Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 760/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 235(1), art. 235(2)
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T., nie stwierdził u M.P. (dalej skarżącej) choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego, wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. nr 1367), w oparciu o ocenę narażenia zawodowego i orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. z dnia [...], nr [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...], nr [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca podnosząc, iż nie zgadza się z podjętym w jej sprawie rozstrzygnięciem i orzeczeniami lekarskimi, a także opisała sposób wykonywania pracy i ilość wykonywanych monotypowych ruchów podczas zmiany. Wyjaśniła, że stwierdzona u niej choroba w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka jest wynikiem pracy zawodowej, a nie obecności pozazawodowych czynników ryzyka jej powstania.

Po rozpatrzeniu odwołania, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją nr [...] z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej w skrócie: "K.p.a."), art. 235¹ i art. 235² ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1502), § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1367), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]. W swych rozważaniach wskazał, że zgodnie z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej, albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika łub byłego pracownika (ust. 1). Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1 jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (ust. 2). Za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u skarżącej [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 235¹ Kodeksu pracy, która stanowi, iż: "za chorobą zawodową uważa się chorobą, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym"." (cytat). Skarżąca była zatrudniona w latach [...] w A S.A. w B. (zakład zlikwidowany) na stanowiskach: uczeń nauki zawodu, wytłaczarkowa, laborant, robotnik pomocniczy, przygotowywacz elementów strzałowych oraz w latach w latach [...] w B Sp. z o.o. w B. na stanowisku przygotowywacz elementów do środków strzałowych, z czego w latach [...] wykonując czynności zawodowe pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu ruchu. Dodatkowo, obecnie była badana na podstawie przepisów Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie [...] nr [...]), gdzie lekarze specjaliści orzekli o braku podstaw do rozpoznania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. Przeprowadzone badania laboratoryjne (kwasu moczowego, RF-faktor reumatoidalny, TSH, odczyn Waalera-Rose) nie wykazały odchyleń od normy. Podwyższony był poziom cholesterolu całkowitego (259,2 mg/dl). W oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, ortopedyczną, analizę udostępnionej dokumentacji medycznej oraz aktualny wynik badania elektroneurograficznego orzecznicy rozpoznali u skarżącej obustronny zespół cieśni nadgarstka. Jednakże uwzględniając obecność uznanych czynników ryzyka powstania zespołu cieśni nadgarstka, jakimi są: otyłość/BMI wynosi 35, hipercholesterolemia, zmiany hormonalne okresu menopauzalnego, a także współistnienie zmian dyskopatycznych w odcinku szyjnym kręgosłupa - specjaliści WOMP nie znaleźli podstaw do rozpoznania bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego. Następnie skarżąca była badana w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (hospitalizacja w dniach [...]), gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim z dnia [...], nr [...], również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W wywiadzie skarżąca podaje obustronne, postępujące od 7 lat drętwienie rąk z towarzyszącymi dolegliwościami bólowymi oraz sporadyczne ich obrzęki, po trzech latach dołączyły się dolegliwości bólowe barku prawego. Aktualnie zgłasza dolegliwości bólowe kręgosłupa, w tym w odcinku szyjnym. Z posiadanej dokumentacji medycznej wynika, że leczy się