Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1320/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant referent stażysta Anna Barska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], obydwie w części ustalającej, że zobowiązanym do ponoszenia opłaty za pobyt J. K. w domu pomocy społecznej jest S. K. oraz ustalającej od S. K. od dnia [...] listopada 2016 r. opłatę za pobyt J. K. w domu pomocy społecznej w wysokości [...] złotych miesięcznie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz S. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2016 roku Prezydent W. skierował J. K. do domu pomocy społecznej dla osób [...] i nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności.

Decyzja ta wydana została m.in. na podstawie art. 106 ust. 1, art. 54 ust. 1 i ust. 2, art. 56, art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930, dalej "ustawa o pomocy społecznej") w związku z § 8 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 roku w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 964).

Zawiadomieniem z 17 października 2016 roku Prezydent W. (Prezydent) powiadomił skarżącego, S. K., że wszczęte zostało postępowanie w celu ustalenia jego sytuacji dochodowej dla ustalenia od niego opłaty za pobyt J. K. w domu pomocy społecznej.

Decyzją z [...] grudnia 2016 roku Prezydent ustalił, że zobowiązanym do wnoszenia opłaty za pobyt J. K. w domu pomocy społecznej jest J. K. - mieszkaniec oraz S. K. – ojciec (punkt I decyzji). W punkcie II decyzji Prezydent ustalił miesięczne opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej od J. K. (punkt II.1) oraz od S. K., od [...] listopada 2016 roku w wysokości [...] złotych miesięcznie. Decyzji nadany został rygor natychmiastowej wykonalności.

Jako podstawę prawną decyzji organ powołał art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż miesięczny dochód J. K. obliczony zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wynosi [...] zł, natomiast 70 % tego świadczenia stanowi kwota [...] złotych. Jak wynika z dokumentacji osobą zobowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt J. K. w domu pomocy społecznej jest ojciec S. K. Dla ustalenia wysokości opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej uwzględnia się sytuację dochodową osoby zobowiązanej, zgodnie z kryteriami i przepisami ustalonymi w ustawie o pomocy społecznej. W przypadku osoby samotnie gospodarującej kwota dochodu, od której organ nie ustala od osoby zobowiązanej opłaty za pobyt członka rodziny wynosi 1902 zł miesięcznie, to jest 300 % kryterium w wysokości 834 zł miesięcznie, w przypadku osób gospodarujących w rodzinie, kwota dochodu na każdą osobę w rodzinie wynosi 1542 zł miesięcznie to jest 300 % kryterium w wysokości 514 zł.

Prezydent wyjaśnił, że S. K. został poinformowany o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt syna w domu pomocy społecznej. Z przekazanej dokumentacji oraz informacji ośrodka pomocy społecznej wynika, że pomimo prób nawiązania kontaktu nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego ze skarżącym. Brak współpracy S. K. w tym zakresie spowodował brak możliwości zweryfikowania i ustosunkowania się do przekazywanych przez niego informacji.

Sytuacja dochodowa S. K. została zatem ustalona na podstawie informacji uzyskanej od organu emerytalno-rentowego. Wynika z niej, iż dochodem S. K. jest świadczenie emerytalne netto w wysokości [...] zł w tym dodatek pielęgnacyjny. Skoro dochód skarżącego przekracza 300 % kryterium dochodowego dla osób samotnie gospodarujących o kwotę [...] złote to w tej kwocie organ ustalił od skarżącego opłatę za pobyt jego syna w domu pomocy społecznej począwszy od [...] listopada 2016 roku.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (SKO) decyzją z dnia [...] lipca 2017 roku utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący został wyczerpująco poinformowany o przysługujących mu uprawnieniach; pouczony, że odmowa udokumentowanie wysokości dochodów może skutkować wytoczeniem powództwa o roszczenia alimentacyjne na rzecz osoby skierowanej do domu pomocy społecznej, jak również wyznaczony został termin na udzielenie niezbędnych informacji pozwalających na ustalenie sytuacji rodzinnej i materialnej. Odnosząc się do odwołania, organ podkreślił, że pomimo wielokrotnych prób skontaktowania się ze skarżącym nie udało się przeprowadzić z nim wywiadu środowiskowego. Z uwagi na brak możliwości zweryfikowania sytuacji dochodowej skarżącego w toku przeprowadzonego postępowania jego sytuację majątkową organ ustalił na podstawie zaświadczenia z 30 listopada 2016 roku, z którego wynika, że skarżący pobiera emeryturę [...]. Organ odwoławczy w pełni podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organ pierwszej instancji, z których wynika, że dochód skarżącego przekracza 300 % kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej o kwotę [...] zł miesięcznie.

