Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 405/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119a
journal: Dz.U. 2013 poz 1232
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Sędzia NSA Halina Kremis Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Boaro po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 września 2014 r. sprawy ze skargi Parafii A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze we W. z dnia 11 marca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego do środowiska z terenu kościoła oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent W. decyzją z dnia 22 stycznia 2014 r. znak: [...], ustalił dla Parafii A. we W. (dalej także powoływana jako: "Parafia"), dopuszczalny poziom hałasu emitowanego do środowiska z terenu kościoła, zlokalizowanego przy ul. P. [...] we W., wyrażony równoważnym poziomem dźwięku w odniesieniu dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej w następujący sposób: 1) dla pory dnia w godz. 6.00 - 22.00 - 50 dB L Aeq D w przedziale odniesienia równemu 8 najmniej korzystnym godzinom dnia kolejno po sobie następującym; 2) dla pory nocy w godz. 22.00 - 6.00 - 40 dB L Aeq N.

W uzasadnieniu organ wskazał, że pomiary hałasu wykonane w dniu 13 października 2013 r. w godzinach 10.30 -11.00 - przed niedzielną mszą o godzinie 11.00 przez D. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska we W. – dalej: DWIOŚ, wykazały przekroczenia wartości dopuszczalnych. Średni równoważny poziom dźwięku, emitowany do środowiska w punkcie pomiarowym P1 podczas bicia dzwonów kościelnych kształtował się w porze dziennej na poziomie 66,7 dB. Stwierdzono, że głównym źródłem hałasu emitowanego do środowiska są trzy dzwony kościelne uruchamiane automatycznie pół godziny przed każdą mszą, tj. od poniedziałku do soboty o godzinie 12.00 i 17.30, natomiast w niedziele o następujących godzinach: 7.30, 9.00, 10.30, 11.45 i 17.30. Czas jednokrotnego bicia dzwonów to 3 minuty. Zgodnie z normą PN-ISO 1996-2:1999/A:2002 dźwięk wytwarzany przez dzwony kościelne zaliczany jest do dźwięków o typowej impulsowości.

Po otrzymaniu od DWIOŚ wystąpienia nr [...] wraz ze sprawozdaniem nr [...] z dnia 14 października 2013 r., z kontrolnych pomiarów poziomu dźwięku przenikającego do środowiska od dzwonów kościelnych parafii, Prezydent W. działając w trybie art. 115 a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm., dalej: u.p.o.ś.) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu. Zawiadomieniem z 30 października 2013 r. poinformowano Parafię o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz zgłoszenia wniosków i uwag. Ponadto wezwaniem z tego samego dnia zobowiązano stronę do złożenia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do terenu na którym zlokalizowana jest parafia oraz poinformowano o terminie przeprowadzenia wizji lokalnej na terenie kościoła. W dniu 2 grudnia 2013 r. przeprowadzono wizję lokalną w celu ustalenia czasu pracy i położenia źródeł hałasu oraz ustalenia funkcji terenów podlegających ochronie akustycznej. Obecny w trakcie oględzin ksiądz S. K. - proboszcz Parafii oświadczył, że dźwięk dzwonów informuje o terminie odprawianej mszy lub nabożeństwa pół godziny przed ich rozpoczęciem lub okazjonalnie, np. w czasie rezurekcji. Według proboszcza życzeniem parafian jest, by dzwony podkreślały miejsce świątyni i nawoływały do modlitwy. Dla niektórych parafian dzwony są folklorem miejsca zamieszkania.

Omawiając materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że stanowią ją przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska oraz przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 120, poz. 826). Stosownie do treści art. 112 u.p.o.ś. ochrona przed hałasem polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu akustycznego środowiska, w szczególności poprzez utrzymanie poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub co najmniej na tym poziomie oraz zmniejszeniu poziomu hałasu, co najmniej do dopuszczalnego, gdy nie jest on utrzymany. Ponadto w myśl art. 115a ust. 1 u.p.o.ś. w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych, pomiarów dokonanych przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu w środowisku. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu LAeq D lub LAeq N. Zgodnie z art. 3 pkt 6 u.p.o.ś. dzwony kościelne, będące źródłem emisji, uruchamiane w sposób automatyczny są instalacją w rozumieniu ww. przepisów. Ponadto w tym przypadku nie znajduje zastosowania przepis art. 156 ust. 2 u.p.o.ś., w myśl którego zakazu używania instalacji lub urządzeń nagłaśniających na publicznie dostępnych terenach miast, terenach zabudowanych oraz na terenach przeznaczonych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe nie stosuje się do uroczystości i imprez związanych z kultem religijnym. Automatyczne i regularne uruchamianie dzwonów kościelnych, będących źródłem ponadnormatywnej emisji nie następuje bowiem podczas uroczystości związanych z kultem religijnym. Dźwięk dzwonów informuje o mającej się odbyć mszy, pół godziny przed jej rozpoczęciem, nie jest więc elementem kultu religijnego.

