Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 177/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10 ust. 1 i 2, art. 8, art. 9 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.),, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 maja 2013 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu wniosku K. W. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną w oparciu o przepis art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 3 pkt 23 lit. a, art. 5 ust. 2, art. 8

pkt 2, art. 10 ust. 1 pkt 3, ust. 3 – 5, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24 ust. 1 i 2, art. 26,

art. 27, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) w związku z art. 3 ustawy z dnia

19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy

o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r. Nr 205, poz. 1212),

§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę do ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U.

z 2012 r. poz. 959) przyznał jej dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na O. W. i L. W. - urodzonych w dniu [...] r. - na okres od [...] r. do

[...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Prezydent wskazał, że złożony wniosek oraz zebrane dokumenty potwierdziły, że wnioskodawczyni spełnia kryteria określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych niezbędne do przyznania świadczenia

w postaci dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. W. wniosła o jej zmianę poprzez przyznanie dodatku zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości po [...] zł na każde dziecko.

W ocenie skarżącej organ przyjął błędną wykładnię przepisu art. 8 pkt 2

w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjmując,

że urodzenie więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu uprawnia do jednego dodatku wychowawczego w wysokości [...] zł. Tymczasem ustawodawca nie wskazał, że dodatek z tytułu korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje tylko na jedno z wychowywanych dzieci. Zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/ Po 848/07) związanie dodatku wychowawczego w art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2002 r.

o świadczeniach rodzinnych z zasiłkiem rodzinnym przyznawanym na każde dziecko, uprawnia do poglądu, że na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych – przy uwzględnieniu rezultatów wykładni językowej, systemowej i celowościowej – dodatek ów przysługuje do każdego zasiłku.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie

art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 5 ust. 1 , art. 8 pkt 2 i art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia

28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992

ze zm.) utrzymało w mocy powyższą decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że dochód rodziny K. W. w roku [...] r. wynosił [...] zł, przeciętny miesięczny dochód członków rodziny [...] zł,

co w przeliczeniu na osobę daje kwotę [...] zł, a tym samym nie przekracza kwoty [...] zł stanowiącej ustawowe kryterium dochodowe dla przyznania zasiłku. Organ I instancji zatem prawidłowo ustalił, że w dniu składania wniosku tj. [...] r. wnioskodawczyni spełniała warunki do uzyskania prawa do świadczeń rodzinnych

z uwagi nieprzekroczenia kryterium dochodowego i prawidłowo przyznał dodatek

z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dwoje dzieci w wysokości [...] zł miesięcznie.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu Kolegium podało, że omawiana ustawa w sposób jednoznaczny i kategoryczny ustala kwotę przysługującego świadczenia i jego wysokość nie podlega zróżnicowaniu, a jedynym elementem różniącym opiekunów bliźniaków jest wydłużony do 36 miesięcy okres jego wypłacania.

Taki pogląd wyraził też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

w wyroku z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 152/12.

Podobny pogląd wyraził resort pracy i polityki socjalnej argumentując, że istotą dodatku jest częściowe zrekompensowanie rodzicom straty wynagrodzenia związanej z korzystaniem z bezpłatnego urlopu wychowawczego, natomiast zgodnie z Kodeksem pracy, niezależnie od liczby urodzonych w trakcie porodu dzieci pracownik jest uprawniony do jednego urlopu i w związku z tym przysługuje mu jeden dodatek.

Na powyższą decyzję K. W. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji zarzuciła jej naruszenie:

- art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez ich błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że urodzenie więcej niż jednego dziecka w trakcie jednego porodu uprawnia wyłącznie do jednego dodatku wychowawczego w wysokości [...] zł na wszystkie dzieci,

