Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 136/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par.1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 4 listopada 2021 r. nr 2201-IEW.4261.13.2021/KT w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. i 2020 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Stan sprawy przedstawia się następujący :

Pismem z dnia 12 maja 2021 r. B. O. złożyła wniosek o umorzenie zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2019 i 2020 wraz z odsetkami za zwłokę.

W uzasadnieniu wskazała, że działalność jej firmy została zawieszona z powodu pandemii COVID-19, braku zleceń i utraty płynności finansowej. Wskazała też, że praca wykonywana przez firmę na przełomie 2019 i 2020 r. została źle przeliczona z kosztami. Oświadczyła także, że została oszukana przez byłego partnera, który "naciągnął długów na firmę", a okoliczność ta została zgłoszona do prokuratury.

Decyzją z dnia 12 lipca 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kartuzach odmówił stronie umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. i 2020 r. w łącznej kwocie 129.876,14 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej wysokości 10.384,00 zł.

Strona wniosła odwołanie od tej decyzji wskazując, że w styczniu 2021 r. podjęła nową pracę, która wymagała przyuczenia. Wskazała, że działka z domem, którą posiada wymagała wiele wyrzeczeń, a dom nadal jest niewykończony. Oświadczyła też, że pomimo złożenia stosownych dokumentów celem uzyskania alimentów na syna, nie ma możliwości ich wyegzekwowania. Ponownie podkreśliła, że została oszukana w sprawach finansowych przez byłego partnera.

Decyzją z dnia 4 listopada 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, że organ podatkowy - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym - może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, a także odsetki za zwłokę (art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa; Dz. U. z 2020 r. poz.1325), dalej: "O.p.". Organ odwoławczy podkreślił, że decyzje organów podatkowych w sprawie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych mają charakter uznaniowy, są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że nawet w przypadku zaistnienia ważnego interesu podatnika bądź interesu publicznego organ podatkowy może, ale nie musi wydać decyzji pozytywnej. Zastosowanie ustanowionych ww. regulacji ulg jest prawem, a nie obowiązkiem organów podatkowych.

Organ II instancji podał, że strona miesięcznie uzyskuje dochód w wysokości 2.870,29 zł, a także ponosi stałe wydatki na łączną kwotę około 4.590,93 zł. Zatem wydatki przewyższają uzyskiwane dochody o kwotę około 1.720,64 zł. W związku z tym w wezwaniu z dnia 18 sierpnia 2021 r. zwrócił się o wyjaśnienie, z jakich środków pokrywa zadeklarowane wydatki.

W odpowiedzi strona oświadczyła, że uzyskuje pomoc od rodziców w postaci produktów żywnościowych oraz pomocy w różnych pracach domowych i ogrodowych, przy czym jednocześnie zaznaczyła, że nie uzyskuje z ich strony pomocy finansowej. Wskazała także na pomoc uzyskiwaną z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz oświadczyła, że czasem rachunki są opłacane po terminie. Jednak, w ocenie organu, powyższe informacje nie wyjaśniają jednoznacznie, z jakiego źródła uzyskuje brakujące środki finansowe na pokrycie wydatków w zadeklarowanej wysokości.

Organ odwoławczy nie negował, iż strona może znajdować się w trudnym położeniu finansowym i nie dysponować środkami pozwalającymi na jednorazową spłatę zaległości podatkowych wraz z odsetkami. Niewątpliwie umorzenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami zawsze jest rozwiązaniem korzystnym dla podatnika, gdyż przyczynia się do zwolnienia go z obowiązku podatkowego. Nie jest to jednak równoznaczne z koniecznością udzielenia pozytywnego rozstrzygnięcia.

Dyrektor podkreślił, że przedmiotowa ulga w spłacie stanowi nadzwyczajny środek prawny. Umorzenie zaległości podatkowych oznacza bowiem całkowitą rezygnację wierzyciela z wierzytelności podatkowej. Ulga w spłacie zobowiązania podatkowego zawsze jest w interesie faktycznym podatnika - w rezultacie każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi.

Strona posiada stałe źródło dochodu - jest zatrudniona na umowę o pracę na czas nieokreślony i uzyskuje wynagrodzenie z tego tytułu. Z kolei świadczenie uzyskane z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej nie jest świadczeniem stałym, zostało przyznane wyłącznie w miesiącach maj i sierpień 2021 r. Ponadto przyznając świadczenie Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej stwierdził, że nie zostało ono przyznane na podstawie kryterium dochodowego, bowiem dochód strony przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1, 3 i 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.).

