Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2166/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 28, art. 147
journal: Dz.U. 2004 nr 146 poz 1546
law: Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych
article: art. 12
journal: Dz.U. 2011 nr 74 poz 397
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
article: art. 146 par. 1, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 2166/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lutego 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: st. ref. Justyna Owczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r., sprawy ze skargi D. S.A. w K., na interpretację indywidualną Ministra Finansów, z dnia 6 września 2013 r. Nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych, I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, II. określa, że zaskarżona interpretacja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

I.

D.S.A. w K zwróciła się do Dyrektora Izby Skarbowej w K. działającego z upoważnienia Ministra Finansów z wnioskiem o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie skutków podatkowych wniesienia akcji do funduszu inwestycyjnego celem nabycia certyfikatów inwestycyjnych.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe: Spółka posiada zakupione za gotówkę na rynku wtórnym akcje spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Spółka ma zamiar przeprowadzić operację gospodarczą polegającą na objęciu przez Spółkę certyfikatów inwestycyjnych emitowanych przez zamknięty fundusz inwestycyjny w zamian za wniesienie do funduszu inwestycyjnego papierów wartościowych (posiadanych akcji).

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy w przypadku objęcia przez Spółkę certyfikatów inwestycyjnych w funduszu inwestycyjnym zamkniętym, w zamian za wniesione papiery wartościowe powstanie u Spółki przychód?

Zdaniem Wnioskodawcy, w przypadku objęcia przez Wnioskodawcę certyfikatów inwestycyjnych w funduszu za wniesienie wpłaty w postaci papierów wartościowych (akcji) nie powstaje u podatnika przychód.

Wnioskodawca swoje twierdzenie oparł na treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2013r. sygn. akt: II FSK1479/11. NSA rozpoznając analogiczną kwestię, stwierdził, iż zaistnienie opisanej wyżej sytuacji powoduje przeniesienie na fundusz prawa z owych akcji, a zapisujący się na certyfikaty inwestycyjne wyzbywa się praw z papierów wartościowych i uzyskuje prawa do owych certyfikatów. Sąd rozważając kwestię, czy uzyskanie certyfikatów inwestycyjnych z tytułu dokonania na nie wpłaty papierami wartościowymi stanowi przychód podatkowy przywołał legalną definicję przychodu podatkowego, zgodnie z którą przychodami są co do zasady otrzymane lub pozostawione w roku podatkowym do dyspozycji: pieniądze i wartości pieniężne, równowartość w pieniądzu świadczeń w naturze oraz równowartość w pieniądzu innych nieodpłatnych świadczeń. Pochodny instrument finansowy w postaci certyfikatu inwestycyjnego nie stanowi wartości pieniężnej, ponieważ nie jest, tak w ogólności jak w obrocie gospodarczym, substytutem pieniądza, a wartość certyfikatu nie jest określana w obrocie gospodarczym, ale jej wyceny dokonuje fundusz. Certyfikat inwestycyjny nie zastępuje pieniądza, nie stanowi postaci jego zamiennika czy substytutu, a więc nie jest wartością pieniężną. Uzyskanie certyfikatu inwestycyjnego za wpłaty udziałów i papierów wartościowych nie jest tożsame z realizacją prawa z certyfikatu. W ustawie podatkowej przeniesienie własności akcji jest odróżnione od zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających.

Na podstawie przytoczonych wyżej wywodów, NSA orzekł, iż dokonywanie wpłat na certyfikaty inwestycyjne papierami wartościowymi nie podlega opodatkowaniu, ponieważ uzyskanie (objęcie) z tytułu tych wpłat certyfikatów inwestycyjnych nie stanowi przychodu podatkowego, o którym mowa w przepisach prawa. Przytoczony wyrok jest orzeczeniem wydanym w stosunku do osób fizycznych, jednak, zdaniem wnioskodawcy, można stwierdzić per analogiam, iż odpowiednio analogiczne rozstrzygnięcie będzie odpowiednie w takowej sprawie w odniesieniu do osób prawnych, z jaką to sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

W interpretacji indywidualnej z 6 września 2013 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej działający z upoważnienia Ministra Finansów uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 7 ust. 1 ustawy z 27 maja 2004r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 146, poz. 1546 ze zm. dalej-u.f.i.) w myśl, którego, wpłaty do funduszu inwestycyjnego są dokonywane w formie pieniężnej. Jednakże ust. 2 tego artykułu przewiduje, iż do funduszu inwestycyjnego mogą być wniesione zdematerializowane papiery wartościowe - jeżeli statut funduszu tak stanowi, lub inne niż zdematerializowane papiery wartościowe, udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością lub prawa, o których mowa w art. 147 ust. 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2 u.f.i. - jeżeli ustawa oraz statut funduszu tak stanowią.

