Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1189/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 39
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 3,  art. 5,  art. 7
journal: Dz.U. 2005 nr 267 poz 2259
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2008 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] nr [...], 2) przyznaje adwokatowi P. R. kwotę [...] ([...]) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 3 pkt 1, art. 5 ust. 1 oraz art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ( Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ) art. 106 ust. 5 i art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego przyznał M. R. zasiłek celowy na [...] r. w wysokości [...] zł w każdym miesiącu. W uzasadnieniu tej decyzji przywołał treść zastosowanych przepisów oraz stwierdził, że strona spełnia wymogi do otrzymania tej formy pomocy, jednocześnie zaznaczył, iż stan faktyczny w sprawie uzasadnia zastosowanie przywołanych powyżej przepisów oraz podjęcie orzeczenia jak w sentencji.

Odwołanie od tej decyzji wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. M. R. W odwołaniu tym podniósł, że przyznane świadczenie nie jest pomocą zaspokajającą jego potrzeby, lecz stanowi formę upokorzenia go. Nadto zaznaczył, że z uwagi na [...] pobiera [...], jednakże z uwagi na [...] otrzymuje jedynie [...] jego wysokości, z tego też powodu wysokość przyznanej pomocy jest niezadowalająca i nie zaspokajająca jego niezbędnych potrzeb.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołało treść przepisów ustawy o pomocy społecznej jak również ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" dotyczące określenia warunków, jakie należy spełnić, aby uzyskać świadczenie z wymienionych powyżej ustaw. W dalszej części organ odwoławczy stwierdził, że w następstwie przeprowadzonego rozeznania wysokość przyznanego świadczenia wynika z ograniczonych środków finansowych jakimi dysponuje gmina, gdyż przy dochodzie odpowiadającym kryterium dochodowemu uprawniającym do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, osoba samotnie gospodarująca może otrzymać pomoc w wysokości [...] zł miesięcznie. Z tego też powodu organ ten nie znajduje podstaw do uwzględnienia wniesionego odwołania. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do zasad obliczania wysokości dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej i stwierdził, że w przypadku M. R. ma on [...] i z tego powodu nie mogą być one odliczane od jej dochodu.

Z powyższą decyzją nie zgodził się M. R. i pismem z dnia [...] r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zaznaczył, że z uwagi na [...] obecnie nie jest w stanie jej uzasadnić. Skarżący uczynił to dopiero w piśmie z dnia [...] r. W piśmie tym, odniósł się także do odpowiedzi na skargę organu administracji. Skarżący zakwestionował przyjęte przez organy administracji zasady obliczania dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej i wskazał, że od jego dochodu winny zostać odliczone [...]. Jak również do dochodu nie powinien być doliczany dochód z [...], ponieważ takie postępowanie organów administracji stanowi naruszenie przepisów art. 322 w związku z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, zaznaczył również, że w następstwie wliczenia do jego dochodu [...] oraz [...] przyznawana pomoc jest udzielana w wysokości upokarzającej wynoszącej [...] zł.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, jaką zamieściło w uzasadnieniu swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności przyjdzie zwrócić uwagę na stan faktyczny i prawny występujący w rozpatrywanej sprawie, otóż skarżący wnioskiem z dnia [...] r. zwrócił się do organu pierwszej instancji o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności. W następstwie wskazanego wniosku organ ten przeprowadził prawem przewidziany wywiad środowiskowy, a następnie podjął decyzję mocą, której przyznał mu taki zasiłek w wysokości [...] zł z realizacją w [...] r. Wskazaną pomoc oparł o postanowienia ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ( Dz. U. Nr 267, poz. 2259). Stosownie do postanowień art. 3 tej ustawy w ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności : zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania: dzieciom do 7 roku życia; uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej oraz osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym – w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Po myśli art. 5 ust. 1 przywołanej ustawy pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza [...] kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Według art. 7 powoływanej ustawy do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Przedstawione unormowania ustawowe znajdują rozwinięcie w postanowieniach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" ( Dz. U. Nr 25, poz. 186 ze zm.). Stosownie do postanowień § 6 tego rozporządzenia pomoc w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, w tym dla dzieci i młodzieży w placówkach, a także pomoc w formie świadczenia rzeczowego, jest przyznawana w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną. Zgodnie natomiast z treścią art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja administracyjna winna zawierać uzasadnienie, a po myśli § 3 tego przepisu uzasadnienie faktyczne winno zawierać wskazanie którym dowodom organ administracji przyznał moc dowodową, a którym takiej mocy odmówił, a uzasadnienie prawne wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.

