Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1024/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: par. 3, par. 4, par. 5, par. 6, par. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 5 pkt 4a
journal: Dz.U. 2021 poz 195
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
article: art. 235(1), art. 235(2), art. 237 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1320
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant: Asystent Sędziego Joanna Karpińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2022 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia 9 sierpnia 2021 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny w dniu 9 sierpnia 2021 r. wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u I. W. choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20.1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 ze zm.) – dalej jako: "rozporządzenie".

Jako podstawę prawną decyzji organ pierwszej instancji wskazał przepisy art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 735) - zwanej dalej w skrócie "k.p.a.", art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 195) w związku z § 3 ust. 1 i § 8 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia.

Organ pierwszej instancji wskazał, że za podstawę wydania decyzji wzięto orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 31 stycznia 2020 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wystawione przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy (dalej również jako: "WOMP") oraz orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 11 maja 2021 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wystawione przez Instytut Medycyny Pracy (dalej również jako: "IMP").

W sprawie ustalono stan faktyczny, z którego wynikało, że I. W. była zatrudniona w następujących zakładach pracy:

- w okresie od października 1993 r. do grudnia 1994 r. w A w G., na stanowisku handlowca (zakład zlikwidowany - brak danych o narażeniu);

- w okresie od stycznia 1995 r. do września 1995 r. w B w G., na stanowisku handlowca (zakład zlikwidowany - brak danych o narażeniu);

- w okresie od listopada 1995 r. do kwietnia 2017 r. w C sp. z o.o. w G. na stanowiskach: referent, samodzielny referent, referent ds. administracyjnych oraz specjalista ds. zaopatrzenia.

Od kwietnia 2017 r. I. W. jest osobą bezrobotną. Na podstawie zgromadzonych danych utworzono kartę oceny narażenia zawodowego i uznano, że I. W. nie była narażona na sposób wykonywania pracy obciążający kończyny górne w obrębie nadgarstków podczas pracy w C sp. z o.o. w G. na ww. stanowiskach. Czynności zawodowe miały charakter biurowy i związane były z prowadzeniem ewidencji, przyjmowaniem i sporządzaniem dokumentacji oraz obsługą komputera i innych urządzeń biurowych.

Z przeprowadzonego w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy wywiadu wynikało, że od 2011 r. I. W. skarży się na uczucie drętwienia palców prawej ręki i bóle dłoni, zaś na podstawie dostarczonej dokumentacji lekarskiej stwierdzono, że od wielu lat leczy się z powodu dolegliwości zwyrodnieniowych kręgosłupa. Drętwienie dłoni prawej datuje się od 2013 r. W wykonanym w 2018 r. badaniu stwierdzono zaburzenia przewodnictwa w obrębie nerwu pośrodkowego prawego o typie zespołu cieśni nadgarstka oraz nerwu łokciowego prawego w rowku tego nerwu. W wyniku specjalistycznych badań neurologicznych przeprowadzonych w WOMP oraz na podstawie dostarczonej dokumentacji lekarskiej u I. W. rozpoznano zespół cieśni nadgarstka prawego, zespół rowka nerwu łokciowego prawego, przewlekły zespół bólowy całego kręgosłupa w przebiegu zmian zwyrodnieniowych.

Zdaniem organu pierwszej instancji w przypadku I. W. nie zostały spełnione kryteria, określone w definicji choroby zawodowej, zawartej w art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1320 ze zm.), ponieważ w trakcie przeprowadzonego postępowania orzeczniczego ustalono, że podczas pracy w C sp. z o.o. w G. na stanowiskach: referent, samodzielny referent, referent ds. administracyjnych oraz specjalista ds. zaopatrzenia I. W. nie była narażona na sposób wykonywania pracy, nadmiernie obciążający kończyny górne w obrębie nadgarstków. Opisy czynności zawodowych, wykonywanych przez stronę wskazywały, że czynności te miały charakter różnorodny, nie wykazywały cech monotypii oraz nie stanowiły nadmiernego obciążenia kończyn górnych w obrębie nadgarstka. Natomiast rozpoznany u I. W. przewlekły zespół bólowy całego kręgosłupa w przebiegu zmian zwyrodnieniowych nie może być uznany za chorobę zawodową, ponieważ nie jest wymieniony w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. W trakcie postępowania orzeczniczego stwierdzono obecność czynnika pozazawodowego (występujące od wielu lat zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa), mogącego stanowić przyczynę powstania rozpoznanego schorzenia - zespołu cieśni nadgarstka.

