Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 974/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Maciej Busz (spr.) WSA Józef Maleszewski Protokolant ref. staż. Ewa Stawicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 10 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zobowiązania do udostępnienia części nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Po 974/17

Uzasadnienie

Starosta Pilski decyzją z dnia 30.12.2016r. nr [...] wydaną na podstawie art. 124 b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r. poz. 2147, dalej: "u.g.n."), po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp. z o.o. w Poznaniu z dnia 25 sierpnia 2016 r. odmówił zobowiązania [...] (dalej jako skarżący), właściciela działki o nr [...], do udostępnienia [...] Sp. z o.o. w Poznaniu części ww. nieruchomości o łącznej powierzchni 595 m2, na której posadowiony jest słup nr [...] napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...], w celu wykonania prac remontowo-konserwacyjnych, polegających na wymianie izolacji przewodów roboczych, wymianie przewodu odgromowego wraz z zawieszeniem, instalacji ochrony przeciwdrganiowej, konserwacji oraz naprawie uziemień, malowaniu renowacyjnym słupa z ewentualnym uzupełnieniem lub wymianą uszkodzonych kątowników, konserwacji oraz naprawie fundamentów, instalacji kompletu nowych tablic oznaczeniowych, wykarczowaniu krzewów i podrostów w obrysie stanowiska oraz wokół słupa.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że [...] Sp. z o.o. jest przedsiębiorcą energetycznym, w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne.

Potrzeba przeprowadzenia remontu linii elektroenergetycznej w celu zapewnienia jej niezakłóconego funkcjonowania podyktowana jest jej wieloletnią eksploatacją oraz stanem technicznym. Remont ma na celu zwiększenie wytrzymałości konstrukcyjnej słupów linii, a tym samym zminimalizowania ryzyka występowania awarii energetycznych powstałych wskutek przewrócenia słupów czy przerwania przewodów.

Do przeprowadzenia opisanych we wniosku z dnia 25 sierpnia 2016 r. prac niezbędna jest część powierzchni działki nr [...], na której posadowiony jest słup nr [...].

W dniu 14 czerwca 2016 r. wnioskodawca wystosował do skarżącego pismo informujące o zakresie robót planowanych na jego nieruchomości z prośbą o wyrażenie zgody na wykonanie prac remontowych i ustanowienie w tym celu służebności przesyłu. W załączniku pisma skarżący otrzymał mapy określające przebieg linii i powierzchnię pasa technologicznego oraz projekt umowy w sprawie ustanowienia służebności przesyłu. W odpowiedzi skarżący zażądał wyjaśnienia, o jaką linię chodzi, nie ustosunkowując się do zaproponowanych warunków udostępnienia nieruchomości. W piśmie z dnia 6 lipca 2016 r. wnioskodawca udzielił skarżącemu wyjaśnień oraz ponownie zwrócił się z prośbą kompleksowego uregulowania stanu prawnego urządzeń ww. linii elektroenergetycznej na nieruchomościach o nr [...], w tym uzyskania zgody na udostępnienie działki nr [...] w celu przeprowadzenia remontu oraz ustanowienie służebności przesyłu przesyłu na działkach nr [...]Wobec braku odpowiedzi, wnioskodawca stwierdził, że nie uzyskał zgody na przeprowadzenie prac, wobec czego przesłanka braku zgody właściciela została wykazana.

Wnioskodawca wskazał, że prace do wykonania na wskazanym odcinku linii elektroenergetycznej [...]zmierzają do poprawy funkcjonowania linii i zapewnienia ciągłości dostaw energii elektrycznej. Na działce nr [...] niezbędna jest konserwacja konstrukcji słupa, wyeksploatowane przewody robocze uniemożliwiają przesył energii o właściwym natężeniu, co stwarza ryzyko przeciążenia sieci i wystąpienia poważnej awarii. Konieczne jest także dokonanie wymiany zużytego przewodu odgromowego, który może nie odebrać w pełni wyładowania atmosferycznego.

Wnioskodawca zobowiązał się do zrealizowania zadania inwestycyjnego pn "[...] zawartej w dniu 16 lipca 2015 r. pomiędzy [...]Sp. z o.o. w Poznaniu a [...]S.A., zgodnie z warunkami zamówienia [...]. Planowane prace mają na celu przywrócenie stanu pierwotnego linii, a zatem na odcinku linii, w tym na nieruchomości (dz. nr [...] w obrębie [...]), objętej przedmiotowym postępowaniem, są to prace o charakterze stricte remontowym mające na celu odtworzenie stanu linii elektroenergetycznej. Przedstawiono także podstawowe parametry istniejącej linii (odcinka remontowego).

Przedstawiony zakres prac na odcinku objętym przedmiotowym postępowaniem, mieści się w pojęciu remontu zgodnie z art. 3 pkt 8 p.b., gdyż ma na celu odtworzenie stanu pierwotnego linii, przy użyciu wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Zastosowanie nowych standardów nie wpływa na zmianę charakterystycznych parametrów jakim dla obiektu liniowego - takiego jak linia elektroenergetyczna 110 kV - jest długość. Na skutek planowanych prac parametry linii nie ulegną zmianie. Będzie to ta sama linia energetyczna, pracująca z takim samym napięciem oraz mająca taki sam przebieg co obecnie. Zostaną zastosowane jedynie aktualnie dostępne technologie i materiały.

Organ I instancji ustalił, że wniosek z dnia 25 sierpnia 2016 roku złożyła [...]Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu. [...]spółka z o.o. [...], wpisana do Rejestru Przedsiębiorstw w Krajowym Rejestrze Sądowym prowadzonym w Sądzie Rejonowym Poznań Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS [...].[...]Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu, zleciła wykonawcy Spółce [...] S.A. do wykonania prace polegające na opracowaniu dokumentacji budowlanej i wykonawczej oraz realizację prac budowlanych dla zadania Przebudowa linii napowietrznej 110 kV Piła Krzewina-Wałcz.

Właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 2,1878 ha, obręb [...], gmina Ujście jest skarżący, co potwierdza księga wieczysta Nr [...]prowadzona przez Sąd Rejonowy w Chodzieży, IV Wydział Ksiąg Wieczystych oraz wypis z ewidencji gruntów i budynków.

Roboty budowlane mają dotyczyć napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Piła Krzewina - Wałcz, której fragment znajduje się na nieruchomości stanowiącej własność skarżącego. Z akt sprawy wynika, że linia 110 kV relacji SE Krzewina-GPZ Wałcz z odczepem GPZ Piła Południe jest własnością [...] Sp. z o.o.

Wnioskodawca wykazał i udokumentował fakt, że urządzenia przesyłowe nie stanowią części składowych nieruchomości i wchodzą w skład przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 49 kodeksu cywilnego.

Na nieruchomości będącej własnością skarżącego, stanowiącej według ewidencji gruntów i budynków grunty orne, posadowiony jest słup linii elektroenergetycznej nr [...]. Według wnioskodawcy linia ta funkcjonuje od 1968 roku, co nie zostało udokumentowane. Przyjmując jako wiarygodny, znajdujący się w aktach sprawy protokół odbioru technicznego linii 110 kV Krzewina-Wałcz od stanowiska nr 1 do 60 (w tym istniejący odcinek przebudowany od stanowiska nr 42-60) dokonany w dniu 14.06.1986 roku uznano, że linia ta funkcjonuje od wielu lat i jest nieustannie eksploatowana. [...] Sp. z o.o. zamierza wykonać prace remontowo-konserwacyjne.

