Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 370/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 35, 36, 37
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Protokolant ref. staż. Paweł Smulski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. R. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku M. R. z dnia [...] grudnia 2005 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną ul. [...] i ul. [...], stanowiący działki: nr [...] z obrębu [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...] – w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej M. R. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

We wniosku z 5 grudnia 2005 r. M. R. (dalej: skarżąca) wystąpiła o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną - ulicę [...] stanowiący działki: nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...], nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 uregulowanych w księdze wieczystej nr [...], w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. nr 133 poz. 872 ze zm.).

W postanowieniu nr [...] z [...] lipca 2007 r. Prezydent W. zawiesił z urzędu postępowanie odszkodowawcze do czasu wydania przez Wojewodę [...] ostatecznej decyzji deklaratoryjnej.

Ostateczną decyzją Nr [...] z [...] maja 2011 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Powiat W. (obecnie Miasto W.) z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w W., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] stanowiącej część gruntów uregulowanych w księdze wieczystej KW Nr [...]

Ostateczną decyzją Nr [...] z [...] lipca 2011 r. Wojewoda [...]

stwierdził nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku prawa własności nieruchomości zajętej pod część drogi krajowej nr [...] w W., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2, stanowiącej część gruntów uregulowanych w księdze wieczystej KW Nr [...].

Ostateczną decyzją Nr [...] z [...] maja 2011 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część drogi krajowej nr [...] w W., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2, stanowiącej część gruntów uregulowanych w księdze wieczystej KW Nr [...].

W postanowieniu nr [...] z [...] lipca 2007 r. Prezydent W. z urzędu zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt położony w W., zajęty pod ul. [...] uregulowany w księdze wieczystej KW nr [...].

W postanowieniu nr [...] z [...] września 2011 r. Prezydent W. podjął w części zawieszone postępowanie.

W postanowieniu nr [...] z [...] marca 2012 r. Prezydent W. wobec ustąpienia przyczyny, podjął w pozostałej części zawieszone postępowanie odszkodowawcze.

W tym czasie zlecono rzeczoznawcy majątkowemu wykonanie operatu szacunkowego na przedmiotową nieruchomość zajętą pod drogi, który został wykonany [...] listopada 2012 r. przez rzeczoznawcę majątkowego Z. K.

Podczas rozprawy administracyjnej w dniu [...] stycznia 2013 r., skarżąca złożyła kontroperat szacunkowy z [...] stycznia 2013 r., wykonany na jej zlecenie przez rzeczoznawcę majątkowego P. T.

W piśmie z [...] stycznia 2013 r. Prezydent W. powiadomił skarżącą o braku możliwości rozpatrzenia sprawy do 30 grudnia 2012 r. z tego zakresu i wyznaczył nowy termin jej rozpatrzenia do 30 czerwca 2013 r.

W dniu 19 lutego 2014 r. organ prowadzący postępowanie odszkodowawcze wobec nie dotrzymania kolejnego terminu, zawiadomieniem poinformował wnioskodawcę, że sprawa rozpatrzona zostanie do dnia 31 grudnia 2014 r. w związku z koniecznością dokonania aktualizacji operatu szacunkowego oraz przygotowaniem projektu decyzji ustalającej odszkodowanie.

W dniu [...] lutego 2014 r. potwierdzona została aktualność operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę, a także zebrano brakujący materiał dowodowy i przygotowano projekty decyzji odszkodowawczych.

W postanowieniu nr [...] z [...] maja 2014 r., znak: [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu skargi M. R. na bezczynność Prezydenta W. w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie [...], nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie [...] i nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie [...] zajętą pod część ul. [...] w W., uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia tego postanowienia. Wojewoda [...] stwierdził jednocześnie, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

W piśmie z 26 czerwca 2015 r. Prezydent W. poinformował skarżącą, że rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiotowej sprawie nastąpi do 30 grudnia 2015 r. Organ wskazał, że znaczne spiętrzenie się podobnych spraw spowodowało, że wydanie wszystkich przygotowanych decyzji było niemożliwe.

W piśmie z 21 maja 2015 r. pełnomocnik skarżącej adwokat S. S. wystąpił do Prezydenta W. z wnioskiem o terminowe załatwienie sprawy.

