Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3100/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.) WSA Piotr Przybysz Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W. M. (zwanego dalej skarżącym) do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] nr [...], odmawiającej skarżącemu udzielenia pomocy finansowej na zakup żywności, środków czystości, dopłatę do usługi dentystycznej w wysokości [...] zł, zakup lampy Bioptron, służącej do światłoterapii, zakup okularów oraz farby do odmalowania ścian w pokoju.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Skarżący pismem z dnia 10 grudnia 2012 r. zwrócił się do Prezydenta [...] z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej. Organ ustalił, iż skarżący wnosi o udzielenie pomocy na zakup żywności, środków czystości, dopłatę do usługi dentystycznej - odbudowy trzech zębów (w wysokości co najmniej [...] zł), na zakup lampy Bioptron (której koszt wynosi około [...] zł), służącej do światłoterapii, zakup okularów (w wysokości [...] zł), oraz farby do odmalowania ścian w pokoju o wartości około [...] zł.

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił skarżącemu udzielenia pomocy finansowej we wnioskowanym zakresie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu odwołania skarżącego decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...]. Skarżący wniósł na ww. decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd wyrokiem z dnia 3 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1778/13, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...].

Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie ustalił, który wniosek skarżącego zainicjował przedmiotowe postępowanie administracyjne, co powoduje, iż brak jest możliwości ustalenia wysokości jego dochodu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] nr [...].

Organ odwoławczy powołując się na przepisy ustawy o pomocy społecznej wskazał, że dla ustalenia wysokości dochodu decydujące znaczenie ma data, w której skarżący złożył wniosek o udzielenie prawa do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej.

Organ odwoławczy ustalił, iż postępowanie w sprawie przyznania wnioskowanych świadczeń z pomocy społecznej zostało wszczęte na wniosek skarżącego z dnia 10 grudnia 2012 r.

Organ podniósł, że w toku przeprowadzonego w dniu 21 stycznia 2013 r. wywiadu środowiskowego, skarżący zwrócił się o dofinansowanie potrzeb bytowych: na artykuły spożywcze, odzież, obuwie, na zakup linoleum, dwóch krzeseł, okularów oraz dopłatę do prywatnej wizyty u dentysty w kwocie [...] zł. Ponadto skarżący zwrócił się o pomoc na zakup farby emulsyjnej oraz farby olejnej, potrzebnych od odświeżenia lokalu mieszkalnego.

Organ II instancji podkreślił, że względu na to, iż wniosek skarżącego o udzielenie pomocy finansowej z pomocy społecznej wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu 10 grudnia 2012 r., ustalając wysokość jego dochodu należy, stosownie do przepisu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, uznać sumę miesięcznych przychodów z miesiąca listopada 2012 r.

Organ ustalił, że skarżący jest rozwiedziony i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną, od 28 listopada 2012 r. pozostającą bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Natomiast z kwestionariusza wywiadu środowiskowego wynika, iż ostatnią pracę, bez rejestracji podjął w październiku 2012 r. Podniesiono, że skarżący w oświadczeniu, zawartym w piśmie z dnia 14 lutego 2013 r. wskazał, iż w miesiącu listopadzie 2012 r. z tytułu dzierżawy części pawilonu handlowego otrzymał [...] zł. Wskazano, że z załączonych do pisma skarżącego z dnia 9 stycznia 2013 r. załączników, wynika jednak, iż w dniu 9 listopada 2012 r. pokwitował odbiór kwoty [...] zł tytułem trzeciej raty czynszu za użytkowanie pawilonu w listopadzie 2012 r. Organ powołując się na kwestionariusz wywiadu środowiskowego z dnia 21 stycznia 2013 r. stwierdził, iż łączny dochód w rodzinie, a więc dochód z tytułu dzierżawy pawilonu wyniósł [...] zł.

Organ zauważył, iż skarżący w związku z dzierżawą przedmiotowego pawilonu ponosi koszty tj. uiszcza opłatę za dzierżawę, która jednak zgodnie z przepisami o pomocy społecznej nie pomniejsza kwoty dochodu.

W związku z powyższym uzyskiwany przez skarżącego dochód przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Organ odwoławczy podkreślił, że okoliczność ta jednak nie wyłącza możliwości uzyskania pomocy z pomocy społecznej. Powołał się tutaj na treść art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Wskazał, że zgodnie z tym przepisem, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (ust. 1), lub zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Zaznaczył, iż przepis ten jest oparty na uznaniu administracyjnym, gdyż pozostawia organowi administracji publicznej duży zakres swobody w ocenie, czy przyznanie pomocy w danej sytuacji jest uzasadnione okolicznościami sprawy, czy też zachodzą podstawy do odmowy uwzględnienia wniosku strony.

W ocenie organu odwoławczego brak środków pieniężnych na bieżące wydatki codziennego utrzymania, zakup żywności i środków czystości, a także na usługę dentystyczną, jak również zakup okularów i lampy "Bioptron", nie można traktować jako nagłe, nieprzewidywalne zdarzenie uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

Organ II instancji zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, iż za odmową udzielenia skarżącemu pomocy finansowej przemawia także brak możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej.

