Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 470/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1 pkt 2, art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 3 pkt 13, art. 68 ust. 1, art. 77 ust. 1, art. 81 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tamara Dziełakowska, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 23 maja 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z 20 lutego 2013 r. o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie chlewni, tuczami, silosów na pasze i zbiornika na gnojowicę na działce nr [...] (obręb B.), położonej w S..

Kolegium swoje rozstrzygnięcie wydało na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 59 ust. 1 pkt 2, art. 71 ust.2 pkt 2, art.3 pkt 13, 15 i 8, art. 63 ust. 1, art.77 ust. 1 pkt 1, art.81 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz.1227 ze zm.), a także w związku z § 4 i § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz.1397 ze zm.), a także w związku z art. 9 ust 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012r., poz. 647 ze zm.) i w związku z § 3 ust. 1 pkt 90 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowaniach związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.).

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 7 września 2009 r., złożonym do Wójta Gminy, S. S. wystąpił o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsięwzięcia pn. "Budowa chlewni, tuczami, silosów na pasze i zbiornika na gnojowicę na terenie działki nr [...] położonej w S., obręb ew. B.".

Planowana inwestycja polegać miała na wykonaniu oraz późniejszej eksploatacji:

Chlewni dla 98 szt. loch, 1 knura oraz 212 prosiaków, pow. zabudowy ok. 835 m2;

Tuczami dla 206 szt. warchlaków i 408 szt. tuczników, pow. zabudowy ok. 870 m2;

Zbiornika na gnojowicę na bazie metalowych kratownic opartych na 8 mm słupach stabilizujących, całość przykryta wzmocnioną folią HSPO odporną na działanie substancji organicznych, chemicznych i promieni UV; foli posiadać będzie gramaturę 800 g/m3, pojemność zbiornika 841 m3, średnica 18,9 m;

4 silosów na pasze sypkie o pojemności 3x5 ton przy wysokości 4,8 m oraz 1x8 ton (wys. 6m).

Chow miał być prowadzony w systemie zamkniętym, a karmienie z przygotowanych w gospodarstwie pasz. Wiązać się to miało z utrzymaniem wszystkich rodzajów świń, a więc knurów, macior i loch produkcyjnych, prosiaków, warchlaków i tuczników wraz z infrastrukturą hodowlaną niezbędną dla każdej grupy produkcyjnej. Łączna obsada w gospodarstwie wynosić miała 122,98 DJP.

Świnie w gospodarstwie inwestora po zrealizowaniu inwestycji miały być trzymane w systemie zamkniętym, bezściółkowym, na rusztach. Oznacza to, że w gospodarstwie powstawać miała wyłącznie gnojowica. Pojemność zbiornika zapewnić miała możliwość przechowywania gnojowicy przez okres min. 4 miesięcy. Ilość powstającej gnojowicy miała wynosić 2469,43 m3/rok, a areał gruntów przeznaczonych pod nawożenie gnojowicą 68,9ha.

Działka nr [...] położona w miejscowości S., obręb ewidencyjny B. nie posiada aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Wnioskowane zamierzenie inwestycyjne, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 90 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowaniach związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, kwalifikowane jako "chów lub hodowla zwierząt, niewymienione w § 2 ust. 1 pkt. 43..." posiada status "przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko". W związku z powyższym, na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 2, realizacja przedsięwzięcia wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Stosownie do treści art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, dalej Uooś, realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, jeśli obowiązek przeprowadzenia tej oceny został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.

W myśl powołanego wyżej przepisu oraz art. 64 ust. 1 Uooś, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach uwzględniając łącznie uwarunkowania określone w art. 63 ust. 1, po zasięgnięciu opinii: 1) Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska; 2) organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej, o którym mowa w art. 78, w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1-3,10,11 i 13. Postanowienie wydaje się również, jeżeli organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Wójt Gminy, działając na podstawie art. 64 ust. 1 oraz art. 78 ust. 1 pkt 2 oraz art. 156 Uooś 14 października 2009 r. zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z prośbą o przedstawienie opinii w przedmiocie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wyraził opinię o konieczności sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia, także Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku wyraził opinię o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia.

Wójt Gminy postanowieniem z 8 lipca 2010 r. nałożył na inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia.

Dnia 10 sierpnia 2011 r. S. S. przedłożył oświadczenie, że przekazał swoje gospodarstwo synowi M. S.. Jednocześnie S. S. wniósł o przeniesienie będącej w trakcie postępowania sprawy na syna M. S.. Jednocześnie M. S. przedłożył oświadczenie, że w związku z przejęciem gospodarstwa (w tym działki nr [...] położonej w miejscowości S., obręb geodezyjny B.) przejmuje wszystkie zobowiązania związane z tą działką oraz wstępuje w toczące się postępowania administracyjne.

Dnia 23 sierpnia 2011 r. przystąpiono do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pn.: "Budowa chlewni, tuczami, silosów na pasze i zbiornika na gnojowicę na terenie działki nr [...] położonej w S., obręb ew. B.".

W terminie od 25 sierpnia do 14 września 2011 r. wszyscy zainteresowani mogli zapoznać się z dokumentacją sprawy, oraz składać uwagi i wnioski. W tym czasie wpłynęły liczne protesty i uwagi mieszkańców oraz stron postępowania. Zarzucono, iż:

przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na Obszar Natura 2000, gdyż znajduje się w bliskiej odległości Specjalnego Obszaru Siedlisk "Jeziora Kistowskie;

działka, na której planuje się inwestycję połączona jest z jeziorem Trzemeszno Małe oraz kompleksem leśnym (w którym występują siedliska m.in. czapli siwej oraz żurawi);

działka [...] położona w miejscowości S. znajduje się w bliskiej odległości zabudowań mieszkalnych wsi, a planowana inwestycja wiąże się z odorem;

planowane przedsięwzięcie może w sposób znaczący negatywnie wpłynąć na stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony Obszar Natury 2000.

