Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 113/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 137, art. 136,
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu udziałów w prawie własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

G. L., reprezentowana przez Prezydenta Miasta L. (dalej jako "strona", "skarżąca", "Gmina"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w L. skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] r., znak: [...] orzekającej o zwrocie udziałów w łącznej wysokości [...] w prawie własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej zarejestrowanej w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym prowadzonym przez Prezydenta Miasta L. pod nr [...] jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0703 ha w granicach działki ewidencyjnej nr [...] ([...]), stanowiącej własność G. L. oraz umarzającej postępowanie w sprawie zwrotu udziałów w wywłaszczonej nieruchomości prowadzone w stosunku do pozostałych uprawnionych: M. K., J. K., N. A. i Z. A..

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] r. znak: [...] nieruchomość oznaczona nr [...] i nr [...], stanowiąca własność S. J., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa. Wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64 z 1974 r.), zgodnie z lokalizacją budowy Bazy dla Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w L. (dalej jako baza MPWiK), ustaloną przez organ ds. planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzony planach gospodarczych - urbanistycznych Państwa - miasta L..

Wnioskiem z dnia 8 maja 2020 r. spadkobierczyni właściciela A. J. wystąpiła o zwrot udziału w prawie własności wywłaszczonej nieruchomości, aktualnie stanowiącej część działki ewidencyjnej nr [...] [...]), podnosząc, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna, ze względu na niezrealizowanie celu wywłaszczenia w ustawowym terminie.

W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) – dalej jako "k.p.a." Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta L. od prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie i jednocześnie wyznaczył Starostę L. do jej prowadzenia.

W trakcie prowadzonego postępowania do wniosku o zwrot nieruchomości przyłączyli się kolejni spadkobiercy byłego właściciela przedkładając postanowienia o nabyciu spadku, stanowiące potwierdzenie legitymacji wnioskodawców do żądania zwrotu w/w nieruchomości .

Wobec stwierdzenia, że strony postępowania, z wyłączeniem C. M., J. Z. i S. Z., uchybiły terminowi na wystąpienie z wnioskiem o zwrot udziałów w przedmiotowej nieruchomości, organ pierwszej instancji zawiadomił strony o uchybieniu terminu wyznaczając stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, stosownie do art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W związku ze złożeniem wniosków o przywrócenie terminu postanowieniem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji przywrócił wnioskodawcom termin do wystąpienia z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości.

W toku postępowania na wniosek organu pierwszej instancji, pismem z dnia 18 stycznia 2021 r. Wydział Planowania Urzędu Miasta L. przekazał poświadczone za zgodność z oryginałem archiwalne dokumenty planistyczne, dotyczące przedmiotowego terenu tj. kopie fragmentu rysunku Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego [...] m. L. skala 1:10000, zatwierdzonego uchwałą Nr [...]/69 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. Nr [...] z dnia [...] r., kopię fragmentu rysunku w skali 1:10000 Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego [...] Odstępstwa od planu, który stanowi załącznik Nr [...] do uchwały Nr [...]/72 P.W.R.N. w L. z dnia [...] r. zawierający wpis "Niniejszy aneks jest integralną częścią rysunku planu, zawiera zmianę symboli i granic terenów rysunku pierwotnego na rysunek nowy, któremu odpowiada zmiana tekstu, uwidoczniona w aneksie do tekstu planu" oraz kopie wybranych kart odpisu teksu ww. planu. Zawnioskowana do zwrotu nieruchomość położona była w dzielnicy "D" - [...] i zgodnie z rysunkiem "Odstępstwa od planu" objęta była zmianą nr [...] - zatwierdzoną uchwałą [...]/[...] P.W.R.N. w L. z dnia [...] r. Zgodnie z powyższą zmianą przedmiotowy teren oznaczony był symbolem "D 130 BB" - pow. 5,5 ha. Bazy materiałowe i transportowe nie kolidujące ze strefą izolacyjną składnicy materiałów pędnych. Dodatkowo Wydział Planowania wskazał, że przedmiotowy teren nie był objęty planem szczegółowym.

