Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 590/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 201 par. 1 pkt 2, art. 217 par. 2, art. 210 par. 4, art. 219.
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi O. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2010 rok I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy z dnia 30 listopada 2015 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej O. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy Ś postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2014 r. wszczął

z urzędu postępowanie w sprawie określenia O z siedzibą w W zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2015 r. nr [...] organ zawiesił uprzednio wszczęte postępowanie w sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy w Warszawie, czy umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia 31 stycznia 2009 r., zawarta pomiędzy T Polską SA (obecnie: Polska SA), a TP I Spółką z o.o. jest umową pozorną, wskazując, że od rozstrzygnięcia tej kwestii zależy ustalenie przedmiotu opodatkowania we wszczętym postępowaniu. Spółka złożyła zażalenie na to postanowienie, zarzucając organowi naruszenie art. 201 § 1 pkt 2, art. 217 § 2 oraz art. 210 § 4 w zw. z art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2015.613 ze zm.),dalej zwanej: "o.p.", i wskazała, że organ nie wykazał przyczyny dla której rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w zakresie zobowiązania spółki w podatku od nieruchomości za 2010 r. jest uzależnione od rozstrzygnięcia przez sąd powszechny o istnieniu bądź nieistnieniu stosunku prawnego lub prawa w związku z zawarciem umowy z dnia 31 stycznia 2009 r., nie było zatem podstawy faktycznej uzasadniającej zastosowanie art. 201 § 1 pkt 2 o.p. Spółka stanęła na stanowisku, że wniesienie - w trybie art. 189¹ k.p.c. - przez inny organ podatkowy pozwu o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej zawartej przez spółkę, pozostaje bez wpływu na postępowanie podatkowe, które w sprawie wymiaru spółce podatku od nieruchomości za 2010 r. wszczął organ I instancji. Orzeczenie sądu cywilnego będzie odnosiło skutek wyłącznie względem podmiotów, które brały udział w tym postępowaniu, tj. które były stronami postępowania z powództwa wytoczonego w trybie art. 189¹ k.p.c.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K, postanowieniem z dnia 11 marca 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Według Kolegium, organ I instancji, opierając się na ustaleniach Urzędu Kontroli Skarbowej w Warszawie, powziął uzasadnione wątpliwości co do istnienia stosunku zobowiązaniowego w postaci sprzedaży przez spółkę kanalizacji kablowej, co ma decydujący wpływ na ustalenie rozmiarów przedmiotu opodatkowania w 2010 r. Konieczne jest zatem rozstrzygnięcie tej kwestii przez sąd powszechny. Kolegium wskazało, że ww. umowa została zakwestionowana na podstawie art. 199a § 3 o.p., przez Prezydenta Miasta G, który wniósł 12 listopada 2014 r. do Sądu Okręgowego w Warszawie pozew o ustalenie, czy istnieje umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia 31 stycznia 2009 r. zawarta między T Polską S.A. (obecnie: O Polska S.A.), a TP I Spółka z o.o. Sprawie nadano sygnaturę IV C 1116/14. Takie same powództwa wytoczył 16 października 2014 r. Prezydent W, a 24 listopada 2014 r. Prezydent m.st. Warszawy. Według Kolegium, wyrok sądu powszechnego jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 o.p. Tym samym, zgodnie z art. 70 § 6 pkt 3 o.p., z dniem 16 października 2014 r., tj. z dniem w którym wniesiono pierwszy pozew do sądu powszechnego, nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia dla zobowiązania podatkowego za 2009 r. należnego od spółki do wszystkich budżetów gmin.

Nadto, według Kolegium, organy podatkowe nie mają kompetencji do badania ważności ww. umowy sprzedaży, której zawarcie doprowadziło do powstania obowiązku podatkowego. Zatem, dopiero ustalenie przez sąd powszechny istnienia tej umowy stanowić będzie rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, niezbędnego

do kontynuowania wszczętego postępowania. Powyższe pozwy nie zostały odrzucone przez sąd powszechny, więc spełniły warunki o jakich mowa w art.199a § 3 o.p.

