Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 297/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, 9, 27, 30, 31
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania K. N., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...], z dnia [...] października 2013 r., nr [...], o odmowie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z ustawowymi odsetkami T. K. jako przedstawicielowi ustawowemu na rzecz osoby uprawnionej E. N..

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wójt Gminy [...] ostateczną decyzją administracyjną z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], orzekł wobec K. N., jako dłużnika alimentacyjnego, obowiązek zwrotu należności z tytułu wypłaconych T. K., jako przedstawicielowi ustawowemu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną E. N. na podstawie decyzji z dnia [...] października 2009 r., nr [...], w okresie od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, w łącznej kwocie [...] zł. Na poczet kwoty ustalonej do zwrotu organ zaliczył [...] zł (wpłacone przez Komornika Sądowego w [...]). Wraz z odsetkami ustawowymi (obliczonymi na dzień wydania decyzji) dłużnik został zobowiązany do zwrotu kwoty [...] zł.

Wójt Gminy [...] ostateczną decyzją administracyjną z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], orzekł wobec K. N., jako dłużnika alimentacyjnego, obowiązek zwrotu należności z tytułu wypłaconych T. K., jako przedstawicielowi ustawowemu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną E. N. na podstawie decyzji z dnia [...] października 2010 r., nr [...], w okresie od 1 października 2010 r. do 31 stycznia 2011 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, w łącznej kwocie [...] zł. Wraz z odsetkami ustawowymi (obliczonymi na dzień wydania decyzji) dłużnik został zobowiązany do zwrotu kwoty [...] zł.

Podaniem z dnia 9 grudnia 2011 r. K. N. zwrócił się do Wójta Gminy [...] o umorzenie alimentów nałożonych przez Sąd, których wykonawcą jest Wójt ze względu na stan zdrowia i odebrane prawo jazdy. Podał, że pobiera zasiłek z pomocy społecznej w [...] w kwocie [...] zł, natomiast córka E. od ukończenia 16 lat uczęszczała do szkoły tylko w pierwszym miesiącu roku szkolnego w celu uzyskania prawa do świadczeń z funduszu. Wnioskodawca wskazał też, że w okresie kiedy T. K. pobierała alimenty z opieki społecznej płacił sam alimenty dla córki. Kiedy otrzymał zawiadomienie o płaceniu alimentów, to jego dług wynosił już około [...] zł. Zwrócił się do organu o sprawdzenie tej sprawy i umorzenie należności.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dotyczącego sytuacji zdrowotnej i materialnej dłużnika alimentacyjnego oraz zweryfikowaniu podstaw do pobierania przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z ustawowymi odsetkami T. K., jako przedstawicielowi ustawowemu na rzecz osoby uprawnionej E. N.. Podstawę prawną decyzji stanowił m.in. przepis art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) – zwanej dalej "upoua". Przesłankę odmowy umorzenia świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej w okresie od 1 października 2009 r. do 31 stycznia 2011 r. w ocenie organu I instancji stanowiły ustalenia, że dłużnik dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Legitymowanie się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia. Organ ustalił też, że w okresie wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego zadłużenie K. N. wyniosło [...] zł (kwota główna) oraz [...] zł odsetki ustawowe (na dzień podejmowania decyzji). Jednocześnie organ nie stwierdził, aby świadczenia wypłacone osobie uprawnionej za rozpatrywany okres miały charakter świadczeń nienależnie pobranych. Ustalona sytuacja materialna i zdrowotna, zdaniem organu, nie uzasadniała umorzenia przedmiotowych należności i zwolnienia z obowiązku ponoszenia odpowiedzialności z ciążącego obowiązku alimentacyjnego.

W wyniku postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przesłanką takiego rozstrzygnięcia stanowiła okoliczność, że wobec uznaniowego charakteru instytucji określonej w art. 30 ust. 2 upoua organ I instancji nie dokonał ze swej strony przekonującej oceny sytuacji dłużnika alimentacyjnego i możliwości zwrotu przedmiotowych należności oraz oceny, czy wywiązanie się z nałożonego obowiązku nie pogorszy jego i tak trudnej sytuacji dochodowej, skoro już korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej (zasiłek stały i zasiłek okresowy). Jednocześnie organ nie dokonał oceny, czy odwołujący posiadając wskazania w orzeczeniu, że w jego przypadku praca jest możliwa na stanowisku przystosowanym, ma faktycznie możliwość jej podjęcia na lokalnym rynku pracy. Decyzja organu I instancji została zakwalifikowana wówczas przez organ odwoławczy jako przekraczająca granice uznania administracyjnego.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy i po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], odmówił umorzenia w całości K. N. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, łącznie z ustawowymi odsetkami, T. K., jako przedstawicielowi ustawowemu, na rzecz osoby uprawnionej E. N.. Organ I instancji podał, że zadłużenie K. N. wynosi łącznie już [...] zł ([...] zł - należność główna i [...] zł - odsetki ustawowe). Podkreślił, że obecnie główna należność już nie wrasta, ponieważ od miesiąca lutego 2011 r. zaprzestano wypłacania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wzrasta jedynie kwota odsetek ustawowych. Organ ustalił też, że poza powyższym zadłużeniem dłużnik posiada jeszcze niespłacone należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych w okresie od czerwca 2006 r. do sierpnia 2007 r. w wysokości [...] oraz zadłużenie w stosunku do wierzyciela w kwocie [...] zł. Po dokonaniu oceny sytuacji zdrowotnej, rodzinnej i materialnego dłużnika alimentacyjnego organ ponownie uznał, że brak jest podstaw do zastosowania ulgi w postaci umorzenia przedmiotowych należności. Organ ocenił też, że dłużnik, pomimo orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, może też podjąć zatrudnienie. Na dzień rozpoznawania sprawy pobierał zasiłek stały z GOPS w [...] oraz korzystał z systematycznego wsparcia w postaci zasiłków celowych. Organ stwierdził, że po stronie K. N. istnieje możliwość spłaty powstałego zadłużenia, np. poprzez spłatę w ramach układu ratalnego na dogodnych dla obu stron warunkach, lub możliwość odroczenia terminu spłaty, ale w tej kwestii niezbędny jest wniosek dłużnika.