- art. 71 ust. 1 i 2, art. 2, art. 18 i art. 32 w związku z art. 8 Konstytucji RP przez brak ich zastosowania przy dokonywaniu wykładni przepisów ustawy

o świadczeniach rodzinnych,

- art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka przez brak jego zastosowania, co doprowadziło do niewłaściwej interpretacji przepisu art. 10 ust. 1 i 2 ustawy

o świadczeniach rodzinnych,

- art. 6 K.p.a. przez podjęcie decyzji i uzasadnienie jej wbrew przepisom prawa,

- sprzeczność dokonanych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że matki dzieci z ciąży mnogiej mają uprzywilejowaną pozycję względem innych matek, ponieważ otrzymują świadczenia wraz

z dodatkami przez 36 miesięcy,

- art. 7 i 6 K.p.a. polegające na braku wszechstronnego zbadania sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Podczas rozprawy skarżąca podała, iż podobne jak prezentowane przez nią stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach

w sprawie I SA/Wa 1898/12 oraz VIII SA/Wa 137/13.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniosło

o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej P.p.s.a.).

W związku z tym, zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest to, czy z tytułu opieki nad więcej niż jednym dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje jeden dodatek czy też ilość tych dodatków powinna odpowiadać ilości dodatków rodzinnych.

Zgodnie z art. 186 § 1 Kodeksu pracy pracownik zatrudniony co najmniej

6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 4 roku życia. Zgodnie zaś z § 2 pracownik mający okres zatrudnienia określony w § 1, bez względu na to, czy korzystał z urlopu wychowawczego przewidzianego w tym przepisie, może skorzystać z urlopu wychowawczego

w wymiarze do 3 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia, jeżeli z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem

o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecko wymaga osobistej opieki pracownika.

Zgodnie natomiast z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (dalej zwaną ustawą) dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres:

1/ 24 miesięcy kalendarzowych;

2/ 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu;

3/ 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dodatek przysługuje w wysokości [...] zł miesięcznie

(ust. 2).

W świetle przytoczonych wyżej przepisów Samorządowe Kolegium Odwoławcze – zdaniem Sądu - prawidłowo uznało, że treść art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy nie nasuwa wątpliwości i nie wymaga innych zabiegów interpretacyjnych poza wykładnia gramatyczną. Przepis ten w sposób jednoznaczny ustala kwotę przysługującego dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W szczególności z przepisu tego nie wynika uzależnienie kwoty dodatku od ilości dzieci wychowywanych przez osobę uprawnioną do jego uzyskania. Gdyby zamiarem ustawodawcy było przyznanie uprawnienia do przedmiotowego dodatku na każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu, to dałby temu wyraz posługując się odpowiednimi zwrotami normatywnymi. Takie rozwiązanie zostało sformułowane w ustawie w odniesieniu do dodatku z tytułu urodzenia więcej niż jednego dziecka w czasie jednego porodu (art. 9 ust. 1 i ust. 4), dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka (art. 11 a ust. 1 i 3), dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (art. 14 ust. 1 i 2). Natomiast w zakresie dodatku z tytułu korzystania z urlopu wychowawczego ustawodawca takiej możliwości nie przewidział. Podobne stanowisko zajęły: WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 5 grudnia 2006 r., sygn. akt

II SA/Ol 837/06, WSA w Warszawie w wyroku z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt

VIII SA/Wa 152/12, WSA w Krakowie w wyroku z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1495/11, WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 26 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/GL 748/12.

Konstrukcja art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza, że objęte nim dodatki nie są świadczeniami samodzielnymi, lecz są wypłacone łącznie z zasiłkiem rodzinnym, jako dodatek do tego świadczenia, ale na zasadach i warunkach oraz

w wysokości przewidzianych w unormowaniach regulujących instytucje poszczególnych dodatków. Gdyby zamiarem ustawodawcy było przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu sprawowania opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na każde dziecko, to dałby temu wyraz posługując się zwrotami normatywnymi opisującymi zasady ustalania ilości i wysokości innych dodatków do zasiłku rodzinnego. Prawo do dodatków z tytułu opieki nad dzieckiem