Organ I instancji ustalił, że teren, na którym znajduje się chroniona przed hałasem zabudowa mieszkaniowa, narażona na oddziaływanie dzwonów kościelnych przy ul. Pawła Jasienicy 4-6, nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wobec powyższego - zgodnie z art. 113 ust. 2 pkt 1 u.p.o.ś., organ dokonał kwalifikacji przedmiotowego terenu z uwzględnieniem faktycznego jego zagospodarowania o wykorzystania oraz terenów sąsiednich, zgodnie z przepisem art. 115 u.p.o.ś. Ponadto, jak stanowi art. 114 ust. 2 u.p.o.ś., jeżeli teren może być zaliczony do kilku rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 u.p.o.ś., uznaje się, że dopuszczalne poziomy hałasu powinny być ustalone dla przeważającego rodzaju terenu. Na tę okoliczność przeprowadzono oględziny terenu i sporządzono w dniu 2 grudnia 2013 r. protokół oraz dokumentację fotograficzną terenu. Z tych ustaleń według organu I instancji wynika, że teren poddany oddziaływaniu źródeł hałasu należących do Parafii, a zarazem wymagający ochrony akustycznej, to teren, na którym w przeważającej części znajduje się zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. Zgodnie z tabelą 1 załącznika do rozporządzenia w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, dopuszczalne poziomy hałasu dla terenu zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wynoszą: 50 dB dla pory dnia (od 600 do 2200) i 40 dB dla pory nocy (od 2200 do 600). Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że zachodzą przesłanki do wydania decyzji ustalającej dopuszczalny poziom hałasu w środowisku.

Odwołanie od decyzji wniosła Parafia A. we W., działająca przez proboszcza. Strona zauważyła, że "z kontrolnych pomiarów poziomu dźwięku przenikającego do środowiska w trakcie bicia dzwonów ww. parafii, średni poziom tła akustycznego wynosi 51 dB. A zatem chcąc uzyskać orzeczone poziomy hałasu 50 dB w porze dnia, niemożliwe byłoby używanie dzwonów kościelnych (...)". Odwołująca się zastrzegła również, że "w porze nocnej dzwony nie są używane, a zatem decyzja ustalająca dopuszczalny poziom emitowanego dźwięku na poziomie 40 dB, nie ma uzasadnienia". Wniesiono o orzeczenie "technicznie uzasadnionych poziomów dźwięku emitowanego przez dzwony parafii, pamiętając o tym, że poziom emitowanego dźwięku z urządzenia, które ma być słyszane w pewnej odległości od źródła dźwięku nie może być niższy niż średni poziom tła akustycznego w danej okolicy".

Decyzją z dnia 11 marca 2014 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i odzwierciedla stan faktyczny sprawy.

