy sprzedaży za cenę określoną w art. 28 ww. dekretu - po dacie wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, co stanowi spełnienie przesłanki rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zdaniem skarżącego jest to za daleko idąca wykładnia rozszerzająca tej podstawy stwierdzenia nieważności. Uchybienie bowiem jakiego dopuścił się organ nie skutkowało tym, że gdyby dochował terminu to treść orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1954 r. byłaby inna. Właściciele wywłaszczonej nieruchomości nie wykazali woli zawarcia umowy sprzedaży za cenę określoną na podstawie art. 28 ww. dekretu. Wezwanie miało jedynie służyć uproszczeniu, przyspieszeniu, odformalizowaniu postępowania. Powinien być zatem uwzględniony fakt, iż Zakłady Mechaniczne [...] wystąpiły z wezwaniem do zawarcia umowy sprzedaży, jednakże nie doszło do zawarcia umowy. Z tych względów nie sposób przyjąć, że brak dochowania wymogu formalnego stanowił rażące naruszenie prawa.

Dodała, iż nie sposób podzielić stanowiska, jakoby z faktu, że nieruchomość stanowi własność W., można wywodzić brak nieodwracalnych skutków prawnych, wywołanych zaskarżonym orzeczeniem z 1954 r. Zauważyć należy, że na przedmiotowej nieruchomość posadowiony jest budynek [...], gospodarczy oraz cześć budynku szkoły. Oznacza to, że w stosunku do działki nr [...] istnieją w chwili obecnej przesłanki negatywne stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, bowiem na działce nr 160 ustalono lokalizację inwestycji celu publicznego dla inwestycji podlegającej na budowie budynku [...] i [....]. Jak stanowi art. 53 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) nie stwierdza się nieważności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 12 miesięcy. Nie uchyla się decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego w przypadku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 4 kpa, jeżeli upłynęło 12 miesięcy od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia. Wskazując na powyższe skarżący stwierdził, że w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej działkę [...] zachodzi do chwili obecnej przesłanka negatywna stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu, wskazana w treści art. 156 § 2 kpa in fine – bowiem skutki prawne decyzji lokalizacyjnej – mają charakter nieodwracalnych.

Skarżący dodał, że niewątpliwie stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1954 r. doprowadzi do zmian w sferze własności omawianej nieruchomości. Z uwagi na brak możliwości wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego z całą pewnością ma miejsce nieodwracalność skutków prawnych, o których mowa w art. 156 § 2 kpa.

Prezydent W. zarzucił też, iż decyzja z dnia [...] lutego 2009 r., odnosi się tylko do tej części orzeczenia o wywłaszczeniu, która dotyczy zakresu objętego wnioskiem spadkobierców B. G.. Przyznał, że faktycznie z treści uzasadnienia decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. wynika, że przedmiotem postępowania był pkt 2, niemniej jednak w rozstrzygnięciu decyzji Minister Infrastruktury stwierdził nieważność ww. orzeczenia Prezydium. Zatem organ orzekł o całym orzeczeniu, a postępowanie winno ograniczać się jedynie do działki o numerze [...].

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Następnie Miasto W. złożyło pismo z dnia 18 czerwca 2010 r. zatytułowane "Załącznik do protokołu rozprawy z dnia 11 czerwca 2010 r." - w którym podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt także z powodów, które w skardze nie zostały podniesione a stanowią o wydaniu aktu z naruszeniem prawa.

Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja w swej istocie nie narusza prawa.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1954 r. nr [...]. Tym ostatnim orzeczeniem na podstawie art. 21 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnej dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) orzeczono o wywłaszczeniu, m.in. nieruchomości należącej do B. G. o powierzchni [...] m 2 i odszkodowaniu za dokonane wywłaszczenie.

Rozpatrując niniejszą sprawę podkreślić należy, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma charakter nadzwyczajny, a jego celem jest wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu administracyjnego dotkniętego kwalifikowaną wadą nieważności. Organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie w trybie nieważnościowym, posiada natomiast jedynie uprawnienia kasacyjne. Rozstrzyga on tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanego orzeczenia - przesłanek z art. 156 § 1 kpa. Za rażące naruszenie prawa w dotychczasowym orzecznictwie oraz w doktrynie przyjmuje się takie naruszenie prawa, kiedy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

