Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 623/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235[1], art. 237 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 5, par. 6 ust. 1, par. 8 ust. 1 i 2, par. 4 ust. 1, par. 3 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

W decyzji z dnia [...] r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1412 ze zm.), art. 235 [1] ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 1666; dalej: "Kodeks pracy"), § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) oraz art. 104 i 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a."), orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u R. C. choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonym podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2,3 kHz, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu organ I instancji opisał w pierwszej kolejności przebieg pracy zawodowej R. C., wskazując, że R. C. był zatrudniony od [...] r. do [...] r. i od [...] r. do [...] r. w M. Sp. z o.o. Sp. jawna, w Dziale Produkcyjnym W-2 i część W-2, tzw. WPZ-1, na stanowisku ślusarz-monter konstrukcji stalowych, ślusarz-obsługa oczyszczarki "Prozamet" oraz monter konstrukcji stalowych, w Dziale Głównego Mechanika TM jako ślusarz oraz w Dziale Utrzymania Ruchu TU Działu Montażu jako ślusarz-spawacz. Z karty oceny narażenia zawodowego z dnia [...] r., wynika, że brak jest danych o wynikach pomiarów hałasu na stanowiskach pracy R. C., bowiem w latach 1972-1992 dla wymienionych stanowisk pomiary środowiska pracy nie były wykonywane. Tym niemniej eskpozycja na hałas powyżej progu działania niewątpliwie występowała, w tym narażenie na przekroczenia dopuszczalnych norm higienicznych dla hałasu (szczególnie podczas obsługi oczyszczarki). Z przedstawionych przez zakład pracy pomiarów hałasu, wykonanych w 2015 r. na stanowiskach pracy o podobnym charakterze, poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8 godzinnego dnia pracy przedstawia się następująco: ślusarz-monter konstrukcji stalowych oraz monter konstrukcji stalowych W-2 - 84-84,9 dB(A); ślusarz-obsługa oczyszczarki "Prozamet" (pomiar wykonany dla obsługi oczyszczarki "Schlick") - 87,7 dB(A); -ślusarz TM - 84 dB(A); ślusarz-spawacz - 84,6 dB(A); spawacz WPZ-1 - 84,2-84,9 dB(A); ślusarz-spawacz TU - 79,7 dB(A).

Następnie w okresie od [...] r. do [...] r. R. C. zatrudniony był w firmie W. Sp. z o.o. na stanowisku ślusarz-spawacz. Z karty oceny narażenia z dnia [...] r. wynika, że poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8 godzinnego dnia pracy kształtował się w zakresie od 82,7 do 84,9 dB(A) (pomiary z [...] r.). Powyższy charakter pracy potwierdza także sprawozdanie z pomiarów nr [...] z dnia [...] r. Z kolei od [...] r. do [...] r. Następnie R. C. pracował w A. Sp. z o.o. w K. na stanowisku ślusarz-spawacz. Wyniki pomiarów hałasu z miejsc wykonywania czynności zawodowych w hali produkcyjnej przez R. C. w okresie zatrudnienia na tym stanowisku przedstawiają się następująco: [...] r. równoważny poziom hałasu - 84,7 dB(A), 84,0 dB(A), 84,7 dB(A), 84,3 dB(A); [...] r. - równoważny poziom hałasu - 83,7 dB(A).

Przechodząc do meritum sprawy organ pierwszej instancji wskazał, że przed wydaniem orzeczenia R. C. skierowany został przez [...] Centrum Medycyny Pracy w P. - Ośrodek w K. do konsultacji w Poradni Laryngologicznej [...] Centrum Medycyny Pracy w P., gdzie przeprowadzono kompleksowe badania. [...] Centrum Medycyny Pracy w P. rozpoznało u R. C. w audiometrii tonalnej głuchotę obustronną -UP=102 dB, UL=100 dB ubytku słuchu, audiometrii impedancyjnej - zachowane odruchy z mięśnia strzemiączkowego dla ucha prawego i lewego, zachowaną drożność trąbek słuchowych, w tympanometrii krzywą typu A dla UP i UL, audiometria słowna osiąga 10 % zrozumiałości mowy. Specjalista otolaryngolog stwierdził u R. C. głuchotę obustronną bez cech klinicznych zawodowego uszkodzenia słuchu. W oparciu o opisane wyniki badań, [...] Centrum Medycyny Pracy w P. -Ośrodek w K. w dniu [...] r. wydało orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u R. C. choroby zawodowej.