Poprzedzająca złożenie wniosku z 25 sierpnia 2016 r., korespondencja ze skarżącym, dotyczyła próby kompleksowego uregulowania stanu prawnego urządzeń ww. linii elektroenergetycznej na działce nr [...], w tym uzyskania zgody właściciela na udostępnienie działki w celu przeprowadzenia remontu i propozycji ustanowienia służebności przesyłu. Proponowana powierzchnia pasa służebności wynosiła 0,0602 ha na działce nr [...]. Szerokość pasa służebności przesyłu, niezbędnego do eksploatacji urządzeń przesyłowych wynosiła 14 m (2x7 m od osi linii). Propozycja ta nie obejmowała trasy dojazdu do słupa nr [...], którą wskazano we wniosku o udostępnienie nieruchomości.

Właściciel nie ustosunkował się do zaproponowanych mu warunków udostępnienia nieruchomości, nie udzielając odpowiedzi na propozycję inwestora.

Zgodnie z wnioskiem [...] Spółka z o.o. w Poznaniu z 25 sierpnia 2016 r. powierzchnia ww. nieruchomości niezbędna do wykonania prac remontowo-konserwacyjnych przy słupie nr 34 wynosi około 63 m2. Dojazd do słupa na długości około 133 m w pasie o szerokości 4 m wynosi około 532 m2. Łączna powierzchnia drogi dojazdowej i prowadzonych prac przy słupie wynosi około 595 m2. Terytorialny zakres zajęcia ww. nieruchomości, wskazany we wniosku z dnia 25 sierpnia 2016 r. i przedstawiony na załączniku graficznym o ogólnej powierzchni 595 m2 nie był właścicielowi znany przed złożeniem wniosku o udostępnienie nieruchomości. Próby uzyskania przez inwestora zgody na udostępnienie terenu działki nr [...] dotyczyły udostępnienia innego obszaru przedmiotowej działki na cele ustanowienia służebności przesyłu, w tym wykonania prac remontowych, co nie jest tożsame z wnioskowanym obszarem zajęcia części ww. nieruchomości.

Stosownie do treści art. 124 b ust. 1 u.g.n. starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, może w drodze decyzji zobowiązać m.in. właściciela lub właścicieli określonej nieruchomości do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, a służących do przesyłania i dystrybucji m.in. energii elektrycznej. Podstawowym warunkiem wydania takiej decyzji jest brak zgody właściciela na dobrowolne udostępnienie nieruchomości w celu wykonania powyższych czynności. Wydanie decyzji w oparciu o art. 124 b u.g.n. winno zostać poprzedzone próbami uzyskania zgody osób mających prawa rzeczowe do nieruchomości na jej udostępnienie, a czynności te powinny zostać udokumentowane i dopiero ich bezskuteczność upoważnia do złożenia wniosku o wydanie omawianej decyzji" (wyrok WSA w Łodzi z 22 marca 2013 r., sygn.. akt. II SA/Łd 1192/12).

Decyzja o zobowiązaniu do udostępnienia nieruchomości może być wydana również w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Zgodnie z art. 124 b ust. 3 u.g.n. obowiązek udostępnienia nieruchomości ma charakter czasowy, może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy.

Decyzja o zezwoleniu na czasowe udostępnienie nieruchomości nakłada na właściciela nieruchomości obowiązek zniesienia określonych (czasowo oraz powierzchniowo) ograniczeń w korzystaniu z przysługującego mu prawa własności. Znajduje ona zastosowanie w sytuacji, gdy m.in. wystąpi konieczność wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie ciągów drenażowych i urządzeń, zaś właścicielowi tych urządzeń, przewodów lub ciągów drenażowych nie przysługuje inny tytuł prawny do nieruchomości.

Zastosowanie powyższej instytucji uzależnione jest od dwóch przesłanek: wystąpienia konieczności wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń oraz braku zgody właściciela (użytkownika wieczystego lub osoby, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości) na takie udostępnienie (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1110/12).

Czynnościami związanymi z konserwacją, remontem oraz usuwaniem awarii są te czynności, które nie stanowią czynności polegających na założeniu i przeprowadzeniu urządzeń, przewodów, ciągów drenażowych w rozumieniu art. 124 ust. 1 u.g.n. Przepis ten przewiduje bowiem odrębny tryb administracyjny, zmierzający do uzyskania przez inwestora trwałego tytułu prawnego do nieruchomości. Przystępując do wykładni systemowej, organ posłużył się art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290, z późn. zm., dalej p.b.), zgodnie z którym remontem są roboty budowlane zmierzające do odtworzenia stanu pierwotnego obiektu budowlanego - nawet przy zastosowaniu innych materiałów niż użytych pierwotnie. Natomiast za prace konserwacyjne uznać należy czynności, które nie są remontem i służą np. utrzymaniu urządzenia w dobrym stanie technicznym. Natomiast usunięcie awarii jest takim rodzajem prac budowlanych, które zamierzają do wyeliminowania nieprawidłowego działania danego urządzenia.

Starosta stwierdził brak przesłanek do wydania, na rzecz [...] Sp. z o.o. w Poznaniu decyzji zobowiązującej skarżącego, do udostępnienia części przedmiotowej nieruchomości o łącznej powierzchni 595 m2, na której posadowiony jest słup nr 34 napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Piła Krzewina-Wałcz, w celu wykonania prac remontowo-konserwacyjnych. Granice, przebieg i zakres planowanego zajęcia, objęte wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2016 r. w odniesieniu wyłącznie do działki nr [...], są bowiem inne niż wskazane skarżącemu w propozycji udostępnienia obszaru tej działki połączonej z propozycją ustanowienia służebności przesyłu.

Nie została więc spełniona przesłanka do zastosowania art. 124 b ust. 1 u.g.n. dotycząca uzyskania, przed złożeniem wniosku o udostępnienie nieruchomości, zgody właściciela działki na wykonanie prac remontowo konserwacyjnych wokół słupa nr 34 i dojazdu. Brak podstaw do uznania, że podejmowane przez wnioskodawcę próby uzyskania zgody właściciela dotyczyły zakresu terytorialnego działki objętego wnioskiem z 25 sierpnia 2016 roku. Złożona właścicielowi nieruchomości propozycja (oferta) wyrażenia zgody na udostępnienie nieruchomości musi odnosić się do konkretnego planowanego zamierzenia inwestycyjnego i jego zakresu niezbędnego do wykonania tych prac. Obszar zajęcia działki wskazany we wniosku o udostępnienie wynosił łącznie 595 m2, a w propozycji (ofercie) przedłożonej właścicielowi był większy i wynosił 602 m2. Brak stanowiska skarżącego na przedstawiony przez [...] Sp. z o.o. obszar zajęcia ww. nieruchomości nie może stanowić podstawy do uznania, że właściciel nie wyraża zgody w ogóle na wejście na teren i wykonanie jakichkolwiek prac.

