Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2057/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 33 pkt 3, art. 7, art. 67 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Marek Krawczak (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego L., będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej D. K. (dalej "Skarżąca" lub "Strona") na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia 22 grudnia 2005 r., nr [...]. Na skutek zmiany wysokości zobowiązania podatkowego, decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] października 2009 r., w dniu 23 lutego 2010 r. wierzyciel dokonał aktualizacji tytułu wykonawczego.

W celu wyegzekwowania należności objętych zaktualizowanym tytułem wykonawczym organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 27 kwietnia 2010 r., dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanej u dłużnika zajętej wierzytelności. Powyższe zawiadomienie doręczono Stronie wraz z odpisem zaktualizowanego tytułu wykonawczego w dniu 4 maja 2010 r.

Pismem z dnia 6 maja 2010 r. Skarżąca wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej w L. skargę na czynność egzekucyjną Naczelnika Urzędu Skarbowego L., polegającą na zajęciu wyżej opisanego prawa majątkowego. Strona wniosła o uchylenie czynności egzekucyjnej dokonanej przez organ egzekucyjny, na podstawie zawiadomienia nr US VII-721/544/JZ/20101 oraz zażądała zwrotu na jej rzecz zasądzonych kosztów sądowych. W uzasadnieniu Skarżąca zarzuciła niedopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na nieistnienie wierzytelności, którą zajął organ egzekucyjny. Wskazała przy tym, iż wierzytelność ta była przedmiotem cesji na rzecz jej pełnomocnika, którą zawarto na podstawie porozumienia z dnia 1 marca 2010 r.

W odpowiedzi na powyższe Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z dnia [...] września 2010 r., w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.) - dalej "u.p.e.a.", oddalił skargę. Wskazał, że organ egzekucyjny nie naruszył przepisów prawa określonych w art. 72-85 u.p.e.a. Uznał, że nie popełniono również uchybień formalnych dotyczących zastosowania prawidłowego zawiadomienia o zajęciu.

Strona nie godząc się z podjętym rozstrzygnięciem pismem z dnia 4 października 2010 r. wniosła do Ministra Finansów zażalenie. Skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia podtrzymała argumenty zawarte w skardze z dnia 6 maja 2010 r., akcentując nieistnienie wierzytelności.

Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Stwierdził, że organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych zgodnie z przepisami u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego L., działając jako organ egzekucyjny, podjął czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności Skarżącej i jednocześnie powiadomił ją o dokonaniu powyższego zajęcia (stosowne powiadomienie zostało skutecznie doręczone zobowiązanej w dniu 4 maja 2010 r.), czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 89 § 3 u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego L. egzekwując własne wierzytelności dokonał zajęcia wierzytelności, która przysługiwała Stronie względem niego. Stąd też z dniem wystawienia i podpisania zawiadomienia o zajęciu jednocześnie nastąpiło doręczenie owego zajęcia do dłużnika zajętej wierzytelności. Zatem przesłanki zawarte w art. 89 § 1 u.p.e.a. również zostały spełnione. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia 4 maja 2010 r., nr US VII-721/544/JZ/20101 zostało wystawione według określonego wzoru znajdującego się w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541, z późn. zm.). Wystawione zawiadomienie było podstawą zastosowania środka egzekucyjnego zajęcia wierzytelności pieniężnej, który to środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 67 § 1 u.p.e.a. Zawiadomienie zawierało również wszystkie niezbędne elementy o których traktuje art. 67 § 2 u.p.e.a.

Minister Finansów ustosunkowując się do podniesionej przez Skarżąca kwestii bezprawnego działania organu egzekucyjnego, który w jednej kopercie doręczył zobowiązanej zawiadomienie o uchyleniu zajęcia oraz nowe zawiadomienie z dnia 27 kwietnia 2010 r. o zajęciu wierzytelności stwierdził, że działanie takie mieści się w ramach przepisów prawa. Nie sposób działaniu takiemu zarzucić bezprawności, bo żaden przepis u.p.e.a. ani kodeksu postępowania administracyjnego nie nakazuje doręczać każdego dokumentu oddzielną przesyłką. Ekonomika postępowania egzekucyjnego i ochrona interesów wierzyciela daje zaś podstawy do uznania takiego działania za prawidłowe.

