Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1767/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 176, art. 183 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 240 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Krystyna Nowak, Sędzia NSA Jan Rudowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Maria Świderska, Protokolant Anna Dziewiż – Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Lu 86/07 w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 28 listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2005 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) przyznaje radcy prawnemu M. R. od Skarbu Państwa – kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek VAT, tytułem udzielonej z urzędu, nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 86/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 28 listopada 2006 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2005 r.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta R. z dnia 30 sierpnia 2006 r. odmawiającą - w wyniku wznowienia postępowania - uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia 9 lutego 2005 r., nr [...], ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2005 r. w kwocie 7.601,00 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący występując o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia 9 lutego 2005 r., jako przesłankę wznowienia powołał art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji dotychczasowej, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Zdaniem strony ten nowy dowód stanowiło postanowienie Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim z dnia 21 marca 2005 r. (sygn. akt I Ns 163/03) zw. dalej: postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 21 marca 2005 r., w sprawie o podział majątku między małżonkami W., w którym Sąd orzekł, że w skład majątku wspólnego wchodzi między innymi nieruchomość położona przy ul. C. w R. Nieruchomość ta stanowiła przedmiot opodatkowania w decyzji z dnia 9 lutego 2005 r., w której jako zobowiązany do uiszczenia podatku wskazany został tylko skarżący. Organ stwierdził brak podstaw do uchylenia decyzji i orzeczenia, że zobowiązanymi w tym wypadku są zarówno skarżący jak i jego żona, ponieważ zobowiązanie podatkowe wobec żony powstało dopiero od 1 stycznia 2006 r. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 21 marca 2005 r, które uprawomocniło się 8 grudnia 2005 r.

Organ dodał, że na podstawie tego postanowienia Starosta R. dokonał zmiany w ewidencji gruntów, wpisując jako współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości małżonków, o czym zawiadomił Burmistrza w dniu 21 stycznia 2006 r. Ponadto na tej samej podstawie, Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlaskim dokonał w dniu 9 grudnia 2005 r. w dziale II księgi wieczystej (Nr [...]) urządzonej dla przedmiotowej nieruchomości zmiany polegającej na wpisaniu jako właścicieli nieruchomości również A. W.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wniósł o jej uchylenie i orzeczenie, że podmiotem zobowiązanym do uiszczenia przedmiotowego podatku jest także jego żona. Odwołanie uzasadnił faktem, że dokumenty, na podstawie których określono podatek od nieruchomości, jako jedynemu właścicielowi posesji, okazały się być fałszywe. Poza tym, za uchyleniem decyzji zdaniem skarżącego przemawiają względy społeczne i ważny interes strony.

Organ odwoławczy nie znajdując podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie nie jest kwestionowane, że decyzja, w stosunku do której prowadzone było postępowanie wznowieniowe, jest decyzją ostateczną. Doręczono ją skarżącemu w dniu 15 marca 2005 r., co potwierdza jego podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji. Na skutek niezłożenia odwołania od decyzji zyskała przymiot ostatecznej i korzystała z ochrony trwałości.

Z punktu widzenia tych przesłanek przez nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istotne dla sprawy należy rozumieć takie, które mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Te nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody musiały istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej. Poza tym, nowa okoliczność lub nowy dowód nie mogły być znane organowi, który wydał decyzję ostateczną.

W niniejszym postępowaniu jako nowy dowód w sprawie przywołane zostało postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 21 marca 2005 r. Drugim dowodem jest postanowienie Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 8 grudnia 2005 r. (II Ca 537/05) zw. dalej: postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 8 grudnia 2005 r., wydane na skutek apelacji wniesionej przez skarżącego, od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 21 marca 2005 r., w którym Sąd Okręgowy odrzucił apelację w części dotyczącej niezaliczenia do majątku wspólnego kwoty 80.000 zł, oddalił apelację w pozostałej części oraz udzielił skarżącemu zabezpieczenia, poprzez zobowiązanie jego żony do pokrywania w czasie trwania postępowania sądowego w niniejszej sprawie podatku od nieruchomości w połowie oraz należności za zużytą wodę, energię elektryczną i wykonane połączenia telefoniczne w związku z korzystaniem z nieruchomości położonej przy ul. C.