Następnie R. C. był hospitalizowany w Klinice Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego Instytutu Medycyny Pracy w [...], gdzie przeprowadzono kompleksowe badania laryngologiczne z oceną audiologiczną, które wykazały u R. C. obustronne uszkodzenie słuchu (głuchota obustronna, resztki słuchu). Wielkość średniego uszkodzenia słuchu (obliczona na podstawie ABR) wynosi odpowiednio dla ucha prawego i lewego po 60 dB. Charakter uszkodzenia słuchu nie posiada cech charakterystycznych dla działania hałasu (głuchota z zachowanymi resztkami słuchu). W załączonych do dokumentacji lekarskiej R. C. badaniach audiometrycznych z 2012 r. oraz z 2008 r. tj. z ostatniego roku pracy zawodowej, widoczny jest rozwój uszkodzenia słuchu przewodzeniowo-odbiorczy z płasko przebiegającymi krzywymi progowymi, z uszkodzeniem słuchu zarówno w zakresie niskich, jak i średnich częstotliwości, z brakiem załamka dla 4-8kHZ z uniesieniem dla 8 kHz, co nie jest charakterystyczne dla rozwoju uszkodzenia słuchu spowodowanego przewlekłym działaniem hałasu na narząd słuchu. Wobec tego Instytut Medycyny Pracy w [...] w oparciu o badanie bezpośrednie, analizę dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego i dokumentacji medycznej wydał orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania u R. C. choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz z maksymalnie dwuletnim udokumentowanego uszkodzenia słuchu od zaprzestania pracy w narażeniu zawodowym (poz. 21 wykazu chorób zawodowych).

Końcowo organ I instancji wyjaśnił, że dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest stwierdzenie przez właściwą jednostkę medyczną u danej osoby jednostki chorobowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, występowanie w środowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia pracownika oraz ustalenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że stwierdzona choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Z zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego wynika, że R. C. pracował w warunkach narażenia na hałas, w tym przekraczający najwyższe dopuszczalne natężenie (NDN). Niemniej jednak rozpoznana u R. C. głuchota obustronna mimo, że jest ona bardzo zaawansowana (około 60%), nie pozostaje jednak w związku przyczynowym z warunkami pracy - nie można jej rozpoznać jako choroby zawodowej.

W odwołaniu z dnia [...] r. R. C. podniósł, że natężenie hałasu podczas jego wieloletniej pracy musiało doprowadzić do uszkodzenia słuchu.

Decyzją z dnia kwietnia 2017 r., nr [...], [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowody, dokonał ustaleń zbieżnych z ustaleniami organu I instancji. Wyjaśnił również, że [...] Centrum Medycyny Pracy w P. w opinii uzupełniającej z dnia [...] r. po ponownym przeanalizowaniu całej posiadanej dokumentacji medycznej stwierdziło, iż uszkodzenie słuchu u R. C. nie jest charakterystyczne dla rozwoju uszkodzenia słuchu spowodowanego przewlekłym działaniem hałasu na narząd słuchu i dlatego należy wykluczyć wpływ hałasu. Wyjaśniło również, iż w 2008 r. przeprowadzone były liczne konsultacje i leczenie zawrotów głowy przy zmianie pozycji ciała, szumów usznych, w próbie kalorycznej brak reakcji oraz oczopląs samoistny w stronę lewą wskazywały jako przyczynę powstania ubytku słuchu niewydolność krążenia pochodzenia mózgowego (zostało to potwierdzone przez audiologa i neurologa). Organ odwoławczy podkreślił, że w opinii jednostek medycyny pracy sformułowano jednoznaczne wnioski o braku podstaw do rozpoznania u odwołującego choroby zawodowej, a postępowanie diagnostyczno-orzecznicze prowadzone było w niezależnych ośrodkach służby zdrowia, uprawnionych ustawowo. Opinie te są rzeczowe, spójne i logiczne.