Minister Finansów w odpowiedzi na podniesioną przez Stronę kwestię zmiany wierzyciela zajętej przez organ egzekucyjny wierzytelności wskazał, że jeżeli wierzytelność nie należała do zobowiązanej a osoby trzeciej, to nie Skarżąca a osoba ta powinna była wystąpić do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wyłączenie wierzytelności spod egzekucji w myśl art. 38 u.p.e.a. Również kwestia wskazania nieprawidłowej podstawy prawnej w zaktualizowanym tytule wykonawczym nie może być przedmiotem badania w skardze na czynność egzekucyjną. Problematyka ta bowiem regulowana jest w art. 59 pkt 3 u.p.e.a. - wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i w tym trybie może być rozpatrywana.

Minister Finansów ustosunkował się do twierdzeń Skarżącej, że organ nadzoru oddalił skargę mimo, iż wcześniej uznał ją za zasadną. Wyjaśnił, że postanowienie nr [...], z którego Strona próbuje wywieść przedstawione przez nią wnioski, dotyczyło innego zajęcia egzekucyjnego i pozostaje bez wpływu na ważność czynności egzekucyjnej ocenianej w przedmiotowym postępowaniu.

Strona wniosła skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2011 r.

W uzasadnieniu skargi Strona opisała powstanie wierzytelności względem Dyrektora Izby Skarbowej w L. oraz wyraziła swoje niezadowolenie z pism kierowanych przez ten organ do podległego mu organu egzekucyjnego. Zakwestionowała również sposób doręczenia tytułu wykonawczego z dnia 22 grudnia 2005 r. oraz zajęcie zabezpieczające ruchomości z 2005 r. dotyczące samochodu marki Fiat. Skarżąca nie zgadza się również z niektórymi elementami uzasadnienia skarżonego postanowienia zawarte na str. 3 i 4. Kwestionuje stanowisko zgodnie z którym, w sytuacji gdy organ egzekucyjny zajmuje wierzytelności "u siebie" przyjąć należy, że zajęcie to zostało dokonane w zasadzie z dniem wystawienia stosownego zawiadomienia. Skarżąca argumentuje przy tym, że każde pismo wchodzi w życie z dniem jego doręczenia stronie, gdyż dopiero wtedy powstają wzajemne prawa i obowiązki, których strona jest świadoma. Ponadto uważa za bezprawne działanie organu egzekucyjnego dotyczące doręczenia korespondencji zawierającej uchylenie zajęcia egzekucyjnego i nowe zajęcie egzekucyjne. Na zakończenie podkreśla nieskuteczność tytułu wykonawczego z 22 grudnia 2005 r., który doręczono po terminie przedawnienia.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

W dniu 16 kwietnia 2012 r. wpłynęło uzupełnienie skargi. Skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrot zajętej wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Podniosła kwestię przewlekłości w postępowaniu organów rozpatrujących zarzuty na skarżone przez nią działania organów egzekucyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. wymienia przesłanki uwzględnienie przez sąd skargi na decyzję lub postanowienie. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto należy podkreślić, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art.134 § 1 p.p.s.a.

Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej, zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego. Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zatem zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/08, niepubl.). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08, niepubl.; z 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07, niepubl.; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07, niepubl.). Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. W tym miejscu należy wskazać, że istotę i cel skargi na czynności egzekucyjne trafnie oddaje wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2007 r. (sygn. akt III SA/Wa 1433/07, LEX nr 495934), w którym stwierdzono: "Skarga na czynność egzekucyjną jest instytucją postępowania egzekucyjnego, celem którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają więc działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny" (por. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1580/07, dotyczący skargi na inne określenie odsetek w zawiadomieniu o zajęciu rachunku niż w tytule wykonawczym oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 33/08, LEX nr 485741, odnoszący się do błędnego zawiadomienia o zajęciu prawa).

Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego - w stosunku do wskazanych wyżej - środka zaskarżenia, a jej - opisany wyżej - ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

W związku z tym zamierzonego przez Skarżącą skutku nie może odnieść przedstawiona w zażaleniu z 4 października 2010 r. kwestia zmiany wierzyciela zajętej przez organ egzekucyjny wierzytelności. Zasadnie Minister Finansów wskazuje, że jeżeli wierzytelność nie należała do zobowiązanej a osoby trzeciej, to nie zobowiązana a ta osoba powinna była wystąpić do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wyłączenie wierzytelności spod egzekucji w myśl art. 38 u.p.e.a.

Sąd wskazuje również, że podniesiona w zażaleniu kwestia wskazania nieprawidłowej kwoty w zaktualizowanym tytule wykonawczym nie może być przedmiotem badania w skardze na czynność egzekucyjną. Problematyka ta bowiem regulowana jest w art. 33 pkt 3 u.p.e.a. i w tym trybie może być rozpatrywana.

