Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 717/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt 7 i art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 703
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Gminy W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania organu I instancji w sprawie uznania nieruchomości za mienie gromadzkie oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...], uchylił decyzję Starosty G. z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], w sprawie uznania za mienie gromadzkie nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym [...] Z. gmina W., oznaczonej w operacie ewidencyjnym gruntów i budynków jako działka nr [...], o pow. 0,1413 ha, stanowiącej drogę i umorzył postępowanie organu I instancji.

Decyzja Wojewody P. została wydana przy następujących ustaleniach stanu faktycznego oraz ocenie prawnej sprawy.

Zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2018 r., na podstawie art. 61 § 1 i 4 k.p.a., Starosta G. z urzędu wszczął postępowanie o uznanie za mienie gromadzkie działki nr [...] o pow. 0,1413 ha, położonej w obrębie ewidencyjnym [...] Z., gmina W. Po jego przeprowadzeniu, decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., znak: [...], na podstawie art. 8 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 703) orzekł o uznaniu za mienie gromadzkie tej nieruchomości, która jest drogą dojazdową położoną w obrębie ewidencyjnym Z. w gminie W..

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że na planie scaleniowym i w aktach scaleniowych wsi Z. gmina W., w rejestrze pomiarowo – szacunkowym przed i po scaleniu z lat 1937 – 1938, została ustalona droga jako połączenie działek dróg położonych na terenie obrębu ewidencyjnego [...] B. nr [...]. W 1964 r. został założony rejestr gruntów wsi Z., w którym przedmiotowej działki nie uwidoczniono.

W trakcie modernizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu Z. gm. W. przeprowadzonej w 2017 r., wykonawca prac, po analizie materiałów archiwalnych w postaci akt i planów scaleniowych z lat 1925-1938 oraz pomiarów w terenie, wydzielił nową działkę ewidencyjną nr [...] z działek prywatnych nr [...] będących własnością A. Ł. i M. Ł., zapisując ją jako użytek "dr" - droga na właściciela nieustalonego. Zdaniem organu nieruchomości stanowiące drogi zawsze miały charakter publiczny, ogólnodostępny i służyły nie tylko lokalnej społeczności, ale były w użytku wszystkich. Należy zatem uznać, że w dniu 5 lipca 1963 r. nieruchomość ta stanowiła mienie gromadzkie w rozumieniu przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Stosownie do art. 3 powołanej ustawy nie została ona zaliczona do wspólnot gruntowych.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. Ł. i M. Ł.

Po jego rozpoznaniu, Wojewoda P. decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...], uchylił decyzję Starosty G. z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] i umorzył postępowanie organu I instancji.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wyjaśnił, że na etapie postępowania modernizacyjnego zastrzeżenia zgłosił A. Ł., ale nie zostały one przez Starostę G. uwzględnione. Z dniem [...] kwietnia 2018 r. projekt operatu opisowo-kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu Z. stał się operatem ewidencji gruntów i budynków, co zostało ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Województwa P. w dniu [...] czerwca 2018 r.

Dalej organ wyjaśnił, że wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji powołał się na art. 8 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, według którego Starosta wydaje decyzję o ustaleniu, które spośród nieruchomości wymienionych w art. 1 ust. 2 i 3 ustawy, stanowią mienie gromadzkie. Z kolei jak wynika z art. 1 ust. 2, oprócz wspólnot gruntowych (ust. 1) podlegają zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w niniejszej ustawie także nieruchomości rolne, leśne i obszary wodne, stanowiące mienie gromadzkie w rozumieniu przepisów o zarządzie takim mieniem, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy były faktycznie użytkowane wspólnie przez mieszkańców wsi. Wydanie decyzji na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z 1963 r. wymaga ustalenia, że konkretna nieruchomość była w dniu 5 lipca 1963 r. nieruchomością rolną, leśną bądź obszarem wodnym, i o ile organ nie ustala stanu prawnego nieruchomości stanowiącej wspólnotę gruntową ale mienie gromadzkie, powinien ustalić, czy nieruchomość stanowiła mienie gromadzkie w rozumieniu przepisów o zarządzie takim mieniem, a więc przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 29 listopada 1962 r. w sprawie zarządu mieniem gromadzkim oraz trybu jego zbywania (Dz. U. Nr 64, poz. 303) oraz czy przed dniem wejścia w życie ustawy z 1963 r. była faktycznie użytkowana wspólnie przez mieszkańców wsi. Rozpoznając sprawę o uznaniu nieruchomości za mienie gromadzkie na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z 1963 r. organ I instancji miał obowiązek przeanalizowania, czy ustawa z 1963 r. może mieć zastosowanie do drogi.

