Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 458/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi G. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 7 marca 2018 r. nr [...], II. uchyla stanowisko wierzyciela P. S.A. z dnia 16 sierpnia 2017 r., nr [...] III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej G. C. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 20.04.2018 r., znak: [...]; [...] – wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej w skrócie "K.p.a.") oraz art. 18 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U.

z 2017 r., poz. 1201 – dalej w skrócie "u.p.e.a.") - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 07.03.2018 r., znak [...], którym uznano za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez zobowiązaną G. C. (dalej "Zobowiązana", "Skarżąca") w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 16.03.2015 r. o nr [...], wystawionego przez wierzyciela, tj. P. P. S..A.. - D. C. O. F..

Wyżej opisane zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. (także "organ egzekucyjny I instancji") prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanej na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] wystawionego w dniu 16.03.2015 r. przez D. C. O. F., P. P. S..A.. (wierzyciel), obejmującego należności z tytułu opłat abonamentowych rtv za okres od stycznia 2010 r. do marca 2014 r.

Organ egzekucyjny I instancji zawiadomieniem z dnia 27.04.2015 r. na podstawie art. 79 § 1 u.p.e.a. dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego zobowiązanej. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego doręczono Zobowiązanej w dniu 04.05.2015 r.

W dniu 08.05.2015 r. Zobowiązana wniosła zarzut nieistnienia obowiązku, braku wymagalności, braku uprzedniego doręczenia upomnienia i niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Organ egzekucyjny I instancji postanowieniem z dnia 21.05.2015 r., znak: [...], zawiesił postępowanie egzekucyjne.

Wierzyciel, postanowieniem z dnia 16.08.2017 r., znak: [...], utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela z dnia 19.04.2016 r., znak: [...] którym uznał zarzuty Zobowiązanej za nieuzasadnione, w związku z czym organ egzekucyjny I instancji, będąc związanym stanowiskiem wierzyciela, postanowieniem z dnia 07.03.2018 r., znak: [...], uznał zarzuty za nieuzasadnione.

Pismem z dnia 16.03.2018 r. Zobowiązana złożyła zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 07.03.2018 r., wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Zobowiązana podtrzymała swoje stanowisko zawarte w pismach: z dnia 08.05.2015 r., z dnia 29.04.2016 r., z dnia 23.08.2017 r., z dnia 14.09.2017 r. oraz z dnia 10.12.2017 r., wskazując że nie została powiadomiona przez operatora publicznego o nadaniu nowego, indywidualnego numeru identyfikacyjnego poprzez przesłanie zawiadomienia określonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 187, poz. 1342), jak też zaprzeczyła by otrzymała przesyłkę z tymże zawiadomieniem.

Ponadto, Zobowiązana wskazała na uchylanie się D. C. O. F. P. P. S..A.. od wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii dokumentów potwierdzających rzekome przesłanie przez P. P. zawiadomienia o nadaniu nowego indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika, oraz dokumentów zawierających nazwy zbioru danych, oznaczenia źródła i wskazania miejsca tych danych w systemie wierzyciela dotyczących rzekomo przesłanego ww. zawiadomienia przez P. P..

Zobowiązana podniosła również, że wadliwa jest data oraz oznaczenie tytułu wykonawczego wskazanego w postanowieniu Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 07.03.2018 r. W ww. postanowieniu wskazano: "(...) w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego dnia 14.03.2015 r. (...)", natomiast otrzymany przez zobowiązaną tytuł wykonawczy o numerze [...] datowany jest na dzień 16.03.2015 r.

Wyżej opisanym zaskarżonym postanowieniem z dnia 20.04.2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (także "organ egzekucyjny II instancji"), w wyniku rozpoznania zażalenia, utrzymał w mocy ww. postanowienie organu egzekucyjnego I instancji z dnia 07.03.2018 r.

W pierwszej kolejności organ egzekucyjny II instancji wyjaśnił, że przedmiotem niniejszego postępowania są zarzuty wniesione w postępowaniu egzekucyjnym, po czym przywołał przepisy art. 34 § 5 i art. 18 u.p.e.a., a następnie art. 138 § 1 K.p.a., stosowanego na mocy art. 144 K.p.a. odpowiednio do zażaleń.

