Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 946/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 11, art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 60 poz 535
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Dominik Mączyński (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 lutego 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. oddala skargę.


UZASADNIENIE

1.1. Naczelnik Urzędu Skarbowego P.-[...], decyzją z dnia 12 stycznia 2017 r., nr [...], orzekł o solidarnej odpowiedzialności X. X. (dalej zwanego również skarżącym) za zaległości podatkowe S(1) sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego.

1.2. Z uzasadnienia decyzji wynika, że S(1) sp. z o.o. złożyła deklaracje VAT-7K za I i II kwartał 2013 r., w których wykazano do wpłaty odpowiednio [...] zł oraz [...] zł. Spółka jedynie w części uregulowała zobowiązanie za I kwartał 2013 r. Powołując się na art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. – dalej w skrócie: "O.p."), wskazano, że instytucja odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki ma zastosowanie w sytuacji, gdy egzekucja z jej majątku okazała się bezskuteczna. W tym kontekście wyjaśniono, że wobec S(1) sp. z o.o. prowadzone było postępowanie egzekucyjne w ramach, którego dokonano szeregu zajęć rachunków bankowych, które okazały się nieskuteczne. Z raportu sporządzonego przez pracownika organu egzekucyjnego w dniu 30 sierpnia 2013 r. wynika, że S(1) sp. z o.o. nie prowadzi działalności pod wskazanym adresem oraz nie posiada żadnego majątku. Z protokołu o stanie majątkowym wskazanej ostatnio spółki z dnia 10 września 2013 r. wynika, że przysługują jej od S(2) sp. z o.o. wierzytelności z tytułu wykonywanych usług. Zajęcia tych wierzytelności okazały się jednak nieskuteczne. W dniu 16 grudnia 2014 r. odbyło się przed Sądem Rejonowym P. [...] w P. posiedzenie o wyjawienie majątku S(1) sp. z o.o. W jego trakcie skarżący oświadczył, że jest prezesem spółki od stycznia 2013 r. oraz nie posiada żadnej wiedzy o jej działalności. Nie przyniosły również rezultatu podjęte przez organ I instancji czynności zmierzające do ustalenia majątku spółki. Naczelnik Urzędu Skarbowego P.-[...] postanowieniem z dnia 18 maja 2015 r. umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność. W oparciu o dokumentację rejestrową S(1) sp. z o.o. ustalono, że skarżący został powołany na stanowisko prezesa jej zarządu na mocy uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 09 stycznia 2013 r. Bezsprzecznie zatem termin płatności zobowiązań podatkowych, z których powstały objęte omawianą decyzją zaległości podatkowe upływał w czasie pełnienia przez skarżącego obowiązków członka zarządu. Skarżący mimo wezwania ze strony organu I instancji nie złożył wyjaśnień w zakresie przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Ustalono również, że nie składano wniosków o ogłoszenie upadłości S(1) sp. z o.o. W terminie otwartym do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego skarżący podniósł, że wykorzystując jego niewiedzę i chorobę alkoholową założono na jego nazwisko firmę. Skarżący wyjaśnił również, że nie posiada żadnej dokumentacji spółki, leczy się psychologicznie i psychiatrycznie oraz otrzymał z Poradni Zdrowia Psychicznego opinię psychologiczną wskazującą na uszkodzenie centralnego układu nerwowego spowodowane wieloletnim nadużywaniem alkoholu.

W ocenie organu I instancji w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu zaistniały przesłanki zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości S(1) sp. z o.o. Świadczą o tym zaległości podatkowe za 2013 r. Mimo to skarżący nie wystąpił z powyższym wnioskiem. Ustalono również, że skarżący w dniu 09 stycznia 2013 r. pełnił funkcję przewodniczącego Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników S(1) sp. z o.o. W toku tego posiedzenia skarżący został powołany w skład zarządu spółki. Wyjaśniono, że pełnienie funkcji członka zarządu jest dobrowolne, przy czym w każdym czasie możliwe jest zrezygnowanie z pełnionej funkcji. Za bez znaczenia uznano leczenie psychiatryczne i psychologiczne skarżącego w obliczu faktu powołania do zarządu. Uszkodzenie centralnego układu nerwowego spowodowane wieloletnim nadużywaniem alkoholu nie stanowi przesłanki do uwolnienia od odpowiedzialności za powstałe zaległości podatkowe. W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-[...] w odniesieniu do skarżącego nie zrealizowała się żadna z przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe S(1) sp. z o.o.