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., oceniając, że organ I instancji wykonał zalecenia Kolegium z poprzedniej decyzji. We własnym zakresie Kolegium dokonało ponownej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i uznało, że wieloletnie niewywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego nie może prowadzić do przerzucenia obowiązku spłaty powstałych należności na wszystkich podatników, bowiem sprzeciwia się temu interes społeczny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1968/12, orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji. W ocenie Sądu, Kolegium oraz Wójt Gminy [...] nie rozpatrzyli w pełni zarzutów sformułowanych we wniosku i odwołaniu, które zmierzały do wykazania, że sytuacja rodzinna, dochodowa i zdrowotna K. N., mogłaby uzasadniać umorzenie przedmiotowych należności. Przepis art. 30 ust. 2 upoua pozwala na umorzenie wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w ściśle określonych sytuacjach. Przesłankami tymi są: sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika. Zdaniem Sądu, dokumentacja medyczna zgromadzona w sprawie wskazuje, że stan zdrowia K. N. nie miał jedynie charakteru przejściowego, lecz trwale oddziałuje negatywnie na jego sytuacje dochodową, prowadząc do zadłużenia. Jednocześnie z orzeczeń lekarskich nie wynika, aby stan jego zdrowia w przyszłości miał ulec zdecydowanej poprawie. Organy niezasadnie odmówiły mocy dowodowej orzeczeniu lekarskiemu z dnia [...] listopada 2011 r. i opinii lekarza sądowego z dnia [...] lutego 2011 r. Ponadto dłużnik dysponuje budżetem miesięcznym wynoszącym ok. [...] zł (zasiłek stały i zasiłki celowe), z którego po odliczeniu wydatków na prowadzone gospodarstwo domowe, tj. kwoty ok. [...] zł, pozostaje do dyspozycji ok. [...] zł i ta okoliczność powinna być również dokładnie rozważona. Tak kształtująca się sytuacja dłużnika nie rokuje szybkiej poprawy jego warunków finansowych, a spowoduje jedynie zwiększenie odsetek ustawowych. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 Kpa i sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem uwag i słusznego interesu strony. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy

Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...] odmówił umorzenia K. N. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z ustawowymi odsetkami T. K. jako przedstawicielowi ustawowemu na rzecz osoby uprawnionej E. N.. Organ I instancji wskazał, że po wpłynięciu w dniu 27 grudnia 2011 r. wniosku K. N. umorzenie należności alimentacyjnych łącznie z odsetkami zwrócił się do GOPS w [...] z prośbą o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Z ustaleń wywiadu przeprowadzonego w dniu 17 stycznia 2012 r. wynikało, że dłużnik jest kawalerem prowadzącym jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada osób pozostających na utrzymaniu, poza osobami wobec których jest zobowiązany do alimentacji (córka E. i córka W.). Jest osobą bezrobotną, a główne źródło utrzymania stanowił zasiłek stały wypłacany od 1 marca 2010 r. przez GOPS w [...] w kwocie [...] zł miesięcznie. Korzystał także ze świadczeń pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w granicach ok. [...] zł. miesięcznie. W celu ponownego zbadania sytuacji dochodowej i rodzinnej K. N. w dniu 23 sierpnia 2013 r. ponownie zwrócono się o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych i przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez GOPS w [...]. Z przekazanego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 6 września 2013 r. wynika, że sytuacja rodzinna dłużnika alimentacyjnego nie uległa zmianie. Nadal jest on osobą prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada osób pozostających na swoim utrzymaniu. Natomiast znacznie uległa zmianie sytuacja dochodowa, gdyż K. N. uzyskał nowe źródło dochodu przez co sytuacja dochodowa uległa poprawie. W oświadczeniu z dnia 6 września 2013 r. dłużnik podał, że pobiera rentę inwalidzką z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie [...] zł miesięcznie. Na dzień wydania decyzji kwota zadłużenia z tytułu wypłaconych wierzycielce świadczeń z funduszu alimentacyjnego, po odliczeniu dokonanych spłat wynosi: [...] zł. należność główna plus [...] zł odsetki ustawowe. W okresie od października 2010 r. do dnia wydania tej decyzji K. N. dokonał 7 dobrowolnych wpłat po [...] zł na łączną kwotę [...] zł oraz za pośrednictwem organu egzekucyjnego - Komornika Sądowego w [...] dokonał 4 wpłat po [...] zł na łączną kwotę [...] zł. W ten sposób K. N. spłacił część powstałego zadłużenia w wysokości [...] zł. W ocenie organu, dalsza kontynuacja spłat spowoduje zmniejszenie zaległości, w konsekwencji spłatę zadłużenia. Sprzyja temu fakt nie posiadania przez K. N. żadnych obciążeń finansowych związanych w utrzymaniem rodziny oraz fakt, że należność główna zadłużenia nie wzrasta poza ustawowymi odsetkami, ponieważ od miesiąca lutego 2011 r. zaprzestano wypłacania świadczeń z fundusz alimentacyjnego. Organ I instancji wskazał, że lekarz orzecznik ZUS orzekł o częściowej niezdolności do pracy od 9 października 2002 r., lecz ta ułomność nie eliminowała dłużnika z kręgu osób mających możliwość zarobkowania. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w punkcie V. orzeczenia z dnia [...] lutego 2010 r. ustalił, że umiarkowany stopień niepełnosprawności u dłużnika datuje się od 2 października 2009 r. W sytuacji, gdy pogorszyła się sytuacja dochodowa i zdrowotna, która uniemożliwiała wywiązywanie się z miesięcznych zobowiązań alimentacyjnych, K. N. nie skorzystał z możliwości złożenia wniosku o obniżenie alimentów. Zaniechanie w powyższej sprawie, według organu I instancji, należało oceniać w ten sposób, że dłużnik uznawał swoje możliwości spłaty jako realne. Z orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wynika, że dłużnik mógł podjąć zatrudnienie na "stanowisku przystosowanym" do czasu uzyskania prawa do renty inwalidzkiej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy orzeczonej przez Orzecznika Lekarza ZUS. Organ przedstawił swoje szczegółowe ustalenia dotyczące rozpoznania, co do możliwości podjęcia na tak ograniczonym stanowisku pracy na lokalnym rynku, których dokonał w celu realizacji zaleceń Kolegium z poprzedniego postępowania odwoławczego zakończonego decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. [...]. Ustalenia te dotyczyły okresu od czerwca 2012 r. do dnia podjęcia obecnej decyzji i wynikało z nich, że PUP w [...] dysponował ofertami pracy na tzw. "stanowisku przystosowanym" i istniały odpowiednie dla dłużnika oferty pracy - zgodne z pkt VI. orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2010 r. W ocenie organu, podjęcie przez dłużnika pracy przystosowanej, pozwoliłoby na polepszenie sytuacji materialnej i po części rozwiązanie problemów związanych z powstałymi zobowiązaniami alimentacyjnymi. Organ dokonał oceny możliwości zarobkowych w kontekście orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] listopada 2011 r. i z dnia [...] grudnia 2012 r., a także opinii lekarskiej z dnia [...] lutego 2011 r. Z treści powołanych orzeczeń lekarskich wynika, że K. N. jest niezdolny do pracy, przy czym całkowita niezdolność do pracy orzeczona została okresowo, najpierw do dnia 30 listopada 2012 r., a następnie do dnia 31 grudnia 