Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 835/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 par. 1 pkt 6, art. 64 par. 6, art. 64c par. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1553
law: Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Zarządu na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 10 czerwca 2022 r. nr 2201-IEE.711.91.118.2022.BT w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 czerwca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej "Dyrektor IAS"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. – dalej "K.p.a."), art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1553 ze zm. – dalej "ustawa o zmianie u.p.e.a."), art. 64c § 1 i 7, art. 64 § 1 pkt 6, § 2, § 6, § 7, § 9 pkt 5, § 10, art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm. – dalej "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia Z. (dalej "Skarżący") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Bytowie (dalej "Naczelnik US") z dnia 20 kwietnia 2022 r., którym określono wysokość kosztów egzekucyjnych, powstałych w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku M. R. (dalej "dłużnik") na podstawie dalszego tytułu wykonawczego nr [...], w kwocie 16.361,43 zł, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Organ egzekucyjny - Naczelnik US wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku dłużnika na podstawie dalszego tytułu wykonawczego z dnia 6 listopada 2015 r., obejmującego należności z tytułu niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publiczno-prawnym w kwocie należności głównej 134.273,40 zł.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego do majątku dłużnika w oparciu o ww. tytuł wykonawczy organ egzekucyjny sporządził zawiadomienie o zajęciu nieruchomości z dnia 28 maja 2019 r. Wniosek o wpis wzmianki dotyczącej wszczęcia egzekucji z nieruchomości przesłany został do Sądu Rejonowego w Bytowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych dnia 28 maja 2019 r. (zgodnie z art. 110 c § 3 u.p.e.a.). Odpis zawiadomienia doręczono zobowiązanemu i Skarżącemu w dniu 31 maja 2019 r.

Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ VI Wydział Gospodarczy postanowieniem z dnia 22 grudnia 2021 r., sygn. akt [...] (prawomocnym z dniem 15 lutego 2022 r.) ogłosił upadłość dłużnika, jako osoby fizycznej, nieprowadzącej działalności gospodarczej.

Naczelnik US zawiadomieniem z dnia 6 kwietnia 2022 r. (doręczonym Skarżącemu w tym samym dniu), poinformował o zakończeniu egzekucji prowadzonej na podstawie dalszego tytułu wykonawczego. Jednocześnie organ egzekucyjny zawiadomił Skarżącego - jako wierzyciela należności objętych ww. tytułem wykonawczym - pismem z dnia 6 kwietnia 2022 r. o wysokości kosztów tegoż postępowania w łącznej kwocie 16.361,43 zł. Pismem z dnia 14 kwietnia 2022 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2022 r. Naczelnik US (doręczonym Skarżącemu dnia 21 kwietnia 2022 r.) określił wysokość kosztów egzekucyjnych, powstałych w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku dłużnika na podstawie dalszego tytułu wykonawczego, w kwocie 16.361,43 zł. Pismem z dnia 27 kwietnia 2022 r. (nadanym dnia 28 kwietnia 2022 r.) Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie, kwestionując jego wymogi nałożone treścią art. 124 § 2 K.p.a.

3. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2022 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżone postanowienie Naczelnika US wydane zostało po umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku dłużnika na podstawie dalszego tytułu wykonawczego. Ogłoszenie upadłości dłużnika postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 22 grudnia 2021 r. skutkowało zakończeniem egzekucji prowadzonej na podstawie ww. tytułu wykonawczego i wydaniem zawiadomienia z dnia 6 kwietnia 2022 r. W tym stanie prawnym wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego.

Meritum zażalenia stanowi zarzut naruszenia art. 124 K.p.a. z uwagi na wadliwość zaskarżonego postanowienia poprzez lakoniczne uzasadnienie prawne, w szczególności brak informacji o stosowanych przepisach, tj. uchylonych lub zmienionych, jak i sposobu wyliczenia wysokości kosztów egzekucyjnych, tj. opłaty za zajęcie nieruchomości i opłaty manipulacyjnej.