Analiza czynności zawodowych I. W. przeprowadzona w IMP wykazała, że na stanowiskach referenta, samodzielnego referenta, referenta do spraw administracyjnych oraz specjalisty do spraw zaopatrzenia nie wykonywała ona czynności powtarzalnych - monotypowych, stwarzających warunki długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i w konsekwencji prowadzących do występowania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną praca związana z obsługą komputera nie stwarza warunków do wzrostu ciśnienia w kanale nadgarstka, a tym samym do trwałego ucisku pni nerwów pośrodkowych. Siła nacisku palców na klawisze klawiatury jest niewielka, a tempo pracy pracownika można dostosować indywidualnie. W związku z powyższym IMP nie znalazł podstaw do uznania etiologii zawodowej rozpoznanego u I. W. zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Decyzją z dnia 23 września 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz § 8 rozporządzenia, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania I. W. od opisanej na wstępie decyzji organu pierwszej instancji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że w kwestii rozpoznania u skarżącej jednostki chorobowej ujętej w wykazie chorób zawodowych wypowiadali się lekarze właściwi w zakresie chorób zawodowych zgodnie z § 5 rozporządzenia. Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie. W przedmiotowej sprawie obie jednostki orzecznicze wydały dwa zbieżne orzeczenia lekarskie, wskazując jednoznacznie, że pomimo rozpoznania jednostki chorobowej z wykazu chorób zawodowych - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, analiza czynności zawodowych wykonywanych przez I. W. wykazała, że nie stanowiły one nadmiernego obciążenia kończyn górnych w obrębie nadgarstków. Orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej II stopnia zostało wydane na podstawie kompletnej dokumentacji medycznej oraz dokumentów przedłożonych przez stronę i organ I instancji, tj. protokołu kontroli Państwowej Inspekcji Pracy z dnia 8 lipca 2020 r., oświadczenia bezpośredniego przełożonego I. W. z dnia 22 czerwca 2020 r. potwierdzającego, że pracowała na komputerze od 6 do 7 godzin dziennie, oświadczenia Prezesa Zarządu C Sp. z o.o. w G. z dnia 23 czerwca 2020 r., że stanowisko pracy I. W. spełniało wymagania BHP i ergonomii, uaktualnionej karty oceny narażenia zawodowego z dnia 10 listopada 2020 r. sporządzonej przez pracodawcę na podstawie uaktualnionej oceny ryzyka zawodowego. Decydujący w sprawie czynnik narażenia zawodowego został oceniony przez lekarza orzecznika w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy. W oparciu o ust. 2 pkt 5 § 6 rozporządzenia, na podstawie opisu wykonywanych czynności zawodowych (praca biurowa wykonywana na komputerze przez 6 do 7 godzin dziennie), Instytut Medycyny Pracy wykluczył nadmierne obciążenie kończyn górnych w obrębie nadgarstków, które mogłoby prowadzić do rozwoju zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Uzasadnienia orzeczeń w sposób rzeczowy i logiczny wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności i nie stoją w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Odnosząc się do cytowanego przez skarżącą w odwołaniu fragmentu publikacji naukowej, dotyczącej najczęstszych czynników zawodowych zespołu cieśni nadgarstka, organ drugiej instancji stwierdził, że skarżąca wyciągnęła niewłaściwe wnioski z cytowanej publikacji.