Dalej organ wyjaśnił, że działka nr [...] wydzielona została podczas modernizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu Z. w 2017 r., z gruntów stanowiących własność osób prywatnych, na podstawie planów scaleniowych z 1925 roku. Z przedłożonej przez organ I instancji dokumentacji geodezyjnej z założenia ewidencji (rejestr i mapa) wynika, że działka nr [...] nie istniała w dniu założenia ewidencji. Poza tym Starosta G. w odpowiedzi na pismo Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2018 r. wyjaśnił że "na dzień dzisiejszy działka oznaczona nr [...] nie została ujawniona w operacie ewidencji gruntów obrębu ewidencyjnego Z. gmina W.". W takiej sytuacji pozostaje stwierdzić, że postępowanie jest bezprzedmiotowe skoro przedmiot wszczętego postępowania, jak się okazuje nie istnieje.

W ocenie organu zaznaczyć również należy, iż prawo własności działek nr [...] zostało uregulowane w 1972 r. Aktem Własności Ziemi, a następnie aktami notarialnymi dotyczącymi umowy przekazania własności gospodarstwa rolnego z 1985 r. i umowy darowizny z 1992 r., przekazane zostało na obecnego właściciela, czyli A. Ł. Wydzielenie zatem drogi publicznej z gruntów o uregulowanym stanie prawnym stanowi naruszenie prawa własności, które jest najważniejszym prawem rzeczowym, konstytucyjnie chronionym.

Dalej organ wyjaśnił, że prawo własności ww. nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...]. Kwestia więc przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego. Przyjęcie poglądu odmiennego, polegającego na tym, że domniemanie, wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2017 r., poz. 1007, ze zm.), mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której w istocie rzeczy organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny, bo wydawałby rozstrzygnięcie w kwestii zastrzeżonej dla postępowań cywilnych. Sytuacja taka nie jest zaś oczywiście prawnie dopuszczalna.

Zdaniem więc organu odwoławczego, wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji rażąco naruszył przepisy prawa, dopuścił się naruszenia prawa własności i prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 8 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, a wszczęte postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdyż brak jest podstaw prawnych i faktycznych do prowadzenia postępowania.

Na koniec organ wskazał, że Starosta G. w prowadzonym postępowaniu nie podjął czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Oparł się jedynie na ustaleniach wykonawcy prac geodezyjnych. W rezultacie nie wykazał, że nieruchomość stanowiła mienie gromadzkie, co doprowadziło do podjęcia decyzji o uznaniu nieruchomość o nr [...] za mienie gromadzkie z rażącym naruszeniem prawa materialnego, a skutki tego wadliwego rozstrzygnięcia prowadzą do elementarnego pogwałcenia prawa własności.

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniosła Gmina W., w której rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

- art. 8 ust. 1, w związku z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych poprzez faktyczne przyjęcie, że nieruchomość położona w obrębie ewidencyjnym 0016 Z., gmina W. oznaczona zgodnie z decyzją organu I instancji nr [...], o pow. 0,1413 ha, stanowiąca drogę, nie stanowi mienia gromadzkiego podlegającego pod regulacje wyż cyt. ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych,

- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że do rozstrzygnięcia odwołania miał zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a w konsekwencji umorzenie postępowania organu I instancji.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że bezspornym faktem jest, iż przedmiotowa droga została wydzielona w ramach tak zwanych przedwojennych scaleń w miejscu, gdzie organ I instancji wydzielił działkę nr [...] odtwarzając faktycznie drogę istniejącą jeszcze według stanu międzywojennego. Fakt istnienia drogi w terenie przez cały czas wynika także z tego, że kolejni właściciele działek [...] respektowali w pełni prawo korzystania z tej drogi przez mieszkańców i niczym tego prawa nie ograniczali. Zagrodzenie drogi nastąpiło dopiero kilka miesięcy temu. Ponadto jako bezdyskusyjna została ustalona okoliczność, iż przedmiotowa działka, zapewne wskutek przeoczenia lub błędu, znikła z rejestru gruntów miejscowości Z. podczas jego zakładania w 1964 r. Przy czym działkę pominięto w sensie nieprzypisania jej konkretnego numeru, natomiast na mapie nadal była wydzielana, jak według mapy zasadniczej wsi Z. z 1964 r.