Kolegium podkreśliło, że zobowiązanie spółki w podatku od nieruchomości jest zobowiązaniem z tytułu posiadania wszystkich składników majątkowych stanowiących podstawę opodatkowania. Z uwagi na to, że składniki majątku spółki rozmieszczone są na terenie wielu organów podatkowych, to w sprawie znajduje zastosowanie art. 4 ust. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.2014.849), zgodnie z którym wartość części budowli położonych w danej gminie, w przypadku budowli usytuowanych na obszarze dwóch lub więcej gmin, określa się proporcjonalnie do długości odcinka budowli położonego na terenie danej gminy. Taka konstrukcja nie zmienia faktu, że zobowiązanie jest jedno, podobnie jak wartość budowli położonej na terenie kilku gmin powinna być ustalona w całości, po to by dla poszczególnych gmin określić tę wartość w proporcji do długości odcinka budowli położonego na terenie danej gminy. Zatem, rozstrzygnięcie sądu powszechnego będzie wywierało skutki dla całego zobowiązania, a tym samym będzie wpływało na postępowania innych organów podatkowych. Wyrok sądu powszechnego jest zatem zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 o.p. Natomiast, zgodnie z art. 205 § 1 o.p., postępowanie zostanie podjęte po prawomocnym zakończeniu postępowania prowadzonego przez sąd powszechny.

Spółka złożyła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego je postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów:

1) art. 201 § 1 pkt 2 o.p. przez błędne uznanie, że w sprawie występuje zagadnienie wstępne;

2) art. 187 § 1 w zw. z art. 191 o.p. przez dokonanie dowolnej oceny materiału zgromadzonego dowodowego.

Spółka podniosła, że w sprawie brak było podstaw do zawieszenia postępowania podatkowego z uwagi na prejudykat. Według skarżącej, zainicjowanie przez inne organy podatkowe postępowań sądowych w zakresie stwierdzenia nieważności bądź nieistnienia umowy z dnia 31 stycznia 2009 r. nie może nosić cech zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 o.p., ponieważ prawomocne orzeczenia jakie zostaną wydane w tych sprawach nie będą posiadały tzw. rozszerzonej prawomocności, o którym to skutku decyduje przepis prawa. Według spółki, przepisy prawa wyraźnie wymieniają przypadki, w których prawomocne orzeczenie sądowe odnosi skutek nie tylko do stron danego postępowania sądowego, ale i do osób trzecich; takiego skutku ustawodawca nie przewidział dla orzeczeń wydanych w procesie o ustalenie (art. 189¹ k.p.c.). To oznacza, że orzeczenie wydane w tym procesie odniesie skutek prawny jedynie (wyłącznie) względem uczestniczących w nim stron. Z tego powodu, nie będzie ono mogło mieć mocy wiążącej w postępowaniu podatkowym prowadzonym przez organ I instancji, który nie jest stroną tego postępowania. Skarżąca odwołała się do brzmienia art. 366 k.p.c., a także do wybranych orzeczeń sądowych, wyjaśniających istotę prawomocnego wyroku, jego skutki i zakres podmiotowy. Wskazała, że postępowanie w trybie art. 189¹ k.p.c. ma swoją podstawę prawną w treści art. 199a § 3 o.p. Zarzuciła ponadto, że w toku prowadzonego postępowania podatkowego organ nie podjął żadnych działań, które wskazywałyby na istnienie w sprawie jakichkolwiek wątpliwości co do istnienia albo nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, w tym w szczególności, nie przeprowadził obligatoryjnego przesłuchania strony.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 199a § 1 o.p., organ podatkowy, dokonując ustalenia treści czynności prawnej, uwzględnia zgodny zamiar stron i cel czynności, a nie tylko dosłowne brzmienie oświadczeń woli złożonych przez strony czynności. Jeżeli pod pozorem dokonania czynności prawnej dokonano innej czynności prawnej, skutki podatkowe wywodzi się z tej ukrytej czynności prawnej (art. 199a § 2 o.p.).

