Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 3439/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 188 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4,
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 77 § 1, art. 78, art. 7,
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 59 ust. 7
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia WSA del. Artur Adamiec Protokolant Andrzej Wojdalski po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 września 2018 r. sygn. akt III SA/Po 359/18 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2018 r., nr 309/16/2018 w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Gnieźnie z dnia 14 lipca 2017 r. nr 0269-2017-006577; 3. zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu na rzecz M. W. 777 (siedemset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt III SA/Po 359/18 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie Dz. U. 2022 r., poz. 329 powoływanej dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę M. W. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 14 czerwca 2016 r. skarżący wystąpił o przyznanie płatności na rok 2016 r. wnioskując o płatność za zazielenienie, płatność dodatkową oraz płatność w ramach pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej jako ONW) w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W dniu 7 listopada 2016 r. zawiadomiono skarżącego telefonicznie o planowanej kontroli. Następnie w dniu 9 listopada 2016 r. w gospodarstwie podjęto próbę przeprowadzenia kontroli w zakresie wzajemnej zgodności w obszarze identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz ich dobrostanu. Skarżący uniemożliwił przeprowadzenie czynności, co prawda był obecny w gospodarstwie, jednak odmówił przeprowadzenia kontroli i nie wpuścił kontrolujących do budynków ze zwierzętami, mimo poinformowania, że odmowa skutkować będzie odmową przyznania płatności.

Powiatowy Lekarz Weterynarii w G. w dniu 22 listopada 2016 r. pisemnie zawiadomił skarżącego (zawiadomienie skutecznie doręczono w dniu 23 listopada 2016 r.) o planowanym terminie ponownej kontroli wyznaczonym na dzień 28 listopada 2016 r. Skarżący pismem z dnia 25 listopada 2016 r. odmówił przeprowadzenia kontroli w wyznaczonym terminie i zaproponował dzień 12 grudnia 2016 r., jednak organ odrzucił propozycję ze względu na brak gwarancji możliwości przeprowadzenia kontroli, a nadto na obowiązek przeprowadzenia planowanych kontroli do dnia 30 listopada 2016 r. W dniu 28 listopada 2016 r. skarżący telefonicznie wielokrotnie odmawiał przeprowadzenia kontroli, w tym twierdząc, że przebywa w siedzibie stada, jednak inspektorzy weterynaryjni nie zastali go tam. W trakcie jednej z rozmów poinformowali skarżącego, że odmowa przeprowadzenia kontroli skutkować będzie odmową płatności, o które się ubiega. Z czynności sporządzono raport z dnia 28 listopada 2016 r., przesłany Kierownikowi Biura Powiatowego w G. w dniu 1 grudnia 2016 r. W dniu 27 czerwca 2017 r. skarżący złożył pismo wyjaśniające, do którego dołączył odpowiedzi Powiatowej Inspekcji Weterynaryjnej w G. wraz z zastrzeżeniami skierowanymi do raportu, a w dniu 29 czerwca 2017 r. złożył ustnie skargę w siedzibie Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją z dnia 14 lipca 2017 r. odmówił skarżącemu przyznania płatności obszarowej, na zazielenienie oraz redystrybucyjnej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016. W uzasadnieniu wskazano m.in., że wypełniając wniosek o przyznanie płatności skarżący oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności oraz zobowiązał się do umożliwienia wstępu osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych na terenie swojego gospodarstwa rolnego oraz okazania dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku o przyznanie płatności. Przeprowadzenie kontroli na miejscu zostało zaś uniemożliwione wyłącznie z przyczyn, za które odpowiada skarżący.

W dniu 9 sierpnia 2017 r. skarżący zainicjował postępowanie odwoławcze w toku którego Powiatowy Lekarz Weterynarii w G. potwierdził uporczywe odmowy przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie. Decyzją z dnia 12 kwietnia 2018 r., Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania skarżącemu płatności na 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że spór pomiędzy skarżącym, a rozstrzygającymi sprawę organami sprowadza się w istocie do oceny prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, a także zachowania wymogów proceduralnych, w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego i oceny zebranych dowodów. Sąd I instancji stwierdził, że w świetle art. 59 ust. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. U. UE. L. z 2013 r., nr 347, str. 549 ze zm. – powoływanego dalej jako rozporządzenie w sprawie polityki rolnej) uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli skutkuje odrzuceniem wniosku, które na gruncie przepisów ustawy o płatnościach oznacza, że wniosek taki, choć złożony we właściwej formie i właściwym terminie, nie może doprowadzić do przyznania płatności. Jedyny wyjątek w tym zakresie stanowi działanie siły wyższej lub też zaistnienie innych, nadzwyczajnych okoliczności. Wątpliwości Sądu I instancji nie budzi również uprawnienie właściwych instytucji do przeprowadzania czynności kontrolnych, które znajduje umocowanie między innymi w art. 36 ust. 1 i art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1312, zwanej dalej ustawą o płatnościach), jak również art. 31 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz.U. z 2017 r., poz. 546, zwanej dalej ustawą o identyfikacji).

