Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 504/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 169 ust. 6 w zw. z ust. 1 pkt 1, ust. 4, ust. 5 pkt 1 oraz art. 61 ust. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 5 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] sp. z o.o. z siedzibą w R. ( dalej jako: "skarżąca", "strona") na decyzję Ministra Finansów z dn. 26 lutego 2021r. Nr [...], którą uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dn. 6 sierpnia 2020r. Nr [...]w całości i orzekając co do istoty sprawy określił [...] sp. z o.o.:

1/ przypadająca do zwrotu do budżetu państwa kwotę 293 562,19 zł stanowiącą część dotacji celowej przyznanej [...]sp. z o.o. na podstawie umowy z dn. 17 maja 2017r. nr [...] zawartej w ramach Resortowego programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi do lat 3 "Maluch +"2017, wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem,

2/ dzień 19 marca 2020r. jako termin od którego należy liczyć odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, od kwoty określonej w pkt.1.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Na podstawie umowy z dnia 17 maja 2017 r.nr [...], zawartej zgodnie z art. 62 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. z 2021 r. poz. 75) oraz Resortowym programem rozwoju instytucji opieki nad dziećmi do lat 3 "Maluch+" 2017, zmienionej aneksem nr 1 z dnia 13 listopada 2017 r. oraz aneksem nr 2 z dnia 27 grudnia 2017 r., Wojewoda Mazowiecki przyznał [...] sp. z o.o. z siedzibą w R. dotację celową w łącznej wysokości 895.000 zł, z przeznaczeniem na utworzenie:

1) 90 miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 w Żłobku "[...]" przy ul. Z. 2 w R. (kwotę 415.000 zł),

2) 100 miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 w Klubie Dziecięcym "[...]" przy ul. Z. 2 w R. (kwotę 480.000 zł).

Środki finansowe przekazano na rachunek bankowy Spółki.

W dniu 18 lutego 2020 r. Spółka przedłożyła Wojewodzie sprawozdanie z trwałości projektu dotyczącego utworzenia miejsc opieki z udziałem programu, określonego umową, realizowanego w okresie od dnia 1 marca 2017 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. i za okres sprawozdawczy od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r.

W wyniku analizy przesłanego przez Spółkę sprawozdania z trwałości zadania stwierdzono, że:

• w Żłobku "[...]", w okresie od lutego do grudnia 2018 r. oraz od stycznia do grudnia 2019 r., wykorzystanie miejsc pozostawało na poziomie poniżej 75% miejsc utworzonych z dofinansowaniem w ramach programu;

• w Klubie Dziecięcym "[...]", w okresie od kwietnia do grudnia 2018 r. oraz od stycznia do grudnia 2019 r., nie zostało obsadzone żadne miejsce opieki.

Pismem z dnia 19 marca 2020 r. nr [...] Spółka została wezwana do zwrotu przekazanych środków z dotacji w łącznej kwocie 293.562,19 zł, wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, począwszy od dnia stwierdzenia nieprawidłowości. Pismem z dnia 31 marca 2020 r. Spółka złożyła do Wojewody wniosek o umorzenie podlegających zwrotowi środków dotacji. W sprawie dotyczącej udzielenia ulgi w spłacie należności wszczęto odrębne postępowanie administracyjne.

Ze względu na brak zwrotu wskazanej wyżej kwoty dotacji w wyznaczonym terminie, pismem z dnia 4 maja 2020 r. nr [...], na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Wojewoda zawiadomił Spółkę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu dotacji udzielonej na podstawie umowy, wraz z należnymi odsetkami.

Decyzją z dnia 6 sierpnia 2020 r. nr 72 ([...]) Wojewoda określił Spółce przypadającą do zwrotu dotację celową w kwocie 293.562,19 zł, pobraną w nadmiernej wysokości, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia 19 marca 2020 r.