W ocenie organu, fakt incydentalnego korzystania podatnika z takiej formy pomocy nie oznacza, że w każdej sferze należy mu zapewnić ochronę i automatycznie zwolnić z wypełniania innych zobowiązań, w tym podatkowych względem Skarbu Państwa. Przede wszystkim nie sposób pominąć, że część zadeklarowanych przez stronę miesięcznych wydatków stanowią obciążenia z tytułu spłaty zaciągniętego kredytu, spłaty karty kredytowej oraz spłaty zaległości powstałych podczas prowadzenia działalności wobec innych podmiotów prywatnych. Zdaniem organu odwoławczego, obciążenia cywilnoprawne zarówno z tytułu kredytu, jak i wobec innych wierzycieli prywatnych nie stanowią przesłanki przemawiającej za udzieleniem ulgi w spłacie.

Ponadto przyznanie ulgi w postaci umorzenia należności publicznoprawnych powinno być rozpatrywane po wyczerpaniu możliwości uregulowania zobowiązań innymi sposobami, w przeciwnym razie udzielona ulga byłaby sprzeczna z interesem publicznym. W niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, iż strona posiada majątek w postaci nieruchomości oraz udziałów w nieruchomościach.

Wobec okoliczności, iż nieruchomości te lub udziały w nich mogą stanowić przedmiot sprzedaży, zabezpieczenie spłaty należności lub przedmiot skutecznej egzekucji, to istnieje więc możliwość doprowadzenia do efektywnego wygaśnięcia zaległości.

Organ zauważył, iż w trakcie prowadzonego postępowania strona oświadczyła, iż w styczniu 2021 r. dokonała sprzedaży uprzednio posiadanej działki z uwagi na brak środków na spłatę należnych za nią rat. Z uzyskanej kwoty zostało spłacone zadłużenie wobec poprzedniego właściciela działki, część środków wpłaciła do ZUS, urzędu skarbowego i uregulowała część zobowiązań wobec prywatnych wierzycieli. Równocześnie, jak wskazał organ I instancji, zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 r. nie zostało jeszcze objęte tytułem wykonawczym, a zatem skoro egzekucja nie została wszczęta, to nie można stwierdzić że okaże się ona bezskuteczna. Ponadto prowadzona jest skuteczna egzekucja komornicza z uzyskiwanego przez stronę wynagrodzenia za pracę.

W tych okolicznościach, zdaniem organu odwoławczego udzielenie stronie najdalej idącej ulgi w spłacie byłoby w tym wypadku przedwczesne, a organy podatkowe wydając pozytywną decyzję już teraz świadomie zrezygnowałyby z należności przysługujących Skarbowi Państwa i takim działaniem przekroczyłyby ramy upoważnienia ustawowego.

W ocenie organu odwoławczego, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kartuzach uczynił zadość zasadom postępowania dążąc do właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy i wnikliwie rozpatrując zebrany materiał dowodowy. Organ I instancji, dokonując oceny sytuacji finansowej oparł się na posiadanych przez organ informacjach oraz danych zawartych w złożonych oświadczeniach i dokumentach. Kierując się zaś regułami uznania administracyjnego organ I instancji uznał, iż w rozpatrywanym przypadku nie zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem wnioskowanej ulgi w spłacie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest prawidłowe i wyjaśnia zasadność przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy.

Mając na uwadze powyższe, zdaniem organu odwoławczego, w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie zachodzą przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, które przemawiałyby za przyznaniem stronie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2019-2020 wraz z odsetkami za zwłokę.

Podatniczka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, domagając się przeanalizowania jej sytuacji i przyznania ulgi podatkowej. Uzasadniając skargę, podatniczka podkreśliła, że jest w trudnej sytuacji finansowej i losowej, lecz organ to podważa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 6 czerwca 2022 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 O.p., wnosząc o uchylanie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów procesu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy podatkowe odmawiając skarżącej umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2019 i 2020 wraz z odsetkami za zwłokę naruszyły prawo materialne i procesowe w stopniu pozwalającym na wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Podstawą prawną wydanych w sprawie decyzji jest m.in. art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Przepis ten stanowi, że organ podatkowy - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym - może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, a także odsetki za zwłokę.

