Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 703/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Skrzycka - Pilch (spr.) Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Protokolant: Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 czerwca 2005 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 26 kwietnia 2005 r. nr [...].


UZASADNIENIE

II SA/Gd 703/05

UZASADNIENIE

Decyzja z dnia 26 kwietnia 2005 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 7 pkt 2-15, art. 8 ust 1, art. 39 ust 1 i 2, art. 106 ust 1 i 4 oraz art. 107 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) Kierownik Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania A. J. zasiłku celowego z przeznaczeniem na oplacanie energii elektrycznej.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że zgodnie z art. 7 ustawy pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: 1) ubóstwa; 2) sieroctwa; 3) bezdomności; 4) bezrobocia; 5) niepełnosprawności; 6) długotrwałej lub ciężkiej choroby; 7) przemocy w rodzinie; 8) potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności; 9) bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych; 10) braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze; 11) trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy; 12) trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego; 13) alkoholizmu lub narkomanii; 14) zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej; 15) klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Ponadto art. 8 ust 1 pkt 1 ustawy stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, przy czym zgodnie z ust 3 tego przepisu za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust 1 i 2 ustawy).

Organ wskazał, że na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że A. J. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i osiąga łączny dochód w wysokości 717,09 zł. miesięcznie (rentę w wysokości 572,84 zł. oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 144,25 zł.). Kwota ta przekracza kryterium dochodowe wskazane w przepisach prawa, dlatego tez organ odmówił przyznania mu wnioskowanego świadczenia.

Odwołanie od tej decyzji wniósł A. J. wskazując, iż jest rencistą I grupy, zamieszkuje w 20 metrowym pokoju, który ogrzewany jest grzejnikiem elektryczno - olejowym. Wywodził, iż nie stać go na opłacenie kosztów tego ogrzewania, gdyż uzyskiwany przez niego dochód nie starcza mu nawet na leki.

Nie uwzględniając zarzutów tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 czerwca 2005 r., Nr [...], na podstawie art. 8 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, ponawiając argumentacje faktyczna i prawna zawartą w jego uzasadnieniu.

Ponadto Kolegium wskazało, ze ustawodawca przewidział w prawdzie możliwość przyznania świadczenia z pomocy społecznej osobie przekraczającej kryterium dochodowe w szczególnie uzasadnionych przypadkach, jednakże jest to świadczenie o charakterze fakultatywnym i jego przyznanie zależy między innymi od możliwości finansowych Ośrodka pomocy Społecznej.

A. J. wniósł skargę na tę decyzje do Sądu, w której wskazał, że prosił o jednorazową pomoc, z uwagi na jego niezwykle trudną sytuację finansową i zdrowotną. Wskazywał, że do tej pory nie otrzymywał pomocy "od państwa".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Rozstrzygnięcia te mają charakter uznaniowy, co oznacza, że organy administracji mają możliwość wyboru treści rozstrzygnięcia zależnie od okoliczności sprawy i posiadanych środków na zaspokojenie potrzeb osoby uprawnionej do uzyskania pomocy. Jednakże uznaniowość nie może prowadzić do dowolności rozstrzygnięć. Rozstrzygnięcie sprawy winno się opierać na wszechstronnym i wnikliwym wyjaśnieniu i rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, zaś decyzja powinna być wyczerpująco uzasadniona. Działanie bowiem organu w granicach uznania administracyjnego wymaga szerszego uzasadnienia, gdyż jego treść powinna wskazywać dlaczego to, a nie inne rozwiązanie zostało wybrane.

W przedmiotowej sprawie, jak wynika z uzasadnień decyzji organów obu instancji, kwestia przyznania świadczenia ze względu na szczególnie uzasadniony przypadek nie była w ogóle wzięta pod uwagę przez organy administracji. Organ drugiej instancji jedynie zdawkowo (jednym zdaniem) wskazał, iż ustawodawca dopuszcza taką możliwość, jednakże jest ona uzależniona od środków finansowych Ośrodka.

Jak wynika z treści skargi oraz z tego co można wywnioskować z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, skarżący znalazł się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej, co jednak nie znajduje żadnego odzwierciedlenia w aktach administracyjnych i utrudnia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. W przypadku z jakim mam do czynienia w niniejszej sprawie organy administracji traktują pewien etap postępowania jako oczywisty i dobrze im znany, a zatem nie wymagający odzwierciedlenia w aktach. Tym samym nie doszło do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. nie rozważono i nie wskazano w uzasadnieniu decyzji dlaczego nie przyznano skarżącemu świadczenia na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej, z uwzględnieniem posiadanych środków na cele pomocy społecznej.

Organ odwoławczy wskazał kwestię bardzo ograniczonych środków finansowych. Wobec tego okoliczność dotycząca ograniczonych możliwości płatniczych organu pomocy społecznej powinna jednoznacznie wynikać z ustaleń czynionych w wydawanej przez niego decyzji. Samo stwierdzenie braku takich środków jest niewystarczające, bowiem organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w takim stopniu, ażeby należycie ustalić stan faktyczny, tj. zgodnie z rzeczywistością (art. 7 i 77 k.p.a.). Powyższy obowiązek dotyczy zatem nie tylko ustalenia przesłanek, jakie powinna spełniać osoba zainteresowana w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej, ażeby przyznać jej świadczenie, ale również i postępowania wyjaśniającego dotyczącego pozostałych okoliczności, decydujących o odmowie przyznania pomocy. Ustalenie organów, że Ośrodek Pomocy Społecznej nie dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi na wypłatę świadczeń o charakterze fakultatywnym, nie znalazło potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy i jest jedynie ogólnikowym stwierdzeniem bez jakiegokolwiek poparcia dowodowego.

Wadliwe uzasadnienie decyzji stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., gdyż w konsekwencji organ nie wskazał dowodów, na podstawie których ustalił fakty, będące podstawą rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.).

Zatem w przedmiotowej sprawie zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do należytego zebrania materiału dowodowego oraz wady uzasadnienia uchybiają przepisom postępowania administracyjnego, co skutkuje wadliwością decyzji, mogącą mieć wpływ na wynik sprawy. W sprawie decyzje organów obu instancji wydano z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.