Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 964/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 75 par. 1,  art. 180
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 123
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Inga Gołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1084/21 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 17 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1084/21 po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. P., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 11 maja 2021r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu ewentualnie uchylenia wyroku i oddalenia skargi oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 79a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.), poprzez błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, iż w toku postępowania prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842; dalej: ustawa COVID-19) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 371; dalej: rozporządzenie COVID-19), w sprawie o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r., organ naruszył ww. przepisy k.p.a., bowiem nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a przez to nie rozpatrzył go w całości, co w konsekwencji doprowadziło do uchylenia przez ten Sąd zaskarżonej decyzji ZUS, 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 31zy ust. 10 ustawy COVID-19 i § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 poprzez przyjęcie, że Skarżący dla wykazania spadku przychodu z przeważającej działalności uprawniającej do zwolnienia, nie musi prowadzić tej działalności w miesiącach przyjmowanych do wskazanego w przepisie porównania spadku przychodu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, by w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania.

Istotą sporu jest to w jaki sposób ZUS dokonał wykładni przesłanki znajdującej się w § 10 rozporządzenia COVID-19., tj. ustalenia spełnienia przez skarżącego przesłanki zmniejszenia o 40% przychodów osiągniętych w lutym 2021 r. w stosunku do przychodów uzyskanych w lutym 2020 r. W ocenie organu z uwagi na to, że w lutym 2021 r. działalność gospodarcza skarżącego opatrzona była innym kodem PKD to niemożliwym jest dokonanie porównania przychodów z tejże działalności względem tych osiągniętych w lutym 2020 r. Podstawą materialnoprawną do dokonania rozstrzygnięcia w zaistniałym stanie faktycznym jest § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia COVID-19, zgodnie z którym zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Zgodnie natomiast z § 10 ust. 3 rozporządzenia oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1, 2 i 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r.

Dokonując analizy przytoczonego przepisu należy stwierdzić, że zwolnienie płatnika z obowiązku uiszczenia składek za miesiące grudzień 2020 r. i styczeń 2021 może nastąpić gdy ten złoży do ZUS stosowny wniosek oraz spełni przesłanki: - prowadzenia na dzień 31 marca 2021 r. działalności z przeważającym jej rodzajem oznaczonym według wymienionego w ustawie kodu PKD, - zgłoszenia jako płatnik składek do 1 listopada 2020 r., - osiągnięcia z tejże działalności w lutym 2021 r. niższego o co najmniej 40 % przychodu rozumieniu przepisów podatkowych w stosunku do przychodu uzyskanego w lutym 2020 r.

Zdaniem NSA, stanowisko organów nie znajduje oparcia, ani w będącej jego podstawą regulacji prawnej, ani w orzecznictwie. Przepis § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 nie przewiduje warunku, aby przychód uzyskany w okresie, w porównaniu do którego nastąpił spadek przychodu był również przychodem z "tej samej", tj. kwalifikowanej odpowiednim PKD działalności. Przepis § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 stanowi o tym, że przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w stosownym okresie 2021 r. ma być niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w w tym samym okresie w 2020 r.

Zatem zwolnieniem z opłacania składek ubezpieczeniowych objęci zostali płatnicy prowadzący wskazane w § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 rodzaje działalności według stanu na dzień 31 marca 2021 r. Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że przesłanka obniżenia dochodów odnosi się do prowadzenia działalności gospodarczej in genere i nie jest związana z rodzajem działalności, która uprawnia do zwolnienia. Innymi słowy nie jest tak, że również w lutym 2020 r. skarżący powinien był prowadzić działalność oznaczoną kodem PKD 85.51.Z.

Skoro z założenia racjonalny ustawodawca wymaga, aby płatnik składek prowadził na dzień 31 marca 2021 r. określony rodzaj działalności i ten wymóg, zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID-19, weryfikuje w oparciu o dane z rejestru REGON/CEIDG, a nie ustanawia takiego obowiązku na inny dzień, to nie można od wnioskodawców wymagać spełnienia dodatkowych, pozaustawowych kryteriów.

Głównym założeniem ustawodawcy w ramach omawianej ustawy było udzielenie wsparcia przedsiębiorcom prowadzącym działalność w określonych branżach z uwagi na nadzwyczajną sytuację ekonomiczną jaka zaistniała w kraju ze względów epidemiologicznych. W ocenie sądu przywołany wyżej przepis rozporządzenia COVID-19 nie wymaga, aby płatnik prowadził taki sam rodzaj działalności, jak w lutym 2021 r., także w okresie porównawczym. Nie wynika to ani z literalnej treści regulacji ani założenia takiego nie potwierdza wykładnia celowościowa czy funkcjonalna. Działalność z okresu porównawczego ma znaczenie wyłącznie do ustalenia wysokości przychodu, jaki płatnik uzyskał w jednym z wymienionych miesięcy, aby możliwe było stwierdzenie, czy i o ile doznał uszczerbku ekonomicznego na skutek pandemii koronawirusa. Wykładnia organu wobec powyższego była nie tylko krzywdząca i naruszająca prawo strony ale również prowadziłaby do sprzecznych wniosków wysnutych z jednej podstawy prawnej jaką jest § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19. Gdyby ustawodawca wymagał tego żeby w lutym 2020 r. działalność była określona tym samym symbolem PKD co w lutym 2021 r. nie włączono by do analizowanego przepisu przesłanki oznaczenia określonym kodem PKD do dnia 31 marca 2021 r.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID-19 oraz prawa procesowego art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 79a § 1 k.p.a. są niezasadne.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.