Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1363/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 2a, art. 13 ust. 2b, art. 40b ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
law: Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
article: art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 87 ust. 1, art. 93
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz, Sędziowie NSA Barbara Adamiak, Izabella Kulig-Maciszewska (spr.), Protokolant Łukasz Celiński, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 lipca 2004 r. sygn. akt 3/II SA/Lu 1573/03 w sprawie ze skargi Adama M. – PPHU "M." w O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 13 listopada 2003 r. (...) w przedmiocie kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie; 2) zasądza od Adama M. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. 340 złotych /trzysta czterdzieści/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 2 lipca 2004 r. uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 13 listopada 2003 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 20 września 2003 r. w przedmiocie kary pieniężnej wymierzonej Adamowi M. prowadzącemu działalność gospodarczą - Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe "M." w O.

Podczas kontroli środka przewozowego - ciągnika z naczepą nr rejestracyjny (...), wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonej w dniu 20 września 2003 r. przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w K. dokonano pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu i jego masy całkowitej, w wyniku czego stwierdzono, iż nacisk na drugą oś przekracza dopuszczalną normę, zaś organowi celnemu nie przedstawiono zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. W związku z powyższym decyzją z dnia 20 września 2003 r. Naczelnik Urzędu Celnego w K. ustalił karę pieniężną w kwocie 1560 zł za przejazd jednorazowy pojazdu nienormatywnego po drogach publicznych bez właściwego zezwolenia. Nacisk na drugą oś wyniósł w trakcie ważenia 106,23 kN, a więc o 6,23 kN więcej niż wynosi dopuszczalna norma nacisku osi pojedynczej /100 kN/.

Stosownie do art. 13 ust. 2b ustawy o drogach publicznych, wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2a, określa załącznik do ustawy, zgodnie z którym przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 100 kN dla osi pojedynczej w wypadku przekroczenia nacisku osi ponad 105 kN do 115 kN kara pieniężna wynosi 1560 zł.

Czynności ważenia dokonano wagą samochodową do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów posiadającą ważne świadectwo legalizacji z dnia 31 października 2001 r. wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w S. Wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów przez Prezesa Głównego Urzędu Miar na mocy decyzji (...) z dnia 14 września 1998 r. Z protokołu (...) z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego załącznik nr 1 do decyzji nie wynika by w chwili dokonywania pomiaru waga sygnalizowała jakiekolwiek nieprawidłowości. Wynik ważenia dynamicznego pojazdu jest drukowany przez urządzenie elektroniczne zainstalowane na wadze. Dla zapewnienia prawidłowego wjazdu na urządzenie pomiarowe montowane są specjalne oznaczenia wskazujące sposób dokonania czynności przejazdu, a wynik ważenia uzyskiwany jest za pomocą programu komputerowego. W przypadku nieprawidłowego wjazdu przez punkt kontrolny, komputer sygnalizuje tę nieprawidłowość przerywając proces ważenia oraz komunikuje o konieczności ponownego przejazdu przez wagę. W niniejszej sprawie proces ważenia przebiegał prawidłowo, o czym zaświadcza wydruk z ważenia z dnia 20 września 2003 r.

Na powyższą decyzję Adam M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 20 września 2003 r. zarzucono naruszenie art. 2 oraz art. 42 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz rażącą obrazę art. 6, 7, 8, 9, 10 i art. 30 i 32 Kpa, a także art. 105 par. 1, 107 par. 1 oraz art. 97 par. 1 pkt 4 i art. 100 par. 1 Kpa oraz art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

Uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organ I instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, iż nie będąc związany zarzutami i podstawą prawną skargi uznał, że decyzje organów obu instancji podlegają uchyleniu jako wadliwe.

Zdaniem Sądu I instancji decyzje zostały wydane bez koniecznej podstawy prawnej regulującej sposób ważenia jako przesłanki ustalenia ponadnormatywnego nacisku osi pojazdu, co w ocenie organów obu instancji postępowania administracyjnego dało podstawę do wymierzenia kary pieniężnej.