Odnosząc się do dokumentacji przedłożonej przez odwołującego przy piśmie z dnia [...] r. organ odwoławczy podkreślił, że dokumentacja ta nie wskazuje na okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zmianę rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji. W załączonych orzeczeniach o stopniu niepełnosprawności wskazano przyczyny niepełnosprawności: 02-P (choroby psychiczne), 03-L (zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu) i 07-S (choroby układu oddechowego i krążenia), jednak brak szczegółowych informacji istotnych w kontekście uszkodzenia słuchu. Orzeczenia lekarzy orzeczników ZUS również nie zawierają wniosków, z których można by wywieść, iż schorzenie narządu słuchu jest charakterystyczne dla rozwoju uszkodzenia słuchu spowodowanego przewlekłym działaniem hałasu na narząd słuchu.

W skardze z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. C. wniósł o uchylenie decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mający wpływ na wynika postępowania, tj. (1) art. 140 w zw. z art. 6 K.p.a., w zakresie w jakim organ wydał decyzję odmowną, mimo braku przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia, (2) art. 140 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. w zw. z § 4 ust. 1 oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez niedostateczne zebranie materiału dowodowego, w szczególności nieskierowanie na badania pulmonologiczne, całkowicie pomijając współwystępujące schorzenia pulmonologiczne ujawnione w toku postępowania, które wystąpiły w 2008 r., tj. w roku zakończenia pracy przez skarżącego, jeszcze przed zakończeniem stosunku pracy, (3) art. 138 § 1 pkt 1, 2 i 3 oraz § 2 w zakresie, w jakim organ II instancji utrzymał w mocy decyzję zamiast ją uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w dokumentacji medycznej poza diagnostyką prowadzoną w kierunku schorzeń laryngologicznych przedłożono również dokumentację dotyczącą schorzeń pulmonologicznych (m. in. karta informacyjna leczenia szpitalnego, pobyt od [...] – [...] r.). Co prawda skarżący wskazywał w zgłoszeniu na schorzenie pod pozycją 21 załącznika do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, jednak do sprawy dołączył dokumentację dającą podstawę do podejrzeń, że u skarżącego ujawniła się choroba zawodowa określona pod poz. 5 (przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli), 6 (astma oskrzelowa), ewentualnie 11 tego rozporządzenia (choroby wywołane pyłem metali twardych). Skarżący wskazał na powyższe chociażby w piśmie z dnia [...] r., w którym podkreślił duże zapylenie w jakim pracował przez cały okres zatrudnienia. Z dokumentacji medycznej wynika, że już w 2008 r. skarżący cierpiał na przewlekłą zaporową chorobę płuc. Późniejsza diagnostyka wskazywała na POCHP, astmę. Z przepisów nie wynika, że inspektor jest związany określeniem choroby wskazanym w zawiadomieniu o podejrzeniu choroby zawodowej składanej przez byłego pracownika, który nie jest osobą posiadającą wiedzę specjalną pozwalającą ustalić etiologię swoich schorzeń.

