Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 48/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 97  par. 1  pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3  ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 124 poz 1361
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
article: art. 12  ust. 4f
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 721
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Maria Tarnowska Protokolant referent Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2011 r. sprawy ze skargi K.W. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za przejęte z mocy prawa na rzecz Wojewody [...] prawo własności nieruchomości, położonej w G., w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w G., przeznaczonej pod budowę [...] Obwodnicy Miasta G. (droga [...]).

Postanowienie Ministra Infrastruktury zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Wyżej opisana nieruchomość jako własność K.W., decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r., nr [...], została przeznaczona pod budowę [...] Obwodnicy Miasta G. (droga [...]), na odcinku od [...] (węzeł "[...]") do włączenia do istniejącej drogi krajowej nr [...] w miejscowości K., na terenie gmin: P., K., miast G., C.

Pismem z dnia 5 stycznia 2010 r. Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości.

Na zlecenie [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] rzeczoznawca majątkowy K.M., sporządził operat szacunkowy. Rzeczoznawca dokonał wyceny prawa własności przedmiotowej nieruchomości na kwotę [...] zł.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2010r., nr [...], Wojewoda [...] orzekł, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położoną w G., obręb [...], przeznaczoną pod budowę [...] Obwodnicy Miasta G.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż przed Sądem Rejonowym [...] w G. [...] Wydział Cywilny, toczy się postępowanie o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości z wniosku R.W. Z akt sprawy wynika, że pomiędzy skarżącą a R.W. w dniu [...] kwietnia 1988 r. została zawarta umowa dzierżawy przedmiotowej nieruchomości.

Na postanowienie z dnia [...] maja 2010 r. K.W., reprezentowana przez radcę prawnego, G.J. wniosła - do Ministra Infrastruktury - zażalenie, wskazując na błędne przyjęcie, iż rozpatrzenie przedmiotowej sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Minister Infrastruktury, postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] nie uwzględnił argumentów strony i utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r.

W uzasadnieniu postanowienia Minister Infrastruktury wskazał, że pismem z dnia 26 października 2010 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] w G. [...] Wdział Cywilny o wyjaśnienie, czy zakończona została sprawa o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości z wniosku R.W. Pismem z dnia 4 listopada 2010r. Sąd Rejonowy [...],[...]Wydział Cywilny poinformował, iż sprawa o sygn. [...] z wniosku R.W. o zasiedzenie nieruchomości nie została zakończona prawomocnym postanowieniem i nadal jest w toku.

W konsekwencji, Minister zgodził się z argumentacją organu pierwszej instancji w kwestii zaistnienia przesłanki do zastosowania przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wskazując iż do momentu zakończenia postępowania o zasiedzenie nie jest możliwe prawidłowe ustalenie stron postępowania odszkodowawczego.

Na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2010 r. skargę, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, złożyła K.W., reprezentowana przez radcę prawnego G.J.

Skarżąca zarzuciła m.in.:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz wynikającego z tego przepisu domniemania prawnego;

2) rażące naruszenie prawa procesowego tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie w.w. przepisu przez niezasadne przyjęcie, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w niniejszej sprawie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, a rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji, skoro związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego a zagadnieniem wstępnym nie został wykazany, tak że brak jest podstawy do zawieszenia postępowania;

3) błędną interpretację art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez zastosowanie niedopuszczalnej w procedurze administracyjnej rozszerzającej wykładni tego przepisu, a tym samym naruszenie obowiązku organu administracji państwowej do wypłaty odszkodowania, wynikającego z ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 Nr 193, poz. 1194 z późn. zm.), a w szczególności art. 12 ust. 4 f tej ustawy, który stwierdza, że odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe; kto jest dotychczasowym właścicielem wywłaszczonej nieruchomości wynika bezspornie z zapisu księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sad Rejonowy [...] w G. i wynikającego z niego na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece domniemania prawnego wiążącego obrót prawny; domniemanie to nie zostało podważone, o czym świadczy treść księgi wieczystej, a więc w tej sprawie również organ administracji publicznej jest związany tym domniemaniem prawnym, a tym samym zobowiązany do wydania decyzji w oparciu o stan prawny wynikający z księgi wieczystej.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Na rozprawie, przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 25 maja 2011 r., pełnomocnik skarżącej radca prawny G.J. złożyła kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego [...] w G. [...] Wydział Cywilny, sygn. akt [...], w którym Sąd oddalił wniosek R.W. o stwierdzenie zasiedzenia działki gruntu nr [...], KW [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonym postanowieniu dokonał kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