2.1. Skarżący wniósł odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji, domagając się jej zmiany i umorzenia postępowania. Ewentualnie zaś wniesiono o uchylenie decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem uzupełnienia materiału dowodowego.

2.2. Decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Poznań-[...] zarzucono naruszenie:

– art. 116 § 1 pkt 1b O.p. stanowiącego, że odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki kapitałowej może być solidarna jedynie wówczas gdy egzekucja wobec niej okazała się bezskuteczna a członek zarządu nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy. W kontekście tego zarzutu skarżący podniósł, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy, ponieważ po 09 stycznia 2013 r. nie dysponował on żadnymi dokumentami spółki (cała dokumentacja została zabrana przez A. A. który wykorzystał skarżącego do zostania prezesem zarządu, wskazana osoba przygotowała również wszystkie dokumenty na zgromadzenie wspólników w dniu 09 stycznia 2013 r.). Skarżący podkreślił że prezesem był tylko formalnie i to bez żadnej możliwości działania, bez niezbędnej dokumentacji, nie wiedząc nawet gdzie dokumentacja się znajduje. W ocenie skarżącego jego nieporadność i brak wykształcenia wykorzystał A. A., który za całokształt działań dotyczących tej sprawy najprawdopodobniej został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. , [...];

– art. 116 § 1 pkt 1b O.p. – poprzez nieuwzględnienie, że za brakiem winy skarżącego w niezłożeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęciu postępowania układowego przemawiają złożone przeze niego do akt sprawy dokumenty potwierdzające leczenie się psychologiczne i psychiatryczne. Skarżący podniósł, że był osobą uzależnioną od alkoholu i doznał na skutek tego uszkodzenia centralnego układu nerwowego, a osoba taka nie była i nie jest w stanie racjonalnie podejmować decyzji, jakich oczekuje organ podatkowy. Podniesiono również, że w orzecznictwie podkreśla się, że "Wina jest zjawiskiem rozgrywającym się w obszarze decyzyjnym. Sprawia to, że wszelkie zakłócenia występujące w sferze świadomości i woli mogą stanowić podstawę do powołania się na przesłankę określona w art. 116 § 1 pkt 1 b O.p." - zob. wyrok Sadu Najwyższego z dnia 09 października 2014 r., II UK 15/14;

– art. 187 § 1 O.p. – poprzez niezebranie wystarczającego materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym.

3.1. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P., decyzją z dnia 23 czerwca 2017 r., nr [...], [...], utrzymał w mocy wymienioną na wstępie decyzję organu I instancji.