Nadto, jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności z zeznań strony (chyba że strona odmawia składania zeznań), wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa (art. 199a § 3 o.p.).

Natomiast, ustalenie stanu faktycznego istotnego dla wymiaru podatku wymaga uprzedniego poznania treści czynności prawnej, z którą ten stan się wiąże. Jakakolwiek klasyfikacja zdarzeń na gruncie prawa podatkowego nie może nastąpić, jeżeli wcześniej nie ustali się statusu zachowania podatnika na gruncie prawa prywatnego oraz skutków, jakie to zachowanie wywołało. Wskazać należy, że art. 199a o.p. nie wprowadza klauzuli obejścia prawa podatkowego. Przepis ten nie uprawnia więc organów podatkowych do zignorowania, na gruncie prawa podatkowego, konsekwencji wynikających z ważnych i skutecznych czynności prawnych, które zostały podjęte celem uchylenia się od opodatkowania. Artykuł 199a § 1 o.p. zawiera dyrektywy wykładni czynności cywilnoprawnych w celu poznania rzeczywistej woli stron czynności prawnej. Organy podatkowe są zobligowane do stosowania dyrektyw interpretacyjnych wynikających z art. 199a § 1 o.p. w każdym przypadku, w którym należy dokonać analizy treści czynności prawnej. Przepis ten nie tylko uprawnia, ale też obliguje organy podatkowe do ustalenia rzeczywistej treści czynności cywilnoprawnej. Artykuł 199a § 2 o.p. nie definiuje terminu pozornej czynności prawnej. Ustawodawca podatkowy nie kwestionuje skuteczności czynności niesymulowanych na gruncie prawa podatkowego, lecz wyłącznie nakazuje wywodzenie skutków podatkowych z czynności ukrytych.

To, że czynności pozorne są pomijane przy ustalaniu stanu faktycznego dla celów podatkowych, nie jest następstwem ich nieważności z mocy prawa (art. 83 § 1 k.c.). Ustawodawca podatkowy, nie odwołując się do kwestii nieważności na gruncie prawa prywatnego, wyraźnie nakazał wywodzenie skutków tylko z czynności ukrytej. Skuteczności czynności prawnej na gruncie prawa podatkowego nie można oceniać miarą ważności czy też skuteczności tej czynności na gruncie innych gałęzi prawa,

w tym prawa cywilnego. O znaczeniu tych zachowań na gruncie prawa podatkowego zawsze decyduje ustawodawca podatkowy. Powyższy przepis ma zastosowanie do wszelkich przypadków pozorności czynności prawnych. Nie mają zatem znaczenia motywy, którymi kierowały się strony, zawierając pozorne czynności prawne. Organ podatkowy wywodzi skutki z ukrytej czynności prawnej zarówno wówczas, gdy motywem działania stron była chęć ukrycia przed fiskusem rzeczywiście realizowanej czynności, jak również w każdym innym przypadku. Zasada prawdy materialnej nie ogranicza bowiem stosowania art. 199a § 2 o.p. wyłącznie przeciwko osobom unikającym opodatkowania.

