Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 939/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6560
6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 165a § 1 w zw. z art. 14h,art. 14b § 3  § 1,  art. 14c
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 4, art. 5, art. 6 i art. 7
journal: Dz.U. 2016 poz 205
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Asesor WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2017 r. M. G. wniosła skargę na postanowienie Inne z [...] czerwca 2017 r. nr [...], utrzymującego w mocy własne postanowienie z [...] marca 2017 r. nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie ustalenia przedmiotu masy spadkowej oraz w zakresie procedury przed organem administracji.

Składając w grudniu 2016 r. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2016 r., poz. 205, ze zm.; dalej: "u.p.s.d."), w ramach opisu zdarzenia przyszłego wnioskodawczyni wskazała, że dnia [...] września 1944 r. wydano dekret o reformie rolnej, na którego podstawie jej dziadkowie utracili swój dom z gospodarstwem rolnym o pow. powyżej 100 ha. W 1946 r. odebrano im przedsiębiorstwa, w 1949 r. – bank, a w 1952 r. Fundację [...] z jej majątkiem. W dniu [...] marca 1951 r. zmarł dziadek skarżącej, zaś [...] lutego 1960 r. jej babcia. Przeżyło czworo dzieci: H., [...], J. i B. G.. J. G. - ojciec wnioskodawczyni zmarł [...] czerwca 1971 r., matka Ł. G. zmarła [...] kwietnia 1995 r. Rodzice mieli troje dzieci: M. G. - zmarłego w dniu [...] lutego 2002 r., U. G. i wnioskodawczynię. W dniu [...] marca 1995 r. sąd wydał postanowienie stwierdzające nabycie spadku po ojcu wnioskodawczyni, zaś [...] sierpnia 1997 r. postanowienie stwierdzające nabyciu spadku po jej matce, a po bracie [...] [...] września 2012 r.

Po przejęciu przez Skarb Państwa domu rodzinnego oraz gospodarstwa rolnego utworzono Państwowe Gospodarstwo Rolne (PGR), które zlikwidowano w grudniu 1992 r. i które następnie zostało przejęte przez Agencję Nieruchomości Rolnych (ANR). W 1972 r. PGR [...] wyburzył budynek przyległy do dawnego dworu i w tym miejscu wybudował budynek magazynu z wagą. W 2002 r. ANR zleciła podział majątku dziadka wnioskodawczyni na 3 róże działki. Wyodrębniono wtedy działki: [...], [...], [...]. W 2015 r. wnioskodawczyni złożyła wniosek do Wojewody W. o stwierdzenie, że fragment sztucznie wydzielonej przez ANR w 2002 r. działki o numerze [...], na której stał wyburzony w 1972 r. w budynek, a na którego miejscu wybudowano magazyn z wagą, nie podlegał przepisom dekretu o reformie rolnej. Dnia [...] grudnia 2016 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przysłał pismo, w którym poinformował, że rozpatrzy sprawę do [...] czerwca 2017 r. Jeżeli Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzi, że przepisy dekretu o reformie rolnej (art. 2 ust. 1 lit. c dekretu) nie miały zastosowania do działki o numerze [...] i zwróci spadkobiercom, w tym wnioskodawczyni, ich własność, to w związku z nabyciem spadku po M. G. dla wnioskodawczyni powstanie obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn. Natomiast ANR będzie mogła wystąpić z pozwem o zwrot nakładów poniesionych przez Skarb Państwa na wybudowanie budynku magazynu z wagą. Podobnie wnioskodawczyni i inni spadkobiercy mogą wystąpić na drogę sądową o odszkodowanie za zburzenie budynku przylegającego do dworu. Ponieważ budynek magazynu z wagą nie został wybudowany ani przez dziadków wnioskodawczyni ani przez ich dzieci, w tym brata M. G., po którym dziedziczy wnioskodawczyni, ale przez Skarb Państwa (PGR [...] w 1972 r.) dochodzi do kolizji przepisów, tj. czy jeśli budynek zostanie zwrócony spadkobiercom, to jest to darowizn od Skarbu Państwa, od której trzeba zapłacić podatek od darowizny, czy też wchodzi on do masy spadkowej po dziadkach, którzy zmarli przed jego wybudowaniem i po bracie M. G..