Dalej skarżąca wskazała, że na mocy kolejnych przepisów, tj. ustawy z dnia 4 maja 1938 r. o uporządkowaniu wspólnot gruntowych (Dz.U. Nr 33, poz. 290), ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, ustawy z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, rozporządzenia z dnia 10 czerwca 1957 r. w sprawie zbywania nieruchomości wchodzących w skład majątku i dobra dawnych gromad, mienie gromadzkie traktowane jest jako własność państwa. Potwierdziła ten fakt ustawa z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych. Niewątpliwie zatem przedmiotowa droga stanowiła przed dniem wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych mienie gromadzkie, a z mocy w/w przepisów uznawana była za własność państwową i służyła ogółowi mieszkańców.

W ocenie skarżącej, nie może być argumentem szeroko pojęta ochrona prawa własności i jej odzwierciedlenie w księdze wieczystej poprzez tytuł pierwotny własności uzyskany w wyniku uwłaszczeń. Zanim doszło do w/w zdarzeń droga ta została wydzielona w wyniku scalenia. Scaleniom dokonanym w okresie międzywojennym i ustalonym w ich wyniku granicom przypisuje się walor prawny. Doniosłość scaleń potwierdził także ustawodawca, orzecznictwo sądowe i doktryna uznając wydzielone w ich wyniku drogi stanowiące mienie gromadzkie za własność państwową. W istocie więc Starosta G. zaskarżoną decyzją odtworzył stan prawny drogi publicznej i państwowej podlegającej komunalizacji zgodnie z interesem społecznym. Orzeczeniem tym nie utworzył drogi, a tylko ją odtworzył zgodnie ze stanem prawnym wynikającym ze scaleń - aktem pierwotnym w stosunku do uwłaszczeń. Przy czym tytuł prawny uzyskany w wyniku uwłaszczeń poświadczał przede wszystkim własność nie zaś w sposób precyzyjny granicę uwłaszczanej działki.

Na koniec skarżąca podniosła, że skoro Wojewoda zarzuca organowi I instancji brak należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego w kontekście przyjęcia, czy mamy do czynienia z mieniem gromadzkim, a w następstwie, czy do tego mienia mają zastosowanie przepisy ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, to nie mógł umorzyć postępowania organu I instancji jako bezprzedmiotowego. Natomiast Wojewoda oparł się na niepełnym materiale dowodowym zebranym przez organ I instancji i wysnuł jednoznaczny wniosek, zupełnie błędny, że brak jest podstaw prawnych i faktycznych, a zatem postępowanie organu I instancji należy umorzyć wydając decyzję w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić, przy zarzutach dotyczących niepełnego materiału dowodowego, z którego, jak stwierdził zresztą organ odwoławczy, nie można wywieść, czy ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych ma zastosowanie, że w sprawie podstawą rozstrzygnięcia jest art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Także uczestnicy postepowania A. Ł. i M. Ł. w piśmie z dnia 13 grudnia 2018 r. wnieśli o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 703; dalej: ustawa).

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1-7 ustawy, wspólnotami gruntowymi podlegającymi zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie są nieruchomości rolne, leśne oraz obszary wodne. Z mocy zaś art. 1 ust. 2 ustawy, oprócz wspólnot gruntowych (ust. 1) podlegają zagospodarowaniu w trybie i na zasadach określonych w niniejszej ustawie także nieruchomości rolne, leśne i obszary wodne, stanowiące mienie gromadzkie w rozumieniu przepisów o zarządzie takim mieniem, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy były faktycznie użytkowane wspólnie przez mieszkańców wsi. Z kolei art. 8 ust. 1 ustawy stanowi, że starosta wydaje decyzję o ustaleniu, które spośród nieruchomości, o których mowa w art. 1 ust. 2 i 3, stanowią mienie gromadzkie.