Opisany szczegółowo zakres prac planowanych do wykonania na ww. nieruchomości na obiekcie napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV odpowiada swym charakterem dyspozycji art. 124 b ust. 1 u.g.n. Planowane prace mają polegać na konserwacji i naprawie fundamentów słupa, malowaniu renowacyjnym słupa z ewentualnym uzupełnieniem lub wymianą uszkodzonych kątowników, wymianie izolacji przewodów roboczych, wymianie przewodu odgromowego wraz z zawieszeniem, instalacji ochrony przeciwdrganiowej, konserwacji oraz naprawie uziemień, instalacji kompletu nowych tablic oznaczeniowych oraz wykarczowaniu krzewów i podrostów w obrysie stanowiska wokół słupa. Charakter ww. planowanych prac odpowiada definicji remontu określonej w art. 3 pkt 8 p.b., zgodnie z którym remontem są roboty budowlane zmierzające do odtworzenia stanu pierwotnego obiektu budowlanego - nawet przy zastosowaniu innych materiałów niż użytych pierwotnie. Natomiast za prace konserwacyjne uznać należy czynności, które nie będą remontem, służą np. utrzymaniu urządzenia w dobrym stanie technicznym.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła [...] sp. z o.o. w Poznaniu wnosząc o wnoszę o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez zobowiązanie [...] do udostępnienia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...], gmina Ujście, w celu wykonania prac remontowo-konserwacyjnych, zgodnie z wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2016 r. wszczynającym postępowanie w niniejszej sprawie.

Zaskarżonej decyzji zarzucono :

1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 124 b ust. 1 u.g.n., poprzez:

a) odmowę wydania decyzji zobowiązującej do udostępnienia ww. nieruchomości, z uwagi na błędne przyjęcie przez organ I instancji, że w sprawie nie została spełniona przesłanka braku zgody właściciela na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania prac remontowych,

b) nieuprawnione i bezpodstawne przyjęcie, że w wystąpieniu do właściciela nieruchomości o wyrażenie zgody istnieje obowiązek wskazania obszaru zajęcia i, że obszar ten musi być tożsamy z obszarem wskazanym we wniosku o wydanie decyzji na podstawie art. 124 b ust. 1 u.g.n., podczas gdy z przepisu wynika jedynie aby właściciel nie wyraził zgody na cel w jakim podmiot zobowiązany musi skorzystać z danej nieruchomości, tj. na wykonanie określonych prac.

2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.:

a) błędna analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, w wyniku której pomimo stwierdzenia przez organ że w sprawie zachodzi potrzeba wykonania prac remontowo - konserwacyjnych linii elektroenergetycznej Piła Krzewina - Wałcz, organ odmówił zobowiązania właściciela do udostępnienia nieruchomości,

b) art. 12 i art. 35 k.p.a. polegające na gromadzeniu materiałów dowodowych, żądania dodatkowych wyjaśnień, kierowania do wnioskodawcy pism, w których organ przedstawiał swoje stanowisko, zamiast wydać merytoryczne rozstrzygnięcie,

c) art. 7 i 80 k.p.a., polegającym na nie wyjaśnieniu istotnej dla sprawy kwestii.

W uzasadnieniu wskazano, że stanowiący podstawę prawną ubiegania się o uzyskanie spornej decyzji art. 124 b ust. 1 u.g.n., nie stawia - przed złożeniem wniosku (oprócz wskazania zakresu planowanych prac) - wymogu przedstawienia właścicielowi ściśle określonego obszaru nieruchomości, na którym prace te mają być wykonywane. Podstawową przyczyną ubiegania się o uzyskanie decyzji jest konieczność wykonania wymienionych w tym przepisie czynności. Treść art. 124 b u.g.n. nie zawiera żadnych wymogów co do trybu uzyskania zgody. Nie nakłada na ubiegającego się o udostępnienie obowiązku prowadzenia rokowań, wskazania właścicielowi powierzchni, o której udostępnienie się ubiega.

Wnioskodawca wielokrotnie kierował do właściciela pisma, w których prosił o udostępnienie nieruchomości w celu wykonania prac remontowo – konserwacyjnych i proponował trwałe uregulowanie stanu prawnego urządzeń, poprzez ustanowienie służebności przesyłu. Pomimo licznej korespondencji, właściciel nie wyraził zgody na wykonanie koniecznych prac. Brak zgody może być wykazany w każdy sposób, a jednym z takich sposobów jest wykazanie braku ustosunkowania się właściciela do złożonej mu propozycji udostępnienia nieruchomości dla wykonania określonych prac.

We wniosku z dnia 25 sierpnia 2016 roku odwołujący się wskazał minimalny i niezbędny zakres powierzchni nieruchomości jaki jest mu potrzebny do skutecznego wykonania prac remontowych ograniczając zakres powierzchni nieruchomości wyłącznie do terenu wokół słupa.

Interpretacja przepisu art. 124 b ust. 1 u.g.n. dokonana w sprawie przez organ, jest sprzeczna z treścią tego przepisu, gdyż organ wywodzi z niego dla wnioskodawcy obowiązki, których sam przepis nie nakłada, a zatem organ działa bez podstawy prawnej.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia 10.08.2017r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i zobowiązał [...], właściciela części nieruchomości gruntowej, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], na której posadowiony jest słup nr 34 napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Piła Krzewina-Wałcz, do udostępnienia [...]Sp. z o.o. obszaru o powierzchni 595 m2 (w tym powierzchnia wokół słupa o obszarze 63 m2 oraz powierzchnia drogi dojazdowej o długości 133 m i szerokości 4 m, tj. 532 m2) na okres 6 miesięcy od dnia zajęcia nieruchomości, w celu wykonania prac remontowo-konserwacyjnych na tej linii polegających na wymianie izolacji przewodów roboczych; wymianie przewodu odgromowego wraz z zawieszeniem; instalacji ochrony przeciwdrganiowej; konserwacji oraz naprawie uziemień; malowaniu renowacyjnym słupów, z ewentualnym uzupełnieniem lub wymianą uszkodzonych kątowników; konserwacji oraz naprawie fundamentów; instalacji kompletu nowych tablic oznaczeniowych; wykarczowaniu krzewów i podrostów w obrysie stanowisk oraz wokół słupów.

W uzasadnieniu decyzji opisano stan faktyczny wskazując m.in., że potrzeba przeprowadzenia prac remontowo-konserwacyjnych na linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Piła Krzewina-Wałcz uzasadniona jest jej wieloletnią eksploatacją oraz złym stanem technicznym, w szczególności znacznym stopniem wyeksploatowania przewodów roboczych uniemożliwiającym przesyłanie energii elektrycznej z odpowiednim natężeniem, a także złym stanem przewodu ochrony odgromowej.

[...] Sp. z o.o. wskazała, że 14 czerwca 2016 r. zostało wystosowane do właściciela nieruchomości pismo z prośbą o wyrażenie zgody na wykonanie robót remontowo-konserwacyjnych zaplanowanych na jego nieruchomości oraz propozycją zawarcia umowy zmierzającej do trwałego uregulowania stanu prawnego urządzeń linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Piła Krzewina - Wałcz znajdujących się na ww. nieruchomości poprzez ustanowienie służebności przesyłu. Właściciel otrzymał mapę określającą przebieg linii i powierzchnię pasa technologicznego oraz projekt umowy w sprawie ustanowienia służebności przesyłu. Skarżący nie ustosunkował się do propozycji złożonej przez Spółkę podnosząc w piśmie z 27 czerwca 2016 r., że nie wie której linii dotyczy remont. Spółka w kolejnych pismach z 6 lipca 2016 r. oraz 16 sierpnia 2016 r. bezskutecznie próbowała uzyskać zgodę właściciela na zajęcie gruntu.

[...] Sp. z o.o. pismem z 12 października 2016 r., przedstawiła zakres planowanych prac wyjaśniając, że są to prace mające na celu odtworzenie stanu pierwotnego, stanowiące remont. Podkreślono, że planowane prace polegają na wymianie elementów energetycznych, a nie budowlanych. Z uwagi na upływ czasu nie ma możliwości zastosowania materiałów stosowanych w okresie budowy linii, rozwój techniczny, zmiana przepisów i norm wymusza dostosowanie remontowanej linii do aktualnych standardów. Zastosowanie nowych standardów nie wpływa na zmianę charakterystycznych parametrów linii elektroenergetycznej.