W ocenie Sądu skarga złożona w przedmiotowej sprawie jest uzasadniona, albowiem zaskarżone postanowienie oraz je poprzedzające naruszają przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu organy obu instancji niezasadnie zwróciły uwagę, iż w niniejszym postępowaniu zachodzi przesłanka określona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują wprawdzie pojęcia zagadnienia wstępnego, ale – w myśl utrwalonego stanowiska orzecznictwa – pojęcie to oznacza sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego ocena może być przedmiotem odrębnego postępowania. Istotne jest przy tym, aby istniał związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a wspomnianym zagadnieniem wstępnym. Związek ten winien zaś charakteryzować się tego rodzaju zależnością, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego nie jest możliwe rozstrzyganie w sprawie administracyjnej.

Odnosząc powyższe do przedmiotowego stanu faktycznego należy stwierdzić, iż tego rodzaju zależność w nim nie zachodzi. W niniejszej sprawie kwestię zagadnienia wstępnego stanowi, w ocenie organów, postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym [...] w G. o sygn. [...], w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha.

Zdaniem Sądu stanowisko organów administracji publicznej jest wadliwe.

Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość przysługuje podmiotom ustalonym w postępowaniu o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi, nie oznacza to jednak bezwarunkowe wydanie decyzji w sprawie o ustalenie odszkodowania w sytuacji pojawienia się wątpliwości co do stanu prawnego nieruchomości, który jest wyjaśniany. Stan prawny nieruchomości obejmuje dane wpisane do księgi wieczystej, a więc m.in. oznaczenie nieruchomości, powierzchnię działki oraz osobę właściciela lub użytkownika wieczystego. W tym przypadku wszystkie elementy stanu prawnego nie są wątpliwe, a przede wszystkim jest znany dotychczasowy właściciel działki nr [...]. Stan prawny nieruchomości w momencie wydawania decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] września 2009 r. był jednoznacznie uregulowany, a świadczą o tym wpisy w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w G.

Zasadne jest stanowisko skarżącej, iż w takim stanie faktycznym sprawy Wojewoda prowadząc zarówno postępowanie w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi, jak i postępowanie odszkodowawcze jest bezwzględnie związany domniemaniem prawnym wynikającym z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.), zgodnie z którym domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd zauważa, że w zapisach księgi wieczystej brak jest jakiegokolwiek ostrzeżenia dotyczącego niezgodności stanu prawnego z rzeczywistym stanem prawnym, które wyłączyłoby rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece) i skutkowało tym, że ujawnione w księdze prawo, którego dotyczy ostrzeżenie nie korzysta już z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece).

Reasumując, jeżeli pomiędzy postępowaniem prowadzonym przed Sądem Rejonowym [...] w G. w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości nr [...] a postępowaniem odszkodowawczym nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy (co ma zdaniem Sądu miejsce w niniejszej sprawie), organ prowadzący postępowanie odszkodowawcze w trybie spec ustawy drogowej zobligowany jest do wydania decyzji ustalającej odszkodowanie. Na aktualnym etapie postępowania pierwszorzędne znaczenie ma jednak fakt, iż w sprawie z wniosku R.W. o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości Sąd Rejonowy [...] w G. [...] Wydział Cywilny, sygn. akt [...] oddalił wniosek w przedmiotowym zakresie.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że postanowienia organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, art.12 ust. 4f , ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - co uzasadnia ich uchylenie,

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

-----------------------

1