Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 876/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Protokolant Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 lutego 2007 r. sprawy ze skargi P.W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej kwotę 200,00 ( dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 876/06

U z a s a d n i e n i e

Decyzją z dnia [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Rolnictwa na podstawie m. in. art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r., o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., nr.6, poz. 40 z późn. zm.), w zw. z art. 51 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE z 30.04.2004 r., z późn. zm.), i art. 138 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE nr L 345 z 20.11.2004 r., z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego P.W. z dnia 23.05.2006 r., od decyzji nr [...] z dnia [...], o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano na następujące okoliczności sprawy:

Skarżący P.W. działając jako producent rolny wystąpił w dniu 09.05.2005 r., do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biura Powiatowego z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał producentowi rolnemu płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości na rok 2005 w wysokości 0,00 zł (dotyczy jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej). W uzasadnieniu wskazano, iż odmówiono płatności ze względu na różnice w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku, a stwierdzonych w czasie kontroli na miejscu. Wskazano zawyżenie powierzchni na działkach rolnych: A, D, F, I, J, EA.

Od decyzji organu pierwszej instancji skarżący złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie w/w decyzji, gdyż według strony nie odzwierciedla ona stanu faktycznego, kontrola na miejscu w dniu 21.09.2005 r., wykazała nieznaczne różnice w powierzchni kontrolowanych działek oraz, że w uzasadnieniu decyzji odniesiono się do działek A, D, F, J EA, które nie mają odzwierciedlenia w protokole kontrolnym z dnia 21.09.2005 r., skarżący stwierdził również, że we wniosku obszarowym na rok 2006 przesłanym przez ARiMR powierzchnia gospodarstwa nie uległa zmianie i jest taka sama jak we wniosku na 2005 rok. Pan P.W. wraz z odwołaniem złożył wypisy z rejestru gruntów, decyzje w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2002 i 2006 oraz umowę dzierżawy z dnia 01.09.1999 r.

Zgodnie Organ odwoławczy podkreślił, że z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia

18 grudnia 2003 r., o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., nr 6, poz. 40 z późn. zm.), osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". We wniosku zadeklarowano dwanaście działek rolnych o łącznej powierzchni 28,99 ha, położonych na sześciu działkach ewidencyjnych o łącznej powierzchni

32,06 ha, położnych w województwie [...], powiecie [...], gminie [...], obrębie [...].

W dniu 21.09.2005 r., na terenie gospodarstwa skarżącego została przeprowadzona kontrola zasadnicza przez wykonawcę zewnętrznego. Dokonano pomiaru działek rolnych: A, D, E, EA, I, J. W wyniku kontroli stwierdzono nieznaczne rozbieżności pomiędzy powierzchniami działek rolnych zadeklarowanymi przez producenta rolnego, a stwierdzonymi w wyniku kontroli, nie mające wpływu na wysokość przyznawanej płatności. W dniach 16-17 listopada 2005 r., przeprowadzono ponowną kontrolę na miejscu tzw. kontrolę sprawdzającą. Podczas tej kontroli inspektorzy terenowi ARiMR stwierdzili, że wiele ustaleń i pomiarów dokonanych przez firmę zewnętrzną w czasie kontroli zasadniczej jest błędnych. Przykładem jest działka oznaczona symbolem EA o powierzchni 4,20 ha. Producent zadeklarował, że w roku 2005 uprawiał na niej mieszanki zbożowe. Inspektorzy wykonawcy zewnętrznego stwierdzili, że na w/w działce znajduje się uprawa pszenżyta o powierzchni 5,07 ha, natomiast inspektorzy terenowi ARIMR stwierdzili, że na działce EA istnieje ugór o powierzchni 6,67 ha. Stwierdzony ugór należy do grupy Jednolitej Płatności Obszarowej, a zadeklarowano uprawę z grupy Uzupełniającej Płatności Obszarowej. Z tego powodu dla w/w działki płatności nie zostały naliczone. Podczas kontroli sprawdzającej zmierzono wszystkie zadeklarowane we wniosku działki rolne. Łączna powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli wynosiła 20,2 ha, a zadeklarowana we wniosku 28,99 ha. Stwierdzono zawyżenie powierzchni na działkach rolnych: A, D, F, I, J, EA. Organ odwoławczy wskazał:

1) Jednolita Płatność Obszarowa-powierzchnia zadeklarowana we wniosku 28,99 ha, stwierdzona podczas kontroli na miejscu 20,2 ha. Procent zawyżenia powierzchni wyniósł 43,51%;

2) Uzupełniająca Płatność Obszarowa - powierzchnia zadeklarowana we wniosku

28,99 ha, stwierdzona podczas kontroli na miejscu 20,2 ha. Procent zawyżenia powierzchni wyniósł 43,51%.

Podstawowym celem kontroli sprawdzającej wykonywanej przez inspektorów terenowych ARiMR jest ocena jakości wykonanej kontroli zasadniczej. W przypadku stwierdzenia błędów popełnionych w kontroli zasadniczej lub niezgodności ze stanem faktycznym, jako podstawę do naliczeń płatności bezpośrednich przyjmuje się ustalenia zawarte w Raporcie z kontroli sprawdzającej. Ustalenia z tego raportu były podstawą wydania decyzji nr [...] o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Ad. 1) W stosunku do Jednolitej Płatności Obszarowej płatności odmówiono na podstawie art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004, który stanowi:

Z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź wizji lokalnej wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a wyznaczonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3%, lecz nie więcej niż 30% wyznaczonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu dopłat za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę.

Jeżeli ta różnica przekracza 30% wyznaczonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy; w tej sprawie procent zawyżenia powierzchni wyniósł 43,51%.

Ad. 2) W stosunku do Uzupełniającej Płatności Obszarowej płatności odmówiono na podstawie art. 51 ust 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, który stanowi:

Jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, za wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka i ich nasion zgodnie z odpowiednio art. 93 i 99 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 2 do 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy jeśli różnica ta wynosi 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru.

Jeśli różnica ta przekracza 20% zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa; w tej sprawie procent zawyżenia powierzchni wyniósł 43,51%.

Organ drugiej instancji podkreślił, że zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami unijnymi, taki procent zawyżenia skutkuje odmową przyznania płatności dla obu systemów pomocy. Wobec powyższego odmowa przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych przez organ I instancji była zgodna z przepisami prawa.

Skarżący P.W. podniósł, iż powierzchnię zadeklarowaną we wniosku potwierdzają decyzje dotyczące zobowiązań pieniężnych producenta rolnego oraz wypisy z rejestru gruntów. W związku z tym organ stwierdził, iż decyzje dotyczące zobowiązań pieniężnych nie są podstawą do obliczania wysokości dopłat bezpośrednich. Wniosek o przyznanie dopłat bezpośrednich powinien zawierać uprawiane w plonie głównym rośliny oraz ich faktyczne powierzchnie. Natomiast w wypisie z rejestru gruntów wykazane są powierzchnie działek ewidencyjnych, a nie działek rolnych. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., nr 6, poz. 40 z późn. zm.), warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się, do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.

Co prawda skarżący wskazał, iż we wniosku na 2006 rok, który otrzymał w części wypełniony przez ARiMR powierzchnia gospodarstwa nie uległa zmianie i jest taka sama jak we wniosku na 2005 rok i, że w związku z tym ARiMR nie potwierdza powierzchni w oparciu o którą została wydana decyzja, czyli 20,2 ha, jednak ARiMR częściowo wypełnia wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w następującym zakresie: rok kalendarzowy, sekcja II, III oraz tabela VII Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych kolumny 1-9. Wnioskodawca natomiast deklaruje powierzchnie działek ewidencyjnych wykorzystywane w celu rolniczym i powierzchnie działek rolnych.

Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w której zarzuca naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 z późn. zm.). Skarżący podniósł także, iż decyzja nr [...] z dnia [...], wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR jest wadliwa, ponieważ w sentencji zawiera stwierdzenie o przyznaniu skarżącemu płatności (w wysokości 0,00 zł). Skarżący nie zgadza się z wynikami sprawdzającej kontroli na miejscu, która odbyła się na terenie gospodarstwa rolnego, a w szczególności z dokonanymi pomiarami, które trwały nie 2 dni, a 2 godziny. Skarżący podnosi, iż zadeklarowana we wniosku powierzchnia 28,99 ha odpowiada danym zawartym w wypisach z rejestru gruntów, podtrzymując tym samym zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę, Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Zgodnie z zebranym materiałem dowodowym, powierzchnia zadeklarowana we wniosku to 28,99 ha. Powierzchnia stwierdzona to 20,2 ha. Procent zawyżenia powierzchni wyniósł 43,51 %.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

zgodnie z dyspozycjami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, co nie oznacza iż wszystkie zarzuty skarżącego są zasadne.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano na następujące okoliczności sprawy: skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r., o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz.40 z późn. zm.), oraz art. 104 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...], przyznał skarżącemu płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości na rok 2005 w wysokości 0,00 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej, faktycznie odmawiając płatności ze względu na różnice w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku, a stwierdzonych w czasie kontroli na miejscu; wskazano zawyżenie powierzchni na działkach rolnych: A, D, F, I, J, EA. We wniosku skarżący zadeklarował dwanaście działek rolnych o łącznej powierzchni 28,99 ha, położonych na sześciu działkach ewidencyjnych o łącznej powierzchni 32,06 ha, w województwie [...], powiecie [...], gminie [...], obrębie [...].

W dniu 21.09.2005 r., na terenie gospodarstwa skarżącego została przeprowadzona kontrola zasadnicza przez wykonawcę zewnętrznego. Dokonano pomiaru działek rolnych: A, D, E, EA, I, J. W wyniku kontroli stwierdzono nieznaczne rozbieżności pomiędzy powierzchniami działek rolnych zadeklarowanymi przez producenta rolnego, a stwierdzonymi w wyniku kontroli, nie mające wpływu na wysokość przyznawanej płatności. W dniach 16-17 listopada 2005 r., przeprowadzono ponowną kontrolę na miejscu tzw. kontrolę sprawdzającą. Podczas tej kontroli inspektorzy terenowi ARiMR stwierdzili, że wiele ustaleń i pomiarów dokonanych przez firmę zewnętrzną w czasie kontroli zasadniczej jest błędnych. Np.: działka oznaczona symbolem EA o powierzchni 4,20 ha. Producent zadeklarował, że w roku 2005 uprawiał na niej mieszanki zbożowe. Inspektorzy wykonawcy zewnętrznego stwierdzili, że na w/w działce znajduje się uprawa pszenżyta o powierzchni 5,07 ha, natomiast inspektorzy terenowi ARIMR stwierdzili, że na działce EA istnieje ugór o powierzchni 6,67 ha. Stwierdzona uprawa - ugór należy do grupy Jednolitej Płatności Obszarowej, a zadeklarowano uprawę z grupy Uzupełniającej Płatności Obszarowej. Z tego powodu dla w/w działki płatności nie zostały naliczone. Podczas kontroli sprawdzającej zmierzono wszystkie zadeklarowane we wniosku działki rolne. Łączna powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli wynosiła 20,2 ha, a zadeklarowana we wniosku 28,99 ha. Stwierdzono zawyżenie powierzchni na działkach rolnych: A, D, F, I, J, EA.

Z mocy art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r., o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. Nr 6/ 2004, poz. 40 ze zm.), osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej producentem rolnym, przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym - co w rozpoznawanej sprawie należy wyraźnie podkreślić - za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.

Z mocy art. 2 ust. 3 cyt. ustawy płatności obejmują:

1) jednolitą płatność obszarową;

2) płatności uzupełniające do powierzchni uprawy chmielu i innych roślin.

Wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni gruntów rolnych i stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego.

Ze stanowiska organu odwoławczego, zaprezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika, że skarżący zawyżył w złożonym wniosku powierzchnie zadeklarowanych działek; przeprowadzona kontrola na miejscu, na terenie gospodarstwa rolnego skarżącego stwierdziła bezsporne różnice; zarówno w stosunku do Jednolitej Płatności obszarowej jak i Uzupełniającej Płatności Obszarowej, powierzchnia zadeklarowana to 28,99 ha, zaś powierzchnia stwierdzona, jak podkreślił organ, to 20,2 ha. Wskazany przez organ odwoławczy procent zawyżenia powierzchni wyniósł 43,51 %.

Sąd podziela wyrażone tezy przez organ odwoławczy co do charakteru przeprowadzonych u skarżącego kontroli; celem kontroli sprawdzającej (kontroli na miejscu), a wykonywanej przez inspektorów terenowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest dokonanie oceny jakości przeprowadzonej uprzednio kontroli zasadniczej. Zasadnie organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż w przypadku stwierdzenia błędów popełnionych w kontroli zasadniczej lub niezgodności ze stanem faktycznym za podstawę do naliczeń płatności bezpośrednich przyjmuje się ustalenia zawarte w raporcie kontroli sprawdzającej; ustalenia tego raportu są podstawą wydania decyzji w tego typu sprawach. Prawidłowo przywołano również przepisy prawne z tak ustalonym przez organ odwoławczy stanem faktycznym (art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004, art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004).

W rozpoznanej sprawie należy jednak wskazać na naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego Dz. U. Nr 98/2000, poz. 1071 ze zm.; w skrócie K.p.a.). Przepis ten nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować szereg uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym - co w rozpoznawanej sprawie należy wyraźnie podkreślić - przewidziane w art. 79 K.p.a., który postanawia, że strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia.

Natomiast w zakresie prawa do obrony strona ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 81 K.p.a.).

Obowiązki organu administracji wynikające z tej zasady obejmują wszystkie fazy postępowania z wyjątkiem obowiązku umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, który dotyczy tylko etapu po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, a jeszcze przed wydaniem decyzji, z tym wszakże zastrzeżeniem, iż strona ma uprawnienia do wypowiedzenia się także w toku postępowania wyjaśniającego, np. art. 79 § 2 K.p.a.

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu nie jest dochowana również i w takim przypadku gdy skarżący nie został powiadomiony o terminie kontroli sprawdzającej. Pełnomocnik ARiMR stwierdził do protokołu, iż skarżący o tym terminie był powiadomiony telefonicznie. Przedstawiona Sądowi kserokopia akt postępowania nie zawiera żadnego dowodu potwierdzającego to stwierdzenie.

Skoro skutki kontroli sprawdzającej nie dotyczą wyłącznie praw i obowiązków wykonawczy zewnętrznego, przeprowadzającego kontrolę zasadniczą, ale również skutkuje w zakresie praw i obowiązków w stosunku do producenta rolnego, winien on zostać skutecznie powiadomiony o terminie przeprowadzenia kontroli sprawdzającej jaką dokonują inspektorzy terenowi ARiMR, co umożliwi stronie ustosunkowanie się do wyników kontroli zarówno na etapie jej przeprowadzenia jak również do wypowiedzenia się w sprawie w toku postępowania.

Przepis art. 79 K.p.a. jest ujmowany w piśmiennictwie jako gwarancja czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (E. Iserzon, Komentarz IV, 1970, s. 166; Z. Janowicz, Komentarz, 1995, s. 206; B. Adamiak, Komentarz, 1996, s. 374).

