Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 731/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2007-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 139,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 2, art. 8 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 roku sprawy ze skarg M. D., D. D.. i S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1/ uchyla zaskarżoną decyzję; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia "[...]" przyznał D.D. zaliczkę alimentacyjną w kwocie 250 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r., natomiast M. D. i S. D. przyznał zaliczki alimentacyjne w kwocie po 250 zł miesięcznie na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. W uzasadnieniu organ podał, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych za okres ostatnich trzech miesięcy była bezskuteczna, dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 256,53 zł, zaś wysokość zasądzonego wyrokiem sądu świadczenia alimentacyjnego wynosi po 350 zł. Powyższe, na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732), uprawnia do przyznania przedmiotowego świadczenia w orzeczonej wysokości.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu działająca w imieniu dzieci matka – E. D. wywiodła, że jej syn kształci się, wobec czego zaliczka alimentacyjna przysługuje mu także za miesiąc wrzesień 2006 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]"uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu przyznało rację odwołującej się, iż brak jest powodów przyznania zaliczki alimentacyjnej D. D. dopiero od miesiąca października 2006 r. oraz wskazało, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił przesłanek przemawiających za zajęciem takiego stanowiska. Kolegium wywiodło z treści art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej oraz art. 10 ust. 1 i 6 w związku z art. 3 pkt 10 tej ustawy, że prawo do zaliczki alimentacyjnej należało ustalić na okres do 1 września do 31 sierpnia następnego roku. Organ odwoławczy ocenił ponadto, że przedmiotowa decyzja rażąco narusza art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej nie dostrzegł bowiem różnicy między użytymi w tym przepisie zwrotami: "dochód rodziny" i "dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie". To pierwsze pojecie zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Tak ustalony dochód rodziny odwołującej się wyniósł 1.026,15 zł, jest zatem wyższy niż połowa kwoty kryterium dochodowego, co uniemożliwia przyznanie zaliczek alimentacyjnych w podwyższonej wysokości. Wobec powyższego na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej można przyznać D., M. i S. D. zaliczki alimentacyjne w kwocie po 120 zł. Kolegium wyjaśniło, że nie orzekło co do meritum sprawy, gdyż naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalając nową kwotę zaliczki alimentacyjnej Kolegium pozbawiłoby stronę prawa do rozpoznania sprawy w co najmniej dwóch instancjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu skargi D., M. i S. D. od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wyrokiem z dnia 8 marca 2007 r. sygn. akt "[...]", uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł, że nie może być wykonana.

Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku, że wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, zatem niedopuszczalna jest jego wykładnia rozszerzająca. Powołany przepis prawa upoważnia organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Organ odwoławczy uzupełnił natomiast materiał dowodowy w sprawie stosownie do art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium nie wskazało na potrzebę przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, a jedynie przedstawiło własną wykładnię art. 8 ust. 2 w zw. z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. W tej sytuacji organ odwoławczy miał obowiązek zastosować w swojej decyzji instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, zamiast uchylać decyzję organu pierwszej instancji i przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania, przesądzając jednocześnie o treści przyszłego rozstrzygnięcia. Sąd podniósł ponadto, iż zgodnie z art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Organ odwoławczy uchylając decyzję organu pierwszej instancji przesądził, iż wprawdzie zaliczka alimentacyjna na syna D. przysługuje także za miesiąc wrzesień 2006 r., lecz jednocześnie wskazał organowi pierwszej instancji, iż zaliczka alimentacyjna winna być przyznana w kwocie znacznie niższej (120 zł) zamiast przyznanych 250 zł. Zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium jest niewątpliwie decyzją na niekorzyść strony, przy czym w wydanej decyzji organ ten nie wskazał, która z okoliczności wyłączających orzekanie na niekorzyść strony odwołującej się miała zastosowanie w tej sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]"uchyliło w całości decyzję będącą przedmiotem odwołania i orzekło o przyznaniu D. D., M. D. i S. D. zaliczek alimentacyjnych w okresie od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. w kwotach po 120 zł. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej prawo do zaliczki alimentacyjnej właściwy organ ustala począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego. Okres zasiłkowy, zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych trwa od 1 września jednego roku, do 31 sierpnia następnego roku. Wobec powyższego Kolegium orzekło o przyznaniu D. D. zaliczki alimentacyjnej również za miesiąc wrzesień 2006 r.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że zgodnie z art. 8 ust. 1 powołanej wyżej ustawy zaliczka alimentacyjna przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż 120 zł dla osoby uprawnionej, w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby lub więcej uprawnione do zaliczki. Wprawdzie w ust. 2 tego artykułu zwiększono tę kwotę do 250 zł, jednak dotyczy to sytuacji, gdy dochód rodziny nie przekracza 50 % kwoty,