w poradni neurologicznej od [...] r., poradni leczenia bólu od [...] r., natomiast ortopedycznie od [...] r. Wyniki badań EMG z dnia [...] stwierdzają cechy zaawansowanego zespołu cieśni nadgarstka w kończynie górnej lewej, a wyniki z dnia [...] potwierdzają obecność zespołu cieśni nadgarstka również w prawej kończynie. W badaniu MR odcinka szyjnego (wynik z [...]) oraz barku prawego (wynik z [...]) uwidoczniono m.in. zmiany zwyrodnieniowe. W trakcie obserwacji klinicznej przeanalizowano dostępną dokumentację medyczną, wykonano badania laboratoryjne i radiologiczne, badanie EMG, przeprowadzono konsultacje specjalistyczne: neurologiczną i ortopedyczną. W badaniu EMG wykazano średnio zaawansowany zespół cieśni nadgarstka lewego, natomiast zaawansowany - nadgarstka prawego. Ocena RTG potwierdza istnienie skoliozy wraz ze zmianami zwyrodnieniowo-dyskopatycznymi w odcinku szyjnym kręgosłupa, a także zmian zwyrodnieniowych w obrębie rąk. Badania laboratoryjne wykazały obecność zaburzeń gospodarki lipidowej (m.in. cholesterol całkowity - 270 mg/dl; LDL - cholesterol - 165 mg/dl). Biorąc pod uwagę całokształt obserwacji klinicznej, a przede wszystkim uwzględniając istnienie u skarżącej szeregu uznanych, pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka takich jak: płeć żeńska, otyłość (BMI=34,3), zaburzenia hormonalne wieku okołomenopauzalnego, hipercholesterolemia, zmiany zwyrodnieniowe rąk, lekarze IMP i ZŚ nie znaleźli podstaw do przyjęcia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii zespołu cieśni nadgarstka, a tym samym do rozpoznania przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy. Skarżąca nie zgadzając się z orzeczeniem IMP i ZŚ zwróciła się pismem z dnia [...] do tej jednostki diagnostycznej podnosząc, iż lekarze przed wydaniem orzeczenia nie wzięli pod uwagę warunków pracy, które wpłynęły na powstanie choroby zawodowej i objaśniła szczegółowo czynności obciążające kończyny górne w obrębie cieśni nadgarstka podczas wykonywanej pracy. IMP i ZŚ udzielił odpowiedzi pismem z dnia [...] wyjaśniając, że przed wydaniem orzeczenia lekarskiego uwzględniona została ocena warunków pracy zawodowej i stopień obciążenia stawów nadgarstkowych pod kątem ryzyka powstania zespołu cieśni nadgarstka. Lekarze uzasadniają, że rozpoznanie tej częstej w populacji ogólnej (zwłaszcza u kobiet) neuropatii z ucisku jako choroby zawodowej wymaga wykazania, że sposób wykonywania pracy był czynnikiem dominującym w jej powstaniu. W przypadku skarżącej twierdzenie takie nie znajduje uzasadnienia wobec istnienia szeregu dobrze udokumentowanych, pozazawodowych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka, wymienionych w sporządzonym orzeczeniu lekarskim, które nie pozwalają na przyjęcie co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii schorzenia. Zdaniem IMP i ZŚ, stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wydanego orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej, zostało podtrzymane w całości, a wnioski zawarte w tym piśmie są uzupełnieniem tego orzeczenia (k. 24 akt administracyjnych). Skarżąca po uzyskaniu powyższej odpowiedzi, skierowała do IMP i ZŚ kolejne pismo z dnia [...], w którym ponownie tłumaczła swoje wątpliwości zawarte w poprzednim piśmie z dnia [...] dodając, iż nie leczyła się i nie leczy na schorzenia uznane jako czynniki ryzyka zespołu cieśni nadgarstka. Lekarze specjaliści IMP i ZŚ w udzielonej odpowiedzi pismem z dnia [...] podtrzymali stanowisko dotychczas wyrażone nadmieniając, iż fakt nie leczenia stwierdzonych chorób i zaburzeń nie wyklucza ich istnienia oraz ich wpływu na powstanie u skarżącej neuropatii. Skarżąca przez organ odwoławczy została poinformowana pismem z dnia [...], w trybie art. 10 K.