Ponadto, zgodnie z art. 7 ust. 3u.f.i., ilekroć w ustawie jest mowa o wpłatach, rozumie się przez to również wniesienie do funduszu praw majątkowych, o których mowa w ust. 2. Z treści art. 28 ust. 2 u.f.i. wynika, iż w przypadku wpłat do funduszu inwestycyjnego, dokonywanych w innych niż zdematerializowane papierach wartościowych, udziałach w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością lub w prawach, o których mowa w art. 147 ust. 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2, osoba zapisująca się na certyfikaty inwestycyjne przenosi, w drodze umowy, zgodnie z odrębnymi przepisami, prawa z tych papierów, udziałów lub prawa, o których mowa w art. 147 ust. 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2 u.f.i., na towarzystwo oraz składa u depozytariusza kopię tej umowy, a w przypadku papierów wartościowych, także te papiery lub, jeżeli papiery wartościowe nie mają formy dokumentu, dokument potwierdzający ich posiadanie wydany na podstawie właściwych przepisów. W myśl z kolei art. 128 ust. 1 u.f.i., statut funduszu inwestycyjnego zamkniętego może przewidywać dokonywanie wpłat na certyfikaty inwestycyjne papierami wartościowymi, udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością (...). W tym przypadku, papiery wartościowe i udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością będą wyceniane według metody przyjętej przez fundusz dla wyceny aktywów netto (art. 128 ust. 2 ustawy). Zatem, poprzez wniesienie papierów wartościowych do funduszu inwestycyjnego, w zamian za certyfikaty inwestycyjne, dochodzi do ich zbycia na rzecz funduszu oraz do jednoczesnego nabycia innych papierów wartościowych - certyfikatów inwestycyjnych. Stosownie do powyższego, należy ocenić skutki tej transakcji w świetle ustawy z 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2011r. Nr 74, póz. 397 ze zm. dalej-u.p.d.o.p.).

Rozpatrując konsekwencje podatkowe transakcji nabycia oraz sprzedaży certyfikatów inwestycyjnych, należy mieć na względzie przepisy art. 7 ust. 1 i 2 u.p.d.o.p. zgodnie z którymi, przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych jest dochód, rozumiany jako nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym.

Przychodami, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, są przede wszystkim otrzymane pieniądze i wartości pieniężne w tym również różnice kursowe. Natomiast kosztami uzyskania przychodów, stosownie do treści art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 (...). Jednocześnie na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy wyłączone zostały z kosztów uzyskania przychodów wydatki na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów albo akcji w spółce oraz innych papierów wartościowych, a także wydatki na nabycie tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych wkładów, udziałów, akcji oraz innych papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych albo umorzenia jednostek uczestnictwa, tytułów uczestnictwa oraz certyfikatów inwestycyjnych w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 7e.

Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że wartość pieniężna certyfikatów inwestycyjnych nabywanych przez Spółkę w zamian za akcje stanowi jej przychód, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. Jednocześnie organ nie podzielił stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w wyroku powołanym w treści wniosku Spółki. Organ wskazał natomiast, że stanowisko wyrażone w niniejszej interpretacji znajduje potwierdzenie m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 listopada 2011r. sygn. akt: II FSK 896/10, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 25 maja 2010r. sygn. akt: I SA/Kr 360/10, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 13 stycznia 2010r. sygn. akt: I SA/G1 264/09.

II.

Po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia, prawa wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą interpretację indywidualną, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej interpretacji zarzucił naruszenie: art. 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p. poprzez przyjęcie, że objęcie przez skarżącą spółkę certyfikatów inwestycyjnych w funduszu inwestycyjnym zamkniętym w zamian za wniesione do funduszu papiery wartościowe powoduje powstanie przychodu po stronie spółki i w konsekwencji rodzi obowiązek podatkowy.

Spółka podniosła, że w sprawach rozpatrywanych na gruncie ustawy z 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych należy stosować ogólną zasadę, w myśl której źródłem przychodu jest każdy zindywidualizowany stosunek prawny, zdarzenie lub stan z którym wiąże się uzyskanie przychodu, a wyjątki od tej zasady wynikać z konkretnego przepisu ustawy wyłączającego lub zwalniającego konkretny dochód od opodatkowania.