Spółka przedłożyła do akt dokument pn. "Ocena stanu technicznego linii 110 kV Krzewina - Wałcz z odczepem Piła Południe" z 15 maja 2015 r. Wynika z niego, że ww. linia elektroenergetyczna nadaje się wprawdzie do eksploatacji, jednakże stan techniczny tej linii jest zły i wymagana jest jej kompleksowa przebudowa w celu uzyskania większej obciążalności oraz wymiany wyeksploatowanych elementów.

Artykuł 124b ust. 1 u.g.n. stanowi, iż właściwy organ zobowiązany jest do wydania decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości, gdy spełnione są łącznie trzy warunki:

1) nieruchomość udostępniana jest na cel związany z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii urządzeń wymienionych w ww. przepisie, bądź na ich usunięcie z gruntu;

2) właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości, nie wyraża zgody na jej udostępnienie dla ww. celów;

3) ww. urządzenia nie stanowią części składowych nieruchomości.

Niespełnienie któregokolwiek z ww. warunków skutkuje odmową zobowiązania właściciela.

Sporną okazała się kwestia dotycząca tego, czy linia elektroenergetyczna przebiegająca przez działki objęte wnioskiem stanowi część linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Piła Krzewina-Wałcz.

Właściciele nieruchomości położonej w pobliżu nieruchomości skarżącego, przez którą objęta wnioskiem linia elektroenergetyczna również przebiega, zgłosili swoje stanowisko w sprawie wskazując, że:

- linia 110 kV relacji GPZ Piła Krzewina - GPZ Wałcz została przebudowana w 1968 r. w korytarzu starej przedwojennej linii z Piły do Krzewiny, wychodzącej z rozdzielni Piła Leszków 2 przy ul. Walki Młodych; linia skręca w korytarz leśny i wychodzi w Krzewinie,

- linia z Piły do Krzewiny, która przebiega przez objęte niniejszym postępowaniem działki i na której planowane są wnioskowane prace, została wybudowana w 1986 r. na potrzeby [...]", który nigdy nie powstał.

Jednocześnie przedłożyli oni wydruk z portalu http://geoportal.gov.pl, na którym zaznaczyli przebieg obydwu linii.

Rzeczywisty przebieg przedmiotowej linii elektroenergetycznej przez nieruchomość skarżącego jest istotną okolicznością dla sprawy. Gdyby bowiem linia energetyczna nie przebiegała przez objętą tym postępowaniem nieruchomość, niemożliwe byłoby wydane orzeczenia co do istoty, z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Dlatego organ odwoławczy przeprowadził dodatkowe czynności wyjaśniające i zwrócił się do wnioskodawcy o udzielenie dodatkowych wyjaśnień. W odpowiedzi wnioskodawca wskazał m.in., że swoje żądanie sformułował bardzo precyzyjnie, wskazując na sporządzonym na podkładzie mapy zasadniczej do celów projektowych załączniku graficznym, który obiekt liniowy zlokalizowany na danej działce zamierza wyremontować oraz jakiej powierzchni nieruchomości potrzebuje w celu wykonania tych prac.

Wojewoda Wielkopolski zlecił również organowi I instancji w trybie art. 136 k.p.a. ustalenie, w którym roku wymienione wyżej linie elektroenergetyczne zostały ujawnione. W wyniku przeprowadzonych czynności organ I instancji ustalił, że zostały one ujawnione w 1976 r. w ramach sporządzania mapy zasadniczej.

Niezależnie od powyższego, organ odwoławczy pozyskał ze strony internetowej http://zamowienia.enea.pl warunki zamówienia pn. Modernizacja linii napowietrznej 110 kV Piła Krzewina-Wałcz, oznaczonego nr. [...] z 28 grudnia 2011 r. wraz z załącznikiem nr 12 pn. Plan trasy linii napowietrznej 110 kV Piła Krzewina-Wałcz i dołączył je do akt niniejszej sprawy. Załącznik ten obrazuje m.in. przebieg trasy wskazanej w nim linii z Piły do Krzewiny. Jego porównanie z danymi zawartymi na http://geoportal.gov.pl wskazuje, że linia wskazana w załączniku istotnie przebiega przez działki objęte niniejszym postępowaniem.

Ponadto w aktach sprawy znajduje się m.in. protokół odbioru technicznego linii 110 kV Krzewina-Wałcz z 14 czerwca 1986 r. wraz z załącznikami. Z jego treści wynika, że odbiór został dokonany przez [...], który był jednym z poprzedników prawnych [...]sp. z o.o. Fakt następstwa prawnego [...] sp. z o.o. po [...]wynika z dołączonego do akt niniejszej sprawy aktu notarialnego z 30 czerwca 2007 r., rep. A nr [...]- umowy zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa. W protokole tym znajduje się również wzmianka o obecności nieaktualnych tablic z oznaczeniem [...] oraz konieczności ich wymiany w terminie do 30 czerwca 1986 r. Za tym, iż remontowany obiekt nie jest częścią składową nieruchomości, przemawia załącznik do powyższego protokołu w postaci oświadczenia, opatrzonego datą 14 czerwca 1986 r. Wynika z niego, że linia 110 kV Krzewina - Wałcz została zgłoszona do załączenia pod napięcie.

Podkreślono, że art. 124b ust. 1 u.g.n. stawia jedynie wymóg, by urządzenie, na którym wykonane mają być prace wskazane w tym przepisie nie należało do części składowych nieruchomości, a nie, by stanowiło ono własność przedsiębiorcy.

Przedstawiając szeroką argumentację stwierdzono, że przedmiotowa linia elektroenergetyczna nie stanowi części składowej nieruchomości skarżącego, a tym samym spełniona została jedna z przesłanek określonych w tym przepisie.

W ocenie organu odwoławczego ziściła się również przesłanka braku zgody skarżącego na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania prac wskazanych we wniosku. W tym zakresie Wojewoda Wielkopolski dokonał odmiennej oceny zgromadzonego materiału dowodowego niż organ I instancji. Podkreślono, że przepis art. 124b ust. 1 u.g.n., nie wymaga przeprowadzenia rokowań w celu uzyskania zgody. W praktyce jednak w wielu wypadkach dojdzie do wymiany korespondencji, która w istocie stanowić będzie rokowania. W tym przypadku przez brak zgody należy rozumieć nie tylko sprzeciw, lecz także brak odpowiedzi na propozycję bądź brak porozumienia w kwestii warunków udostępnienia nieruchomości. Na brak zgody wskazuje np. milczenie właścicieli nieruchomości lub stawianie przez strony takich warunków, które zostały uznane za niemożliwe do przyjęcia. Jeżeli, mimo prowadzonych negocjacji, nie doszło do zawarcia umowy, w której strony określiły warunki udostępnienia nieruchomości, to należy uznać, że właściciel nie wyraził zgody na wejście na nieruchomość w celu wykonania prac. W trybie art. 124b u.g.n. nie podlega weryfikacji to, jakie warunki zaproponował inwestor właścicielowi nieruchomości. Istotne jest wyłącznie ustalenie, czy strony przedstawiły sobie propozycje, które umożliwiałyby zawarcie porozumienia (por. wyrok WSA w Olsztynie z 9 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 359/15,). W niniejszej sprawie skarżący udzielił odpowiedzi na pismo Spółki z 14 czerwca 2016 r., jednak nie wyraził w nim zgody na zajęcie ww. nieruchomości, a na kolejne dwa pisma [...]Sp. z o.o. z 6 lipca 2016 r. i 16 sierpnia 2016 r. nie udzielił odpowiedzi.