2013 r. W ocenie organu pierwszej instancji stanowisko lekarza orzecznika ZUS oznacza, że całkowita niezdolność do pracy nie jest trwała, a stan zdrowia dłużnika po leczeniu i rehabilitacji może ulec poprawie. Według organu, orzeczenia te pozostają w sprzeczności z treścią opinii lekarskiej z dnia [...] lutego 2011 r., według której "wnioskodawca K. N. w aktualnym stanie zdrowia nie jest w stanie wykonać pracy w wyuczonym i wykonywanym uprzednio zawodzie - kierowcy/montera samochodowego i nie może wykonywać innych prac zarobkowych również lekkich, bowiem stan jego zdrowia jest zły i nie rokuje poprawy w przyszłości". Ponadto powołana opinia lekarska nie pokrywa się w swej treści, co do stanu zdrowia i możliwości zarobkowych z orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] lutego 2010 r. o stopniu niepełnosprawności, z którego wynika, że K. N. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz, że przyczyną tej niepełnosprawności są choroby: układu oddechowego i krążenia (O7-S) oraz inne schorzenia w tym: endokrynologiczne, metaboliczne, zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego (11-1). Charakter i rozmiar tych dolegliwości całkowicie nie wyklucza możliwości podjęcia pracy odpowiadającej możliwościom fizycznym i psychicznym dłużnika. Na podstawie treści tej opinii i orzeczeń organ doszedł do przekonania, że stan zdrowia K. N. tylko czasowo pozbawia możliwości zarobkowania, a w przypadku ustania przyczyn całkowitej niezdolności do pracy, będzie miał możliwość podjęcia pracy przystosowanej. Ubocznie organ dodał, że opinia lekarska z dnia [...] lutego 2011 r. nie może być uznana za dowód wiążący w niniejszej sprawie, bowiem opinia ta wiąże instytucje, które ją wywołały dla potrzeb rozpoznania innych kwestii niż rozstrzygana. Analizując aktualną sytuację dłużnika alimentacyjnego organ podał, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego z GOPS w [...] w dniu 6 września 2013 r. wynika, że posiada wnioskodawca również zadłużenie alimentacyjne względem drugiej osoby uprawnionej w kwocie ok. [...] zł, co świadczy o tym, że długotrwale lekceważył swoje obowiązki alimentacyjne. Ponadto ostatnio udzielona pomoc przez GOPS [...] miała miejsce w miesiącu marcu 2013 r., co oznacza, że częstotliwość korzystania ze wsparcia zmniejszyła się i wskazuje na to, że sytuacja dochodowa dłużnika uległa poprawie. W wywiadzie wskazano, iż posiada prawo do renty inwalidzkiej w wysokości [...] zł miesięcznie, już po dokonaniu potrąceń na rzecz wierzycieli. Z uzyskanych dokumentów wynika, że decyzją z dnia [...] marca 2012 r., ZUS Oddział w [...], znak: [...], przyznał K. N. rentę w wysokości [...] zł miesięcznie wraz z wyrównaniem od dnia 1 października 2011 r. w kwocie [...] zł. Następnie decyzją ZUS dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...], ponownie ustalono prawo do renty inwalidzkiej w tej samej wysokości do dnia 31 grudnia 2013 r., z wyrównaniem w kwocie [...] zł. W związku z nabyciem prawa do renty inwalidzkiej GOPS w [...] decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], uchylił K. N. prawo do zasiłku stałego od dnia 1 października 2011 r., a kwoty nienależnie pobrane skierował do egzekucji przez organ wypłacający rentę inwalidzką. Jak wynika z treści decyzji ZUS ustalających prawo do renty inwalidzkiej, organ ten dokonywał potrąceń innych należności z renty i jej wyrównania, poza potrąceniami na składki zdrowotne i podatek dochodowy. Jednak należne wyrównanie z pierwszej decyzji rentowej, przekazane za pośrednictwem poczty, w kwocie [...] zł oraz wyrównanie z decyzji o ponownym ustaleniu renty w kwocie [...] zł K. N. mógł przeznaczyć na spłatę powstałego zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ wskazał ponadto, że w okresie od czerwca 2013 r. do dnia wydania decyzji (tj. w okresie kiedy dłużnik posiada prawo do świadczenia rentowego) zwrócił za pośrednictwem Komornika Sądowego w [...] część zaległych należności z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł. Organ podał również, że w przypadku wygaśnięcia prawa do renty nadal dłużnik może podjąć pracę na stanowisku przystosowanym. W opinii organu, aktualna sytuacja dochodowa i rodzinna nie pozwala na zwolnienie od ponoszenia odpowiedzialności za brak zainteresowania w realizacji ciążącego na dłużniku obowiązku alimentacyjnego oraz usprawiedliwianie uchylania się od łożenia środków finansowych na utrzymanie rodziny. Obowiązek alimentacyjny ciąży na każdym z rodziców. Wynika to z faktu, że alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowanie czy też edukację. Dobro dziecka jest wartością najwyższą, podlegającą ochronie ze strony państwa. W związku z tym państwo obciążyło podatników ciężarem częściowego comiesięcznego utrzymywania dzieci, a osoba zobowiązana do alimentacji względem dzieci ma obowiązek wydatkowane kwoty zwrócić. W interesie społecznym nie jest uzasadnione, aby z budżetu publicznego pokrywać należności obarczające dłużnika alimentacyjnego. W oparciu o przedstawiony stan sprawy organ I instancji nie znalazł podstaw do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej.