W myśl art 12 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy przychodem są otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym różnice kursowe. Pod pojęciem wartości pieniężnych należy rozumieć krajowe i zagraniczne znaki pieniężne, czeki, weksle, inne dokumenty zastępujące w obrocie gotówkę, a także papiery wartościowe. Dla prawidłowej odpowiedzi na postawione przez wnioskodawcę pytanie kluczowym jest więc ustalenie jaki status prawny posiadają uzyskane przez spółkę certyfikaty inwestycyjne w funduszu inwestycyjnym zamkniętym. Innymi słowy, czy owe certyfikaty inwestycyjne można zaliczyć do "wartości pieniężnych w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Z tytułu przeniesienia na fundusz inwestycyjny własności posiadanych spółkę papierów wartościowych uzyskuje ona świadczenie wzajemne w postaci uzyskania (objęcia) certyfikatu.

Kierując się pojęciem wartości dewizowych zawartym w ustawie z 18 grudnia 1998r. Prawo dewizowe (Dz. U. Nr 141, poz. 1178) Spółka wskazała, że przez wartości pieniężne można najogólniej określić wszelkie substraty pieniądza krajowego i zagranicznego, umożliwiające wywiązanie się z podjętych zobowiązań pieniężnych, mogące w określonych sytuacjach przewidzianych przez prawo być zamienianymi na pieniądz będący prawnym środkiem płatniczym. Zdaniem Spółki certyfikat inwestycyjny w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z 29 lipca 2005r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1037 ze zm.) należy uznać jako niebędący papierem wartościowym tytuł uczestnictwa w instytucjach wspólnego finansowania. Certyfikat ten jest więc pochodnym instrumentem finansowym. Spółka zaznaczyła, że pochodny instrument finansowy pomimo tego, że odnosi się do niego określona wartość pieniężna, wyceniana przez fundusz inwestycyjny (w myśl art. 8 ust. 1 u.f.i.) nie jest niewątpliwie polskim lub zagranicznym pieniądzem ani wartością dewizową. A zatem pochodne instrumenty finansowe nie stanowią wartości pieniężnej w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. ponieważ nie stanowią substratu pieniądza. Spółka podkreśliła nadto, że wartość certyfikatu inwestycyjnego nie jest określana w obrocie gospodarczym lecz dokonuje tego sam fundusz inwestycyjny (art. 8 u.f.i.).

W przypadku wpłaty na certyfikaty inwestycyjne papierami wartościowymi lub udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, wartość tych aktywów, zgodnie z art. 128 ust. 2 u.f.i. wyceniana jest nie umownie, ale według metody przyjętej przez fundusz inwestycyjny do wyceny aktywów netto. Dodatkowo zbycie certyfikatu inwestycyjnego imiennego statut funduszu może uzależnić od zgody zgromadzenia inwestorów (art. 121 ust. 8 pkt 1 u.f.i.).

Powyższe zdaniem Spółki przesądza, że pochodny instrument finansowy w postaci certyfikatu inwestycyjnego nie zastępuje pieniądza, a przez to nie jest wartością pieniężną w rozumieniu art. 12 ustawy. Spółka podkreśliła, że zapisujący się na certyfikaty inwestycyjne z tytułu wpłaty dokonywanej udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością bądź też papierami wartościowymi uzyskuje certyfikaty, nie realizuje zaś przyszłych dla tej czynności - praw z ich uzyskania (objęcia). Uzyskanie certyfikatu w zamian za własność udziałów w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością bądź też papierów wartościowych nie jest więc tożsame z realizacją prawa z certyfikatu.

Na poparcie powyższego stanowiska Spółka powołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2010r. sygn. akt: II FSK 1047/09.

Podsumowując Spółka stanęła na stanowisku, że skoro certyfikaty inwestycyjne uzyskane w wyniku przeniesienia przez spółkę własności należących do niej papierów własnościowych nie stanowią same w sobie papierów wartościowych, należy uznać je za pochodne instrumenty finansowe. Ich uzyskanie w zamian za papiery wartościowe spółki nie może być zatem uznane za zdarzenie powodujące przychód Spółki, a co za tym idzie rodzące obowiązek podatkowy. Dopiero ich odpłatne zbycie przez Spółkę powoduje powstanie przychodu po jej stronie.