W piśmie z 20 lipca 2015 r. skarżąca zwróciła się do Urzędu Miasta W. [...] z prośbą o skorygowanie w przesłanej korespondencji urzędowej i dołożenie starań o zamieszczanie właściwych danych w przyszłości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2015 r. skarżąca zarzuca Prezydentowi W. naruszenie przepisów k.p.a., przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy i wnosi o: 1) zobowiązanie Prezydenta W. do wydania decyzji ustalającej odszkodowanie w terminie 14 dni od daty doręczenia orzeczenia sądowego oraz 2) zasądzenie na jej rzecz od Prezydenta W. kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącej, Prezydent W. wykonuje pozorne ruchy, ale wcale nie ma zamiaru wydania decyzji i wypłacenia odszkodowania. Z tego powodu w ocenie skarżącej skarga powinna mieć w tytule nie "Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania" tylko "Skarga na bezczynność organu".

W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wyjaśnił, że sprawy administracyjne są rozpatrywane przez ww. organ sukcesywnie według daty wpływu wniosku, kolejności zgromadzonego materiału dowodowego oraz środków finansowych zarezerwowanych w budżecie W. Natomiast właściwość rzeczowa Prezydenta W. obejmuje nie tylko rozpatrywanie spraw w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowań za nieruchomości - przejęte na rzecz Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, lecz również m.in. na podstawie art. 98 i art. 129 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W.

Według organu, w przedmiotowej sprawie przygotowane zostały projekty decyzji administracyjnych, ustalających odszkodowanie za ww. grunty.

Znaczne spiętrzenie się podobnych spraw spowodowało zdaniem organu, że wydanie wszystkich przygotowanych decyzji było niemożliwe.

Organ wskazuje, że dokłada wszelkich starań, aby jak najszybciej wydać stosowne rozstrzygnięcie. Zdaniem Prezydenta W., w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki wynikające z treści art. 35 i 36 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.).

Organ wyjaśnia, że pismem z 26 czerwca 2015 r. strona została poinformowana o przyczynie opóźnienia oraz o nowym terminie zakończenia postępowania, zgodnie z zaleceniami art. 37 k.p.a. W ocenie organu, nie pozostaje on w bezczynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału aktowego wskazuje na zasadność skargi.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), kognicja sądu administracyjnego obejmuje m. in. kontrolę działalności administracji publicznej przez orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadku, gdy nie wydają decyzji administracyjnej w sprawach indywidualnych, podlegających załatwieniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Rozpatrując skargę na bezczynność sąd kontroluje, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a powołanej ustawy oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa. Zatem skarga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicznej do terminowego załatwiania spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu bezczynności organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż warunkiem wniesienia skargi na bezczynność jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Warunek zawarty w art. 52 § 1p.p.s.a., tj. wyczerpanie środków zaskarżenia, rozumiany powinien być w postępowaniu ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jako złożenie środka prawnego w postaci zażalenia przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. Warunek ten będzie spełniony niezależnie od zajętego w tym przedmiocie stanowiska organu, do którego wniesiono ten środek prawny. Na podstawie lektury akt należało uznać, iż skarżąca wyczerpała środki zaskarżenia służące w postępowaniu przed organami administracji w kontekście skargi z dnia 24 lutego 2014 r., na bezczynność Prezydenta W. oraz postanowienia Wojewody [...] nr [...] z [...] maja 2014 r.

Istotę bezczynności oddaje w pełni teza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 590/13 (LEX nr 1406499), w której stwierdzono, że bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie – ale mimo ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, będą miały znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy też nie.

Wskazać należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku z dnia 5 grudnia 2005 r. o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną - ulicę [...] stanowiący działki: nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 uregulowanych w księdze wieczystej nr [...], w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną.

Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i § 2 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i § 2 k.p.a. wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

W rozpoznawanej sprawie, po wpłynięciu wniosku z 5 grudnia 2005 r. o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną - ulicę [...] stanowiący działki: nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 uregulowanych w księdze wieczystej nr [...], w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 § 1 k.p.a., załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym w art. 35 § 1 i § 3 k.p.a.