Jak ponadto wyjaśnił organ odwoławczy, znajdująca się w aktach sprawy karta oceny narażenia zawodowego z dnia 28 czerwca 2021 r., przygotowana przez upoważnionego przedstawiciela Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego, została sporządzona bez należytej staranności. W karcie tej nie opisano w sposób szczegółowy czynności wykonywanych przez I. W. podczas zatrudnienia na stanowisku referenta, samodzielnego referenta, referenta ds. administracyjnych, specjalisty do spraw zaopatrzenia w C sp. z o.o. w G. co spowodowało, że organ I instancji nie zajął jednoznacznego stanowiska w kwestii braku narażenia zawodowego na ww. stanowiskach pracy. Odesłał jedynie do dokumentu przesłanego przez pracodawcę, znajdującego się w aktach sprawy. Organ I instancji nie wyjaśnił zatem, zgodnie z formularzem karty, czy zdaniem osoby przeprowadzającej postępowanie można uznać, że warunki pracy stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Zatem dokument ten powinien być sporządzony przez organ z należytą sumiennością i zawierać wszystkie ustalenia faktyczne jakich dokonał organ w trakcie prowadzonego postępowania. Zdaniem organu odwoławczego powyższe uchybienie ma jednak charakter formalny i nie doprowadziło do niepełnego wyjaśnienia sprawy oraz nie miało wpływu na treść przyjętego rozstrzygnięcia. W treści uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji wskazuje wprost, że uznał, iż I. W. nie była narażona na sposób wykonywania pracy obciążający kończyny górne w obrębie nadgarstków podczas pracy w C Sp. z o.o. w G. na stanowiskach; referent, samodzielny referent, referent do spraw administracyjnych oraz specjalista do spraw zaopatrzenia. Organ odwoławczy dodał, że lekarz orzecznik IMP dysponował pełną i zaktualizowaną dokumentacją w zakresie oceny narażenia zawodowego I. W. podczas pracy w C Sp. z o.o. w G. W ocenie organu odwoławczego sporządzenie przez właściwy organ na nowo karty oceny narażenia zawodowego w sposób prawidłowy stanowiłoby jedynie zabieg formalny, nie mający wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że należało utrzymać decyzję organu pierwszej instancji w mocy i nie przedłużać długo prowadzonego postępowania, pomimo stwierdzonego uchybienia, jakim jest nieprawidłowo sporządzona karta oceny narażenia zawodowego. W ocenie organu odwoławczego zarzuty podniesione w odwołaniu nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, bowiem zebrany materiał dowodowy nie budzi wątpliwości i jest wystarczający do wydania decyzji administracyjnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję I. W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej:

- naruszenie art. 7 k.p.a., poprzez zebranie materiału dowodowego w sposób niekompletny oraz rozpatrzenie go w sposób niepełny i niedbały, w szczególności poprzez brak dokładnego ustalenia zakresu prac wykonywanych przez skarżącą w poszczególnych zakładach pracy - głównie w C Sp. z o.o. - oraz dziennego, na przestrzeni lat, czasu tej pracy na poszczególnych stanowiskach;

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granicy swobodnego uznania, gdyż ocena zebranego materiału dowodowego nie była zgodna z wymaganiami wiedzy, doświadczenia życiowego i logiki, a w szczególności poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie wykonywała pracy monotypowej;

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 107 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, tj. braku jednoznacznego wyjaśnienia, jakie to rzekomo czynniki nie pozostające w związku z wykonywaną przez skarżącą pracą miały bezsporny wpływ na powstanie zespołu cieśni nadgarstka, a także poprzez brak wyjaśnienia przez organ rzekomego nieistnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy warunkami pracy, a stwierdzonym u skarżącej schorzeniem przy uwzględnieniu narażających na powstanie choroby warunków pracy;

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 107 k.p.a. poprzez brak szczegółowego odniesienia się do elementów charakteryzujących środowisko pracy skarżącej, co w przypadku choroby obwodu układu nerwowego (w tym zespołu cieśni w obrębie nadgarstka), winno sprowadzać się do szczegółowej oceny sposobu wykonywania pracy;

- kluczowy błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść wydanej decyzji poprzez bezrefleksyjne, całkowicie nielogiczne przyjęcie, że rzekomo w latach zatrudnienia skarżącej w C sp. z o.o. nie wykonywała ona pracy monotypowej, podczas gdy jej wieloletnia, ciągła praca była pracą w warunkach narażenia na ruchy monotypowe;