W swoim sprzeciwie H. B. i P. B. podnieśli m.in., że: teren, na którym planuje się inwestycję znajduje się na obrzeżu otuliny kaszubskiego parku krajobrazowego i jest żerowiskiem dzikiego ptactwa oraz chronionego dzikiego zwierzostanu. Do sprzeciwu załączony został raport Vivy! Akcji dla zwierząt o przemysłowym chowie świń.

Do powyższych sprzeciwów ustosunkował się M. S., który stwierdził m.in., że:

gospodarstwo prowadzone jest w sposób estetyczny, zbiorniki na gnojówkę są szczelne i zakryte, a płyta obornika zabezpiecza w pełni przed przedostaniem się jakichkolwiek substancji do środowiska naturalnego oraz redukuje do minimum emisję gazów;

działka [...] położona w S. ma nachylenie 6%, a nie jak wskazano w proteście 45%;

dane zamieszczone w Raporcie Vivy! Akcja dla zwierząt o przemysłowym chowie świń są sprzed 2002 r;

planowana inwestycja nie wpłynie na pogorszenie stanu środowiska naturalnego oraz komfortu mieszkańców wsi S..

Po przeprowadzeniu postępowania z udziałem społeczeństwa Wójt Gminy pismami z 23 września 2011 r. wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku z prośbą o uzgodnienie warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia i do Państwowego Powiatowego Inspektora Ochrony Środowiska z prośbą o opinię w sprawie warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia.

Z uwagi na brakujące informacje wynikające z art. 66 ust. 1 Uooś Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku wezwał inwestora do uzupełnienia raportu o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia, następnie postanowieniem z 18 stycznia 2012 r. uzgodnił realizacje przedsięwzięcia pn.: "Budowa chlewni, tuczami, silosów na pasze i zbiornika na gnojowicę na terenie działki nr [...] położonej w S., obręb ew. B.".

W związku z tym, że raport został uzupełniony, ponownie przeprowadzono postępowanie z udziałem społeczeństwa. Uwagi oraz wnioski można było składać w terminie od 14 lutego 2012 do 5 marca 2012 r.. W tym czasie wpłynęły protesty H. B. i P. B., B. S., J. S. i S. P.

Dnia 12 marca 2012 r. Wójt wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień odnośnie informacji zawartych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko. M. S. ustosunkował się do powyższego wezwania i złożył wyjaśnienia. Ponadto wnioskodawca ustosunkował się do zarzutów oraz stwierdził, że jest skłonny zlokalizować zbiornik na gnojowicę na terenie Gminy C. Do sprzeciwów, które wpłynęły w związku z raportem o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia ustosunkował się również autor raportu o oddziaływaniu na środowisko A. S.

Dnia 17 kwietnia 2012 r. organ I instancji wystąpił do inwestora z zapytaniem, czy wariant z lokalizacją zbiornika na gnojowicę na terenie Gminy C. należy traktować jako racjonalny wariant alternatywny dopuszczony do realizacji przez inwestora w myśl art. 66 ust. 1 pkt 5 Uooś. Inwestor wycofał się ze zmiany lokalizacji zbiornika na gnojowicę. Dnia 30 kwietnia 2012 r. do organu wpłynęła ekspertyza wykonana na zlecenie Wójta Gminy przez J. W., która miała na celu zaopiniowanie uwarunkowań środowiskowo-przyrodniczych przedsięwzięcia. Przewidywane prawdopodobne, istotne oddziaływania przedsięwzięcia podniesione przez autora ekspertyzy sporządzonej w celu zaopiniowania uwarunkowań środowiskowo-przyrodniczych planowanego przedsięwzięcia to m.in.:

Wzmożona eutrofizacja przyległych obszarów mokradłowych i leśnych, cennych przyrodniczo ze względów siedliskowych (zespoły roślin) i miejsc lęgowych istotnych dla chronionych gatunków zwierząt;

Niekorzystny wpływ na rzeczywiste i potencjalne funkcje doliny rzeki jako korytarza ekologicznego.

Niekorzystna zmiana walorów krajobrazowych polodowcowej rzeźby terenu pagórkowato ukształtowanej (krajobraz kulturowo - przyrodniczego i przyrodniczego);

Zaburzenie stanu lokalnej flory i fauny, szczególnie synantropijnej i segetalnej (polnej) charakterystycznej dla ekstensywnej gospodarki rolnej (zagrożenie bioróżnrodności);

Pogorszenie warunków bytowania miejscowej ludności ze względu na oddziaływania zapachowe (odór);

Pogorszenie mikroklimatu (wzmożona emisja amoniaku i innych gazów do atmosfery);

Niekorzystna zmiana możliwości percepcji walorów środowiska przyrodniczego (m.in. wzgląd na ruch rekreacyjno-turystyczny);

Zahamowanie potencjalnego rozwoju wsi w kierunku agroturystyki (w oparciu o funkcjonalne założenia proekologiczne);

Dnia 21 maja 2012 r. zostało ponownie przeprowadzone postępowanie administracyjne z udziałem społeczeństwa oraz ponownie wystąpiono do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z prośbą o uzgodnienie warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia oraz prośbą o wydanie opinii. Czynności te zostały podjęte wskutek uzupełnienia raportu oraz sporządzenia niezależnej ekspertyzy w celu zaopiniowania uwarunkowań środowiskowo-przyrodniczych planowanego przedsięwzięcia.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, podtrzymał swoje poprzednie pozytywne stanowisko.