Następnie organ egzekucyjny II instancji wyjaśnił, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te zobowiązany zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Zaznaczył przy tym, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Organ egzekucyjny II instancji wskazał także, przepis art. 33 § 1 u.p.e.a. wymienia przesłanki mogące stanowić podstawę zarzutów egzekucyjnych i podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nieistnienie obowiązku, na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, na podstawie art. 33 § 1 pkt 7 brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 i na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27. Wskazano przy tym, że zarzuty zostały prawidłowo zgłoszone, a więc znajdujące oparcie w jednej z wymienionych w art. 33 § 1 przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w ich zakresie i w zakresie tych zarzutów stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Jednocześnie w myśl art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny II instancji przy tym zaznaczył, że dyrektor izby administracji skarbowej właściwy w sprawie nie jest uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. Stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 , pkt 7 i pkt 10 u.p.e.a. jest wiążące także dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną. Tak jak organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela.

W świetle przytoczonych ww. regulacji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że kwestia dotycząca zarzutu nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 i niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 została przesądzona ostatecznym ww. postanowieniem D. C. O. F. P. P. S..A.. z dnia 16.08.2017 r., znak: [...], którym wierzyciel uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione.

Organ egzekucyjny II instancji przy tym podniósł, że w postanowieniu tym wierzyciel odnośnie do zarzutu braku wymagalności obowiązku wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności określone w art. 33 pkt 2 u.p.e.a.

Nadto wskazał, że w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku wierzyciel stwierdził, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich użytkowanie, mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (zwanej dalej "ustawą abonamentową"). Wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy, opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych, przy domniemaniu, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej P. P. S..A.. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych.

W ocenie wierzyciela - jak dalej wskazał organ egzekucyjny II instancji - obowiązek co do należności objętych tytułami wykonawczymi istnieje, gdyż Zobowiązana dokonała rejestracji odbiornika radiowego i telewizyjnego, w wyniku której została jej wydana książeczka rtv, która stanowiła dowód rejestracji odbiorników oraz służyła do dokonywania opłat z tytułu abonamentu rtv.

Wierzyciel wskazał ponadto, że w związku z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 187, poz. 1342 – zwane dalej "rozporządzeniem Ministra Transportu z 2007 r."), które weszło w życie 13 grudnia 2007 r., zmieniły się zasady rejestracji odbiorników, a nadto, P. P. została zobowiązana, w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (do dnia 13 grudnia 2008 r.), na podstawie jego § 5 ust. 2, do nadania posiadaczom imiennych książeczek, indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia użytkowników odbiorników radiowych i telewizyjnych. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia wskazanego wyżej dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowiły dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Dowodem w stosunku do abonentów, którzy byli zarejestrowani na moment wejścia w życie wskazanego wyżej rozporządzenia jest zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników, stanowiące dowód w niniejszej sprawie.

Wierzyciel także stwierdził, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] zostało wygenerowane z systemu, a następnie wysyłane Zobowiązanej na adres: ul. [...], [...] w dniu 24.07.2008 r., zaś przesłanie przez P. P. zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres użytkownika czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia.

Odnosząc się do zarzutu zażalenia co do braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny II instancji wskazał, że wierzyciel wyjaśnił, iż w związku z odnotowanym brakiem wnoszenia przez Zobowiązaną opłat z tytułu abonamentu rtv, P. P. S..A.. przesłała do Zobowiązanej w dniu 22.04.2014 r. upomnienie [...] z dnia 22.04.2014 r., w którym wskazano, że należności należy wpłacić w ciągu 7 dni, licząc od dnia doręczenia niniejszego upomnienia, za pośrednictwem P. P. S..A.. na wskazany numer rachunku bankowego. Przesyłka ta została doręczona Zobowiązanej w dniu 26.04.2014 r.

Jak dalej wskazał Organ egzekucyjny II instancji, wierzyciel nie stwierdził również podstaw do uwzględnienia zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. i wyjaśnił w kwestii podnoszonych przez Zobowiązaną niezgodności pomiędzy kwotami należności wykazanymi w upomnieniu i w tytule wykonawczym, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego należności za 2009 r. uległy przedawnieniu oraz wyjaśnił zasady naliczania odsetek za zwłokę od należności objętych tytułem.

Następnie organ egzekucyjny II instancji, mając na uwadze ww. art. 34 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym stanowisko wierzyciela w powyższym zakresie jest dla organu odwoławczego wiążące, stwierdził, że nieuzasadniony jest zarzut nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 i niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.