W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło przepisy prawna regulujące zagadnienia związane z prawną ochroną przed hałasem. Wskazało, że podstawą wszczęcia postępowania w rozpatrywanej sprawie były przekazane organowi pierwszej instancji wystąpienie DWIOŚ z dnia 21 października 2013 r., nr [...] oraz sprawozdanie z kontrolnych pomiarów poziomu dźwięku przenikającego do środowiska z dnia 14 października 2013 r., nr [...]. Powyższe dokumenty wskazują że średni równoważny poziom dźwięku emitowanego do środowiska (w porze dnia) z terenu kościoła (podczas bicia dzwonów kościelnych) wyniósł 66,7 dB. Ponieważ dowód, na którym oparł się organ ochrony środowiska, został przeprowadzony przez wskazany w art. 115a ust. 1 u.p.o.ś. podmiot, a wynik pomiarów kontrolnych w przekonaniu tego organu przekroczył wartość normatywną, Kolegium za prawidłowe uznało zastosowanie regulacji przewidzianej w art. 115a ust. 1 u.p.o.ś. Powołując się na sprawozdanie z kontroli DWIOŚ – stanowiące środek dowodowy, o którym mowa w art. 76 § 1 k.p.a. tj. dokument urzędowy, Kolegium za bezsporne uznało, że w dacie kontroli emisja hałasu z terenu kościoła przekraczała dopuszczalne w tym względzie normy. Organ odwoławczy stwierdził również brak zastrzeżeń do przyjętych w zaskarżonej decyzji wielkości dopuszczalnych poziomów hałasu. Kolegium zauważyło, że o tym, czy teren należy do rodzajów terenów określonych w art. 113 ust. 2 pkt 1 u.p.o.ś. (w konsekwencji jaki obowiązuje standard jakości środowiska na danym terenie), decydują w pierwszej kolejności przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (wniosek a contrario z art. 115 u.p.o.ś.). W razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oceny takiej dokonuje się na podstawie faktycznego sposobu zagospodarowania i wykorzystywania terenu i terenów sąsiednich (wniosek z art. 115 u.p.o.ś.). W tym zakresie Kolegium wskazało, że kościół zlokalizowany jest na obszarze, dla którego brak jest ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że jest to obszar zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Obowiązujące na nim standardy jakości środowiska w zakresie emisji hałasu to, stosownie do rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Tabela I): 50 dB w porze dnia i 40 dB w porze nocy.

Odnosząc się do argumentów odwołania Kolegium wyjaśniło, że nie mogło - jak chciałaby tego strona - ustalić "technicznie uzasadnionych poziomów dźwięku emitowanego przez dzwony parafii", ponieważ wysokość możliwych do ustalenia poziomów hałasu, w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 115a u.p.o.ś., wynika wprost z przepisów prawa. Zgodnie bowiem z art. 115a ust. 3 u.p.o.ś. w decyzji, o której mowa w ust. 1, określa się dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem przy zastosowaniu wskaźników hałasu LAeq D i LAeq N w odniesieniu do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, na które oddziałuje zakład. Ustawodawca, w tym zakresie, nie pozostawił więc organom administracji żadnej dowolności. Z kolei dopuszczalny poziom hałasu dla rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 u.p.o.ś. szczegółowo określa rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku.

Ustosunkowując się natomiast do podniesionej w odwołaniu kwestii relacji wysokości tła akustycznego względem orzeczonych w decyzji dopuszczalnych poziomów hałasu organ odwoławczy zauważył, że poziom tła akustycznego z definicji musi być niezależny od zmierzonego poziomu hałasu emitowanego przez określoną instalację. W rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz. U. Nr 206, poz. 1291), wprost przyjęto, że tło akustyczne tworzą wszystkie dźwięki występujące w danym punkcie pomiarowym, które nie pochodzą z zakładu, instalacji, urządzeń aktualnie badanych. Dokonując pomiaru tła akustycznego, wyłącza się pojedyncze, sporadyczne dźwięki, których wpływ na pomiar hałasu z zakładu, instalacji czy urządzenia można wyeliminować przez chwilowe zatrzymanie procesu mierzenia lub analizę zarejestrowanego sygnału. W dalszej części organ II instancji wyjaśnił, że pomiar poziomu tła akustycznego przeprowadza się w sposób gwarantujący wyeliminowanie źródła hałasu będącego przedmiotem oceny, a mianowicie: w tych samych punktach pomiarowych, w których przeprowadza się pomiar hałasu emitowanego przez badane źródło, lecz po wyłączeniu źródła hałasu będącego przedmiotem oceny lub w przerwach pracy badanych źródeł; w sytuacji kiedy nie jest możliwe wyłączenie źródła hałasu, dopuszcza się przeprowadzenie pomiaru tła w innym miejscu, lecz porównywalnym do tego, w którym był usytuowany punkt pomiarowy hałasu emitowanego przez badane źródło, przykładowo w cieniu akustycznym najbliższego obiektu budowlanego lub przegrody terenowej. Ponadto powołując się na załącznik nr 6 do wskazanego rozporządzenia (zawierający metodyki wykonywania okresowych pomiarów hałasu w środowisku) organ II instancji wyjaśnił, że pomiary tła przeprowadza się w tym samym dniu, o tej samej porze doby i w podobnych warunkach meteorologicznych, w jakich wykonuje się pomiary poziomu emisji hałasu ze źródła. Innymi słowy, tło akustyczne pozostaje bez wpływu na ostatecznie ustalony przez organ kontrolny poziom hałasu emitowany przez dzwony kościelne.