W orzecznictwie wskazuje się, że "ważny interes podatnika" to w głównej mierze sytuacje niezawinione przez podatnika, niezależne od sposobu jego postępowania i pozostające poza sferą, na którą mógł mieć wpływ. Ważny interes podatnika jest przesłanką związaną bezpośrednio z sytuacją określonej osoby. Musi on być na tyle istotny i wyjątkowy, aby jego pominięcie przyniosło dla tej osoby wyraźnie dostrzegalne negatywne skutki. Uzyskanie ulgi w spłacie należności w istocie zawsze leży w interesie podatnika prowadząc bądź to do zmniejszenia jego obciążeń podatkowych, bądź to do takiego ich rozłożenia w czasie, aby były możliwe do spełnienia. Jednakże interes ten nie jest równoznaczny z przesłanką "ważnego interesu podatnika", o jakiej mowa w art. 67a § 1 O.p. Ustawodawca określił ten interes przymiotnikiem "ważny", co podkreśla jego doniosłość. Nie jest przy tym wystarczające samo subiektywne przeświadczenie strony, iż taki właśnie jest jej interes w uzyskaniu ulgi, jeżeli obiektywnie istniejące okoliczności faktyczne tego nie potwierdzają.

Zdaniem Sądu, przesłankę "interesu publicznego" najpełniej charakteryzuje natomiast pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 2003 r., III SA 1838/01, w którym interes ten określono jako "dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp.". Przy ocenie wystąpienia tej przesłanki należy również uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa, kosztami udzielonej w ten sposób pomocy.

Należy zgodzić się z organem, że instytucja umorzenia ma charakter wyjątkowy (zasadą jest bowiem płacenie podatków), uzasadnieniem jej zastosowania będzie wystąpienie względów nadzwyczajnych i okoliczności, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podmiotu wnioskującego o ulgę (zob. S.Babiarz, B.Dauter, B.Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek; Ordynacja podatkowa. Komentarz; Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004; s. 253). Sąd podziela utrwalony już w orzecznictwie pogląd o wyjątkowym charakterze tej ulgi, jaką jest umorzenie należności podatkowych. Ulga ta w istocie jest rezygnacją z wpływów budżetu państwa i stanowi odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania.

Należy zaznaczyć, że rozstrzygnięcia organów w ramach tej pomocy zapadają w trybie uznania administracyjnego, o czym świadczy zapis zawarty w cyt. powyżej przepisie: "organ może", co oznacza, że zgodnie z wolą ustawodawcy zastosowano tu luz decyzyjny, pozostawiając organowi swobodę co do przyznania lub odmowy udzielenia ulgi, nawet przy zaistnieniu wskazanych przesłanek w postaci "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego".

Podkreślić również należy, że sądowa kontrola legalności tych rozstrzygnięć uznaniowych jest ograniczona, gdyż obejmuje wyłącznie proces dochodzenia do wydania decyzji co do umorzenia lub do odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi. Kontrola sądowa zatem ogranicza się do zbadania, czy wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia. Orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z takimi naruszeniami mamy do czynienia wówczas, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Sąd, biorąc pod uwagę powyższe dyrektywy procedowania we wskazanej kategorii spraw z zakresu ulg podatkowych oraz wykładnię przesłanek umorzenia, stwierdził, że organy podatkowe w niniejszej sprawie ustaliły w sposób niewątpliwy stan faktyczny i oceniły materiał dowodowy w sposób wyczerpujący do rozstrzygnięcia sprawy.

Podkreślić należy, że w razie wydania decyzji w ramach uznania administracyjnego organ obowiązany jest ją wyczerpująco uzasadnić. Organ powinien kompleksowo ocenić sytuację zobowiązanego, w szczególności jego sytuację materialną, finansową i życiową, oraz okoliczności związane z powstaniem zaległości podatkowej.

Zdaniem Sądu, organ takiej oceny dokonał, prezentując szerokie rozważania w uzasadnieniu wydanej decyzji, dochodząc do wniosku, że istnieją okoliczności, z uwagi na które należy odmówić skarżącej wnioskowanej ulgi podatkowej. Stanowisko to zostało w pełni i logicznie uzasadnione – wskazano przyczyny, które legły u podstaw podjętej decyzji. Jak już wskazano powyżej, kontroli sądowoadministracyjnej podlega poprawność postępowania dowodowego i wyciągniętych zeń wniosków co do tego, czy dany stan faktyczny wypełnia pojęcia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". W tym zakresie Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organów nieprawidłowości.

