Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 178/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Asesor WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Protokolant Ewa Pecelt, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2005 r. sprawy ze skargi Z. A. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Z. A. kwotę 800 zł. (osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 roku, nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. na podstawie ustawy z dnia 24 października 1974 roku — Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm.) nakazał B. i J. W. wykonanie robót budowlanych wynikających z inwentaryzacji oraz z ekspertyzy i opinii technicznej dotyczącej przebudowy więźby dachowej rozbudowanego budynku na działce w W. przy ul. L. w terminie dwóch lat od uprawomocnienia się decyzji.

W uzasadnieniu swojej decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że inwestorzy przedłożyli dwa egzemplarze inwentaryzacji wraz z ekspertyzą i opinią techniczną. Przedłożona mapa geodezyjna według stanu archiwalnego potwierdza istnienie budynku. W dniu [...] lipca 2003 roku dokonano kontroli na nieruchomości Z. A. i stwierdzono, że zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym budynku mieszkalnego pomieszczenia od strony północnej nie są przeznaczone na stały pobyt ludzi ponieważ są to pralnia w przyziemiu budynku, klatka i korytarz z otworem okiennym, kotłownia oraz pokój od strony północnej bez otworów okiennych.

Nadto Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego że zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia dla sąsiedniej działki nie występuje, gdyż wychodzące na nią otwory okienne zostały zamurowane, a dach pokryty materiałem ognioochronnym zaś wody opadowe z dachu odprowadzane są na teren nieruchomości inwestorów i rozbudowa budynku nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Z. A. podnosząc zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 roku — Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię, co wpłynęło w sposób istotny na treść zaskarżonej decyzji; naruszenie art. 5 ust. 1 oraz ust. 2 Prawa budowlanego poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, co wpłynęło w sposób istotny na treść zaskarżonej decyzji; naruszenie art. 40 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; naruszenie art. 7 w związku z art. 77§1 Kpa poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz błędne ustalenie stanu faktycznego.

Zdaniem skarżącego w sprawie niniejszej zachodzą okoliczności powodujące niekorzystny wpływ samowoli na warunki użytkowe jego działki, a w szczególności:

1. znaczne rozmiary dachu samowoli i jego spadek w kierunku działki

skarżącego;

2. bliskość krawędzi dachu samowoli z granicą działek;

3. osuwanie się śniegu z dachu samowoli na działkę skarżącego;

4. zaciemnianie przez dach samowoli pomieszczenia w domu skarżącego;

5. zakłócenie światła dziennego w domu skarżącego;

6. powodowanie przez kolor dachu (jasna czerwień) skutków w postaci

skierowania odbitych czerwonych promieni w okna skarżącego;

7. wytworzenie się, na skutek zbliżenia budynku — samowoli do domu

skarżącego "leju" powietrznego powodującego częste i silne przeciągi

na przylegającej do granicy części działki skarżącego;

8. zmniejszenie wartości rynkowej działki skarżącego na skutek zbliżenia

samowoli do granicy działek.

Twierdzenia powyższe zdaniem skarżącego zostały poparte między innymi złożoną do akt sprawy dokumentacją zdjęciową obrazującą obsuwanie się śniegu z dachu samowoli w kierunku jego działki. Konstrukcja dachu i okapu w żaden bowiem sposób nie chroni sąsiedniej działki przed osuwaniem się śniegu, gdyż rzekoma zastawka nie wytrzymuje jego naporu i J. W. usiłuje ręcznie śnieg ten usuwać.

Zdaniem skarżącego winno także zostać uwzględnione (zwłaszcza w kontekście opinii biegłego Pana Z. E. przygotowanej w sprawie karnej, a więc nie na prywatne zlecenie strony), że pomieszczenie w jego budynku od strony dokonanej nadbudowy służy do pobytu małych dzieci — wnuków skarżącego. Tymczasem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oparł się wyłącznie na opinii rzeczoznawcy D. K. korzystnej dla inwestora.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zdaniem skarżącego ograniczył się tylko do lapidarnego stwierdzenia braku zagrożeń dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia ze strony samowoli oraz braku niedopuszczalnych pogorszeń warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Taki stan rzeczy jest jego zdaniem niedopuszczalny i nie stanowi dowodu na brak spełnienia warunków z art. 37 ust. 1 lub ust 2 Prawa budowlanego.