SKO podkreśliło, że skarżący nie jest zainteresowany przeprowadzeniem z nim wywiadu środowiskowego i ustaleniem sytuacji dochodowej, a jedynie wskazuje, że organ może wystąpić z zapytaniem do właściwych urzędów i zweryfikować dochody jego rodziny przedstawione w pismach. W związku z powyższym organ uznał, że zarzuty skarżącego dotyczące braku działań ze strony organu prowadzącego postępowanie są bezzasadne.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył do tutejszego sądu skargę, zarzucając decyzji organu odwoławczego :

1. naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 7, art. 77, art. 80, art. 8 k.p.a. polegające na błędnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy oraz braku prawidłowych, niezbędnych ustaleń i wszechstronnej analizy materiału dowodowego skutkujące błędnym ustaleniem stanu faktycznego w zakresie braku współpracy skarżącego w toku postępowania oraz uniemożliwienie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, skutkujące ustaleniem nieprawdziwej sytuacji dochodowej S. K., jedynie na podstawie informacji uzyskanych z zakładu emerytalno-rentowego

2. naruszenie prawa materialnego i to jest art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez obciążenie skarżącego kosztów utrzymania syna J. K. w sytuacji, gdy jego sytuacja finansowa nie pozwala na udział w tych kosztach, a wykonanie decyzji będzie wiązało się ze znacznym pogorszeniem sytuacji majątkowej - nadmiernym obciążeniem i mająca negatywny wpływ na trawie skarżącego i obniżenie poziomu jego życia poniżej minimum wymaganego stanęli do zdrowia, co stoi w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.

Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzająca ją decyzji organ pierwszej instancji w zakresie ustalającym opłatę miesięczną w wysokości [...] zł od S. K. od dnia [...] listopada 2016 roku za pobyt jego syna J. K. w domu pomocy społecznej w oraz o zasądzenie kosztów postępowania wdług norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe i zamieszkuje z synem, który w ocenianym okresie nie posiada stałych dochodów oraz wnukiem, który pobiera rentę w wysokości [...] zł. Skarżący podkreślił, że stan finansowy jego rodzinę zastał potwierdzony składanymi oświadczeniami, a zatem rzeczywisty dochód na 1 członka rodziny nie kształtował się w sposób ustalony przez organ, lecz wynosił poniżej [...] zł. Skarżący podkreślił, że jest osobą starszą ma [...] lat ma ograniczone zaufanie do obcych, jest podejrzliwy, ostrożny i nikomu nieznanemu mu nie otwiera drzwi mieszkania. Jego dystans do obcych i niechęć do kontaktów wynika przede wszystkim doświadczenia życiowego i doniesień medialnych dotyczących oszustw i napaść na osoby starsze. Skarżący wyjaśnił, że jest osobą schorowaną i z trudem przemieszczająca się po mieszkaniu. Ma duże problemy ze słuchem, komunikacją werbalną z innymi osobami. Wskazane okoliczności uzasadniały w jego ocenie brak dostatecznego kontaktu z organem pierwszej instancji a z uwagi na swój charakter nie mogą stanowić okoliczności jego obciążających.