Kolegium nie podzieliło również zarzutu strony co do bezpodstawnego ustalenia w zaskarżonej decyzji dopuszczalnego poziomu hałasu dla pory nocnej. Odwołując się do treści art. 115a ust. 1 u.p.o.ś. wskazano, że organ wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu po stwierdzeniu przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu. Za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu LAeq D lub LAeq N. Co istotne, w myśl art. 115a ust. 3 u.p.o.ś., w decyzji, o której mowa w ust. 1 (decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu), określa się dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem. Określenie dopuszczalnych poziomów hałasu (a nie dopuszczalnego poziomu hałasu) jest więc obligatoryjnym składnikiem decyzji, o której mowa w art. 115a ust. 1 u.p.o.ś. Dla jej wydania z kolei wystarczy już tylko przekroczenie jednego z powyższych wskaźników (LAeq D lub LAeq N). W rozpatrywanym przypadku pomiary wykonane w porze dnia wykazały przekroczenie pierwszego z wyżej wymienionych wskaźników, co oznacza, że organ pierwszej instancji był uprawniony do ustalenia dopuszczalnego poziomu hałasu zarówno dla pory dnia, jak i dla pory nocnej. Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyrok WSA z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 399/12).

W skardze do sądu administracyjnego Parafia A. zarzuciła Kolegium naruszenie: 1) art. 115a u.p.o.ś. poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą ustaleniem dopuszczalnych poziomów hałasu emitowanego do środowiska z terenu kościoła przy ul. P. [...] na poziomie 50 dB w porze dnia ( 6.00- 22.00) oraz na poziomie 40 dB w porze nocy (22.00- 6.00), podczas gdy tradycyjne, klasyczne (tj. nie elektroniczne) dzwony kościelne nie stanowią instalacji w rozumieniu art. 3 pkt 6 u.p.o.ś., zaś kościół nie jest zakładem w rozumieniu art. 3 pkt 48 u.p.o.ś.; 2) art. 3 pkt 6 u.p.o.ś. poprzez przyjęcie, że tradycyjne, klasyczne dzwony kościelne stanowią "instalację" w rozumieniu tego przepisu; 3) art. 3 pkt 48 u.p.o.ś. poprzez przyjęcie, że kościół jest "zakładem" w rozumieniu art. 3 pkt 48 u.p.o.ś.; 4) art. 156 ust. 1 i ust. 2 u.p.o.ś. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, że dźwięk tradycyjnych dzwonów kościoła nie stanowi elementu kultu religijnego towarzyszącego uroczystościom religijnym - podczas gdy w rzeczywistości dźwięk dzwonów kościelnych stanowi element kultu religijnego towarzyszącego uroczystościom religijnym, a nadto w polskiej kulturze o chrześcijańskich korzeniach dźwięk dzwonów kościelnych powiązany jest z normalnym funkcjonowaniem miejsc kultu religijnego, jakim są kościoły w Polsce; 5) przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody - załącznika nr 7 "Metodyka referencyjna wykonywania okresowych pomiarów hałasu impulsowego w środowisku pochodzącego od instalacji lub urządzeń", poprzez oparcie ustaleń stanu faktycznego sprawy na wynikach pomiarów poziomu hałasu wykonanych niezgodnie z przepisami u.p.o.ś.; 7) art. 5 i art. 8 ust. 1 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisanego w Warszawie w dniu 28 lipca 1993 r. (Dz.U.1998.51.318), poprzez uznanie skarżącej za "zakład" w rozumieniu art. 3 pkt 6 u.p.o.ś., zaś tradycyjne, klasyczne dzwony kościelne za "instalację" w rozumieniu art. 3 pkt 48 u.p.o.ś., a w konsekwencji poprzez faktyczne ograniczenie swobody i wolności sprawowania kultu religijnego.

Ponadto reprezentujący Parafię pełnomocnik zarzucił organowi II instancji naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 7., art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.c. poprzez: błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w/w przepisów prawa materialnego; brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony; niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności poprzez wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia dla skarżącej dopuszczalnych poziomów hałasu emitowanego do środowiska na podstawie jednorazowych pomiarów dźwięku; nienależyte uzasadnienie zaskarżonych decyzji z uwagi na zawarcie w nich zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego zdaniem organu I i II instancji dzwony kościelne stanowią instalację w rozumieniu art. 3 pkt. 6 u.p.o.ś., co w konsekwencji przesądziło o możliwości zastosowania art. 115 a u.p.o.ś.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji w całości. Z ostrożności procesowej, w przypadku uznania przez Sąd, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej powoływanej jako u.p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c u.p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.).

