Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 412/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15 ust. 4
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Sędzia WSA del. Hieronim Sęk (sprawozdawca), Protokolant Krzysztof Osial, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/Po 711/09 w sprawie ze skargi I. H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 30 grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru, oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Przedmiot skargi kasacyjnej.

Przedmiotem skargi kasacyjnej był wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Po 711/09, mocą którego – po rozpoznaniu skargi I.H. (dalej: Skarżący) – oddalono skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. (dalej: Dyrektor IC) z dnia 30 grudnia 2004 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług (dalej: podatek VAT) z tytułu importu towaru.

2. Przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji przebieg postępowania.

2.1. Decyzją z dnia 9 kwietnia 2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. określił Skarżącemu podatek VAT od importu towaru objętego zgłoszeniem celnym uzupełniającym z dnia 28 sierpnia 2002 r. Powodem wydania tej decyzji było uprzednie uznanie przez organ celny wskazanego zgłoszenia za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej i kwoty wynikającej z długu celnego, które skutkowało określeniem nowej wysokości długu celnego decyzją z dnia 10 grudnia 2003 r.

2.2. W odwołaniu od decyzji z dnia 9 kwietnia 2004 r. Skarżący podniósł, że określenie kwoty długu celnego ma znaczenie dla ustalenia podstawy opodatkowania. Okoliczność ta powinna zatem skutkować zawieszeniem postępowania podatkowego do czasu ostatecznego zakończenia sprawy celnej.

2.3. Dyrektor IC decyzją z dnia 30 grudnia 2004 r. utrzymał w mocy decyzję dotyczącą podatku VAT. Wyjaśnił, że na tym etapie sprawy podatkowej nie występowało już zagadnienie wstępne, albowiem decyzją z dnia 17 marca 2004 r. została utrzymana w mocy decyzja wydana w przedmiocie długu celnego.

3. Skarga do Sądu pierwszej instancji.

3.1. W skardze z dnia 27 stycznia 2005 r. Skarżący ponowił zarzut związany z koniecznością zawieszenia postępowania podatkowego oraz dodatkowo zakwestionował oparcie zaskarżonej decyzji podatkowej na przepisach nieobowiązującej w chwili jej wydania ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.; dalej: u.p.t.u.).

3.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IC wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

4. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.

4.1. Sąd uznał skargę za bezzasadną. Stwierdził, że od dnia 1 września 2003 r. mocą art. 11 ust. 2 u.p.t.u. naczelnik urzędu celnego stał się organem właściwym w sprawach podatków z tytułu importu, uprawnionym do ich określania w decyzji dotyczącej należności celnych, w przypadku, gdy weryfikacja zgłoszenia celnego wskazywała na nieprawidłowe wykazanie kwot podatków. Tym samym nie było podstaw do zawieszenia postępowania podatkowego.

4.2. Natomiast co do kwestionowania przez Skarżącego podstawy zaskarżonej decyzji ulokowanej w przepisach aktu prawnego, który został uchylony, Sąd - odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 646/05 - wyjaśnił, że brak regulacji przejściowych w nowej ustawie nie oznacza luki w prawie, lecz otwiera drogę do tego, aby stosować zasadę tempus regit actum (czas rządzi czynnością prawną). Bezpośrednie stosowanie nowej ustawy dotyczy zatem stosunków nowo powstających oraz tych, które nawiązały się wcześniej ale trwały jeszcze w momencie wejścia ustawy w życia. W takim stanie rzeczy zaskarżona decyzja była prawidłowa.

