Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 590/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (2014-2020) oddala skargę


UZASADNIENIE

A. S. (dalej: "Wnioskodawca", "skarżący") w dniu [...] maja 2016 r. złożył wniosek o przyznanie płatności na 2016 r., w którym ubiegał się o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) do działek rolnych o łącznej powierzchni 49,97 ha.

Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał skarżącemu płatności ONW w wysokości 13.192,08 zł. Płatność w tej kwocie została przekazana w dniu [...] kwietnia 2017 r. na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W dniu [...] lutego 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. postanowieniem nr [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie. Po kilkakrotnym rozpoznaniu sprawy organ ten decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] uchylił w całości decyzję z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] i odmówił skarżącemu przyznania płatności ONW na 2016 r.

Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...] września 2020 r. utrzymał powyższą decyzję organu pierwszej instancji z [...] lipca 2020 r. w mocy.

W dniu [...] listopada 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wystosował do A. S. zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (2014-2020). W wyniku przeprowadzonego postępowania organ ten w dniu [...] stycznia 2021 r. wydał decyzję nr [...] ustalającą skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW. Decyzja ta została uchylona decyzją Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. w dniu [...] maja 2021 r. wydał decyzję nr [...] ustalającą skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW. Decyzja ta również została uchylona przez Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.

W dniu [...] sierpnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał kolejną decyzję nr [...] o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW.

Działający w imieniu pełnomocnik skarżącego złożył odwołanie od tej decyzji.

Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...] października 2021 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] sierpnia 2021 r.

W uzasadnieniu wskazano, że wypłacone nienależnie skarżącemu środki publiczne za 2016 r. z tytułu płatności ONW pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505).

Organ ustalił, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał skarżącemu płatność ONW na 2016 r. na mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r. w kwocie 13.192,08 zł. Kwota ta została przekazana na jego rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów. W wyniku wznowienia postępowania, organ ten decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...], uchylił decyzję z [...] kwietnia 2017 r. oraz odmówił skarżącemu przyznania płatności ONW na 2016 r. Prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia potwierdził Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., utrzymując tę decyzję w mocy.

Organ uznał, że w tej sytuacji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. był zobowiązany do ustalenia, czy skarżący pobrał nienależnie lub nadmiernie płatność ONW za 2016 r. Wyjaśnił, że sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie decyzja ta zostanie uchylona lub wyeliminowana z obrotu prawnego przy zastosowaniu nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji. Organ wskazał, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] lipca 2020 r. uzyskała walor ostateczności przez skuteczne jej doręczenie w dniu [...] października 2020 r.

Organ ustalił, że kwota nienależnie pobranych płatności ONW w wysokości 13.192,08 zł odpowiada różnicy kwoty przyznanej płatności ONW na 2016 r., uzyskanej na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] kwietnia 2017 r. uchylonej w postępowaniu wznowieniowym, a ostateczną decyzją z [...] lipca 2020 r., zatem ustalenie skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności nastąpiło w sposób prawidłowy, a środki wypłacone na rachunek bankowy w dniu [...] kwietnia 2017 r., stanowiące różnicę między kwotą wypłaconą a ustaloną w decyzji ostatecznej, są płatnością pobraną nienależnie.

W ocenie organu, w sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranej płatności ONW za 2016 r. Przekazana na rachunek bankowy skarżącego płatność nie wynikała z pomyłki ARiMR. Przedmiotowe płatności zostały przyznane na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. w oparciu o złożony wniosek, zatem wypłata płatności nie nastąpiła wskutek pomyłki ARiMR.

Analizując zagadnienie przedawnienia należności organ wskazał na treść art. 1 ust. 2 i art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. z późn. zm.) i zauważył, że w sprawie wobec skarżącego podjęto szereg czynności przerywających bieg przedawnienia w postaci: zawiadomienia Sądu Rejonowego w Ł. VII Zamiejscowy Wydział Karny w K. sygn. akt [...], doręczenia w dniu [...] marca 2019 r. postanowienia o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie przyznania pomocy, doręczenia w dniu [...] września 2019 r. decyzji nr [...], na mocy której organ odmówił skarżącemu przyznania płatności ONW na 2016 r., doręczenia w dniu [...] lipca 2020 r. decyzji nr [...] o uchyleniu decyzji nr [...], na mocy której organ odmówił skarżącemu przyznania płatności ONW na 2016 r. oraz doręczenia w dniu [...] listopada 2020 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Wobec powyższego przerwanie biegu okresu przedawnienia nastąpiło przed upływem 4 lat od daty nieprawidłowości (tj. [...] maja 2020 r.). Tym samym zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji została wydana przed upływem terminu przedawnienia.