Organ odwoławczy wskazał, że oba orzeczenia Sądu zapadły już po wydaniu decyzji organu pierwszej instancji z dnia 9 lutego 2005 r. i stały się prawomocne dopiero w dniu 8 grudnia 2005 r. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.), podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego Budownictwa z 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego. Dotyczy to także ujawnionych w tej ewidencji podmiotów władających konkretną nieruchomością. W związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Decyzji tej zarzucił obrazę art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, a w szczególności punktu 1, 5 i 7 poprzez nieuznanie, iż w sprawie wystąpiły przesłanki tam określone oraz obrazę art. 253 § 1 i art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie w sprawie. Jednocześnie wniósł o zmianę decyzji zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 21 marca 2005 r i postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 8 grudnia 2005 r. oraz o wydanie w miejsce dotychczasowej decyzji, nowej decyzji, zgodnie z którą do płacenia podatku od przedmiotowej nieruchomości będzie zobowiązana również żona skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając skargę Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący złożył w dniu 1 lutego 2006 r. wniosek o uchylenie w trybie wznowienia postępowania, decyzji ostatecznej Burmistrza Miasta R. z dnia 9 lutego 2005 r. ustalającej mu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2005 r., w związku z faktem, że postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 21 marca 2005 r. został ujawniony nowy stan prawny jaki istniał przed wydaniem tej decyzji. W wyżej wymienionym postanowieniu, Sąd Rejonowy ustalił, że nieruchomość, której dotyczyła decyzja o podatku od nieruchomości, stanowi współwłasność skarżącego i jego żony.

Sąd pierwszej instancji uznał, że w niniejszej sprawie nie występują przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Powołany przepis wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: a) wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, b) mających walor istotnej wagi dla sprawy, c) nieznanych organowi, który wydał decyzję i d) istniejących w dniu wydania decyzji. Nie budzi wątpliwości, że postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 21 marca 2005 r., nie mogło być znane organowi i nie istniało w dniu wydania przez ten organ decyzji z dnia 9 lutego 2005 r.

Sąd ponadto podkreślił, że organ wydaje decyzję ustalającą podatek od nieruchomości na podstawie danych o podatnikach i przedmiotach opodatkowania, które zawarte są w ewidencjach gruntów i budynków prowadzonych na zasadach ustanowionych w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W czasie wydawania decyzji ostatecznej z dnia 9 lutego 2005 r. ustalającej skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2005 r., w ewidencji gruntów i budynków właściwej dla nieruchomości skarżącego, figurował on jako jedyny właściciel tej posesji. Zmiana w tej ewidencji nastąpiła dopiero w dniu 17 stycznia 2006 r. i od tego dnia mogła wywierać skutki w zakresie wymiaru podatku. Dlatego też, organ nie mógłby wydać decyzji, w której określiłby stronę decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za 2005 r. inaczej, niż wskazywała na to wówczas ewidencja gruntów i budynków, nawet gdyby znał w tym czasie treść postanowienia, o którym mowa wyżej, czy też wiedział o okoliczności tam wskazanej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący zaskarżając go w całości i podniósł zarzut naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, a zwłaszcza art. 240 § 1 pkt 5 tej ustawy w ten sposób, że dokonano błędnej wykładni tego przepisu i uznano, że nowe okoliczności faktyczne wynikające z postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 21 marca 2005 r. oraz postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 8 grudnia 2005 r. nie są okolicznościami istotnymi, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd pierwszej instancji oraz o przyznanie kosztów wykonywanej pomocy prawnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu.