5. Skarga kasacyjna i odpowiedź na tę skargę.

5.1. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł Skarżący, zarzucając Sądowi pierwszej instancji:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy,tj.:

1. Art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej: P.u.s.a.) i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) przez dokonanie niewłaściwej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy polegające na nie stwierdzeniu istotnego naruszenia (w toku postępowania administracyjnego będącego przedmiotem skargi podlegającej rozpoznaniu) przepisów:

a) art. 123 § 1 oraz art. 165 § 2 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.; dalej: O.p.) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.; dalej: K.c.), które polegało na tym, że:

1) strona została pozbawiona możliwości wzięcia udziału w przeprowadzonej przez organ celny (przy współpracy z jednostkami organizacyjnymi państwa eksportera) kontroli autentyczności świadectwa pochodzenia importowanych towarów,

2) organ celny w chwili powzięcia uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności przedstawionego przez stronę świadectwa pochodzenia towarów winien wszcząć postępowanie w sprawie wydać postanowienie o wszczęciu postępowania z urzędu i doręczyć je stronie oraz umożliwić jej czynny udział w trakcie prowadzonych czynności związanych z wystąpieniem o weryfikację autentyczności świadectwa pochodzenia towaru,

- które to naruszenie miało tak istotny wpływ na wynik postępowania, że ustawodawca uznał tego typu uchybienie za podstawę do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją;

b) art. 122 i art. 194 O.p. w związku z art. 262 K.c., które polegało na tym, że:

1) jeżeli zastosowane w sprawie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.; dalej: rozporządzenie w sparwie niepreferencyjnego pochodzenia towarów) nie reguluje procedury współpracy z organem pozaeuropejskiego państwa obcego, nie oznacza to absolutnej dowolności postępowania polskich organów celnych w tym zakresie,

2) zasady proceduralne określone w Ordynacji podatkowej zostały w całości pominięte,

3) organ celny stosując rozporządzenie w sprawie niepreferencyjnego pochodzenia towarów nie wykazał, czy zwrócił się do właściwego organu państwa obcego i zgodnie z obowiązującą w tym zakresie procedurą,

4) nie ma pewności, czy odpowiedź organu państwa eksportera została sporządzona w formie przewidzianej przez miejscowe prawo oraz w ramach kompetencji osób, które je wystawiły,

5) nie wyjaśniono, czy organ państwa eksportera, który udzielił odpowiedzi na zapytanie polskiego organu celnego jest uprawniony do weryfikacji świadectwa zgodnie z regułami obowiązującymi w państwie eksportera, bowiem polski organ celny powinien zażądać legalizacji oświadczenia organu państwa eksportera co najmniej przez polski urząd konsularny w państwie eksportera,

6) pominięto okoliczność, że dokumentowi przesłanemu przez organ państwa eksportera, który udzielił odpowiedzi na zapytanie polskiego organu celnego, przysługuje jedynie domniemanie zgodności z prawdą okoliczności w nich stwierdzonych, które może być obalone przeciwdowodem, a skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego (art. 194 § 3 O.p.), jednak WSA (podobnie jak organy celne) uznał, że postępowanie w tym zakresie byłoby zbędne, czym zamknął stronie jedyną możliwą, drogę do wykazania swoich racji, w sytuacji gdy organy celne wydające decyzje w sprawie oparły się jedynie na stanowisku jednostki organizacyjnej państwa eksportera stwierdzającego arbitralnie (bez wskazania zastosowanego sposobu postępowania dla zajęcia stanowiska) fakt sfałszowania pieczęci,

- które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem powodowało obciążenie strony nienależnym opłatami;

c) art. 121 O.p. w związku z art.. 262 K.c., które polegało na tym, że organy celne dysponując wzorami pieczęci organów państwa eksportera, powziąwszy wątpliwość co do autentyczności pieczęci winny najszybciej jak tylko jest to możliwe zwrócić się do strony postępowania, w celu wyjaśnienia wątpliwości, i to tym bardziej, ze kraj eksportera jest położony w kręgu innej kultury prawnej,

- które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem powodowało obciążenie strony nienależnymi opłatami,

d) art. 187 § 1 O.p. w związku z art. 262 K.c., które polegało na tym, że:

1) został błędnie rozłożony ciężar przeprowadzenia dowodów istotnych dla rozpoznania sprawy, w szczególności w zakresie sposobu i zakresu ustalenia podstawy do naliczenia importerowi odsetek wyrównawczych (art. 222 § 4 K.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie wprowadzenia towaru na obszar Polski), oraz możliwości zastosowania autonomicznej stawki celnej podwyższonej o 100% w oparciu o ust. 11 Części pierwszej Postanowień wstępnych do Taryfy celnej - A Stawki celne,

2) organy celne wystąpiły do organów państwa eksportera w indywidualnej sprawie z zakresu administracji bez uprzedniego wszczęcia postępowania w sprawie (w trybie przewidzianym art. 165 § 2 i 4 O.p.),

- które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem powodowało obciążenie strony nienależnymi opłatami;

e) art. 192 O.p. w związku z art. 262 K.c., które polegało na pozbawieniu strony możliwości wzięcia udziału w przeprowadzeniu dowodu na etapie postępowania w jakim prowadzone było ono przez organy państwa eksportera, przez co złamana została reguła, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów,

- które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem powodowało obciążenie strony nienależnymi opłatami;

2. Art. 1 § 2 P.u.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. przez dokonanie niewłaściwej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy polegające na nie stwierdzeniu naruszenia (w toku postępowania administracyjnego będącego przedmiotem skargi podlegającej rozpoznaniu) przepisów prawa materialnego:

1) art. 222 § 4 K.c. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wprowadzenia towaru na obszar Polski) poprzez przyjęcie, ze zaistniały przesłania do zastosowania w stosunku do importera odsetek wyrównawczych pomimo nie wykazania aby importer osiągnął korzyść finansową,

2) przyjęcie, że w sprawie ma zastosowanie rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 155, poz. 1515; dalej: rozporządzenie w sprawie odsetek wyrównawczych z 2003 r.), podczas gdy zastosowanie w sprawie winny mieć przepisy obowiązujące w dacie dopuszczenia towaru na obszar Polski, tj. rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143 poz. 958 ze zm.; dalej: rozporządzenie w sprawie odsetek wyrównawczych z 1997 r.),

3) zastosowanie w sprawie § 22a rozporządzenia w sprawie niepreferencyjnego pochodzenia towarów podczas gdy przepis ten jest niezgodny z art. 2 i art. 92 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, a nawet gdyby przyjąć, że on obowiązuje to nie upoważnia on organu celnego do pominięcia procedury wyjaśnienia czy uzyskany od organu państwa eksportera dokument wystawiony został zgodnie z przepisami prawa obowiązującego w kraju eksportera (legalizacji);

4) przyjęcie, że w sprawie może być zastosowany § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej w zakresie jakim dotyczy on stawki celnej autonomicznej w sytuacji, gdy przepis ten jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej,

5) przyjęcie, że w stanie faktycznym sprawy zastosowanie znajduje ust. 11 Części pierwszej Postanowień wstępnych do Taryfy celnej - A Stawki celne przewidujący możliwości zastosowania autonomicznej stawki celnej podwyższonej o 100%.

- które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem powodowały obciążenie strony nienależnymi opłatami;

3. Art. 1 § 2 P.u.s.a. i art. 134 P.p.s.a. przez nie rozpatrzenie wszystkich zarzutów objętych złożoną w sprawie skargą oraz ograniczenie rozpoznania do zarzutów skargi a nie do granic danej sprawy, mianowicie:

a) nie rozpatrzenie zarzutu naruszenia w toku postępowania celnego art. 123 § 1 oraz art. 165 § 2 i 4 O.p. w związku z art. 262 K.c., które polegało na tym, że:

1) strona została pozbawiona możliwości wzięcia udziału w przeprowadzonej przez organ celny (przy współpracy z jednostkami organizacyjnymi państwa eksportera) kontroli autentyczności świadectwa pochodzenia importowanych towarów,