3.2. Organ II instancji wskazał, że w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu spółki w czasie upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w zaległość podatkową oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce. Ciężar wykazania okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z akt sprawy bezspornie wynika, że zaległości podatkowe stanowiące przedmiot postępowania powstały w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu S(1) sp. z o.o. Skarżący został bowiem powołany w skład zarządu spółki w dniu 09 stycznia 2013 r. i pełni zajmowaną funkcję do dnia dzisiejszego. Analiza zebranego materiału dowodowego wykazała również, że egzekucja z majątku skarżącej okazała się bezskuteczna, a postępowanie egzekucyjne umorzono postanowieniem Naczelnik Urzędu Skarbowego P.-[...] z dnia 18 maja 2015 r. Skarżący nie wskazał również mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Nie wykazano wystąpienia innych przesłanek uwalniających od odpowiedzialności za zaległości podatkowe. O braku winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości nie mogą świadczyć okoliczności związane z niepełnieniem formalnie tej funkcji z uwagi na brak wykształcenia oraz zły stan zdrowia spowodowany uzależnieniem od alkoholu. Odpowiedzialność członka zarządu ma charakter formalny. Wystarczy zostać powołanym na stanowisko członka zarządu spółki kapitałowej, by odpowiadać za jej długi. Okoliczności związane z faktycznym wykonywaniem lub nie wykonywaniem obowiązków członka zarządu nie mają znaczenia. Pełnienie funkcji członka zarządu jest bowiem funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powoływanej na to stanowisko. Członek zarządu może też zrezygnować w każdym czasie ze swojej funkcji. Charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, lecz również zwiększony zakres odpowiedzialności. Sama okoliczność choroby nawet na tle neurologicznym, w żaden sposób nie dowodzi braku zdolności (poczytalności) do ważnego składania oświadczenia woli. W oparciu o przedłożoną dokumentację lekarską nie można stwierdzić, aby skarżący był pozbawiony zdolności rozeznania i zdolności przewidywania skutków własnych decyzji i zachowań. Sama choroba psychiczna, niedorozwój umysłowy oraz zaburzenia innego typu, niepoparte prawomocnym orzeczeniem o ubezwłasnowolnieniu, pozostają bez wpływu na zdolność do czynności prawnych i jej zakres. W ocenie organu odwoławczego nie sposób również uwzględnić wyjaśnień skarżącego co do braku możliwości zapoznania się z dokumentacją finansową spółki, która znajdowała się w posiadaniu A. A.. Okoliczności sprawy wskazują, że skarżący dobrowolnie zrzekł się na rzecz A. A. możliwości rzeczywistego działania i reprezentowania spółki, mimo wyrażenia uprzedniej zgody na pełnienie obowiązków członka jej zarządu. Skarżący nie wykazał również, że był zainteresowany bieżącym monitorowaniem sytuacji finansowej spółki, a A. A. odmówił mu do niej dostępu. Świadome i dobrowolne powierzenie faktycznego zarządzania spółką innej osobie nie zwalnia z obowiązków spoczywających na członku zarządu. Biorąc pod uwagę profesjonalny charakter działalności członka zarządu, argumenty braku odpowiednich kwalifikacji, złego stanu zdrowia oraz nieporadności życiowej, nie mogą być uznane za przesłankę uwalniającą od odpowiedzialności. Z uwagi na powyższe za nieuzasadniony uznano wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego o akta sądowe Sądu Rejonowego w K.e w sprawie [...] ([...]). Wyjaśniono również, że w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu wystąpił stan niewypłacalności spółki z uwagi na trwałe zaprzestanie płacenia długów. Oprócz stanowiących przedmiot sprawy zaległości S(1) sp. z o.o. posiada nieuregulowane zobowiązania cywilnoprawne, stanowiące przedmiot postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. oraz Komorników Sądowych przy Sądzie Rejonowym P. [...]. Postępowania prowadzone przez wskazanych komorników zostały umorzone z uwagi na brak majątku podlegającego egzekucji. S(1) sp. z o.o. stała się niewypłacalna już w drugiej połowie 2013 r. i niewypłacalność ta ma charakter trwały. Brak było możliwości dokładnego zbadania kondycji ekonomiczno-finansowej spółki pod kątem przekroczenia przez sumę jej zobowiązań wartości jej majątku. Spółka nie składała sprawozdań finansowych zarówno do właściwego organu podatkowego jak i do KRS. Za bezzasadny uznano zarzut naruszenia art. 187 § 1 O.p., wskazując na zebranie w sprawie materiału dowodowego dotyczącego wszystkich faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

4.1. Ostateczna decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. stanowi przedmiot skargi kierowanej do tutejszego Sądu. W skardze skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem uzupełnienia materiału dowodowego. Ponadto wniesiono o stwierdzenie, że zaskarżona decyzja jak również decyzja organu I instancji nie mogą być wokonane oraz o przyznanie skarżącemu prawa pomocy.

4.2. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

– art. 116 § 1 pkt 1b O.p. stanowiącego, że odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki może być solidarna jedynie wówczas gdy egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna a członek zarządu nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy. W ocenie skarżącego niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy ponieważ po 09 stycznia 2013 r. nie dysponował on żadnymi dokumentami spółki (cała dokumentacja została zabrana przez A. A. który wykorzystał skarżącego do zostania prezesem zarządu, wskazana ostatnio osoba przygotowała również wszystkie dokumenty na zgromadzenie wspólników w dniu 09 stycznia 2013 r.). Skarżący podkreślił, że prezesem był tylko formalnie i to bez żadnej możliwości działania, bez niezbędnej dokumentacji, nie wiedząc gdzie dokumentacja ta się znajduje. Zdaniem skarżącego jego nieporadność i brak wykształcenia wykorzystał A. A., który za całokształt działań dotyczących tej sprawy najprawdopodobniej został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. w sprawie o sygn. akt [...] ;