- naruszenie art. 236 Kodeksu pracy, polegające na nieuwzględnieniu domniemania prawnego istnienia związku przyczynowego między pracą mogącą wywołać konkretną chorobę, a jej stwierdzeniem u pracownika/byłego pracownika;

- naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji, obligatoryjnych elementów wymaganych przepisami prawa i ograniczenie uzasadnienia decyzji wyłącznie do lakonicznego przedstawienia (streszczenia) przez organ swoich własnych, błędnych (powielonych za organem I instancji) domniemań i nieprawidłowej podstawy prawnej dla późniejszego rozstrzygnięcia (bez przedstawienia merytorycznych, bezspornych dowodów, leżących u podstaw decyzji).

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że WOMP, wydając orzeczenie, opierał się na nierzetelnej karcie oceny ryzyka zawodowego. W orzeczeniu WOMP wskazano bowiem, że wykonywana przez skarżącą praca miała charakter różnorodny, co skarżąca kwestionuje. W karcie nie było natomiast wzmianki, że skarżąca wykonuje pracę z wykorzystaniem komputera przez niemal cały dzień roboczy.

Jak wyjaśniła skarżąca, IMP po uzyskaniu karty oceny narażenia zawodowego podtrzymał orzeczenie WOMP ponownie stwierdzając, że praca skarżącej nie była monotypowa. Tymczasem uprzednio sporządzona karta oceny narażenia zawodowego nie zawierała informacji o faktycznie wykonywanej przez skarżącą codziennie od lat, niemal całodniowej pracy przy komputerze. Natomiast zgodnie z protokołem pokontrolnym PIP skarżąca spędzała minimum 6-7 godzin dziennie przy komputerze.

Ponadto skarżąca podniosła, że z samych stwierdzeń organu II instancji nie wynika, że można w przedmiotowej sprawie bezspornie wykluczyć związek przyczynowo-skutkowy (etiologię) zespołu cieśni nadgarstka z wieloletnią, intensywną pracą przy wykorzystaniu komputera. Także określenie "umiarkowane ryzyko" nie może być tożsame z jednoznacznym, bezspornym wykluczeniem ryzyka. Nadto skarżąca zakwestionowała sugestię organów, że jej schorzenie wynika z innych, chorobowych, niezwiązanych z pracą przyczyn. Skarżąca wyjaśniła, że jest praworęczna i pomimo innych dolegliwości poważne, bardzo uciążliwe dolegliwości w zakresie zespołu cieśni nadgarstka oraz zespołu rowka nerwu łokciowego ujawniły się jedynie w prawej kończynie.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a." , sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga okazała się zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane na naruszeniem przepisów prawa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o braku podstaw do stwierdzenia u I. W. choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego.

Zgodnie z treścią art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1320 ze zm.) - dalej jako "k.p.", za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Według art. 2352 k.p., rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p., Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 ze zm.) - dalej jako: "rozporządzenie", które określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia), który po otrzymaniu zgłoszenia wszczyna postępowanie, w szczególności przeprowadza ocenę narażenia zawodowego oraz sporządza kartę oceny narażenia zawodowego, którą wraz ze skierowaniem na badania przekazuje do jednostki orzeczniczej I stopnia na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 4 rozporządzenia). Do orzekania w zakresie chorób zawodowych właściwy jest lekarz spełniający wskazane w § 5 rozporządzenia wymagania kwalifikacyjne, zatrudniony w jednostkach orzeczniczych wymienionych w ust. 2 i 3 tego przepisu.

Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Rozporządzenie przewiduje w § 6 ust. 2 pkt 5, że narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego.

Zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do:

1) pracodawcy - w zakresie obejmującym przebieg oraz organizację pracy zawodowej pracownika lub byłego pracownika, w tym pracę w godzinach nadliczbowych, dane o narażeniu zawodowym, obejmujące także wyniki pomiarów czynników szkodliwych wykonanych na stanowiskach pracy, na których pracownik był zatrudniony, stosowane przez pracownika środki ochrony indywidualnej, a w przypadku narażenia pracownika na czynniki o działaniu uczulającym (alergenów) - także o przekazanie próbki substancji, w ilości niezbędnej do przeprowadzenia badań diagnostycznych;

2) lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - w zakresie dokonania uzupełniającej oceny narażenia zawodowego oraz o udostępnienie dokumentacji medycznej wraz z wynikami przeprowadzonych badań profilaktycznych;

3) lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - o udostępnienie dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej;

4) właściwego państwowego inspektora sanitarnego - w zakresie oceny narażenia zawodowego, zwłaszcza na podstawie dokumentacji archiwalnej oraz informacji udostępnianej na jego wniosek przez odpowiednie jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej i służby medycyny pracy w odniesieniu do zakładów pracy, które uległy likwidacji;

5) pracownika lub byłego pracownika - w zakresie uzupełnienia wywiadu zawodowego przeprowadzonego przez lekarza wykonującego zawód w ramach wykonywania działalności leczniczej lub zatrudnionego w podmiocie leczniczym albo właściwego państwowego inspektora sanitarnego wydającego skierowanie na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej.

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

Na gruncie art. 2351 k.p. pojęcie "wysokie prawdopodobieństwo" należy interpretować w ten sposób, że praca w określonych warunkach narażenia powoduje wyższe, aniżeli przeciętne ryzyko rozwoju choroby zawodowej. Rzeczą organu prowadzącego postępowanie z wniosku o stwierdzenie choroby zawodowej jest zatem ustalenie danych dotyczących środowiska pracy wnioskodawcy, występujących czynników ryzyka, określenie wykonywanych przez pracownika czynności i ich ewentualnego wpływu na powstanie choroby zawodowej, a w konsekwencji ustalenie związku (bądź jego braku) pomiędzy stwierdzonym schorzeniem i wykonywaną pracą.

Podkreślenia wymaga, że bez pozytywnych opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Oczywiście nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej treści, nie zawierającej przekonywającego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 572/10, LEX nr 621620).

Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń (por. w wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 752/09, LEX nr 599626).

Ocena narażenia zawodowego prowadzona niezależnie przez lekarza orzecznika i organy państwowej inspekcji sanitarnej służy określeniu przez podmiot uprawniony między innymi warunków pracy, mogących spowodować chorobę zawodową. Karta oceny narażenia zawodowego stanowi więc jeden z podstawowych dowodów, wiążących zarówno lekarza orzecznika przy wydawaniu orzeczenia, jak i właściwy organ inspekcji sanitarnej przy wydawaniu decyzji w przedmiocie choroby zawodowej.

Z orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 31 stycznia 2020 r. wydanego w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy wynika, że podstawą orzeczenia była między innymi karta ocena narażenia zawodowego sporządzona przez WOMP w dniu 24 stycznia 2020 r. W aktach sprawy administracyjnej brak jest jednak tego dokumentu, która to okoliczność nie została dostrzeżona, ani też w żaden sposób wyjaśniona przez organ I instancji, a także przez organ odwoławczy.

Ponadto z ww. orzeczenia lekarskiego wynika, że za podstawę orzeczenia przyjęto również dokumentację dotyczącą zatrudnienia skarżącej w C nadesłaną przez C do organu I instancji wraz z pismem z dnia 19 grudnia 2018 r., następnie przekazaną przez organ I instancji Wojewódzkiemu Ośrodkowi Medycyny Pracy. Wśród ww. dokumentacji znajduje się karta oceny ryzyka zawodowego pracownika administracyjno-biurowego, która jednak nie odnosi się w żaden sposób do ewentualnego zagrożenia czy źródła zagrożenia pod kątem powstania choroby opisanej przez skarżącą w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej, tj. zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Dodać należy, że wraz z pismem z dnia 8 października 2020 r. (na skutek wezwania organu I instancji, a to w związku z kontrolą u byłego pracodawcy skarżącej, tj. C, przeprowadzą przez Państwową Inspekcję Pracy Okręgowy Inspektorat Pracy) , C nadesłało do organu I instancji zaktualizowaną w dniu 25 sierpnia 2020 r. ocenę ryzyka zawodowego dla stanowiska administracyjno-biurowego, gdzie wskazano, że na ww. stanowisku praca przy monitorze ekranowym, w zależności od obowiązków danego dnia wynosi od 4 do 7 godzin w czasie zmiany roboczej. Nie nadesłano jednak prawidłowo wypełnionej karty oceny ryzyka zawodowego.