W związku z powyższym opisem wnioskodawczyni zadała następujące pytania:

1. Czy jeżeli Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzi, że ww. nieruchomość nie podlegała przepisom dekretu o reformie rolnej i nigdy nie przestała być własnością rodziny wnioskodawczyni, to jej obowiązek podatkowy w podatku od spadku po bracie M. G. dotyczy tylko ziemi, czy też budynku magazynu z wagą, czy też sprawa budynku winna być wyłączona do odrębnego postępowania, gdyż jest to darowizna od Skarbu Państw ?

2. Czy jeżeli ANR ma 2 lata na wystąpienie z pozwem o zwrot nakładów licząc od daty uprawomocnienia się orzeczenia o zwrocie nieruchomości, to czy w tym okresie administracja skarbowa ma prawo wszcząć postępowanie i ustalić podatek od spadku albo darowizny, czy też musi czekać do zakończenia tego okresu? Czy wnioskodawczyni musi złożyć deklarację w ciągu 14 dni?

3. Czy jeżeli okaże się, że sprawa budynku magazynu z wagą winna być prowadzona w odrębnym postępowaniu o darowiźnie, to czy Skarb Państwa budując budynek ma prawo zmusić wnioskodawczynię do przyjęcia tej darowizny, chociaż budując go dokonał przestępstwa umyślnego i żądać za to podatku, gdy jednocześnie zburzył zabytkowy budynek z XIX wieku?

Zdaniem wnioskodawczyni, żaden przepis prawa nie określa, jak ma postąpić, więc trzeba przyjąć wykładnię celowościową, ogólne zasady prawa i zasadę racjonalności zbierania podatków. Wnioskodawczyni stwierdziła, że podatek od spadku dotyczy tylko ziemi. Budynek magazynu jest wybudowany przez Skarb Państwa a brat wnioskodawczyni nie dziedziczy po Skarbie Państwa. Sprawa winna być wyłączona do odrębnego postępowania, gdyż jest to darowizna Skarbu Państwa a nie spadek po jej bracie, rodzicach czy dziadkach. Ponadto jakiekolwiek postępowania można wszcząć dopiero po prawomocnych orzeczeniach sądów, będących następstwem pozwów wzajemnych albo po upływie czas do ich złożenia. W ocenie wnioskodawczyni Państwo nie może jej zmusić do przyjęcia darowizny. Przedmiotem opodatkowania nie mogą być przedmioty, które posiada się za pomocą przestępstwa, popełnionego nawet przez Skarb Państwa. Według wnioskodawczyni, Polska nie może żądać od niej żadnego podatku, gdyż jej rodzina została pozbawiona majątku na podstawie dekretu o reformie rolnej, który użytkowano przez 70 lat, doprowadzono do ruiny i nie może być ona teraz ukarana za to, co zrobiono jej rodzinie.

Odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie opisanego powyżej wniosku w postanowieniu z dnia [...] marca 2017 r. organ, powołując się na treść art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, ze zm.; dalej Ordynacja podatkowa), wyjaśnił co należy rozumień pod pojęciem przepisów prawa podatkowego. Jednocześnie powołując 14b § 1 Ordynacji podatkowej wskazał, że organ interpretacyjny jest wyłącznie uprawiony do wydania, na wniosek zainteresowanego, interpretacji przepisów prawa podatkowego w jego indywidualnej sprawie, w której w oparciu o przedstawiony we wniosku stan faktyczny/zdarzenie przyszłe wyjaśnia treść przepisów prawa podatkowego na tle sformułowanego przez wnioskodawcę pytania. Celem interpretacji indywidualnej jest bowiem odpowiedź na konkretne pytanie zadane przez podatnika dotyczące skutków podatkowych płynących dla niego z tytuły planowania lub dokonania wskazanej we wniosku czynności prawnej i wyjaśnienie wątpliwości dotyczących stosowania i wykładni przepisów prawa podatkowego.