Ponadto badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny czyni to w określonej kolejności. Stwierdzenie istnienia danego typu wad decyzji może bowiem eliminować potrzebę ustalania innych wad, co ma niewątpliwy wpływ na racjonalizację działalności kontrolnej sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności Sąd bada ewentualne istnienie wad powodujących nieważność decyzji. Następnie kontroluje przestrzeganie przez organ administracji przepisów o postępowaniu administracyjnym (w zakresie określonym postanowieniami art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i lit. c) u.p.p.s.a.). Dopiero w ostatniej kolejności kontrolowane jest przestrzeganie przez organy administracyjne norm prawa materialnego (por. T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 460 - 461).

Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 u.p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa.

Rozpoczynając rozważania wskazać należy, iż zgodnie art. 112 u.p.o.ś. ochrona przed hałasem polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu akustycznego środowiska, w szczególności poprzez:

1) utrzymanie poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub co najmniej na tym poziomie;

2) zmniejszanie poziomu hałasu co najmniej do dopuszczalnego, gdy nie jest on dotrzymany.

Art. 115a ust. 1 u.p.o.ś. stanowi, że w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych, pomiarów dokonanych przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu; za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu LAeq D lub LAeq N. W decyzji, o której mowa w ust. 1, określa się dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem przy zastosowaniu wskaźników hałasu LAeq D i LAeq N w odniesieniu do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, na które oddziałuje zakład (art. 115a ust. 3 ustawy).

Rodzaje terenów chronionych przed hałasem, dla których ustala się w drodze decyzji dopuszczalne poziomy hałasu, określa art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy. Są to tereny przeznaczone: pod zabudowę mieszkaniową, pod szpitale i domy opieki społecznej, pod budynki związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, na cele uzdrowiskowe, na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, na cele mieszkaniowo-usługowe. Dla poszczególnych terenów, wymienionych w art. 113 ust. 1 pkt 1 u.p.o.ś., został określony w rozporządzeniu różny dopuszczalny poziom hałasu, dlatego też art. 114 ust. 1 u.p.o.ś. nakazuje, aby przy sporządzaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, różnicując tereny o różnych funkcjach lub różnych zasadach zagospodarowania, wskazać, które z nich należą do poszczególnych rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1. Jeżeli zaś teren może być zaliczony do kilku rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, uznaje się, że dopuszczalne poziomy hałasu powinny być ustalone jak dla przeważającego rodzaju terenu (art. 114 ust. 2 u.p.o.ś.). Z kolei, w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oceny, czy teren należy do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, właściwe organy dokonują na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tego i sąsiednich terenów, przy czym przepis art. 114 ust. 2 stosuje się odpowiednio.

Jak ustalono w toku postępowania przed organem I instancji, źródłem emitującym hałas, który negatywnie oddziałuje na tereny sąsiednie, są trzy dzwony kościelne, zlokalizowane na terenie kościoła przy ul. P. [...] we W. Sąd w pełni podziela stanowisko organu administracji wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia co do uwarunkowań prawnych zakwalifikowania powyższych dzwonów za instalację w rozumieniu u.p.o.ś.

Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 3 pkt 6 u.p.o.ś. instalacjami są: a) stacjonarne urządzenie techniczne, b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję". Instalacjami, w przedstawionym znaczeniu, będą zatem urządzenie techniczne lub zespół urządzeń technicznych. Trzeba od razu zauważyć, że ustawa - Prawo ochrony środowiska (art. 3 pkt 42 tej ustawy) wyodrębnia pojęcie "urządzenia", do których zalicza niestacjonarne urządzenia techniczne, w tym środki transportu. Cechą (czynnikiem) rozgraniczającym używane pojęcia "instalacji" i "urządzenia" jest ich stacjonarność lub jej brak. Jako instalację należy zakwalifikować wytworzone przez człowieka mechanizmy lub zespoły mechanizmów, przyrządy i maszyny, służące do wykonania określonych czynności, ułatwiające pracę lub wykonujące określoną pracę (por. Uniwersalny Słownik Języka Polskiego, PWN, 2006, str. 275).