W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Badając zaskarżoną decyzję według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew zarzutom skargi zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy i jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r., nr [...], w której nie stwierdzono u R. C. choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonym podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 1666; dalej: "Kodeks pracy"). Zgodnie z art. 235[1] tej ustawy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Przepis art. 237 § 1 Kodeksu Pracy upoważnia Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zawodowych, okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposobu i trybu postępowania dotyczącego zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych. W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105. poz. 869). Załącznik do tego rozporządzenia zawiera wykaz chorób zawodowych, który ma charakter normatywny. Ustalenie listy chorób zawodowych ma ten skutek prawny, że wyklucza możliwość uznania za chorobę zawodową schorzenia, które nie jest wymienione w wykazie, bez względu na jego powiązanie z wykonywaną pracą.

Okolicznością bezsporną jest, że w przedmiotowej sprawie prowadzone było postępowanie w kierunku podejrzenia wystąpienia u R. C. choroby zawodowej wymienionej pod pozycją 21 wykazu chorób zawodowych - obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonym podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (tej jednostki chorobowej dotyczyło zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej z dnia 30 października 2015 r. – k. 2 – 3 akt adm., ta jednostka chorobowa została też wskazana w kartach oceny narażenia zawodowego). W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje również fakt, że skarżący w okresie swojej aktywności zawodowej pracował na stanowiskach ślusarz/ślusarz-monter/ślusarz-spawacz w narażeniu na hałas powyżej progu działania [powyżej 80 dB(A)], w tym w narażeniu na przekroczenia dopuszczalnych norm higienicznych dla hałasu. Powyższe podniósł skarżący w swoim piśmie z dnia [...] r. (k. 22 – 24 akt adm.), co znalazło następnie potwierdzenie w kartach oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia [...] r. w firmie M. (k. 74 – 75 akt adm.), z dnia [...] r. w firmie W. (k. 76 – 77 akt adm.) oraz z dnia [...] r. w firmie A. (k. 78 akt adm.), a także w sprawozdaniu z pomiarów nr [...] przeprowadzonych w A. (k. 54 – 58 akt adm.) oraz sprawozdaniu z pomiarów nr [...] prowadzonych w S. (k. 37 – 43 akt adm.).

Sporną natomiast w sprawie stała się kwestia, czy stwierdzona u R. C. choroba narządu słuchu została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy (tj. hałasem), czyli czy ma związek z narażeniem zawodowym, czy też inne. Punktem wyjścia do rozstrzygnięcia tej spornej między stronami kwestii uczynić należy w pierwszej kolejności regulacje rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jako aktu określającego tryb postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. I tak, zgodnie z § 5 w zw. z § 6 ust. 1 tego aktu, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych, a więc do wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest wyłączne lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotyczących służby medycyny pracy, zatrudniony w jednej z wymienionych jednostek orzeczniczych I i II stopnia. Wskazany lekarz wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na postawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudniania i oceny narażenia zawodowego (§ 5 i § 6 ust. 1). Decyzję o stwierdzeniu lub o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje zaś właściwy państwowy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1).

Na tle przytoczonych przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych utrwalił się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych, mające charakter opinii biegłego, wiąże organ prowadzący postępowanie. Organ nie ma w związku z tym prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z faktu, że tyko uprawniony lekarz, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia, jest właściwy do rozpoznania choroby zawodowej (§ 5 ust. 1 rozporządzenia) oraz z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, w tym sensie, że bez pozytywnej opinii lekarskiej lub sprzecznie z nią, organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. W sytuacji zaś, gdy orzeczenie lekarskie nie wyjaśnia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (jest niewystarczające do wydania decyzji), organ może zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego - § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06 – wszystkie cytowane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego, organ administracyjny nie ma uprawnienia do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek orzeczniczych oraz do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Zakwestionowanie natomiast orzeczeń lekarskich może dotyczyć jedynie względów formalnych, np. że orzeczenie zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź zawiera oczywiste sprzeczności. Innymi słowy, wydane orzeczenia lekarskie podlegają jedynie badaniu pod kątem logiki, spójności oraz prawidłowości uzasadnienia. Organ powinien więc ocenić orzeczenie lekarskie jako dowód w postępowaniu z zachowaniem zasad wyznaczonych przepisami K.p.a., ze szczególnym uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. W konsekwencji, zakwestionowanie orzeczenia lekarskiego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne, ale wyłącznie w przypadku, jeżeli zostanie wykazane, że nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia lub ewidentne błędy, niejasności, które dyskwalifikują jego walor dowodowy.