Następnie w dniu 17 listopada 2020 r. C nadesłało do organu I instancji kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u skarżącej, sporządzoną w dniu 10 listopada 2020 r. przez pracownika C, specjalistę ds. bhp A. M., w której to karcie wskazano, że praca przy monitorze ekranowym wykonywana była około 6 godzin dziennie, pozostałe czynności związane z obowiązkami służbowymi (przemieszczanie się po terenie firmy, kserowanie dokumentów itp.) zajmowały około 1 godziny i 45 minut, przy ośmiogodzinnym dniu pracy. Tak sporządzoną kartę oceny narażenia zawodowego organ I instancji przesłał do Instytutu Medycyny Pracy, celem służbowego wykorzystania.

Z orzeczenia lekarskiego IMP nr [...] z dnia 11 maja 2021 r. wynika, że również IMP jako podstawę wydanego orzeczenia przyjął kartę oceny narażenia zawodowego z dnia 24 stycznia 2020 r., sporządzoną przez WOMP (której to karty brak jest w aktach administracyjnych sprawy) oraz uzupełnioną kartę oceny narażenia zawodowego z dnia 10 listopada 2020 r. , sporządzoną przez C.

Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika z kolei, że organ za podstawę swej decyzji przyjął orzeczenia lekarskie jednostek I i II stopnia, a także kartę oceny narażenia zawodowego utworzoną w Granicznej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej. W aktach administracyjnych znajduje się karta oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u skarżącej sporządzona przez upoważnionego przedstawiciela Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego w dniu 28 czerwca 2021 r., która nie została utworzona w sposób rzetelny, co potwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy. W karcie nie opisano w sposób szczegółowy czynności wykonywanych przez skarżącą podczas zatrudnienia w C oraz nie zajęto jednoznacznego stanowiska w kwestii braku narażenia zawodowego na stanowiskach pracy zajmowanych przez skarżącą. Jak wynika z analizy akt administracyjnych, karta oceny narażenia zawodowego z dnia 28 czerwca 2021 r. nie zawiera wszystkich stron, albowiem w karcie tej brakuje stron zawierających punkty od 10. do 14. Zgodnie ze wzorem formularza karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej (Załącznik nr 4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób, tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1379 ze zm.), w punktach od 10. do 14. formularza kolejno wskazuje się: Miejsce zatrudnienia lub wykonywania pracy, z którym wiąże się podejrzenie choroby zawodowej będące powodem zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej – pkt 10.; Stanowisko pracy, wydział, oddział – pkt 11.; Charakterystyka wykonywanej pracy (rodzaj wykonywanych czynności) – pkt 12.; Czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej – pkt 13.; Sposób wykonywania pracy – pkt 14. ( w tym a) rodzaj, zakres i stopień obciążenia czynnościami, które mogły powodować nadmierne obciążenie (uwzględnić odpowiednio: układ ruchu, obwodowy układ nerwowy (pnie nerwów), narząd głosu; podać w formie opisu), b) chronometraż czynności powodujących nadmierne obciążenie określonego układu lub narządu organizmu ludzkiego, c) pozycja ciała podczas wykonywania czynności, o których mowa w lit. a i b, d) czy stanowisko pracy było dostosowane pod względem ergonomicznym do wykonywania czynności, o których mowa w lit. a i b?, e) organizacja pracy (np. zmianowość, przerwy w pracy) ).

W konsekwencji powyższych uwag, zdaniem Sądu, w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego doszło do naruszenia § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, albowiem brak jest możliwości skontrolowania, czy orzeczenia lekarskie dotyczące I. W. zostały poprzedzone wydaniem prawidłowo sporządzonej karty oceny narażenia zawodowego wobec jednoznacznej treści wskazanego przepisu, a ponadto karta oceny narażenia zawodowego z dnia 28 czerwca 2021 r. sporządzona przez upoważnionego pracownika organu I instancji budzi zasadnicze wątpliwości co do prawidłowego jej utworzenia.