Stosownie do art. 40b ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, osoby upoważnione przez naczelnika urzędu celnego są uprawnione do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków osi lub wymiarów określonych przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Bezsporne jest również, że w myśl przepisów obowiązujących w dacie wydania skarżonej decyzji, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Wadliwość działania organów administracji, w ocenie Sądu I instancji związana jest z metodą dokonywania pomiarów dla celów wymierzenia kary.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 63 poz. 636 ze zm./ prawnej kontroli metrologicznej podlegają przyrządy pomiarowe, stosowane m.in. przy pobieraniu opłat, podatków i niepodatkowych należności budżetowych oraz ustalaniu opustów, kar umownych, wynagrodzeń i odszkodowań, a także przy pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń, oraz przy dokonywaniu kontroli celnej, zaś zgodnie z art. 8 ust. 2 cyt. ustawy - minister właściwy do spraw gospodarki określi, w drodze rozporządzenia, przyrządy pomiarowe, o których mowa w ust. 1, z uwzględnieniem dziedzin pomiarowych oraz zobowiązań wynikających z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych. Na mocy tej delegacji zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 lutego 2003 r. w sprawie przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz rodzajów przyrządów pomiarowych, które są legalizowane bez zatwierdzenia typu /Dz.U. nr 41 poz. 351/. Zgodnie z tym rozporządzeniem - prawnej kontroli metrologicznej podlegają przyrządy pomiarowe służące m.in. do pomiaru masy /wagi nieautomatyczne i wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu/.

Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy o miarach Minister właściwy do spraw gospodarki został upoważniony do wydania rozporządzenia regulującego m.in. wymagania metrologiczne, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe, a także warunki właściwego stosowania i warunki techniczne ich użytkowania. W wykonaniu tej delegacji, Minister Gospodarki, Pracy i Polityki społecznej wydał w dniu 3 października 2003 r. rozporządzenie w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne /Dz.U. nr 183 poz. 1791/, które weszło w życie w dniu 12 listopada 2003 r., a zatem decyzja organu II instancji z dnia 13 listopada 2003 r. została wydana pod rządami nowych przepisów. Przepisy te zastąpiły wcześniejsze przepisy, obowiązujące w dacie dokonania pomiaru w przedmiotowej sprawie /w dniu 20 września 2003 r./, w tym przepisy metrologiczne o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu wprowadzone zarządzeniem nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6 poz. 40/, które określają między innymi ogólne warunki właściwego stosowania wag nieautomatycznych. Jednak cyt. rozporządzenie z 3 października 2003 r. nie zawiera przepisów dotyczących warunków właściwego stosowania przyrządów pomiarowych. W dniu dokonania pomiaru, jak również w czasie wydawania obu decyzji nie obowiązywało jeszcze rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.U. nr 35 poz. 316/.

W art. 8 ust. 1 i 2 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 55 poz. 248 ze zm./, zawarta była delegacja ustawowa, zgodnie z którą Prezes Głównego Urzędu Miar wydaje przepisy metrologiczne, określające wymagania, jakim powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające kontroli metrologicznej, warunki właściwego stosowania tych przyrządów oraz okresy ważności dowodów kontroli, oraz określa metody sprawdzania zgodności właściwości przyrządów pomiarowych z wymaganiami przepisów. Na podstawie tejże delegacji Prezes Urzędu wydał cyt. zarządzenie nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu wraz z załącznikiem - Przepisy metrologiczne o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu.

Zgodnie z art. 46 ustawy z dnia 22 grudnia 200 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 120 poz. 1268/ zmienił się organ uprawniony do wydawania przepisów wykonawczych w zakresie prawa miar i kompetencję we wskazanym wyżej zakresie od Prezesa Głównego Urzędu Miar przejęła z dniem 29 marca 2001 r. Rada Ministrów. Jednak stosownie do brzmienia art. 78 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. - akty wydane na podstawie upoważnień ustawowych zmienianych niniejszą ustawą zachowują moc do czasu ich zastąpienia przez akty wydane na podstawie niniejszej ustawy.

Sąd I instancji wskazał również, że cyt. zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar wydane w dniu 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu wraz z załącznikiem - Przepisy metrologiczne o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu nie mogło stanowić podstawy oceny poprawności i legalności pomiarów skutkujących nałożeniem na skarżącego kary pieniężnej. Natomiast świadectwo legalizacji wagi nieautomatycznej elektronicznej samochodowej do wyznaczania dynamicznego obciążania osi pojazdów wydane jest na podstawie tych właśnie przepisów metrologicznych wprowadzonych zarządzeniami Prezesa GUM. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ta okoliczność ma zasadnicze znaczenie dla oceny przedmiotowej sprawy.