Ratio legis przepisu art. 37 ust. 1 i ust.2 zdaniem skarżącego zasadza się na tym aby uniemożliwić sprawcom samowoli budowlanej ominięcie obowiązujących przepisów prawa materialnego, w tym także przepisów prawa cywilnego, regulujących stosunki własności. Zgodnie z art. 140 Kodeksu cywilnego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Jedną z ustaw ograniczających prawo własności, w tym także prawo własności nieruchomości jest Ustawa Prawo budowlane z 1974 roku. Treść normy prawnej, zawartej w art. 37 ust. 1 i ust.2 Prawa budowlanego nawiązuje do cytowanej wyżej treści art. 140 Kodeksu cywilnego, a także do normy zawartej w art. 144 Kodeksu cywilnego, nakazującej właścicielowi, przy wykonywaniu swego prawa, powstrzymać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętna miarę. To ostatnie sformułowanie Kodeksu cywilnego koresponduje wprost z tą częścią zapisu art. 37 ust. 1 pkt.2 w której mowa jest o niedopuszczalnym pogorszeniu warunków użytkowych dla otoczenia.

Ponadto Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie dokonał w analizy przedmiotowej samowoli budowlanej z perspektywy art. 5 ust.2 i ust. 2 Prawa budowlanego. Z przepisu art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego wynika, że przez ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, a więc również sąsiada terenu samowoli budowlanej, należy rozumieć zapobieganie lub przeciwdziałanie wszelkim ograniczeniom lub pogorszeniu możliwości korzystania z nieruchomości.

W świetle powyższego treść zaskarżonej decyzji i jej uzasadnienie są absolutnie nie do zaakceptowania, gdyż powielają uprzednio popełniony błąd.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zdaniem skarżącego notorycznie uchyla się od zastosowania właściwych przepisów prawa, a jeśli już je stosuje to w sposób wybiórczy oraz przy zastosowaniu błędnej i absurdalnej wykładni.

W toku niniejszego postępowania naruszony został też zdaniem skarżącego art. 7 kpa w związku z art. 77§1 kpa. Dotychczas poczynione spostrzeżenia potwierdzają, iż istnieją pełne podstawy orzeczenia rozbiórki przedmiotowej samowoli, ale Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wydał zgodnej z prawem decyzji w tym względzie. Żadne przeróbki dachu samowoli nie doprowadzą do stanu zgodnego z prawem. Jak zostało bowiem wcześniej wykazane, dokonanie przedmiotowej samowoli budowlanej narusza art. 12 ust. 1 oraz ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Jedynym sposobem przywrócenia stanu zgodnego z prawem jest wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę części budynku posadowionej w zakazanej przez prawo odległości. Ewentualne dokonanie przebudowy dachu budynku zdaniem skarżącego spowoduje pogorszenie jego sytuacji poprzez zacienienie pomieszczeń oraz zakłócenie dopływu światła dziennego.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 roku, Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2003 roku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu swojej decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że organ I instancji jednoznacznie nie wyjaśnił, czy samowolna rozbudowa budynku na odległość 1,55 m od granicy sąsiada i przy odległości między budynkami 5,50 m nie narusza uzasadnionych interesów Z. A. Brak szczegółowych ustaleń w tym zakresie stanowi istotne naruszenie przepisów procesowych. Dopiero wyeliminowanie przesłanek z art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane daje podstawę do zastosowania art. 40 tejże ustawy.

Wobec tak bliskiej odległości między budynkami, jaka została spowodowana samowolą budowlaną inwestora — 5,50 m i dużej wysokości dobudowy — 6,20 m oraz odległości od granicy działki - 1,55 m, gdy od strony rozbudowanego obiektu, w budynku Z. A. znajdują się okna pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi, jest oczywiste, że wystąpiło istotne pogorszenie warunków użytkowych nieruchomości przy ul. L. Co prawda w dniu [...] lipca 2003 roku organ I instancji przeprowadził kontrolę na przedmiotowej nieruchomości, podczas której stwierdzono, że "zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym budynku mieszkalnego przedłożonym w dniu kontroli, pomieszczenia znajdujące się od strony północnej nie są przeznaczone na stały pobyt ludzi...", to jednak w uzasadnieniu skarżonej decyzji organ I instancji oprócz zacytowania art. 37 Prawa budowlanego, nie wskazał, czy w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki wymienione w w/w przepisie. Zatem organ I instancji winien ponownie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości, mając na względzie powyższe ustalenia i wątpliwości a także stanowisko wyrażone we wcześniejszej decyzji Nr [...] z dnia [...] maja 2003 roku.