Organ nie uwzględnił zarzutów odwołania.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący, działając przez pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając mu naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i pominięcie faktu, ze skarżący faktycznie otrzymał jedynie zaliczkę w wysokości 8.114,08 zł w dniu [...] listopada 2016 r., natomiast kwota uwzględniona do zwrotu w decyzji stanowi całość kwoty przyznanej, czyli 13.192,08 zł, a obowiązkiem zwrotu winna objęta być wyłącznie kwota, którą skarżący otrzymał.

W oparciu o te zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak też ją poprzedzającej decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że powołana w skardze kwota płatności została zrealizowana w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (płatności OB. - kwota wypłacona w drugim przelewie, o którym mowa w odpowiedzi na skargę na decyzję obszarową, której to rzekomo skarżący nie otrzymał). Przedmiotem niniejszego postępowania była kwestia nienależnie wpłaconych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi łub innymi szczególnymi ograniczeniami (2014-2020) wypłacona jednorazowo w wysokości 13.192,08 zł. w dniu [...] kwietnia 2017 r.

Na wezwanie Sądu organ w dniu [...] lutego 2022 r. przesłał dowód wpłaty na rzecz skarżącego kwoty 13.192,08 zł w dniu [...] kwietnia 2017 r. tytułem płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (k. 34 – 35 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z [...] października 2021 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł., w której ustalono skarżącemu wysokość nienależnie pobranych płatności ONW do gruntów rolnych na rok 2016. Kontrola sądowa ograniczała się do tych czynności, które podjęto od wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych należności do dnia wydania decyzji w drugiej instancji, tj. [...] października 2021 r. Z oczywistych względów nie mogło być przedmiotem rozważań Sądu postępowanie, w wyniku którego uchylono decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] kwietnia 2017 r. i odmówiono skarżącemu przyznania płatności ONW na 2016 rok. Postępowanie to było bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Zmierzało ono do ustalenia, czy przyznane decyzją z [...] kwietnia 2017 r. płatności były należne i zgodne z obowiązującym prawem. Natomiast przedmiotowe postępowanie było już tylko następstwem stwierdzenia, iż płatności na rok 2016 nie były należne, zaś jego przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych. Zaznaczyć przy tym należy, iż decyzja z [...] lipca 2020 r. uchylająca decyzję o przyznaniu płatności na rok 2016, następnie utrzymana w mocy decyzją Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] września 2020 r. mogła być przedmiotem sądowej kontroli, jednak – jak ustalił Sąd – złożona przez skarżącego skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku została mocą postanowienia sygn. akt I SA/Bk 898/20 z 3 lutego 2021 r. odrzucona z uwagi na uiszczenie wpisu z uchybieniem terminu.

W tym stanie rzeczy Sąd nie jest uprawniony do kontroli legalności postępowania dotyczącego ostatecznie wyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji przyznającej skarżącemu płatności na rok 2016 i odmawiającej przyznania tej płatności, która to decyzja stała się decyzją ostateczną.

Przechodząc do rozpoznania kontrolowanej sprawy, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Zgodnie przepisem art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR – Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ww. ustawy jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Natomiast zwrotu należności należy dochodzić od podmiotu, który rzeczywiście podejmie wypłacone przez Agencję środki. W takim przypadku zadaniem organów jest jednak jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu.

W tej sprawie pozostaje bezsporne, że decyzja uchylająca decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznającą skarżącemu płatności ONW na 2016 rok i odmawiająca jednocześnie przyznania mu tych płatności została utrzymana w mocy przez Dyrektora P. Oddziału ARiMR w Ł. i posiada przymiot ostateczności.