W rozpoznawanej sprawie w wyniku zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej skarżący został skierowany do Poradni Laryngologicznej [...] Centrum Medycyny Pracy w P., gdzie po przeprowadzeniu badań specjalista otolaryngolog stwierdził u skarżącego głuchotę obustronną bez cech klinicznych zawodowego uszkodzenia słuchu. W oparciu o te wyniki [...] Centrum Medycyny Pracy w P. -Ośrodek w K. wydało orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania u R. C. choroby zawodowej (k. 80 akt adm.). Na wezwanie organu I instancji, w uzupełnieniu opinii CMP w P. w piśmie z dnia [...] r., nr [...] wskazało, że występującej u skarżącego głuchoty obustronnej pomimo tego, że jest ona bardzo zaawansowana, nie można rozpoznać jako choroby zawodowej, albowiem charakter uszkodzenia słuchu nie posiada cech charakterystycznych dla działania hałasu (głuchota z zachowaniem resztek słuchu). W załączonych do dokumentacji lekarskiej R. C. badaniach audiometrycznych z 2012 r. oraz z 2008 r. tj. z ostatniego roku pracy zawodowej, widoczny jest rozwój uszkodzenia słuchu przewodzeniowo-odbiorczy z płasko przebiegającymi krzywymi progowymi, z uszkodzeniem słuchu zarówno w zakresie niskich, jak i średnich częstotliwości, z brakiem załamka dla 4 kHz z uniesieniem dla 8 kHZ, co nie jest charakterystyczne dla rozwoju uszkodzenia słuchu spowodowanego przewlekłym działaniem hałasu na narząd słuchu. Z powyższego wynika, że hałas występujący w środowisku pracy nie miał wpływu na powstanie głuchoty obustronnej u R. C. (k. 98 akt adm.). Powyższa konkluzja znalazła się również w piśmie CMP w P. z dnia [...] r., nr [...] (k. 99 akt adm.).

Co istotne, w wyniku wniosku o ponowne przeprowadzenie badana, skarżący został poddany kolejnym badaniom w Klinice Chorób Zawodowych i Zdrowa Środowiskowego Instytutu Medycyny Pracy w [...], podczas których stwierdzono obustronne uszkodzenie słuchu (głuchota obustronna, resztki słuchu). W oparciu o te wyniki IMP [...] działając jako jednostka orzecznicza II stopnia wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (k. 70 akt adm.), wskazując przede wszystkim, że w załączonych do dokumentacji lekarskiej badaniach audiometrycznych z 2008 i 2012 r. widoczny jest rozwój uszkodzenia słuchu przewodzeniowo-odbiorczy z płasko przebiegającymi krzywymi progowymi, z uszkodzeniem słuchu zarówno w zakresie niskich, jak i średnich częstotliwości, z brakiem załamka dla 4 kHz z uniesieniem dla 8 kHZ, co nie jest charakterystyczne dla rozwoju uszkodzenia słuchu spowodowanego przewlekłym działaniem hałasu na narząd słuchu.