Powodem uchylenia decyzji zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest także fakt, iż wyrokiem z dnia 14 listopada 2003 roku, sygn. akt IVSA 1343/02 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2002 roku, Nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji z dnia [...] maja 2001 roku, Nr [...], które stanowiło podstawę wydania zaskarżonej decyzji Nr [...]. W dacie wydania skarżonej decyzji Nr [...] postanowienie Nr [...] nie funkcjonowało więc w obrocie prawnym.

Mając na uwadze brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego całości sprawy, do czego zobowiązuje organy administracji treść art.7 i art.77 Kpa oraz biorąc pod uwagę wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2003 roku sygn. akt NSA 1343/02 zdaniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego przedmiotowa sprawa przed ponownym rozstrzygnięciem wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości przez organ I instancji.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Z. A. podnosząc zarzut, iż zaskarżona decyzja narusza art,138§2 kpa poprzez błędne jego zastosowanie polegające na braku rozstrzygnięcia co do meritum sprawy pomimo tego, iż organ II instancji był zobowiązany do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Zdaniem skarżącego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do orzeczenia nakazu rozbiórki samowolnie dobudowanej części budynku. Ciągle przekazywanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji powoduje przewlekłość postępowania. Zgodnie z treścią art. 138§lpkt.2 Kpa organ odwoławczy wydając decyzję, uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Organ odwoławczy jest zobowiązany, tak jak organ I instancji, dążyć z urzędu do wykrycia prawdy obiektywnej, a zatem do ustalenia stanu rzeczywistego sprawy. Ocenie organu odwoławczego podlega całe postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji, jak również, w przypadku braków bądź niejasności, organ administracji ma obowiązek przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe. Postępowanie odwoławcze ma charakter merytoryczny, a więc powinno zakończyć się przede wszystkim ostateczną decyzją merytoryczną.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zdaniem skarżącego notorycznie uchyla się od zastosowania właściwych przepisów prawa, ograniczając rozpoznanie sprawy jedynie do kwestii dokonania ewentualnych przeróbek przedmiotowej samowoli budowlanej. Wszystkie wydane dotychczas decyzje odnoszą się wyłącznie do kwestii ewentualnych przeróbek. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, wbrew wytycznym Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz organu II instancji, wydawał decyzje sprzeczne z prawem, które następnie były uchylane przez organ odwoławczy, a sprawa przekazywana do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Takie działanie organu administracyjnego wyraźnie ma na celu odsunięcie w czasie rozstrzygnięcia merytorycznego w niniejszej sprawie.

Organ odwoławczy może powołać się na przepis art. 138§2 zd.1 kpa tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja zdaniem Sądu zapadła z naruszeniem art.l38§2 kpa i naruszenie to miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zgodnie z treścią wyżej wymienionego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W wypadku gdy przedmiotem zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego jest decyzja kasatoryjna rolą sądu jest dokonanie oceny czy organ wydający decyzję nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art.l38§2 kpa.

W wyroku z dnia 17 października 1996 roku, sygn. akt I SA/Gd 234/96 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że wydawanie decyzji o charakterze kasatoryjnym dopuszczalne jest zupełnie wyjątkowo, gdyż stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy i nie jest w tej kwestii dopuszczalna wykładnia rozszerzająca. Konieczność zatem przeprowadzenia dowodu lub kilku dowodów (np. zasięgnięcie opinii biegłego czy przesłuchanie kilku świadków) mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego (art. 136 kpa), wyłączając dopuszczalność kasacji decyzji".

W niniejszej sprawie zdaniem Sądu nie zachodziły przesłanki pozwalające organowi odwoławczemu na uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi.

Pierwsza decyzja w sprawie zapadła w dniu [...] marca 1994 roku. Należy zauważyć, iż postępowanie w sprawie trwa już ponad 10 lat co samo w sobie stanowi naruszenie art. 8 kpa z którego wynika dla organów administracji publicznej prowadzenia postępowania w taki sposób aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. Tymczasem rozstrzygnięcia organu odwoławczego sprawiają wrażenie jakby organ ten obawiał się wydać merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie. W efekcie postępowanie przeciąga się w nieskończoność. Ta niemożność wydania merytorycznego rozstrzygnięcia winna zostać przerwana. Sprawa winna znaleźć swoje merytoryczne rozstrzygnięcie i rozstrzygnięcie to powinno być wydane przez organ odwoławczy. Przyznać należy, iż organ I instancji nie potrafił prawidłowo sporządzić uzasadnienia swojej decyzji mimo wskazówek dawanych mu przez organ odwoławczy. Uzasadnienia decyzji organów I instancji w sposób jaskrawy naruszają art.lO7§3 kpa. Nie jest to jednak powód by organ II instancji uchylał z tego powodu decyzję do ponownego rozpoznania.