Odnośnie zarzutu zażalenia co do uchylania się wierzyciela od wydania wnioskowanych uwierzytelnionych odpisów lub kopii dokumentów potwierdzających przesłanie przez P. P. zawiadomienia o nadaniu nowego indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika oraz dokumentów zawierających nazwy zbioru danych, oznaczenia źródła i wskazania miejsca tych danych w systemie wierzyciela dotyczących rzekomo przesłanego ww. zawiadomienia przez P. P. organ egzekucyjny II instancji wyjaśnił, że w obowiązującym .stanie prawnym dyrektor izby administracji skarbowej jest organem odwoławczym dla rozstrzygnięć organu egzekucyjnego i organem nadzoru nad egzekucją administracyjną, nie posiada natomiast uprawnień w zakresie nadzoru i oceny działań wierzyciela.

Odnosząc się do zażalenia w pozostałym zakresie, organ egzekucyjny II instancji natomiast stwierdził, że zasadny jest zarzut wadliwej daty oraz oznaczenia tytułu wykonawczego wskazanego w postanowieniu Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 07.03.2018 r. Wyjaśniono przy tym, że w zaskarżonym postanowieniu wskazany został tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 14.03.2015 r., natomiast z akt sprawy wynika, że tytuł wykonawczy posiada numer [...] i wydany został w dniu 16.03.2015 r. Jak wyjaśnił organ egzekucyjny II instancji, z treści postanowienia i z akt sprawy wynika, że jest to oczywista omyłka pisarska, nie mająca wpływu na wynik sprawy, a wskazana w zażaleniu wadliwość nie uzasadnia wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Sumując, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej jako organ egzekucyjny II instancji, stwierdził, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. (organ egzekucyjny I instancji) w postanowieniu z dnia 07.03.2018 r., znak: [...], prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa uznał za nieuzasadnione zarzuty wniesione w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez D. C. O. F. P. P. S..A.. numer [...] z dnia 16.03.2015 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na Zobowiązana wniosła o uchylenie w całości ww. postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20.04.2018 r., utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 07.03.2018 r., a także m. in. o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, podnosząc zarzuty:

1. naruszenie przepisów art. 10 § 1 K.p.a. polegające na braku zapewnienia Skarżącej czynnego udziału w postępowaniu dotyczące sprawy odmowy wydania przez D. C. O. F. D. A. P. P. S..A.., zwanego dalej "wierzycielem", uwierzytelnionych odpisów lub kopii dokumentów, o których mowa w rozdziale III pkt 1 niniejszego pisma,

2. naruszenie przepisów art. 65 § 1 K.p.a. polegające na uznaniu, że organ egzekucyjny jest niewłaściwy w sprawie wydania przez wierzyciela uwierzytelnionych odpisów lub kopii dokumentów, o których mowa w rozdziale III pkt 1 niniejszego pisma,

3. błędne uznanie stanowiska wierzyciela o nieuznaniu zarzutu o nieistnieniu obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., w sytuacji braku zawiadomienia Skarżącej o nadaniu numeru identyfikacyjnego poświadczającego posiadanie odbiornika, co oznacza, że kwota abonamentu nie jest wymagalna.

W obszernym uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżąca w istocie podnosi, że stanowisko wierzyciela jest błędne co do nieuznania zarzutu o nieistnieniu obowiązku z tytułu abonamentu, gdyż nie została powiadomiona przez D. C. O. F. D. A. P. P. S..A.. (wierzyciela) o nadaniu nowego indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poświadczającego posiadanie odbiornika, przez przesłanie zawiadomienia określonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r., jak i nadal stanowczo zaprzecza jakoby otrzymała przesyłkę z przedmiotowym zawiadomieniem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o uznanie tej skargi za zasadną, przy czym odpowiadając na zarzuty skargi, wskazał co do istoty skargi, że wierzyciel nie udowodnił, że "przesłał" Zobowiązanej zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego poświadczającego posiadanie odbiornika, wskazując przy tym, że wierzyciel pominął treść przepisu § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. Nadto, organ ten podkreślił, że zgodnie z art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny I instancji jak i organ egzekucyjny II instancji związane były stanowiskiem wierzyciela, i nie są uprawnione do ingerowania w treść i podstawy egzekwowanego obowiązku, a także nie posiadają kompetencji nadzoru i kontroli wierzyciela.