2) organ celny w chwili powzięcia uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności przedstawionego przez stronę świadectwa pochodzenia towarów winien wszcząć postępowanie w sprawie - wydać postanowienie o wszczęciu postępowania z urzędu i doręczyć je stronie oraz umożliwić jej czynny udział w trakcie prowadzonych czynności związanych z wystąpieniem o weryfikację autentyczności świadectwa pochodzenia towaru,

b) nie rozpatrzenie zarzutu naruszenia w toku postępowania celnego art. 145 § 2 O.p. w związku z art. 262 K.c., które polegało na naruszeniu zasad doręczania pism i decyzji ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi;

c) nie rozpatrzenie zarzutu naruszenia w toku postępowania celnego art. 121 O.p. w związku z art. 262 K.c., które polegało na nie poinformowaniu strony niezwłocznie o tym, ze przedłożone przez nią w toku postępowania celnego (już na etapie zgłoszenia celnego) dokumenty mogą budzić wątpliwość co do ich autentyczności w sytuacji gdy organy celne dysponują wzorami druków i pieczęci obcych organów celnych i mogą je bez problemu porównać z drukami i pieczęciami przedstawianymi przez importera;

d) pominięcia okoliczności, ze decyzje organów celnych wydane w sprawie co do odsetek wyrównawczych (niezależnie od tego czy w sprawie ma zastosowanie rozporządzenie o odsetkach wyrównawczych z 2003 r. czy też rozporządzenie o odsetkach wyrównawczych z 1997 r.) nie wskazują precyzyjnie daty początkowej i daty końcowej ich naliczania ani też nie wskazują precyzyjnie kwoty od jakiej podlegają naliczeniu bądź wskazują ją błędnie, co powoduje, że strona nie ma możliwości weryfikacji odsetek wyrównawczych co do wysokości;

e) pominięcie okoliczności, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają następujące przepisy:

1) art. 222 § 4 K.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie wprowadzenia towaru przez importera na obszar Polski, który to przepis ma istotny wpływ na rozłożenie ciężaru dowodowego pomiędzy stroną a organem,

2) rozporządzenie w sprawie odsetek wyrównawczych z 1997 r. obowiązujące w dacie dopuszczenia towaru na obszar Polski a nie rozporządzenie w sprawie odsetek wyrównawczych z 2003 r. obowiązujące w dacie wydawania objętych zaskarżeniem decyzji,

- które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem powodowało niepełne rozpoznanie sprawy a tym samym obciążenie strony nienależnymi opłatami;

II. Pominięciu niezgodności § 1 rozporządzenia w sprawie Taryfy Celnej oraz § 20a rozporządzenia w sprawie niepreferencyjnego pochodzenia towarów z 1997 r. z art. 217 w związku .z art. 84, art. 92 ust 1, art. 2, art. 7, art. 87 ust 1 w związku z art. 91 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie w jakim:

1. Przepis § 1 rozporządzenia w sprawie Taryfy Celnej narusza art. 217 w związku z art. 84 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie w jakim ustala on wysokość stawki autonomicznej, albowiem:

a) ustala stawkę daniny publicznej pomimo, iż stawka daniny publicznej winna być regulowana aktem prawnym rangi ustawowej,

b) wydany został na podstawie przepisu nie zawierającego odpowiednich wytycznych co do ustalenia stawki daniny publicznej.

2. Przepis § 1 rozporządzenia w sprawie Taryfy Celnej narusza art. 217 w związku z art. 84 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie w jakim nakazuje organowi celnemu w stosunku do towarów, dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru, stosować stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100% lub stawkę celną konwencyjną podwyższoną o 100% jeżeli jest wyższa od stawki autonomicznej, albowiem:

a) ustala on stawkę daniny publicznej mającej wyraźny charakter represyjny;

b) stawka daniny publicznej o charakterze represyjnym winna być regulowana aktem prawnym rangi ustawowej;

c) wydany został na podstawie przepisu nie zawierającego odpowiednich wytycznych do jego wydania.