Nie może być podstawą uchylenia do ponownego rozpoznania decyzji organu I instancji okoliczność, iż wyrokiem z dnia 14 listopada 2003 roku, sygn. akt IV SA 1343/02 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2002 roku, Nr [...] oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2001 roku, Nr [...]. Wbrew twierdzeniom Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowienia te nie były podstawą wydania decyzji przez organ I instancji. Przedmiotem postanowienia z dnia [...] lutego 2002 roku, Nr [...] wydanego przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego było stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia. Z kolei postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2001 roku, Nr [...] było postanowieniem o charakterze dowodowym. Na mocy tego postanowienia inwestor został zobowiązany do przedłożenia inwentaryzacji oraz ekspertyzy technicznej. Podstawą wydania decyzji przez organ I instancji była ekspertyza uzyskana w wyniku realizacji postanowienia dowodowego, a nie postanowienie na podstawie którego została ona sporządzona. Okoliczność, iż postanowienie dowodowe w wyniku którego ekspertyza została wykonana zostało uchylone nie pozbawia mocy dowodowej takiej ekspertyzy. Brak jest więc podstaw do przyjęcia, iż uchylenie wskazanych przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowień stanowi przesłankę wznowieniową określoną w art.l45§l pkt.8 kpa. Tym samym brak było podstaw by z tego powodu uchylać decyzję organu I instancji i przekazywać sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.

Przypomnieć należy, iż samowola budowlana popełniona przez J. W. miała miejsce w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). W tej sytuacji zgodnie z treścią art.103 ust.2 Ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 roku Nr 89 poz.414 ze zm.) do tego typu przypadków zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane.

Z art.4O tej ustawy wynika, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności wymienione w art.37 właściwy organ administracji nakaże inwestorowi wykonanie zmian niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Po wykonaniu tych czynności zgodnie z treścią art.42 tejże ustawy właściwy organ administracji wydaje inwestorowi pozwolenie na użytkowanie tego obiektu.

Z ustawy wynika więc, że organy administracji w postępowaniu dotyczącym samowoli budowlanej winny przede wszystkim ustalić czy istnieje możliwość legalizacji samowoli, a dopiero wówczas gdy możliwość ta zostanie wykluczona może być wydany nakaz rozbiórki całości lub części samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego.

Podstawową przesłanką warunkującą możliwość rozważenia możliwości legalizacji samowoli budowlanej jest ustalenie czy nie zachodzą okoliczności uzasadniające nakaz rozbiórki określone w art.37 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane.

Zgodnie z treścią art.37 ust.l pkt.l i 2 tej ustawy obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń jeśli właściwy organ administracji publicznej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

* znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub,

* powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Z kolei zgodnie z treścią art.37 ust.2 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane właściwy organ administracji może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie lub wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust.1.

Organ administracji publicznej rozstrzygając kwestię rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 oku Prawo budowlane winien w pierwszej kolejności ustalić, czy dobudowa zrealizowana przez J. W. znajduje się na terenie, który zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie realizacji dobudowy nie był przeznaczony pod tego typu zabudowę. Dopiero stwierdzenie, że na terenie tym nie wolno było realizować tego rodzaju obiektu uprawnia organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazującej jego rozbiórkę.

Jeśli plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w dacie zakończenia budowy pozwalał na realizację tego typu inwestycji to konieczne jest jeszcze sprawdzenie czy zrealizowana niezgodnie z przepisami prawa dobudowa powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wydanie nakazu rozbiórki będzie możliwe wówczas, gdy dobudowa zrealizowana przez inwestora będzie powodować opisane powyżej skutki.

Jeśli wymienione przesłanki wydania nakazu rozbiórki nie zachodzą można wówczas rozważyć możliwość wydania takiej decyzji w oparciu o przepis art.37 ust.2 ustawy z dnia 24 października 1974 oku Prawo budowlane tj. z powodu innych ważnych przyczyn. Organ nadzoru budowlanego winien jednak szczegółowo uzasadnić jakie to ważne przyczyny przemawiają za rozbiórką mimo tego, że dobudowa nie narusza warunków określonych w art. 37 ust.1 pkt.1 i 2 wymienionej ustawy. Nie wystarczy ogólnikowe stwierdzenie polegające na powtórzeniu przepisu ustawy. Nie jest natomiast konieczne uzasadnienie dlaczego takie przyczyny nie występują. Wystarczające jest ograniczenie się do stwierdzenia, iż przyczyny takie nie występują.