Pismem Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta L. z dnia [...] r. Starosta został poinformowany, że w zasobach wydziału brak jest dokumentów związanych z budową bazy MPWiK, które obejmowałyby nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] ([...]

W trakcie postępowania, na podstawie sporządzonej dokumentacji geodezyjno-prawnej ustalono, że wnioskowana do zwrotu część wywłaszczonej działki nr [...] i [...], wchodząca w obszar działki ewidencyjnej nr [...] ([...]), oznaczona została projektowanym nr [...] o pow. 0,10703 ha. W dniu 29 stycznia 2021 r. przeprowadzono oględziny zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, podczas których stwierdzono, że przedmiotowy teren położony jest pomiędzy ul. [...] a bocznicą kolejową. Teren stanowi nieużytek, w całości jest porośnięty drzewami samosiejkami, krzewami oraz trawami, nie jest w żaden sposób pielęgnowany i brak jest jakichkolwiek oznak użytkowania.

W odpowiedzi na zapytanie organu pierwszej instancji Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w L. Sp. z o.o. w piśmie z dnia 16 marca 2021 r. poinformowało, że nieruchomość położona w L., przy ul. [...], oznaczona dawniej jako nr [...],[...], [...] i [...], wchodząca w obszar aktualnej działki nr [...] ([...]) nie była wykorzystywana pod działalność Spółki.

W wyniku rozpoznania przedmiotowej sprawy Starosta L. decyzją z dnia [...] r. znak: [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] r. orzekł o zwrocie udziałów w łącznej wysokości [...] w prawie własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej zarejestrowanej w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym prowadzonym przez Prezydenta Miasta L. pod nr [...] jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0703 ha w granicach działki ewidencyjnej nr [...] ([...]), stanowiącej własność G. L. na rzecz wnioskodawców określonych w sentencji decyzji.

Ponadto Starosta L. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu udziałów w wywłaszczonej nieruchomości prowadzone w stosunku do M. K., J. K., N. A. i Z. A., ze względu na złożenie wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości po terminie oraz brak wniosku o przywrócenie terminu do złożenia ww. wniosku.

Jednocześnie organ pierwszej instancji zobowiązał wnioskodawców do zwrotu na rzecz G. L. kwoty ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczony grunt, zwaloryzowanej według wskaźników wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ustalonej (proporcjonalnie do zwracanej powierzchni oraz stosownie do zwracanych udziałów) na dzień wydania decyzji na kwotę [...]zł.

W ocenie organu pierwszej instancji na części zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia, jakim była budowa Bazy dla Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w L., wobec czego zachodziły przesłanki do orzeczenia o jej zwrocie na rzecz uprawnionych.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją G. L. reprezentowana przez Prezydenta Miasta L. wniosła odwołanie, do którego załączyła:

kopię protokołu z dnia [...] r. w sprawie odbioru końcowego i przekazania do użytku [...],

kopię inwentaryzacji trasy kanalizacji deszczowej st. [...] do st. Nr [...] wykonanej w dniach 13.04-03.06.81 r.

Zasadniczą mapę terenu.

W toku postępowania organ odwoławczy ustalił na podstawie pisma Zarządu Dróg i Mostów w L. z dnia 28 września 2021 r., że infrastruktura podziemna w postaci kanalizacji deszczowej wraz ze studzienkami rewizyjnymi znajdująca się na działce nr [...] ([...]) jest powiązana z funkcjonowaniem drogi zlokalizowanej na sąsiednich działkach stanowiącej drogę publiczną gminną ul. [...].

Na wniosek strony - A. J. uzupełniono materiał dowodowy o poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji Prezydenta Miasta L. nr [...] z dnia [...] r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej - budowy drogi gminnej na odcinku od ul. [...] do ul. [...] oraz na odcinku w kierunku posesji w rejonie ul. [...] [...]. Na wniosek organu odwoławczego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nadesłał poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię potwierdzenia Nr [...] z dnia [...] r. znak: [...] przyjęcia zawiadomienia o zakończeniu budowy i niewniesieniu sprzeciwu do użytkowania projektowanej drogi gminnej na odcinku od ul. [...] do ul. [...] oraz na odcinku w kierunku posesji w rejonie ul. [...] B-E w L., zrealizowanej na podstawie decyzji ZRID z dnia [...] r.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewoda decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczył treść art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 140 i art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm., dalej zwanej: "u.g.n."), stanowiących materialnoprawną podstawę decyzji.