W uzasadnieniu podkreślono, że nieruchomość będąca przedmiotem ustalenia zobowiązania podatkowego od dnia jej nabycia, tj. w 1996 r. stanowiła współwłasność małżeńską. Z dniem zniesienia ustawowej wspólności majątkowej przez Sąd Rejonowy z dnia 21 marca 2005 r. powstała solidarna odpowiedzialność współwłaścicieli w częściach ułamkowych za wszelkie zobowiązania związane z przedmiotową nieruchomością. Podatek za 2004 i 2005 powinien obciążać wszystkich współwłaścicieli solidarnie z mocy prawa.

Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nastąpiła błędna interpretacja pojęcia "okoliczności dla sprawy istotnych". Powołane przez skarżącego nowe okoliczności nieznane organowi w dniu wydawania decyzji o ustaleniu wymiaru zobowiązania podatkowego są w ocenie pełnomocnika istotne dla określenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do spełnienia zobowiązania podatkowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Skarga tego rodzaju była (i jest) środkiem prawnym dalece sformalizowanym. Można ją było oprzeć wyłącznie na dwu podstawach:

– naruszeniu (przez W.S.A.) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ zwanej dalej: p.p.s.a.)

– naruszeniu (przez W.S.A.) przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 176 tej ustawy "Skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany".

Zarzucając naruszenie prawa materialnego strona skarżąca poza wskazaniem naruszonego przepisu (przepisów) winna wskazać rodzaj naruszenia: błędna wykładnia czy niewłaściwe zastosowanie i wyjaśnić na czym polegała błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie przepisu dokonane przez sąd dla potrzeb oceny zgodności z prawem przedmiotu zaskarżenia (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i jaka – w jego ocenie – była wykładnia prawidłowa bądź poprawne zastosowanie przepisu w ustalonym stanie faktycznym sprawy.

Z kolei zarzucając naruszenie przepisów postępowania autor skargi, poza przywołaniem odpowiednich przepisów procesowych – spośród regulujących postępowanie sądowoadministracyjne – naruszonych skarżonym wyrokiem, obowiązany był wskazać możliwy istotny wpływ naruszenia tych przepisów na wynik sprawy – treść wyroku; wywieść, że gdyby sąd prawa nie naruszył wyrok byłby – co do zasady – odmienny od skarżonego.

Rozpoznawana skarga kasacyjna dalece tym wymaganiom nie odpowiadała zarówno jeśli chodziło o sformułowanie zarzutów skargi, jak i o ich uzasadnienie.

Nie mógł być skuteczny zarzut naruszenia przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Użycie przez skarżącego zwrotu "a zwłaszcza art. 240 § 1 pkt 5" zdawało się sugerować, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając zaskarżony wyrok naruszył całą tę ustawę – wszystkie jej przepisy. Tymczasem jest ona zbiorem ogólnych zasad materialnego prawa podatkowego, przepisów regulujących postępowanie podatkowe, odnoszących się do kontroli podatkowej i wydawania zaświadczeń. Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) nie mógł "za skarżącego" "wybierać" przepisów tej ustawy (ewentualnie) naruszonych przez WSA. Zgodnie z powołanym wyżej art. 176 p.p.s.a. to skarżący formułuje zarzuty kasacyjne – uwzględniając przesłanki z art. 174 tej ustawy i we właściwy sposób je uzasadnia.

Jeśli chodziło o naruszenie przez Sąd "zwłaszcza" art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji to jest to przepis prawa procesowego regulującego postępowanie podatkowe, a nie postępowanie sądowoadministacyjne. W tym postępowaniu przepisy Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania w ogóle. Bez powiązania tego zarzutu z właściwie sformułowanym zarzutem naruszenia przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne nie mógł on być oceniany merytorycznie.

Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.

O zwrocie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd nie orzekał ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. z takiego zastępstwa nie korzystało.

O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na rzecz skarżącego, obciążających Skarb Państwa, Sąd orzekł na podstawie § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).