W związku z tym, że inwestor w raporcie o oddziaływaniu na środowisko przedstawił wariant alternatywny, polegający na hodowli trzody chlewnej metodą głębokiej ściółki Wójt Gminy , działając na podstawie art. 81 ust. 1 Uooś, zaproponował wnioskodawcy zastosowanie powyższego wariantu. Wnioskodawca w piśmie z 19 września 2012 r. nie wyraził na to zgody. Inwestor odmówił przyjęcia wariantu alternatywnego (wariant C) zaproponowanego przez organ I instancji, będącego jednocześnie jednym z wariantów, który sam wskazał w swoim raporcie oddziaływania na środowisko jako wariant alternatywny. Wobec powyższego organ I instancji uznał, że wariant C inwestycji nie był w ocenie wnioskodawcy "racjonalnym wariantem alternatywnym" zgodnie z art. 66 ust 1, pkt 5 lit. a, a inwestor nie zamierza współdziałać w zakresie rozważenia opisanych w raporcie wariantów, w kontekście podnoszonych w toku postępowania zastrzeżeń. Podkreślił organ I instancji, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych "nie wnioskodawca ma decydujący głos w wyborze wariantu realizacji przedsięwzięcia, lecz musi w tym zakresie współdziałać z organem wydającym decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, szczególnie istotne jest rozważenie opisanych wariantów w kontekście podnoszonych w toku postępowania zastrzeżeń, co do realizacji przedsięwzięcia" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 24 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 864/10).

W tym stanie rzeczy organ I instancji odmówił zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Wójt Gminy wskazał, że skoro raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko musi opisywać kilka wariantów jego realizacji, a nie tylko wariant wnioskodawcy oraz wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia oraz skoro - jak wynika z powołanego wyżej art. 81 ust. 1 Uooś - organ orzekający w sprawie, jakim jest Wójt Gminy , jest zobowiązany do rozważenia podniesionych zastrzeżeń co do realizacji przedsięwzięcia w kontekście ewentualnego wariantu jego realizacji, zwłaszcza, że istniały istotne rozbieżności stanowisk, zawartych w ekspertyzie sporządzonej przez J. Wojciechowskiego i treści raportu przedłożonego przez inwestora, w kwestii planowanego odziaływania chowu świń w technologii na rusztach (bezściółkowego) oraz jego wpływu na środowisko. Przy czym, jak wynika z art. 81 ust. 1 Uooś, organ może odmówić wnioskowanej zgody na realizację przedsięwzięcia z powołaniem się na istnienie innego wariantu realizacyjnego tylko wówczas, jeżeli w toku procedury taki wariant ustali i skonkretyzuje oraz wykaże zasadność jego realizacji, a następnie wezwie inwestora do wyrażenia zgody na realizację tego wariantu, zaś inwestor wymaganej zgody nie wyrazi.

Raport zawierał konieczne warianty, należało więc wziąć pod uwagę, czy przedsięwzięcia nie należy zrealizować w innym wariancie niż zaproponowany przez inwestora. Jednym z wariantów alternatywnych w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a Uooś. był wariant C - polegający na budowie chlewni i tuczarni zgodnie z położeniem proponowanym przez inwestora, jednakże w technologii prowadzenia świń na głębokiej ściółce.

Zgodnie z treścią raportu o odziaływaniu na środowisko (str. 36) "prowadzenie tuczu na rusztach jest technologią referencyjną, najkorzystniejszą dla środowiska naturalnego zgodnie wytycznymi szczegółowymi Komisji Europejskiej (Dokument referencyjny...)". Sięgając jednak do wskazanego Dokumentu Referencyjnego o Najlepszych Dostępnych Technikach (BREF) dla Intensywnego Chowu Drobiu i Świń (ILF) wydanego pod patronatem Komisji Europejskiej Lipiec 2005 (sir. 256) to oceniając stosowanie ściółki do chowu świń wskazano w nim, "że jej zastosowanie w budynkach dla świń będzie wzrastało w całej UE z powodu wzrostu świadomości dotyczącej dobrostanu zwierząt. Ściółka może być zastosowana w połączeniu ze sterowanym (automatycznie) systemem naturalnej wentylacji, gdzie ściółka pozwala zwierzętom kontrolować ich własną temperaturę i mogłaby w ten sposób zredukować ilość energii potrzebnej do wentylacji i ogrzewania". Zatem technologię chowu ściółkowego, zdaniem organu orzekającego, należałoby uznać za bardziej przyjazną dla zwierząt i mniej oddziałującą na środowisko naturalne. Zwłaszcza, że jak stwierdzono w tym dokumencie "produkcję obornika zamiast gnojowicy z agronomicznego punktu widzenia uważa się za zaletę o tyle, że materia organiczna wymieszana z glebą poprawia jej fizyczne właściwości, tym samym zmniejszając odpływ składników odżywczych do wód". Planowana inwestycja przy zastosowaniu podłóg w pełni rusztowych i systematycznego usuwanie odchodów poprzez spłukiwanie za pomocą gnojowicy może powodować piki emisji odoru przy każdym spłukiwaniu. Spłukiwanie wykonuje się najczęściej dwukrotnie w ciągu dnia; rano i po południu. Te szczyty emisji odorów mogą być uciążliwe dla sąsiadów, co również potwierdza BREF dla Intensywnego Chowu Drobiu i Świń. Wobec powyższego uznał organ I instancji, że hodowla trzody chlewnej metodą głębokiej ściółki jest bardziej korzystna dla środowiska i zwierząt, albowiem wynika to z urzędowych dokumentów dotyczących najlepszych dostępnych technik zalecanych przez Komisję Europejską, a stosowanych na obszarze Unii Europejskiej.