Wojewoda Wielkopolski nie podzielił stanowiska organu I instancji, że przesłanka braku zgody nie zaistniała z uwagi na brak tożsamości obszaru i powierzchni zajęcia przedstawionych w propozycji skierowanej do właścicieli nieruchomości oraz we wniosku o wydanie decyzji administracyjnej w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. Wojewoda przyznał, że powierzchnia i obszar zajęcia wskazane przez [...]Sp. z o.o. na etapie prób uzyskania zgody na zajęcie terenu, różnią się od powierzchni i obszaru zajęcia wskazanych we wniosku inicjującym niniejsze postępowanie. Podzielił pogląd zawarty w wyroku WSA w Warszawie z 27 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2476/13, że decyzja wydana na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. musi ściśle określać zakres ograniczenia prawa własności. W jednoznaczny sposób musi z niej wynikać rodzaj i przebieg planowanych do realizacji prac i zakres uszczuplenia władztwa właściciela niezbędny do wykonania danej czynności. Decyzja wydana w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. ingeruje bowiem w prawa właściciela, użytkownika wieczystego bądź uprawnionego z tytułu innych praw rzeczowych w ten sposób, że musi on znosić korzystanie z nieruchomości przez osoby trzecie w sposób wynikający z tego artykułu i określony w decyzji zezwalającej na korzystanie z nieruchomości. Występuje więc szczególny przypadek wywłaszczenia, zaś granice ingerencji w prawo własności wyznacza art. 21 Konstytucji RP, zgodnie z którym wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.

Wskazanym wyżej ograniczeniom nie podlega zgoda właściciela, gdyż przybiera ona postać umowy i podlega ona regułom prawa cywilnego. Zgodnie z zasadą swobody umów, wyrażoną w art. 3531 k.c., strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Ustalenie obszaru i powierzchni zajęcia nieruchomości w tej formie mieści się w ramach powyższej zasady.

W propozycji skierowanej do skarżącego został wskazany obszar służebności o powierzchni 602 m2. Natomiast obszar zajęcia wskazany we wniosku był mniejszy, gdyż wynosił 595 m2.

Z art. 124b ust. 1 u.g.n. nie wynika, by na etapie ubiegania się o zgodę na udostępnienie nieruchomości inwestor miał obowiązek precyzyjnego wskazania obszaru i powierzchni nieruchomości niezbędnej do wykonania prac. W art. 124b ust. 1 u.g.n. jest jedynie mowa o braku zgody właściciela (użytkownika wieczystego bądź osoby, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości) na udostępnienie nieruchomości w celu wykonania wskazanych w tym przepisie prac. Mając na względzie ten fakt oraz kwestię najmniejszej uciążliwości nie można czynić wnioskodawcy zarzutu z faktu, że zawnioskował o zobowiązanie skarżącego do udostępnienia mniejszej części nieruchomości niż proponowana na etapie pozyskiwania zgody na zajęcie jej części.

Sporny okazał się również charakter planowanych prac. Wątpliwości w tym zakresie były zgłaszane przez poszczególnych właścicieli nieruchomości, przez które przebiega linia elektroenergetyczna objęta wnioskiem. Zgłoszone wątpliwości dotyczyły temperatury projektowej pracy przewodów fazowych. Wskazywano, że planowane prace stanowią w istocie przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a p.b.

W celu wyjaśnienia powyższego, Wojewoda zwrócił się do wnioskodawcy o złożenie dodatkowych wyjaśnień w sprawie. [...] Sp. z o.o. wyjaśniła, że w toku postępowania przed organem I instancji wyjaśniła szczegółowo zakres prac koniecznych do wykonania na poszczególnych nieruchomościach stanowiących przedmiot postępowania. Wskazała nie tylko jakie prace zamierza wykonać, lecz dokonała szczegółowego opisu w jaki sposób zostaną one wykonane. Ponadto wskazała, że dla linii elektroenergetycznej istotnym parametrem technicznym jest napięcie. W tym przypadku wynosi ono 110 kV i po wykonaniu prac remontowych nie ulegnie zmianie, gdyż linia objęta niniejszym postępowaniem nadal będzie wykorzystywana jako linia dystrybucyjna o napięciu 110kV.

Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 pkt 8 p.b. pod pojęciem remontu należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Brak jest natomiast definicji legalnej pojęć "konserwacja" i "usuwanie awarii". Jak wskazał się WSA w Olsztynie w wyroku z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 375/14, LEX nr 1482031, awaria jest zdarzeniem nadzwyczajnym, nie wpisującym się w żaden sposób w normalne ramy wykonywania działalności. Powstaje wskutek zdarzeń losowych, przez które należy rozumieć działanie siły wyższej, wypadek.

Natomiast jak można pośrednio wywnioskować z art. 3 pkt. 8 p.b. "bieżąca konserwacja" to wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót niepolegających na odtworzeniu stanu pierwotnego (które są remontem), ale mających na celu utrzymanie obiektu budowlanego w dobrym stanie, w celu jego zabezpieczenia przed szybkim zużyciem się czy zniszczeniem i dla utrzymania go w celu użytkowania w stanie zgodnym z przeznaczeniem tego obiektu.

Z kolei w dyspozycji art. 124b ust. 1 u.g.n. nie mieszczą się:

- budowa, zdefiniowana w art. 3 pkt 6 p.b. jako wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego;

- przebudowa, zdefiniowana w art. 3 pkt 7a p.b. jako wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji.

Zestawiając ze sobą definicje remontu i przebudowy zawarte odpowiednio w art. 3 pkt 8 oraz 3 pkt 7a p.b. organ odwoławczy stwierdził, że granica między remontem a przebudową jest granicą nieostrą z uwagi na fakt, że w przypadku remontu dopuszcza się użycie wyrobów budowlanych innych niż w stanie pierwotnym. Jednakże, jak stwierdził WSA w Poznaniu w wyroku z 6 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 106/15, LEX nr 1777231, nie sposób przyjmować, by intencją ustawodawcy nie było dopuszczenie przy wykonywaniu remontu zastosowania wyrobów budowlanych innych niż pierwotne, ale tylko pod warunkiem, że ich wszystkie bez wyjątku parametry będą identyczne jak wyrobów pierwotnych. Byłoby to nieracjonalne, gdyż z uwagi na postęp techniczny czyniłoby remont niemożliwym w sytuacji, gdy na rynku nie są już dostępne materiały budowlane o cechach identycznych, jak materiały zastosowane w remontowanym obiekcie. Podkreślono także, że dla ustalenia czy dane prace mieszczą się w pojęciu remontu, wymagana jest ocena, czy nastąpiła zmiana parametrów użytkowych lub technicznych obiektu budowlanego jako całości, nie tylko poszczególnych jego elementów.

We wniosku o zobowiązanie właściciela do udostępnienia nieruchomości w trybie art. 124b ust.1 u.g.n. oraz w piśmie z 12 października 2016 r. [...] Sp. z o.o. zakwalifikowała planowane prace jako konserwacyjno-remontowe i szczegółowo wskazała na czym one że polegają.