w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na każde z dzieci urodzonych podczas jednego porodu – jak chce skarżąca - musiałoby być zatem wyraźnie przewidziane w ustawie. Ustalając ten dodatek w sztywnej kwocie [...] zł, ustawodawca uniezależnił jego wysokość od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu, czy też na które rodzic pobiera zasiłek rodzinny w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Z treści art. 10 ust. 1 i 2 ustawy jednoznacznie wynika, że liczba dzieci urodzonych podczas jednego porodu ma znaczenie jedynie przy ustalaniu okresu przysługiwania tego dodatku, który wówczas wynosi 36 miesięcy kalendarzowych,

a nie – jak przy wychowywaniu 1 dziecka – 24 miesiące. Powyższe oznacza,

że ustawodawca uznał, że w wypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu wsparcie dla takiej rodziny przybiera postać wydłużenia czasu pobierania rozważanego dodatku, a nie zwielokrotnienia jego wysokości. Dotyczy to również przypadku sprawowania opieki nad dzieckiem lub dziećmi legitymującymi się orzeczeniem o niepełnosprawności. Wsparcie w tym przypadku polega na wydłużeniu okresu pobierania dodatku do 72 miesięcy kalendarzowych, przy czym – zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy - przedmiotowy dodatek do zasiłku rodzinnego wynosi zawsze [...] zł, niezależnie od liczby dzieci poddanych pieczy rodziców. Należy zatem uznać, że dodatek, o którym mowa w art. 10 ustawy, związany jest z faktem korzystania przez rodzica, uprawnionego do dodatku rodzinnego (czy też kilku dodatków rodzinnych) z urlopu wychowawczego i ma na celu częściowe zrekompensowanie utraty przez tę osobę wynagrodzenia z tytułu pracy Wbrew stwierdzeniu skarżącej dodatek ten nie przysługuje na poszczególne dzieci, jak inne dodatki wymienione w art. 8 ww. ustawy .

Organy administracji prawidłowo zatem określiły skarżącej kwotę przyznanego dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w przypadku bliźniąt.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej wynikającej z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 848/07 oraz odwołującego się do tego orzeczenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1898/12, a także VIII SA/Wa 137/13, w którym Sąd stwierdził, iż wycofuje się ze stanowiska zawartego w wyroku w sprawie VIII SA/Wa 152/12, należy wskazać, że zaprezentowanego w tych wyrokach stanowiska skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela.

Idąc bowiem zaprezentowanym w tych wyrokach tokiem rozumowania,

tj. że dodatek wskazany w art. 8 pkt 2 ustawy ściśle związany jest z prawem do zasiłku rodzinnego, należałoby konsekwentnie uznać, iż odrębny dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego powinien przysługiwać nie tylko w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas porodu, ale również w sytuacji gdy w czasie urlopu wychowawczego rodzic lub opiekun sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem do lat 4 (lub do lat 18 w przypadku wychowywania dziecka niepełnosprawnego), na które przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego.

Jednak ani z konstrukcji językowej art. 8 i art. 10 ustawy, ani z innych przesłanek, takie rozwiązanie normatywne nie wynika. Rozbieżności stanowisk sądów administracyjnych wynikają z niewłaściwej konstrukcji ustawy, określającej przedmiotowy dodatek jako dodatek do zasiłku rodzinnego, jednakże szczegółowa analiza wskazanych przepisów nie daje podstaw do przyjęcia zaprezentowanej

w ww. wyrokach wykładni tego przepisu.

Wskazane wyroki nie wiążą innych sądów i na tle innych orzeczeń (wskazanych wyżej) wydają się odosobnione.

Wobec jednoznacznego – zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie - rezultatu wykładni językowej, celowościowej jak i systemowej art. 10 ustawy

o świadczeniach rodzinnych Sąd nie znajduje podstaw do odwoływania się przy jego wykładni do art. 71 Konstytucji RP, który jedynie ogólnie określa politykę Państwa

w stosunku do rodziny ale nie zawiera elementów w oparciu, o które Sąd mógłby nadać wskazanemu przepisowi treść normatywną przyjętą we wskazanych orzeczeniach.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie P.p.s.a. skargę oddalił.