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu decyzji Wojewody, zgodnie z pkt. 7.3.2 programu, jeżeli liczba dzieci w instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 jest niższa niż 75% wszystkich miejsc utworzonych z programu, beneficjent jest zobowiązany do zwrotu wykorzystanego dofinansowania za wszystkie niewykorzystane miejsca utworzone z programu. W celu obliczenia kwoty do zwrotu od liczby nowo utworzonych miejsc wskazanych w umowie należy odjąć liczbę miejsc faktycznie wykorzystanych, a powstałą różnicę pomnożyć przez miesięczną kwotę dofinansowania. W dalszej treści decyzji Wojewoda przedstawił rachunkowy sposób wyliczenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi z tytułu niedochowania trwałości w projekcie na kwotę 293 562,19 zł. Jednocześnie Wojewoda wyjaśnił, że kwotę podlegającą zwrotowi należy uznać za dofinansowanie pobrane w nadmiernej wysokości, tj. w wysokości wyższej niż potrzebna na realizację całego zadania.

Pismem z dnia 21 sierpnia 2020 r. Spółka, w terminie ustawowym, złożyła odwołanie od ww. decyzji Wojewody, wnosząc o jej uchylenie w całości, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art.77&1, art. 80 kpa poprzez nieuwzględnienie spełnienia przez Spółkę obowiązków określonych w umowie, w sytuacji gdy Spółka osiągnęła cel zawarcia umowy, czyli utworzyła i zapewniła funkcjonowanie przedsięwzięcia. Ponadto w skardze Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego art. 169 ust.1 pkt.2 u.f.p., w sytuacji gdy Spółka nie pobrała dotacji z budżetu państwa w nadmiernej wysokości, gdyż wykorzystała przekazane środki finansowe zgodnie z celem na jaki je uzyskała i na warunkach określonych ww. umowie i programie.

Uzasadniając odwołanie, Spółka wyjaśniła, że nie miała możliwości przewidzieć, że remonty/budowa dróg (praktycznie - całej infrastruktury dojazdowej) spowoduje duży spadek zainteresowania placówką ze względu na jej lokalizację, mimo posiadania przez nią największej infrastruktury w R. oraz własnej kuchni. Spółka wyjaśniła, że nie ponosi winy i nie może brać na siebie całego ryzyka z powodu sytuacji, która jest niezależna od niej. Podobnie, zdaniem Spółki, nikt nie był w stanie przewidzieć epidemii COVID-19, która także wywarła olbrzymi, negatywny wpływ na działanie placówki.

Zdaniem Spółki nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, że Spółka nie dochowała trwałości programu. Zarówno Żłobek, jak i Klub Dziecięcy, funkcjonują do dziś.

Minister Finansów decyzją z dn. 26 lutego 2021r. (będącą przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie) uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Mazowieckiego w całości i orzekając co do istoty sprawy określił [...] sp. z o.o.:

1/ przypadającą do zwrotu do budżetu państwa kwotę 293.562,19 zł stanowiącą część dotacji celowej przyznanej [...] sp. z o.o. na podstawie umowy z dnia 17 maja 2017 r. nr [...], zawartej w ramach Resortowego programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi do lat 3 "Maluch+" 2017, wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem,

2/ dzień 19 marca 2020 r. jako termin, od którego należy liczyć odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, od kwoty określonej w pkt 1.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister wskazał, że rację ma Wojewoda, uznając, że część dotacji przyznanej Spółce, zgodnie z art. 169 ust. 6 u.f.p., przypada do zwrotu do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Nie można jednak podzielić stanowiska, że w niniejszej sprawie Spółka pobrała dotację w nadmiernej wysokości. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym i administracyjnym, dotacja pobrana w nadmiernej wysokości dotyczy pewnej nadwyżki. Z dotacją pobraną w nadmiernej wysokości mamy do czynienia w sytuacji obniżenia kosztów realizacji zadania, niezapewnienia udziału dostatecznych środków własnych beneficjenta przy procentowym dofinansowaniu zadania środkami publicznymi, przekazaniu dotacji w kwocie wyższej niż określona w umowie etc. By uznać, że dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości, dofinansowane zadanie co do zasady powinno być zrealizowane w całości, zgodnie z umową. Pobranie dotacji w nadmiernej wysokości nie dotyczy także spraw, w których podważana jest merytoryczna ocena wykorzystania dotacji.

