Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 25/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy T decyzją z dnia 30 września 2021 r., znak: [...] odmówił przyznania skarżącemu T. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wnioskowanego w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tj. matką M. P., z uwagi na brak możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności.

W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 listopada 2021 r. znak: [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem Kolegium stanowisko organu I instancji jest nieprawidłowe i wynika z błędnie przeprowadzonej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym w szczególności art. 17 ust. 1b tej ustawy. Przepis ten stanowił przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 (Dz. U. z 23 października 2014 r. poz. 1443) stwierdził, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyrok ten jest tzw. wyrokiem zakresowym, na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje", którego skutkiem jest zmiana zastosowania art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie treści w nim ujętej. W obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne zatem oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku.

Następnie SKO wyjaśniło, że ze zgromadzonych w sprawie wywiadów środowiskowych wynikało, że osobami zobowiązanymi do alimentacji względem M. P. są dzieci: S. T., B. P. i T. P. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego względem S. T. wynikało wprost, że mieszka ona w N w związku z czym nie ma możliwości włączyć się w systematyczną opiekę nad matką. Ponadto ustalono, że S. T. nie posiada stałego źródła dochodu, jest zarejestrowana w [...] Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, a jej jedyny dochód pochodzi z prac dorywczych, sezonowych. Z wywiadu przeprowadzonego względem M. P. i skarżącego wynikało, że skarżący sprawuje stałą opiekę nad matką, będącą osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Ponadto ustalono, że M. P. choruje na cukrzycę, nadciśnienie, ma problemy z kręgosłupem i stawami oraz nie porusza się samodzielnie, tj. wyłącznie za pomocą drugiej osoby lub chodzika. Kolejno ustalono, że skarżący jest kawalerem oraz posiada status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku (od 2 lipca 2021 r.), a przez ostatnie 5 lat pracował zawodowo w Niemczech. Zgodnie z jego oświadczeniem sprawuje on stałą, nieprzerwaną opiekę nad matką, pomagając jej we wszystkich czynnościach obsługowych oraz podając posiłki, lekarstwa i wykonując wszystkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz załatwianiem spraw urzędowych. Podczas wywiadu stwierdzono również, że pod tym samym adresem zamieszkuje brat skarżącego B. P., który pracuje zawodowo i zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego, w związku z czym nie jest on w stanie opiekować się matką.

W ocenie organu odwoławczego w realiach przedmiotowej sprawy, brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a koniecznością opieki nad osobą wymagająca opieki, albowiem opieka skarżącego nie ma charakteru tego rodzaju, ażeby zmuszała go do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej lub też pracy na gospodarstwie rolnym. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego względem brata – B. P. wynika wprost, że B. P., zamieszkały pod tym samym adresem co M. P. (deklarujący jednak prowadzenie oddzielnego gospodarstwa domowego) samodzielnie opiekował się matką M. P. w czasie, kiedy skarżący pracował zawodowo w Niemczech, z zastrzeżeniem, że M. P. nie miała wymagać wówczas takiej opieki jak obecnie. Kolejno z treści wywiadu wynikało, że B. P. pracuje zawodowo od ok. 30 lat (obecnie w Zakładzie Gospodarki Komunalnej w T) oraz zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego. W związku z powyższym w sposób bezsprzeczny B. P. z powodzeniem łączył pracę zawodową, pracę w gospodarstwie rolnym i opiekę nad matką M. P. Kolegium podkreśliło, że z akt sprawy nie wynika w żaden sposób, jakoby stan zdrowia M. P. (wbrew twierdzeniu B. P.) uległ jakiemukolwiek pogorszeniu od 2021 r., tj. od kiedy opiekę nad matką przejął skarżący. Kolejno z akt sprawy wynika bezspornie, że skarżący przez ostatnie 5 lat pracował zawodowo w Niemczech, a obecnie, tj. od 2 lipca 2021 r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w L jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W związku z powyższym, w stanie faktycznym sprawy przez ostatnie 5 lat opiekę nad M. P. wykonywał jej syn B. P., który skutecznie łączył opiekę i pracę zawodową oraz pracę w gospodarstwie rolnym, a od kilku miesięcy opiekę tą sprawuje wyłącznie skarżący z jednoczesnym zastrzeżeniem, że nie odnotowano jakiejkolwiek zmiany stanu zdrowia M. P. Kolegium zwróciło uwagę, że skarżący przedłożył do wniosku orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 4 lutego 2020 r. z którego wynikało, że M. P. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, a z akt sprawy wynikało, że względem M. P. wydano przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L orzeczenie z dnia 19 kwietnia 2010 r. przyznające M. P. znaczny stopień niepełnosprawności, które orzeczenie wygasło w dniu 30 kwietnia 2013 r., a wniosku o wydanie kolejnego orzeczenia nie złożono. SKO podkreśliło również, że wskazane przez skarżącego czynności w zakresie związanym z pomocą w prowadzeniu gospodarstwa domowego nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności, są to bowiem typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu.