Wojewoda podzielił ustalenia organu pierwszej instancji i stwierdził, że zgromadzone w sprawie dowody, dodatkowo uzupełnione w toku postępowania odwoławczego z urzędu, uprawniają do wniosku, że po przejęciu na własność Państwa zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, na jej części nie doszło do zagospodarowania zgodnie z celem wywłaszczenia, jakim była budowa Bazy Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w L.. Z protokołu oględzin nieruchomości wynika, że przedmiotowy teren, położony pomiędzy ul. [...] a bocznicą kolejową, stanowi nieużytek, w całości jest porośnięty drzewami samosiejkami, krzewami oraz trawami. Teren nie jest w żaden sposób pielęgnowany i brak jest na nim jakichkolwiek śladów użytkowania. Wojewoda zwrócił uwagę, że znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia z geoportal.gov.pl, potwierdzają, że od wywłaszczenia w 1976 r. na projektowanej do zwrotu działce nie wybudowano obiektu związanego z realizacją celu wywłaszczenia. Organ odwoławczy podkreślił, że z pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w L. Sp. z o.o. z dnia 16 marca 2021 r. wynika, że przedmiotowy teren nie były wykorzystywany pod działalność Spółki.

W ocenie organu odwoławczego realizacja celu na spornej nieruchomości nigdy nie została rozpoczęta, a stan zagospodarowania zasadniczo nie uległ zmianie.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę na pismo Zarządu Dróg i Mostów w L. z dnia 28 września 2021 r., w którym wyraźnie stwierdzono, że infrastruktura podziemna w postaci kanalizacji deszczowej wraz ze studzienkami rewizyjnymi znajdująca się na działce nr [...] ([...]) jest powiązana z funkcjonowaniem drogi zlokalizowanej na sąsiednich działkach stanowiącej drogę publiczną gminną ul. [...], a nie jak twierdzi Prezydent Miasta L., z obsługą budynku bazy MPWiK. Wojewoda stwierdził, że zlokalizowanie przedmiotowej infrastruktury nastąpiło w latach 2013-2016 w toku realizacji inwestycji określonej jako "budowa projektowanej drogi gminnej na odcinku od ul. [...] do ul. [...] oraz na odcinku w kierunku posesji w rejonie ul. [...] [...] w L. wraz z budową oświetlenia drogowego, budową sieci kanalizacji deszczowej, przebudową sieci wodociągowej, sieci ciepłowniczej, sieci teletechnicznych [...] i [...]., a także sieci energetycznych" i nie ma, wbrew twierdzeniu strony skarżącej, żadnego związku z pierwotnym celem wywłaszczenia określonym w decyzji Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] r.

Zdaniem organu odwoławczego analiza materiału dowodowego wykazała, że cel wywłaszczenia na zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako projektowana działka nr [...], nie został zrealizowany, a infrastruktura techniczna, na którą wskazuje skarżąca, nie stoi na przeszkodzie w orzeczeniu o zwrocie udziałów w łącznej wysokości [...] w prawie własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako projektowana działka nr [...] w granicach działki ewidencyjnej nr [...] ([...]).

W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu, strona wnosząc o uchylenie zaskarżanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych zarzuciła naruszenie:

1) przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i poczynienie błędnych ustaleń faktycznych co do celu na jaki nastąpiło wywłaszczenie,

2) przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. poprzez uznanie, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i jako zbędna powinna zostać zwrócona spadkobiercom byłego właściciela.

Ponadto strona wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci:

- pisma MPWiK z dnia 25 stycznia 2022 r. znak: [...], wraz z załącznikami tj.: protokół odbioru nr [...] z dn. 10.10.1981, inwentaryzacja do ww. protokołu, projekt budowlany myjni samochodowej MPWiK wykonanej w czerwcu 1997 r.,

- kopii projektu sieci zewnętrznych wod. kan. Bazy remontowej WSM,

- rys. z oznaczeniem kolektora kd 600 na projekcie Bazy remontowej WSM,

- rys. z oznaczeniem kolektora kd 600 na wyrysie inwentaryzacji trasy kanalizacji deszczowej, na okoliczność realizacji celu wywłaszczenia.