Tymczasem w niniejszej sprawie zakwestionowano nie samą wysokość należnej dotacji (nadwyżkę), przyznaną z przeznaczeniem na poszczególne miejsca w dofinansowanych instytucjach opieki nad dziećmi do lat 3 (w określonej wysokości), lecz faktycznie okoliczność wykorzystania dotacji na utworzenie miejsc opieki, których trwałość, wynosząca co najmniej 75% 117.493,77 zł (77,75895 zł x 815 = 63.373,54 zł za rok 2018 oraz 77,75895 zł x 696 = 54.120,23 zł za rok 2019).

Z kolei przypadająca do zwrotu do budżetu państwa kwota wykorzystana na utworzenie miejsc opieki w Klubie Dziecięcym, które nie zostały obsadzone, wynosi 176.068,42 zł (83,842105 zł x 900 = 75.457,89 zł za rok 2018 oraz 83,842105 zł x 1200 = 100.610,53 zł za rok 2019). Łączna kwota dotacji przypadająca do zwrotu z tytułu niedochowania trwałości w projekcie wynosi zatem 293.562,19 zł.

Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, trwałość projektu w określonej części nie została dochowana. W ocenie Ministra, dla rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej na podstawie art. 169 ust. 6 u.f.p., nie mają znaczenia przyczyny, z powodu których w latach 2018-2019 utworzone miejsca opieki nie były wykorzystane ("obsadzone"). W każdym przypadku stwierdzenia, że część dotacji została wykorzystana na utworzenie miejsc opieki, które nie zostały wykorzystane ("obsadzone") w okresie trwałości projektu, we wskazanym w umowie zakresie, podlega ona zwrotowi do budżetu państwa jako wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Zgodnie jednak z art. 169 ust. 4 u.f.p., jedynie w takiej części, w jakiej dotacja nie została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem.

Jednocześnie Minister podkreślił, że w jego ocenie stwierdzenie, że zakwestionowane miejsca opieki stworzone przy udziale programu (środków dotacji) są wykorzystywane (funkcjonują) może nastąpić wyłącznie w oparciu o ich "obsadzenie" w czasie określonym w umowie, spójnej z programem. Zauważenia wymaga, że z programu wynika, że przez niewykorzystanie miejsc należy rozumieć ich "nieobsadzenie" (pkt 7.3.2. programu). Powyższy zapis programu jest jednoznaczny i nie powinien budzić wątpliwości interpretacyjnych. Jak zaś wyjaśniono, umowa nie może być interpretowana w oderwaniu od postanowień programu, który wspólnie z umową i celem, na jaki Spółka uzyskała przekazane środki finansowe, określa warunki prawidłowego wykorzystania dotacji (§2 ust. 1 umowy).

Jednocześnie należy wyjaśnić, że w sprawie nie ma zastosowania powołany w odwołaniu art. 7a § 1 Kpa. Jak wynika z jego treści, dotyczy on jedynie sytuacji, gdy przedmiotem postępowania jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia. Przedmiotem niniejszej sprawy jest określenie kwoty dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu państwa i terminu, od którego należy liczyć odsetki. Decyzja wydana w trybie art. 169 ust. 6 u.f.p. ma charakter deklaratoryjny. Dotyczy ona zobowiązania powstałego z mocy prawa.

Ponadto Minister wyjaśnił, że ww. decyzją uchylił decyzję Wojewody w całości i ponownie orzekł co do istoty sprawy, mając na uwadze niewłaściwe rozstrzygnięcie w zakresie podstawy orzeczenia obowiązku zwrotu kwoty dotacji oraz ustalenia terminu jej zwrotu do budżetu państwa wraz z odsetkami, tj. w terminie 15 dni od dnia otrzymania decyzji organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie Wojewody w kwestii terminu zwrotu dotacji nie jest spójne z powołaną w sprawie podstawą prawną (art. 169 ust. 6 w związku z ust. 1 u.f.p.) oraz z art. 130 Kpa.

Mając na uwadze zasadę niedziałania na niekorzyść strony, Minister określił termin, od którego należy liczyć odsetki, na dzień 19 marca 2020 r., niemniej jednak podstawę określenia ww. terminu stanowi art. 169 ust. 5 pkt 1 u.f.p.