Wojewoda Wielkopolski przyjął, że w/w prace mieszczą się w katalogu prac wymienionych w art. 124b ust. 1 u.g.n., a tym samym mieszczą się w pojęciu remontu oraz bieżącej konserwacji. Większość z tych prac polega na wymianie zużytych elementów, mającej na celu przywrócenie linii do stanu pierwotnego. Oceny tej nie zmienia fakt, że wnioskodawca przewidział również instalację tłumików drgań, których remontowana linia uprzednio nie posiadała. Organ odwoławczy przyjął w tym zakresie wyjaśnienia wnioskodawcy wskazujące na to, że jest to obecnie stosowane rozwiązanie mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa konstrukcji linii.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...]wnosząc o oddalenie.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, gdyż oparta jest na podstawie niepotwierdzonych faktów. Wnioskodawca nie przedstawił żadnego dokumentu prawnego do użytkowania linii lub potwierdzającej jego własność i że jest ona linią celu publicznego. Wojewoda nie ustalił jakich parametrów jest ta linia, kto wydał decyzję na jej posadowienie, czy jest zgoda właściciela nieruchomości, i do czego ona służy. Decyzja została wydana na podstawie niespójnych faktów, a nie dokumentów.

Wnioskodawca nie posiada do słupa tytułu prawnego. Skarżący nie wyraził zgody na posadowienie linii i na jej użytkowanie. Linia była budowana przez zakład [...] bez zgody właściciela. Po upadku planów budowy zakładu inwestor pozostawił linie niedokończoną i niepodłączoną. Ktoś inny dokończył budowę linii i ją podłączył bez zgody właściciela nieruchomości i bez decyzji.

Skarżący zarzucił niewiarygodność dokumentów przedstawionych przez wnioskodawcę i uznanych przez Wojewodę. Przedstawione w Protokole z dnia 15.05.2015 awarie nie dotyczą odcinka Piła -Krzewina. Zdjęcia nie ukazują faktycznego stanu technicznego linii, a termin ekspertyzy jest niewiarygodny.

[...]sp. z o.o. nie wykazała, że jest właścicielem linii posadowionej na nieruchomości skarżącego. Skarżący nie wyraził zgody na posadowienie linii i użytkowanie. Wnioskodawca nie przedstawił żadnego dowodu potwierdzającego legalność inwestycji czynionej na nieruchomości skarżącego więc skarżący wniósł o oddalenie decyzji wydanej przez Wojewodę Wielkopolskiego.

Wojewoda Wielkopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarżący podnosi zarzuty tożsame do tych, z którymi wystąpił w toku postępowania odwoławczego. Nie stanowią one nowych okoliczności w sprawie.

Podkreślono, że przepis art. 124 b u.g.n. nie nakłada dodatkowych obligatoryjnych warunków, od których wystąpienia organ uzależniałby wydanie zezwolenia na udostępnienie nieruchomości. Wnioskodawca nie musi wykazać prawa do użytkowania linii, ani przedstawiać dokumentów potwierdzających fakt, że jest to inwestycja celu publicznego. Okoliczność kto wydał decyzję na posadowienie linii elektroenergetycznej również nie jest przedmiotem sprawy o zobowiązanie do udostępnienia nieruchomości. Niniejsze postępowanie prowadzone na podstawie art. 124 b u.g.n., zostało wszczęte, ponieważ skarżący nie zgadzał się na remont linii elektroenergetycznej posadowionej na jego gruncie. Jego celem było wyłącznie zbadanie, czy zachodzą przesłanki do zobowiązania skarżącego do udostępnienia nieruchomości w celu remontu linii elektroenergetycznej.

Jak ustalił organ odwoławczy remontowana ma być linia elektroenergetyczna relacji Piła Krzewina-Wałcz, która nie jest częścią składową nieruchomości stanowiącej własność skarżącego. Jest to linia, która funkcjonuje w ramach przedsiębiorstwa energetycznego [...] Sp. z o.o. i wymaga remontu. Dlatego zasadnym było zobowiązanie właściciela nieruchomości do jej udostępnienia.

Wyjaśniono, że postępowanie cywilne między stronami dotyczy ustanowienia służebności przesyłu, a niniejsze postępowanie administracyjne zobowiązania do udostępnienia nieruchomości.

Skarżący zarzucił, że awarie linii elektroenergetycznej udokumentowane w protokole z 15 maja 2015 r. nie dotyczą odcinka Piła-Krzewina, termin ekspertyzy jest niewiarygodny a zdjęcia nie ukazują faktycznego stanu technicznego linii. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ odcinek Piła-Krzewina z odczepem Piła Południe (kod linii 1-2-28) jest częścią linii Piła Krzewina-Wałcz o czym świadczy oznaczenie kodowe linii Piła Krzewina-Wałcz 1-2-28. Ponadto słup nr 34 znajdujący się na nieruchomości skarżącego również ma oznaczenie 1-2-28, co jednoznacznie potwierdza, że remont zostanie wykonany na linii Piła-Krzewina-Wałcz. Odnosząc się do stanu technicznego linii ukazanego na ww. zdjęciach, wg organu stanowią one dowód ukazujący kondycję w/w linii elektroenergetycznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że organ odwoławczy wydał decyzję zgodną z prawem.

Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia 10.08.2017r. nr [...]uchylająca w całości decyzję Starosty Pilskiego z dnia 30.12.2016r. nr [...]i zobowiązująca skarżącego jako właściciela części nieruchomości gruntowej, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 196, położonej [...], na której posadowiony jest słup nr 34 napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Piła Krzewina-Wałcz, do udostępnienia [...]Sp. z o.o. obszaru o powierzchni 595 m2 (w tym powierzchnia wokół słupa o obszarze 63 m2 oraz powierzchnia drogi dojazdowej o długości 133 m i szerokości 4 m, tj. 532 m2) na okres 6 miesięcy od dnia zajęcia nieruchomości, w celu wykonania wyszczególnionych w decyzji prac remontowo-konserwacyjnych na tej linii.

Kontrolowane postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 124 b u.g.n., zostało wszczęte ponieważ skarżący nie zgadzał się na remont linii elektroenergetycznej posadowionej na jego gruncie. Celem tego postępowania było wyłącznie zbadanie, czy zachodzą przesłanki do zobowiązania skarżącego do udostępnienia nieruchomości w celu remontu linii elektroenergetycznej.

Materialnoprawną podstawą decyzji wydanych w niniejszej sprawie jest art. 124b ust. 1 ustawy dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm. - dalej: "u.g.n."), zgodnie z którym Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.

Artykuł 124b u.g.n. przewiduje szczególny przypadek czasowego ograniczenia na podstawie decyzji administracyjnej wykonywania prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego do nieruchomości, stanowiący postać wywłaszczenia. Właściciel, użytkownik wieczysty lub uprawniony z tytułu innych praw rzeczowych ograniczany jest w swoim prawie w ten sposób, że musi znosić korzystanie z nieruchomości przez osoby trzecie w sposób wynikający z w/w artykułu i określony w decyzji zezwalającej na korzystanie z nieruchomości. Ograniczenie wykonywania przez wymienione podmioty przysługujących im praw rzeczowych na podstawie decyzji zależy jednak od spełnienia wszystkich przesłanek wynikających z art. 124b, warunkujących wydanie nakazu udostępnienia nieruchomości. Decyzja zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości może być wydana jedynie wówczas, gdy dotyczy urządzeń infrastruktury technicznej wymienionych w art. 124b ust. 1, które nie należą do części składowych nieruchomości, a zatem będących składnikiem przedsiębiorstwa. Warunkiem jej wydania jest brak zgody podmiotu praw rzeczowych na udostępnienie nieruchomości uprawnionemu podmiotowi. Konieczne jest także istnienie potrzeby wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów. Decyzja nakładająca obowiązek udostępnienia nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 474/16, CBOSA).