Zgodnie z art. 93 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i ministrów mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu te akty. Stosownie zaś do art. 93 ust. 2 Konstytucji zarządzenia są wydawane tylko na podstawie ustawy. Nie mogą one stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów.

Zarówno akty wykonawcze, które zostały wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji /17 października 1997 r./, jak i te wydane później, stosownie do art. 93 ust. 2 Konstytucji nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów, gdyż źródłami powszechnie obowiązującego prawa są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia /art. 87 ust. 1 Konstytucji/. W tym stanie zarządzenia wykonawcze stały się zarządzeniami wewnętrznymi /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2001 r. I SA 415/00 - Lex 53943/.

Skoro brak było przepisu określającego, w jaki sposób należy dokonywać pomiaru wagi, wszelkie ustalenia organów administracji w tym zakresie noszą cechy dowolności.

W związku z tym Sąd I instancji uznał, że organy orzekające naruszyły przepisy prawa materialnego - art. 13g ust. 1, art. 40b ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, gdyż dokonały ustaleń w zakresie pomiaru nacisku osi pojazdu w oparciu o zarządzenie, które nie mogło stanowić podstawy do dokonania ustaleń wiążących podmioty inne niż podwładne podmiotowi wydającemu zarządzenie.

Ponadto Sąd wskazał, że art. 9 Kpa nakłada na organ prowadzący kontrolę obowiązek w zakresie powiadomienia kierowcy o wymaganiach związanych z ważeniem pojazdu. W myśl tego przepisu strona postępowania powinna być należycie i wyczerpująco informowana o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć istotne znaczenie w sprawie. Ponadto obowiązkiem organów administracji jest czuwanie nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Udzielanie przez osoby kontrolujące pojazd wyczerpujących informacji dotyczących wymagań w zakresie ważenia i pomiarów ma szczególne znaczenie w sprawach takich jak rozpoznawana. Protokół kontroli jest bowiem podstawowym i jedynym dowodem, na podstawie którego podejmuje się decyzje o wymierzeniu opłaty drogowej.

Tymczasem protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu skarżącego nie zawiera istotnych informacji na temat warunków dokonywania pomiaru. z treści protokołu kontroli wynika przede wszystkim, że kierowca kontrolowanego pojazdu nie został należycie poinformowany przed rozpoczęciem czynności kontrolnych o wymaganiach związanych z dokonywaniem pomiarów, np. o technice najeżdżania pojazdem na wagi i zjeżdżania z wag. Nie informując kierowcy o wymaganiach dotyczących przeprowadzania pomiarów, zdaniem Sądu, pozbawiono go możliwości ustosunkowania się i oceny sposobu wykonania czynności pomiarowych.

Od wyroku tego skargę kasacyjną złożył Dyrektor Izby Celnej w B. wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokowi temu zarzucono:

- naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 13 ust. 2a i ust. 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ w związku z art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 55 poz. 248/ w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 marca 2001 r. przez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów polegające na błędnym przyjęciu związku pomiędzy ustaleniami faktycznymi poczynionymi w toku przedmiotowego postępowania, a normą prawną zawartą w naruszonych przepisach prawa,

oraz

- naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ w związku z art. 7, 8, 9, 77 i 80 Kpa oraz art. 40b ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ poprzez przyjęcie, iż uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że stosownie do art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych za przejazd po drogach publicznych pojazdów z ładunkiem lub bez ładunku o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających określone wielkości lub bez zezwolenia określonego w przepisach Prawa o ruchu drogowym lub niezgodne z warunkami podanymi w ustawie pobiera się kary pieniężne.