Pismem z dn. 9 kwietnia 2021r. skarżąca [...] sp. z o.o. reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy [art. 145 § 1 pkt 1 lit a PPSA], a to:

• naruszenie art. 169 ust. 6 w zw. z ust. 1 pkt 1, ust. 4, ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869, z późn. zm.) w zw. z § 4 ust. 1 i § 4 ust. 3 Umowy nr [...] zawartej dnia 17 maja 2017 r. zmienianej aneksem nr 1 z dnia 13 listopada 2017 r. oraz aneksem nr 2 z dnia 27 grudnia 2017 r. poprzez zastosowanie przez Organ wyżej wskazanych postanowień umownych na podstawie, których powstał z mocy prawa obowiązek zwrotu dotacji celowej jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 293.562,19 PLN wraz z odsetkami przez Skarżącego do budżetu państwa, w sytuacji gdy zobowiązanie Skarżącego określone w § 4 ust. 1 ale także i w § 4 ust. 3 umowy z dnia 17 maja 2017 r. nr [...] zawartej w ramach Resortowego programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi do lat 4 "MALUCH plus" 2017 jest sprzeczne z właściwością (naturą) stosunku jak i też zasadami współżycia społecznego prowadząc do nieważności tych postanowień.

• naruszenie art. 169 ust. 6 w zw. z ust. 1 pkt 1, ust. 4, ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869, z późn. zm.) poprzez uznanie wykorzystanych przez Skarżącego środków finansowych w formie dotacji celowej w wysokości 293.562,19 PLN jako środków wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, w sytuacji gdy cel określony w ust. 2 Resortowego programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 "MALUCH plus" 2017 i elementy przedmiotowo istotne (essentialium negotii) określone w § 1 ust. 1 oraz w § 2 ust. 1 i w § 1 ust. 4 Umowy nr [...] zawartej dnia 17 maja 2017 r. zmienianej aneksem nr 1 z dnia 13 listopada 2017 r. oraz aneksem nr 2 z dnia 27 grudnia 2017 r. zostały wykonane należycie przez Skarżącego,

2) naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci [art. 145 § 1 pkt 1 lit c PPSA]:

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 KPA poprzez uchylenie decyzji organu l instancji całości i orzeczenie stwierdzające, że spółka [...] sp, z o.o. jest obowiązania do zwrotu do budżetu państwa kwotę 293.562,19 PLN stanowiącą część dotacji celowej przyznanej [...] sp. z o.o. na podstawie umowy z dnia 17 maja 2017 r. nr [...], zawartej w ramach Resortowego programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi do lat 3 "MALUCH plus" 2017 jako wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem wraz z odsetkami liczonymi od 19 marca 2020 r. od wyżej wskazanej kwoty, w sytuacji gdy organ odwoławczy winien był uchylić zaskarżoną decyzję i orzec o stwierdzeniu, że przypadająca do budżetu państwa kwota 293.562,19 PLN stanowiąca część dotacji celowej przyznanej [...] sp. z o.o. na podstawie umowy z dnia 17 maja 2017 r. nr [...], zawartej w ramach Resortowego programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi do lat 3 "MALUCH plus" 2017 została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem i spółka [...] sp. z o.o. nie jest obowiązana do jej zwrotu do budżetu państwa wraz z odsetkami liczonymi od 19 marca 2020 r. od kwoty należności głównej.

- naruszenie art. 7 KPA w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 KPA w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 KPA poprzez nie przeprowadzenie rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji w zakresie wniosku Skarżącego o umorzenie w całości podlegających zwrotowi środków dotacji zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o finansach publicznych, złożonego pismem z dnia 31 marca 2020 r. nr [...] w sytuacji gdy wniosek ten ma charakter uznaniowy co wymaga wnikliwego zbadania stanu faktycznego sprawy przez organ II instancji.

- naruszenie art. 7b KPA w zw. z art. 77 § 1 KPA w zw. z art. 80 KPA poprzez brak współdziałania Wojewody Mazowieckiego z Ministrem Finansów, który to organ wydający zaskarżoną decyzję nie został poinformowany o decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 23 grudnia 2020 r. nr [...] o umorzeniu odsetek od należności głównej w sytuacji gdy organy administracji mają obowiązek współdziałania.

