Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1524/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 135,  art. 200,  art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 7 kwietnia 2022 r. nr DO-II.7610.355.2021.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności gruntu i prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 11 października 2021 r., znak NWIV/77200/117/04; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz [...] S.A. w W.697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju i Technologii (dalej jako "Minister/organ") decyzją z 7 kwietnia 2022 r., nr DO-II.7610.355.2021.JL, po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych S.A. w W. (dalej jako "PKP SA/Skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody S. (dalej jako "Wojewoda/organ I instancji") z 11 października 2021 r., nr NWIV/77200/117/04, odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa, z mocy prawa za odszkodowaniem z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu położonego w K., oznaczonego na k.m. [...], obręb [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. 1111 m2, nr [...] o pow. 730 m2, nr [...] o pow. 234 m2 (powstałe z podziału działki nr [...]), nr [...] o pow. 1375 m2, nr [...] o pow. 401 m2 i nr [...] o pow. 1245 m2 (powstałe z podziału działki nr [...]) oraz nabycia z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Polskie Koleje Państwowe S.A. w W. prawa użytkowania ww. nieruchomości oraz prawa własności fragmentu linii kolejowej oraz urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

Zaskarżona decyzja Ministra wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Po rozpatrzeniu wniosku PKP SA z 24 lutego 2004 r., Wojewoda, działając na podstawie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2021 r., poz. 146 ze zm.), decyzją z 11 października 2021 r., nr NWIV/77200/117/04, odmówił stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa prawa własności opisanego powyżej gruntu oraz prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu oraz prawa własności znajdujących się na nim budynków, lokali i innych urządzeń na rzecz PKP SA.

Odwołanie od powyżej decyzji Wojewody złożyła PKP SA.

Po rozpatrzeniu odwołania, Minister decyzją z 7 kwietnia 2022 r., utrzymał w mocy decyzję Wojewody z 21 października 2021 r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ przywołał treść art. 37a ust 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. i wskazał, że dla spełnienia przesłanek wynikających z powołanego przepisu wystarczy stwierdzenie, że na gruncie w dniu 28 lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, a PKP miała przedmiotową nieruchomość w tym dniu we władaniu oraz, że nieruchomość w tym dniu nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP SA.

Minister ustalił, że działka nr [...] powstała z dawnej parceli nr [...], natomiast działka nr [...] powstała z dawnych parceli nr [...] i nr [...], o czym świadczy załączona do akt sprawy kopia Dodatku do księgi parcel od nr [...] za rok 1974 r. Następnie organ wyjaśnił, że działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...], nr [...], nr [...], a działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...], nr [...] i nr [...], co potwierdza w ocenie Ministra decyzja Prezydenta Miasta K. z 16 marca 2016 r., nr [...].

W zakresie ustalenia stanu właścicielskiego przedmiotowych gruntów organ wskazał, że w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla m.in. dawnych działek nr [...] i nr [...], jako współwłaściciele ww. nieruchomości ujawnione są osoby fizyczne - w udziale wynoszącym 3/48 K. B., a w udziale wynoszącym 45/48 A. K. (A. K.). Następnie organ zwrócił uwagę, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 29 grudnia 1966 r., nr [...], orzekająca o wywłaszczeniu za odszkodowaniem parcel m.in. nr [...] (następnie oznaczonej jako działka nr [...]) oraz nr [...] i nr [...] (następnie oznaczonych jako działka nr [...]), której uwierzytelniona kopia znajduje się w aktach sprawy. Następnie organ podniósł, że Prezydent Miasta K., na podstawie ww. decyzji z 1966 r., orzekł o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów budynków w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] poprzez przywrócene dawnego oznaczenia księgi wieczystej nr [...] oraz ujawnieniu decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 29 grudnia 1966 r., nr [...], jako podstawy nabycia prawa własności przez Skarb Państwa. Na tej podstawie organ uznał, że w dniu 28 lutego 2003 r. przedmiotowy teren stanowił współwłasność Skarbu Państwa, co wyłącza zastosowanie trybu z art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

Poza tym Minister uznał, że kolejną kwestią nieudowodnioną przez PKP SA jest okoliczność dotycząca lokalizacji na spornych działkach urządzeń stanowiących infrastrukturę kolejową będących we władaniu PKP SA. W tym zakresie Minister zwrócił uwagę, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że aby na działkach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] istniała linia kolejowa. Zdaniem Ministra, dowody zaoferowane przez PKP SA w tym zakresie nie odzwierciedlają bowiem stanu faktycznego i prawnego istniejącego na ww. działkach w dniu 28 lutego 2003 r. Samo oznaczenie, zgodnie z danymi z ewidencji gruntów i budynków, że przedmiotowy grunt w dniu 28 lipca 2003 r. oznaczony był jako teren kolejowy, jest w ocenie Ministra niewystarczające.