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy, w związku z tym poinformowała telefonicznie w dniu [...], że podtrzymuje zarzuty zawarte w odwołaniu i do dnia [...] dostarczy nowe badania lekarskie. W dniu [...] organ odwoławczy otrzymał pismo skarżącej z dnia [...], iż na podstawie posiadanej dokumentacji medycznej wykluczona została obecność zmian zwyrodnieniowych rąk, zatem brak jest wpływu widocznych zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa na uszkodzenie cieśni w obrębie nadgarstka (por. wynik aktualnych badań laboratoryjnych, dokumentacja medyczna z Poradni Neurologicznej i Reumatologicznej). W związku z powyższym organ odwoławczy przesłał całość dokumentacji wraz z pismem z dnia [...] do IMP i ZŚ w S., z prośbą o zajęcie stanowiska wobec dostarczonej przez skarżącą nowej dokumentacji (k. 37 akt administracyjnych). Pismem z dnia [...] IMP i ZŚ udzielił odpowiedzi, w której lekarze orzecznicy podtrzymują stanowisko wyrażone w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Wyjaśniają, że poddali szczegółowej analizie przesłaną dokumentację medyczną z której wynika iż, w Poradni Neurologicznej NZOZ C Sp. z o.o. w L. rozpoznany został zespół cieśni nadgarstka i nie negują tego rozpoznania klinicznego, natomiast nie znajdują podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii schorzenia, z przyczyn opisanych w uzasadnieniu wyżej wymienionego orzeczenia lekarskiego. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, zawartych w piśmie z dnia [...] lekarze orzecznicy tłumaczą, że radiogram rąk wraz w nadgarstkami wykonany w trakcie hospitalizacji w IMP i ZŚ oceniony został przez specjalistę radiodiagnostyki i potwierdza obecność zmian zwyrodnieniowych. Nigdzie też w orzeczeniu lekarskim wydanym przez IMP i ZŚ nie ma wzmianki o tym, aby zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa miały wpływ na powstanie zespołu cieśni nadgarstka, jak podnosi w zarzutach sama skarżąca. Specjaliści nadmieniają także, że dolegliwości w przebiegu choroby zwyrodnieniowej i dyskopatii kręgosłupa szyjnego mogą być podobne do tych, jakie występują w przebiegu zespołu cieśni nadgarstka. Wobec powyższego lekarze orzecznicy IMP i ZŚ po dokonaniu szczegółowej analizy załączonej dokumentacji nie znaleźli podstaw do weryfikacji wydanego wcześniej orzeczenia lekarskiego. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia specyfiki postępowania w sprawie stwierdzania chorób zawodowych i wynikający z tego fakt związania inspektora sanitarnego orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie, w tym znaczeniu, że organ ten nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyrok NSA z dnia 5.01.2007 r. o sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18.05.2007r. o sygn. akt IV SA/Gl 794/06; wyrok NSA z dnia 12.05.2010 r. o sygn. akt II OSK 335/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). Dotyczy to zarówno symptomów choroby, jak i przyczyn jej powstania (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13.11.2011 r. o sygn. akt II SA/Rz 436/11). Zdaniem organu odwoławczego, zespół cieśni w obrębie nadgarstka występuje w populacji ogólnej z częstością podobną jak w tych grupach zawodowych, gdzie sposób wykonywania pracy może być uznany za czynnik sprawczy. Etiologia tej neuropatii z ucisku jest wieloczynnikowa i nie istnieją obiektywne badania pozwalające na jednoznaczne potwierdzenie etiologii zawodowej. Każde natomiast badanie interpretowane jest i oceniane w aspekcie mniejszego lub większego prawdopodobieństwa związku z warunkami pracy. Uznanie w tych przypadkach etiologii zawodowej wymaga wykazania takiego związku w sposób bezsporny lub co najmniej z przeważającym prawdopodobieństwem, a to z kolei wiąże się z koniecznością wykluczenia innych możliwych przyczyn schorzeń obwodowego układu nerwowego. Wobec istnienia u skarżącej uznanych, pozazawodowych czynników ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka, brak jest podstaw do przyjęcia w sposób bezsporny lub przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii rozpoznawanej neuropatii nerwu pośrodkowego, a tym samym do rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Organ odwoławczy nie kwestionuje istnienia narażenia skarżącej na wykonywanie pracy obciążającej stawy nadgarstkowe, jak również nie podważa