Z przywołanych unormowań prawnych wynika w sposób nie budzący żadnej wątpliwości, że organy pomocy społecznej realizując postanowienia Programu zobowiązane są w pierwszej kolejności do zapewnienia świadczenia w formie posiłku, natomiast zastosowanie formy pieniężnej lub rzeczowej możliwe jest dopiero wówczas, gdy forma posiłku nie jest możliwa do realizacji. Oznacza to, że organ administracji publicznej podejmujący rozstrzygnięcie w sprawie zobowiązany jest w uzasadnieniu podejmowanego rozstrzygnięcia do wykazania, że nie ma możliwości przyznania świadczenia w formie posiłku. Kolejną kwestią, która wymaga ustosunkowania się, to ustalenie, kiedy organ administracji przyznaje zasiłek celowy w oparciu o postanowienia ustawy o pomocy społecznej, a w jakich sytuacjach świadczenie w ramach wskazanego powyżej Programu.

Z uzasadnienia obu kwestionowanych decyzji nie wynika, jakimi motywami kierowały się organy administracji przyznając skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego, przyznawanego w oparciu o postanowienia powyżej wskazanego programu. Nadto brak jest podania przyczyn przyznania formy pieniężnej, a nie w formie posiłku. Jak bowiem wynika z akt sprawy skarżący [...]. W tej sytuacji jako naturalne winno być przyznanie skarżącemu zasiłku celowego w oparciu o unormowania ustawy o pomocy społecznej, a nie przyznawania analogicznego świadczenia w oparciu o unormowania ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r., która bardziej jest nastawiona na zapewnienie przyznania świadczenia osobom nie spełniającym kryterium dochodowego do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Ponadto należy zauważyć, że organy administracji obu instancji nie podały przyczyn przyznania zasiłku celowego w wysokości [...] zł. Samo wskazanie na ograniczone środki finansowe nie jest wystarczające, ponieważ niezbędne są bliższe informacje pozwalające uznać, że faktycznie organ administracji nie dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi, aby przyznać świadczenie w wyższej wysokości. Zatem uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie odpowiada wymogom wynikającym z przywołanego powyżej przepisu prawa. Dostrzeżone uchybienia posiadają wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, a tym samym wyczerpują przesłankę uwzględnienia skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W rozpatrywanej sprawie organy administracji obu instancji dopuściły się takich uchybień, które uzasadniają uwzględnienie wniesionej skargi, jednakże nie są to te uchybienia, które wyeksponował skarżący.

Zarzuty skarżącego sformułowane w piśmie z dnia [...] r. nie mogą zostać uwzględnione, ponieważ nie znajdują one umocowania normatywnego. W pierwszej kolejności przyjdzie odnieść się do wysokości dochodu ustalonego przez organy administracji. Otóż organy te dochód ten ustaliły w sposób prawidłowy i nie dopuściły się w tym zakresie żadnych uchybień przepisom prawa. Wbrew twierdzeniom skarżącego, a zgodnie z treścią art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną m.in. o [...]. Warto w tym miejscu zauważyć, że dochód ten winien być ustalany w identyczny sposób dla wszystkich świadczeń przyznawanych w ramach pomocy społecznej. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że skarżący [...], a zatem organy administracji uznały, że skarżący nie dysponuje żadnym dochodem i dla celów pomocy społecznej to ustalenie posiada kluczowe znaczenie. Oznacza to także, że od [...], albowiem są one płacone nie z własnego dochodu, lecz z przyznanego świadczenia z pomocy społecznej. Dodatkowo przyjdzie zauważyć, że skarżący zarzuca organom administracji wadliwości polegające na doliczeniu do dochodu [...]. Pomijając fakt, że skarżący takiego dodatku nie posiada, a zatem nie może on być doliczany do dochodu ustalanego przy ubieganiu się o świadczenie z pomocy społecznej, to podnoszony zarzut nie jest trafny, albowiem [...] jest źródłem dochodu osoby czy rodziny i stosownie do postanowień art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej winien zostać uwzględniony przy jego ustalaniu.

Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, na etap postępowania wyjaśniającego. Organ ten winien z udziałem strony ustalić zakres jego żądania, a następnie biorąc pod uwagę ustalenia zamieszczone w niniejszym wyroku podjąć stosowne rozstrzygnięcie.

Sąd stosownie do postanowień § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) przyznał adwokatowi ustanowionemu z urzędu koszty nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości [...] % stawki minimalnej.

Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji przyznano skarżącemu zasiłek celowy Sąd nie orzekał o jego wykonalności, ponieważ wiązałoby się to z niezbędnością zaprzestania wypłaty przyznanego już świadczenia.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżone postanowienie.

su.