Końcowo Minister uznał, że wobec braku łącznego spełnienia wszystkich przesłanek z art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", decyzja Wojewody z 11 października 2021 r. jest prawidłowa.

Skargę na powyższą decyzję Minister z 7 kwietnia 2022 r., wywiodła PKP SA, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra, decyzji Wojewody z 11 października 2021 r. oraz o rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem Skarżącej. Wniosła również o zasądzenie od Ministra na rzecz PKP SA kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;

- art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 ab initio k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r. poz. 1311 ze zm.) poprzez bezzasadne przyjęcie, iż Polskie Koleje Państwowe S.A. nie nabyły z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi podniesiono argumenty na poparcie postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 28 października 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, o czym strony zostały powiadomione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja organu oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody naruszają obowiązujące przepisy prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie obu zaskarżonych rozstrzygnięć.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji są przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji

i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U.

z 2020 r., poz. 292 ze zm., dalej również jako "ustawa"). Zgodnie z brzmieniem art. 37a ww. ustawy, grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A. stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem. Do gruntów,

o których mowa w ust. 1, PKP S.A. przysługuje z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawo użytkowania wieczystego i prawo własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tych gruntach (art. 37a ust. 1 ustawy).

Cytowany powyżej przepis określa zatem trzy przesłanki, od których łącznego spełnienia uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntów, a przez PKP SA prawa użytkowania wieczystego tych gruntów i własności znajdujących się na nim naniesień. Są to:

1) zagospodarowanie w dniu 28 lutego 2003 r. gruntu infrastrukturą techniczną która stanowi linię kolejową;

2) władanie gruntem w tej dacie przez PKP SA oraz;

3) nie przysługiwanie Skarbowi Państwa, jednostce samorządu terytorialnego lub PKP SA prawa własności do tego gruntu według stanu na dzień 28 lutego 2003 r.

Niekwestionowane w sprawie jest to, że PKP SA nie legitymuje się żadnym dokumentem o przekazaniu mu tego gruntu w formie prawem przewidzianej.

Pierwszą kwestią, która w niniejszej sprawie jest natomiast sporna jest to czy przedmiotowy grunt w dacie 28 lutego 2003 r. stanowił własność Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP SA, czy też brak było własności publicznej na tym terenie.

Jak wynika z akt sprawy, w szczególności z treści wydruku księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla dawnych działek nr [...] i nr [...], jako współwłaściciele ww. nieruchomości ujawnione są osoby fizyczne – K. B. w udziale wynoszącym 3/48, oraz A. K. (K.) w udziale wynoszącym 45/48. Ponadto w aktach sprawy znajdują się fotokopie akt ww. księgi wieczystej, z których wynika, że K. B. nabył współwłasność m.in. działek [...] i [...], na podstawie postanowienie Sądu [...] z 18 lipca 1947 r., sygn. akt [...], umowy zbycia praw spadkowych z 17 maja 1949 r., oraz postanowienia Sądu Rejonowego w G. z 7 stycznia 1992 r., sygn. akt [...] (wpis prawa dokonano dnia 16 kwietnia 1996 r.). Z kolei, podstawą nabycia prawa własności przez A. K. (K.) było przewłaszczenie z 2 grudnia 1909 r., wpisane do księgi wieczystej [...], w dniu 3 grudnia 1909 r. (przeniesiono do obecnej kw nr [...] po jego przepisu z księgi wieczystej [...] w dniu 7 sierpnia 2007 r.). Skoro tak, to nie można twierdzić tak jak organy obu instancji, że Skarb Państwa w dniu 28 lutego 2003 r. mógł być współwłaścicielem tego mienia. Zdaniem Sądu, organ nieprawidłowo ocenił dowody, którymi dysponował, pomijając przy tym treść wpisów w księdze wieczystej nr [...], według których na datę relewantną w tej sprawie, Skarbowi Państwa, jednostce samorządu terytorialnego lub PKP SA, nie przysługiwał żaden tytuł prawny do spornej nieruchomości.