W związku z powyższym wnioskodawczyni nie może oczekiwać od organu interpretacyjnego, że działając na podstawie przepisu art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej ustali za stronę, co jest przedmiotem spadku po jej bracie M. G. - czy tylko nieruchomość gruntowa, czy może również budynek magazynowy z wagą, czy może budynek ten jest darowizną od Skarbu Państwa. Oznaczałoby to bowiem przekroczenie uprawnień organu interpretacyjnego. Organ podkreślił, że dokonanie ustaleń, co jest przedmiotem spadku, a co przedmiotem darowizny jest kwestią z zakresu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459, ze zm.; dalej: "K.c."), której przepisy nie należą do przepisów prawa podatkowego. To wnioskodawca jest obowiązany wskazać w opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego jakie zdarzenie prawne jest przedmiotem wniosku, zatem wskazać czy nabył majątek tytułem spadku czy darowizny. W interpretacji indywidualnej organ interpretacyjny oceniając stanowisko wnioskodawcy w zakresie podatku od spadków i darowizn dokonuje wykładni przepisów u.p.s.d., badając skutki podatkowe nabycia spadku lub darowizny lub nabycia w drodze innej czynności prawnej (innego tytułu) wskazanej przez wnioskodawcę oraz dokonuje oceny prawidłowości stanowiska wnioskodawcy w zakresie ustalenia skutków podatkowych nabycia spadku lub nabycia w drodze darowizny. Nie może zatem dokonywać weryfikacji przedstawionego przez wnioskodawczynię zdarzenia przyszłego poprzez zakwalifikowanie go jako konkretnej czynności, jeżeli wnioskodawczyni sama nie dokonała takiego wskazania we wniosku. Natomiast zajęcie przez organ stanowiska w powyższym zakresie wykracza poza ustawowo wyznaczone ramy dla instytucji interpretacji indywidualnych prawa podatkowego.

Organ, powołując się na treść art. 15 § 1 oraz art. 14b § 2a Ordynacji podatkowej wskazał, że istotą i funkcją instytucji interpretacji podatkowych nie są rozważania dotyczące możliwości zastosowania określonych procedur czy ocena prawidłowości postępowania innego organu podatkowego czy też innego organu administracji państwowej, lecz ocena stanowiska wnioskodawcy dokonana w oparciu o normy prawa podatkowego mającego zastosowanie do przedstawionego przez niego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego. Organ wydający interpretację indywidualną może jedynie pozytywnie lub negatywnie ocenić, z przytoczeniem przepisów prawa podatkowego, czy stanowisko pytającego, zawarte we wniosku, odnoszące się do regulacji przepisów prawa podatkowego jest słuszne i znajduje oparcie w okolicznościach przedstawionego zdarzenia.

W konsekwencji udzielenie odpowiedzi na pytania zadane we wniosku sprowadzałoby się do dokonania kwalifikacji prawnej samej czynności przedstawionej we wniosku o wydanie interpretacji, a takiej regulacji u.p.s.d. nie zawiera. Nie leży to również w kompetencjach organu. Podobnie, udzielenie odpowiedzi na pytania dotyczące procedury jaką urząd skarbowy wdroży w sytuacji jaka faktycznie zaistnieje w związku z ewentualnym zwrotem przez Skarb Państwa działki nr [...] należącej pierwotnie do wstępnych wnioskodawczyni nie jest możliwe. Biorąc pod uwagę, że wnioskodawczyni w istocie oczekuje aby organ wskazał na podstawie jakiego tytułu prawnego - spadkobrania czy darowizny nastąpi nabycie wybudowanego na działce nr [...] przez PGR [...] budynku magazynu z wagą, a także wskazania procedur jakie zastosuje urząd skarbowy do ww. nabycia, organ podatkowy zobligowany był do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej. Jednocześnie podkreślił, że będzie mógł wydać interpretację, gdy skarżąca jednoznacznie wskaże kiedy zgodnie z przepisami K.c. miało miejsce nabycie, jakim tytułem i co jest przedmiotem nabycia. Przedstawione przez wnioskodawczynię okoliczności wymagają wnikliwego postępowania wyjaśniającego (dowodowego), którego organ interpretacyjny nie jest uprawniony prowadzić. Postępowania wyjaśniające (dowodowe), zgodnie ze swoją właściwością rzeczową prowadzone są przez organy pierwszej instancji - urzędy skarbowe.

Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, zarzucając mu naruszenie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, ustawy o podatku od spadku i darowizn oraz Ordynacji podatkowej. Ponadto wskazała na sprzeczność istotnych ustaleń organu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz manipulowanie faktami tak, aby nie udzielić informacji podatnikowi, czy ma zapłacić podatek od spadku w wydarzeniu przyszłym, gdyż organ sam tego nie wie. W ocenie skarżącej kwestionowane postanowienie jest sprzeczne z wykładnią celowościową i budzi jej niezadowolenie zarówno z uwagi na niedokonanie kwalifikacji prawnej czynności przedstawionej we wniosku o wydanie interpretacji, jak i niewydajnie tej interpretacji oraz z uwagi na całokształt działań Państwa - pozbawienia majątku jej wstępnych, a także działań podjętych przez późniejszych użytkowników tego majątku - PGR [...] i Agencje Nieruchomości Rolnych.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podkreślił, że istotą interpretacji indywidualnej jest rozstrzygnięcie, czy wnioskodawca prawidłowo postrzega, jakie skutki prawne na gruncie określonych przepisów prawa podatkowego wywołuje przedstawiony przez niego stan faktyczny albo zdarzenie przyszłe. Ocena stanowiska wnioskodawcy, a w konsekwencji - wydanie interpretacji indywidualnej, są możliwe wówczas, gdy kwestia stanowiąca przedmiot jego wątpliwości jest regulowana przepisami prawa podatkowego. Ponadto oceniając, czy konkretny wniosek dotyczy interpretacji przepisów prawa podatkowego może podlegać merytorycznemu rozpatrzeniu w ramach procedury uregulowanej w Rozdziale 1a Działu II Ordynacji podatkowej, należy mieć na względzie charakter omawianej instytucji. Aby organ interpretacyjny mógł wydać interpretacje indywidualną musi rozważyć czy zagadnienie przedstawione jako przedmiot wniosku w kontekście zadanego pytania i zajętego przez wnioskodawcę stanowiska, daje możliwość wydania interpretacji indywidualnej, zawierającej elementy wymagane dla tego rodzaju rozstrzygnięcia i spełniającej funkcje założone przez ustawodawcę. Organ podkreślił, że postępowanie w sprawie interpretacji indywidualnych jest postępowaniem szczególnym i w tym sensie ograniczonym, gdyż m.in. nie może obejmować postępowania dowodowego. Zatem organ nie może zbadać w sensie merytorycznym sprawy podatkowej wynikającej z przytoczonego we wniosku zdarzenia, lecz jedynie pozytywnie lub negatywnie ocenić, z przytoczeniem przepisów prawa podatkowego, czy stanowisko wnioskodawczyni zawarte we wniosku, a odnoszące się do regulacji przepisów prawa podatkowego, jest prawidłowe i znajduje oparcie w okolicznościach przedstawionego zdarzenia.

W związku z powyższym organ interpretacyjny uznał, że zakres żądania wykracza poza jego kompetencje. Nie odnosi się on bowiem do interpretacji przepisów prawa podatkowego lecz do ustalenia stanu faktycznego (zdarzenia). Organ podkreślił, że istotą i funkcją instytucji interpretacji podatkowych nie są rozważania dotyczące możliwości zastosowania określonych procedur czy ocena prawidłowości postępowania innego organu lecz ocena stanowiska wnioskodawcy dokonana w oparciu o normy prawa podatkowego mającego zastosowanie do przedstawionego przez niego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego. Tym samy strona nie może oczekiwać, że organ ustali za stronę, co jest przedmiotem spadku i tym samym co ma wykazać w zeznaniu podatkowym, jako przedmiot spadku. Biorąc pod uwagę, że wnioskodawczyni żąda, aby organ interpretacyjny wskazał jej czy opodatkowaniu ma podlegać tylko nieruchomość gruntowa, czy także posadowiony na niej budynek, a jeśli także budynek, to nabyty jakim tytułem - w drodze spadku czy też darowizny, zasadnym była odmowa wszczęcia postępowania.