o której mowa w art. 7 ust. 2, a więc 291,50 zł miesięcznie. Pojęcie dochodu rodziny zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, że tak rozumiany dochód rodziny odwołującej się wynosi 1.026,15 zł. Tę kwotę należy porównać z połową "dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie". Ponieważ dochód ten

w rodzinie odwołującej się jest wyższy niż połowa kwoty kryterium dochodowego, to fakt ten uniemożliwia przyznanie zaliczek alimentacyjnych w podwyższonej wysokości. Organ pierwszej instancji nie mógł przyznać przedmiotowego świadczenia w kwotach po 250 zł miesięcznie, wobec czego decyzję będącą przedmiotem odwołania należało uchylić i orzec o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej w kwocie po 120 zł na osobę uprawnioną.

Kolegium przyznało, iż jest to orzeczenie na niekorzyść strony odwołującej się, jednakże do jego wydania upoważnia regulacja art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Kolegium, decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo. Rażące naruszenie prawa ma miejsce, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja ta nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Jest ono z reguły wyrazem ewidentnego

i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa. Kolegium wyjaśniło ponadto, że decyzje wydawane w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej należą do kategorii związanych, tj. organ nie wydaje decyzji na podstawie tzw. uznania administracyjnego, lecz musi postąpić w sposób określony w normie prawa. Wobec powyższego wydanie przez organ pierwszej instancji zaskarżonej decyzji wbrew art. 8 ust. 2 tej ustawy stanowiło rażące naruszenie prawa.

W złożonej na powyższą decyzję skardze E. D., pełnomocnik D. D., M. D. i S. D., zarzuciła naruszenie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, poprzez błędną interpretację tego przepisu. W ocenie skarżącej stanowi on o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie. W tej sytuacji w bezspornym stanie faktycznym sprawy, na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, skarżącym przysługuje zaliczka alimentacyjna w kwocie po 250 zł, a nie jak ustaliło Kolegium w zaskarżonej decyzji po 120 zł.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt pod względem zgodności z prawem, nie zaś według kryteriów słuszności, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje jedynie wówczas, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie istnieją podstawy do stwierdzenia takiego naruszenia.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy uchylił w całości decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]", którą przyznano D. D. zaliczkę alimentacyjną w kwocie 250 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r., natomiast M. D. i S. D. przyznano to świadczenie w kwocie po 250 zł miesięcznie na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. i orzekł o przyznaniu D. D., M. D. i S. D. zaliczek alimentacyjnych w okresie od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. w kwotach po 120 zł. Kolegium wywiodło bowiem, że organ pierwszej instancji rozstrzygnął sprawę z rażącym naruszeniem art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732, z późn. zm.). Powyższe zdaniem Kolegium, uzasadniało, na mocy art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), zwanej dalej Kpa, wydanie orzeczenia na niekorzyść strony odwołującej się.

Z powyższą oceną nie można się zgodzić. Istota rozważań organu odwoławczego opierała się na wykładni przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Tymczasem przepis art. 139 Kpa, stanowiąc, iż organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, nakazuje temu organowi zbadać nie tylko, czy nastąpiło niewątpliwe naruszenie prawa, ale także wykazać, że naruszenie to było "rażące".