Dyrektor IAS stwierdził, że organ egzekucyjny działając na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a. obciążył Skarżącego powstałymi kosztami egzekucyjnymi w łącznej wysokości 16.361,43 zł na które złożyła się:

- 100 zł - opłata manipulacyjna czynność nr [...] z dnia 28 maja 2019 r. zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. 1% egzekwowanych należności nie mniej jednak niż 1,40 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego wynoszących łącznie 2.032,68 zł (należność główna 134.273,40 zł + odsetki za zwłokę 68.994,46 zł). W związku z art. 7 § 1 ustawy o zmianie u.p.e.a. kwota naliczonej opłaty manipulacyjnej w wysokości 2.032,68 zł została skorygowana do kwoty 100 zł;

- 16.261,43 zł - opłata za zajęcie nieruchomości - czynność nr [...] z dnia 28 maja 2019 r. zgodnie z art. 64 § 1 pkt 8 u.p.e.a. - 8% egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200 zł egzekwowana kwota na dzień dokonania czynności egzekucyjnej wynosiła łącznie 203.267,86 zł (należność główna 134.273,40 zł + odsetki za zwłokę 68.994,46 zł) kwota naliczonej opłaty zajęcie nieruchomości wynosi 16.261,43 zł.

Dyrektor IAS po dokonaniu analizy prawidłowości naliczenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy stwierdził, że zostały one określone w prawidłowej wysokości. W sprawie zastosowanie mają przepisy prawa w brzmieniu obowiązującym przed dniem 20 lutego 2021 r. stosownie do art. 6 ust. 1 u.p.e.a., zaś przepisy przejściowe art. 7 ust. 1-3 i art. 8 ust. 1 u.p.e.a. uprawniają do określenia wysokości określonych kosztów przedmiotowego postępowania egzekucyjnego w ww. sposób.

Przywołując treść art. 7 ust. 1, 2 i 3 u.p.e.a. Dyrektor IAS wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu Naczelnik US naliczając i obciążając Skarżącego opłatą manipulacyjną przyjął rozwiązania wprowadzone ww. ustawą nowelizującą, gdyż odstąpił od procentowego sposobu naliczania opłaty manipulacyjnej od wysokości dochodzonego obowiązku objętego dalszym tytułem wykonawczym (zamiast kwoty 1707,87 zł obciążył opłatą manipulacyjną w kwocie 100 zł).

Dyrektor IAS, przytaczając treść art. 8 ust. 1 przepisów przejściowych u.p.e.a., stwierdził, że w postępowaniach egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji przewidziano, że koszty egzekucyjne będą pobierane na dotychczasowych zasadach z ograniczeniem ich górnej wysokości, tj. w wysokości nie wyższej niż 40.000 zł. Zatem, wbrew zarzutom określona przez organ egzekucyjny zgodnie z art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. opłata za zajęcie nieruchomości wynosząca 8% egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200 zł jest zasadna w przypadku opłaty za czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia 25 maja 2019 r. o zajęciu nieruchomości niezabudowanej. Przy czym, bez wpływu na obowiązek poniesienia przez wierzyciela ww. opłaty za czynność egzekucyjną pozostaje zarzucany w zażaleniu, fakt braku wyegzekwowania jakichkolwiek należności. W niniejszej sprawie, Naczelnik US, będąc związany prawomocnym z dniem 15 lutego 2022 r. postanowieniem Sądu Rejonowego w przedmiocie ogłoszenia upadłości dłużnika, zawiadomieniem z dnia 6 kwietnia 2022 r. poinformował Skarżącego o zakończeniu egzekucji prowadzonej na podstawie dalszego tytułu wykonawczego. Administracyjne postępowanie egzekucyjne toczy się co do zasady na ryzyko wierzyciela, co wprost wynika z art. 64c § 4 u.p.e.a. Podstawową konsekwencją powyższego jest zasada, iż wierzyciel ponosi koszty postępowania egzekucyjnego wówczas, gdy nie może ponosić ich zobowiązany, co może również wynikać z rzeczywistej niemożności uzyskania kosztów egzekucyjnych w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych.

Ponadto, oceniając postanowienie Naczelnika US pod kątem zarzutu naruszenia wymogów art. 124 § 2 K.p.a. organ odwoławczy stwierdził, że zawiera ono niezbędne elementy, w tym zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Jakkolwiek organ egzekucyjny przywołał obok art. 64c § 4 u.p.e.a. także art. 64c § 6a pkt 2 u.p.e.a., stanowiący o terminie zawiadomienia wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych, to treść zaskarżonego postanowienia nie budzi wątpliwości kiedy, jakie i na jakiej podstawie powstały koszty egzekucyjne obciążające Skarżącego dotyczące zarówno opłaty manipulacyjnej (art. 64 § 6 u.p.e.a), jak i opłaty za zajęcie nieruchomości (art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.).