Rozważając optymalność w zakresie stosowania gnojowicy i jej odziaływania na środowisko przyrodnicze, organ I instancji uznał, że jej stosowanie w obszarze tak wrażliwym na wzmożoną eutrofizację przyległych obszarów mokradłowych i leśnych, cennych przyrodniczo ze względów siedliskowych (zespoły roślin) i miejsc lęgowych istotnych dla chronionych gatunków zwierząt jest szkodliwe. Ustalenia zawarte w ekspertyzie stwierdziły występowanie w obszarze potencjalnego oddziaływania inwestycji, siedlisk przyrodniczych takich jak:

• bór sosnowy bagienny (siedlisko priorytetowe 91 DO, Natura 2000)

torfowiska przejściowe i trzęsawiska (siedlisko 7140, Natura 2000)

naturalne jezioro dystroficzne (siedlisko 3160, Natura 2000)

W ocenie organu dane wynikające z ekspertyzy sporządzonej na zlecenie organu są wiarygodne, ponieważ zostały stwierdzone przez specjalistę biologa. W sposób podobny oceniono kwestię występowania na terenie planowanej inwestycji ptaków, a zwłaszcza dymówki (Hirundo rustica). Ekspertyza przyrodnicza nie potwierdziła występowania "jaskółek oknówek", które w ocenie autora raportu gniazdują na terenie gospodarstwa inwestora i miałyby skorzystać na powstaniu dodatkowej powierzchni do gniazdowania. Stwierdzono natomiast, że poza jaskółka dymówką występuje również - bogatka, drozd (śpiewak i droździk - bardzo liczne na przelotach i żerujące na okolicznych polach graniczących z lasem), dymówka, dzwoniec, modraszka, kruk, pliszka siwa, skowronek polny, szpak, trznadel, żuraw (kilka par lęgowych na okolicznych bagnach i żerujących na pobliskich polach).

W ocenie Wójta Gminy przy wydawaniu niniejszej decyzji właściwie zważono proporcje pomiędzy interesem wnioskodawcy, który mógł być zrealizowany poprzez realizację przedsięwzięcia w wariancie alternatywnym (wariant C), a interesem innych osób oraz interesem publicznym.

Ponadto lokalizacja przedsięwzięcia budzi zdecydowany sprzeciw społeczności lokalnej. Podczas prowadzonego postępowania administracyjnego zarówno strony postępowania jak i społeczeństwo podnieśli następujące zarzuty wobec planowanego przedsięwzięcia:

Zwiększenie emisji gazów, szkodliwych dla zdrowia;

Znaczący negatywny wpływ na stan siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000;

Znacząco oddziaływanie na Obszar Natura 2000, gdyż znajduje się w bliskiej odległości Specjalnego Obszaru Siedlisk "Jeziora Kistowskie"

Wieś S. posiada walory turystyczne, krajobrazowe i przyrodnicze, które poprzez wykonanie planowanego przedsięwzięcia stracą na wartości;

Działka, na której planuje się inwestycje połączona jest z jeziorem Trzemieszno Małe oraz z kompleksem leśnym (w którym występują siedliska m.in. czapli siwej oraz żurawia)

Wadliwe przeprowadzenie inwentaryzacji przyrodniczej (zwłaszcza w zakresie występowania jaskółki oknówki), bez powołania się na źródła literaturowe oraz wykonanie jej poza okresem wegetacyjnym.

W ocenie organu I instancji zastosowanie technologii chowu bezściółkowego (na rusztach) czyni zarzut z pkt 1 zasadnym. Natomiast zarzuty z pkt 2 i 3 należy uznać za zasadne z uwagi na stwierdzone możliwie negatywnego odziaływanie inwestycji na potencjalne siedliska, w tym na siedliska o znaczeniu priorytetowym dla Unii Europejskiej. Zwłaszcza w zakresie eutrofizacji wód na przyrodniczo cennych obszarach mokradłowych, znajdujących się w sąsiedztwie gruntów planowanych do nawożenia gnojowicą. W kwestii zarzutów o utratę wartości walorów turystycznych i krajobrazowych wsi uznano je za niezasadne. W trakcie postępowania potwierdzono występowanie siedlisk ptaków w tym żurawia. Stanowisk czapli siwej nie stwierdzono. Organ orzekający w sprawie po weryfikacji ustaleń Raportu i Ekspertyzy, w celu zaopiniowania uwarunkowań środowiskowo-przyrodniczych planowanego przedsięwzięcia ocenił, ze zarzut, o którym mowa w pkt 6 jest zasadny.

Wójt podkreślił, że sprzeciw społeczeństwa wobec planowanej inwestycji nie może stanowić wyłącznej przesłanki odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Jednak podczas oceny całości materiału dowodowego w sprawie za zasadne uznano, by zaproponować inwestorowi wariant alternatywny przedsięwzięcia. Z uwagi na odmowę realizacji przedsięwzięcia w wariancie mu zaproponowanym należało orzec jak w sentencji decyzji.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. S. podnosząc, że "podstawą prawną odmowy wydania decyzji, na jaką powołał się Wójt Gminy , jest art. 81 ust. 1 Uooś. Zgodnie z tym przepisem: "Jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.". Z przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko jednoznacznie wynika, że wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, będzie realizacja inwestycji w wariancie proponowanym przez inwestora, tj. chów świń na rusztach i budowa zbiornika na gnojowicę. Znalazło to odzwierciedlenie zarówno w treści raportu o oddziaływaniu na środowisko, jak i w treści uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia, dokonanego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku. Przywołany w uzasadnieniu decyzji (str. 7) wyrok WSA w Poznaniu IV SA/Po 1027/10 z dnia 30.VI.2011r. (http:/orzeczenia.nsa.gov.pl), w 3 punkcie tez wyroku mówi: 'Wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyraża się w niemożności wydania decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, a także w niedopuszczalności określenia, w drodze decyzji pozytywnej, warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający." Zatem z przytoczonego przez Wójta Gminy wyroku WSA w Poznaniu jednoznacznie wynika, zdaniem odwołującego się, że organ I instancji nie mógłby wydać decyzji pozytywnej w sposób odmienny, niż uzgodnił to Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku (a ten uzgodnił wariant rusztowy z budową zbiornika na gnojowicę). Wobec powyższego, brak było podstaw zarówno merytorycznych jak i prawnych do zastosowania wariantu alternatywnego tj. hodowli świń w systemie ściółkowym, a uzasadnianie odmowy wydania decyzji brakiem zgody na zastosowania wariantu alternatywnego, jest rażącym naruszeniem prawa.