Sąd I instancji podkreślił, że bezpośrednim powodem odmowy przyznania skarżącemu płatności było uniemożliwienie przez niego przeprowadzenia pracownikom Powiatowego Inspektora Weterynarii w G. czynności kontrolnych. Polegało to na odmowie dostępu do stad trzody chlewnej w gospodarstwie. Skarżący nie tylko nie umożliwił kontrolerom realizacji ich obowiązków, ale nie zmienił swojego stanowiska w opisywanej kwestii nawet będąc poinformowanym o tym, że może to skutkować odmową przyznania płatności. Jak wynika z akt sprawy i wyjaśnień organów, skarżący uniemożliwiał przeprowadzenie kontroli także w następnych miesiącach.

W skardze kasacyjnej zaskarżano powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz rozpoznanie na rozprawie, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 w związku z art. 227 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.- Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2018 r. poz. 155, dalej jako k.p.c.) poprzez brak wszechstronnego rozważania zebranego materiału dowodowego w celu ustalenia faktów mających dla sprawy istotne znaczenie i nieustosunkowanie się w ogóle do braku dokonania przez organ oceny złożonego przez skarżącego dowodu w postaci płyty z fotografiami kontrolerów (które odnosiły się do nieprzygotowania kontrolerów do kontroli), nagraniami rozmów (uwidaczniających brak dobrej woli do przystąpienia do kontroli oraz bagatelizowanie zasad bioasekuracji stosowanych przez skarżącego w funkcjonowaniu zarodowej hodowli świń) oraz do pisma Inspekcji odnoszącego się do sposobu przeprowadzania kontroli przez kontrolerów, co skutkowało błędnymi wnioskami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i uznanie, że:

a. skarżący uniemożliwiał organowi przeprowadzenie kontroli w sytuacji, kiedy organy przeprowadzające kontrolę nie działały zgodnie z przepisami dotyczącymi przeprowadzenia kontroli oraz zasadami bioasekuracji, szczególnie w kontekście ostatnich zaleceń Ministra Rolnictwa oraz szerzenia się afrykańskiego pomoru świń w latach 2015-2017.

b. skarżący programowych warunków nie spełnił,

c. skarżący nie zgłosił zastrzeżeń do protokołów kontroli,

d. skarżący uniemożliwiał osobom kontrolującym wstępu do pomieszczeń, w których znajdowały się zwierzęta.

Poza tym zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a. w związku z 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – powoływanej dalej jako k.p.a.) poprzez brak rozpatrzenia i dokonania oceny dowodów przedstawionych przez skarżącego, a przede wszystkim poprzez nieuwzględnienie w dokonanej przez siebie ocenie dowodów na okoliczność braku posiadania przez inspektorów oznaczonego samochodu i odzieży ochronnej.

Zarzucono również naruszenie art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie dokonania przez Sąd oceny ustaleń faktycznych organu pod względem zgodności z prawem i zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu, które jest odzwierciedleniem sposobu rozumowania i dowodzenia, między innymi, do tak istotnych okoliczności sprawy jak:

a. obowiązujące zasady bioasekuracji,

b. regulacje odnoszące się do przestrzegania zasad bioasekuracji,

c. brak upoważnień inspektorów w chwili przeprowadzania kontroli,

d. brak oznaczeń samochodów podczas kontroli,

e. brak odzieży ochronnej przez osoby kontrolujące,

f. relacje pomiędzy koniecznością przestrzegania zasad bioasekuracji, a koniecznością przeprowadzenia kontroli.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:

- art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. 2018 r. poz. 627, dalej jako EFRROW) poprzez błędną wykładnię i uznanie, że obowiązek organów został ograniczony wyłącznie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

- art. 27 ust. 2 EFRROW poprzez błędną wykładnię i uznanie, że na Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie ciąży w ogóle obowiązek poszukiwania dowodów na poparcie okoliczności podnoszonych przez wnioskodawcę,

- art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013 poprzez błędną wykładnię i ograniczenie pojęcia siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności jedynie do wyliczeń zawartych w tym przepisie podczas, gdy wyliczenie to nie jest wyczerpujące i ma charakter jedynie przykładowy,