W oparciu o powyższe należy stwierdzić, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności. Zatem organ pozostaje w bezczynności, w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Treść obowiązku płynącego z art. 35 § 1 k.p.a. oznacza zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im właściwego biegu oraz obowiązek prowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań i przewlekłości w postępowaniu.

W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem jak wynika z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy, Prezydent W. podjął czynności zmierzające do uzyskania materiałów dowodowych, niezbędnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, występując kolejnymi pismami do stron postępowania o uzupełnienie wniosku o dokumenty dotyczące przedmiotowych nieruchomości, do Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. [...] o przesłanie wypisów z rejestru gruntów i odbitek z map ewidencyjnych oraz niezbędnych dokumentów własnościowych.

Jak wynika z akt sprawy do chwili wniesienia skargi, nie rozpatrzono wniosku poprzez wydanie w sprawie decyzji o ustaleniu odszkodowania. Zatem, mimo upływu ponad czterdziestu miesięcy od dnia podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie w dniu [...] marca 2012 r., we wskazanym okresie organ nie wykonał obowiązku niezwłocznego załatwienia sprawy. Jedyną czynnością podjętą w sprawie przez Prezydenta W. – po podjęciu zawieszonego postępowania, bowiem w świetle art. 103 k.p.a. zawieszenie postępowania powoduje wstrzymanie biegu terminów przewidzianych w k.p.a. – było zlecenie rzeczoznawcy majątkowemu wykonania operatu szacunkowego, który został wykonany [...] listopada 2012 r.

Po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej w dniu [...] stycznia 2013 r. oraz po potwierdzeniu w dniu [...] lutego 2014 r. aktualności operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego oraz przygotowaniu projektów decyzji odszkodowawczych nie podjęto w sprawie żadnych dalszych czynności.

Podnieść również należy, że organ postąpił wbrew nakazowi płynącemu z treści art. 36 § 1 kpa, a to z tej przyczyny, że podczas trwającej bezczynności tylko trzy razy poinformował skarżącą o przewidywanym terminie wydania rozstrzygnięcia (pisma z: 7 stycznia 2013 r. oraz 31 grudnia 2014 r., 26 czerwca 2015 r.), co stanowi rażące naruszenie art. 36 § 1 k.p.a.

W piśmie z 7 stycznia 2013 r. organ wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2013 r., nie dotrzymując go i bez wskazania przyczyny zwłoki w załatwieniu sprawy – co nie odpowiada wymogom stawianym przez art. 12 k.p.a. i 35 k.p.a., bowiem organ wyznaczający na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisem art. 12 k.p.a. i 35 k.p.a., a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Wprawdzie przepis art. 36 k.p.a. nie stwarza ograniczeń, ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. W związku z tym wyznaczenia przez Prezydenta W. takiego terminu rozpoznania wniosku nie spełnia przesłanki wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Jak wskazano wyżej, art. 36 k.p.a. nie może być interpretowany w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego.

Zasady ogólne wyrażone w art. 6 – 16 k.p.a. nie są tylko dezyderatami czy postulatami bądź nie wiążącymi zaleceniami, ale stanowią normy prawne obowiązujące, ustalające prawne wytyczne działania organów administracji. Stanowią one integralną część przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów administracji wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, są wytycznymi do stosowania przepisów Kodeksu i dlatego należy je stosować razem z przepisami dotyczącymi poszczególnych instytucji procesowych.

Taki charakter zasad ogólnych jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w literaturze (por. wyrok NSA z dnia 4 maja 1982 r., sygn. akt I SA 258/82, ONSA 1982, z. 1, poz. 53; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1992 r., sygn. akt SA/Ka 963/91; Z. Janowicz: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996; E. Ochendowski: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądem administracyjnym, Toruń 1996). Zasada m.in. szybkości wynika wprost z art. 12 kpa, który nakazuje, aby organy administracji działały możliwie szybko, a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. W związku z tym nowy termin załatwienia sprawy, wyznaczony przez organ w trybie art. 36 § 1 kpa, należy oceniać przez pryzmat generalnej zasady szybkości postępowania w powiązaniu z podanymi przez organ przyczynami zwłoki.