Po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w całości w mocy postanowienie organu egzekucyjnego I instancji, a także postanowienie wyrażające stanowisko wierzyciela, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – zwanej w skrócie "p.p.s.a"), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Jednakże, zgodnie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Natomiast w myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przytoczone wyżej przepisy art. 134 i 135 p.p.s.a. dopuszczają zatem możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżonego aktu (tutaj postanowienia), ale również wszystkich innych aktów lub czynności, które zostały wydane w ramach tego samego stosunku administracyjnoprawnego, ponieważ użyty w obu tych przepisach termin "sprawa" występuje w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Wniosek ten znajduje uzasadnienie w szczególności w treści art. 135 p.p.s.a., który nakazuje sądowi zastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga". Granice tej bowiem sprawy administracyjnej wyznaczają zakres sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 z późn. zm.), która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Istota zarzutów skargi sprowadza się do kwestionowania przez Skarżącą istnienia obowiązku co do uiszczenia należności z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej, objętych tytułem wykonawczym z dnia 16.03.2015 r. o numerze [...], wystawionym przez wierzyciela, tj. P. P. S..A.. - D. C. O. F., na podstawie którego Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. (organ egzekucyjny I instancji) wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do Skarżącej.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Skarżąca w istocie skargi zgłosiła zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie prowadzonego wobec Niej postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., wskazując, że stanowisko wierzyciela jest błędne co do nieuznania zarzutu o nieistnieniu obowiązku z tytułu abonamentu, gdyż nie została powiadomiona przez D. C. O. F. D. A. P. P. S..A.. (wierzyciela) o nadaniu nowego indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poświadczającego posiadanie odbiornika, przez przesłanie zawiadomienia określonego w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r., stanowczo przy tym zaprzeczając jakoby otrzymała przesyłkę z przedmiotowym zawiadomieniem.

A zatem, przesądzenie o zasadności samego zarzutu nieistnienia obowiązku, jako najdalej idącego w skutkach prawnych, w konsekwencji spowoduje, że bezprzedmiotowe będzie ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów skargi.

W myśl art. 34 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4).

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści wyżej wskazanych przepisów był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i tym stanowiskiem był związany. Jak wskazano już wcześniej, wierzyciel uznał zgłoszone przez Skarżącego zarzuty za nieuzasadnione, w tym co do nieistnienia obowiązku. Zajęte przez wierzyciela stanowisko, jako wiążące, stało się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny I instancji postanowienia w przedmiocie niezasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie także podstawą wydania postanowienia organu II instancji, którym utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego I instancji.

Wskazać przy tym należy, że o ile stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji co do treści ich rozstrzygnięcia, to Sąd, rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji, dokonuje samodzielnej oceny zgłoszonych przez Skarżącą zarzutów, a więc kontroluje także, czy wierzyciel w swoim stanowisku zgodnie z prawem uznał, że będący przedmiotem postępowania egzekucyjnego obowiązek Skarżącej istniał, a zatem, czy faktycznie istniało wymagalne zobowiązanie z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej za okres objęty tytułem wykonawczym, tj. od 01.01.2010 r. do 31.03.2014 r., a tym samym, czy dopuszczalne było prowadzenie egzekucji administracyjnej. Dopiero potem Sąd przechodzi do oceny merytorycznej rozstrzygnięć organów egzekucyjnych co do ich zgodności z prawem.

Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyrok NSA z dnia 17.09.2014 r., II GSK 1140/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19.01.2015 r., I SA/Gl 1274/14).

Uprawnienia P. P. S..A.. do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, wynikają wprost z przepisu art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 z późn. zm. – zwanej w skrócie "u.o.a.").

Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 3 u.oa., do opłat abonamentowych oraz do opłaty, o której mowa w art. 5 ust. 3, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym.

A zatem nie budzi wątpliwości, że skoro jej uprawnienia opierają się na ustawowo sformułowanym obowiązku, to P. P. S..A.. jest uprawniona do prowadzenia egzekucji administracyjnej w zakresie realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

Przywołać przy tym należy także stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 16.03.2010 r., sygn. akt K 24/08 (opubl. OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22), stwierdził, że mimo, iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. P. P. S.A. jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r., jako lex specialis, ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. P. P. S.A. nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy.

Odnosząc się zatem do istoty sporu, a zatem do zarzutu skargi co do nieistnienia obowiązku Skarżącej z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2010 r. do marca 2014 r., objętej ww. tytułem wykonawczym z 16.03.2015 r. (zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), konieczne było odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1204 z późn. zm. – zwanej w skrócie "u.o.a."), które mają znaczenie dla oceny merytorycznej tego zarzutu (nieistnienia obowiązku z tytułu opłaty abonamentowej rtv).

Stosownie do art. 2 ust. 1 u.o.a., za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a., odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe.