W ocenie organu trudno też uznać, że wydając zaskarżone postanowienie na podstawie wskazanych w nim przepisów prawa organ dokonał naruszenia tak fundamentalnych aktów prawnych jak Konstytucji RP i Europejska Konwencja Praw Człowieka, przepisów u.p.s.d. oraz Ordynacji podatkowej. Mając również na względzie, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego, nie można też uznać za zasadny zarzut dotyczący sprzeczności istotnych ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Ponadto w analizowanej sprawie, przy wydawaniu postanowienia, w żaden sposób nie mogło dojść do "manipulowania faktami", gdyż organ ich nie oceniał i nie zestawiał ze sobą. Przeanalizował tylko to, co było przedmiotem wniosku. Biorąc pod uwagę, że wniosek nie dotyczył interpretacji przepisów lecz de facto oceny stanu faktycznego odmówił wszczęcia postępowania.

W skardze złożonej na powyższe postanowienie M. G., powtarzając zarzuty podniesione w zażaleniu, wniosła o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Uzasadniając skargę podkreśliła, że skarżone postanowienie dyskryminuje ją jako obywatela działającego w zaufaniu do państwa i prawa, który nie chce unikać płacenia podatku, zaś organy administracji podatkowej, zamiast pomóc podatnikowi, uchylają się od odpowiedzi na trudne zagadnienie prawne. Urząd skarbowy zastanawiał się 9 miesięcy w jakiej wysokości strona ma ona zapłacić podatek od spadku po zmarłym bracie i o mały włos Skarb Państwa zapłaciłaby za to [...] zł.

Ponadto skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że zmusza go do dokonania kwalifikacji prawnej, jeśli to organ kradnąc majątek jej dziadkom dokonał takiego bałaganu prawnego, iż żaden przepis prawa nie określa dziś, co ma zrobić podatnik działający w zaufaniu do państwa i prawa. Zdaniem skarżącej obywatel ma prawo zadać zapytanie, jak postąpić w sprawie opodatkowania podatkiem od spadku zdarzeń przyszłych, a państwo, które narobiło tego bałaganu ma obowiązek odpowiedzieć obywatelowi działającemu w zaufaniu do tego państwa i prawa. W ocenie skarżącej, gdyby organ naprawdę nie mógł wydać interpretacji, to powinien wskazać podatnikowi orzeczenia albo wyjaśnienia organów podatkowych w takiej sprawie jak jej.

Podsumowując skarżąca wskazała, że obecny system pozbawił podatnika jakiejkolwiek pomocy ze strony państwa, które narobiło takiego bałaganu, w myśl którego podatnik 63 lata po swojej śmierci nabywa na własność swój dom, a prawo działa wstecz, gdyż jednocześnie to samo państwo oddając dom stwierdza, że dziadek skarżącej jest i nigdy nie przestał być właścicielem wybudowanego przez siebie domu, choć gdy umierał w 1951r. prawnym właścicielem jego domu było to samo państwo, które stwierdza, że jednak nie państwo było właścicielem domu dziadka.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga okazała się chybiona.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest zasadność odmowy przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wszczęcia postępowania w sprawie wydania, na wniosek skarżącej, w przedstawionym przez nią zdarzeniu przyszłym, interpretacji indywidualnej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że odmawiając wszczęcia postępowania organ interpretacyjny powołał się przede wszystkim na art. 165a § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej. Ostatni z ww. przepisów odsyła do odpowiedniego stosowania w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnej wskazanych w nim przepisów Ordynacji podatkowej, w tym m. in. jej art. 165a. Przepis ten w § 1 stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z cytowanego przepisu wynika, że w fazie wstępnej postępowania organ podatkowy bada, czy wniosek (podanie) pochodzi od osoby posiadającej legitymację procesową oraz czy nie zachodzą inne przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania w sprawie z wniosku o wydanie pisemnej interpretacji indywidualnej. W sytuacji stwierdzenia, że w sprawie zachodzą przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, organ zobowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania zgodnie z art. 165a Ordynacji podatkowej, przy czym odmowa ta jest obligatoryjnym następstwem stwierdzenia przez organ przesłanek wymienionych w tym przepisie.

Należy też przytoczyć przepis art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, z którego wynika, że składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Wówczas, w myśl art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydaje w indywidualnej sprawie zainteresowanego pisemną interpretacje przepisów prawa podatkowego. Normatywnym przedmiotem interpretacji indywidualnej są – zgodnie z powołanym wyżej art. 14b § 1 – przepisy prawa podatkowego. Stosownie do zawartej w art. 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej definicji, "przepisy prawa podatkowego" to przepisy ustaw podatkowych, postanowienia ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską innych umów międzynarodowych dotyczących problematyki podatkowej, a także przepisy aktów wykonawczych wydanych na podstawie umów podatkowych.