3. Przepis § 1 rozporządzenia w sprawie Taryfy Celnej narusza art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie w jakim poprzez brak przejrzystości i jednoznaczności przepisów zezwala organom celnym na arbitralność i dowolność prowadzenia postępowania celnego, albowiem:

a) ustanawia wewnętrznie sprzeczne i niejednoznaczne przepisy, które urągają, zasadom prawidłowej legislacji;

b) zezwala organom celnym na takie prowadzenie postępowania, które z uwagi na brak przejrzystości przepisów umyka kontroli instancyjnej co do prawidłowości wydanej decyzji.

4. Przepis § 20a rozporządzenia w sprawie niepreferencyjnego pochodzenia towarów narusza art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, albowiem wydany został z naruszeniem zasad przyzwoitej legislacji.

5. Przepis § 20a rozporządzenia w sprawie niepreferencyjnego pochodzenia towarów narusza art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskie (w zakresie, w jakim łamie on zasadę demokratycznego państwa prawa) albowiem przewiduje on takie ukształtowanie procedury postępowania administracyjnego, które pozbawia stronę możliwości czynnego udziału w tym postępowaniu na każdym jego etapie.

6. Przepis § 20a rozporządzenia w sprawie niepreferencyjnego pochodzenia towarów narusza art. 87 ust 1 w związku z art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie w jakim łamie on zasadę bezpośredniego stosowania bezpośrednio skutecznych przepisów prawa wspólnotowego, a zwłaszcza art. 220 Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz art. 83 Rozporządzenia Wykonawczego do Wspólnotowego Kodeksu Celnego, albowiem:

a) przewiduje on takie ukształtowanie procedury postępowania dotyczącego weryfikacji świadectwa pochodzenia towaru, w której rozstrzygnięcie opierane jest na odpowiedzi udzielonej przez podmiot państwa trzeciego, o którym organ nie wiedział, czy jest podmiotem do tego uprawnionym, co jest zakazane na gruncie prawa wspólnotowego;

b) przewiduje on takie ukształtowanie procedury postępowania dotyczącego weryfikacji świadectwa pochodzenia towaru, w której pozbawia się stronę możliwości wywodzenia korzystnych dla niej skutków prawnych z faktu powoływania się na jej dobrą wiarę, co jest zakazane na gruncie prawa wspólnotowego;

c) przewiduje on takie ukształtowanie procedury postępowania dotyczącego weryfikacji świadectwa pochodzenia towaru, w której ta weryfikacja przeprowadzona zostaje niezgodnie z bezpośrednio skutecznymi przepisami prawa wspólnotowego.

III. Pominięcie niezgodności § 1 rozporządzenia w sprawie Taryfy Celnej oraz § 20a rozporządzenia w sprawie niepreferencyjnego pochodzenia towarów z art. 30, 31, 32 oraz art. 64 ust. 1 i art. 71 ust. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, albowiem:

1) polityka gospodarcza prowadzona przez Państwo na podstawie ww. kwestionowanych przepisów rozporządzeń godzi w wolność obywatela - skarżącego do prowadzenia działalności gospodarczej;

2) stanowienie przepisów ww. rozporządzeń sprzecznie z zasadą praworządności godzi w prawo do życia skarżącego bez obaw o byt swój i swojej rodziny;

3) stanowienie przepisów ww. rozporządzeń sprzecznie z zasadą praworządności skutkuje koniecznością egzystencji skarżącego i jego rodziny w warunkach urągających godności człowieka i obywatela, bez możliwości podejmowania swobodnych decyzji co do przyszłości własnej, swojej rodziny czy też zapewnienia dzieciom godziwych warunków rozwoju i życia w społeczeństwie;

4) niezgodne z Konstytucją naruszenie legislacyjnych reguł stanowienia władztwa daniowego stanowi niezgodną z Konstytucją ingerencję w prawo własności skarżącego, gwarantowane przez art. 64 Konstytucji, stanowiąc instrument konfiskaty mienia.