Po zarejestrowaniu odbiornika rtv, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) – ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16.03.2010 r., K 24/08, pkt 3.3.4. uzasadnienia).

Jednakże z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika, że doszło do zarejestrowania odbiornika rtv na rzecz Skarżącej. Wierzyciel - a także organy egzekucyjne obu instancji związane stanowiskiem wierzyciela - wprawdzie stwierdził, że Zobowiązana została powiadomiona o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przez wysłanie przesyłką listową w dniu 24.07.2008 r. "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] stanowiącego dowód zarejestrowania odbiornika telewizyjnego i zastępujące dowód zarejestrowania odbiornika w formie imiennej książeczki rtv wraz z pakietem zawierającym spersonalizowane blankiety wpłat, przy czym - jak dalej wskazał wierzyciel - powiadomienie to zostało dokonane w wymaganym terminie (nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji), zatem Skarżąca była nadal zarejestrowanym abonentem. Na dowód zaś tego zawiadomienia wierzyciel wskazał na "duplikat zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego z dnia 24.07.2008 r., wytworzony z systemu informatycznego, i - co wynika z akt sprawy - przekazany Zobowiązanej dopiero za pismem z dnia 01.09.2017 r., bez dowodu potwierdzającego dokonanie "przesłania" tego zawiadomienia do Zobowiązanej.

Przytoczyć zatem należy przepisy prawa mające kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia spornej materii, które wprawdzie wierzyciel prawidłowo wskazał, tj. przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r., jednakże nie wykazał, że wykonał nakaz z nich wynikający co do "przesłania" na rzecz Skarżącej jako zobowiązanej przesyłką listową w dniu 24.07.2008 r. "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...]". Dla wykazania bowiem prawdziwości tezy dowodowej nie jest wystarczające gołosłowne twierdzenie, konieczne jest bowiem jej udowodnienie, dopuszczając wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, stosownie do art. 75 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego - którymi organ, jak i wierzyciel, prowadząc postępowanie administracyjne jest związany - mają jedynie posiłkowe zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym. Stosuje się je bowiem tylko w sprawach nieuregulowanych "inaczej" w ustawie egzekucyjnej (u.p.e.a.).

I tak, w myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r., operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Wskazane rozporządzenie Ministra Transportu z 2007 r. weszło w życie dniu 13.12.2007 r.

A zatem, zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r., jeżeli w chwili wejścia w życie tego rozporządzenia (a więc dniu 13.12.2007 r.) Skarżąca była zarejestrowanym abonentem telewizyjnym lub radiowym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny miał obowiązek nadać mu indywidulany numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej utraciły walor dowodu zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Nadto, w § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. prawodawca wskazał, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego wyżej) jest:

1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub

2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.

Z akt sprawy przedstawionych Sądowi nie wynika, by Skarżąca składała wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, a jedynie wynika, że w dniu 24.07.2008 r. P. P. S.A. sporządziła "Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych" wskazując dane Skarżącej jako adresata tego zawiadomienia. Nie wynika także z akt sprawy, że to zawiadomienie "przesłano" Skarżącej, stosownie do przytoczonego wyżej § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. (lub, że je "doręczono", co nie stanowiłoby naruszenia przepisów postępowania), co wprost świadczy, że Skarżąca nie została zawiadomiona o nadaniu Jej indywidulanego numeru identyfikacyjnego w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy, o jakim mowa w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r., a tym samym brak było podstaw do uznania, że doszło po stronie Skarżącej do powstania obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej, a w konsekwencji uznać należało, że wystawienie tytułu wykonawczego w dniu 16.03.2015 r., obejmującego należności pieniężne z powodu nieuiszczania opłaty abonamentowej rtv za okres od 01.01.2010 r. do 31.03.2014 r., a następnie wszczęcie i prowadzenie na jego podstawie egzekucji administracyjnej w stosunku do Skarżącej - było bezpodstawne.

Zdaniem Sądu, skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji – to obowiązkiem wierzyciela, tj. P. P. S.A. było udowodnienie w sposób nie budzący wątpliwości, że dany odbiornik rtv został zarejestrowany w zgodzie prawem, co dopiero stanowi podstawę żądania uiszczenia opłaty abonamentowej od jego posiadacza. Tym bardziej w sytuacji, gdy fakt rejestracji odbiornika rtv jest kwestionowany, jak w niniejszej sprawie.