- Zarzut naruszenia art. 7 KPA i art. 8 § 1 KPA w zw. z art. 77 § 1 KPA w zw. z art. 80 KPA poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego niezgodnie z ww. przepisami w szczególności przez prowadzenie postępowania przez organ II instancji w sposób budzący brak zaufania Skarżącego do władzy publicznej polegający na zmianie przez Ministra Finansów korzystnej decyzji dla Skarżącego z dnia 23 grudnia 2020 r., nr [...] wydanej przez Wojewodę Mazowieckiego w zakresie umorzenia odsetek od należności głównej - 293.562,19 PLN liczonych jak dla zaległości podatkowej od 19 marca 2020 r. do dnia wydania tej decyzji w sytuacji gdy Minister Finansów w zaskarżonej decyzji ([...]) nie odniósł się w żaden sposób w uzasadnieniu dlaczego jednak dokonał zmiany i orzekł o obowiązku zwrotu także i odsetek od należności głównej mimo, że w zaskarżonej decyzji na stronie 7 przed pouczeniem dla Skarżącego ([...]) także w kwestii odsetek w stosunku do decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 6 sierpnia 2020 r. o nr [...] kierował się zasadą niedziałania na niekorzyść strony.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca spółka wniosła o:

1. na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit. a i c PPSA wnoszę o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

2. na podstawie art. 244 § 1 PPSA i art. 245 § 1 PPSA wnoszę o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych w całości,

3. na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 PPSA wnoszę o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości przez organ II instancji, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku, na podstawie art. 61 § 3 PPSA o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości przez Sąd,

4. na podstawie art. 106 § 3 PPSA wnoszę o przeprowadzenie dowodu z dokumentów urzędowych - decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 23 grudnia 2020 r., nr [...] na fakt umorzenia przez organ odsetek od należności głównej liczonych jak dla zaległości podatkowej od 19 marca 2020 r. do dnia wydania decyzji czyli 23 grudnia 2020 r., oraz przeprowadzenie dowodu - "Zawiadomienie o wskazaniu nowego terminu rozpatrzenia sprawy" z dnia 25 lutego 2021 r. wykazujący fakt niezakończenia sprawy przez organ II instancji - Ministra Finansów o nr [...],

5. na podstawie art. 200 PPSA i art. 205 § 2 PPSA wnoszę o zasądzenie od organu II instancji na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zdaniem Sądu nie są zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania art.7, art. 77&1, art.80, art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 107 § 1 pkt.6 Kpa. Należy wskazać, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie ustalonego stanu faktycznego opartego na zgromadzonym materiale dowodowym. W postępowaniu zapewniono Skarżącej prawo do wzięcia udziału w postępowaniu. Skarżąca miała możliwość składania wyjaśnień i dowodów w sprawie. Przesłanki rozstrzygnięcia zostały szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Minister prawidłowo stwierdził, że nie ma podstaw do uchylenia decyzji Wojewody i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewodę.

Jednocześnie Minister, rozpoznając w toku postępowania odwoławczego sprawę ponownie, uzasadnił przyczyny dla których wydał w sprawie orzeczenie reformatoryjne na podstawie art. 138§ 1 pkt. 2 kpa ( tj. uchylające decyzję Wojewody w całości i ponownie orzekające co do istoty sprawy), mając na uwadze niewłaściwe rozstrzygnięcie w zakresie podstawy orzeczenia obowiązku zwrotu kwoty dotacji oraz ustalenia terminu jej zwrotu do budżetu państwa wraz z odsetkami, tj. na podstawie przepisów art. 169 ust.6 w zw. z ust.1 pkt.1, ust.4, ust.5 pkt.1 oraz art. 61 ust.3 pkt.1 u.f.p. oraz art. 130 kpa. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w tym zakresie zarówno prawidłowość rozstrzygnięcia Ministra , jak i jego uzasadnienie.

Sąd nie podziela także zasadności zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 169 u.f.p.