okresu jego trwania, lecz z uwagi na treść orzeczeń lekarskich WOMP w K. i IMP i ZŚ w S. organ I instancji wydał decyzję odmawiającą stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. Dodatkowo, organ odwoławczy uznał orzeczenia lekarskie kompetentnych placówek medycznych I i II stopnia za uzasadnione w stopniu pozwalającym na przyjęcie ich za podstawę swojego rozstrzygnięcia, przez co został zachowany zakres rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej, uregulowany szczegółowo w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze z dnia [...] na powyższą decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] skarżąca podniosła, iż w trakcie czynności zawodowych na stanowisku przygotowacz elementów do środków strzałowych wykonywała seryjne ruchy zginania, prostowania w nadgarstkach, które wymagały długotrwałej powtarzalności i spełniały kryteria ruchów monotypowych, co potwierdza karta oceny narażenia zawodowego. Przez ponad [...] lat była zatrudniona na tym stanowisku pracy, gdzie zwijała przewód miedzi i żelaza. Aby wykonać dzienną wymaganą normę produkcyjną musiała zwinąć około 4500 i więcej metrów podwójnego przewodu na tzw. motki. Wymagany przewód w kształcie szpuli położony był na podłodze, który pionowo rękami podciągała na około 1 metr do tzw. oczek, a następnie poziomo na około 1,5 m do noży, dalej kolejno na widełki o rozstawie 24 cm, nawijała przewód na bolce ruchem ósemkowym około pięć razy tworząc motek o dł. 3 m zginając w stawach nadgarstki dłoni. Takich motków w 8 godzinnym trybie pracy musiała wykonać 1 500 szt. Dodatkowo, aby motek był gotowy, po odcięciu odpowiedniej długości przewodu, musiała na początku i na końcu tego motka wykonać jeszcze po 3 ruchy na okrągło, co daje łącznie około 9000 ruchów. Zatem, aby zrobić wymaganą normę produkcyjną, musiała wykonać 16 500 ruchów rękami obciążając je w obrębie nadgarstka. Do tego dochodzi wymuszona pozycja siedząca, która na pewno miała wpływ na zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa skarżącej, a nie skolioza o jakiej wcześniej pisali lekarze z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. Skarżąca zauważyła, że w piśmie z dnia [...] IMPiZŚ odnosi się do zarzutów zawartych w piśmie z dnia [...], oraz potwierdza obecność zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa i rąk. Jednak nigdzie nie ma wzmianki o wpływie tych zmian na powstanie u skarżącej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Natomiast dolegliwości w przebiegu choroby zwyrodnieniowej i dyskopatii kręgosłupa szyjnego mogą być podobne do tych jakie występują w przebiegu cieśni nadgarstka. Zdaniem skarżącej, słowa "mogą być podobne...", nie znaczy, że "muszą", co nie daje pewności w określeniu, czy w ogóle wymieniona dolegliwość istnieje oraz czy jest przyczyną wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka, czy też nie. Co do otyłości skarżąca podniosła, iż ma wygląd przeciętnej osoby, a zna przykład osoby też kobiety, która była hospitalizowana w tym samym czasie w IMPiZŚ i waży ponad 100 kg, dodatkowo ma zmiany zwyrodnieniowe, dyskopatię w odcinku szyjnym kręgosłupa, zmiany hormonalne, cukrzycę i pracowała w szwalni i w jej sytuacji stwierdzono chorobę zawodową orzeczeniem lekarskim. Skarżąca zauważyła, że u jej pracodawcy, tj. B Sp. z o.o. na stanowisku przygotowacz elementów do środków strzałowych w jednym przypadku u pracownika została stwierdzona choroba zawodowa, a druga osoba z tego samego stanowiska pracy jest już po zabiegu cieśni nadgarstka obu rąk. Stąd też jej zdaniem istnieje wątpliwość, czy obecnie będąc po zabiegu cieśni nadgarstka lewej ręki nadal nie występuje u niej choroba zawodowa, bowiem wcześniejsze badania i diagnoza lekarzy wskazywały na jej istnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2014r. nr 1647) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: p.p.s.a.), Sąd obowiązany jest skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od rezultatów tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a.