Skarżący podkreślił, że sam wymaga opieki i pomocy osób trzecich, którą wykonują syn i wnuk wspólnie z nim zamieszkujący. Skarżący podkreślił, że J. K. nie opiekował się nim i nie utrzymywał z nim kontaktu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszaw zważył, co następuje :

Skarga jest zasadna.

Na obecnym etapie postępowania sąd nie może podzielić ustaleń faktycznych, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w zakresie orzekającym o nałożeniu na skarżącego obowiązku uiszczania opłaty za pobyt syna w domu pomocy społecznej.

Okolicznością niesporną jest nie sporządzenie wywiadu środowiskowego w toku postępowania administracyjnego.

W aktach administracyjnych znajduje się pismo Ośrodka Pomocy Społecznej [...] W. (dalej OPS [...]) z dnia 14 października 2016 r., informujące skarżącego, że pracownik socjalny próbował nawiązać z nim kontakt celem sporządzenia wywiadu środowiskowego ale bezskutecznie. W piśmie poinformowano skarżącego o numerze telefonu pracownika socjalnego i wskazano, że powinien się z nim skontaktować celem ustalenia terminu wywiadu.

Powyższe pismo wystosowane zostało jednak jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia wysokości odpłatności za pobyt J. K. w domu pomocy społecznej.

Z dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania odwoławczego wynika, że skarżący otrzymał pismo OPS [...] informujące go o "chęci przeprowadzenia wywiadu" (pismo skarżącego z 6 lutego 2017 r.).

Uznać zatem należy, że skarżący został poinformowany co najmniej przed daty wydania decyzji przez organ drugiej instancji o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Jednak w ocenie sądu, treść pism składanych przez skarżącego (pismo 28 września 2016 r., pismo z 6 listopada 2016 r., odwołanie z 18 stycznia 2017 r., pismo z 6 lutego 2017 r.). wskazuje, że utożsamiał on przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z udzieleniem informacji o osobach prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe i ich dochodach. Informacje te, jak wynika z pism skarżącego, winny zostać wykorzystane przez organ administracji celem ustalenia stanu majątkowego jego i jego rodziny.

Z pism składanych przez skarżącego wynika, że zamieszkuje on wraz z drugim synem i wnukiem W swoich pismach skarżący wyjaśniał, że prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe, syn nie osiąga żadnych dochodów, wnuk uczy się u nie pracuje, a jego renta wynosi [...] złotych miesięcznie. Zatem łączna kwota dochodów rodziny na miesiąc na trzy osoby to [...] złotych, czyli niecałe [...] złotych na osobę miesięcznie.

Z akt sprawy wynika, że organowi z urzędu znany był fakt zamieszkiwania ze skarżącym jego syna S. (pismo z 16 września 2016 r- [...]).

Uwzględniając te okoliczności sąd na obecnym etapie postępowania nie może podzielić ustaleń faktycznych poczynionych przez organy obu instancji co do sytuacji skarżącego. W ocenie sądu, biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy, organ zobowiązany był do wyjaśnienia skarżącemu, że wywiadu środowiskowego nie można utożsamić z przekazaniem informacji co do stanu rodzinnego.

Zaniechanie przekazania powyższej informacji uznać należy za naruszenie zasady należytego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych które mogą mieć wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie można bowiem wykluczyć, że uzyskanie takiej informacji mogłoby skutkować przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego.

Zatem rozpoznając ponownie sprawę organ poinformuje skarżącego o braku podstaw do zastąpienia wywiadu środowiskowego przedkładanymi przez niego informacjami a następnie podejmie czynności mające na celu przeprowadzenie tego wywiadu. W przypadku uniemożliwienia sporządzenia wywiadu, organ podejmie rozstrzygnięcie na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Uznając zatem, że zaskarżona decyzja narusza art. 9 w związku z art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ją na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

O kosztach postępowania sąd orzekł stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego zwrot kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 złotych.