W uzasadnieniu strona podniosła, że wywłaszczenie nieruchomości stanowiącej dawne działki nr [...] i [...] dokonane zostało ponad 40 lat temu, zatem nie należy domagać się wysokiego stopnia szczegółowości określenia celu wywłaszczenia. Skarżąca zwróciła uwagę, że organy obu instancji nie dostrzegły, iż na terenie wnioskowanej działki są zlokalizowane elementy infrastruktury technicznej, niezbędne do funkcjonowania Bazy Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w L.. Z protokołu oględzin oraz z mapy zasadniczej terenu wynika, że nieruchomość wnioskowana do zwrotu, wchodząca w obszar aktualnej działki nr [...] ([...]), stanowi teren leżący w pobliżu Bazy MPWiK w L.. Zgodnie z zasadniczą mapą terenu, w części działki graniczącej z ul. [...] zlokalizowano elementy infrastruktury technicznej w postaci sieci kanalizacji deszczowej. Wymieniona infrastruktura podziemna jest elementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania Bazy dla Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w L..

Skarżąca wskazała, że jak ustalono na podstawie dokumentacji przekazanej przez MPWiK w L. sieć kanalizacji deszczowej (kanał Ř 0,60 wraz ze studzienkami rewizyjnymi) zlokalizowana na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości została zaprojektowana 12 października 1976 r (projekt sieci zewnętrznych wod. kan. sanitarnej i kanalizacji deszczowej bazy remontowej WSM w L. ) oraz wybudowana i przekazana do użytku w dniu w 10 października 1981 r. (protokół w sprawie odbioru końcowego i przekazania do użytku z dnia 10 października 1981 r.). Sieć kanalizacji deszczowej Bazy MPWiK odprowadzającej wody opadowe z dachu i podjazdów myjni samochodowej MPWiK, w granicach działki ewidencyjnej [...] ([...]), zaprojektowano w czerwcu 1997 r. (Projekt Budowlany Myjni Samochodowej MPWiK). Z dokumentacji projektowej kanał Ř 0,60 (kd 600) kolektora deszczowego wraz z pięcioma studzienkami rewizyjnymi, zlokalizowany na wnioskowanej do zwrotu działce, oprócz odprowadzenia wód opadowych bazy remontowej WSM zapewniał również odprowadzenie wód opadowych z budynku myjni Bazy MPWiK, drogi dojazdowej oraz placu manewrowego położonych na działce ewidencyjnej nr [...] [...]).

Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem Wojewody, że infrastruktura podziemna w postaci kolektora deszczowego powstała w latach 2013-2016 i jest jedynie powiązana z funkcjonowaniem drogi gminnej ul. [...]. Podkreśliła, że wskazana przez organ II instancji inwestycja budowlana realizowana w latach 2013-2016 - "budowa przyszłej drogi gminnej na odcinku od ul. [...] do ul. [...] i w kierunku posesji w rejonie ul. [...] [...] w L.", w zakresie obejmującym sieć kanalizacji deszczowej stanowiła jedynie przebudowę/modernizację już istniejącego kanału kanalizacji deszczowej biegnącego przez sporną działkę. Powyższa inwestycja drogowa została zapoczątkowana w roku 2011 tj. po ukończeniu budowy Bazy MPWiK w L. wraz z infrastrukturą techniczną stanowiącą realizację celu wywłaszczenia.

Skarżąca podniosła, że teren znajdujący się w obrębie spornej działki jest integralną częścią wieloetapowej i skomplikowanej inwestycji. Realizowana pod koniec lat 90 budowa myjni samochodowej MPWiK wraz z infrastrukturą kanalizacji odprowadzającej wodę deszczową z dachu i podjazdów włączoną do istniejącego od 1981 r. kanału Ř 0,60 (kd 600) kanalizacji deszczowej stanowi kontynuację budowy Bazy dla Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji.

