Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 234/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art 246 par 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 1357/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o przeprowadzenie dowodu w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 23 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 1357/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił [...] przyznania prawa pomocy.

Sąd I instancji stwierdził, że spółka za ubiegły rok obrotowy wypracowała zysk w kwocie [...] zł. Jej kapitał w postaci wkładów wynosi [...] zł, natomiast wartość posiadanych środków trwałych jest szacowana na kwotę [...] zł. Jednocześnie skarżąca zadeklarowała (na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy) stan konta: -[...]zł.

Sąd I instancji podał, że spółka posiada kredyt w rachunku bieżącym, który do listopada 2014 r. stanowił kwotę [...] zł a od listopada 2014 r. to kwota [...]zł, zaś comiesięczne koszty związane z przedmiotowym kredytem to odsetki od wykorzystanej części kredytu w kwocie około [...]zł miesięcznie. Ponadto spółka ponosi opłaty okołokredytowe tj. coroczną prowizję od przyznanego kredytu w kwocie [...]zł. Przedłożono wydruki z rachunku bankowego za okres lipiec – grudzień 2014 r. obrazujące wysokość obciążeń związaną z obsługą kredytu w rachunku bieżącym spółki oraz wydruki wyciągu z rachunku bankowego z dnia [...] listopada 2014 r. i z dnia [...] stycznia 2015 r. obrazujące wysokość prowizji pobieranej przez bank w związku z przyznanym spółce kredytem. Saldo dostępne z miesiąca lipca wynosiło 194 636 zł, z sierpnia [...] zł, z września [...] zł, z października [...] zł, w listopadzie [...] zł zaś w grudniu [...] zł, wyciąg nadesłany z miesiąca stycznia 2015r. jest natomiast zupełnie nieczytelny. Z analizy powyższych dokumentów wyraźnie wynika, że saldo dostępne spółki opiewa na kwoty wzrastające co sugeruje wpływy na konto środków pieniężnych i jednocześnie świadczy o tym, że spółka nie jest w kondycji finansowej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy polegającego na zwolnieniu od wpisu sądowego w kwocie 100 zł.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę i przyznanie spółce prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie wniosku do ponownego rozpoznania przez WSA w oraz o przyznanie kosztów postępowania zażaleniowego. W ocenie spółki prowadzi ona bieżącą działalność gospodarczą, dbając o to aby uregulować swoje zobowiązania, jednak nie byłoby to możliwe bez kredytu, który stanowi znaczące obciążenie dla spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

W myśl przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa.

Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy przeprowadzona przez Sąd I instancji została dokonana prawidłowo. Sąd I instancji, dysponując jedynie oświadczeniami strony, nie miał podstaw do ustalenia, że spełniona została przesłanka umożliwiająca przyznanie prawa pomocy. WSA poza oświadczeniami skarżącej nie dysponował żadnymi dokumentami czy danymi obrazującymi stan majątkowy spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że skoro skarżąca wypracowała zysk o wartości [...] zł, to nie ma podstaw, nawet przy ujemnym stanie rachunku bankowego, do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (tak też NSA w postanowieniu z 4 marca 2015 r., I GZ 75/15).

W ocenie NSA trudna sytuacja finansowa spółki nie została wykazana przez nią w sposób rzetelny, więc nie mogła stanowić podstawy orzekania o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

NSA zauważa, że wnosząca zażalenie spółka nie wskazała żadnych nowych okoliczności, nieujawnionych przed WSA, które mogłyby spowodować przyznanie mu prawa pomocy.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zawarte w zażaleniu żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 powołanej ustawy. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527).