W aktach sprawy brak jest karty oceny narażenia zawodowego, o której mowa w orzeczeniach lekarskich (tj. karty z dnia 24 stycznia 2020 r. sporządzonej przez WOMP), brak jest również jakiejkolwiek karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej w związku z podejrzeniem u skarżącej choroby zawodowej, a utworzonej przed wydaniem orzeczenia lekarskiego przez WOMP. Karta oceny ryzyka zawodowego z dnia 19 grudnia 2018 r. sporządzona przez C jest dokumentem ogólnym dotyczącym stanowiska pracownika administracyjno-biurowego, nie może zatem być uznana za kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem u skarżącej choroby zawodowej.

Z kolei karta oceny narażenia zawodowego z dnia 28 czerwca 2021 r. została utworzona już po wydaniu przez jednostki orzecznicze I i II stopnia (odpowiednio w dniach 30 stycznia 2020 r. oraz 11 maja 2021 r.), a ponadto nie zawiera ona szczegółowego opisu czynności wykonywanych przez skarżącą na stanowiskach pracy zajmowanych w C, a także jednoznacznego wskazania, czy skarżąca wykonywała pracę w narażeniu na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej.

Podkreślić należy, że karta oceny narażenia zawodowego (zawierająca podstawowe dane dotyczące charakterystyki stanowiska pracy pracownika, pod kątem ewentualnego narażenia zawodowego – w tej sprawie sposobem wykonywania pracy), jest dokumentem, który ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego wydania orzeczenia lekarskiego. Organy, które miały dokument ten wystawić przed wydaniem orzeczeń lekarskich jednostek I i II stopnia, nie przedstawiły na temat jego istnienia lub ewentualnego zaginięcia żadnego wyjaśnienia.

Brak ten spowodował, iż organy obu instancji nie mogły prawidłowo skontrolować, czy orzeczenia lekarskie wydane w toku postępowania zostały w istocie oparte o ocenę narażenia zawodowego. Oczywiste jest, że organy nie są uprawnione do kontrolowania orzeczeń lekarskich w zakresie wiedzy specjalnej lekarzy, jednakże orzeczenia te mają charakter opinii biegłego, a zatem podlegają ocenie zgodnie z zasadami przewidzianymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Jedynie orzeczenie lekarskie właściwej jednostki, które jest wewnętrznie spójne, opiera się na całokształcie zebranego materiału dowodowego i zawiera uzasadnienie niebudzące wątpliwości, wiąże organ administracji publicznej właściwy do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie choroby zawodowej.

Konieczne jest zatem skontrolowanie, czy orzeczenie lekarskie zostało wydane w oparciu o dokumenty wskazane w ww. przepisach oraz czy w zakresie ustosunkowania się do tych dokumentów (np. oceny narażenia zawodowego) i wynikających z nich danych argumentacja orzeczenia jest przekonująca, spójna i wyczerpująca. Wobec braku karty oceny narażenia zawodowego, którą – jak wynika z treści uzasadnień orzeczeń lekarskich – lekarze orzecznicy dysponowali, kontrola taka była niemożliwa, a więc nie jest możliwe przesądzenie, że został spełniony jeden z podstawowych warunków wydania orzeczenia lekarskiego w sprawie stwierdzenia lub niestwierdzenia choroby zawodowej, wynikający z przepisu § 6 ust. 1 rozporządzenia.

Ponadto fakt, że wynik oceny narażenia zawodowego przedstawiony w uzasadnieniu decyzji organu I instancji w zakresie wniosku końcowego o braku czynników mogących stanowić przyczynę choroby zawodowej jest zbieżny z oceną dokonaną przez lekarza orzecznika IMP, nie może skutkować oceną, że uchybienia opisane wyżej nie mogą mieć wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia, jak ocenił to organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W takiej bowiem sytuacji, jak zaistniała w przedmiotowym postepowaniu, niemożliwe jest dokonanie przez organ oceny orzeczenia lekarskiego w zakresie wskazanym w art. 80 k.p.a., a w konsekwencji dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem całego materiału dowodowego zebranego w sposób wyczerpujący (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Uzasadnieniem dla zignorowania opisanych uchybień nie może być również znaczny czas trwania postępowania.