W rozpoznawanej sprawie [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dokonał oceny omawianych orzeczeń lekarskich pod względem formalnym i uznał, że są one rzeczowe, spójne i logiczne. W ocenie Sądu organ odwoławczy słusznie uznał je za dowód w sprawie, czyniąc wynikające z nich okoliczności podstawą swoich ustaleń faktycznych – Sąd nie dopatrzył się podstaw, aby dyskwalifikować ich walor dowodowy. Skoro orzeczenia lekarskie wydane przez dwie niezależne od siebie jednostki diagnostyczne w sposób jednoznaczny wykluczyły wpływ hałasu na stwierdzony u skarżącego stan narządu słuchu, to nie ma uzasadnionych podstaw, by odmówić im wiarygodności i orzec w sposób sprzeczny z tymi orzeczeniami. Nie ulega więc wątpliwości, że nie było przesłanek do zakwestionowania wydanych w sprawie orzeczeń i do rozstrzygania wbrew wnioskom w nich zawartym. Orzeczenia lekarskie są spójne, wystarczająco umotywowane i nie budzą zastrzeżeń. Zatem z uwagi na fakt, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy administracji choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej, co prowadzić musiało do odmowy stwierdzenia u strony skarżącej choroby zawodowej.

Podkreślenia wymaga, że nie każde stwierdzone u pracownika schorzenie narządu słuchu jest chorobą zawodową w rozumieniu przepisów dotyczących chorób zawodowych. Zachorowanie na chorobę, nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w obowiązującym wykazie, nie daje podstaw do wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Wskazać należy, że organy inspekcji sanitarnej opierając się na orzeczeniach upoważnionych jednostek medycznych nie kwestionowały występowania u skarżącego schorzenia słuchu, jednak wykazywały jego odmienny charakter w odniesieniu do rodzaju ujętego w wykazie chorób zawodowych.

Zdaniem Sądu dokumentacja zgromadzona w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy wskazuje, że postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, zostało przeprowadzone zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Wszelkie informacje dotyczące rodzaju, stopnia i czasu narażenia oraz rodzaju wykonywania pracy zostały zawarte w kartach oceny narażenia zawodowego przeprowadzonej w poszczególnych zakładach pracy, w których pracownik był zatrudniony. Organy sanitarne nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7 i art. 77 k.p.a. i prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wniosek tych organów wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów (art. 80 k.p.a.).

Odnosząc się do zarzutu skargi, że organ nie skierował skarżącego na badania pulmonologiczne, pomimo, że skarżący dołączył do sprawy dokumentację dającą podstawę do podejrzeń, że u skarżącego ujawniła się choroba zawodowa określona pod poz. 5 (przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli), 6 (astma oskrzelowa), lub ewentualnie 11 rozporządzenia (choroby wywołane pyłem metali twardych) należy podnieść, że stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, właściwy państwowy inspektor sanitarny wszczyna postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie otrzymanego zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Zgłoszenia tego dokonuje się niezwłocznie na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 Kodeksu pracy [w warunkach niniejszej sprawy według wzoru stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz. U. z 2013, poz. 1379)], a w przypadku choroby zawodowej o ostrym przebiegu lub podejrzenia, że choroba zawodowa była przyczyną śmierci pracownika – dodatkowo w formie telefonicznej (§ 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). W zgłoszeniu tym określa się m.in. pełną nazwę choroby zawodowej, której dotyczy zgłoszenie oraz pozycję w wykazie chorób zawodowych określonym w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kodeksu pracy [w warunkach niniejszej sprawy w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869 ze zm.)]. Zgłoszenie podejrzenia określonej choroby zawodowej zakreśla tym samym przedmiot określonej sprawy administracyjnej. Powyższe oznacza, że w ramach toczącego się w tej sprawie postępowania, przedmiotem oceny objęte być mogą jedynie okoliczności dotyczące choroby zawodowej określonej w pierwotnym zgłoszeniu. W sytuacji zaś, gdy w toku toczącego się już postępowania administracyjnego dojdzie do formalnego zgłoszenia podejrzenia innej choroby zawodowej, nie prowadzi to do rozszerzenia przedmiotu tego postępowania, lecz do wszczęcia odrębnego postępowania w nowej sprawie, której przedmiotem jest inna choroba zawodowa (por. NSA w wyroku z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 288/15).

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego odpowiada prawu, a skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.