W odwołaniu K. N. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia 9 listopada 2011 r. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdyż są przesłanki do ich umorzenia. Powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2013 r., który jest prawomocny i powinien być, jego zdaniem, wykonany zgodnie z literą prawa. Odwołujący stwierdził, że decyzja organu I instancji powinna być uchylona.

Po rozpoznaniu odwołania Kolegium wskazało, że podstawę prawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji organu I instancji stanowi m.in. art. 30 ust. 2 upoua, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Charakter powyższego przepisu wskazuje, że ustawodawca zagwarantował organowi właściwemu wierzyciela uznaniowość administracyjną przy podejmowaniu rozstrzygnięć w tych sprawach. Uznanie administracyjne nie może mieć jednak cech dowolności, co oznacza, że na organie ciąży obowiązek poczynienia ustaleń w toku postępowania wyjaśniającego, mających na celu zbadanie sytuacji dłużnika alimentacyjnego, dokonanie jej oceny i ustalenie przesłanek do zastosowania ulgi w obowiązku, który na nim ciąży w związku z art. 27 ust. 1 i 2 upoua. Przypadki uzasadniające zastosowanie ulgi w postaci umorzenia w całości lub części, łącznie z odsetkami, należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, odroczenia terminu płatności tych należności albo rozłożenia ich na raty powinny być zdeterminowane trudną sytuacją dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Organ wskazał, że przepis art. 30 ust. 2 upoua nie określa szczegółowo kryteriów, jakimi powinien kierować się organ właściwy wierzyciela rozpatrując wniosek przed podjęciem decyzji w sprawie np. umorzenia należności. Wskazuje jedynie ogólnikowo na przesłankę związaną z sytuacją dochodową i rodzinną dłużnika. W związku z tym organ przed podjęciem decyzji powinien ustalić szczegółowo sytuację dochodową i rodzinną dłużnika i ocenić, w jaki sposób zwrot należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego będzie miał wpływ na sytuację życiową zobowiązanego, w szczególności, czy pozbawienie zobowiązanego tej kwoty nie spowoduje takiego pogorszenia się jego sytuacji materialnej, że będzie on zmuszony ubiegać się o wsparcie na podstawie odrębnych przepisów, np. ustawy o pomocy społecznej. Organ powinien zatem ustalić, czy inne okoliczności dotyczące osoby zobowiązanej takie m.in. jak: wiek, stan zdrowia, sytuacja rodzinna, możliwość podjęcia zatrudnienia wskazują na to, że pomimo dokonania zwrotu należności, będzie w stanie samodzielnie zaspokoić swoje niezbędne potrzeby. Kontrola decyzji uznaniowej w postępowaniu odwoławczym sprowadza się do oceny, czy organ przy wydaniu tej decyzji nie przekroczył granic uznania dozwolonego prawem oraz czy właściwie ocenił stan faktyczny sprawy i czy należycie uzasadnił rozstrzygnięcie z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa.

Kolegium wskazało, że z treści zaskarżonej decyzji oraz przedłożonych akt sprawy wynika, iż sytuacja rodzinna odwołującego od dnia złożenia wniosku wszczynającego postępowanie w niniejszej sprawie, tj. od dnia 27 grudnia 2011 r. nie uległa zmianie. Nadal jest kawalerem i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego najbliższą rodzinę stanowią dwie córki (E. - lat 20 i W. - lat 16), z którymi nie utrzymuje żadnego kontaktu. Istotnej zmianie uległa natomiast sytuacja finansowa dłużnika alimentacyjnego. Na etapie składnia wniosku był osobą bezrobotną, legitymującą się orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], na podstawie którego został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od dnia 2 października 2009 r. na stałe, ze wskazaniem praca "na stanowisku przystosowanym". Z uwagi na powyższe Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], ustalił K. N. prawo do zasiłku stałego od dnia 1 marca 2010 r. do odwołania w wysokości [...] zł miesięcznie. W związku z orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] października 2011 r., nr akt [...], K. N. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy do 30 listopada 2012 r. W konsekwencji, na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] - Inspektorat [...] z dnia [...] marca 2012 r., znak: [...], dłużnik uzyskał prawo do renty na okres od dnia 1 października 2011 r. do 30 listopada 2012 r. Decyzja ta stanowiła również podstawę do wypłacenia odwołującemu wyrównania renty za okres od 1 października 2011 r. do 31 marca 2012 r. w wysokości [...] (netto - po potrąceniu innych należności oraz podatku, składki na ubezpieczenie zdrowotne).

Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], uchylił z dniem 1 października 2011 r. decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. przyznającą K. N. zasiłek stały w związku z nabyciem prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Kolejną decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] - Inspektorat [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., znak [...], nastąpiło ponowne ustalenie prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na okres od 1 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. (w związku z orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2012 r., nr akt [...]). W ocenie Kolegium, z powyższego wynika, że w okresie od 1 października 2011 r. do 31 grudnia 2013 r. K. N. posiadał/posiada stały dochód miesięczny w postaci renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Pełna wysokość renty to kwota [...] zł (według dec. ZUS z dnia [...] stycznia 2013 r. r.), od kwoty tej potrącane są: zaliczka na podatek dochodowy i składka na ubezpieczenie (łącznie ok. [...] zł). Zgodnie z informacją Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] marca 2013 r. ([...]) zajęcie dochodu odwołującego z tytułu renty zostało ograniczone do kwoty [...] zł miesięcznie. W tej sytuacji miesięcznie na konto odwołującego wpływa renta w wysokości około [...] zł (po waloryzacji). Kolegium wskazało, że sytuację dochodową odwołującego potwierdzają też dane zawarte w wywiadzie rodzinnym przeprowadzonym przez pracownika GOPS w [...] w dniu [...] września 2013 r. Mając na względzie stan zdrowia K. N. (m.in. schorzenia układu krążenia, diabetologiczne, okulistyczne, nefrologiczne) i wydatki na leki, leczenie dojazdy do lekarzy, a także pozostałe stałe wydatki związane z opłatami za energię czy telefon - do wyłącznej dyspozycji dłużnika pozostaje kwota ok. [...] zł. Aktualny dochód miesięczny dłużnika w wysokości ok. [...] zł miesięcznie (już po potraceniu zobowiązań na rzecz FA) przekracza ustawowe kryterium dochodowe kwalifikujące do świadczeń z pomocy społecznej określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.). Kolegium wskazało, że z danych uzyskanych od Wójta Gminy [...] (pismo z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...]) wynika, że K. N. w okresie od 12 października 2010 r. do 2 grudnia 2011 r. dokonał 7 dobrowolnych wpłat na łączną kwotę [...] zł, które zostały zaliczone na poczet zaległości powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2009/2010, natomiast egzekucja komornicza prowadzona od 4 czerwca 2013 r. do 6 listopada 2013 r. zaspokoiła należności organu właściwego wierzyciela (Wójta Gminy [...]) na kwotę [...] zł za świadczenia wypłacone w okresie świadczeniowym 2009/2010. W tej sytuacji zadłużenie odwołującego na dzień 2 grudnia 2013 r. za okres świadczeniowy 2009/2010 wynosi: należność główna [...] zł oraz odsetki ustawowe [...] zł. Na poczet zaległości dłużnika powstałych za okres świadczeniowy 2010/2011 nie zostały zaliczone żadne wpłaty (należność główna [...] zł + odsetki ustawowe). Zdaniem Kolegium, powyższe wskazuje, że posiadany dochód w postaci renty do tej pory pozwalał na systematyczne spłaty powstałego zadłużenia wobec funduszu alimentacyjnego, bez znacznego obciążenia budżetu domowego dłużnika. Kolegium zauważyło, że należność główna zadłużenia nie wzrasta, bowiem od lutego 2011 r. nie są już wypłacane świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej. Wzrasta jedynie wysokość odsetek ustawowych od niespłaconej części należności alimentacyjnej.