Zdaniem skarżącej ocena stopnia zrealizowania nie może być dokonywana jedynie na podstawie powierzchownej weryfikacji dokumentacji dot. podziemnej infrastruktury technicznej tak jak to uczynił Wojewoda. Nie można ocenić wykonania celu wywłaszczenia w postaci tak skomplikowanego przedsięwzięcia, jakim jest budowa Bazy dla Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji poprzez ocenę tylko jednego fragmentu zadań inwestycyjnych realizowanych na przestrzeni lat 1976 - 2016. Wszystkie składniki infrastruktury są ze sobą funkcjonalnie powiązane tworząc jednolitą, harmonijnie działającą całość. Zdaniem skarżącej odniesienie się jedynie do stopnia zagospodarowania gruntu zawnioskowanego do zwrotu bez potraktowania go jako części zorganizowanego zespołu na którym zlokalizowano niezbędną infrastrukturę kanalizacyjną może prowadzić do całkowicie błędnego przekonania o jego niezagospodarowaniu. W ocenie skarżącej cel, na który nieruchomość została wywłaszczona został zrealizowany, a co za tym idzie brak jest ustawowych przesłanek do jego zwrotu na rzecz spadkobierców byłego właściciela.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest odpowiednio treść art. 136 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

O zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia stanowi art. 137 ust.1 u.g.n. w myśl którego, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Rozpoznając wniosek strony o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ winien każdorazowo wnikliwie i dogłębnie zbadać czy owa nieruchomość w ogóle została w jakikolwiek sposób wykorzystana, a jeśli tak to czy w sposób zgodny z celem, na który wywłaszczenie zostało dokonane. Następnie w razie odpowiedzi twierdzącej kolejno rozważyć winien czy cel, dla którego dokonano w przeszłości wywłaszczenia, zrealizowany został w całości, zagospodarowując tym samym całą powierzchnię nieruchomości. W wyniku ustalenia, iż cel wywłaszczenia zrealizowano jedynie na części nieruchomości rozważenia wymagać musi z kolei ewentualna możliwość zwrotu choćby części nieruchomości. Ocena, iż potencjalnie zwrot taki byłby możliwy wymagać musi wreszcie zbadania czy nie zachodzą wskazane w art. 229 u.g.n. przesłanki negatywne w postaci sprzedania nieruchomości wywłaszczonej lub obciążenia jej prawem użytkowania wieczystego, które to prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej. Tym samym odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uzasadniona musi być bądź to jednoznacznie dowiedzionym brakiem wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 137 ust. 2 u.g.n. przesłanek pozytywnych warunkujących możliwość dokonania wnioskowanego zwrotu, bądź też wystąpieniem przesłanki negatywnej, wyłączającej dopuszczalność dokonania zwrotu choćby części wywłaszczonej nieruchomości. Jednocześnie dodania wymaga, że zrealizowanie celu w każdym przypadku wyklucza możliwość zwrotu chociażby do niego doszło z naruszeniem terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., I OSK 991/18), co zostało szczegółowo wyjaśnione w orzecznictwie i nie wymaga szerszego omówienia.

W orzecznictwie i literaturze przedmiotu podkreśla się, że "cel wywłaszczenia" należy rozumieć bardzo ściśle, wiąże się bowiem z nim zakaz przeznaczania wywłaszczonych nieruchomości na inne cele, w tym także inne cele publiczne. Podkreślił to dobitnie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05 (OTK-A 2008/3/41), wskazując na obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich wypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. W innym wyroku z 24 października 2001 r., sygn. akt SK 22/01 (OTK 2001/7/216) Trybunał podkreślił natomiast, że po wejściu w życie Konstytucji RP zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość ta nie została użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest "oczywistą konsekwencją" art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Innymi słowy z art. 136 i 137 u.g.n. wynika, że nieruchomość może być użyta jedynie na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a jej zwrot następuje wtedy, gdy cel ten nie został zrealizowany.

W kontrolowanej sprawie decyzją Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w L. przy ul. [...] oznaczoną nr [...] i nr [...]. Wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło zgodnie z lokalizacją budowy Bazy dla Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w L. ustaloną przez organ ds. planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzony planach gospodarczych - urbanistycznych Państwa - miasta L..