Podnieść przy tym należy, że rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że ma prawo wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.).

Objęta skargą zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej typu przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Podstawę tego rodzaju rozstrzygnięcia stanowiło przyjęcie przez organ sanitarny, w ślad za wydanymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi i pismami je uzupełniającymi uprawnionych jednostek orzeczniczych, braku zawodowego pochodzenia stwierdzonego u skarżącej schorzenia - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, przy jednoczesnym zwróceniu uwagi na prawdopodobny samoistny sposób powstania tej choroby. W tym ostatnim zakresie podkreślano, że u skarżącej występują czynniki pozazawodowe, które mogły wywierać dominujący wpływ na pojawienie się u niej zespołu cieśni nadgarstka.

Odnosząc się do sformułowanego w treści skargi wniosku o "pozytywne rozpatrzenie mojej skargi" wyjaśnić przyjdzie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności zaskarżonej decyzji, to jest o jej zgodności z prawem, przy uwzględnieniu stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu jej wydania.

Problematyka chorób zawodowych została przez prawodawcę uregulowana w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502, zwanej w dalszej części "K. p.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, określanego następnie jako "rozporządzenie". Dodatkowo, w zakresie reguł prowadzenia postępowania administracyjnego znajdują także zastosowanie odpowiednie unormowania K.p.a. W świetle art. 2351 K.p. oraz § 5 rozporządzenia, do stwierdzenia wystąpienia u konkretnej osoby choroby zawodowej konieczne jest łączne zaistnienie trzech przesłanek. Po pierwsze więc, choroba musi zostać rozpoznana przez właściwą (tj. upoważnioną do tego) placówkę medyczną i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia. Po wtóre, musi zostać wywołana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (a zatem przez narażenie zawodowe), przy czym czynniki te lub sposób wykonywania pracy spowodować ją muszą bezspornie lub też z wysokim prawdopodobieństwem. Ostatnim wymogiem jest, by wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych miało miejsce w okresie wskazanym w załączniku do rozporządzenia. Wobec powyższego, kluczowym jest więc ustalenie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym określonym schorzeniem medycznym a narażeniem zawodowym, czego dokonują lekarze zatrudnieni w uprawnionej jednostce orzeczniczej I lub II stopnia, bowiem tylko te podmioty posiadają stosowną wiedzę specjalistyczną w tym zakresie.

W rozpatrywanej sprawie bezspornie potwierdzono istnienie ryzyka zawodowego w miejscu pracy skarżącej na powstanie zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, czyli choroby zawodowej wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia, na co wskazuje charakterystyka wykonywanej przez skarżącą pracy zawierająca pełny opis wykonywanych czynności oraz ich chronometraż. Z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że przez wiele lat pracowała obciążając kończyny górne w obrębie nadgarstków, w tym wykonując czynności powtarzalne charakteryzujące się przeciążeniem kończyn górnych w stawach nadgarstkowych i łokciowych aż do dnia [...]. Zatem, praca skarżącej z uwagi na sposób jej wykonywania stwarza możliwości powstania choroby zawodowej. Poza sporem pozostaje również fakt, że skarżąca cierpi na zespół cieśni w obrębie nadgarstka, co zostało jednoznacznie potwierdzone podczas przeprowadzonych badań i konsultacji przez obie uprawnione jednostki medyczne w okresie wskazanym w załączniku do rozporządzenia, które jednak w swych orzeczeniach lekarskich, nie rozpoznały u skarżącej schorzenia o charakterze zawodowym.

Tymczasem orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. i bez tej opinii lub sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalić czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak, że organ prowadzący postępowanie zwolniony jest z obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wyznaczonych przez art. 80 K.p.a. Dla odmowy ustalenia istnienia choroby zawodowej, konieczne jest również ustalenie, że rodzaj wykonywanej pracy nie ma żadnego wpływu na powstanie i rozwój schorzenia. Choroba zawodowa jest bowiem pojęciem prawnym oznaczającym "zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą, przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania" (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 października 2012 r. o sygn. akt III SA/Kr 1312/11, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). Uzasadniając rozstrzygnięcie o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej organy powołały się na obszerne wnioski sformułowane w orzeczeniach lekarskich. Równocześnie należy zwrócić uwagę, że przepis art. 235¹ K.p. wyraźnie wskazuje na istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy warunkami pracy a występującym schorzeniem. Oznacza to, że w przypadku równoczesnego pozytywnego stwierdzenia, iż wymieniona choroba jest wykazana w wykazie chorób zawodowych, oraz że praca wykonywana była w warunkach szkodliwych istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 lipca 1984 r. w sprawie o sygn. II PRN 9/84 stwierdził, że konstrukcja § 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w warunkach narażenia - istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Pogląd ten podziela również Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie przyjmując, że ma ono charakter wzruszalny i jako takie może być obalone dowodem przeciwnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2005r. o sygn. akt II OSK 7/05, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). Orzeczenie lekarskie stanowi zatem jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, pod warunkiem jednak, że nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5.01.2007 r. o sygn. akt II OSK 1078/06; z dnia 12.05.2010 r. o sygn. akt II OSK 335/10; z 12.02.2013 r. o sygn. akt II OSK 2492/12 - wszystkie są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Związanie takie nie jest jednak bezwzględne, bowiem organy są uprawnione, a jednocześnie zobowiązane do kontroli wydanych w sprawie orzeczeń pod względem formalnym, jako opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. Muszą zatem zbadać, czy stanowisko specjalistycznej jednostki orzeczniczej jest jednoznaczne, logiczne, konkretne, zupełne, logiczne, wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniające wszelkie wątpliwości.