W tym rozumieniu niewątpliwie dzwon kościelny jest wytworem człowieka, który jak sama przyznaje to strona skarżąca, jest uruchamiany automatycznie i regularnie celem informowania o terminie odprawianych nabożeństw.

Zgodzić się wobec tego należy z Kolegium, że mechanizm dzwonu odpowiada przedstawionemu wyżej opisowi, a tym samym emisja jego dźwięku będzie podlegała rygorom ustawy i przepisów wykonawczych na równi z emisją tego samego typu dźwięków przy użyciu urządzeń elektronicznych. Charakter pracy, rodzaj materiałów użytych do jego budowy, czy też sposób wprawiania instalacji w ruch wywołujący emisję dźwięku, nie mogą bowiem samodzielnie przesądzić o wyłączeniu urządzenia z kategorii instalacji zdefiniowanej w art. w art. 3 pkt 6 u.p.o.ś.

Także fakt, że kościół wraz z znajdującym się dzwonami niema charakteru przemysłowego lub gospodarczego nie stanowi przeszkody dla uznania dzwonów kościelnych za instalację w rozumieniu art. 3 pkt 6 u.p.o.ś., zaś kościoła za zakład w rozumieniu art. 3 pkt 48 u.p.o.ś. Zakładem, w rozumieniu tego przepisu jest jedna lub kilka instalacji wraz z terenem, do którego prowadzący instalacje posiada tytuł prawny, oraz znajdujące się na nim urządzenia. Charakter budynku nie ma w tej sprawie znaczenia prawnego. Na tej samej zasadzie traktuje się za zakład lokale rozrywkowe i przyjmuje się, że instalacją jest działające w nich nagłośnienie (vide: wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 15 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 341/09 oraz WSA z Łodzi z dnia 17 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 299/13). Biorąc bowiem pod uwagę cele ustawy sformułowane w przepisie art. 6 u.p.o.ś., chodzi tu o skuteczne podjęcie działań prewencyjnych mających wyeliminowanie lub ograniczenie negatywnego oddziaływania na środowisko, którego cechą jest specyficzne źródło immisji - urządzenie (zespół) techniczne negatywnie oddziaływujące na środowisko w stałym układzie przestrzennym, w stałym miejscu. Emitowany przez dzwony kościelne hałas nie stanowi także powszechnego korzystania ze środowiska w rozumieniu art. 2 ustaw. 2a u.p.o.ś., bowiem korzystanie ze środowiska (realizowane bez wykorzystania instalacji), będzie mogło być rozumiane jako powszechne, tylko wówczas, gdy będzie pozostawało w związku z zaspokojeniem potrzeb osobistych i gospodarstwa domowego, w tym wypoczynku i uprawiania sportu (art. 4 ust. 1 u.p.o.ś.).

Przyznać również należy rację stanowisku przyjętemu Kolegium, że w sprawie nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko skarżącej, odnośnie braku podstaw do zastosowania art. 115a u.p.o.ś. z uwagi na incydentalny charakter działań polegających na biciu kościelnych dzwonów. Należy wyjaśnić, że u.p.o.ś. wiąże wydanie decyzji na podstawie art. 115a u.p.o.ś. z działalnością zakładu, bez ograniczeń co do częstotliwości, z jaką następuje przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu. Już zatem jednokrotne naruszenie dopuszczalnego poziomu zobowiązuje organ do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 115a u.p.o.ś. (vide: wyrok NSA z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 370/13; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Po 909/10). Ponadto, skoro sama strona skarżąca stwierdza, dzwony używane są przed każdą mszą, to trudno uznać powstający z tym hałas za działalność incydentalną.