4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zarzucając:

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia naruszającego art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 124 i art. 11 K.p.a.,

- naruszenie art. 15 K.p.a. poprzez pozbawienie strony prawa do dwukrotnego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organy administracji publicznej,

- naruszenie art. 64 § 6 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 20 lutego 2021 r. poprzez błędne przyjęcie, że dokonane przez organ egzekucyjny obciążenie Skarżącego opłatami w maksymalnej wysokości jest zgodne z prawem i znajduje odzwierciedlenie w faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny nakładach pracy, w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 stwierdził niezgodność tego przepisu z Konstytucją RP w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłat.

5. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

6.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

6.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

6.3. Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi prawidłowość rozstrzygnięcia w przedmiocie naliczenia i obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

W pierwszej kolejności należy przyznać rację organowi, że zastosowanie w niniejszej sprawie miały przepisy dotychczasowe w brzmieniu obowiązującym przed zmianą u.p.e.a., która miała miejsce dnia 20 lutego 2021 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1553 ze zm. – dalej "ustawa o zmianie u.p.e.a."), w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2-4 oraz art. 7-11. Nie ma wątpliwości, że postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego z dnia 6 listopada 2015 r. zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy o zmianie u.p.e.a.

Należy podzielić wskazanie organów, że miały one obowiązek obciążenia kosztami wierzyciela, zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a., który wskazuje, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Fakt niemożności (niedopuszczalności) ściągnięcia kosztów postępowania egzekucyjnego od zobowiązanego wynika z postanowienia Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ VI Wydział Gospodarczy z dnia 22 grudnia 2021 r., sygn. akt [...] (prawomocnego od dnia 15 lutego 2022 r.) o ogłoszeniu upadłości dłużnika, jako osoby fizycznej, nieprowadzącej działalności gospodarczej. Należy stwierdzić, że ustawodawca nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru w zakresie obciążenia (lub nie) wierzyciela kosztami egzekucyjnymi (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 664/18, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 września 2022 r. sygn.. akt I SA/Bk 195/22, powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do prawidłowości określenia wysokości opłat wyliczonych w postanowieniu w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, wskazać należy, że obowiązek uiszczenia opłaty za dokonane czynności egzekucyjne w przypadku zajęcia nieruchomości wynika z art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., zaś obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej wynika z art. 64 § 6 u.p.e.a.

Stosownie do treści art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w rozpatrywanej sprawie), organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w wysokości 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200 zł – w przypadku zajęcia nieruchomości.

W związku z powyższym prawidłowo organy wyliczyły wysokość opłaty związanej z zajęciem nieruchomości na kwotę 16.261,43 zł, która stanowi 8% egzekwowanej kwoty należności na dzień dokonania czynności egzekucyjnej, która wynosiła łącznie 203.267,86 zł (należność główna 134.273,40 zł + odsetki za zwłokę 68.994,46 zł).

Odnosząc się do argumentacji opartej na wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 31/14 należy stwierdzić, że w przypadku opłaty za zajęcie nieruchomości została określona maksymalna kwota 34.200 zł (art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), a opłata wyliczona Skarżącemu dla ww. tytułu wykonawczego nie przekroczyła kwoty maksymalnej. W przywołanym wyroku TK zakwestionował wyłącznie brak określenia maksymalnych kwot opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych i opłaty manipulacyjnej (art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a.), nie podważając stosunkowego charakteru tych opłat jako określonego procentu od kwoty egzekwowanej należności. W ocenie Sądu brak jest podstaw do miarkowania kosztów egzekucyjnych, obliczonych procentowo i nieprzekraczających kwoty maksymalnej, wynikającej wprost z przepisu ustawy. Taki sposób wyliczenia opłaty od zajęcia nieruchomości pozostaje w zgodzie z przywołanym wyrokiem TK. Regulacja przepisu art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. nie została objęta zakresem orzeczenia niekonstytucyjności przepisów przez Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku, z uwagi na fakt, iż regulacja ta przewiduje maksymalną stawkę opłaty za czynności egzekucyjne. Podkreślenia zatem wymaga, że w wypadku opłaty za zajęcie nieruchomości w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. ustawodawca zdecydował się określić górną granicę opłaty egzekucyjnej, co nie pozwala na kwestionowanie tego unormowania z uwagi na standardy konstytucyjne (tak też NSA w wyroku z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt II FSK 3167/14).