Wbrew stanowisku strony, organ nie ma obowiązku udzielenia ulgi. Sąd nie jest trzecią instancją i nie może nakazać organowi wydanie określonego rozstrzygnięcia, w sytuacji takiej jak ta, gdy mamy do czynienia z uznaniem administracyjnym, a proces dochodzenia do rozstrzygnięcia został poprzedzony prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury, tj. art. 122 i art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Z uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika jednoznacznie, że organy nie zakwestionowały obiektywnie trudnej sytuacji majątkowej skarżącej. Dokonując analizy okoliczności sprawy organy podatkowe miały na uwadze fakty i zdarzenia wskazane przez podatniczkę, w szczególności nie twierdziły, że strona w obecnej sytuacji finansowej, jest w stanie jednorazowo uiścić sporną należność. Ważąc jednak wynikającą z art. 67a O.p. przesłankę ważnego interesu podatnika z równie istotną przesłanką interesu publicznego, uznały, że sam fakt pozostawania w trudnej sytuacji finansowej nie uprawnia skarżącej do uzyskania wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych.

Odnosząc się do szczegółowych ustaleń organu, wskazać należy, że miesięcznie skarżąca uzyskuje dochód w wysokości 2.870,29 zł, a także ponosi stałe wydatki na łączną kwotę około 4.590,93 zł. Zatem wydatki przewyższają uzyskiwane dochody o kwotę około 1.720,64 zł. W związku z tym w wezwaniu z dnia 18 sierpnia 2021 r. zwrócono się do strony o wyjaśnienie, z jakich środków pokrywa zadeklarowane wydatki. W odpowiedzi skarżąca oświadczyła, że uzyskuje pomoc od rodziców w postaci produktów żywnościowych oraz pomocy w różnych pracach domowych i ogrodowych, przy czym jednocześnie zaznaczyła, że nie uzyskuje z ich strony pomocy finansowej. Wskazała także na pomoc uzyskiwaną z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz oświadczyła, że czasem rachunki są opłacane po terminie.

Zdaniem organu odwoławczego, powyższe informacje nie wyjaśniają jednoznacznie, z jakiego źródła skarżąca uzyskuje brakujące środki finansowe na pokrycie wydatków w zadeklarowanej wysokości. Organ zaznaczył, że nie kwestionuje również aktualnych kłopotów zdrowotnych syna skarżącej (skręcenie stawu skokowego, alergia), ale ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby implikowały one znaczące wydatki na leczenie. W złożonym oświadczeniu o sytuacji finansowej wydatki na leki strona określiła na kwotę 100,00 zł.

Ponadto skarżąca posiada stałe źródło dochodu. Jest bowiem zatrudniona na umowę o pracę na czas nieokreślony i uzyskuje wynagrodzenie z tego tytułu. Z kolei świadczenie uzyskane z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej nie jest świadczeniem stałym, zostało przyznane wyłącznie w miesiącach maj i sierpień 2021 r. Ponadto przyznając świadczenie Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej stwierdził, że nie zostało ono przyznane na podstawie kryterium dochodowego, bowiem dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1, 3 i 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.).

W ocenie Sądu, nie narusza prawa ocena dokonana w zaskarżonej decyzji, że fakt incydentalnego korzystania z takiej formy pomocy nie oznacza, że w każdej sferze należy stronie zapewnić ochronę i automatycznie zwolnić z wypełniania innych zobowiązań, w tym podatkowych względem Skarbu Państwa, zwłaszcza wobec przedstawionych okoliczności niniejszej sprawy. Inne rozumienie tego pojęcia doprowadziłoby do uznania, iż każdy zobowiązany znajdujący się w niełatwej sytuacji ekonomicznej bądź osobistej spełniałby przesłanki do uzyskania ulg w spłacie swoich zobowiązań. Ponadto, jak sama skarżąca wskazała, nie spełnia kryterium dochodowego warunkującego przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, z którego realizowane jest wsparcie dla osób uprawnionych do alimentów, które ich nie otrzymują z uwagi na bezskuteczność egzekucji.

Organ odwoławczy podniósł także, że część zadeklarowanych przez skarżącą miesięcznych wydatków stanowią obciążenia z tytułu spłaty zaciągniętego kredytu, spłaty karty kredytowej oraz spłaty zaległości powstałych podczas prowadzenia działalności wobec innych podmiotów prywatnych. Łączna kwota spłaty wynosi około 1.250,00 zł miesięcznie.