– art. 116 § 1 pkt 1b O.p. – poprzez nieuwzględnienie, że za brakiem winy skarżącego w niezłożeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęciu postępowania układowego przemawiają złożone przeze niego do akt sprawy dokumenty potwierdzające leczenie psychologiczne i psychiatryczne. Skarżący wyjaśnił, że był osobą uzależnioną od alkoholu i doznał na skutek tego uszkodzenia centralnego układu nerwowego, a osoba taka nie była i nie jest w stanie racjonalnie podejmować decyzji, jakich oczekuje organ podatkowy. Wyjaśniono również, że w orzecznictwie podkreśla się, iż "Wina jest zjawiskiem rozgrywającym się w obszarze decyzyjnym. Sprawia to że wszelkie zakłócenia występujące w sferze świadomości i woli mogą stanowić podstawę do powołania się na przesłankę określona w art. 116 § 1 pkt 1b O.p." - zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 09 października 2014 r., II UK 15/14;

– art. 187 § 1 O.p. – poprzez niezebranie wystarczającego materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym.

5. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

6. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

7.1. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. - Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

7.2. Mając na uwadze powołany przepis, do ustalenia odpowiedzialności członka zarządu konieczne jest nie tylko spełnienie pozytywnych jej przesłanek, czyli wykazanie bezskuteczności egzekucji zaległości podatkowej spółki oraz wykazanie, że zobowiązania powstały w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu, ale także ustalenie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność.

Pozytywne przesłanki obciążenia odpowiedzialnością członka zarządu to:

- nieskuteczna w całości lub w części egzekucja z majątku spółki,

- wykazanie, że zaległości wynikają z zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Negatywne przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu, których zaistnienie wyklucza orzeczenie o ich odpowiedzialności jako osób trzecich, przepisy Ordynacji podatkowej definiują jako:

- wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez ich winy,

- wykazanie przez członka zarządu mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

7.3. Mając powyższe na uwadze, w pierwszej kolejności zbadania wymaga zaistnienie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

7.4. W sprawie poddanej sądowej kontroli poza sporem jest, że skarżący został powołany na stanowisko prezesa jej zarządu S(1) sp. z o.o. na mocy uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 09 stycznia 2013 r. i pełnił zajmowaną funkcję do dnia wydania decyzji o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Z zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że wobec skarżącego orzeczono o odpowiedzialności za zaległości podatkowe S(1) sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Wobec tego została spełniona pierwsza pozytywna przesłanka odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, gdyż organy wykazały, że zaległości spółki wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu przez skarżącego.

7.5. W świetle akt sprawy niesporne jest także spełnienie drugiej pozytywnej przesłanki odpowiedzialności, tj. wykazanie przez organy obu instancji, że egzekucja z majątku spółki okazała się nieskuteczna w całości lub w części.

Odnosząc się do kwestii bezskuteczności egzekucji wobec spółki, wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08 (uchwała dostępna w bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Ponadto stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. W związku z powyższym należy zauważyć, że z akt sprawy wynika, że wobec S(1) sp. z o.o. prowadzone było postępowanie egzekucyjne w ramach, którego dokonano szeregu zajęć rachunków bankowych, które okazały się nieskuteczne. Z raportu sporządzonego przez pracownika organu egzekucyjnego w dniu 30 sierpnia 2013 r. wynika, że S(1) sp. z o.o. nie prowadzi działalności pod wskazanym adresem oraz nie posiada żadnego majątku. Wprawdzie z protokołu o stanie majątkowym spółki z dnia 10 września 2013 r. wynika, że przysługiwały jej od S(2) sp. z o.o. wierzytelności z tytułu wykonywanych usług, jednak zajęcia tych wierzytelności okazały się nieskuteczne. Z akt sprawy wynika także, że w dniu 16 grudnia 2014 r. odbyło się przed Sądem Rejonowym P.-[...] w P. posiedzenie o wyjawienie majątku S(1) sp. z o.o. W jego trakcie skarżący oświadczył, że jest prezesem spółki od stycznia 2013 r. oraz nie posiada żadnej wiedzy o jej działalności. Nie przyniosły również rezultatu podjęte przez organ I instancji czynności zmierzające do ustalenia majątku spółki. W rezultacie, Naczelnik Urzędu Skarbowego Poznań-[...], postanowieniem z dnia 18 maja 2015 r., umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność.