Nie mają przy tym racji orzekające w sprawie organy, że takowy tytułu bezsprzecznie należy wywieść z decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 29 grudnia 1966 r., nr [...], orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem parcel m.in. nr [...] (następnie oznaczonej jako działka nr [...]) oraz nr [...] i nr [...] (następnie oznaczonych jako działka nr [...]), zapisanych w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w K. KW nr [...], stanowiących własność spadkobierców A. K. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na okoliczność skrzętnie przemilczaną przez organy, a mianowicie, że na podstawie zarządzenia z 6 grudnia 1996 r., Sąd Rejonowy w K. Wydział Ksiąg Wieczystych zwrócił wniosek złożony przez Urząd Miejski w K., wyjaśniać przy tym że jest to spowodowane tym, że wnioskodawca nie przedłożył Sądowi decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], a zatem brak jest dowodu na wykazanie zmiany właściciela przedmiotowej nieruchomości (vide: kopia zarządzenia z 6 grudnia 1996 r. – w aktach sprawy). Jak wyjaśnił następnie Urząd Miasta K. w piśmie z 25 sierpnia 2009 r. (również w aktach sprawy), w aktach wywłaszczeniowych brak jest oryginału decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 29 grudnia 1966 r., nr [...], co stoi na przeszkodzie ujawieniu Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości w księdze wieczystej. Mamy zatem do czynienia z sytuacją, w której brak jest wiarygodnego dokumentu (decyzji) potwierdzającego fakt przedmiotowego wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w latach 60. XX w. Sąd nie kwestionuje przy tym, że podmiotem uprawnionym do uwierzytelniania dokumentów urzędowych (w tym decyzji) jest organ, który dokumenty te wytworzył. Skoro Wojewoda jest następcą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. to mógłby uwierzytelnić kopie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 29 grudnia 1966 r., nr [...]. Problem polega jednak na tym, że jak wynika z pisma z 20 sierpnia 2021 r. Wojewoda przekazał oryginały akt wywłaszczeniowych nr [...] w 2015 r. do Prezydenta Miasta K., i brak jest w aktach informacji o ich zwrocie do urzędu wojewódzkiego. Dziwi zatem fakt, na jakiej podstawie pracownica urzędu wojewódzkiego dokonała w dniu 1(2) września 2021 r. aktu poświadczenia zgodności z oryginałem kopii decyzji z Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 29 grudnia 1966 r., nr [...], nie dysponując oryginałami wspomnianych akt wywłaszczeniowych. Abstrahując nawet od kwestii braku oryginału decyzji z 29 grudnia 1966 r. w aktach wywłaszczeniowych, w takiej sytuacji jak opisano powyżej za mało wiarygodną uznać należy dołączoną do akt sprawy, kopie potwierdzoną za zgodność z oryginałem ww. decyzji.

Podkreślenia w tej sprawie wymaga także, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2022 r. poz. 1728 ze zm., dalej jako "u.k.w.h."), domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Ustawodawca dodatkowo wzmocnił powyższe domniemanie stanowiąc w art. 5 u.k.w.h., że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Obalenia powyższego domniemania, jest możliwe poprzez powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, o czym stanowi art. 10 ust. 1 u.k.w.h. – w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Możliwe jest również wszczęcie postępowania przed sądem powszechnym o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. Powyższe oznacza tym samym, że widniejący w księdze wieczystej spornych działek gruntu wpis prawa własności na rzecz osób fizycznych, stanowi na podstawie art. 6262 § 6 k.p.c. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c., prawomocne orzeczenie sądu, które wiąże zarówno sąd, który je wydał, strony jak również organy państwowe i organy administracji publicznej. Nie jest przy tym rolą organów administracji w ramach postępowania administracyjnego, ani tym bardziej sądów administracyjnych, rozstrzyganie ewentualnych sporów cywilnych powstałych na tym tle. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z 30 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 729/16, CBOSA), zasada jawności materialnej, czyli domniemanie iuris tantum - zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa, wpisanego do księgi wieczystej wiąże wszystkich, aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przez osobę, posiadającą w tym interes prawny. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lipca 2004 r. SK 57/2003 (OTK ZU 2004/7A poz. 69) wskazał, że to domniemanie wyraża jedną z fundamentalnych zasad prawa wieczystoksięgowego, która jakkolwiek nie stanowi elementu instytucji rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, to w istotny sposób ją uzupełnia, tworząc spójny system materialnego prawa ksiąg wieczystych. Trybunał podkreślił, że domniemanie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym prowadzi do odwrócenia reguł dowodowych, bowiem jego wprowadzenie oznacza, iż nie jest w tym wypadku konieczne wykazanie prawdziwości wpisu przez osobę, która ma w tym interes prawny, ale wykazanie przez stronę przeciwną niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym. W powyższym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny podzielił także pogląd wyrażony w wyroku NSA z 6 kwietnia 1999 r. (sygn. akt IV SA 2338/98, LEX nr 47173), że zasada wyrażona w art. 3 u.k.w.h. wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach (por. także wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2100/14 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 sierpnia 2019 r. I OSK 1488/16). Sąd w pełni podziela powyższe poglądy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie podzielił zatem stanowiska wyrażonego najpierw przez Wojewodę, a następnie przez Ministra, iż w dacie 28 lutego 2003 r. przesłanka braku własności państwowej wobec przedmiotowej nieruchomości nie była spełniona. Wojewoda prowadzący postępowanie (przez ponad 17 lat!) nie uzyskał bowiem oryginału dowodu własności Skarbu Państwa, natomiast aktualnie widniejący w księdze wieczystej spornych działek wpis prawa własności na rzecz osób fizycznych jest dla organów, podobnie jak Sądu, wiążący.