Stosownie do cyt. przepisy stanowiącego podstawę materialną rozstrzygnięcia w sprawie w przedmiocie obowiązku zwrotu otrzymanej dotacji do budżetu państwa,

1. Dotacje udzielone z budżetu państwa:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.

2. Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu państwa w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania.

3. Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej.

4. Zwrotowi do budżetu państwa podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.

5. Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu państwa nalicza się, począwszy od dnia:

1) przekazania z budżetu państwa dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem,

2) stwierdzenia nieprawidłowego naliczenia lub nienależnego pobrania dotacji

- z zastrzeżeniem, że jeżeli dotacja stanowi pomoc publiczną, w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, odsetki nalicza się od dnia przekazania dotacji beneficjentowi.

6. W przypadku niedokonania zwrotu dotacji w terminie, o którym mowa w ust. 1 oraz w art. 150 pkt 5, art. 151 ust. 2 pkt 6, art. 168 ust. 1 i 2, organ lub inny dysponent części budżetowej, który udzielił dotacji, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki.

Zgodnie z utrwalonymi poglądami orzecznictwa oraz stanowiskami komentatorskimi, przez pojęcie dotacji z budżetu państwa wykorzystanymi niezgodnie z przeznaczeniem w rozumieniu art. 169 ust.1 pkt.1 u.f.p. należy przyjąć, że niezgodne z przeznaczeniem wykorzystanie dotacji nastąpi wówczas, gdy na etapie wykorzystania środków pochodzących z dotacji beneficjent przeznaczy je na inne zadania niż te, na które dotacja została zgodnie z treścią umowy dotacyjnej udzielona. Przeznaczenie dotacji określone jest zatem w prawnym źródle kreującym stosunek dotacyjny (najczęściej będzie to umowa dotacyjna, rzadziej decyzja) przez podmiot udzielający dotacji. Wszelkie niezastosowanie się do postanowień takiej umowy dotacyjnej będzie oznaczało wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem.

Organy kontrolujące wykorzystanie i rozliczenie dotacji muszą bardzo rzetelnie na podstawie rozliczenia dotacji ustalić, czy beneficjent dotacji wykorzystał ją zgodnie z przeznaczeniem przewidzianym w konkretnym prawnym źródle kreującym dotację. ( vide Ustawa o finansach publicznych, red. Zb. Ofierski, LEX 2021r.).

Przenosząc powyższe na stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy, Sąd zgadza się ze stanowiskiem organów administracji wyrażonym w kontrolowanych decyzjach, że wykorzystanie otrzymanej dotacji zgodnie z przeznaczeniem należy oceniać w sprawie z uwzględnieniem kryterium "obsadzenia" stworzonych miejsc opieki w okresie trwałości projektu.

W niniejszej sprawie zakwestionowano okoliczność wykorzystania dotacji na utworzenie miejsc opieki, których trwałość, wynosząca co najmniej 75% liczby dzieci uczęszczających do utworzonej instytucji opieki (w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r.), warunkująca prawidłowe wydatkowanie dotacji, nie została zapewniona. Skarżąca nie "obsadziła" bowiem odpowiedniej liczby miejsc. Powyższe nie stanowiło kwestii spornej. Fakt ten znajduje potwierdzenie w treści sprawozdania z dnia 18 lutego 2020 r. Z dokumentu tego wynika, że w latach 2018-2019 wykorzystanie miejsc w Żłobku pozostawało na poziomie niższym niż 75% miejsc utworzonych z dofinansowaniem w ramach programu. Z kolei w Klubie Dziecięcym "[...]" w okresie od kwietnia 2018 r. do grudnia 2019 r. nie wykorzystano ani jednego utworzonego miejsca.

Sąd w pełni akceptuje stanowisko organów, że przeznaczeniem dotacji, spójnym z umową i celem programu, było zwiększenie dostępności terytorialnej i finansowej miejsc opieki (a zatem wsparcie rodziców), poprzez przyznanie wsparcia finansowego w postaci dotacji celowej na ich utworzenie (przy założeniu, że miejsca te będą funkcjonować/będą "obsadzone" w liczbie nie mniejszej niż 75%), o czym świadczy dodatkowo zawarty w umowie i w programie warunek zapewnienia trwałości projektu (w określonym zakresie). Warunki umowy i programu były Skarżącej znane. Przystąpienie do umowy miało charakter dobrowolny.