Artykuł 199a § 3 o.p. zawiera natomiast swoisty środek dowodowy. Przepis ten odnosi się wyłącznie do kwestii ustaleń w zakresie istnienia prawa lub stosunku prawnego, nie dotyczy natomiast ustalenia przez sąd powszechny stanu faktycznego lub faktów, w tym np. oświadczeń woli. Poza zakresem art. 199a § 3 o.p. pozostają zatem okoliczności faktyczne sprawy. Przesłanką wystąpienia do sądu powszechnego jest stwierdzenie wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe. O tym, czy w konkretnej sprawie wystąpiła przesłanka wystąpienia do sądu, czyli pojawiły się wątpliwości, decyduje organ podatkowy. Z przepisu tego można wyprowadzić wniosek, że kolejną przesłanką wystąpienia do sądu jest, oprócz ww. wątpliwości, przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, ewentualnie odmowa składania zeznań przez stronę. Należy zauważyć, że ustawodawca w ten sposób zaakcentował szczególnie istotne znaczenie udziału strony w postępowaniu podatkowym, w którym pojawiają się wątpliwości z wykładnią oświadczeń woli stron stosunków prawnych. Stwierdzenie powyższych przesłanek obliguje organ podatkowy do wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. W procesie tym powód (organ podatkowy, organ kontroli skarbowej) nie dochodzi żadnych roszczeń, domaga się jedynie dokonania przez sąd określonych ustaleń. Z powództwem, o jakim mowa w art. 189¹ k.p.c., organ podatkowy może wystąpić tylko w toku prowadzonego postępowania podatkowego powiązanego bezpośrednio z czynnością prawną będącą przedmiotem sporu sądowego, jeżeli jest to niezbędne dla oceny jej skutków podatkowych (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 12 października 2006 r. sygn. akt I ACa 395/06; OSAB 2006, nr 2-3, poz. 3). Wystąpienie przez organ podatkowy do sądu z powództwem na podstawie art. 189¹ k.p.c. skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z dniem wniesienia żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, zgodnie z art. 70 § 6 pkt 3 o.p. Termin przedawnienia biegnie dalej dopiero od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego w sprawie ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, stosownie do art. 70 § 7 pkt 3 o.p. Wystąpienie z powództwem do sądu w celu rozstrzygnięcia kwestii istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa jest zagadnieniem wstępnym, od którego rozstrzygnięcia zależy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji. Jest to więc przesłanka do obligatoryjnego zawieszenia postępowania podatkowego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 o.p. (por. Ordynacja podatkowa. Komentarz. C. Kosikowski i inni, Wydawnictwo Lex Wolters Kluwer Polska, 2007 r., 2. wydanie, komentarz do art. 199a).

W rozpoznawanej sprawie organ I instancji nie wytoczył powództwa na podstawie art. 199a § 3 o.p. do sądu powszechnego, nie doszło więc do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 6 pkt 3 o.p. Okoliczność, że inny organ podatkowy z takim powództwem wystąpił nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Tym samym, wystąpienie z powództwem przez inny organ podatkowy nie ma wpływu na bieg terminu zobowiązania podatkowego w tej sprawie.

Podkreślić także należy, że - zgodnie z art. 5 o.p. - zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Istota zobowiązania podatkowego sprowadza się do zaistnienia między podatnikiem, a podmiotem publicznoprawnym stosunku prawnego, którego przedmiotem jest zapłata podatku w określonej wysokości, terminie i miejscu. Zobowiązanie podatkowe jest skonkretyzowane zarówno podmiotowo jak i przedmiotowo. Oznacza to, że podatnik powinien uiścić podatek na rzecz danego podmiotu publicznoprawnego

- w zakresie podatku od nieruchomości - danej gminy. W świetle definicji zawartej

w art. 5 o.p., na płaszczyźnie materialnoprawnej nie można zatem uznać, jak uczynił to organ podatkowy, że zdarzenie zaistniałe w stosunku zobowiązaniowym pomiędzy ściśle określonymi podmiotami wywołało skutki w stosunkach prawnych zawiązanych pomiędzy innymi podmiotami. W polskim prawie podatkowym nie przewidziano bowiem konstrukcji zbiorczego zobowiązania podatkowego, która pozwalałaby uznać, że istnieje jedno zobowiązanie podatkowe podatnika do zapłaty podatku od nieruchomości za dany rok na rzecz wszystkich gmin, w których podatnik ten posiada nieruchomości.

W każdej gminie powstaje odrębne zobowiązanie do zapłaty podatku na rzecz tej konkretnej gminy, jeżeli zachodzą określone w ustawie przesłanki uzasadniające opodatkowanie. W konsekwencji, nie można więc uznać, w świetle obowiązujących przepisów o.p., że pozew wniesiony do sądu powszechnego przez inny podmiot niż gmina, która jest beneficjentem należności podatkowej, rodzi - na podstawie art. 70 § 6 pkt 3 o.p. - skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia we wszystkich zobowiązaniach podatkowych spółki w podatku od nieruchomości za 2010 r.