W ocenie Kolegium, nie można uznać, że obecnie w przypadku odwołującego mają miejsce obiektywne przesłanki do zastosowania wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia w całości wraz z odsetkami. Sytuacja, w jakiej znajduje się sam odwołujący nie odbiega aktualnie znacznie od sytuacji innych osób, które dotknięte są chorobą (niepełnosprawnością) czy bezrobociem. Posiadany dochód pozwala na zabezpieczenie podstawowych potrzeb, nawet przy egzekwowaniu kwoty [...] zł tytułem należności alimentacyjnych na rzecz organu właściwego wierzyciela.

Organ odwoławczy wskazał, że rozpoznając niniejszą sprawę, miał na uwadze to, że odwołujący aktualnie ma ustalone prawo do renty tylko do 31 grudnia 2013 r. Upływ terminu ważności orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2012 r. nie pozbawia odwołującego możliwości potwierdzenia jego całkowitej niezdolności do pracy w następnym okresie i uzyskania uprawnień rentowych po 1 stycznia 2014 r. jednak, w przypadku utraty uprawnień rentowych po tej dacie i pogorszenia się sytuacji materialnej dłużnik alimentacyjny może ponownie skorzystać w przysługującego mu prawa do złożenia wniosku o umorzenie przedmiotowych należności w całości lub w części łącznie z odsetkami, czy też o rozłożenia ich na raty (art. 30 ust. 2 ustawy).

Zdaniem Kolegium, przeprowadzona przez organ I instancji szczegółowa analiza lokalnego rynku zatrudnienia dla osób posiadających umiarkowany stopień niepełnosprawności ze wskazaniem "stanowisko przystosowane" wskazuje, że systematycznie pojawiają się oferty pracy dla osób z takim stopniem niepełnosprawności, jakim legitymuje się dłużnik. Dłużnik nadal posiada uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, co może ewentualnie ułatwić możliwość podjęcia zatrudnienia. W tej sytuacji stwierdzić należy, że jeżeli dłużnik utraci prawo do renty, a jego stan zdrowia nie ulegnie pogorszeniu, istnieje realna możliwość podjęcia przez niego zatrudnienia w celu poprawy sytuacji finansowej, a jednocześnie zaspokojenia roszczeń wierzyciela tytułem spłaty należności powstałych w związku z wypłaconymi świadczeniami alimentacyjnymi osobie uprawnionej.

Kolegium podkreśliło, że zobowiązania alimentacyjne rodziców względem dzieci, które wynikają z art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) mają charakter obligatoryjny i zwolnić się z nich można tylko w szczególnie wyjątkowych sytuacjach. Podobnie umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Umorzenie przedmiotowych należności prowadziłoby w konsekwencji do przerzucenia obowiązku utrzymania jego córki E. na wszystkich podatników, czemu sprzeciwia się interes społeczny.

W ocenie Kolegium, przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz nie naruszył regulacji zawartych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 Kpa.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył K. N.. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., nr SKO. [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2013 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdyż, w jego ocenie, są przesłanki do ich umorzenia. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że leczy się z powodu dolegliwości zdrowotnych, a ich charakter wyklucza podjęcie pracy zarobkowej. Podkreślił, że próbował podjąć pracę w zakładach pracy chronionej, lecz kierownik, gdy usłyszał, że choruje na układ krążenia (po operacji bajpasów) nie chciał go przyjąć do żadnej pracy. Będąc w trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej starał się wywiązać z obowiązku alimentacyjnego. Wskazał, że dopiero, gdy sytuacja zdrowotna i finansowa pogorszyła się, zaprzestał płacić alimenty, ale i tak pomagał córce. Zaległości wynikały z trudnej sytuacji. Wskazał również, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2013 r. jest prawomocny i podlega wykonaniu, natomiast Wójt Gminy [...] nie skorzystał z możliwości jego zaskarżenia. Podkreślił, że nie rozumie stanowiska Wójta Gminy ponownie odmawiającego umorzenia zaległości alimentacyjnych oraz stanowiska Kolegium utrzymującego w mocy zaskarżoną decyzję. W konkluzji skarżący wniósł o utrzymanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2013 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga była nieuzasadniona.