Stwierdzenie, że zakwestionowane miejsca opieki stworzone przy udziale programu (środków dotacji) są wykorzystywane (funkcjonują) może nastąpić wyłącznie w oparciu o ich "obsadzenie" w czasie określonym w umowie, spójnym z programem.

Zgodnie z programem, przez niewykorzystanie miejsc należy rozumieć ich "nieobsadzenie" (pkt 7.3.2. programu). Powyższy zapis programu jest jednoznaczny i nie powinien budzić wątpliwości interpretacyjnych. Jak zaś wyjaśniono, umowa nie może być interpretowana w oderwaniu od postanowień programu, który wspólnie z umową i celem, na jaki Skarżąca uzyskała przekazane środki finansowe, określa warunki prawidłowego wykorzystania dotacji (§ 2 ust. 1 umowy).

Wysokość przyznanego dofinansowania jest ściśle powiązana z liczbą miejsc, na utworzenie których przyznano dotację. W umowie precyzyjnie wskazano maksymalną kwotę przysługującą na każde nowo utworzone miejsce oraz maksymalną miesięczną kwotę na każde dziecko przebywające w instytucjach (§ 2 ust. 2 umowy).

Sąd zgadza się także z oceną Ministra, że dla rozstrzygnięcia sprawy prowadzonej na podstawie art. 169 ust. 6 u.f.p., nie mają znaczenia przyczyny, z powodu których w latach 2018-2019 utworzone miejsca opieki nie były wykorzystane ("obsadzone"). W każdym przypadku stwierdzenia, że część dotacji została wykorzystana na utworzenie miejsc opieki, które nie zostały wykorzystane ("obsadzone") w okresie trwałości projektu, we wskazanym w umowie zakresie, podlega ona zwrotowi do budżetu państwa jako wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Zgodnie jednak z art. 169 ust. 4 u.f.p., jedynie w takiej części, w jakiej dotacja nie została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem.

Kwotowe wyliczenie części udzielonej dotacji, jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, zaprezentowane przez organy w treści kontrolowanej decyzji również nie budzi wątpliwości Sądu. W związku z zaprezentowanymi twierdzeniami, zarzuty skargi odnoszące się do niewłaściwego zastosowania i rozumienia przez organy administracji przepisów prawa materialnego wskazanych przepisów u.f.p., są niezasadne.

Wreszcie jako niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania polegające na kreowanej przez skarżącą spółkę zmianę przez decyzję Ministra Finansów decyzji Wojewody Mazowieckiego z dn. 23 grudnia 2020r. w przedmiocie umorzenia odsetek od należności głównej.

W tym zakresie Sąd podziela stanowisko Ministra, że postępowania prowadzone w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu państwa i terminu, od którego należy liczyć odsetki w sprawie (kończące się decyzją wydaną na podstawie art. 169 ust. 6 u.f.p. - decyzją deklaratoryjną, potwierdzającą jedynie obowiązek powstały z mocy prawa) oraz prowadzone w przedmiocie zastosowania ulgi w postaci umorzenia dotacji (jej części) przypadającej do zwrotu, stanowią dwa odrębne postępowania. Przesłanki uzasadniające określone w ww. postępowaniach rozstrzygnięcia są różne. Wydane w takich sprawach decyzje mogą obok siebie współistnieć.

Wbrew stanowisku Skarżącej, decyzją Ministra nie zmieniono decyzji Wojewody z dnia 23 grudnia 2020 r. w przedmiocie zastosowania ulgi w postaci umorzenia należnych odsetek. Wydanie zaskarżonej decyzji Ministra nie oznacza, że Skarżąca ma dokonać zapłaty odsetek od dotacji określonej w sprawie, w sytuacji ich umorzenia decyzją Wojewody z dnia 23 grudnia 2020 r.

Mając powyższe na względzie i uznając, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa wskazanych w skardze jak również naruszenia innych przepisów, które to naruszenie uzasadniałoby uwzględnienie skargi, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 20187r., poz. 1307 ze zm.).