- art. 59 ust. 7 rozporządzenia 1306/2013, poprzez uznanie, że przepisy te wyłączają przepisy regulujące prawidłowe przeprowadzenie kontroli i zwalniają inspektorów z obowiązków zachowania środków ostrożności i zasad bioasekuracji,

- art. 59 ust. 7 rozporządzenia 1306/2013 poprzez błędne uznanie, że brak przestrzegania zasad bioasekuracji przez osoby kontrolujące i wymagania nałożone przez skarżącego w związku z kontrolą stanowią o uniemożliwieniu przeprowadzenia kontroli.

Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).

W skardze kasacyjnej podniesione zostały zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego jak i prawa materialnego.

W pierwszej kolejności wskazane jest odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, bowiem prawidłowe określenie podstaw prawnych i zasad przyznania płatności ONW wyznacza zakres postępowania dowodowego, które powinno być w sprawie przeprowadzone.

Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska organów, zaakceptowanego następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w ramach zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym konsekwentne uniemożliwianie przez skarżącego kasacyjnie kontroli prowadzonej przez niego hodowli świń doprowadziło do odmowy przyznania płatności obszarowej, płatności na zazielenianie oraz płatności redystrybucyjnej w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.

Odnosząc się do tak zarysowanego sporu na gruncie rozpatrywanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że z treści art. 59 ust. 7 rozporządzenia nr 1306/213 z 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L. z 2013 r. nr 347 poz. 549) wynika, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest odrzucany, jeżeli beneficjent lub jego przedstawiciel uniemożliwia przeprowadzenie kontroli na miejscu, z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Analiza przepisu art. 59 ust. 7 rozporządzenia nr 1306/2013 prowadzi do wniosku, że płatności nie są przyznawane wnioskodawcy w sytuacji gdy uniemożliwia on przeprowadzenie kontroli na miejscu. Określenie "uniemożliwia przeprowadzenia kontroli na miejscu" użyte w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. było przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości w wyroku z dnia 16 czerwca 2011 r. w sprawie C-536/09 (opubl.: ZOTSiS 2011/6B/I-5367-5388). W orzeczeniu tym Trybunał stwierdził, że wymienione określenie stanowi autonomiczne pojęcie prawa Unii, które podlega jednolitej wykładni we wszystkich państwach członkowskich w ten sposób, że obok zachowań umyślnych obejmuje ono każde działanie lub zaniechanie działania wynikające z niedbalstwa rolnika lub jego przedstawiciela, które w konsekwencji uniemożliwiło przeprowadzenie pełnej kontroli na miejscu, jeżeli ten rolnik lub jego przedstawiciel nie przyjął wszelkich środków, których można racjonalnie oczekiwać z jego strony dla zapewnienia przeprowadzenia w pełni tej kontroli.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że płatności rolnicze, których źródłem finansowania są środki unijne podlegają kontroli w zakresie ich wydatkowania, m.in. czy ich wypłata realizuje cele nakreślone przez prawodawcę w regulacjach unijnych i krajowych. Beneficjenci zostali zatem zobowiązani do spełnienia warunków dotyczących przyznawanych dopłat rolniczych, w tym umożliwienia przeprowadzenia kontroli realizacji zaciągniętych zobowiązań w miejscu prowadzonej działalności rolniczej. Podmiot, który ubiega się o przyznanie płatności nie może zatem dokonywać czynności uniemożliwiających przeprowadzenie skutecznej kontroli przez służby weterynaryjne. Niemniej jednak należyta dbałość o dobrostan trzody chlewnej nie może być poczytywana bezrefleksyjnie jako uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumenty konsekwentnie zgłaszane przez skarżącego kasacyjnie na poszczególnych etapach postępowania przed organami oraz Sądem I instancji zostały pominięte w ramach kompleksowej oceny dowodów w tej sprawie.