Z akt sprawy wynika, że zawnioskowany do zwrotu teren w dacie wywłaszczenia położony był w dzielnicy "[...]" - W. , w rejonie - [...]- W. i zgodnie z rysunkiem "Odstępstwa od planu" objęty był zmianą nr [...] Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego [...] m. L., zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. Nr [...] z dnia [...] r. - zatwierdzoną uchwałą [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...] r., zgodnie z którą przedmiotowy teren oznaczono symbolem "[...]" - pow . 5,5 ha - bazy materiałowe i transportowe nie kolidujące ze strefą izolacyjną składnicy materiałów pędnych. Zgodnie z informacją Wydziału Planowania Urzędu Miasta L. przedmiotowy teren nie był objęty planem szczegółowym.

Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz dokonanych na ich podstawie ustaleń organów jednoznacznie wynika, że zawnioskowany do zwrotu teren położony pomiędzy ul. [...] a bocznicą kolejową stanowi nieużytek, w całości porośnięty drzewami samosiejkami, krzewami i trawami. Na obszarze tym brak jakichkolwiek śladów zainwestowania lub jakiegokolwiek użytkowania terenu.

Dokonując zestawienia określonego celu wywłaszczenia w decyzji z 1976 r. z prawidłowo ustalonym przez rozstrzygające w sprawie organy stanem faktycznym, podzielić należy zawarte w wydanych decyzjach stanowisko, że na analizowanym gruncie nie doszło do realizacji tak określonego celu wywłaszczenia, co implikowało wydanie decyzji orzekającej zwrot części wywłaszczonej nieruchomości.

Nie ma zatem żadnych wątpliwości, że wnioskowany do zwrotu teren nie został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia. Na terenie tym nie została urządzona Baza Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w L. jak tego wymagała decyzja wywłaszczeniowa.

Sąd podziela dominujący w aktualnym orzecznictwie pogląd związany z rozumieniem pojęcia "realizacja celu wywłaszczenia", w aspekcie o którym mowa w art. 216 u.g.n. (wywłaszczenia dokonywane na podstawie aktów prawnych aktualnie nie obowiązujących) stanowiący, że celu wywłaszczenia dokonanego w dość odległej przeszłości nie można interpretować, w szczególności co do precyzji użytych w decyzji sformułowań, według aktualnych standardów. W przeszłości cel wywłaszczenia określany był na ogół ogólnikowo i tak też należy interpretować to pojęcie obecnie. W takiej sytuacji nie jest koniecznym ustalanie, jakie konkretnie miało być przeznaczenie wywłaszczanego terenu, jeżeli w akcie wywłaszczeniowym wskazywano, że miała być to np. budowa osiedla, szpitala, szkoły lub miasta. W takiej sytuacji dla uznania, że cel wywłaszczenia zrealizowano wystarczy wykazać, iż dany obszar został zagospodarowany jako przestrzeń związana z funkcjonowaniem danego zamierzenia inwestycyjnego. (por. wyrok WSA w Krakowie z 4 lutego 2022 r. , sygn. akt II SA/Kr 1196/21, publ. CBOSA). Realizacja celu wywłaszczenia zawsze musi być rozumiana jako celowe działania organów lub innych uprawnionych podmiotów mających realizować cele, dla których wywłaszczenia dokonano. Brak zagospodarowania terenu lub zagospodarowania go sprzecznie z choćby ogólnie określonym celem wywłaszczenia nie może być uznane za realizację celu wywłaszczenia i nie może być podstawą odmowy zwrotu nieruchomości, o ile spełnione zostaną pozostałe przesłanki, o których mowa w art. 136 u.g.n.

Odnosząc się do podnoszonej kwestii przebiegu przez sporny teren fragmentu podziemnej infrastruktury technicznej w postaci kanalizacji deszczowej, brak jest dowodów, że infrastruktura ta została wykonana w związku z budową Bazy MPWiK, dla realizacji której dokonano przedmiotowego wywłaszczenia.