Kolegium rozpoznając sprawę podzieliło stanowisko organu I instancji. W przekonaniu tego organu przekonywująca jest argumentacja o zagrożeniach wynikających z produkcji, a zwłaszcza rozprowadzania (wywożenia i rozlewania) płynnych odchodów - gnojowicy na terenie, do którego przylegają siedliska mokradłowe (obszary wodno-błotne), obejmujące jezioro, lasy bagienne i torfowiska (kompleks na północ od Starej Huty), cenne przyrodniczo ze względów siedliskowych (zespoły roślin) i miejsc lęgowych istotnych dla chronionych gatunków zwierząt (vide: str. 2 "Ekspertyzy" sporządzonej przez biologa J. W.). Wspomniany obszar wodno-błotny posiada cechy siedlisk typowanych do ochrony Natura 2000, a mianowicie bór sosnowy bagienny, który porasta szeroko zabagnione obrzeże jeziora Rokitno (siedlisko priorytetowe 91DO, Natura 2000), torfowiska przejściowe i trzęsawiska - stanowiące terytorium lęgowe żurawi i co najmniej jednego gatunku rośliny ściśle chronionej (bagno zwyczajne) - (siedlisko 7140, Natura 2000), naturalne jezioro dystroficzne - Rokitno (siedlisko 3160, Natura 2000); (str. 4-5 "Ekspertyzy"). Zagrożenia wynikające z produkcji, a zwłaszcza rozprowadzania (wywożenia i rozlewania) gnojowicy, to przede wszystkim skażenie gleby i wód gruntowych nadmiarem związków azotowych, skażenie sanitarne gleby (m. in. pasożyty), a zwłaszcza wzmożona, nieodwracalna eutrofizacja siedlisk wodno-błotnych (zanik torfowiska i zmiana jeziora dystroficznego na eutroficzne.); (str. 2 i 5 "Ekspertyzy").

W przekonaniu Kolegium powyższe ustalenia wyłączają uznanie za właściwy wariant proponowany przez wnioskodawcę (hodowla bezściółkowa), co z kolei przemawiało za tym, aby zaproponować wariant w postaci hodowli ściółkowej. Kolegium nie podzieliło przekonania skarżącego, że "z przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko jednoznacznie wynika, że wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, będzie realizacja inwestycji w wariancie proponowanym przez inwestora, tj. chów świń na rusztach i budowa zbiornika na gnojowicę.". Elementem oceny oddziaływania na środowisko jest bowiem także powołana wyżej "Ekspertyza".

Uznał organ odwoławczy, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art.81 ust. 1 Uooś w związku z czym zasadnie organ I instancji odmówił - wobec braku zgody M. S. na wariant w postaci hodowli ściółkowej - wyrażenia zgody na realizację przedsięwzięcia.

W skardze M. S. zarzucił naruszenie art. 80 ust. 1 Uooś poprzez pominięcie dokonanych uzgodnień i wydanych opinii oraz pominięcie treści raportu o oddziaływaniu na środowisko, a uwzględnienie wyłącznie dowodów, które nie powinny być dopuszczone. Podniósł także naruszenie przepisów art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego oraz brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów skarżącego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że z oceny oddziaływania na środowisko jednoznacznie wynika, iż zasadna jest realizacja przedsięwzięcia w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę. Taki też wariant uzgodnił Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gdańsku. Skarżący przywołał treść przepisu art. 80 ust. 1 Uooś, który stanowi, że jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:

1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;

2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;

3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;

4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

W ocenie skarżącego przywołany przepis ogranicza katalog dowodów jakie mogą być przeprowadzone w sprawie i jakie mogą mieć wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Brak jest możliwości zlecania przez orzekający organ wykonania ekspertyz, jak również czynienia własnych ustaleń. Organy orzekające w sprawie pominęły, zdaniem skarżącego, treść sporządzonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i okoliczność uzgodnienia dokonanego przez RDOŚ. W ocenie skarżącego organy nie mogły optować za innym wariantem niż ten uzgodniony. Zacytował skarżący fragment uzasadnienia do wyroku WSA w Poznaniu z 30 czerwca 2011 r. sygn.. akt IV SA/Po 1027/10, że "wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyraża się w niemożności wydania decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, a także w niedopuszczalności określenia, w drodze decyzji pozytywnej, warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny, niż uczynił to organ uzgadniający."

Nie zgodził się skarżący ze stanowiskiem organów jakoby istniała możliwość ustalenia środowiskowych uwarunkowań w sposób odmienny niż wedle wariantu uzgodnionego przez RDOŚ. W uzasadnieniu decyzji organy nie wywiodły z jakiego powodu odmówiły wiarygodności przedłożonemu raportowi oddziaływania na środowisko, a za wiarygodną uznana została ekspertyza biologa.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje rozstrzygniecie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola ta polega na badaniu zgodności decyzji z przepisami prawa materialnego i prawa procesowego, a badana decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia w tym zakres naruszeń o istotnym wpływie na wynik sprawy.

Przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy z dnia 20 lutego 2013 r., odmawiającej ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie chlewni, tuczarni, silosów na pasze i zbiornika na gnojowicę na działce nr [...] położonej w S.. .

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Wbrew zarzutom skargi organy administracji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego i prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego - ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.). Zadaniem powyższej regulacji jest dokonana przez właściwe organy ocena znaczących oddziaływań inwestycji na środowisko oraz wprowadzenie adekwatnych środków łagodzących i kompensujących.

Według art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia obejmujące w szczególności weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień i zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Stosownie zaś do treści art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Art. 59 ust. 1 ustawy stanowi, że przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Stosownie do treści art. 64 ust. 1 ustawy postanowienia, o których mowa w art. 63 ust. 1 i 2 ustawy, wydaje się po zasięgnięciu opinii: 1) regionalnego dyrektora ochrony środowiska, 2) organu, o którym mowa w art. 78, w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1-3, 10, 11, 13 i 15-17. W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który powinien zawierać informacje wskazane w art. 67 ustawy. Stosownie zaś do treści art. 77 ust. 1 ustawy jeżeli jest przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do wydania tej decyzji: 1) uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska i, w przypadku gdy przedsięwzięcie jest realizowane na obszarze morskim, z dyrektorem urzędu morskiego, 2) zasięga opinii organu, o którym mowa w art. 78, w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1-3 i 10-19 ustawy (w analizowanym przypadku jest to Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny). Uzgodnienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska następuje w drodze postanowienia, które powinno zawierać elementy wymienione w ust. 4 art. 77 ustawy. Stosownie do treści art. 79 ust. 1 ustawy przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1, 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Art. 82 ust. 1 ustawy wskazuje, jakie elementy powinna zawierać decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, wydana po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zgodnie zaś z treścią art. 85 ust. 1 ustawy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia. Wymagania co do treści uzasadnienia takiej decyzji przedstawia natomiast art. 85 ust. 2 ustawy.

W sprawie prawidłowo ustalone zostało, że planowane przedsięwzięcie, stanowi przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko przewidziane w § 3 ust. 1 pkt 90 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowaniach związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. nr 257, poz. 2573 ze zm.) w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz. 1397).

Wójt Gminy postanowieniem z dnia 8 lipca 2010 r., wydanym w trybie art. 63 ust. 1 Uooś, po zasięgnięciu opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia oraz określił, że zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ma być zgodny z art. 66 ust. 1 Uooś. Dodatkowo Wójt wskazał na elementy wymagające szczegółowej analizy, którym w jego przekonaniu były zasady gospodarowania gnojowicą. W rozdziale dotyczącym wariantowania przedsięwzięcia należąło przeanalizować i ewentualnie dokonać wyboru wariantu, który uwzględniałby optymalny z punktu widzenia potrzeb ochrony przyrody i warunków życia ludzi program tego gospodarowania. Podkreślił Wójt, że w opisie środowiska przyrodniczego należy zawrzeć charakterystykę środowiska przyrodniczego oraz ocenę jego walorów w granicach działki inwestora, ale także w promieniu około 0,5 - 07 km od jej granic ze szczególnym uwzględnieniem doliny rzeki Dolina Jadwigi oraz jezior Trzemieszno, Trzemieszno Małe, ze szczególnym uwzględnieniem powiązań przyrodniczych w obrębie korytarza ekologicznego wyznaczonego siecią dolin rzecznych Dolina Jadwigi, Łupawa, Bukowina - z określeniem znaczenia tego korytarza dla bytowania chronionych gatunków zwierząt (zwłaszcza dla ryb) oraz dla występowania siedlisk przyrodniczych Natura 2000, a także charakterystykę środowiska przyrodniczego w obszarze oddziaływania gnojowicy wykorzystywanej rolniczo - w zakresie pozwalającym na wskazanie: terenów o dużych spadkach, obiektów "wrażliwych" (cieki, jeziora, obszary źródliskowe, torfowiska, inne obszary wodno - błotne, obszary bezodpływowe chłonne, in.); przewidywanych kierunków i dróg spływu biogenów; walorów przyrodniczych (np. siedlisk Natura 2000, stanowisk zagrożonych i chronionych gatunków roślin i zwierząt). W przekonaniu Wójta zakres raportu winien także obejmować analizę oddziaływań inwestycji związanych z gospodarowaniem gnojowicą, na środowisko przyrodnicze w rejonie inwestycji - w zasięgu określonym powyżej, na funkcjonowanie i walory przyrodnicze regionalnego korytarza ekologicznego, na jakość wód i walory przyrodnicze w rejonach, które będą nawożone gnojowicą, na istniejące obszary chronione, zwłaszcza na cele i przedmiot ochrony w ostojach Natura 2000, w szczególności w ostojach "Dolina Łupawy", "Jeziora Kistowskie"; oraz na spójność sieci Natura 2000, poprzez wpływ na szlaki migracyjne zwierząt oraz na zdrowie i komfort życia ludzi. W opisie przewidywanych działań mających na celu zapobieganie lub ograniczanie negatywnych oddziaływań inwestycji na środowisko przyrodnicze, obszary i obiekty chronione, uwzględnić należało zwłaszcza działania ograniczające zagrożenia związane z gospodarowaniem gnojowicą. Za niezbędną uznał Wójt również analizę oddziaływania skumulowanego wynikającego z istnienia przedsięwzięcia, wykorzystywania zasobów środowiska oraz emisji do środowiska.