Zacząć należało od tego, że zgodnie z preambułą upoua dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny. Wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Z preambuły wynika, że ustawodawca uznał, iż dostarczanie środków utrzymania dzieciom jest przede wszystkim obowiązkiem rodziców. Jeżeli dzieci nie otrzymują alimentów od jednego z rodziców i nie jest możliwe ich wyegzekwowanie w trybie sądowego postępowania egzekucyjnego, wówczas, jeżeli rodzina uprawnionych ma niskie dochody, dzieci są uprawnione do tego, aby otrzymać wsparcie finansowe ze strony państwa. Wówczas państwo wykłada za dłużnika alimentacyjnego środki finansowe na utrzymanie dzieci- świadczenia z funduszu alimentacyjnego (art. 2 pkt 11 i art. 9 upoua). Środki te pochodzą z funduszu alimentacyjnego, który finansowany jest w formie dotacji celowej z budżetu państwa (art. 31 ustawy). Dłużnik alimentacyjny jest natomiast obowiązany do zwrotu organowi wykonawczemu gminy należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym (dzieciom) wraz z odsetkami (art. 27 upoua). Przy czym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną (art. 30 ust. 2 upoua). Z preambuły wynika też, że celem ustawy jest zwiększenie odpowiedzialności dłużnika alimentacyjnego.

Mając na uwadze dwa wyżej wymienione założenia (konieczność łożenia rodziców na utrzymanie dzieci i zwiększenie odpowiedzialności dłużnika alimentacyjnego) trzeba przyjąć, że instytucja umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy, ponieważ w tym przypadku organ właściwy wierzyciela rezygnuje z przysługującej w całości należności zwrotnej, a koszt jej poniesienia przerzucany jest na ogół społeczeństwa. Wobec tego, skoro umorzenie należności w całości jest instytucją stosowaną wyjątkowo, toteż dłużnik, aby jego wniosek o umorzenie należności w całości mógł zostać uwzględniony, musi znaleźć się w nadzwyczajnie trudnej sytuacji, tj. z przyczyn od siebie niezależnych nie mogą podjąć pracy zarobkowej, a niskie dochody ze świadczeń socjalnych wystarczają jedynie na zabezpieczenie ich potrzeb egzystencjalnych.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie trafne jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], że K. N. w dacie wydawania zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] (a taki stan miał znaczenie przy dokonywaniu przez sąd administracyjny kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji) nie spełniał przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na osobę uprawnioną E. N. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł za okres od 1 października 2009 r. do dnia 30 września 2010 r., wynikających z decyzji z dnia [...] października 2009 r., nr [...] oraz w wysokości [...] zł wraz z odsetkami za okres od 1 października 2010 r. do 31 stycznia 2011 r., wynikających z decyzji z dnia [...] października 2010 r., nr [...] (pismo Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...]).

Z akt niniejszej sprawy wynika bowiem, że K. N. jest stanu wolnego, ma 56 lat, jest osobą samotnie gospodarującą, zamieszkuje w [...]. Skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2012 r.). Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) całkowita niezdolność do pracy oznacza brak możliwości wykonywania jakiejkolwiek pracy. Z przepisu art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) wynika, że orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowitej niezdolności do pracy jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Z przepisu art. 4 ust. 5 powyższej ustawy wynika, że zaliczenie do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach: 1) przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej; 2) zatrudnienia w formie telepracy. Z przepisu art. 13 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynika, że zachowanie zdolności do pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie stanowi przeszkody do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy. Posiadanie statusu rencisty całkowicie niezdolnego do pracy nie oznacza zatem zakazu podejmowania zatrudnienia i osiągania dochodu z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej. Podjęcie pracy zarobkowej przez rencistę skutkuje tym, że prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy ulega zawieszeniu lub wypłacane świadczenia ulegają zmniejszeniu, co wynika z przepisów art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Z powyższego wynika, że skarżący mógłby wykonywać pracę w warunkach tzw. pracy przystosowanej. Potwierdzało to także wcześniejsze orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2010 r. zaliczające skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i wskazujące jako odpowiednie w tej sytuacji zatrudnienie stanowisko przystosowane. Z pisma Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia 28 sierpnia 2013 r. wynika, że Urząd Pracy dysponował ofertami pracy tego typu, z których mógłby skorzystać skarżący.