Za dostatecznie wyjaśnione i zgodne ze stanowiskiem organu Sąd uznaje w sprawie to, że na rachunek skarżącego zostały wypłacone nienależnie środki publiczne za 2016 rok z tytułu ONW pochodzące z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, na które wskazuje art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W tym stanie faktycznym i prawnym uzasadnionym było wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności.

Twierdzenie skargi, że skarżący faktycznie otrzymał jedynie zaliczkę w wysokości 8.114,08 zł w dniu [...] listopada 2016 r., natomiast kwota uwzględniona do zwrotu w decyzji stanowi całość kwoty przyznanej, czyli 13.192,08 zł, spotkało się z zaprzeczającym temu stanowiskiem organu. Mianowicie organ wyjaśnił, że powołana w skardze kwota płatności została zrealizowana w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przedmiotem niniejszego postępowania była natomiast kwestia nienależnie wpłaconych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi łub innymi szczególnymi ograniczeniami (2014-2020), wypłacona jednorazowo w wysokości 13.192,08 zł. w dniu [...] kwietnia 2017 r. Na potwierdzenie faktu wypłaty organ przedstawił dowód wpłaty na rzecz skarżącego kwoty 13.192,08 zł w dniu [...] kwietnia 2017 r. tytułem płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami.

W tych okolicznościach Sąd nie miał wątpliwości co do prawidłowości ustaleń organu w zakresie wysokości pobranej nienależnie kwoty środków publicznych.

Przyjąć zatem należy, że organy słusznie przyjęły, że uzyskana przez skarżącego płatność na rok 2016 uznana za nienależnie pobraną podlega zwrotowi w świetle art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR.

Sąd zgadza się z tym, że w sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranej płatności ONW za 2016 r. Słusznie wskazuje organ, a strona skarżąca okoliczności tej nie kwestionuje, że przekazana na rachunek bankowy skarżącego płatność nie wynikała z pomyłki ARiMR. Przedmiotowe płatności zostały przyznane na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. w oparciu o złożony wniosek, zatem wypłata płatności nie nastąpiła wskutek pomyłki ARiMR.

W sprawie dokonano też prawidłowej analizy kwestii, czy nie nastąpiło przedawnienie należności. Słusznie wskazano, że zgodnie z art. 1 ust 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r.) bieg okresu rozpoczyna się z chwilą dopuszczenia się nieprawidłowości. Zgodnie zaś z treścią art. 3 ust. 1 Rozporządzenia, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.

W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

Organ przyjął jako początek nieprawidłowości datę złożenia przez skarżącego wniosku, tj. [...] maja 2016 r. Okres 4 letni upłynąłby zatem [...] maja 2020 r. Znajduje jednak potwierdzenie w aktach sprawy administracyjnej twierdzenie organu, że nastąpiło przerwanie okresu przedawnienia, które uzasadniało przyjęcie dłuższego, 8-letniego okresu. Wszak wobec skarżącego podjęto szereg czynności przerywających bieg przedawnienia. Mianowicie wobec skarżącego Sąd Rejonowy w Ł. [...] Zamiejscowy Wydział Karny w K. prowadził sprawę o sygn. akt [...], w dniu [...] marca 2019 r. doręczono mu postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie przyznania pomocy, w dniu [...] września 2019 r. doręczono mu decyzję nr [...] odmawiającą przyznania płatności ONW na 2016 r., w dniu [...] lipca 2020 r. doręczono decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji nr [...], na mocy której organ odmówił skarżącemu przyznania płatności ONW na 2016 r., a w dniu [...] listopada 2020 r. doręczono mu zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Wobec powyższego słusznie wskazuje organ, że przed upływem 4 lat od daty nieprawidłowości (tj. [...] maja 2020 r.), nastąpiło przerwanie biegu okresu przedawnienia, a tym samym zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji została wydana przed upływem 8 - letniego terminu przedawnienia.

Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia zarzucanych przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W sprawie podjęto działania, które pozwoliły na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zebrany materiał dowodowy był, w ocenie Sądu, wystarczający do jej rozstrzygnięcia. Organ rozpatrzył ten materiał i podjął właściwe rozstrzygnięcie.

Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.