Stosownie do art. 201 § 1 pkt 2 o.p., organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Powyższy przepis pozwala na wyodrębnienie czterech istotnych elementów składających się na konstrukcję zagadnienia wstępnego:

1) wyłania się ono w toku postępowania podatkowego,

2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu,

3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy,

4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego,

a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.

Z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Przyjmuje się przy tym, że ten element konstrukcyjny omawianej instytucji, którym jest konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, należy rozumieć w ten sposób, że dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu. Nadto, organ przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, zobowiązany jest ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym, zaś o istnieniu takiej zależności, która powinna mieć charakter bezpośredni, przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej.

Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie organ I instancji nie wytoczył powództwa do sądu powszechnego, nie zaistniało wobec tego zagadnienie wstępne

w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 o.p. Wystąpienie z takim powództwem przez inny organ podatkowy nie stanowiło więc zagadnienia wstępnego dla rozpoznania postępowania podatkowego w tej sprawie.

Wskazać ponadto należy, że wyrok wydany na podstawie art. 189¹ k.p.c. będzie wywierał skutki i kształtował stan prawny wyłącznie pomiędzy stronami procesu (inter pares), nie będzie go cechowała tzw. prawomocność rozszerzona (erga omnes) (wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 12 stycznia 2015 r. sygn. akt I C 992/14; wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt II C 620/12, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2014 r. sygn. akt I ACa 1034/13; dostępne na Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych). Zgodnie bowiem z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei art. 366 k.p.c. stanowi, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Zagadnienie prawomocności materialnej wyroku wydanego przez sąd w innej sprawie odnosi się do faktu jego istnienia, a przejawia się w mocy wiążącej, ocenianej od strony podmiotowej i przedmiotowej. Granice podmiotowe wyznaczone są składem uczestników postępowania prawomocnie zakończonego, chyba że ustawa wyraźnie wskazuje na związanie także innych osób (art. 365 § 1

in fine k.p.c.), np. art. 435, art. 452, art. 458 k.p.c. Jeśli nie zachodzi tożsamość podmiotowa, to rozstrzygnięcie określonego zagadnienia prawnego w jednej sprawie nie wyłącza dopuszczalności jego badania i oceny w innej sprawie. Oznacza to, że osoby, które nie były stronami i których nie obejmuje rozszerzona prawomocność materialna wcześniejszego wyroku, nie są pozbawione możliwości realizowania swego prawa we własnej sprawie, także wtedy, gdy łączy się to z kwestionowaniem oceny, wyrażonej w innej sprawie, w zakresie przesłanek orzekania. Wiąże się to z koniecznością zapewnienia stronie prawa do sądu umożliwiającego właściwą ochronę jej praw (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt I CSK 727/12; LEX nr 1523363).