Nie budzi przy tym wątpliwości w orzecznictwie, że egzekucja z nieruchomości stanowi czynność egzekucyjną najbardziej pracochłonną i skomplikowaną. Ponadto naliczenie opłaty nie jest zależne od skuteczności zajęcia (rozumianej jako uzyskanie kwoty na rzecz wierzyciela). Zasadnie wskazał więc organ odwoławczy, że bez wpływu na obowiązek poniesienia przez wierzyciela ww. opłaty za czynność egzekucyjną pozostaje fakt braku wyegzekwowania jakichkolwiek należności.

Tym samym za niezasadne należało uznać zarzuty skargi odnoszące się do nieprawidłowej wysokości opłaty czy jej niewspółmierności do czynności podjętych w toku egzekucji przez organ i efektów tych czynności. Wbrew zarzutom skargi organy obu instancji prawidłowo wskazały podstawę prawną naliczenia ww. opłaty za zajęcie nieruchomości w wysokości 16.261,43 zł, wskazując przepis art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Przy czym jednokrotne omyłkowe wskazanie przez organ odwoławczy punktu 8 ww. przepisu nie stanowi o wadliwości podjętego rozstrzygnięcia, albowiem w dalszej części uzasadnienia Dyrektor IAS trzykrotnie przywołał prawidłową podstawę w postaci art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. (dwukrotnie na str. 3 oraz na str. 5 zaskarżonego postanowienia).

Na marginesie wskazać należy, iż przywołany przez organ odwoławczy przepis art. 8 ust. 1 ustawy o zmianie u.p.e.a. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem w jego treści nie wskazano przepisu art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., który stanowił podstawę orzekania w rozpatrywanej sprawie. Tym samym maksymalna wysokość określonej przez organ egzekucyjny opłaty za zajęcie nieruchomości wynosi 34.200 zł (na podstawie art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), nie zaś 40.000 zł (kwota wskazana w art. 8 ust. 1 ustawy o zmianie u.p.e.a.). Niemniej jednak zbędne przywołanie przez organ treści powyższego przepisu pozostaje bez wpływu na prawidłowość określenia wysokości opłaty za zajęcie nieruchomości, która nie przekracza wskazanego progu maksymalnego 34.200 zł.

Odnosząc się natomiast do prawidłowości określenia przez organy wysokości opłaty manipulacyjnej, wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 64 § 6 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w rozpatrywanej sprawie) "Organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego." Jednakże stosownie do przepisu art. 7 ust. 1 ustawy o zmianie u.p.e.a. niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a. pobiera się w wysokości 100 zł. Przepis art. 7 ust. 1 ustawy o zmianie u.p.e.a. uwzględnia prokonstytucyjną wykładnię dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny względem określenia granic chroniących przed nadmiernym obciążaniem stron postępowania powstałymi kosztami egzekucyjnymi. Mając na względzie treść ww. przepisów, prawidłowo organy obu instancji określiły wysokość opłaty manipulacyjnej w kwocie 100 zł w oparciu o ww. przepis art. 7 ust. 1 ustawy o zmianie u.p.e.a. (nie zaś w wysokości 1% kwoty egzekwowanej należności).

Opłata manipulacyjna jest odrębną opłatą, naliczaną obok innych opłat za dokonanie poszczególnych czynności egzekucyjnych i jest ona należna organowi egzekucyjnemu nawet wówczas, gdyby po doręczeniu zobowiązanemu tytułu wykonawczego okazało się, że egzekucja jest bezskuteczna. Jest ona niezależna od zastosowanych środków egzekucyjnych i wyegzekwowania jakichkolwiek kwot na poczet dochodzonej wierzytelności. Opłata manipulacyjna stanowi swego rodzaju zwrot wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny za wszelkie podejmowane czynności manipulacyjne (np. wystawienie i doręczenie tytułu wykonawczego) dokonane w toku prowadzonej egzekucji, a obowiązek jej zapłaty nie zależy od efektów tych czynności i całego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 8 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 206/20).