W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 37a ustawy, obok ustalenia czy właścicielem gruntu był podmiot inny niż Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego lub PKP SA, organ powinien także ustalić czy w dniu 28 lutego 2003 r. na gruncie była urządzona linia kolejowa w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym (wraz z ustaleniem jakie konkretnie elementy infrastruktury kolejowej wchodziły wówczas w jej skład) oraz jaki był wówczas przestrzenny, rzeczywisty zasięg linii kolejowej.

Zważyć zatem wypada, że urządzona linia kolejowa w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (w brzmieniu obowiązującym w dacie 28 lutego 2003 r. - Dz. U. z 1997 r., Nr 96. poz. 591), ma określony przebieg i zasięg, wszak zgodnie z definicją legalną jest to droga szynowa wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Z kolei, "przyległy pas gruntu" - to grunty wzdłuż drogi szynowej usytuowane po obu jej stronach oraz przestrzeń nad i pod powierzchnią gruntu, niezbędne do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 3 ustawy). Natomiast dla lepszego zobrazowania przestrzennych granic przyległego pasa gruntu należy przywołać w tym miejscu regulacje zawarte w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (w brzmieniu obowiązującym w dacie 28 lutego 2003 r. - Dz.U. z 1998 r. Nr 151, poz. 987 ze zm.). Granica przyległego pasa gruntu, w rozumieniu przepisów o transporcie kolejowym, powinna być oznaczona w terenie stałymi punktami zwanymi granicznikami i powinna znajdować się w odległości co najmniej 3,0 m od zewnętrznej krawędzi budowli kolejowej lub granicy robót ziemnych związanych z konstrukcją drogi szynowej, najbardziej odległej od osi toru. Na liniach jednotorowych, w przypadku projektowania dobudowy drugiego toru, granica przyległego pasa gruntu, o której mowa w ust. 1, powinna uwzględnić grunt przeznaczony pod budowę drugiego toru (§ 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Z kolei w rozumieniu powyższego rozporządzenia pod pojęciem "budowli kolejowej" należy rozumieć całość techniczno-użytkową wraz z gruntem, na którym jest usytuowana, oraz instalacjami i urządzeniami, służącą do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiającą dokonywanie przewozów osób lub rzeczy, a w szczególności: drogi szynowe normalnotorowe, szerokotorowe i wąskotorowe, koleje niekonwencjonalne, budowle ziemne, mosty, wiadukty, przepusty, konstrukcje oporowe, rampy, perony, place ładunkowe, skrzyżowania linii kolejowych z drogami publicznymi w jednym poziomie, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, urządzenia zasilania elektrotrakcyjnego, urządzenia zabezpieczenia i sterowania ruchem, urządzenia elektroenergetyki nietrakcyjnej i urządzenia techniczne oraz inne budowle usytuowane na obszarze kolejowym służące do prowadzenia ruchu kolejowego i utrzymania linii kolejowej (§ 3 pkt 1 rozporządzenia). W przepisach rozporządzenia można odnaleźć również definicję "drogi szynowej" – przez co rozumie się budowlę wraz z gruntem, na którym jest usytuowana, składającą się z toru (elementu jezdnego) o konstrukcji szynowej, dostosowaną do ruchu pojazdów kolejowych (§ 3 pkt 2 rozporządzenia). Natomiast wyposażenie techniczne linii kolejowej obejmuje konstrukcyjne elementy nawierzchni, podtorze, obiekty inżynieryjne oraz w szczególności następujące budowle i urządzenia: systemu sterowania ruchem kolejowym, związane z obsługą przewozu osób i rzeczy, zaplecza technicznego taboru kolejowego, zasilania elektrotrakcyjnego, telekomunikacyjne, zasilania elektroenergetycznego, sieci technicznych, związane ze skrzyżowaniem z drogami publicznymi w jednym poziomie, związane z osłoną antyawaryjną (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