W przedstawionym przez inwestora raporcie zawarte zostały trzy warianty realizacji inwestycji. Wariant A – proponowany przez wnioskodawcę sposób prowadzenia świń w systemie rusztowym, gdzie powstaje wyłącznie gnojowica. Wariant B alternatywny – dotyczący odmiennego usytuowania planowanych do realizacji obiektów (dalej od drogi i istniejących zabudowań). Wariant C zakładał budowę chlewni i tuczarni w lokalizacji proponowanej przez inwestora (blisko zabudowań i drogi), jednakże w alternatywnej technologii – na głębokiej ściółce. W wariancie tym chlewnia i tuczarnia nie posiadałyby metalowych rusztów na wybiegach, na których hodowane są świnie. Wnioski z raportu optują za wariantem A, uznanym za najkorzystniejszy dla środowiska.

W toku postępowania przez RDOŚ w Gdańsku inwestor wezwany został do uzupełnienia raportu o dodatkowe informacje związane z inwentaryzacją przyrodniczą (wskazanie jakie gatunki zwierząt występują na terenie przedsięwzięcia oraz w Dolinie Jadwigi i jeziora Trzemieszno Małe z zaznaczeniem gatunków objętych ochroną w ramach Dyrektywy Siedliskowej i Dyrektywy Ptasiej), wyjaśnienia zapisów raportu oraz dokonania analizy oddziaływań przyrodniczych związanych z gospodarowaniem gnojowicą na środowisko przyrodnicze w rejonie inwestycji, w obrębie korytarza ekologicznego wyznaczonego siecią dolin rzecznych oraz obszarów objętych formami ochrony przyrody z uwzględnieniem odległości oraz przedstawienia mapy wraz z nachyleniem terenu działki nr [...], a także wskazania przewidywanych kierunków i dróg spływu biogenów na działkach przeznaczonych pod stosowanie nawozów naturalnych.

W toku postępowania pojawiło się wiele protestów ze strony mieszkańców, którzy z jednej strony wskazali na uciążliwość planowanego zwiększenia produkcji, a z drugiej strony podnosili potrzebę ochrony środowiska i zwierząt występujących na terenie okalającym działkę inwestora. Celem zweryfikowania ustaleń zawartych w raporcie organ I instancji zlecił wykonanie ekspertyzy powołanemu przez siebie biegłemu biologowi. We wnioskach ekspertyzy pojawiło się stanowisko, że raport został ograniczony do punktowej (miejscowej) oceny stanu środowiska przyrodniczego Niezależnie od wprowadzenia poprawki z powodu stromych zboczy na dz. nr [...] i tym samym wkluczenie negatywnego oddziaływania na dolinę Łupawki przez wylewanie gnojowicy, w odniesieniu do planowanych obiektów gospodarczych na tej działce należało uwzględnić potencjalną groźbę awarii i nasilenie emisji gazu. Natomiast w odniesieniu do obszarów pól uprawnych jako miejsc wylewania gnojowicy, należało uwzględnić wpływ eutrofizacji na cenne siedliska przyrodnicze. Dotyczyło to w szczególności działek ewidencji gruntów nr [...] i [...].

Raport nie uwzględniał potencjalnego oddziaływania na obszar leśno-mokradłowy (wodno - błotny)na północ od S. Siedliska tam występujące mają zaś godne ochrony cechy i walory cennych typów siedlisk przyrodniczych Natura 2000. Zagrożenia wynikają m.in. z pominięcia potencjalnej awaryjności wszelkich zbiorników oraz możliwości nadmiernego nawożenia gnojowicą pól uprawnych. Racjonalne gospodarowanie nawozami naturalnymi, uwzględniające przechowywanie obornika na płycie gnojowej( z ubijaniem i zasypywaniem superfosfatem pylistym w celu związania amoniaku, czyli w ograniczenie strat azotu) i wywożenie na pola w celu przyorania jest dla gleby znacznie bezpieczniejsze i korzystniejsze dla tworzenia próchnicy.

Odpowiadając w tym miejscu na zarzut skargi dotyczący braku kompetencji orzekającego organu do kwestionowania pozytywnej opinii organu współdziałającego (RDOŚ w Gdańsku) wskazać należy, że – wbrew stanowisku skarżącego wyrażonemu w uzasadnieniu skargi – pozytywne uzgodnienia właściwych organów nie są wiążące dla organu określającego środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Z mylnie odczytanego przez skarżącego wyroku WSA w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2011 r. o sygn. akt IV SA/Po 1027/10 (udostępnionego w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: "CBOSA") jednoznacznie wynika, że nawet pozytywne postanowienie RDOŚ uzgadniające realizację danego przedsięwzięcia nie obliguje organu prowadzącego postępowanie w sprawie OOŚ do wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach – w sytuacji, gdy ten ostatni organ, z uzasadnionych przyczyn, nie akceptuje np. któregokolwiek z istotnych ustaleń lub warunków określonych w postanowieniu organu uzgadniającego. Wiążący charakter stanowiska zajętego przez organ uzgadniający wyraża się tylko w niemożności wydania przez organ prowadzący postępowanie w sprawie OOŚ decyzji pozytywnej w przypadku negatywnego stanowiska organu uzgadniającego, a także w niedopuszczalności określenia (w decyzji pozytywnej) warunków realizacji przedsięwzięcia w sposób odmienny niż uczynił to organ uzgadniający.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę powyższy pogląd w pełni podziela. Organ określający środowiskowe uwarunkowania zobligowany jest do wszechstronnej oceny optymalnego wariantu planowanego przedsięwzięcia pod kątem zachowania walorów przyrodniczych i środowiskowych.

