Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt SA/Gd 993/87
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1988-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Gospodarka gruntami
Powołane przepisy: article: art. 47 ust. 1
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz. 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Teza: Opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntu państwowego, chociaż jest wymierzana decyzją administracyjną /art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz.U. nr 22 poz. 99/, jest świadczeniem okresowym w rozumieniu art. 118 zdanie drugie Kc i ulega przedawnieniu po upływie trzech lat od dnia, w którym stała się wymagalna /art. 120 par. 1 Kc/.

TEZY

Opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntu państwowego, chociaż jest wymierzana decyzją administracyjną /art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz.U. nr 22 poz. 99/, jest świadczeniem okresowym w rozumieniu art. 118 zdanie drugie Kc i ulega przedawnieniu po upływie trzech lat od dnia, w którym stała się wymagalna /art. 120 par. 1 Kc/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Parafii Rzymskokatolickiej w G. na decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 14 maja 1987 r. w przedmiocie ustalenia opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu państwowego.


UZASADNIENIE

Decyzją nr G-VI/8226/512/87 z dnia 14 maja 1987 r. Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku utrzymał w mocy decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w G. z dnia 3 kwietnia 1987 r., nakładającą na Parafię Rzymskokatolicką w G. obowiązek uiszczania opłaty rocznej w wysokości 118.566 zł za użytkowanie wieczyste gruntu państwowego o powierzchni 1882 m2, położonego w G. przy ul. M., poczynając od dnia 1 stycznia 1986 r. Wymieniony grunt został oddany w użytkowanie wieczyste Parafii na podstawie umowy z dnia 23 stycznia 1985 r., sporządzonej w Państwowym Biurze Notarialnym w G. Jako podstawę prawną decyzji wskazano par. 2 i 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie zasad i trybu ustalania opłat z tytułu użytkowania wieczystego, zarządu i użytkowania gruntów /Dz.U. nr 47 poz. 241/ oraz par. 1 i 3 pkt 3 lit. "a" uchwały nr II/63/85 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania cen gruntów nie zabudowanych i znajdujących się pod zabudową na terenie województwa gdańskiego /Dz.Urz. Woj. Gdańskiego nr 20 poz. 249/. Należność tę wyliczono, przyjmując stawkę za 1 m2 w wysokości 4.200 zł.

W skardze na powyższe decyzje do Naczelnego Sądu Administracyjnego proboszcz Parafii domagał się ich uchylenia, zarzucając, że wydano je z naruszeniem art. 118 Kc, ponieważ roszczenie o zapłacenie opłaty rocznej uległo przedawnieniu i mogło być dochodzone jedynie do dnia 31 grudnia 1986 r. Ponadto w skardze podniesiono, że wyliczona opłata roczna jest niewspółmiernie wysoka w stosunku do obowiązującej w okresie do dnia 31 lipca 1985 r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W związku z zawartym w skardze zarzutem przedawnienia należności z tytułu opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie przez skarżącą Parafię gruntu państwowego za 1986 r. ustosunkowania się wymaga przede wszystkim kwestia charakteru prawnego tej opłaty, to znaczy, czy ma ona charakter należności cywilnoprawnej, czy też administracyjnoprawnej.

Stosownie do art. 19 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 22 poz. 99/, do gruntów państwowych oddawanych w użytkowanie wieczyste stosuje się przepisy tytułu II księgi drugiej kodeksu cywilnego, to jest przepisy dotyczące użytkowania wieczystego. Obowiązek uiszczenia przez użytkownika wieczystego opłat rocznych za korzystanie z gruntu państwowego wynika z art. 238 Kc. Opłaty te są więc związane z użytkowaniem wieczystym jako instytucją prawa cywilnego /art. 232 Kc/, stanowią część składową umowy, na podstawie której zostaje ustanowione wspomniane prawo, oraz wiążą się z ceną gruntu będącego przedmiotem tego prawa i spełniają funkcję wynagrodzenia za korzystanie z gruntu państwowego.

Te okoliczności nadają wymienionym opłatom charakter cywilnoprawny. Nie zmienia tego fakt, że ustalenie ich wysokości, zastosowanie ulg i oznaczenie terminu płatności następuje w trybie postępowania administracyjnego, a także to, że można ich dochodzić na drodze egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych. Administracyjny tryb postępowania przewidziany jest także do ustalania i dochodzenia innych należności mających charakter cywilnoprawny, na co zwrócono uwagę w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 grudnia 1982 r. III AZP 8/82 /OSNCP 1984 nr 2-3 poz. 19/, w szczególności w końcowej części jej uzasadnienia.

W wypadku nadania opłatom rocznym z tytułu użytkowania wieczystego gruntu państwowego charakteru administracyjnoprawnego należałoby przyjąć, że ma do nich zastosowanie par. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 1987 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre inne rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych /Dz.U. nr 23 poz. 131/, to znaczy że stanowią one opłaty administracyjne w znaczeniu tego przepisu. Nie można jednak przyjąć, aby pod pojęciem wymienionej w tym przepisie opłaty administracyjnej, pobieranej przez organy administracji państwowej na podstawie odrębnych przepisów, można było rozumieć opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego gruntu państwowego, a więc wynikającą ze stosunku cywilnoprawnego.

W konkluzji zatem należy uznać, że opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntu państwowego ma charakter należności cywilnoprawnej, mimo że jest ustalana decyzją administracyjną.

Świadczenie polegające na obowiązku uiszczania corocznych opłat za użytkowanie wieczyste gruntu jest świadczeniem okresowym w znaczeniu art. 118 in fine Kc. Oznacza to, że stosownie do tego przepisu, ulega ono przedawnieniu po upływie trzech lat od dnia, w którym stało się wymagalne /art. 120 par. 1 Kc/.

Powołanie się zatem w skardze na roczny termin przedawnienia, przewidziany w art. 118 in principio Kc, jest chybione. Roczny termin przedawnienia bowiem ma zastosowanie do roszczeń wynikających ze stosunków prawnych pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej, które podlegają państwowemu arbitrażowi gospodarczemu w związku z prowadzoną przez nie działalnością gospodarczą. Skarżąca Parafia nie jest ani jednostką gospodarki uspołecznionej, ani podmiotem arbitrażowym, nie może więc powoływać się na roczny termin przedawnienia.

Z przedstawionych względów zarzut podniesiony w skardze nie mógł być uwzględniony.

Wysokość opłaty rocznej ustalona zaskarżonymi decyzjami została obliczona z zastosowaniem zasad i stawek przewidzianych w wymienionym na wstępie rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. i w uchwale Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 20 grudnia 1985 r. Obliczenie to nie wykazuje wadliwości i zostało zresztą dokonane przy zastosowaniu minimalnego wskaźnika 1,5 procent ceny gruntu, przewidzianego w par. 9 ust. 1 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów.

Zauważyć przy tym należy, że omawiana ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wprowadziła powszechny obowiązek odpłatności za korzystanie z gruntów państwowych. Jedyny pod tym względem wyjątek, dotyczący gruntów państwowych wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy, nie ma zastosowania do skarżącej Parafii.

Uznając w świetle powyższego, że zaskarżone decyzje nie wykazują niezgodności z obowiązującym prawem, Sąd oddalił skierowaną przeciwko nim skargę na mocy art. 207 par. 5 Kpa.