W rozpoznawanej sprawie naliczenie opłaty manipulacyjnej było zasadne, bowiem organ egzekucyjny podejmował czynności w ramach postępowania egzekucyjnego, w tym dokonał zajęcia nieruchomości. Organ określając wysokość opłaty manipulacyjnej zastosował wysokość kwoty ściśle określoną ww. przepisami prawa. W związku z tym naliczenie opłaty manipulacyjnej w kwocie 100 zł należy uznać – wbrew zarzutom skargi – za zgodne ze standardami wynikającymi z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. w sprawie SK 31/14. Wysokość naliczonej opłaty manipulacyjnej pozostaje w racjonalnym związku z czynnościami organu egzekucyjnego, jest adekwatna do poziomu skomplikowania podjętych przez organ czynności oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności.

Reasumując, Sąd stwierdza, że zarówno wysokość opłaty egzekucyjnej, jak i opłaty manipulacyjnej zostały określone w sposób prawidłowy, na podstawie znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa, a ich wysokość mieści się w ustalonych granicach stawek i nie przekracza ustalonych kwotowo progów maksymalnych, a także jest zgodna z nakazaną przez Trybunał Konstytucyjny prokonstytucyjną wykładnią przepisów dotyczących określenia wysokości kosztów egzekucyjnych.

Za niezasadne Sąd uznał pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, wyrażonej w art. 15 K.p.a. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że dwuinstancyjność w postępowaniu administracyjnym polega na wydaniu rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym przez organy dwóch różnych instancji. Zasada dwuinstancyjności powoduje, że w postępowaniu administracyjnym przed organem odwoławczym nie mamy do czynienia jedynie z kontrolą orzeczenia organu pierwszej instancji, ale z prowadzeniem postępowania tak, aby załatwić sprawę co do jej istoty. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i orzec w sprawie rozstrzygniętej orzeczeniem organu I instancji. Organ ten nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli aktu czy też rozpatrzenia zasadności argumentów organu I instancji. W związku z tym organ odwoławczy nie tylko zobowiązany jest do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, w tym poczynienia własnych ustaleń faktycznych, o ile jest to konieczne, ale też do samodzielnego dokonania oceny mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Zadośćuczynienie powyższym wymogom stanowi gwarancję realizacji celu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz zapewnienie, że ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy nie będzie iluzoryczne i nie będzie sprowadzać się do bezrefleksyjnego utrzymania w mocy zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 87/21). Wobec powyższego, jak zasadnie wskazał to organ odwoławczy, nie można mu czynić zarzutu, że samodzielnie, ale nadal w granicach sprawy, dokonał oceny zasadności obciążenia Skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego. Skoro zaś organ odwoławczy przywołał okoliczności stanu faktycznego oraz zastosował przepisy prawa, w oparciu o które orzekał również organ I instancji, dochodząc do tożsamych wniosków, to zasadnym było utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji. Zauważyć przy tym należy, że ani brak przywołania przepisów ustawy zmieniającej przez organ I instancji (wobec ich prawidłowego zastosowania), ani nieprawidłowe i mylące dokonanie abrewiacji nazwy ustawy o zmianie u.p.e.a. przez organ odwoławczy (wobec przywołania jej pełnej nazwy oraz prawidłowej treści jej przepisów w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organu II instancji), pozostawało bez wpływu na wynik sprawy, a zatem – wbrew oczekiwaniom Skarżącego – nie mogło doprowadzić do uchylenia przez Sąd żadnego z zapadłych w sprawie postanowień. Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut braku ustaleń faktycznych w postanowieniu organu I instancji, bowiem zostały one zawarte w uzasadnieniu postanowienia tegoż organu.

W ocenie Sądu postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny. Organy zgromadziły wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy i na tej podstawie dokonały prawidłowej analizy sytuacji faktycznej, którą następnie poddały prawidłowej subsumpcji pod znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Zaskarżone postanowienie zawiera wszelkie niezbędne wymagane przepisami elementy, zaś jego uzasadnienie faktyczne wskazuje fakty, które organ uznał za udowodnione oraz dowody, na których się oparł, a uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Tym samym nie znalazły aprobaty Sądu zarzuty dotyczące naruszenia przez organ zasady przekonywania, ani zasady dwuinstancyjności postępowania.

6.4. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.