W sprawie jest bezsporne, że decyzja, o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, dotyczy kwalifikacji nieruchomości (działki nr [...]) jako mienia gromadzkiego, stosownie do art. 3 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, na dzień wejścia w życie ustawy, tj. 5 lipca 1963 r. W dniu wejścia w życie tej ustawy podmiotem własności mienia gromadzkiego było Państwo (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 2 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 121/13). Orzecznictwo sądów administracyjnych wypracowało pogląd, iż przewidziana w art. 8 ust. 1 powołanej ustawy decyzja ma charakter deklaratywny i poświadcza stan prawny ustalony w dniu wejścia w życie tej ustawy, który trwa nadal do czasu przewidzianej prawem ewentualnej zmiany (por. wyrok NSA z dnia 22 września 1995 r., sygn. akt SA/Kr 2717/94 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia z dnia 2 sierpnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 802/06).

W ocenie Sądu, wszystkie zarzuty podniesione w skardze są niezasadne. Zauważenia bowiem wymaga, że w przedmiotowej sprawie należało badać stan prawny drogi (obecnie odpowiadającej jej działki nr [...]) na datę wejścia w życie ustawy, tj. na dzień 5 lipca 1963 r. Skarżąca stoi na stanowisku, że w tym czasie droga ta (obecnie oznaczona jako działka nr [...]) stanowiła mienie gromadzkie, była własnością Państwa i korzystali z niej mieszkańcy okolicznych wsi. Jednocześnie nie przedstawia na tę okoliczność żadnych przekonujących dowodów. Zdaniem Sądu, przeczy jednak temu zebrany w sprawie materiał dowodowy.

Przede wszystkim na uwadze należy mieć fakt, że już w 1964 r. podczas zakładania rejestru gruntów miejscowości Z. "znikła" przedmiotowa działka jako odrębna nieruchomość (nie przypisano jej numeru). Skarżąca traktuje owe zniknięcie jako błąd lub przeoczenie organu, jednakże w ocenie Sądu stało się tak w sposób zamierzony i odpowiadający stanowi faktycznemu i prawnemu. Potwierdzają to bowiem inne dowody zebrane w sprawie. I tak do aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1985 r. Rep. A nr [...], dołączono m.in. trzy prawomocne akty własności ziemi z dnia [...] marca 1972 r., z których wynikało, że S. i A. małżonkowie C. są właścicielami m.in. działek o nr [...], po których miała przebiegać sporna droga. Z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250) wynikało, że rolnicy, którzy do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy posiadają nieruchomości jako samoistni posiadacze nieprzerwanie od lat pięciu, stają się z mocy samego prawa właścicielami tych nieruchomości, chociażby nie zachodziły warunki określone w ust. 1. Jeżeli jednak uzyskali posiadanie w złej wierze, nabycie własności następuje tylko wtedy, gdy posiadanie trwało co najmniej przez lat dziesięć.

Jak z powyższego zatem widać, aby małżonkowie C. mogli stać się właścicielami tych działek na mocy aktu własności ziemi, musieli albo posiadać je samoistnie w dobrej wierze co najmniej od marca 1967 r. albo posiadać samoistnie w złej wierze co najmniej od marca 1962 r. W pierwszym przypadku, tj. ich dobrej wiary, przyjąć należy, że droga ta nie mogła stanowić w ogóle mienia gromadzkiego, gdyż wykluczałoby to ich dobrą wiarę. W drugim zaś przypadku, droga ta mogła stanowić mienie gromadzkie, ale musiało to być wcześniej niż przed marcem 1962 r., gdyż od tej daty C. posiadali ją już jako posiadacze samoistni, co wykluczało z kolei korzystanie z niej przez okolicznych mieszkańców. Ta zaś okoliczność powodowała, ze w dniu 5 lipca 1963 r., tj. w dacie wejścia w życie przedmiotowej ustawy, działka ta nie była mieniem gromadzkim.

Dodatkowego zauważenia wymaga, że jak trafnie wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2000 r., sygn. akt I CKN 846/98, przewidziane w art. 1 ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nabycie własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego nie dotyczyło nieruchomości stanowiących własność Państwa. Wynikało to bowiem wyraźnie z brzmienia art. 3 tej ustawy. Wydając więc akt własności ziemi w dniu [...] marca 1972 r. organ był zatem przekonany, że droga przebiegająca po działkach nr [...] nie stanowi własności Państwa.

W sprawie nie bez znaczenia jest i to, że od dnia 1 stycznia 1992 r. każde postępowanie administracyjne zmierzające do wzruszenia aktu własności ziemi wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych musi być umorzone (por. wyrok NSA (do 2003.12.31) w Warszawie z dnia 24 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1441/98). Postępowanie zaś zainicjowane przez Starostę G. w swej istocie zmierza właśnie do podważenia przedmiotowego aktu własności ziemi.