Sądowi wiadome jest z urzędu, że wynik kontroli przeprowadzonej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Warszawie w zakresie rzetelności deklarowanych przez spółkę podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od nieruchomości za 2009 r.- na podstawie art. 199a § 2 o.p. - został przesłany przez organ kontroli skarbowej do wszystkich gmin w Polsce i zawierał on stwierdzenie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał, iż transakcja z 31 stycznia 2009 r. między T Polską S.A. (obecnie: O Polska S.A.), a TP I Spółka z o.o. miała na celu wyłącznie zmniejszenie wartości budowli stanowiących podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości przez zamianę podatnika oraz, że materiał dowodowy został oceniony przez organ kontroli skarbowej z uwzględnieniem, m.in. art. 199a § 2 o.p. (akta podatkowe w sprawie o sygn. I SA/Sz 624/16). Urząd kontroli skarbowej w ww. wyniku kontroli nie wskazywał na potrzebę wystąpienia z takim żądaniem do sądu powszechnego, lecz powoływał się na przepis art. 199a § 2 o.p. Pogląd Kolegium o konieczności zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny w sprawie z powództwa innego organu podatkowego nie jest też powszechnie aprobowany w orzecznictwie samorządowych kolegiów odwoławczych. Jak bowiem wynika z akt sprawy rozpoznawanej w tut. sądzie o sygn. I SA/Sz 1199/15, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie w tożsamej sprawie podatkowej uchyliło decyzję organu podatkowego I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego. WSA w Szczecinie, rozpoznając skargę prokuratora na to rozstrzygnięcie, nieprawomocnym wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r. oddalił skargę, nie podzielając poglądu prokuratora o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia spowodowanego wniesieniem przez inny organ podatkowy powództwa do sądu powszechnego w innej sprawie podatkowej. Stwierdzić przy tym dodatkowo należy, że akceptacja poglądu Kolegium prowadziłaby do wniosku, że w sytuacji gdy jeden organ podatkowy wystąpi do sądu powszechnego z powództwem na podstawie art. 199a § 3 o.p., we wszystkich innych tożsamych sprawach podatkowych wszystkie organy podatkowe obowiązane byłyby do zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem powszechnym, niezależnie od tego czy powzięły wątpliwości, o których mowa w art. 199a § 3 o.p. Takie działanie (a w istocie wstrzymanie się z rozstrzyganiem sprawy podatkowej) byłoby więc niezgodne z celem (sensem) tego przepisu i w praktyce oznaczałoby swoiste ubezwłasnowolnienie wszystkich organów podatkowych, spowodowane działaniem (wątpliwościami) jednego organu.

Ponadto, sądowi również wiadomo z urzędu, że 24 sierpnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV C 1010/14 wydał wyrok, w którym oddalił powództwo Prezydenta Wrocławia przeciwko spółce o ustalenie, na które powoływały się organy podatkowe w zaskarżonym postanowieniu, jako podstawa

do zawieszenia postępowania podatkowego oraz zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego (wyrok dostępny http://orzeczenia.warszawa.so.gov.pl). Według Sądu Okręgowego, dla rozstrzygnięcia sprawy istotne było brzmienie art. 199a § 3 o.p. Sąd wskazał, że powód (organ podatkowy) nie miał wątpliwości, iż optymalizacja podatkowa była jednym z celów transakcji z dnia 31 stycznia 2009 r., zaś pozwana przyznała

ww. okoliczność i jej nie kwestionowała. Istotą pozwu nie było zatem wyjaśnienie rzekomych wątpliwości powoda tylko w istocie rzeczy próba wyeliminowania z obrotu prawnego przedmiotowej umowy celem zwiększenia wymiaru obowiązków podatkowych pozwanej. Sąd podał, że w sprawie nie było żadnych istotnych wątpliwości, których nie mógłby wyjaśnić organ podatkowy w toku swojego postępowania. W sprawie nie wystąpiła więc niezbędność ustalenia istnienia

lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa dla oceny skutków podatkowych z nimi związanych w trwającym postępowaniu podatkowym.

Rozpoznając tę sprawę sąd uznał zatem, że organy podatkowe naruszyły

art. 201 § 1 pkt 2 o.p., gdyż brak było podstaw do traktowania wystąpienia z pozwem do sądu powszechnego przez inny organ podatkowy jako zagadnienia wstępnego

w rozpoznawanej sprawie.

Odnośnie zaś do przedawnienia zobowiązania podatkowego, raz jeszcze wskazać należy, że organ I instancji nie wystąpił z powództwem na podstawie art. 199a § 3 o.p. do sądu powszechnego, nie doszło więc do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 6 pkt 3 o.p.

Odnosząc się także do zarzutów skarżącej spółki dotyczących naruszenia przez organ podatkowy art. 187 § 1 w zw. z art. 191 o.p. oraz uwag strony dotyczących stosowania art. 199a § 3 o.p. stwierdzić należy, że sąd w ramach kontroli legalności postanowienia o zawieszeniu postępowania nie jest władny oceniać prawidłowości prowadzenia postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego.

Analogiczną argumentację w podobnych sprawach skarżącej spółki wyraziły wcześniej inne składy orzekające tut. sądu, w tym m.in. w wyroku z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 1122/15.

Z powyższych względów, sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2015.1801).