Zdaniem Sądu, trafna jest ocena, że obciążenia cywilnoprawne zarówno z tytułu kredytu, jak i wobec innych wierzycieli prywatnych nie stanowią przesłanki przemawiającej za udzieleniem ulgi w spłacie. Każdy podatnik ma prawo do zaciągania zobowiązań, m.in. kredytowych. Obciążenia finansowe o charakterze prywatnym i konsumpcyjnym, które zaciągnięte zostały dobrowolnie, nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do tych obligatoryjnych, nałożonych w drodze ustawy. Każdy podatnik powinien w pierwszej kolejności wywiązywać się z nałożonych na niego obowiązków podatkowych, w szczególności zapłaty należnych danin publicznoprawnych. Zobowiązania podatkowe są bowiem należnościami o charakterze publicznoprawnym, a obowiązek ich ponoszenia obciąża każdego obywatela.

Organ II instancji podkreślił, że przyznanie ulgi w postaci umorzenia należności publicznoprawnych powinno być rozpatrywane po wyczerpaniu możliwości uregulowania zobowiązań innymi sposobami, w przeciwnym razie udzielona ulga byłaby sprzeczna z interesem publicznym. Co istotne, strona skarżąca posiada majątek w postaci nieruchomości oraz udziałów w nieruchomościach. Zatem nieruchomości te lub udziały w nich mogą stanowić przedmiot sprzedaży, zabezpieczenie spłaty należności lub przedmiot skutecznej egzekucji (poza domem jednorodzinnym objętym zakazem zbywania i obciążania nieruchomości). Zdaniem organu II instancji, istnieje więc możliwość doprowadzenia do efektywnego wygaśnięcia zaległości.

W toku postępowania skarżąca oświadczyła, iż w styczniu 2021 r. dokonała sprzedaży uprzednio posiadanej działki z uwagi na brak środków na spłatę należnych za nią rat. Z uzyskanej kwoty zostało spłacone zadłużenie wobec poprzedniego właściciela działki, część środków wpłaciła do ZUS, urzędu skarbowego i uregulowała część zobowiązań wobec prywatnych wierzycieli. Jak organ wskazał w rozstrzygnięciu, zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 r. nie zostało jeszcze objęte tytułem wykonawczym, a zatem skoro egzekucja nie została wszczęta, to nie można stwierdzić że okaże się ona bezskuteczna. Ponadto prowadzona jest skuteczna egzekucja komornicza z uzyskiwanego wynagrodzenia za pracę.

Z uwagi na powyższe, w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, udzielenie skarżącej najdalej idącej ulgi w spłacie, tj. umorzenie zaległości wraz z odsetkami byłoby w tym wypadku przedwczesne, a organy podatkowe wydając pozytywną decyzję już teraz świadomie zrezygnowałyby z należności przysługujących Skarbowi Państwa i takim działaniem przekroczyłyby ramy upoważnienia ustawowego.

Organ II instancji odnotował, że strona korzystała z pomocy organów podatkowych w zakresie spłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kartuzach decyzją z dnia 30 kwietnia 2020 r. rozłożył zapłatę ww. zobowiązania na 10 rat. Skarżąca nie dotrzymała terminu płatności raty 3, 4 i 5, a zatem nastąpiło wygaśnięcie ww. decyzji z mocy prawa. Ponowne, według organu II instancji, udzielenie ulgi w spłacie dotyczącej tej samej zaległości - tym razem ulgi najbardziej radykalnej, tj. umorzenia wraz z odsetkami, byłoby nadmiernym uprzywilejowaniem skarżącej względem innych podatników, którzy wywiązują się z płatności należnych podatków w sposób rzetelny i terminowy, a w konsekwencji zatarciu uległyby takie wartości jak chociażby równość podmiotów wobec prawa.

Strona skarżąca akcentowała przed organami, że niekorzystny wpływ na ówcześnie prowadzoną przez nią działalność miała epidemia COVID-19.

Odnosząc się do tego stwierdzenia, organ odwoławczy zaznaczył, że pandemia i wprowadzone obostrzenia faktycznie mogły wpływać negatywnie na wiele branż gospodarczych. Jednakże w realiach niniejszej sprawy stan epidemii został na terenie Polski wprowadzony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r., a zatem epidemia nie miała wpływu na ówcześnie prowadzoną przez nią działalność w 2019 r. i osiągnięty wynik finansowy, który zresztą był dodatni - dochód wyniósł 686.746,36 zł. Z kolei w 2020 r. nastąpił spadek uzyskiwanych dochodów z działalności, jednak wynik finansowy w dalszym ciągu był dodatni- dochody wyniosły 309,885,00 zł.