Organ zaznaczył, iż stosownie do przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do

zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności. Za niezbędne potrzeby należy uznać więc m.in. zakup żywności, leków, czy zapewnienie schronienia. Oznacza to, iż wsparcie z pomocy społecznej nie może zostać przyznane na pokrycie wszelkich potrzeb, zgłaszanych przez osoby o nie się ubiegające.

Zdaniem ww. organu pokrycie kosztów usługi dentystycznej, jak również zakupu okularów i lampy "Bioptron", nie mieści się w katalogu niezbędnej potrzeby, która miałaby zostać sfinansowana ze środków publicznych, tym bardziej w sytuacji przekroczenia przez skarżącego kryterium dochodowego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił naruszenie przez organ art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie pełnego stanu faktycznego sprawy oraz błędne rozumienie pojęć ,,przychód", ,,dochód" oraz ,,koszty uzyskania przychodu". Skarżący podniósł, że organ błędnie uznał, że koszty opłaty za dzierżawę terenu pod należącym do niego pawilonem nie wpływają na zmniejszenie uzyskiwanego dochodu. Dodał, że organ zignorował zaświadczenie o dochodzie wystawione przez Urząd Skarbowy zastępując ten dowód dowodami pośrednimi wbrew art. 7, art. 77 § 1, art. 75, art. 80 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo-administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie zaskarżonego aktu. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wykazała, że wydane akty odpowiadają wymogom prawa.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącemu pomocy finansowej.

Należy wskazać, że podstawową zasadą przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynikającą z przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182, z późn. zm. - zwaną dalej także ustawą), jest zasada niezbędności, przez którą należy rozumieć dążenie do zaspokojenia potrzeb osób i rodzin na poziomie elementarnym, a także pomoc w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy).

Kontrolowana decyzja wydana została na gruncie ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2013r. poz. 182 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Po myśli art. 39 ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Podmiot ubiegający się o przyznanie zasiłku celowego musi spełniać wymogi kryterium dochodowego przewidzianego w art. 8 ust. 1 ustawy. Z ich brzmienia wynika, iż decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jej wysokości podejmowana jest w warunkach uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet spełnienie wymagań formalnych do otrzymania zasiłku celowego (spełnienie kryterium dochodowego oraz co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 ustawy) nie stwarza po stronie wnioskodawcy roszczenia o prawo do jego przyznania.

W kontrolowanej sprawie z ustaleń poczynionych w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego wskutek złożonego przez skarżącego wniosku oraz zebranych w sprawie dowodów wynika, iż skarżący jest rozwiedziony, osobą samotnie gospodarującą, bezrobotny, od 28 listopada 2012 roku pozostający bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Ostatnią pracę bez rejestracji podjął w październiku 2012 roku. Skarżący, jednakże nie spełnia warunku kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ust. 1 ustawy. Jego dochód bowiem w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku stałego, tj. w listopadzie 2012 r., stanowił za wynajem udziału w pawilonie w wysokości [...] zł. Wobec tego dochód skarżącego uzyskany w listopadzie 2012 r. przekroczył kwotę kryterium dochodowego uprawniającą do otrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Kryterium dochodowe wynosi bowiem 542 zł, natomiast dochód wnioskodawcy w listopadzie 2012 r. wyniósł [...] zł. Trafnie więc Kolegium przyjęło, że skarżący nie jest uprawniony do otrzymania zasiłku celowego z pomocy społecznej, gdyż stosownie do powołanego wyżej przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnej, której dochód nie przekracza ww kwoty kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Należy podkreślić, że na gruncie obowiązującego prawa pomoc społeczna ukierunkowana jest na subsydiarność środków społecznych, które uruchamiane być powinny tylko wówczas, gdy osoby i rodziny nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji we własnym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2007r. sygn. akt I OSK 1851/06 nie publ.). Bez wątpienia trzeba przyjąć, że pomoc społeczna nie rozwiązuje problemów życiowych rodzin, czy osób, a jej celem może być jedynie częściowe i chwilowe ułatwienie przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych osób potrzebujących pomocy. Nie są to środki przeznaczane na podwyższenie stopy życiowej lecz celem ich jest wsparcie umożliwiające godne życie. Dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wyznaczone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej (542 zł), w konsekwencji czego trafnie rozważono jego sytuację w świetle powyżej powołanych przepisów ustawy o pomocy społecznej.

Wbrew zarzutom skarżącego Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, opisanych w skardze. Należy stwierdzić, że organy przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami K.p.a., jak też ustawy. Zaskarżona decyzja została uzasadniona w sposób właściwy z zachowaniem wymogów art. 107 § 1 K.p.a. Skoro zatem w niniejszej sprawie stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy w zakresie koniecznym do podjęcia rozstrzygnięcia, na podstawie art. 39 ustawy, to nie zaistniały przesłanki z art. 138 § 2 K.p.a. Organ odwoławczy ponownie rozpoznał sprawę i zasadnie uznając, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odpowiada przepisom prawa, prawidłowo zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 P.p.s.a.