Z akt sprawy wynika bowiem, że organ dwukrotnie podjął próbę przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie skarżącego kasacyjnie w dniu 9 listopada 2016 r. oraz w dniu 28 listopada 2016 r. O planowanych kontrolach strona była informowana telefonicznie w dniu 7 listopada 2016 r. o kontroli, która miała mieć miejsce w dniu 9 listopada 2016 r., a następnie pismem z dnia 22 listopada 2016 r., doręczonym 23 listopada 2016 r. o kontrolni 28 listopada 2016 r. Rolnik był obecny i odmówił przeprowadzenia kontroli. W toku postępowania podnosił, że inspektorzy, którzy przybyli do miejsca kontroli nie posiadali odpowiedniej odzieży ochronnej oraz środków bezpieczeństwa. Organy, dokonując oceny zebranego materiału dowodowego, skupiły się na wykazaniu braku podstaw prawnych w zakresie przestrzegania zasad bioasekuracji stawianych przez skarżącego, zupełnie pomijając dowody przedstawione przez niego na okoliczność braku przestrzegania przez inspektorów zasad bezpieczeństwa oraz posiadania przez nich odpowiedniej odzieży oraz innych wymaganych zdrowym rozsądkiem środków ochrony.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalony stan faktyczny sprawy przedwcześnie został uznany za pozwalający na ocenę, że strona uniemożliwiała przeprowadzenie kontroli w rozumieniu przepisów rozporządzenia nr 1306/2013. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący w toku postępowania przed organami konsekwentnie sygnalizował, składając płytę z nagraniem samej kontroli oraz fotografie inspektorów nieposiadających odpowiedniej odzieży, na które wskazywał Powiatowy Lekarz Weterynarii w G. w piśmie z 17 maja 2018 r. skierowanym do skarżącego, wywodząc z nich istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia jego sprawy. Dowody te zostały zignorowane, a sformułowany w tym zakresie w ramach skargi do Sądu pierwszej instancji zarzut – nie został uwzględniony z powodów, których sąd kasacyjny nie może zaakceptować.

Za trafne należy zatem uznać twierdzenie skargi kasacyjnej, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony przez organy w oparciu o pełny materiał dowodowy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 § 1 k.p.a. stanowi zaś, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z art. 78 § 1 k.p.a. wynika, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W art. 80 k.p.a. ustawodawca wprowadził zasadę, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Z powyższych przepisów wynika, że w toku postępowania administracyjnego organ ma obowiązek zbadania całokształtu okoliczności sprawy, w tym przeprowadzenia dowodów z urzędu, a także zgłoszonych przez stronę, jeżeli dowód taki ma wykazać okoliczność mającą znaczenie dla sprawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie, organy administracji publicznej nie mogą ignorować aktywności stron w dążeniu do ustalenia stanu faktycznego, szczególnie gdy strony przedstawiają dowody, które w ich ocenie podważają dotychczasowe ustalenia poczynione w toku postępowania. Obowiązkiem organu jest ustosunkowanie się do przedstawionych przez stronę dowodów i wyczerpujące wyjaśnienie pojawiających się na tym tle wątpliwości (por. wyrok NSA z 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1639/10).

Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie rozpoznawanej sprawy stwierdza, że organ nie przeprowadził wszystkich dowodów, w tym nie przeanalizował argumentów podniesionych przez skarżącego kasacyjnie, w zakresie zachowania inspektorów oraz braku przestrzegania przez nich zasad bezpieczeństwa w tym posiadania odpowiedniej odzieży ochronnej, co doprowadziło do niewyjaśnienia całokształtu okoliczności sprawy. Gdyby przyjąć założenia organu, że skarżący celowo nie dopuścił do przeprowadzenia kontroli postępowanie skarżącego byłoby nielogiczne, skoro starał się o dofinansowanie i został poinformowany o skutkach nieprzeprowadzenia kontroli. Zatem organ winien ustalić przyczyny, które doprowadziły do nieprzeprowadzenia kontroli w gospodarstwie należącym do skarżącego oraz zbadać materiały dowodowe przedstawione przez skarżącego, do czego nie doszło. W rozpatrywanej sprawie, ani organ odwoławczy, ani Sąd I instancji nie odniósł się do przedłożonych nagrań na płycie CD, ani do zdjęć. To zaś ustalenie było kluczowe do obiektywnego ustalenia, czy faktycznie do nieprzeprowadzenia kontroli doszło z przyczyn leżących po stronie skarżącego, a tym samym, czy skarżący faktycznie utrudniał przeprowadzenie kontroli w jego hodowli, co uzasadniało odrzucenie wniosku o płatność.

Strona postępowania administracyjnego w każdej sprawie jest uprawniona do przejawiania inicjatywy dowodowej w trybie art. 78 k.p.a. w celu przeprowadzenia dowodów na okoliczności, które uważa za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zignorowanie inicjatywy stron nastąpiło niewątpliwie z uchybieniem art. 77 § 1 k.p.a., a Sąd pierwszej instancji akceptując takie uchybienie prawa, naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Koszty postępowania sądowego zasądzono od organu na rzecz skarżącego na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 p.p.s.a.