Z wykładni językowej przepisu art. 79 § 1 K.p.a. wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych i oględzin. W tym przypadku obowiązek ten dotyczy zawiadomienia producenta rolnego o terminie przeprowadzenia kontroli sprawdzającej. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r., ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. L 141, 3004/2004 P) podkreśla, iż nawet w przypadku kontroli na miejscu (art. 25 kontrole te przeprowadzane są bez uprzedzenia) rolnik lub jego przedstawiciel powinien mieć możliwość podpisania protokołu kontroli na miejscu (art. 28). W aktach sprawy brak dowodu powiadomienia skarżącego o kontroli sprawdzającej, zaś protokół z kontroli nie jest podpisany przez skarżącego.

Zawiadamiając strony (uczestników postępowania na prawach strony) o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu organ administracji publicznej powinien mieć na uwadze, że strona powinna być o tym zawiadomiona przynajmniej na siedem dni przed tym terminem. Datą zawiadomienia strony o miejscu i dniu przeprowadzenia dowodów jest dzień doręczenia zawiadomienia stronie. Celem zawiadomienia, o którym mowa w art. 79 § 1 K.p.a., jest zapewnienie stronie możliwości wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu, a obowiązek zawiadomienia strony przynajmniej na siedem dni przed terminem przeprowadzenia dowodu ma umożliwić stronie przygotowanie się do tych czynności. Organ administracji publicznej powinien pouczyć stronę obecną przy przeprowadzeniu dowodu, że uczestnicząc w przeprowadzeniu dowodu może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom ale - co w tej sprawie ma znaczenie - składać wyjaśnienia. Strona, która bierze udział w przeprowadzaniu dowodu, może także składać nowe wnioski dowodowe na poparcie swoich twierdzeń (Z. Janowicz, Komentarz, 1995, s. 207). W orzecznictwie przyjmuje się, że naruszenie obowiązku zawiadomienia strony o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu oraz obowiązku zapewnienia stronie udziału w przeprowadzeniu dowodu stanowi naruszenie przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z dnia 14 listopada 1995 r., SA/Wr 664/95, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 13 lutego 1986 r., II SA 2015/85, ONSA1986,nr 1,poz. 13).

Z mocy art. 81 K.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 (nie dot. sprawy).

Sąd podziela stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 13 lutego 1986 r., II SA 2015/85 (opubl. ONSA 1986, nr 1, poz. 13), iż zachowanie wymagań art. 79 i 81 K.p.a., niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji państwowej. Naruszenie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ administracji publicznej nie może, zgodnie z tezą wyroku NSA z dnia 28 marca 1985 r., w sprawie l SA 1282/84 (ONSA 1985, nr 2, poz. 5) pozbawić strony udziału w postępowaniu administracyjnym, na przykład z uzasadnieniem, że jej udział w przeprowadzeniu dowodu nie jest konieczny. W konsekwencji należy podzielić stanowisko, że naruszenie zagwarantowanej stronie ustawowo zasady czynnego jej udziału w postępowaniu, we wszystkich jego istotnych czynnościach (a do takich niewątpliwie zaliczyć należy przeprowadzenie kontroli sprawdzającej i sporządzenie protokołu będącego podstawę wydania w sprawie decyzji organu pierwszej instancji), stanowi kwalifikowaną wadę procesową tego postępowania, niezależnie od tego, czy miało to czy też nie wpływ na treść decyzji.

Rygorystyczne przestrzeganie tego przepisu przez organy administracji publicznej jest uzasadnione zarówno tym, że gwarantuje zasadę udziału strony w postępowaniu, jak i tym, że tylko wówczas dana okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, gdy organ administracji publicznej zapewnił stronie możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Przepis ten nie wymaga natomiast, aby strona rzeczywiście wypowiedziała się co do wszystkich dowodów; wystarczy, gdy z akt sprawy wynika, że organ zapewnił stronie taką możność, chociażby strona z tej możności bez winy organu faktycznie nie skorzystała. Ocena dowodów zgromadzonych i rozpatrzonych z naruszeniem przepisów art. 81 K.p.a. musi być w każdym przypadku potraktowana nie jako swobodna ocena dowodów, lecz jako ocena dowolna.