Spółka zaznaczyła, że Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie w wyroku z 7 czerwca 2013r. sygn. akt: I SA/Kr 441/13 uchylił interpretację indywidualną wydaną przez Ministra Finansów z 3 czerwca 2008r. w oparciu o tożsamy stan faktyczny. W ww. wyroku Sąd w sposób jednoznaczny stwierdził, że dokonanie wpłat na certyfikaty inwestycyjne papierami wartościowymi lub udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością nie podlega opodatkowaniu, ponieważ uzyskanie z tytułu tych wpłat certyfikatów inwestycyjnych nie stanowi przychodu podatkowego. W ocenie Spółki dominująca obecnie linia orzecznicza sądów administracyjnych potwierdza zapatrywanie prawne Spółki wyrażone we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.

W oparciu o powyższe Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia.

Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w K., działający z upoważnienia Ministra Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej interpretacji.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1§1 i §2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez m. in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Stosownie zaś do art. 3§1 i §2 pkt 4a ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej- p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. in. na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Sąd uwzględniając skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego uchyla taką interpretację (art. 146§1 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że specyfika postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji indywidualnej polega między innymi na tym, że organ podatkowy rozpatruje sprawę tylko i wyłącznie w ramach zagadnienia prawnego zawartego w pytaniu podatnika oraz stanu faktycznego przedstawionego przez niego, a także w ramach stanowiska wyrażonego przez podatnika wyrażonego (jego oceny prawnej). Organ podatkowy nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach postępowania dowodowego, a jedynie ogranicza się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku tylko do tych okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko, które winno być ustosunkowaniem się do stanowiska prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę, a w razie negatywnej oceny stanowiska wyrażonego we wniosku winno wskazywać prawidłowe stanowisko z uzasadnieniem prawnym (art. 14b § 3 i art. 14c § 1 i 2 O.p.).

Kontrola sądu administracyjnego w swojej istocie polega na ocenie, czy za podstawę udzielonej interpretacji podatkowej posłużył stan faktyczny przedstawiony przez podatnika we wniosku o interpretację, jeśli tak, to czy organ prawidłowo zinterpretował przepisy prawa.

Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdza, że interpretacja narusza prawo.

Jak wynika z argumentacji Dyrektora Izby Skarbowej w K. działającego z upoważnienia Ministra Finansów zaprezentowanej w zaskarżonej interpretacji, Organ ten przyjął, iż przychód jest równoznaczny z nabyciem praw majątkowych wynikających z otrzymanych certyfikatów inwestycyjnych funduszu.

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie zawiera legalnej definicji przychodu. W art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. wskazane są jedynie przykłady przysporzeń majątkowych, które zaliczają się do przychodów - ustawa używa bowiem otwartej formuły "w szczególności". Analiza wszystkich tych podanych przykładów pozwala jednak sformułować wniosek, iż przychodem jest trwałe, realne powiększenie majątku podatnika - czy to poprzez aktywne włączenie do tego majątku określonych wartości, czy też poprzez wyłączenie z tego majątku zobowiązań (pasywów) obciążających dotychczas ten majątek. Przychodem takim są zatem otrzymane pieniądze, rzeczy, prawa, wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań albo wartość zwróconych wierzytelności, które uprzednio zostały uznane za nieściągalne. W art. 12 ust. 1 punkt 4a u.p.d.o.p. wprost natomiast stanowi, iż przychodem uczestnika funduszu inwestycyjnego jest otrzymany dochód funduszu, w przypadku, gdy jego statut przewiduje wypłacanie tych dochodów bez odkupywania jednostek uczestnictwa albo wykupywania certyfikatów inwestycyjnych.

Z tego względy konieczne staje się po pierwsze ustalenie, czy wymieniając udziały/papiery wartościowe na certyfikaty uczestnictwa w funduszu podatnik powiększa w realny i trwały sposób wartość swojego majątku. O ile istotnie można tu prima facie stwierdzić analogię do wniesienia aportu do spółki, to jednak zarówno ze względów podmiotowych (fundusz inwestycyjny, zgodnie z definicją art. 3 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych, nie jest spółką kapitałową, działa wyłącznie na podstawie tej ustawy), a także przedmiotowych (udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością oraz papiery wartościowe nie mogą stanowić przedmiotu aportu), wymiana udziałów/papierów wartościowych na certyfikaty nie może być sklasyfikowana jako przychód z art. 12 ust. 1 punkt 7 u.p.d.o.p.