Mając na uwadze powyższe, organ przyjął, że wskazany przez skarżącego zakres opieki sprawowanej nad M. P. jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Organ wskazał przy tym, że w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo realizowane są również usługi opiekuńcze, które mają na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą po to, aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub mógł podjąć pracę w ograniczonym zakresie czasowym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO z dnia 19 listopada 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy T z dnia 30 września 2021 r. odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką.

Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji były przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei w myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy, Kolegium słusznie wskazało, że stanowisko organu I instancji w zakresie art. 17 ust. 1b ustawy jest nieprawidłowe i wynika z błędnie przeprowadzonej jego wykładni. W obecnej sytuacji prawnej bowiem nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. Wobec powyższego, moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy.

Organ odwoławczy prawidłowo przyjął także, że w sprawie nie zostały spełnione pozostałe przesłanki przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze ww. art. 17 ust. 1 ustawy, wyjaśnić należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie pielęgnacyjne ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21).

Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13).

Jak wynika z akt sprawy, w tym z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, skarżący (rok ur. 1966, z zawodu mechanik samochodowy, współwłaściciel połowy gospodarstwa rolnego i domu) prowadzi z matką wspólne gospodarstwo domowe, jedynym źródłem ich dochodu jest emerytura matki, sprawuje stałą opiekę nad matką. Jest ona osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, choruje na cukrzycę, nadciśnienie, ma problemy z kręgosłupem i stawami oraz nie porusza się samodzielnie, tj. wyłącznie za pomocą drugiej osoby lub chodzika. Ponadto z poczynionych ustaleń wynika, że skarżący jest kawalerem, posiada status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku (od 2 lipca 2021 r.), a przez ostatnie 5 lat pracował zawodowo w Niemczech. Zgodnie z jego oświadczeniem sprawuje on stałą, nieprzerwaną opiekę nad matką, pomagając jej we wszystkich czynnościach samoobsługowych (m.in. wstać z łózka, ubrać się, uczesać, przejść do toalety) oraz przygotowując i podając posiłki, lekarstwa i wykonując wszystkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz załatwianiem spraw urzędowych.

Mając na uwadze powyższe, prawidłowo organ uznał, że wskazane przez skarżącego czynności w zakresie związanym z pomocą w prowadzeniu gospodarstwa domowego nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności, są to bowiem typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Co więcej, powyższe potwierdza wywiad środowiskowy przeprowadzony z bratem skarżącego B. P. zamieszkującym pod tym samym adres co skarżący i matka. Z wywiadu tego wynika bowiem, że ww. był w stanie skutecznie łączyć opiekę nad matką z pracą zawodową oraz z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Wprawdzie w wywiadzie środowiskowym brat skarżącego wskazał, że matka "nie wymagała wówczas takiej opieki jak obecnie", jednakże z akt sprawy nie wynika, aby stan zdrowia ww. uległ jakiemukolwiek pogorszeniu od 2021 r., kiedy to opiekę przejął skarżący.

W konsekwencji, nie sposób przyjąć, aby czynności, jakie skarżący wykonuje opiekując się matką, powodowały brak możliwości podjęcia zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wskazane czynności są bowiem – jak już wyżej podkreślano - zwykłymi czynnościami życia codziennego.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie można także pominąć, że matka skarżącego posiada jeszcze dwójkę dzieci zobowiązanych do alimentacji – S. T.oraz wskazywanego powyżej B. P., a zatem rodzeństwo może i powinno wspólnie realizować obowiązek alimentacyjny.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Sąd w składzie orzekającym podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, iż wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, a także wiek połączony ze stopniem zniedołężnienia, który obiektywnie nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki, ale jej nie uniemożliwiają. Nie można przy tym stracić z pola widzenia, że brat skarżącego mieszka w pod tym samym adresem, co skarżący i matka, a siostra jest osoba bezrobotną.

Trzeba mieć na względzie również i tę okoliczność, że świadczenie alimentacyjne nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych.

W konsekwencji powyższego, nie sposób przyjąć, aby w przedmiotowej sprawie istniały jakiekolwiek obiektywne przeszkody w odniesieniu do rodzeństwa skarżącego w wywiązywaniu się przez nich ze swoich obowiązków alimentacyjnych.

Prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad matką. Zarzuty skargi w tym względzie są nieuzasadnione. Podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki skarżącego i konieczności pomocy przez syna (do czego zresztą jest zobowiązany zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym), jednakże samo sprawowanie opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Reasumując, zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Z tych to powodów Sąd doszedł do wniosku, że Kolegium w zaskarżonej decyzji, a wbrew zarzutom skargi, w sposób prawidłowy dokonało wykładni art. 17 ust. 1 ustawy.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.