A zatem, przestrzenne granice zajęcia nieruchomości pod linię kolejową (w tym również w ramach przyległego pasa gruntu), do której odnosi się art. 37a ust. 1 ustawy, determinują stan faktyczny istniejący na gruncie, a więc sposób jego zagospodarowania pozwalający na zakwalifikowanie go do definicji linii kolejowej w rozumieniu art. 4 pkt 2 cytowanej ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym. Zatem stan faktyczny istniejący na gruncie w dniu 28 lutego 2003 r. winien być oceniany przez pryzmat powyższych definicji.

W realiach niniejszej sprawy uszło uwadze organów, że faktyczny przebieg (zasięg) linii kolejowej nr [...], którą uruchomiono w tym miejscu w latach 70. XX w., pokrywa się z obszarem działek nr [...] oraz [...], natomiast prawdopodobny zasięg przyległego pasa gruntu sięgać może obszaru działek nr [...] oraz [...] (vide: wydruk ortofotomapy załączonej do odwołania PKP SA z 28 października 2021 r.). Na tej podstawie przyjąć należy, że zachodzi uzasadniona wątpliwość co do prawidłowości stanowiska organów, zgodnie z którym sporna nieruchomość w żadnej części nie była zajęta linią kolejową na dzień 28 lutego 2003 r., co stanowiło jedną z przyczyn wydania decyzji odmownej, o czym była zresztą mowa wyżej. Jak wynika z uzasadnień zaskarżonych decyzji, organy obu instancji nie podejmowały dodatkowych czynności mających na celu uzyskanie materiału dowodowego, w szczególności takiego który pozwoliłby na dokonanie jednoznacznego określenia tej części spornej nieruchomości, na której przebiega wspomniana linia kolejowa (w tym przyległy do niej pas gruntu), od części nieruchomości, na której nie znajdują się jakiekolwiek elementy infrastruktury kolejowej. Zdaniem Sądu, również kwestia władztwa PKP SA nad tym terenem została przez organy ustalona w sposób bardzo pobieżny.

Sąd stwierdził zatem, że w rozpatrywanej sprawie organy dopuściły się naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na odmienny wynik sprawy. Dokonana przez organy ocena materiału dowodowego (szczątkowego) w niniejszej sprawie była dowolna, a nie swobodna, co stanowiło naruszenie także przepisu art. 80 k.p.a. Tymczasem rozstrzygnięcie sprawy musi być zawsze poprzedzone rzetelnym zgromadzeniem materiału dowodowego (z udziałem strony) a ocena powinna być dokonana na podstawie całego, kompletnego, zebranego w sprawie materiału dowodowego i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, co w realiach niniejszej sprawy nie miało miejsca.

Po przeprowadzeniu takiego dodatkowego postępowania dowodowego Wojewoda w zgodzie z treścią art. 107 § 3 k.p.a. wyda ponowne rozstrzygnięcie w rozpatrywanej sprawie, w uzasadnieniu którego wskaże fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Obowiązkiem Wojewody będzie zatem w sposób niewątpliwy ustalić okoliczności związane z zagospodarowaniem w dniu 28 lutego 2003 r. spornego gruntu infrastrukturą techniczną, która stanowi linię kolejową oraz władztwem nad tymże gruntem w tej dacie przez PKP SA, przyjmując przy tym, że przedmiotowa nieruchomość w dacie 28 lutego 2003 r. nie stanowiła własności państwowej.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących kwotę uiszczonego wpisu od skargi (200 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł) oraz opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł), Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (punkt 2 wyroku).

Stosownie do brzmienia art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym – por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 1/20 (CBOSA).