Zdaniem organu, nie można uznać, że skarżąca z uwagi na wystąpienie epidemii nie dysponowała środkami finansowymi umożliwiającymi zapłatę należnych zobowiązań podatkowych. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że w roku 2019 i 2020 prowadzona przez skarżąca działalność przynosiła znaczne dochody. Skarżąca dysponowała odpowiednimi środkami finansowymi, które w zupełności wystarczyłyby na zabezpieczenie środków na zapłatę należnego podatku dochodowego za ww. okresy.

Organ odwoławczy podniósł także, że kwestie przyznawania ulg w spłacie zaległości podatkowych należy rozpatrywać nie tylko w kontekście aktualnej sytuacji finansowej podatnika, ale także z uwzględnieniem przyczyn doprowadzenia do ich powstania. Bezspornym jest bowiem, że to czy zaległości powstały na skutek działań podejmowanych przez podatnika, czy też na skutek np. zdarzeń losowych, również ma znaczenie dla oceny czy w danej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie ulgi w spłacie, czy też nie. Podejmując jakiekolwiek decyzje podatnik działa bowiem we własnym interesie i na własny rachunek, co oznacza, że ponosi zarówno korzystne skutki, jaki i ujemne konsekwencje tych działań.

W rozpoznawanej sprawie zaległości podatkowe za 2019 r. i 2020 r. powstały w wyniku niewywiązania się skarżącej z zobowiązań w podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarżąca była świadoma ciążącego na niej obowiązku podatkowego i powinna zabezpieczyć środki finansowe na zapłatę całości należnego podatku. Jednak pomimo osiągnięcia w latach 2019 i 2020 znacznych dochodów z ówcześnie prowadzonej działalności, to nie wywiązała się z ciążących na niej zobowiązań wobec budżetu państwa.

Organ II instancji stwierdził zatem, że przedmiotowe zaległości podatkowe nie powstały na skutek nadzwyczajnych okoliczności niezależnych od strony postępowania, lecz są wynikiem nieprawidłowości co do wywiązywania z obowiązków podatkowych. Sposób, w jaki podatnik gospodaruje swoim majątkiem, a więc czy posiadane środki przeznacza na regulowanie należności podatkowych, czy też na inne cele, jest wynikiem jego samodzielnych decyzji i to on ponosi za nie odpowiedzialność.

Organ odwoławczy zaakcentował, że konsekwencje podejmowanych przez podatnika działań, czy też jego własnych zaniechań, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie stanowią przesłanki przemawiającej za udzieleniem ulgi w spłacie. Każda działalność gospodarcza jest prowadzona na własną odpowiedzialność, własne ryzyko, na własny rachunek. Stąd ryzyko związane z prowadzoną działalnością ponosi zawsze podmiot ją prowadzący, który dbając o swój interes winien podejmować decyzje w sposób rozsądny i przemyślany oraz zważać na wysokość dochodów, obciążenia oraz zabezpieczyć środki na ten cel.

Powyższa ocena nie narusza prawa. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organ zgromadził kompletny materiał dowodowy niezbędny do analizy sytuacji materialnej strony. Zdaniem Sądu, organy podatkowe właściwie oceniły sytuację skarżącej i okoliczności podnoszone przez nią w toku postępowania, uznając w rezultacie, iż brak jest podstaw do umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej z uwagi na niewystąpienie w sprawie niezbędnych do tego przesłanek. Dotyczy to zarówno przesłanki ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego. W ocenie Sądu, powyższa ocena przeprowadzona została w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, jak też uwzględnia przyjętą w orzecznictwie wykładnię przepisów dotyczących przyznawania przywilejów podatkowych w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Wynik powyższej oceny, mimo że niezgodny z oczekiwaniami skarżącej nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Motywy rozstrzygnięcia zostały szczegółowo wyjaśnione w zaskarżonej decyzji, której uzasadnienie wskazuje przyczyny, dla których organ odmówił wnioskowanego umorzenia.

W związku przyznaniem skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym również zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia o zwrocie tych kosztów, a sprawa zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu przez profesjonalnego pełnomocnika zostanie rozpoznana przez referendarza sądowego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r., poz. 329), oddalił skargę.