Również nie znajduje akceptacji argument odwołujący się do niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i braku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności poprzez wydanie decyzji na podstawie jednorazowych pomiarów dźwięku. W myśl art. 115a u.p.o.ś. dowody wskazujące na przekroczenie dopuszczalnych norm hałasu przeprowadzane są w ramach czynności kontrolnych jeszcze przed wszczęciem postępowania. To dopiero w oparciu o wyniki pomiarów dokonane przez podmioty wyszczególnione w tym przepisie i poza postępowaniem głównym w sprawie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu - organ wszczyna postępowanie w przedmiocie wydania decyzji z art. 115a ust. 1 u.p.o.ś. W niniejszej sprawie jak wynika ze sprawozdania nr S024/12 z dnia 14 października 2013 r. pomiarów dokonano w niedzielę w dniu 13 października 2013 r. w godzinach od 10.30 do 11.00 – przed nabożeństwem odprawianym o godzinie 11.00. Stwierdzono, że dzwony biją pół godziny przed mszą. Czas jednokrotnego bicia dzwonów wynosi 3 min. Za reprezentatywny czas w porze dziennej T=8 h przyjęto przedział czasowy w godzinach: 7:30-15:30. W tym przedziale czasowym dzwony biją czterokrotnie. W trakcie kontroli po zakończeniu bicia dzwonów dokonano pomiarów tła akustycznego. W ocenie Sądu sposób przeprowadzenia pomiarów oraz zmierzone wartości poziomów dźwięku nie budzą wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia i odpowiadają metodyką referencyjnym ich wykonywania zawartym w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody. Wynik pomiarów nie został także skutecznie zakwestionowane czy też podważone. Dlatego też nie można zgodzić się ze skarżącym, że dokonane w sprawie pomiary hałasu budzą wątpliwości, ponieważ z okoliczności sprawy wynika, iż zostały one wykonane z zachowaniem zasad wynikających ze wskazanego rozporządzenia. W szczególności z protokołów pomiaru hałasu wynika, że w czasie badań zachowano wymogi związane z pomiarem tła akustycznego. Brak jest zatem powodów do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w postaci ponownych pomiarów celem weryfikacji przeprowadzonych pomiarów. Z tych też powodów nie znalazły potwierdzenia zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

W sprawie nie ma także zastosowania art. 156 ust. 2 u.p.o.ś., zgodnie z którym do uroczystości i imprez związanych z kultem religijnym nie stosuje się zakazu używania instalacji lub urządzeń nagłaśniających na publicznie dostępnych terenach miast, terenach zabudowanych oraz na terenach przeznaczonych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, określonego w ust. 1 tego artykułu. Przedmiotem postępowania przed organem nie był bowiem zakaz używania instalacji lub urządzeń nagłaśniających, zakaz taki nie został też sformułowany w decyzji organu I instancji. Podobnie art. 157 ust. 2 u.p.o.ś., wyłączający możliwość ustanowienia względem instalacji lub urządzeń znajdujących się w miejscach kultu religijnego ograniczenia, co do czasu funkcjonowania instalacji lub korzystania z urządzeń, z których emitowany hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko, nie mógł być brany pod uwagę, bowiem ograniczenie takie następuje w drodze uchwały właściwej rady gminy, a w niniejszej sprawie źródłem obowiązku skarżącej jest decyzja organu I instancji, wydana na podstawie art. 115a ust. 1 u.p.o.ś.

W pełni należy również podzielić argumentację wyrażoną w odpowiedzi na skargę, wskazującą na brak naruszenia w sprawie przepisów Konkordatu, zawartego między Stolicą Apostolską, a Rzeczypospolitą Polską. Zaskarżona decyzja nie ogranicza swobody i wolności sprawowania kultu religijnego, ponieważ dotyczy wyłącznie dopuszczalnych poziomów hałasu wydawanego przez dzwony kościelne, limitując je na poziomie wynikającym z przepisów powszechnie obowiązujących, bez ograniczeń co do możliwości praktykowania kultu religijnego. W ocenie Sądu, dźwięk dzwonów kościelnych nie jest elementem kultu religijnego. Wiązać go należy raczej z wielowiekową tradycją związaną z wyznaczaniem rytmu życia, odmierzaniem czasu pracy i modlitwy. Dzwony służą także do wyrażania radości, smutku i triumfu. Ponadto, zgodnie z art. 24 Konkordatu Kościół ma prawo do budowy, rozbudowy i konserwacji obiektów sakralnych i kościelnych oraz cmentarzy - zgodnie z prawem polskim, a budowę obiektów sakralnych i kościelnych oraz założenie cmentarza inicjują właściwe władze kościelne po uzgodnieniu miejsca z kompetentnymi władzami i po uzyskaniu wymaganych decyzji administracyjnych. Powyższe wskazuje, że wolność sprawowania kultu nie doznaje uszczerbku poprzez dostosowanie działalności polegającej na budowie obiektów sakralnych i kościelnych do obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. skargę oddalił.