Sąd orzekający w pełni aprobuje ustalenia faktyczne dokonane przez organ odwoławczy w trybie art.136 k.p.a. oraz w zasadzie jego rozważania prawne.

Organ odwoławczy wskazał, że przepis art.124 b ust.1 u.g.n. nie nakłada dodatkowych obligatoryjnych warunków, od których wystąpienia organ uzależniałby wydanie zezwolenia na udostępnienie nieruchomości. Zatem wnioskodawca nie musi wykazać prawa do użytkowania linii, ani przedstawiać dokumentów potwierdzających fakt, że jest to inwestycja celu publicznego. Jednakże należy mieć na uwadze, że art.124 b ust.2 u.g.n. stanowi, że decyzje o której mowa w ust.1 wydaje się m.in. na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności o których mowa w ust.1.

Sądowi orzekającemu znany jest pogląd, że koniecznym warunkiem zastosowania art. 124b u.g.n. jest istnienie prawa własności urządzeń przesyłowych po stronie wnioskodawcy, ponieważ podmiotem uprawnionym do występowania z wnioskiem z art. 124b u.g.n. jest wyłącznie właściciel urządzeń, który jest zobowiązany do ich właściwego utrzymania, konserwacji i usuwania awarii (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 9 stycznia 2013 r., sygn. akt 11 SA/Bd 880/12, CBOSA).

Sąd orzekający jednak nie podziela w pełni tego poglądu, gdyż w świetle treści art.124 b ust.2 u.g.n. konieczne jest nie tyle wykazanie przez wnioskodawcę prawa własności - w tym przypadku linii elektroenergetycznej – lecz wykazanie, że jest on podmiotem zobowiązanym do wykonania czynności o których mowa w ust.1. Dla zastosowania tego przepisu konieczne jest zatem ustalenie, iż linia napowietrzna wchodzi w skład przedsiębiorstwa. W wyroku z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt l OSK 882/08 NSA stwierdził bowiem, że zgodnie z art. 49 k.c. urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne, nie należą do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. (por. również wyrok NSA z dnia 11 lipca 2008 r., sygn. akt l OSK 1074/07 publ. CBOSA).

Warunek ten został spełniony, gdyż jak to trafnie ustalił Starosta Pilski z akt sprawy wynika, że linia 110 kV relacji SE Krzewina-GPZ Wałcz z odczepem GPZ Piła Południe jest własnością [...]Sp. z o.o. Świadczy o tym oświadczenie [...]sp. z o.o. znajdujące się na k.127 akt administracyjnych i załączone do niego protokoły odbioru technicznego linii 110 Kv Krzewina – Wałcz (k.112-118 akt administracyjnych). Ponadto w aktach sprawy znajduje się akt notarialny potwierdzający następstwo prawne wnioskodawcy po [...] SA (k.111-143 akt admin. organu odwoławczego), która to spółka z kolei była następcą prawnym [...]). Sądowi orzekającemu wiadomo także z urzędu, że [...]sp. z o.o. jest właścicielem sieci dystrybucyjnej energii elektrycznej w Województwie Wielkopolskim. Dodatkowo należy wskazać, że nieracjonalnym byłoby, by remont w/w linii elektroenergetycznej i związane z tym koszty wykonywał i ponosił podmiot niebędący jej właścicielem.

Spółka [...] jest operatorem systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego w rozumieniu art. 9h Prawa energetycznego, na którym spoczywa szereg ustawowych obowiązków w zakresie m.in. zapewnienia bezpieczeństwa funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz rozbudowy sieci przesyłowej i połączeń z innymi systemami elektroenergetycznymi. Operator Systemu Dystrybucyjnego jest zobowiązany do utrzymania zdolności technicznej urządzeń, instalacji i sieci dystrybucyjnej, do realizacji zaopatrzenia w energie elektryczną w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych tych dostaw oraz stale rosnącego zapotrzebowania na moc.

Niekwestionowane było, że na działce nr [...]posadowiony jest słup napowietrznej linii elektroenergetycznej. Spornym było jedynie do jakiej linii elektroenergetycznej przynależy wspomniany słup. Jednakże Wojewoda - po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art.136 k.p.a. - prawidłowo ustalił, że słup ów jest częścią linii napowietrznej 110 kV Piła Krzewina-Wałcz, która funkcjonuje w ramach przedsiębiorstwa energetycznego [...]Sp. z o.o.

Skarżący zarzucał, że awarie linii elektroenergetycznej udokumentowane w protokole z 15 maja 2015 r. nie dotyczą odcinka Piła-Krzewina, termin ekspertyzy jest niewiarygodny a zdjęcia nie ukazują faktycznego stanu technicznego linii. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ odcinek Piła-Krzewina z odczepem Piła Południe (kod linii 1-2-28) jest częścią linii Piła-Krzewina-Wałcz o czym świadczy oznaczenie kodowe linii Piła-Krzewina-Wałcz 1-2-28. Ponadto słup nr 34 znajdujący się na nieruchomości skarżącego również ma oznaczenie 1-2-28, co jednoznacznie potwierdza, że remont zostanie wykonany na linii Piła-Krzewina-Wałcz. Analiza akt sprawy prowadzi także do wniosku, że stan techniczny tej linii jest zły.

Sąd orzekający podziela stanowisko organu odwoławczego, że skarżący nie wyraził wnioskodawcy na udostępnienia [...]Sp. z o.o. w Poznaniu części przedmiotowej nieruchomości w celu remontu posadowionego na niej słupa nr 34 napowietrznej linii elektroenergetycznej i w tym zakresie w pełni aprobuje rozważania prawne Wojewody.

Jedynie uzupełniająco należy wskazać, że Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela pogląd, że pojęcie "nie wyrażenia zgody" - zawarte w art. 124 b ust. 1 u.g.n. - należy rozumieć szeroko. Co za tym idzie, rokowania - czyli rozmowy, które podejmą strony w celu uzyskania w/w zgody - nie zawsze muszą kończyć się zawarciem porozumienia. Pomimo rokowań umowa ostatecznie może nie zostać zawarta. Rokowania nie są także czynnościami sformalizowanymi, mogą być prowadzone w dowolnej formie. Z tego względu nie można także podporządkować ich konkretnym czynnościom negocjacyjnym.

Spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 b ust.1 u.g.n. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Przepis art. 124 b ust.1 u.g.n. nie określa formy prowadzenia rokowań. Strony nie są zatem związane jakimikolwiek regułami w zakresie ich przeprowadzenia, oprócz obowiązku zainicjowania ich poprzez przedstawienie przez jedną z nich swojemu adwersarzowi propozycji jej rozstrzygnięcia. Rokowania mogą zostać zakończone w dowolnym czasie, chociażby gdy w ocenie którejś ze stron nie ma szans na zawarcie porozumienia. Nie przewidziano przy tym jakiejś szczególnej formy ich zakończenia. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy na ich skutek dojdą do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2012 r., sygn. I OSK 357/11, oraz wyrok WSA w Poznaniu z 7 października 2009 r., sygn. IV SA/Po 381/09, wyrok WSA w Gdańsku z 24 października 2012 r. sygn. II SA/Gd 437/12).

W ocenie Sądu orzekającego fakt, że w propozycji skierowanej do właściciela działki nr [...] został wskazany obszar służebności o powierzchni 602 m2. Natomiast obszar zajęcia wskazany we wniosku wynosi 595 m2 – a więc o mniejszej powierzchni niż przedstawiony w propozycji złożonej właścicielowi nieruchomości – nie ma żadnego znaczenia już tylko z tego względu, że wniosek dotyczy powierzchni mniejszej niż wskazana w propozycji skierowanej do skarżącego. Skoro wniosek dotyczy powierzchni mniejszej niż wskazana przez wnioskodawcę w rokowaniach, to brak zgody dotyczący powierzchni większej obejmuje także powierzchnię mniejszą.