W tej sytuacji, mając na uwadze zarówno brzmienie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej jak i treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08, stwierdzić należy, że trafnie uznano w zaskarżonej decyzji, że spełniona także została druga pozytywna przesłanka orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, tj. egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna.

7.6. W rezultacie, w świetle powyższych wyjaśnień, stwierdzić należy, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo wykazano zaistnienie obu pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Skarżący pełnił funkcję członka zarządu S(1) sp. z o.o. w okresie, w którym upłynął termin płatności zobowiązań, za które ponosi odpowiedzialność na mocy zaskarżonej decyzji oraz egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna.

7.7. W tej sytuacji należy odnieść się do kwestii prawidłowości ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji dotyczących niewykazania przez skarżącego zaistnienia okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność. Przypomnieć należy, że członek zarządu nie ponosi odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, gdy wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) lub gdy wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

7.8. W sprawie poddanej sądowej kontroli niesporne jest, że nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości i nie wszczęto postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). Nie wystąpiła zatem przesłanka wyłączająca odpowiedzialność skarżącego za zaległości podatkowe S(1) sp. z o.o.

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prawidłowe jest natomiast twierdzenie organów, ze zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości S(1) sp. z o.o. Dokonując oceny okoliczności uzasadniających ogłoszenie upadłości, zasadnie organy obu instancji odwołały się do przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r. nr 60, poz. 535 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym w czasie sprawowania przez skarżącego funkcji członka zarządu w spółce). Zgodnie z art. 11 tej ustawy dłużnik jest niewypłacalny jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, bądź w przypadku osoby prawnej, zobowiązania przekroczą wartość jej majątku, nawet wówczas gdy zobowiązania te wykonuje. Zatem w przypadku wystąpienia jednej z powyższych okoliczności reprezentant osoby prawnej, w myśl przepisów art. 21 ust. 1 tej ustawy, był zobowiązany do zgłoszenia takiego wniosku w terminie dwóch tygodni, od dnia, w którym zaprzestano płacenia długów lub majątek nie wystarczył na zaspokojenie długów. W przypadku wystąpienia pierwszej przesłanki niewypłacalności (zaprzestania płacenia długów) istotne dla stwierdzenia istnienia (bądź nieistnienia) okoliczności uwalniającej członka zarządu od solidarnej odpowiedzialności za długi spółki jest wykazanie stanu trwałego zaprzestania płacenia długów. Przy czym dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny nieistotne jest, czy nie wykonuje on wszystkich, czy tylko niektórych zobowiązań pieniężnych. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości również oznacza niewypłacalność dłużnika. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia jest też przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków finansowych, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn.

W świetle powyższych wyjaśnień, trafna jest konkluzja organu odwoławczego, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu występował stan niewypłacalności spółki. Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że stan niewypłacalności S(1) sp. z o.o. istniał już w 2013 r. Z akt sprawy wynika, że oprócz stanowiących przedmiot sprawy zaległości, S(1) sp. z o.o. posiadała także nieuregulowane zobowiązania cywilnoprawne, stanowiące przedmiot postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. oraz Komorników Sądowych przy Sądzie Rejonowym P. [...]. Postępowania egzekucyjne w tym zakresie zostały umorzone z uwagi na brak majątku podlegającego egzekucji. Ponadto trafnie zwrócił uwagę organ w zaskarżonej decyzji, że ze względu na nieskładanie sprawozdań finansowych zarówno do właściwego organu podatkowego jak i do KRS, brak było możliwości dokładnego zbadania kondycji ekonomiczno-finansowej spółki pod kątem przekroczenia przez sumę jej zobowiązań wartości jej majątku.