W oparciu o wskazane wyżej podstawy kasacyjne Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania w przedmiocie rozpoznania skargi kasacyjnej, w tym. kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

Alternatywnie, gdyby NSA we własnym zakresie nie podjął się rozpatrzenia zarzutów wskazanych w pkt II i III, aby przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu na podstawie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 634 ze zm.) pytania prawne co do zgodności:

1. Przepisu § 20a rozporządzenia w sprawie niepreferencyjnego pochodzenia towarów z art. 2 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także z art. 30, 31, 32, 64 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji;

2. Przepisu § 1 rozporządzenia w sprawie Taryfy Celnej z art.7, art. 92 ust 1 oraz art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także z art. 30, 31, 32, 64 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji;

- ze względu na okoliczności i podstawy wskazane w pkt II i III skargi kasacyjnej.

5.2. Dyrektor IC nie skorzystał z prawa do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

6.1. Skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba że zachodzą wymienione w § 2 tego przepisu przesłanki do stwierdzenia nieważności postępowania sądowego. Takich przesłanek w niniejszej sprawie nie ujawniono.

6.2. Przechodząc natomiast do oceny zasadności zarzutów kasacyjnych postawionych wobec wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Po 711/09, należało w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na motywy, którymi kierował się Skarżący przy formułowaniu tych zarzutów. Motywy te determinowały bowiem treść wszystkich zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, naruszenia przepisów prawa materialnego oraz uchybień podniesionych w sferze naruszenia norm konstytucyjnych.

6.3. Otóż, wedle zapatrywań Skarżącego (zawartych w części uzasadnienia skargi kasacyjnej zatytułowanej "Istotne elementy stanu sprawy") oddalając skargę jako niezasadną "Sąd I instancji stanął (...) na stanowisku, iż organy celne w sposób zgodny z prawem określiły skarżącemu wysokość podatku VAT wobec określenia - w prawidłowej wysokości - kwoty długu celnego. Tym samym Sąd I instancji musiał uznać prawidłowość postępowania organów celnych w zakresie weryfikacji zgłoszenia celnego skarżącego (skoro wysokość podatku VAT uzależniona była od wysokości określonego cła). Tym samym Sąd musiał stwierdzić, że działania polskich organów celnych, które oparły decyzję co do wysokości cła jedynie na wyniku weryfikacji świadectw pochodzenia towarów dokonanych przez instytucje państwa obcego, nie pozbawiły strony prawa czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Tym samym też WSA nie podzielił stanowiska skarżącego odnośnie nieprawidłowej weryfikacji przez polskie organy celne świadectwa pochodzenia towarów. Wobec powyższego Sąd musiał również uznać, w związku z uznaniem świadectw pochodzenia towarów za nieautentyczne, iż organy celne słusznie nałożyły na stronę obowiązek uiszczenia odsetek wyrównawczych. Z takim stanowiskiem (...) nie sposób jest się zgodzić, albowiem obowiązkiem WSA było zbadanie zgodności wydanej decyzji z prawem również w takim zakresie, w jakim poczynione przez organy celne ustalenia w przedmiotowej sprawie stanowiły przesłankę do określenia skarżącemu obowiązku zapłaty podatku od towaru i usług od dokonanego zgłoszenia celnego i określonej przez organy celne wysokości długu celnego. Gdyby bowiem uznać, iż weryfikacja świadectw pochodzenia towaru dokonana przez organy celne nie była prawidłowa należałoby stwierdzić, iż również określona przez organy podatkowe wysokość długu celnego została określona w sposób nieprawidłowy, co musiałoby skutkować stwierdzeniem nieprawidłowości procedowania organów celnych w zakresie określenia skarżącemu wysokości w podatku VAT od dokonanego zgłoszenia celnego. Zdaniem skarżącego (wobec przedstawionych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentów – przyp. własny NSA) wadliwość wydanego przez WSA orzeczenia, nie może budzić wątpliwości.".