Nie można uznać takiej wymiany wartości inkorporowanych przez udziały/papiery wartościowe z jednej stronny, na certyfikaty inwestycyjne z drugiej, za odpłatne zbycie rzeczy lub praw majątkowych. Istotnie - pomiędzy wniesieniem aportu w zamian za udziały w spółce, a nabyciem certyfikatów funduszu w zamian za udziały/papiery wartościowe, zachodzi to podobieństwo, że obydwie transakcje skutkują zamianą uprawnień wynikających z przedmiotu wkładu na uprawnienia uczestnictwa w zyskach osoby prawnej. Gdyby więc sama taka zamiana miała stanowić przychód, to nieracjonalne byłoby ustanowienie w art. 12 ust. 1 punkt 7 u.p.d.o.p. zasady, że wniesienie aportu jest przychodem. Przepis ten należałoby uznać za zbędny, gdyż wniesienie aportu byłoby przychodem już z racji brzmienia art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p. jako zbycie prawa majątkowego. Prowadzi to do logicznego wniosku, że art. 14 ust. 1 ustawy nie obejmuje swoim zakresem wymiany udziałów/papierów wartościowych na certyfikaty uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym. Dodatkowo świadczy o tym i to, że w art. 14 ust. 1 ustawa stanowi o cenie określonej w umowie. W przypadku będącym przedmiotem analizy w sprawie nie można mówić ani o cenie, ani o umowie, w ramach której taka cena byłaby negocjowana. Wartość udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, papierów wartościowych albo praw, o których mowa w art. 147 u.f.i. określa się według metody wynikającej z art. 128 u.f.i. a nie w drodze umowy pomiędzy podmiotem zamierzającym nabyć certyfikaty, a funduszem.

Kolejny argument przemawiający za prawidłowością stanowiska Skarżącej wynika z art. 12 ust. 1 punkt 4a u.p.d.o.p. Przepis ten expressis verbis wskazuje jako przychód otrzymane od funduszu inwestycyjnego dochody. Dochód taki jest przychodem wówczas, gdy statut funduszu przewiduje wypłacanie dochodu bez wykupywania certyfikatów inwestycyjnych. W ocenie Sądu przepis ten wskazuje na zasadniczy zamysł Ustawodawcy uzależnienia zaistnienia przychodu od otrzymania przez uczestnika funduszu realnego przysporzenia (dochodu). Także więc w tych warunkach, gdy statut funduszu nie przewiduje wypłacania dochodów bez wykupywania certyfikatów należy przyjąć, że Ustawodawca wiąże zaistnienie takiego przychodu z chwilą otrzymania przez uczestnika realnego przysporzenia. Chwila ta następuje w dacie wykupienia (umorzenia) certyfikatu. Stanowisko Ministra Finansów prowadzi zatem do niezrozumiałego, trudnego do wyjaśnienia poglądu, że Ustawodawca różnicuje moment ustalenia przychodu w funduszach w zależności od tego, czy statut przewiduje wypłatę wartości stanowiących zyski z uczestnictwa w związku z wykupieniem certyfikatu, czy bez takiego wykupienia. Tymczasem ta jedynie formalna okoliczność nie ma żadnego wpływu na zaistnienie przysporzenia majątkowego po stronie uczestnika. Tylko takie natomiast przysporzenie, jak wyżej wskazano, może być uznane za przychód.

W końcu wskazać należy na art. 16 ust. 1 punkt 8, według którego wydatki na nabycie certyfikatów inwestycyjnych w funduszach inwestycyjnych można uznać za koszt uzyskania przychodów dopiero w momencie odkupienia tych certyfikatów. Skoro więc dopiero wówczas ustawa pozwala zidentyfikować koszt, to - konsekwentnie - dopiero wówczas można też mówić o przychodzie, a po pomniejszeniu go o ten koszt - o dochodzie podlegającym opodatkowaniu. W dacie wymiany udziałów/papierów wartościowych na certyfikaty uczestnictwa żaden koszt nie powstaje. W świetle art. 16 ust. 1 punkt 8 najwyraźniej widać, że stanowisko Organu prowadzi do wniosku, iż najpierw mamy do czynienia z przychodem, a dopiero później z kosztem. Daty tych zdarzeń prawnych rozmijają się. Powstaje w takiej sytuacji zasadnicza wątpliwość, jak określić dochód i jak go opodatkować, skoro w dacie określenia przychodu nie są znane koszty jego uzyskania.

Konsekwencją stanowiska Ministra jest podwójne opodatkowanie wymiany udziałów/papierów wartościowych na certyfikaty - pierwszy raz nastąpić by ono miało przy nabywaniu certyfikatów (niezależnie od trudności w ustalaniu podstawy opodatkowania), zaś drugi raz - chwili zbywania (umarzania) tych certyfikatów. Także więc z tego względu zaskarżona w niniejszym postępowaniu interpretacja oceniona zostać musiała jako wadliwa.