Oznacza to, że jeżeli u strony zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia, zdiagnozowana zostanie jedna z chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych schorzenia tego można nie uznać za chorobę zawodową wyłącznie w przypadku, gdy zostanie wykazane w sposób bezsporny, że jej etiologia ma charakter poza zawodowy. Nie wystarczy tu więc wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych, bowiem organy sanitarne są zobligowane do jednoznacznego i przekonywującego ustalenia, że właśnie te czynniki a nie sposób wykonywania pracy - wywołały schorzenie.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W razie, gdy właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że wymieniony wyżej materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Należy także wskazać na pozostający w związku z powyższym, obciążający organy administracji obowiązek dojścia do tzw. prawdy obiektywnej poprzez podejmowanie z urzędu lub też na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.). Realizacji powyższego służyć ma wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego poprzez ocenę na podstawie jego całokształtu, czy dana okoliczność została udowodniona, co następnie należy przedstawić w odpowiednim uzasadnieniu podjętego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a.). Gromadzenie przez organ dowodów winno następować w granicach niezbędnych do wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, tj. takich, które mają w świetle stosownych unormowań materialnoprawnych znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Ich analiza winna zaś polegać na odpowiednim ustosunkowaniu się do każdego z tych dowodów z jednoczesnym uwzględnieniem wzajemnych między nimi powiązań, tak by wynikające z nich ustalenia były jednoznaczne. Wnikliwe i rzetelne zbadanie wszystkich ważnych dla sprawy okoliczności łączy się także z koniecznością udzielenia odpowiedzi na podniesione w toku postępowania zarzuty. Wynika to z zawartych w art. 8 i art. 11 K.p.a. zasad, by postępowanie prowadzić w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz należytego wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi organy kierują się przy załatwieniu sprawy.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż celem każdego postępowania odwoławczego jest to, by przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie, a w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony (uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 82).

Wprawdzie nie można zarzucić organom, iż nie podejmowały w ogóle prób rzetelnego poczynienia ustaleń faktycznych, na co wskazuje znajdująca się w aktach administracyjnych korespondencja. Zdaniem składu orzekającego nie doprowadziły one jednak do satysfakcjonujących rezultatów z punktu widzenia zasady prawdy obiektywnej. Możliwości w tym zakresie dawało brzmienie cytowanego wyżej § 8 ust. 2 rozporządzenia i reguły dowodowe wynikające z unormowań K.p.a. Powołany § 8 ust. 2 rozporządzenia nie wprowadza jakiejkolwiek hierarchii w zakresie przedstawionych w nim sposobów uzupełnienia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak też jakichkolwiek ograniczeń w tym przedmiocie w rozumieniu limitu podejmowanych czynności.

Granicą jest zatem ustalenie jednoznacznego stanu faktycznego sprawy i wyjaśnienie wszystkich wątpliwości, mających zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia. Zaniechanie w niniejszej sprawie podjęcia dalszych czynności zmierzających do wyjaśnienia zasygnalizowanych przez samą skarżącą w odwołaniu i w skardze kwestii, mających istotne znaczenie, świadczy o naruszeniu przepisów postępowania wymienionych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

W ponownym postępowaniu organ uzupełni dowody w kierunku zmierzającym do jednoznacznego wyjaśnienia występujących w sprawie wątpliwości, wynikających ze zgłoszonych przez skarżącą zarzutów. W tym celu konieczne będzie ponowne wystąpienie do jednostek orzeczniczych o konkretne, pełne i jasne odniesienie się do nich.

W tym stanie rzeczy, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. orzeczono, jak w sentencji.