W sprawie nie bez znaczenia jest i to, że dla działek o nr [...] prowadzona jest księga wieczysta, w której jako właściciel jest wpisany A. Ł. Z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1916; dalej: u.k.w.h.) wynika, że domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie więc z art. 10 ust. 1 u.k.w.h., w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Jak trafnie więc wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt I CSK 391/17, powództwo przewidziane w art. 10 ust. 1 u.k.w.h. jest jedyną drogą umożliwiającą trwałe i skuteczne wobec wszystkich obalenie domniemania ustanowionego w art. 3 u.k.w.h., iż prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje. Wprawdzie możliwe jest podważanie tych domniemań także w innych postępowaniach, w których rzeczywisty stan prawny nieruchomości ma znaczenie jako przesłanka zgłaszanych żądań lub obrony przed nimi, jednak wówczas skutki obalenia domniemania ograniczają się do tego postępowania i jego stron, nie uzasadniając zmiany treści wpisów figurujących w księdze. Wyrok wydany w wyniku uwzględnienia powództwa przewidzianego w art. 10 ust. 1 u.k.w.h. jest natomiast podstawą skorygowania stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej. Powyższe w ocenie Sądu oznacza, że Starosta G. lub skarżąca mogą żądać usunięcia ewentualnej niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym tylko na drodze wytoczenia powództwa z art. 10 ust. 1 u.k.w.h.

Sąd nie podziela zarzutu skargi, iż Wojewoda niezasadnie zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w sytuacji, gdy nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie, czy w stanie faktycznym sprawy przepisy ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych mają zastosowanie i w jakim zakresie. W tej mierze zauważenia bowiem wymaga, że Starosta G. przedmiotowe postępowanie wszczął z urzędu i zebrał wszystkie dostępne mu materiały dowodowe. Wojewoda w swojej decyzji nie nakazał temu organowi dalszego zbierania materiału dowodowego czy też wyjaśniania jakichkolwiek innych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tylko wskazał, że organ na podstawie zebranych przez siebie dowodów nie udowodnił, iż przedmiotowa droga stanowiła mienie gromadzkie. Konstruując powyższy zarzut skarżąca Gmina także nie próbuje nawet wykazywać, jakich to niby dowodów nie przeprowadził Wojewoda, albo jakie dowody należałoby jeszcze przeprowadzić.

Jako niezasadny należy również uznać zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten mógłby bowiem zostać naruszony wtedy, gdyby zamiarem organu było uchylenie decyzji organu I instancji celem przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania, przy jednoczesnym powołaniu się na art. 138 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.a. W sprawie niniejszej natomiast zamiarem organu odwoławczego było uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania pierwszej instancji, a zatem prawidłowo zastosowano art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Na koniec trzeba także wskazać, że w aktach administracyjnych znajdują się dwa wypisy z rejestru gruntów Starostwa Powiatowego w G., oba z dnia [...] sierpnia 2018 r. (k. 25 i k. 15), oba dotyczące działek o nr [...], jednakże z odmiennymi wpisami. W wypisie z k. 25 działki nr [...] są opisane jako grunty rolne, zaś w wypisie z k. 15 działki nr [...] są opisane jako grunty rolne i droga. Z pisma zaś Starostwa Powiatowego w G. też z dnia [...] sierpnia 2018 r. (k. 26 akt adm.) wynika, że w tej dacie nie ujawniono w operacie działki oznaczonej nr [...]. Powyższe w ocenie Sądu oznacza, że ma rację Wojewoda twierdząc, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, gdyż ani na datę orzekania przez organ I instancji ani na datę orzekania przez organ odwoławczy, działka o nr [...] nie została wyodrębniona nawet w operacie ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w G., nie mówić już o księdze wieczystej. Dodatkowego zauważenia wymaga też, że również z akt sądowych nie wynika, aby na datę orzekania przez Sąd, działka o nr [...] została wyodrębniona. Okoliczność ta przesądza o zasadności rozstrzygnięcia organu odwoławczego na mocy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. o konieczności nie tylko uchylenia decyzji organu I instancji, ale też i o umorzeniu postępowania pierwszej instancji.

Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organem II instancji zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.