W niniejszej sprawie organy uznały, że kwestionowane orzeczenie dotknięte jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa uznając, że Zakłady Mechaniczne [...] nie wypełniły nałożonego na nie obowiązku zaproponowania nieruchomości zamiennej za wnioskowane do wywłaszczenia gospodarstwo rolne, przez co rażąco naruszyły przepis art. 8 ust 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Natomiast z akt administracyjnych sprawy wynika, że Zakłady Mechaniczne [...] dysponowały ww. nieruchomością jeszcze przed wywłaszczeniem, o czym świadczy protokół spisany w dniu 4 kwietnia 1951 r. Stwierdza on, iż "nieruchomość oznaczona na planie Nr [...] stanowi plac o powierzchni [...] h. Własność B. G.. Nieruchomość powyższa zajęta została przez Zakłady Mechaniczne [...], na której wybudowano bazę przedsiębiorstwa budowlanego. Teren przed zajęciem był nieopisany". Oznacza to, że przedmiotowa nieruchomość przed dniem wywłaszczenia znajdowała się już we władaniu podmiotu wywłaszczającego. Nie mogła zatem podlegać wywłaszczeniu, bowiem zgodnie art. 4 ust. 1 ww. dekretu z 1949 r. jeżeli wykonawcy planów nie mogą uzyskać nieruchomości w trybie określonym w art. 3, wówczas uprawnieni są do nabycia nieruchomości, bez których plan nie może być wykonany, od osób fizycznych i prawnych, nie wymienionych w art. 2.

Wydane orzeczenie rażąco naruszyło więc art. 4 ust. 1 ww. dekretu, bowiem przedmiotowa nie musiała zostać uzyskana jako, że znajdowała się już we władaniu Zakładów Mechanicznych [...] i to na 3 lata przed wydaniem rozstrzygnięcia wywłaszczeniowego. Przy czym - co wymaga podkreślenia - Zakłady dokonały już na nim inwestycji – przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego.

Ponadto z okoliczności władania wywłaszczonym gruntem przed 4 kwietnia 1951 r. i realizowania na nim inwestycji - wynika także fakt, że skoro był on w posiadaniu Zakładów Mechanicznych [...] oraz wybudowano na nim bazę przedsiębiorstwa [...], to nie mógł wchodzić jednocześnie w skład gospodarstwa rolnego osoby wywłaszczanej. Organ nie musiał zatem wypełniać ustawowego wymogu zaproponowania gospodarstwa zamiennego.

W świetle powyższego Sąd nie mógł więc uznać - za Ministrem Infrastruktury - że fakt uchybienia obowiązkowi zaproponowania nieruchomości zamiennej stanowił rażące naruszenie art. 30 ust. 1 dekretu z 1949 r. stanowiącego, że wezwanie powinno zawierać ponadto wyrażenie gotowości zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skarżącego, iż nie stanowi rażącego naruszenia prawa okoliczność, że Zakłady Mechaniczne [...] wystąpiły z ofertą nabycia nieruchomości po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego - a ponadto, że nie stanowi takiego naruszenia niekonkretne wskazanie ceny za wywłaszczaną nieruchomość, Sąd przychylił się do takiego stanowiska.

W powołanej przez organ orzekający w swoich decyzjach uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt OPS 2/08 Sąd ten stwierdził - a skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ten pogląd - iż w wezwaniu właściciela do odstąpienia nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., wykonawca narodowych planów gospodarczych był zobowiązany wskazać cenę konkretnie określoną, zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Określenie jednak ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu, przez odesłanie do art. 28 tego aktu nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Dlatego, przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd zgodził się z ustaleniem zaskarżonej decyzji, że zaproponowanie odstąpienia nieruchomości bez wskazania konkretnej ceny, a jedynie poinformowania o sposobie jej ustalenia, tj. o art. 28 dekretu nie stanowiło rażącego naruszenie prawa.

Ponadto zgodnie z ust. 1 art. 8 ww. dekretu wykonawca narodowych planów gospodarczych, który uzyskał zezwolenie, przewidziane w art. 5, obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, by odstąpił mu tę nieruchomość za cenę, określoną na podstawie art. 28.

Wezwanie o dobrowolne odstąpienie nieruchomości powinno więc co do zasady nastąpić przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, jednakże jego wystosowanie już po obwieszczeniu w tym przedmiocie - nie może w niniejszej sprawie implikować stwierdzenia nieważności orzeczenia. Wynika to z faktu, iż zaproponowanie ceny odstąpienia nieruchomości nastąpiło kilka dni po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, które następnie toczyło się jeszcze przez 3 lata. Osoby wywłaszczane miały więc możliwość skorzystania ze złożonej im propozycji.

Reasumując należy stwierdzić, że co prawda w uzasadnieniu swojej decyzji organ działający w pierwszej i drugiej instancji błędnie wskazał przesłanki stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1954 r., jednakże stwierdzone przez Sąd uchybienia - nie miały jednak wpływu na wynik sprawy i nie skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. p.p.s.a.

Kontrolowane bowiem w trybie nadzorczym orzeczenie z 1954 r. rażąco naruszyło art. 4 ust. 1 ww. dekretu, a co z tego wynika dotknięte było wadą o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zatem, mimo wadliwego uzasadnienia, rozstrzygnięcie Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymujące w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. odpowiadało prawu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.