Jak wynika z akt sprawy, w tym również z dokumentów załączonych przez skarżącą do skargi wynika, że sieć kanalizacji deszczowej została wybudowana na zlecenie Wojewódzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej w L. i związana była z inwestycją: Baza Remontowa Wojewódzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej, której inwestorem była także WSM. W związku z powyższym infrastruktura deszczowa została wykonana na wniosek i potrzeby innego podmiotu tj. Wojewódzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej w L. nie zaś Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w L.. Natomiast w odniesieniu do faktu, że sieć kanalizacji deszczowej odprowadza wody opadowe z dachu i podjazdu myjni samochodowej MPWiK wskazać należy, że z Projektu uzgodnień z dnia [...] r. dotyczącego projektowanej myjni samochodowej na terenie Bazy MPWiK wynika, że włączenie kanalizacji deszczowej miało nastąpić w 1997 r. poza terenem bazy. Sąd zwrócił także uwagę, że z Projektu Budowlanego Myjni Samochodowej MPWiK z czerwca 1997 r. wynika, że projektowany obiekt został zlokalizowany w południowej części działki, z wydzielonego fragmentu części magazynowej bazy, od strony ul. [...].

Wskazać także należy, że z pisma Zarządu Dróg i Mostów w L. z dnia 28 września 2021 r. wynika, że infrastruktura podziemna w postaci kanalizacji deszczowej wraz ze studzienkami rewizyjnymi znajdująca się na działce nr [...] ([...]) jest powiązana z funkcjonowaniem drogi zlokalizowanej na sąsiednich działkach stanowiącej drogę publiczną gminną ul. [...]. Organy słusznie także zwróciły uwagę na informację Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w L. zawartą w piśmie z dnia 16 marca 2021 r. wskazującą, że przedmiotowy teren nie był wykorzystywany pod działalność spółki. Co prawda w piśmie z dnia 25 stycznia 2022 r. Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w L. Sp. z o.o. poinformowało, że poza odprowadzaniem wód opadowych z ul. [...] kolektor deszczowy znajdujący się na działce oznaczonej jako nr [...] obsługuje również bazę MPWiK Sp. z o.o. w L., to jednak mając na uwadze powyższe okoliczności nie można uznać, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Podkreślić należy, że przeprowadzenie przez działkę infrastruktury technicznej nawet dla obsługi bazy, ale nie w ramach działań związanych z wywłaszczeniem nie uzasadnia przyjęcia, że nieruchomość została zagospodarowania cel określony w decyzji wywłaszczeniowej tj., że zrealizowano cel wywłaszczenia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2013 I OSK 643/12, że budowa infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości, jednakże jedynie w sytuacji, gdy ta infrastruktura techniczna nie stanowi celu wywłaszczenia, a związana jest jedynie z realizacją innej inwestycji będącej celem wywłaszczenia. W tym stanie rzeczy fakt, iż przez przedmiotową nieruchomość przebiega infrastruktura techniczna, która jednakże nie powstała w ramach realizacji projektu, który był celem wywłaszczenia, nie stoi na przeszkodzie by uznać tą nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia. Trudno bowiem uznać, że sporna nieruchomość, mogła być wywłaszczona jedynie w tym celu tj. pod budowę fragmentu sieci kanalizacji deszczowej.

W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu w sprawie zostały spełnione przesłanki warunkujące zwrot nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania. Organy orzekające w niniejszej sprawie trafnie uznały, że na terenie wywłaszczonej nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Jak wynika z prawidłowych ustaleń organów, przedmiotowa nieruchomość zarówno w przeszłości, jak i aktualnie nie była i nie jest wykorzystana na cel związany z realizacją tego celu. Działka objęta zaskarżoną decyzją zwrotową stanowi niezagospodarowany teren, który nigdy nie był zagospodarowany w zorganizowany sposób.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności w ocenie Sądu rozstrzygnięcia organów obu instancji orzekające o zwrocie spornej działki na rzecz spadkobierców byłego właściciela, należało uznać za zasadne w świetle przepisów art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n., a nadto wydane z zachowaniem zasad postępowania określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., oraz opatrzone uzasadnieniami odpowiadającymi kryteriom z art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych względów Sąd, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.