Godzi się zauważyć, że NSA w wyroku z 19 października 2010r. sygn. akt: II FSK 1047/09, stwierdził, że w momencie wniesienia udziałów/papierów wartościowych do funduszu inwestycyjnego zamkniętego, inwestor nie uzyskuje automatycznie realnego przysporzenia trwale powiększającego jego aktywa i stanowiącego przychód w rozumieniu art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. Przychód taki powstaje dopiero na drugim etapie procesu inwestycji, tj, w razie umorzenia certyfikatów (także w przypadku likwidacji funduszu), zbycia certyfikatów na rzecz osoby trzeciej albo w następstwie wypłaty dochodów funduszu bez umarzania certyfikatów inwestycyjnych Pamiętać także należy o różnicy pomiędzy zbyciem udziałów/papierów wartościowych za gotówkę i późniejszym nabyciem certyfikatów inwestycyjnych w zamian za uzyskane środki pieniężne, a ponadto - dystynkcji pomiędzy operacją wniesienia udziałów/papierów wartościowych w zamian za wydanie certyfikatów inwestycyjnych. W przypadku pierwszej, obejmującej niejako dwa elementy transakcji dochodzi do definitywnego przysporzenia po stronie inwestora w postaci otrzymanych środków pieniężnych. Druga z transakcji nie powoduje takiego przysporzenia (nie stanowią go certyfikaty inwestycyjne).

Zaakcentowania wymaga również i to, że w wyroku NSA z 8 marca 2013r. w sprawie sygn. akt: II FSK 1479/11 w którym Sąd skonstatował, że certyfikat inwestycyjny jest pochodnym instrumentem finansowym, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Pochodny instrument finansowy w postaci certyfikatu inwestycyjnego, pomimo tego, że odnosi się do niego określona, wyceniana przez fundusz inwestycyjny wartość (art. 8 u.f.i.), nie jest niewątpliwie polskim lub zagranicznym pieniądzem ani też wartością dewizową. Pochodny instrument finansowy w postaci certyfikatu inwestycyjnego nie stanowi też wartości pieniężnej, ponieważ nie jest, tak w ogólności jak i w obrocie gospodarczym, substytutem pieniądza. Wartość certyfikatu inwestycyjnego nie jest określana w obrocie gospodarczym, ale wyceny jej dokonuje fundusz inwestycyjny (art. 8 u.f.i.). W przypadku wpłat na certyfikaty inwestycyjne papierami wartościowymi lub udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością wartość tych aktywów, zgodnie z 128 ust. 2 u.f.i., wyceniana jest nie umownie, ale według metody przyjętej przez fundusz inwestycyjny dla wyceny aktywów netto. Ponadto, jak stanowi o tym art. 121 ust. 8 u.f.i., zbycie certyfikatu inwestycyjnego imiennego statut funduszu może uzależnić od zgody zgromadzenia inwestorów, oznaczając: formę udzielenia zgody, termin do wskazania nabywcy w przypadku odmowy zgody, nie dłuższy jednak niż 2 miesiące od dnia zgłoszenia zamiaru zbycia, cenę lub sposób jej określenia oraz termin zapłaty ceny; statut funduszu może też w inny sposób ograniczyć zbycie, oznaczając termin oraz szczegółowy tryb i warunki stosowania takiego ograniczenia. Pochodny instrument finansowy w postaci certyfikatu inwestycyjnego nie zastępuje pieniądza, nie stanowi postaci jego zamiennika czy substytutu, a więc nie jest wartością pieniężną. Zapisujący się na certyfikaty inwestycyjne: z tytułu wpłaty dokonywanej udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i papierami wartościowymi uzyskuje (obejmuje) certyfikaty, nie realizuje zaś – przyszłych do tej czynności – praw z tytułu uzyskania (objęcia certyfikatu). Uzyskanie certyfikatu inwestycyjnego za wpłaty udziałów i papierów wartościowych nie jest tożsame z realizacją prawa z certyfikatu.

Rozpoznając ponownie sprawę organ winien uwzględnić przedstawioną w niniejszym orzeczeniu wykładnię ww. przepisów zgodnie z art. 153 p.p.s.a.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 146§1 i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz. 461 ze). Na zasądzoną tytułem zwrotu kosztów postępowania składają się: wpis od skargi (200,00 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17,00 zł) oraz wynagrodzenie adwokata (240,00 zł).