Stwierdzenie, czy dany pojazd zarejestrowany w kraju, czy za granicą, z ładunkiem, czy bez ładunku o masie i naciskach na jedną oś pojazdu lub wymiarach, przekraczających czy też nieprzekraczających wielkości określonych w odrębnych przepisach spełnia przyjęte normy, wymaga specjalistycznych urządzeń odpowiadających przyjętym kryteriom. Oznacza to, że pomiar nacisków na oś pojazdu winien odbywać się na urządzeniach spełniających wymagania prawne przyjęte dla tego rodzaju urządzeń w obowiązującym porządku prawnym. A co za tym idzie, należy podkreślić to, ażeby mówić o realizacji obowiązku ustawowego w postaci pobierania kar pieniężnych od pojazdów nienormatywnych w ramach powyższych konstytucyjnych źródeł prawa, należy również stwierdzić posiadanie przez specjalistyczne urządzenia /w tym przypadku wagi/ parametrów odpowiadających wymogom prawnym zawartym w aktach prawnych będących źródłami powszechnie obowiązującego prawa. Tak też jest w niniejszej sprawie, bowiem stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w zaskarżonym wyroku statuujące zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar Nr 39 z dnia 22 grudnia 2000 r. poza źródłami powszechnie obowiązującego prawa w rozumieniu art. 92 ust. 2 Konstytucji jest błędne. Faktem bezspornym jest, że owo zarządzenie wydano na podstawie art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach, jak również to, że powyższy przepis nowelizowany był dwukrotnie. Pierwsza nowelizacja odbyła się ustawą z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 120 poz. 1268/, która w art. 47 upoważniła Radę Ministrów w drodze rozporządzenia do określenia wymagań technicznych i metrologicznych, jakim powinny odpowiadać "specjalistyczne wagi", a druga ustawą z dnia 21 grudnia 2001 r. /Dz.U. nr 154 poz. 1800/, która w art. 11 zmieniła upoważnienie przyznane Radzie Ministrów na rzecz Ministra właściwego do spraw gospodarki, które to organy takiego rozporządzenia nie wydały.

Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną ustalenia Sądu w zaskarżonym wyroku dla prawidłowego rozpoznania przedmiotowej sprawy były błędne, co skutkowało naruszeniem przepisów ustawy o drogach publicznych. Sąd całkowicie pominął fakt, że do dnia 30 marca 2001 r. pozostawał w obrocie prawnym art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach, który upoważniał Prezesa Głównego Urzędu Miar do wydania zarządzenia określającego wymagania, jakim powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające kontroli metrologicznej, warunki właściwego stosowania tych przyrządów oraz okresy ważności dowodów kontroli, a także metod sprawdzania zgodności właściwości przyrządów pomiarowych z wymaganiami przepisów. Tak więc powyższe zarządzenie Nr 39 z 22 grudnia 2000 r. posiadało delegację ustawową, a co za tym idzie zostało wydane w związku z jej wykonaniem. Treść przedmiotowego zarządzenia koresponduje z treścią zakresu spraw przekazanych do uregulowania oraz uwzględnia wytyczne ustawowe dotyczące treści aktu wykonawczego.

Zasada praworządności, zasada legalizmu prawnego, zasada racjonalizmu ustawodawcy w demokratycznym państwie prawa nakazują do stanów faktycznych poddanych raz reżimowi prawnemu określonego aktu prawnego rozumianego jako pewien człon lub część składowa konstytucyjnego systemu źródeł prawa stosować dany akt prawny do momentu wyczerpania się uregulowanego danym aktem prawnym stanu faktycznego. Skoro instalacja specjalistycznych urządzeń, w tym wypadku wag specjalistycznych do pomiaru nacisków osi pojazdów zostało dokonane na podstawie przepisów zarządzenia Nr 39 to i w dalszym ciągu kontrola warunków stanowiących wymagania, jakim powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające kontroli metrologicznej, warunki właściwego stosowania tych przyrządów oraz okresy ważności dowodów kontroli oraz metody sprawdzania zgodności właściwości przyrządów pomiarowych z wymaganiami przepisów winna odbywać się na tych samych zasadach. Nowe przepisy będą miały zastosowanie do nowych stanów faktycznych, jak również do zastanych stanów faktycznych pod warunkiem wyraźnego uregulowania zawartego w nowym akcie prawnym.

Potwierdzeniem powyższych poglądów może być treść art. 27 ustawy z 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach, który mówi, że przyrządy pomiarowe zalegalizowane lub uwierzytelnione przed dniem wejścia w życie ustawy, nie spełniające jej przepisów /jeśliby przyjąć, że tak jest/ mogą być nadal legalizowane o ile spełniają wymagania dotychczasowych przepisów, lecz nie dłużej niż przez 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy.