Co prawda w aktach sprawy znajduje się opinia sądowo – lekarska biegłego sądowego z zakresu interny i medycyny pracy z dnia [...] lutego 2011 r., z której wynika, że skarżący nie jest w stanie wykonywać pracy w zawodzie wyuczonym (kierowcy/montera samochodowego) i nie może wykonywać lekkich prac zarobkowych, a jego stan zdrowia jest zły i nie rokuje poprawy w przyszłości. Trafnie wskazał Wójt Gminy [...], że opinia sądowo – lekarska z dnia [...] lutego 2011 r. pozostaje w sprzeczności z orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2010 r. zaliczającym skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i wskazującym jako odpowiednie w tej sytuacji zatrudnienie stanowisko przystosowane oraz z orzeczeniami lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] listopada 2011 r. i z dnia [...] grudnia 2012 r., który uznał skarżącego całkowicie niezdolnym do pracy na okres odpowiednio do 30 listopada 2012 r. i do 31 grudnia 2013 r. Lekarz orzecznik ZUS orzekając o całkowitej niezdolności do pracy na okres ponad 1 roku uznał, że według wiedzy medycznej są rokowania odzyskania przez skarżącego zdolności do pracy przed upływem okresu 5 lat. Gdyby lekarz orzecznik ZUS stwierdził, że stan zdrowia skarżącego nie rokuje poprawy w przyszłości wówczas ustaliłby niezdolność do pracy na okres powyżej 5 lat, co wynika z przepisu art. 13 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wobec tego prawidłowo zarówno Wójt Gminy [...] jak i SKO w [...], oceniając stan zdrowia skarżącego i możliwości zarobkowania oparły się na najbardziej aktualnym orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] grudnia 2012 r., które – jak wskazano wyżej – nie wyklucza skarżącego z możliwości zarobkowania.

Z kwestionariusza wywiadu środowiskowego wynika, że K. N. pobiera rentę w wysokości [...] zł, a jego bieżące wydatki wynoszą [...] zł. Z decyzji rentowych z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] i z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] wynika, że K. N. otrzymał wyrównanie do renty w kwotach odpowiednio: [...] zł i [...] zł.

Wobec powyższego Sąd uznał, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji SKO w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nie było podstaw do umorzenia skarżącemu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego E. N.. Jak trafnie wskazały organy obu instancji ówczesna sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego, świadczyła o tym, że K. N. miał możliwości regulowania ciążących na nim zobowiązań finansowych. Skarżący utrzymuje się sam, posiada prawo jazdy kat. B, może wykonywać pracę na stanowisku przystosowanym, otrzymał kwotę ponad [...] zł z tytułu wyrównania renty, z otrzymywanej kwoty renty ([...] zł), po potrąceniu wydatków ([...] zł) mógł wygospodarować pewną kwotę na regulowanie zadłużenia poprzez rozłożenie należności na dogodne raty.

W tej sytuacji Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy, tj. Wójt Gminy [...] i SKO w [...] orzekając o odmowie umorzenia skarżącemu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego E. N. nie naruszyły przepisów prawa. Organy obu instancji należycie wyjaśniły stan faktyczny sprawy i oceniły sytuację osobistą skarżącego. Organy wskazały powody nieuwzględnienia wniosku K. N. z dnia 9 grudnia 2011 r., podtrzymanego w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego, a wydane w sprawie decyzje zostały podjęte w granicach tzw. uznania administracyjnego przewidzianego przez przepis art. 30 ust. 2 upoua.

Odnosząc się do treści skargi Sąd zauważa, że wydana przez Wójta Gminy [...] decyzja z dnia [...] października 2013 r. pozostaje w zgodzie z oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1968/12. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd nie przesądził, że sytuacja osobista K. N., zwłaszcza zdrowotna, nakazuje umorzenie przez organ należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej E. N.. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że orzekające w sprawie organy nie rozważyły w sposób wyczerpujący i wszechstronny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności wynikających ze znajdujących się w aktach sprawy orzeczeń lekarskich i sytuacji dochodowej skarżącego. Sąd w uzasadnieniu powyższego wyroku nie stwierdził, że skarżący nie może pracować i w związku z tym należy umorzyć jego zadłużenie. Sąd wskazał natomiast, że możliwości zarobkowe skarżącego całkowicie niezdolnego do pracy są w istotny sposób ograniczone. Powyższego nie negowały organy i Sąd orzekający obecnie wskazując, że skarżący jako osoba całkowicie niezdolna do pracy, mógłby podjąć pracę zarobkową na tzw. stanowisku przystosowanym, ponieważ takie możliwości dają obowiązujące przepisy prawa i takie stanowiska pracy pojawiają się w ofertach Powiatowego Urzędu Pracy w [...]. Sąd zwraca uwagę, że skarżący we wniosku o umorzenie należności z dnia 9 grudnia 2011 r. domagał się zastosowania ulgi, z uwagi na swą trudną sytuację osobistą (w szczególności zdrowotną), a zatem Wójt Gminy [...] i SKO w [...] prawidłowo rozpatrzyły wniosek K. N. w oparciu o przepis art. 30 ust. 2 upoua, który stanowi, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Z akt sprawy wynika, że po wydaniu przez SKO w [...] decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. ZUS Oddział w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. odmówił skarżącemu prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, powołując się na orzeczoną przez lekarza orzecznika ZUS w dniu [...] grudnia 2013 r. częściową niezdolność do pracy do dnia 31 października 2014 r. Skoro po wydaniu zaskarżonej decyzji zmieniły się istotne dla sprawy okoliczności, zwłaszcza sytuacja dochodowa skarżącego, ma on możliwość ponownego ubiegania się o przyznanie ulgi, o której mowa w art. 30 ust. 2 ustawy, z powołaniem się na swą aktualną sytuację osobistą.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.