Podkreślenia wymaga, że przytoczony wyżej przepis § 6 ust 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych ma charakter gwarancyjny dla strony, albowiem wymaga, aby wydający orzeczenie lekarz oparł się między innymi na ocenie narażenia zawodowego, która powinna zawierać precyzyjne i prawidłowe wyniki w zakresie określenia stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometrażu czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego.

Uchybienie powyższe ma o tyle istotne znaczenie, że - jak wynikało z ustaleń poczynionych przez organy - okolicznością bezsporną był fakt stwierdzenia u skarżącej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka ręki prawej. Zatem odniesienie się zarówno przez lekarza orzecznika, jak i przez organy inspekcji sanitarnej do prawidłowo sporządzonej i włączonej do akt sprawy karty oceny narażenia zawodowego ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy.

Reasumując Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie naruszyły przepis § 6 ust 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W istocie bowiem organy obu instancji nie dokonały analizy, czy lekarze orzecznicy wydający w sprawie orzeczenia lekarskie, wykonali wskazany w tym przepisie obowiązek wzięcia pod uwagę karty oceny narażenia zawodowego, jakiego stanowiska pracy ta ocena dotyczyła i czy postępowanie lekarzy orzeczników w tym zakresie było prawidłowe. To uchybienie mogło mieć niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto za podstawę wydanych decyzji organy obu instancji przyjęły kartę oceny narażenia zawodowego, która została sporządzona w sposób niezgodny z przepisami.

Podkreślić też w tym miejscu należy, że skarżąca w toku postępowania przed organami kwestionowała rzetelność informacji i danych podawanych przez jej były zakład pracy – C Spółkę z o.o. w G., w tym rzetelność wskazywanego zakresu i natężenia wykonywanych przez nią w zakładzie tym czynności. Podnosiła, że wskazywane przez C wykonywane przez nią czynności i warunki pracy różniły się diametralnie od formalnego zakresu jej czynności. Była poddana mobbingowi , co miało wpływ na powstanie chorób, znajdujących się w wykazie chorób zawodowych.

Należało wobec tego mieć na uwadze, że w aktach administracyjnych znajduje się kserokopia wyroku Sądu Rejonowego Wydziału Pracy z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt [...] , którym w sprawie o zadośćuczynienie z tytułu rozstroju zdrowia spowodowanego mobbingiem zasądzono zadośćuczynienie na rzecz I. W. od C Spółki z o.o. w G.

Organy w żaden sposób nie wyjaśniły tej okoliczności, która mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rzutować ona mogła bowiem na rzetelność informacji udzielonych przez C na temat pracy wykonywanej przez skarżącą oraz na treść kart oceny narażenia zawodowego.

Konieczne zatem będzie ustalenie, czy wyrok ten jest prawomocny, czy też postępowanie zakończyło się w inny sposób, a także czy z uzasadnienia orzeczenia kończącego postępowanie w tej sprawie wynikają okoliczności , podnoszone przez skarżącą. Po dokonaniu tych ustaleń organ będzie musiał ocenić, czy mają one wpływ na treść oceny narażenia zawodowego, a jeżeli tak – to jaki.

Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji winien prawidłowo zgromadzić materiał dowodowy , w tym przeprowadzić ocenę narażenia zawodowego, sporządzić kartę oceny narażenia zawodowego (względnie uzupełnić akta administracyjne o brakującą dokumentację), a następnie uzyskać orzeczenie lekarskie oparte na pełnym materiale dowodowym, a więc przede wszystkim na pełnej ocenie narażenia zawodowego. Dopiero po uzyskaniu orzeczenia lekarskiego, opartego na pełnej ocenie narażenia zawodowego organ winien wydać decyzję, spełniającą warunki przewidziane art. 107 k.p.a.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 sierpnia 2021 r.