Wymóg przeanalizowania w raporcie wariantu alternatywnego realizacji przedsięwzięcia wynika z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a Uooś, przy czym, jak trafnie wskazuje się w doktrynie, jednym z takich wariantów może być wariant polegający na wskazaniu innej lokalizacji przedsięwzięcia (zob. M. Behnke, Analiza wariantowa jako przesłanka wskazania wariantu innego niż proponowany przez inwestora lub odmowy wydania decyzji środowiskowej [w:] Wybrane problemy prawa ochrony środowiska, pod red. B. Rakoczego i M. Pchałka, Warszawa 2010, s. 68). Podobnie jednym z takich wariantów może być odmienny sposób prowadzenia hodowli, w przypadku świń system rusztowy bądź ściółkowy.

Tym niemniej, zgodnie z literalnym brzmieniem przywołanego przepisu, wariant alternatywny musi być "racjonalny". Co więcej, jak wynika z art. 81 ust. 1 Uooś, organ może odmówić wnioskowanej zgody na realizację przedsięwzięcia z powołaniem się na istnienie "innego wariantu realizacyjnego" tylko wówczas, jeżeli w toku postępowania taki wariant ustali i skonkretyzuje oraz wykaże zasadność jego realizacji, a następnie wezwie inwestora do wyrażenia zgody na realizację tego wariantu, zaś inwestor wymaganej zgody nie wyrazi. W niniejszej sprawie organ I instancji taką procedurę wdrożył, stąd w aktualnym stanie sprawy należy dokonać oceny, czy w trakcie postępowania wykazano, że optymalnie lepszy jest chów świń w systemie ściółkowym niż na rusztach, tak jak planuje skarżący, co pozwoli dać odpowiedź czy istniały podstawy do wydania rozstrzygnięcia odmownego zgodnie z treścią art. 81 ust. 1 Uooś.

Z punktu widzenia wnioskodawcy wariant "rusztowy" jest dla niego korzystniejszy, gdyż jest tańszy i mnie pracochłonny. Niemniej jednak to nie interes wnioskodawcy ma decydujące znaczenie przy wyborze wariantu korzystniejszego, decydują tu zgoła inne przesłanki, mianowicie należy dokonać wyboru najkorzystniejszego dla środowiska i jednocześnie w rozpatrywanym przypadku wybrać wariant optymalny dla samej hodowli zwierząt. Oceniając stosowane systemy utrzymania świń, należy stwierdzić, że głęboka ściółka, zarówno dla loch, jak i dla tuczników jest korzystnym rozwiązaniem ze względu na dobrostan zwierząt. Ten system zaspokaja wszystkie potrzeby behawioralne świń, oraz ogranicza lub nawet całkowicie eliminuje schorzenia kończyn tak często obserwowane w systemach bezściołowych. System ściółkowy jest zbliżony do naturalnego sposobu chowu, ponieważ świnia ma zajęcie ryjąc w oborniku. Również słabsze zwierzęta lepiej sobie radzą na ściółce niż na rusztach. Tuczniki i lochy prośne większość czasu spędzają na leżeniu, a dużo chętniej będą wypoczywały na słomie niż na betonowych rusztach.

Z pewnością dyskusja nad wyższością systemu ściółkowego nad rusztami jest ciągle aktualna i prowadzona pośród hodowców i znawców tematu. Dla wielu zdecydowanie lepszy jest system mieszany, czyli ruszty i posadzka, który wymaga zdecydowanie mniej pracy. Inni instalują same ruszty. Najważniejsza jest dla nich lepsza higiena, a co za tym idzie mniej chorób i mniej pracy przy obsłudze zwierząt. Przy systemie ściółkowym jest dużo więcej obowiązków. Trzeba mieć również dobrze wyposażony park maszynowy. Mimo to wciąż dużo gospodarstw pozostaje właśnie przy ściółce, wychodząc z założenia, że najważniejsze są zwierzęta, a one wolą ściółkę. Sąd również przychyla się do stanowiska, że ważny jest komfort zwierząt, zwłaszcza, że świnia postrzegana jest jako zwierzę inteligentne.

Nie mniej jednak z punktu widzenia ochrony środowiska zasadnicze znaczenie ma okoliczność, że w warunkach planowanej inwestycji korzystniejsze dla środowiska jest gospodarowanie obornikiem niż gnojowicą. Ten pierwszy przyczynia się bowiem do poprawy kultury gruntów rolnych, natomiast gnojowica może przedostawać się do wód gruntowych i powodować skażenie. Wylewanie gnojowicy na pola prowadzi bowiem do wzmożonej eutrofizacji przyległych obszarów mokradłowych i leśnych, cennych przyrodniczo ze względów siedliskowych (zespoły roślin) i miejsc lęgowych istotnych dla chronionych gatunków zwierząt. Ma to znaczenie w sytuacji, gdy teren inwestycji znajduje się w bliskiej odległości Specjalnego Obszaru Siedlisk "Jeziora Kistowskie", ponadto działka, na której planuje się inwestycje połączona jest z jeziorem Trzemieszno Małe oraz z kompleksem leśnym (w którym występują siedliska m.in. czapli siwej oraz żurawia)

Wskazać należy, że ustawodawca określił katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia. Wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można odmówić w razie m.in. braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust.1 Uooś).

W niniejszej sprawie istnieją przesłanki wydania decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

Niezasadny jest zarzut skarżącego, że ekspertyza sporządzona na zlecenie organu I instancji nie może być dopuszczona jako dowód w postepowaniu dotyczącym oceny oddziaływania na środowisko. W ramach tego postępowania stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, który w treści przepisu art. 75 § 1 stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Oznacza cytowany przepis, że skorzystanie z ekspertyzy było jak najbardziej uzasadnione.

W związku z powyższym, wobec ustalenia, iż decyzja wydana została z zachowaniem procedury środowiskowej, a jej treść odpowiada przepisom prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę, jako bezzasadną, oddalił.