Organ administracji publicznej może uznać za udowodnioną okoliczność, mimo że strona nie miała możności wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, tylko wówczas, gdy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 K.p.a. Zgodnie z przyjętą regułą interpretacyjną, że exceptiones non sunt extendendae, przepis art. 10 § 2 K.p.a. nie może być przedmiotem wykładni rozszerzającej.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 4 listopada 1998 r., w sprawie III SA 1035/97 (opubl. LEX nr 36901), iż zachowanie wymagań z art. 79 i

81 K.p.a., niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji państwowej. Naruszenie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym mającym wpływ na wynik sprawy.

Wobec stanowiska pełnomocnika ARiMR na rozprawie wskazać należy na dyspozycje art. 55 K.p.a., zgodnie z którą w sprawach nie cierpiących zwłoki wezwania można dokonać również telegraficznie lub telefonicznie albo przy użyciu innych środków łączności, z podaniem danych wymienionych w art. 54 K.p.a. Wezwanie dokonane w taki sposób powoduje skutki prawne tylko wtedy, gdy nie ma wątpliwości, że dotarło do adresata we właściwej treści i w odpowiednim terminie.

Jedynie przepis art. 55 § 1 K.p.a. (znajdujący się - co należy podkreślić - w rozdziale 9 pt.: Wezwania) zezwala na dokonywanie wezwań w innej formie niż pismo i to tylko w sprawach niecierpiących zwłoki. Pojęcie sprawa niecierpiąca zwłoki oznacza sprawę będącą przedmiotem postępowania administracyjnego. W przypadkach, w których organ uzna, że sprawa wymaga pilnego rozstrzygnięcia, może wzywać osoby do udziału w czynnościach postępowania także przy użyciu dostępnych środków łączności, w tym telegrafu, telefonu, faksu, teleksu, telefaksu, poczty elektronicznej

(e-mail), sieci Internet, Earn i in. Do wezwań dokonywanych w sposób i formie przewidzianej w tym przepisie nie stosuje się przepisów dotyczących doręczeń. W związku z tym przekazanie treści wezwania w sposób wymieniony w art. 55 § 1 K.p.a. pozostawia pewien element niepewności przy braku zwrotnego poświadczenia odbioru wezwania (J. Borkowski, Komentarz KPA, 1996, s. 282). Wezwanie takie powoduje skutki prawne tylko wtedy, gdy nie ma wątpliwości, że dotarło do adresata we właściwej treści i w odpowiednim terminie. Pracownik organu wzywającego powinien zatem ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, czy wezwanie dotarło bezpośrednio do adresata, czy adresat otrzymał wezwanie o odpowiedniej treści i czy wezwanie, które otrzymał, zawierało dane określone w art. 54 K.p.a. Pracownik organu powinien sporządzić notatkę służbową, w której powinny być zawarte istotne okoliczności dokonania wezwania w trybie przewidzianym w art. 55 K.p.a.

Wobec treści skargi wskazać należy, iż to, że sentencja decyzji organu pierwszej instancji zamiast orzeczenia o odmowie przyznania przedmiotowych płatności na rok 2006 orzekła o przyznaniu płatności w wysokości zero złotych, nie stanowi wadliwości, która stanowiłaby samodzielną podstawę do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obiegu prawnego. Zarówno treść sentencji jak i uzasadnienia jest czytelna w zakresie wyniku rozpoznania wniosku skarżącego, w tym również i dla skarżącego, co wynika ze złożonej skargi.

Reasumując:

1) strona, będąca producentem rolnym, powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia kontroli sprawdzającej przynajmniej na 7 dni przed terminem, zaś stronie przysługuje prawo do udziału w jej przeprowadzeniu;

2) samo doręczenie kserokopii protokołu z przeprowadzonej kontroli sprawdzającej, nie może być utożsamiane z wykonaniem przez organ obowiązków nałożonych przez przepisy prawa;

3) zasady ogólne postępowania są integralną częścią przepisów regulujących procedurę i są dla organu wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.