Przypomnieć należy, że wyrażona w zacytowanym przepisie instytucja zakazu reformationis in peius stanowi jedną z podstawowych gwarancji procesowych prawa obrony strony. Zapewnia bowiem stronie swobodę w realizowaniu prawa do odwołania się od decyzji organu pierwszej instancji, przewidzianego w art. 15 Kpa. Istota tego zakazu polega na tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać, określonej decyzją organu pierwszej instancji, sytuacji materialnoprawnej strony odwołującej się.

Ustawodawca przewidział jednakże wypadki, w których możliwe jest odstąpienie od powyższej zasady - są to: rażące naruszenie prawa w decyzji organu pierwszej instancji oraz rażące naruszenie interesu społecznego. Powyższe oznacza, że organ odwoławczy może orzec na niekorzyść odwołującego się, jeżeli szczegółowo wykaże, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż rażące naruszenie prawa, dopuszczające możliwość orzeczenia na niekorzyść strony odwołującej się, należy rozumieć jako przekroczenie prawa w sposób jasny, niedwuznaczny. Sytuacja taka ma miejsce, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić przez proste ich zestawienie ze sobą. Jednocześnie naruszenie prawa musi być tego rodzaju, że niemożliwe będzie zaakceptowanie danej decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa i powinna ona zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i nie budzący wątpliwości. Zasadnym jest również wskazać, że wstępnym warunkiem uznania, iż nastąpiło rażące naruszenie prawa, jest stwierdzenie, iż w zakresie objętym badaną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt IV SA 771/96, niepublikowany, zamieszczony w bazie LEX nr 45182 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1149/04, niepublikowany, zamieszczony w bazie LEX nr 165003 i z dnia 21 kwietnia 2005r., sygn. akt SA/Wa 367/04, niepublikowany, zamieszczony w bazie LEX nr 169384 oraz powołane tam orzecznictwo). W ten sposób można bowiem oddzielić przypadki naruszenia prawa spowodowane błędną wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem od rażącego naruszenia prawa.

Jednocześnie ustawodawca dopuścił, że naruszenie prawa, które nie ma charakteru rażącego, ulega sanacji.

Należy również podnieść, iż każdorazowo, gdy organ odwoławczy orzeka na niekorzyść strony odwołującej się obowiązany jest wykazać w uzasadnieniu decyzji, że w sprawie zaistniała jedna z przesłanek dopuszczalności rezygnacji z zakazu reformationis in peius (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 443/07 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 1986 r., sygn. akt II SA 1500/85, oba niepublikowane).

W niniejszej sprawie organ odwoławczy uchylając decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i rozstrzygając merytorycznie sprawę niewątpliwie pogorszył sytuację materialnoprawną odwołujących się. Zaskarżonym orzeczeniem zmniejszył bowiem kwoty przyznanych zaliczek alimentacyjnych z 250 zł miesięcznie na 120 zł miesięcznie dla każdego z uprawnionych, mimo iż jednemu z uprawnionych przyznał to świadczenie od miesiąca września 2006 r.

Zasady i tryb przyznawania zaliczki alimentacyjnej ustalone zostały w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Stosownie do art. 8 ust. 1 tej ustawy zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż:

1) w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki - 170,00 zł dla osoby uprawnionej albo 250,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby, lub więcej, uprawnione do zaliczki - 120,00 zł dla osoby uprawnionej albo 170,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ustępie 2. tego artykułu przewidziano natomiast, że w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50 % kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2, kwotę zaliczki, o której mowa w ust. 1, zwiększa się do:

1) w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki - 300,00 zł dla osoby uprawnionej albo 380,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby, lub więcej, uprawnione do zaliczki - 250,00 zł dla osoby uprawnionej albo 300,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Konstrukcja cytowanego art. 8 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej powoduje, że niemożliwe jest ustalenie jego znaczenia w drodze wyłącznie wykładni językowej. Ustalając sens znaczeniowy tego przepisu niezbędne jest korzystanie również z reguł wykładni systemowej i funkcjonalnej. Interpretując art. 8 ust. 2 trzeba bowiem zestawić treść tego przepisu z treścią art. 7 ust. 2 omawianej ustawy. Przepis ten stanowi, że zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł. Przy czym umieszczenie tego przepisu na początku rozdziału 3., regulującego zasady i tryb przyznawania zaliczki alimentacyjnej, wskazuje, że obejmuje on swoim zasięgiem postanowienia całego rozdziału. Przepis art. 8 określa wysokość tego świadczenia. Świadczenie to w podstawowej wysokości przewidzianej w ust. 1, przysługuje zatem każdemu uprawnionemu, jeżeli spełnia kryterium dochodowe określone w art. 7 ust. 2, tj. dochód jego rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł. Natomiast w ustępie 2. określono warunek ("dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2") uprawniający do otrzymania przez uprawnioną osobę zaliczki w zwiększonej wysokości. Powyższe oznaczałoby, że możliwe byłoby takie rozumienie art. 8 ust. 2 powołanej ustawy, jakie nadał temu przepisowi organ pierwszej instancji, czyli nadanie zwrotowi "dochód rodziny" znaczenia: "dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie". Za takim rozumieniem przepisu opowiada się także skarżąca. Jednakże organ odwoławczy przytoczył odmienną wykładnię tychże przepisów, uznając, że zaliczka alimentacyjna w podwyższonej wysokości przysługuje tylko wtedy, gdy łączny dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty 583,00 zł.

Fakt dokonywania niejednorodnej interpretacji art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia

2005 r. przez organy administracji publicznej podniesiony został w projekcie zmiany ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (druk nr 1396 Sejmu RP V kadencji, http://www.sejm.gov.pl). Uzasadniając zmianę tego przepisu stwierdzono, iż: "z jednej strony w art. 7 ust. 2 ustawa mówi o "dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie", z drugiej strony zaś - w art. 8 ust. 2 ustawa wskazuje tylko "dochód rodziny". Powyższa niejednolitość powoduje, iż w odniesieniu do obywateli, których sytuacja prawna i faktyczna jest identyczna, wydawane są odmienne decyzje administracyjne, różnicujące wysokość zaliczek alimentacyjnych przyznawanych uprawnionym".

Rzeczą Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w niniejszej sprawie było dokonanie oceny, czy na skutek wniesionego przez stronę odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało podstawy do wydania decyzji reformatoryjnej na niekorzyść strony. Nie dokonując więc oceny prawidłowości dokonanej przez organ odwoławczy wykładni prawa materialnego w sprawie stosowanego, Sąd stwierdził, iż do różnych rozstrzygnięć organu pierwszej i drugiej instancji doszło na skutek odmiennej interpretacji przepisów omawianej ustawy.

Skoro w niniejszej sprawie organ odwoławczy ocenę naruszenia prawa przez organ pierwszej instancji oparł na różnorodnej wykładni przepisów prawa, to okoliczność ta wyklucza możliwość uznania, że decyzja organu pierwszej instancji narusza prawo w stopniu rażącym. W sytuacji gdy przepis prawa może być różnie interpretowany, tak jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie, przyjęcie przez organ odwoławczy odmiennej interpretacji od tej, którą prezentuje organ pierwszej instancji, nie pozwala na uznanie, iż jest to przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. W sposób rażący może bowiem zostać naruszony wyłącznie taki przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu. W sytuacji natomiast gdy ocena naruszenia prawa opiera się na wykładni przepisów prawa, nie można uznać, iż dane orzeczenie narusza prawo w stopniu rażącym. Jak już to wyżej powiedziano, rażące naruszenie prawa jest bowiem wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2006r., sygn. akt VI SA/Wa 1610/06, niepublikowany, zamieszczony w bazie LEX nr 265653 i z dnia 4 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1174/05, niepublikowany, zamieszczony w bazie LEX nr 205032).

W kwestii tej wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, iż "zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek nie budzących wątpliwości. Tam natomiast, gdzie zastosowanie przepisu prawa wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa." (niepublikowany wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1506/00, podobnie także w wyroku z dnia 9 marca 2004 r., sygn. akt I SA/Ka 1582, LEX nr 42914).

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisu art.139 kpa.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku uzasadnia art. 152 tej ustawy.