W stanie faktycznym rozpoznanej sprawy, P. P. S.A. dopiero w odpowiedzi na pismo Skarżącej z dnia 23.08.2017 r. przedstawiła posiadane w sprawie dokumenty, tj. ww. duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia 24.07.2008 r., mimo, że już w zarzutach w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego podnosiła tę okoliczność jakże istotną dla ustalenia istnienia obowiązku z tytułu nieuiszczenia opłaty abonamentowej. Na podstawie tego dokumentu Sąd zweryfikował stanowisko wierzyciela, i stwierdził, że wierzyciel nie dysponuje dowodem, który uzasadniałby w sposób nie budzący wątpliwości, że jego stanowisko - wyrażone w postanowieniu z dnia 16.08.2017 r., utrzymującym w mocy postanowienie z dnia 19.04.2016 r. co do istnienia obowiązku Skarżącej z tytułu opłaty abonamentowej rtv - jest zgodne z prawem.

Brak zatem udowodnienia przez wierzyciela, że przesłał (lub doręczył) Skarżącej "Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych" z dnia 24.07.2008 r., wprost świadczy że nie wykazał istnienia obowiązku Skarżącej jako zobowiązanej z tytułu opłaty abonamentowej, objętego tytułem wykonawczym z dnia 16.03.2015 r., a tym samym dochodzenie spornej należności w stosunku do Skarżącego w drodze egzekucji administracyjnej było niedopuszczalne, a więc zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie egzekucji w trybie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wobec nieistnienia tego obowiązku.

Z tego też powodu Sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowienia z dnia 16.08.2017 r. zawierającego stanowisko wierzyciela oraz postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, które będąc związane stanowiskiem wierzyciela, zobligowane były swoje rozstrzygnięcia oprzeć na niezgodnym z prawem stanowisku wierzyciela, a co skutkowało naruszeniem podstawowych zasad prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej przewidzianych przepisami ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a., a w szczególności art. 6 K.p.a., zgodnie z którym organy działają na podstawie przepisów prawa (która to zasada wywodzi się z zasady przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP), i oznacza, że działanie organu administracji zostanie zakwalifikowane jako niezgodne z prawem zarówno wówczas, gdy zostało podjęte niezgodnie z obowiązującym prawem, jak i wówczas, gdy nie było podstawy prawnej do danego działania (por. tezę drugą wyroku NSA z 17 maja 1996 r., III SA 535/95, "Serwis Podatkowy" 1998, nr 11, s. 71). Tym samym naruszono pozostałe zasady prowadzenia postępowania, w tym zasadę zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 K.p.a.)

Zdaniem Sądu, wprawdzie organy egzekucyjne podporządkowały się regule związania stanowiskiem wierzyciela przewidzianej w art. 34 § 1 u.p.e.a., jednakże z uwagi na stwierdzenie, że wierzyciel w swoim stanowisku dopuścił się naruszenia przepisów prawa w ramach sprawy objętej skargą na postanowienie organu egzekucyjnego, konieczne było także uchylenie postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, stosownie do wyżej przytoczonych art. 134 i 135 p.p.s.a., które dopuszczają możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżony akt (tutaj postanowienie), ale również wszystkie inne akty lub czynności, które zostały wydane w ramach tej samej sprawy administracyjnej.

W sytuacji zatem uwzględnienia zarzutu skargi co do nieistnienia obowiązku Skarżącej z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2010 do marca 2014 r., bezprzedmiotowe było ustosunkowywanie się pozostałych zarzutów skargi.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel zobowiązany będzie ponownie zweryfikować swoje stanowisko w ramach zgłoszonych zarzutów, z uwzględnieniem oceny i wskazań Sądu – stosownie do art. 153 p.p.s.a. - tj. wykazać datę zarejestrowania odbiornika rtv przez Skarżącą oraz datę przesłania (lub doręczenia) Skarżącej zawiadomienia o nadaniu Jej indywidulanego numeru identyfikacyjnego, a także załączyć dowody, z których wynikałyby ww. daty. Brak udowodnienia tych okoliczności uzasadniać będzie umorzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącej w trybie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W przypadku zaś wykazania tych okoliczności przez wierzyciela i uzyskania zweryfikowanego stanowiska wierzyciela, stosownie do wskazań Sądu, organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów Skarżącej.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu wskazanych powyżej postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 134 i 135 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł z urzędu na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 2 pkt 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę [...]zł, na którą składa się uiszczony wpis od skargi.

Wszystkie powołane wyżej orzeczenia publikowane są w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.nsa.gov.pl