Biorąc pod uwagę powyższe regulacje zaznaczyć należy, że istotą wydania wnioskowanej interpretacji indywidualnej jest rozstrzygnięcie, czy wnioskodawca prawidłowo postrzega jakie skutki prawne na gruncie określonych przepisów prawa podatkowego wywołuje przedstawiony przez niego stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe. Należy podkreślić, że postępowanie wszczęte wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej jest postępowaniem szczególnym (ma do niego zastosowanie tylko część przepisów Ordynacji podatkowej – ta wyraźnie wskazana do odpowiedniego stosowania w art. 14h ww. ustawy) i opiera się ono wyłącznie na stanie faktycznym bądź zdarzeniu przyszłym opisanym przez wnioskodawcę. Nie prowadzi się w nim ani postępowania dowodowego, ani nie rozstrzyga sporów dotyczących stanu faktycznego. Ten stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) powinien zostać przez wnioskodawcę przedstawiony w taki sposób, aby umożliwić organowi interpretacyjnemu wypowiedzenie się - z zastosowaniem regulacji zawartych w art. 14c Ordynacji podatkowej – co do zastosowania przepisów prawa podatkowego. Interpretacja indywidualna powinna rozstrzygać wątpliwości wnioskodawcy dotyczące regulacji ukształtowanej przepisami prawa podatkowego przy rozważaniu przedstawianego przez niego stanu faktycznego w świetle zadanych we wniosku pytań.

W kontrolowanej sprawie przyczyną odmowy wszczęcia postępowania było stwierdzenie przez organ uprawniony do wydania interpretacji tzw. "innych przyczyn" uniemożliwiających jej wydanie. Organ ten uznał, że nie ma uprawnień do ustalania, co jest przedmiotem spadku po bracie skarżącej ani wskazania na podstawie jakiego tytułu prawnego – spadkobrania czy darowizny - nastąpi nabycie opisanego we wniosku budynku oraz wskazania procedur jakie zastosuje urząd skarbowy do tego nabycia. Zatem to zakres przedmiotowy wniosku o wydanie interpretacji stał się przyczyną odmowy wszczęcia postępowania w sprawie jej wydania. Pogląd wyrażony w tej kwestii przez organy obu instancji Sąd uznał za zasadny, podzielając ich stanowisko, że zakres żądania skarżącej wykracza poza kompetencje organu interpretacyjnego, gdyż odnosi się do ustalenia stanu faktycznego, nie zaś do interpretacji przepisów prawa podatkowego.

Skarżąca we wniosku o wydanie interpretacji zaznaczyła, że przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi toczy się postępowanie administracyjne (wszczęte z jej wniosku) o stwierdzenie, że przepisy dekretu o reformie rolnej nie miały zastosowania do działki nr [...] i w razie pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia - zwrotu posadowionego na tej działce budynku wybudowanego w 1972 r. - powstanie problem, czy budynek ten jest darowizną od Skarbu Państwa czy wchodzi do masy spadkowej po jej dziadkach i bracie. Jednocześnie, przedstawiając własne stanowisko, skarżąca wskazała, że jej zdaniem podatek od spadku dotyczy tylko ziemi. Natomiast we wniosku o wydanie interpretacji skarżąca zaznaczyła przepisy art. 4, art. 5, art. 6 i art. 7 u.p.s.d., które dotyczą zwolnienia od podatku od spadku i darowizn, obowiązku podatkowego w tym podatku, jego powstania i podstawy opodatkowania. Sąd zgadza się z organem interpretacyjnym, że nie jest jego zadaniem przy wydawaniu interpretacji indywidualnej kwalifikowanie danego zdarzenia prawnego (które dopiero ma nastąpić w razie wydania przez organ administracyjny decyzji stwierdzającej brak zastosowania przepisów dekretu o reformie rolnej do działki wchodzącej w skład spadku po spadkodawcach skarżącej) jako nabycia nieruchomości tytułem spadku bądź tytułem darowizny. Nie ma przy tym znaczenia, czy zdarzenie to już nastąpiło czy wnioskodawca oczekuje dopiero na jego wystąpienie. Dokonywanie ustaleń w zakresie tytułu nabycia nieruchomości, jak i posadowionego na niej budynku, nie należy do kompetencji organu interpretacyjnego, który – jak wskazuje treść art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – wydaje interpretację przepisów prawa podatkowego, nie zaś interpretację przedstawionych przez wnioskodawców stanów faktycznych bądź zdarzeń przyszłych. To przepis prawa podatkowego powinien być interpretowany na potrzeby przedstawionego przez zainteresowanego stanu faktycznego czy zdarzenia przyszłego, a nie odwrotnie. Organ interpretacyjny nie może dokonywać ustaleń stanu faktycznego, by następnie wskazywać wnioskodawcy, jakie - w tak ustalonym stanie faktycznym - zastosować przepisy prawa podatkowego.