Odnosząc się do zarzutów Skarżącej zawartych w skardze oraz w piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi z dnia 6 kwietnia 2012 r., dotyczących nieprawidłowości w działaniach organów podatkowych oraz organów egzekucyjnych w innych prowadzonych w stosunku do Skarżącej postępowaniach oraz wielokrotnego informowania Skarżącej o nowym terminie załatwienia spraw rozpatrywanych przez organy administracji Sąd zauważa, iż w rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Ministra Finansów z [...] maja 2011 r. Postanowienie to utrzymuje w mocy, wydane na podstawie art. 54 u.p.e.a. postanowienie organu nadzoru - Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] września 2010 r., oddalające skargę Skarżącej na czynności egzekucyjne wniesioną do Dyrektora Izby Skarbowej w L. za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego L.

Zarzuty strony skarżącej w stosunku do zaskarżonych postanowień dotyczące wskazanych powyżej kwestii nie mogą być przedmiotem rozważania i rozstrzygania przez Sąd w niniejszej sprawie.

Z akt sprawy wynikało, iż stosownie do art. 7 u.p.e.a. zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucję z wierzytelności pieniężnej dłużnika zajętej wierzytelności. Czynność egzekucyjna w została dokonana stosownie do dyspozycji zawartej w art. 89 powołanej wyżej ustawy, tzn. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią, a nadto doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazała, że zawiadomienie o zajęciu zostało podpisane przez uprawnionego pracownika, a jego forma odpowiadała formie przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.). Zajęcie to zostało doręczone Skarżącej 4 maja 2010 r. W ocenie Sądu w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ wykonał wszystkie czynności przewidziane w u.p.e.a., w tym prawidłowo doręczył zobowiązanemu odpisy zaktualizowanych tytułów wykonawczych. Wskazać należy, iż zgodnie z przepisami art. 67 § 2 u.p.e.a. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego, oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, określenie stosowanego środka egzekucyjnego, numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, kwotę należnych kosztów egzekucyjnych, wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia, pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia oraz datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Sąd stwierdził, iż zawiadomienie skierowane do Skarżącego zawierało wszystkie niezbędne ww. elementy.

Sąd nie uwzględnił zarzutów Skarżącej co do uchybień formalnych doręczenia zawiadomienia o zajęciu w związku z doręczeniem w jednej kopercie dwóch zawiadomień o różnej treści. Zawiadomienia o uchyleniu zajęcia oraz nowego zawiadomienia z dnia 27 kwietnia 2010 r. o zajęciu wierzytelności. Sąd uznał za prawidłowe stanowisko Ministra Finansów, że takie działanie mieści się w ramach przepisów prawa.

Zasadnie również Minister Finansów wskazał, iż postanowienie nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r., z którego skarżąca próbuje wywieść przedstawione przez nią wnioski, dotyczyło innego zajęcia egzekucyjnego i pozostaje bez wpływu na ważność czynności egzekucyjnej ocenianej w niniejszym postępowaniu.

Biorąc pod uwagę powyższe analiza przebiegu zaskarżonej czynności egzekucyjnej potwierdziła, iż w stosunku do Skarżącej zastosowano zajęcie wierzytelności, z którego prowadzenie egzekucji było prawem dozwolone, bowiem wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego nie są wyłączone spod egzekucji. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W związku z tym, wybór środków egzekucyjnych, które mają być zastosowane w konkretnym przypadku, powinien zostać dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku, przy czym organ egzekucyjny może stosować równocześnie kilka środków egzekucyjnych. W ocenie Sądu środek egzekucyjny będący przedmiotem badania został dokonany zgodnie z obowiązującą procedurą.

Na marginesie, odnosząc się do zarzutów Skarżącej dotyczących nieskuteczność tytułu wykonawczego z 22 grudnia 2005 r. który doręczono po terminie przedawnienia Sąd wyjaśnia, że w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach znajduje się informacja o zaskarżonej przez Skarżącą decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] października 2009 r. o sygnaturze akt wskazanej w aktach sprawy, w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. W dniu 24 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem o sygn. akt I SA/Łd 1173/09 oddalił skargę Skarżącej w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd orzekający w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 1173/09 wskazał, iż prawomocnie przesądzone zostało, że zbycie przez Skarżącą w 1999 roku akcji B. SA w W., nabytych z transzy pracowniczej, podlega opodatkowaniu na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz to, że zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok nie przedawniło się, gdyż bieg terminu przedawnienia został skutecznie przerwany.

Z uwagi na powyższe Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.