6.4. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zważywszy na przytoczone wyżej założenia przyjęte przez Skarżącego, wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej trzeba było uznać za oczywiście chybione.

Zasadniczy powód takiej oceny wynika z faktu, że nie przystawały one do przedmiotu rozpoznanej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wydając zaskarżony skargą kasacyjną wyrok z dnia 17 grudnia 2009 r., kontrolował bowiem legalność wyłącznie decyzji z dnia 30 grudnia 2004 r. w przedmiocie podatku VAT z tytułu importu towaru. Sprawa ta, wbrew twierdzeniom wyrażonym w skardze kasacyjnej, nie dotyczyła zatem rozstrzygania jakichkolwiek kwestii celnych, ani też w szczególności oceny autentyczności świadectw pochodzenia importowanych towarów i konsekwencji z tym związanych w płaszczyźnie prawa celnego, w tym problematyki odsetek wyrównawczych. Te wszystkie zagadnienia były przedmiotem wypowiedzi organów celnych w odrębnym postępowaniu, a mianowicie w postępowaniu celnym, w którym wydana została decyzja z dnia 10 grudnia 2003 r. uznająca zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego i określenia nowej jego wysokości, utrzymana w mocy decyzją z dnia 17 marca 2004 r. Tej sprawy celnej, jako niemieszczącej się w zakresie sprawy podatkowej objętej niniejszym postępowaniem, Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku nie objął - bo i objąć nie mógł z uwagi na treść art. 134 § 1 P.p.s.a. - jakąkolwiek kontrolą pod względem zgodność z prawem. Załatwienie sprawy celnej mogło podlegać i w rzeczywistości podlegało kontroli sądowej w postępowaniu dotyczącym decyzji celnych. Okoliczność, że w świetle art. 15 ust. 4 u.p.t.u. kwota długu celnego stanowi element podstawy opodatkowania podatkiem VAT z tytułu importu towaru nie oznacza, iż ocena legalność zaskarżonej decyzji podatkowej obejmuje także skontrolowanie decyzji celnej wydanej w przedmiocie długu celnego. Zależność między tymi dwoma różnymi sprawami odnoszącymi się do tego samego zdarzenia w postaci importu towaru jest jedynie taka, że decyzja celna stanowi podstawę do wydania decyzji podatkowej. Tyle i tylko tyle. Oznacza to, że w takim przypadku przy określaniu kwoty podatku VAT organ podatkowy musi respektować wynik postępowania organu celnego. Dopóki bowiem organ celny jest władny orzekać w przedmiocie długu celnego, jako nieprzedawnionego, dopóty organ podatkowy nie posiada własnych kompetencji orzeczniczych w tym zakresie. Uchylenie natomiast lub zmieniana decyzji celnej w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji podatkowej stanowić może podstawę do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 7 O.p.

Wobec powyższego oddalenie skargi zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009 r., odmiennie niż sugerował to Skarżący, nie oznaczało, że Sąd pierwszej instancji uznał za zasadną weryfikację zgłoszenia celnego dokonaną przez organy celne, że zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu celnym, że odsetki wyrównawcze zostały nałożone prawidłowo, itp. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji podatkowej nie obejmowała tego rodzaju kwestii, gdyż wykraczały one poza zakres sprawy poddanej takiej kontroli w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W konsekwencji za wynikające jedynie z nieporozumienia należało uznać zarzuty wywiedzione w skardze kasacyjnej. W żaden sposób nie przystawały one bowiem do treści zaskarżonego skarga kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, a zwłaszcza do zakresu kontroli dokonanej przez ten Sąd.

6.5. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw, o czym stanowi art. 184 ab initio P.p.s.a. Na tej podstawie orzeczono zatem jak w sentencji.