W tym miejscu należy zauważyć, że wśród zarzutów skargi M. G. umieściła sprzeczność istotnych ustaleń organu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. W sprawie wydania interpretacji indywidualnej żadnego materiału dowodowego organ nie zbiera, ani nie dokonuje jakichkolwiek ustaleń faktycznych. Przepisów Ordynacji podatkowej (Rozdział 11 Działu IV) dotyczących postępowania dowodowego w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnej się nie stosuje, nie odsyła bowiem do ich stosowania art. 14h tej ustawy. Organ interpretacyjny jest obowiązany wydać interpretację jedynie w oparciu o stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) przedstawiony we wniosku, nie może natomiast ustalać go, prowadząc jakiekolwiek postępowanie dowodowe, a takich ustaleń wymagałoby rozstrzygnięcie czy ewentualne przyszłe nabycie budynku znajdującego się na nieruchomości należącej dawniej do rodziny skarżącej wynika z dziedziczenia, czy - jak uważa skarżąca - z darowizny.

Należy też zwrócić uwagę na pytania, które organowi zadała skarżąca, w szczególności drugą część pytania pierwszego, pytanie drugie i trzecie. Zakresem przedmiotowym wydawanych interpretacji nie jest objęte udzielanie odpowiedzi dotyczących procedur, jakie ewentualnie stosować będą organy podatkowe w przypadku prowadzenia postępowania ani udzielanie odpowiedzi na pytanie czy Skarb Państwa "ma prawo zmusić wnioskodawczynię do przyjęcia tej darowizny". Pytań tych w żadnej mierze nie można uznać za pytania zmierzające do wyjaśnienia wątpliwości skarżącej dotyczących przepisów prawa podatkowego.

W tej sytuacji Sąd nie podzielił również zarzutu skarżącej manipulowania przez organ faktami tak, aby nie udzielić jej odpowiedzi o obowiązkach podatkowych w możliwych zdarzeniach przyszłych. Należy zaznaczyć, że wątpliwości jakie przedstawiła skarżąca we wniosku o wydanie interpretacji dotyczą jej ewentualnych przyszłych obowiązków podatkowych, jednakże instytucja interpretacji indywidualnej nie może być przez nią wykorzystana do rozwiania tych wątpliwości. Organ interpretacyjny odpowiedzi skarżącej udzielić nie mógł nie dlatego, że manipulował faktami (jak zarzuca mu skarżąca), lecz z tego powodu, że odpowiedzi te wykraczałyby poza ustawowo przyznane mu kompetencje w zakresie wydawania interpretacji indywidualnych. Sąd podziela pogląd Dyrektora KIS, że sprostanie oczekiwaniom skarżącej sprowadzałoby się w efekcie do kwalifikacji prawnej czynności objętej wnioskiem, a takich regulacji nie zawierają ani przepisy Rozdziału 1a Działu II Ordynacji podatkowej ani u.p.s.d.

Z powyższych względów Sąd również nie uznał za zasadne ogólnie sformułowanych zarzutów naruszenia Konstytucji RP czy Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Należy podkreślić, że zasadność odmowy wszczęcia postępowania w kontrolowanej sprawie wynika z samej konstrukcji wniosku – przedstawienia zdarzenia przyszłego i zadanych w związku z tym przez skarżącą pytań, które wprawdzie ujawniają jej wątpliwości lecz nie mogą być one rozstrzygnięte interpretacją indywidualną.

Zważywszy powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.