Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 198/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi kasacyjnej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 178, art. 175
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 45 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Urszula Raczkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 856/06 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. Ś. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 17 maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. sygn. akt III SA/Wa 856/06 odrzucił skargę kasacyjną T. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. oddalającego skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Sąd uznał, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, gdyż została sporządzona przez T. Ś., a w postępowaniu kasacyjnym obowiązuje przymus adwokacko - radcowski (art. 178 w zw. z art. 175 § 1 p.p.s.a.).

Odnosząc się do załączonego do skargi kasacyjnej wniosku strony o przyznanie prawa pomocy Sąd wskazał, że wniosek ten zostanie rozpoznany w drodze wydania odrębnego postanowienia. Następnie, postanowieniem z dnia 21 maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał T. Ś. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego.

Pismami z dnia 6 września 2006 r. pełnomocnik procesowy skarżącego - radca prawny wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych wniósł zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Postanowieniem z dnia 25 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. przywrócił T. Ś. termin do złożenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, co otworzyło drogę do rozpoznania zażalenia na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej.

Pełnomocnik skarżącego wnosząc o uchylenie postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w uzasadnieniu zażalenia wyraził przekonanie, że w sytuacji gdy wniesienie skargi kasacyjnej uzależnione jest od wcześniejszego ustanowienia pełnomocnika, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno nastąpić w pierwszej kolejności, gdyż w ten sposób ustanowiony z urzędu pełnomocnik mógłby cofnąć wniesioną przez skarżącego skargę kasacyjną i w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej wnieść skargę spełniającą wymogi określone w art. 175 § 1 p.p.s.a. W ocenie autora zażalenia, przeciwne działania Sądu pozbawiły skarżącego prawa do obrony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że T. Ś. mimo prawidłowego pouczenia, iż skarga kasacyjna winna być sporządzona przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, sporządził i wniósł skargę kasacyjną osobiście. Niesporne jest także, że równocześnie, w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, skarżący złożył odpowiadający wymogom formalnym wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący w szczególności ustanowienie pełnomocnika procesowego i ten wniosek okazał się być uzasadniony, skoro Sąd I instancji pełnomocnika ustanowił, tyle tylko, że uczynił to po uprzednim odrzuceniu skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 178 w zw. z art. 175 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany jest do odrzucenia skargi kasacyjnej sporządzonej przez samą stronę, z zastrzeżeniem art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a. Należy także podnieść, że wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego złożony w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej nie wpływa na bieg tego terminu (por. postanowienie NSA II OZ 393/05).

Tym niemniej, wymaga rozważenia kwestia kolejności działań procesowych Sądu, gdyż nie jest to obojętne z punktu widzenia sytuacji procesowej strony i realizacji jej prawa do sądu.

Mając na względzie tę ostatnią okoliczność, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie stoi na stanowisku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny winien był w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy, bowiem w sytuacji gdy skarżący nie miał dostatecznych środków na pokrycie kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej (a to także jest niesporne i potwierdzone postanowieniem Sądu o przyznaniu prawa pomocy), odwrócenie kolejności czynności procesowych Sądu warunkowało podjęcie prawidłowych czynności procesowych strony przez wniesienie skargi kasacyjnej sporządzonej przez radcę prawnego, w razie potrzeby wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu.

W przedstawionym stanie faktycznym trudno więc uznać za prawidłowe stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który mimo nie rozpoznania wniosku strony o przyznanie prawa pomocy, odrzucił skargę kasacyjną. Takie rozstrzygnięcie jest bowiem przedwczesne i zamyka stronie drogę sądowego dochodzenia jej ewentualnie naruszonych praw. Pozbawia ją tym samym zagwarantowanego przez Konstytucję RP (art. 45 ust. 1) prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jej sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Stało się tak, ponieważ sprawujący w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zbadał uprzednio czy skarżący spełniał, czy też nie, warunki do przyznania prawa pomocy.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za uzasadnione i na mocy art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, podzielając stanowisko wyrażone w uchwale tego Sądu sygn. I OPS 4/07 z dnia 4 lutego 2008 r., iż przepis art. 203 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu I instancji kończące postępowanie.