Jeśli nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji o nakazie rozbiórki określone w art.37 ustawy z dnia 24 października 1974 oku Prawo budowlane wówczas zastosowanie ma przepis art.4O tejże ustawy. Na mocy tego przepisu organ administracji może nałożyć na inwestora wykonanie wszelkich obowiązków niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem z wyjątkiem nakazu rozbiórki. Wbrew twierdzeniom skarżącego wydanie nakazu rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego nie jest więc jedynym możliwym rozstrzygnięciem w sprawie.

Wyroku z dnia 17 kwietnia 1989 roku, sygn. akt IV SA 83/89 (ONSA 1989/1/38) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.) powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40 tej ustawy".

W aktach sprawy znajduje się szereg dokumentów pozwalających na merytoryczne rozstrzygniecie sprawy. Jeśli jednak w ocenie organu nadzoru budowlanego materiał dowodowy jest niewystarczający to organ ten winien samodzielnie z urzędu na podstawie art.84 kpa dopuścić dowód z opinii biegłego, który wyjaśniłby wszelkie budzące wątpliwości kwestie.

Odnośnie zarzutów podnoszonych przez skarżącego organ nadzoru budowlanego winien mieć na uwadze co następuje.

Żaden przepis prawa nie określa koloru dachu budynku. Żądania zgłaszane w tym przedmiocie przez skarżącego nie mają więc żadnej podstawy prawnej. Również żaden przepis prawa budowlanego nie wiąże możliwości wydania pozwolenia na budowę jak też legalizacji samowoli budowlanej z koniecznością zapewnienia właścicielowi sąsiedniej posesji niepomniejszenia wartości jego nieruchomości. Zarówno zwiększenie jak i zmniejszenie wartości sąsiedniej nieruchomości z powodu realizacji inwestycji jest z punktu widzenia prawa budowlanego okolicznością obojętną. Żaden przepis prawa budowlanego nie przewiduje też ochrony właściciela sąsiedniej nieruchomości przed silnymi podmuchami wiatru. Twierdzenie, iż w wyniku samowolnej rozbudowy budynku powstał "lej powietrzny" jest zdaniem Sądu niczym nieuzasadnione. Z akt sprawy wynika, iż twierdzenie to opiera się jedynie na obserwacjach poczynionych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż na działce skarżącego są silne podmuchy wiatru. Tymczasem by można było mówić, iż na skutek samowolnej rozbudowy budynku powstał "lej powietrzny" konieczne jest wykazanie konkretnym dowodem w sposób nie budzący wątpliwości (na przykład opinią biegłego), że istnieje związek przyczynowy między zrealizowaną samowolną rozbudową, a powstaniem silnych podmuchów wiatru na działce skarżącego. Przepisy prawa jednoznacznie też określają jakim pomieszczeniom w budynku sąsiednim ma być zapewniony dopływ światła dziennego. Dotyczy to pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, iż w budynku skarżącego od strony zrealizowanej samowoli znajdują się pomieszczenia nie przeznaczone na pobyt ludzi zaś pokój mieszkalny nie posiada od tej strony okien. W tej sytuacji niezrozumiałe jest twierdzenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż w budynku skarżącego znajdują się okna pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Aby wyjaśnić tę kwestię należy wykonać dokumentację zdjęciową ściany budynku skarżącego usytuowanej naprzeciwko samowolnie zrealizowanej rozbudowy oraz załączyć do akt kopie projektu budowlanego budynku należącego do skarżącego. Pozwoli to zdaniem Sądu na dokonanie weryfikacji twierdzeń skarżącego odnośnie zacieniania jego budynku.

Odnośnie spadku dachu samowolnie dobudowanej części budynku to biegły winien wypowiedzieć się czy możliwa jest zmiana konstrukcji dachu by wyeliminować spadek śniegu na sąsiednią działkę jeśli dotychczasowe rozwiązania są niewystarczające (np. dach ze spadkiem skierowanym nie w stronę sąsiedniej działki tylko w stronę wnętrza podwórza inwestora).

Wydając decyzję w sprawie organ odwoławczy winien uwzględnić wymienione wyżej wskazania sądu i dać temu wyraz sporządzając uzasadnienie decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art.107§3 kpa.

Z powyższych względów na podstawie art. 145§1 pkt.1 c i art.152 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.