W ustawie o gospodarce nieruchomościami nie ma definicji pojęcia "remont". W tej sytuacji, konieczne jest odwołanie się do legalnej definicji, zawartej w art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r., poz. 290, z późn. zm., dalej p.b.), zgodnie z którym, przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Stosownie zaś do art. 3 pkt 6 p.b., przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Artykuł 3 pkt 7a p.b. stanowi, że przez przebudowę należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji.

Wobec takiego rozumienia budowy, przebudowy i remontu, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że dopuszczalność kwalifikacji robót budowlanych jako remontu dotyczy sytuacji, gdy w wyniku wykonywanych prac nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych takich, jak zmiana napięcia, długości linii napowietrznej, zmiana jej przebiegu, zmiana wysokości, miejsca lub sposobu posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenie mocy lub zwiększenie pola elektromagnetycznego (zmiana tych parametrów oznacza, że nie jest to remont, lecz przebudowa w rozumieniu art. 3 pkt 7a p.b.) i gdy zamierzone prace nie dotyczą całego obiektu budowlanego (demontażu całej linii przesyłowej), lecz tylko określonego jego fragmentu (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1509/16, publ. CBOSA).

W niniejszej sprawie inwestor określił jakie prace zamierza wykonać, a Wojewoda Wielkopolski słusznie doszedł do przekonania, że mieszczą się one w katalogu prac wymienionych w art. 124b ust. 1 u.g.n., a tym samym mieszczą się w pojęciu remontu oraz bieżącej konserwacji. Większość z tych prac polega na wymianie zużytych elementów, mającej na celu przywrócenie linii do stanu pierwotnego. Oceny tej nie zmienia fakt, że wnioskodawca przewidział również instalację tłumików drgań, których remontowana linia uprzednio nie posiadała. Remont ma też zapobiegać w przyszłości degradacji fizycznej i technicznej, nadmiernemu i zbyt szybkiemu zużyciu. A takim celom służy ochrona przeciwdraganiowa. Ulepszenia i unowocześnienia nie stanowią o tym, że nie jest to remont. W wyniku wykonania tych prac nie zmienią się parametry charakterystyczne linii napowietrznej, w tym jej długość, jej przebieg, a także miejsce i sposób posadowienia słupa.

W ocenie Sądu, użycie nowych materiałów, pozwalających na bezpieczniejsze korzystanie z linii elektroenergetycznej, nie pozostaje w sprzeczności z definicją remontu, w której wprost dopuszczono zastosowanie innych materiałów, niż wykorzystane w stanie pierwotnym. Inwestor wykazał przy tym, że zaistniała

Z akt wynika, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z obiektem liniowym – linią napowietrzną elektroenergetyczną. Niewątpliwie determinuje to pewną specyfikę rozumienia remontu w stosunku do takich obiektów. Specyfika ta znalazła swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym przyjmuje się, że roboty budowlane polegające nawet na wymianie słupów stanowiących część takiej linii elektroenergetycznej, na wykonane z innego materiału w sytuacji, gdy nie następuje zmiana przebiegu trasy owej linii, mogą być zakwalifikowane jako remont. W konsekwencji sama wymiana słupów i lin na części linii czy trakcji elektrycznej będzie spełniała definicję remontu, o ile nie dojdzie do zmiany parametrów technicznych takich jak zmiana napięcia, długości linii napowietrznej, zmiana jej przebiegu, zmiana wysokości, miejsca lub sposobu posadowienia poszczególnych słupów, zwiększenie mocy lub zwiększenie pola elektromagnetycznego. Jakakolwiek zmiana tych parametrów oznaczać będzie, że nie jest to remont, lecz przebudowa w rozumieniu art. 3 pkt 7a p.b. (por. np. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2016 r., I OSK 1509/16, publ. CBOSA).

W niniejszej sprawie organ odwoławczy, dokonując w toku postępowania analizy parametrów przewodów istniejących i projektowanych oraz parametrów istniejącego i planowanego słupa, bezspornie ustalił, że na skutek przeprowadzanych zmian nie dojdzie do zmiany: napięcia, długości i przebiegu linii, zwiększenia mocy oraz zwiększenia pola magnetycznego. Kierując się tymi ustaleniami oraz zakresem planowanych przez inwestora robót, organ przyjął, że intencją inwestora nie jest przebudowa ani odbudowa, czy wykonanie nowej sieci, a jej remont. Zdaniem Sądu poczynione przez organ ustalenia uznać należy za prawidłowe. Niewątpliwie potwierdzają one konieczność remontu, a nie przebudowy. Zamiarem inwestora jest doprowadzenie istniejącej konstrukcji do stanu zgodnego z aktualnymi standardami. Podkreślić należy, że w przypadku remontu odtworzenie stanu pierwotnego wymaga naprawy, czy też wymiany albo odnowienia jedynie części obiektu budowlanego. Odbudowa zaś, czy ewentualnie przebudowa, posiada niewątpliwie szerzy zakres.

Sąd podziela w pełni stanowisko, że linię elektroenergetyczną napowietrzną rozpatrywać należy jako całość, a w niniejszej sprawie remontem objęty jest jedynie jej fragment. Planowane przez inwestora prace - co należy podkreślić – mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa, a także poprawę pewności zasilania odbiorców.

Z przepisu art. 124b ust. 1 u.g.n. wynika, że właściwy organ zobowiązany jest do wydania decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości, gdy spełnione są łącznie trzy warunki:

- nieruchomość udostępniana jest na cel związany z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii urządzeń wymienionych w ww. przepisie, bądź na ich usunięcie z gruntu;

- właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości, nie wyraża zgody na jej udostępnienie dla ww. celów;

- ww. urządzenia nie stanowią części składowych nieruchomości.

W przedmiotowej sprawie wszystkie ww. przesłanki zostały spełnione wobec czego należało zobowiązać skarżącego do udostępnienia części nieruchomości w trybie art. 124b u.g.n.

Skarżący podnosił zarzut, że w sądzie cywilnym toczy się postępowanie w tej samej sprawie, a "wojewoda uznaje fakty i dokumenty nieujawnione w sądzie cywilnym". Odnosząc się do ww. kwestii, wyjaśnić należy, że postępowanie cywilne dotyczy ustanowienia służebności przesyłu, a niniejsze postępowanie administracyjne zobowiązania do udostępnienia nieruchomości. Obydwa postępowania mają więc odmienny cel i oparte są na innych przesłankach.

Okoliczność kto wydał decyzję na posadowienie linii elektroenergetycznej nie jest przedmiotem sprawy o zobowiązanie do udostępnienia nieruchomości.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie naruszył przepisów postępowania, gdyż prawidłowo ustalił istnienie okoliczności faktycznych określonych w hipotezie art. 124b ust. 1 u.g.n. Podsumowując, wszystkie wskazane wyżej okoliczności dowodzą trafności podjętego przez Wojewodę rozstrzygnięcia. Mając na uwadze treść art. 124b ust.1 u.g.n., Wojewoda prawidłowo przyjął, że prace inwestora będą miały charakter remontu, że właściciel nieruchomości nie wyraża zgody na jej udostępnienie, a także że przedmiotowe urządzenia nie stanowią części składowych nieruchomości skarżącego.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.