Powyższe zarządzenie reguluje kwestie związane z wymaganiami technicznymi i metrologicznymi przyrządów pomiarowych oraz metody i przebieg sprawdzania lub badania zgodności właściwości przyrządów pomiarowych. W związku z tym kontrola urządzeń wagowych w powyższym zakresie przeprowadzona przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w S., w wyniku której zostało wystawione Świadectwo Legalizacji z dniem 31 października 2001 r. może jedynie świadczyć o obowiązywaniu zarządzenia Nr 39 w dacie legalizacji. Na mocy powołanego wcześniej art. 51 ww. ustawy zarządzenie to obowiązywało do 30 czerwca 2002 r., a więc legalizacja urządzeń pomiarowych /wag/ nastąpiła na podstawie przepisów prawa stanowiących źródło prawa konstytucyjnego porządku prawnego.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu bowiem zawiera uzasadnione podstawy.

Zasadnicze znaczenie ma kwestia charakteru prawnego zarządzenia Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu /Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6 poz. 40/.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Natomiast w myśl art. 93 ustawy zasadniczej, uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i ministrów mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu te akty, a jednocześnie nie mogą one stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów, przy czym akty te podlegają kontroli co do ich zgodności z powszechnie obowiązującym prawem. W świetle powyższych regulacji nie ulega wątpliwości, że powoływane zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z 22 grudnia 2000 r. wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. - Prawo o miarach /Dz.U. nr 56 poz. 248 ze zm./ nie mogło stanowić podstawy wydania decyzji administracyjnej. Z akt sprawy wynika jednak, że organy celne wydając decyzje administracyjne i wymierzając przedmiotowe kary nie stosowały przepisów zarządzenia. Zarządzenie Prezesa mogło stanowić jedynie o regulacji dotyczącej klasy wag, które są zainstalowane na przejściach granicznych, ze względu na wymagania metrologiczne i jako wewnętrzna regulacja zobowiązywać pracowników do zaliczenia wagi do danej klasy. Podstawą wydania skarżonych decyzji były przepisy art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./, zaś wysokość wymierzonej kary administracyjnej pozostaje w zgodzie ze stawkami określonymi w załączniku do powołanej ustawy, przewidzianymi za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 100 kN. Niezrozumiałe są zatem wywody Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku, co do zarządzenia, które nie stanowiło podstawy wydanych decyzji.

Trzeba mieć tu również na uwadze fakt, że postępowanie w niniejszej sprawie nie dotyczyło zatwierdzenia danego typu wagi do wyznaczania obciążenia osi pojazdów, a więc zbędne są tu rozważania co do obowiązujących w tym zakresie przepisów.

Bezsporne natomiast jest, iż w dacie wydania decyzji przedmiotowa waga posiadała ważne świadectwo legalizacji. W związku z tym mogła być używana do wyznaczania obciążenia osi pojazdów. Nie jest również zasadne stanowisko Sądu I instancji co do stosowania przepisów postępowania dotyczących obowiązku informowania o wymaganiach w zakresie ważenia i pomiarów, co pozbawiło ustosunkowania się do oceny sposobu wykonania czynności pomiarowych. Wprawdzie w protokole z przeprowadzonego ważenia brak jest informacji o stosownych pomiarach, jednakże nie ma to znaczenia dla samej prawidłowości dokonania pomiarów. W przypadku bowiem wadliwego przejazdu, waga sygnalizuje nieprawidłowość i nie jest dokonany stosowny pomiar, a czynność musi być powtórzona. Dodać przy tym należy, iż z protokołu przeprowadzonej kontroli nie wynika, aby kierowca zgłaszał uwagi tak do dokonanego pomiaru, jak i jego wyników. Protokół został bowiem podpisany bez żadnych uwag. W takiej sytuacji Sąd I instancji nie miał podstaw do uznania, iż zostały naruszone przepisy postępowania i to w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Z tych wszystkich względów należy uznać, iż skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny winien dokonać oceny zaskarżonej decyzji w oparciu o obowiązujące w dacie jej wydania przepisy ustawy o drogach publicznych oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.

W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny na zasadzie art. 185 par. 1 oraz art. 203 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.