7.9. Prawidłowo ustalono także w zaskarżonej decyzji, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie nastąpiło bez winy skarżącego. O braku winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości nie mogą świadczyć okoliczności związane z faktycznym niepełnieniem tej funkcji przez skarżącego z uwagi na brak wykształcenia oraz zły stan zdrowia spowodowany uzależnieniem od alkoholu. W świetle przepisów Ordynacji podatkowej okoliczności związane z faktycznym wykonywaniem lub niewykonywaniem obowiązków członka zarządu nie mają znaczenia. Pełnienie funkcji członka zarządu jest bowiem dobrowolne i wymaga zgody osoby powoływanej na to stanowisko. Członek zarządu może zrezygnować ze swojej funkcji w każdym czasie. Charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających, lecz również zwiększony zakres odpowiedzialności. Sama okoliczność choroby nawet na tle neurologicznym, w żaden sposób nie dowodzi braku zdolności (poczytalności) do ważnego składania oświadczenia woli. Trafnie wskazał organ w zaskarżonej decyzji, że w oparciu o przedłożoną w toku postępowania dokumentację lekarską nie można stwierdzić, aby skarżący był pozbawiony zdolności rozeznania i zdolności przewidywania skutków własnych decyzji i zachowań. Sama choroba psychiczna, niedorozwój umysłowy oraz zaburzenia innego typu, niepoparte prawomocnym orzeczeniem o ubezwłasnowolnieniu, pozostają bez wpływu na zdolność do czynności prawnych i jej zakres.

Okoliczności wyłączającej winę skarżącego nie stanowi także brak możliwości zapoznania się z dokumentacją finansową spółki, która znajdowała się w posiadaniu A. A.. Jak słusznie wskazał organ podatkowy, skarżący dobrowolnie zrzekł się na rzecz A. A. możliwości rzeczywistego działania i reprezentowania spółki, mimo wyrażenia uprzedniej zgody na pełnienie obowiązków członka jej zarządu. Skarżący nie wykazał również, że był zainteresowany bieżącym monitorowaniem sytuacji finansowej spółki, a A. A. odmówił mu do niej dostępu. Świadome i dobrowolne powierzenie faktycznego zarządzania spółką innej osobie nie zwalnia z obowiązków spoczywających na członku zarządu.

W świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że brak winy członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, należy rozumieć, jako okoliczność o charakterze obiektywnym, która uniemożliwiła członkowi zarządu wykonywanie działań. Nie każda zatem choroba stanowić będzie o braku winy, ale tylko taka, w wyniku której członek zarządu pozbawiony był możliwości podejmowania decyzji, w tym decyzji o zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. W rezultacie zgodzić się należy z organem odwoławczym, że mimo bezspornej choroby skarżącego, okoliczność ta nie stanowi o braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.

7.10. W sprawie poddanej sądowej kontroli bezsporne jest także to, że skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W świetle przepisów Ordynacji podatkowej, członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, jeżeli wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Organ podatkowy nie ma zatem obowiązku poszukiwania tego majątku, jeżeli ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że egzekucja wobec spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna.

8.1. Mając na uwadze przedstawione wyjaśnienia, stwierdzić należy, że nie zasługują na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej. Podnoszona w skardze okoliczność, że skarżący był członkiem zarządu tylko formalnie i to bez żadnej możliwości działania, bez niezbędnej dokumentacji, nie wiedząc gdzie dokumentacja ta się znajduje nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność skarżącego jako członka zarządu za zaległości spółki. Podobnie nie wyłącza odpowiedzialności podatkowej fakt, że skarżący nie miał właściwego wykształcenia oraz że był poddany leczeniu psychologicznemu i psychiatrycznemu.

8.2. Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut dotyczący naruszenia art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niezebranie wystarczającego materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym. Zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu, w sprawie poddanej sądowej kontroli, organ zebrał materiał dowodowy, pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia. Zgromadzone w sprawie dowody pozwoliły na wykazanie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki i ustalono, że nie wystąpiły okoliczności wyłączające odpowiedzialność członka zarządu.

9. Konkludując powyższe rozważania, należy stwierdzić, że w sprawie poddanej sądowej kontroli decyzje organów podatkowych obu instancji stanowią wynik trafnego zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej. Organy wydające zaskarżone rozstrzygnięcia nie naruszyły przepisów materialnego i procesowego prawa podatkowego. Wobec powyższego nie zachodzą przesłanki uzasadniające konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), jak w sentencji wyroku.