Również zawarte w treści pisma Prezydenta W. z 2 grudnia 2014 r. wyjaśnienie skierowane do skarżącej, że znaczne spiętrzenie się podobnych spraw spowodowało, że wydanie wszystkich przygotowanych decyzji stało się niemożliwe", narusza art. 36 k.p.a.

W ocenie Sądu, podawane przez organ powody nieuzasadnionego przesuwania terminu załatwienia sprawy nie mogą być usprawiedliwieniem dla zwłoki w jej załatwieniu, gdyż nie mieszczą się w przesłankach określonych w art. 35 § 5 k.p.a. Kwestia braku odpowiedniej obsady etatowej i problemy wewnętrzne organu administracji publicznej związane z realizacją zadań ustawowych nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony, także w sferze terminów załatwiania sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 21 grudnia 1999 r., sygn. akt V SAB 147/99, LEX nr 50019).

W żadnej mierze nie zwalnia organu od terminowego załatwienia sprawy ilość spraw do niego wniesionych, czy okoliczność zmiany referenta prowadzącego sprawę. Trzeba bowiem tak zorganizować pracę organu, aby nie dochodziło do naruszeń praw stron. Za rażące naruszenie powołanych wyżej przepisów należy uznać nieuzasadnione rodzajem sprawy długotrwałe prowadzenie postępowanie, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu. Wyznaczenie – podczas trwającej ponad czterdzieści miesięcy bezczynności – tylko trzech nowych terminów załatwienia sprawy i wskazane przyczyny niezałatwienia sprawy, nie może w takiej sytuacji ekskulpować organu orzekającego od zarzutu dopuszczenia się bezczynności.

Zatem zwłoka w wydaniu decyzji została zawiniona wyłącznie przez organ, który nie działał w sprawie szybko i nie dołożył tym samym należytych starań, aby w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i niezwłocznie załatwić sprawę.

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 1996 r., sygn. akt I SAB 28/96, ONSA 1997, nr 2, poz. 97, którego pogląd w pełni podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, nowy termin załatwienia sprawy może być uznany za skutecznie wyznaczony w trybie art. 36 § 1 k.p.a., jeżeli zostanie wskazany przez organ właściwy do załatwienia sprawy, zgodnie z zachowaniem ogólnej zasady szybkości postępowania określonej w art. 12 k.p.a. Podobne stanowisko wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W sprawie o sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX nr 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa" [por. wyrok z dnia 6 października 2000 r., sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX nr 53462)]. W powyższym tonie wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I SAB 155/99 (publ. LEX nr 47244) uznając, że: "Brak akt, konieczność zebrania materiału dowodowego, czy powstanie zaległości nie może być okolicznością usprawiedliwiającą bezczynność organu w rozumieniu art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnymi (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), ale są obrazem niedowładu organizacyjnego organu". Stanowisko to zachowuje aktualność również na tle obowiązujących przepisów prawa.

W niniejszej sprawie organ postąpił wbrew wszelkim zasadom postępowania administracyjnego, nie dokładając należytych starań, by sprawę szybko załatwić przy jednoczesnym obowiązku wnikliwego działania, posługując się przy tym możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Takie postępowanie organu świadczy o tym, że pozostaje on w zawinionej zwłoce w załatwieniu sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 5 grudnia 2005 r. złożonym przez skarżącą.

Mając na uwadze dotychczasowy tok prowadzonego postępowania i czynności podjęte przez organ, termin do jej załatwienia – nawet jeśliby przyjąć, że sprawa ma szczególnie skomplikowany charakter – został ponad wielokrotnie przekroczony maksymalny dwumiesięczny termin rozpoznania sprawy, tym bardziej, że argumenty podniesione w odpowiedzi na skargę Prezydenta W. z 12 sierpnia 2015 r. nie znajdują odzwierciedlenia w nadesłanych aktach administracyjnych sprawy.

Wskazane wyżej okoliczności uzasadniają więc stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, co uzasadnia uwzględnienie skargi, jako że organ z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku, czym naruszył postanowienia przepisu art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. i korespondujący z nim art. 12 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że wyznaczony miesięczny termin do wydania decyzji będzie adekwatny do czasu zakreślonego terminami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego, niezbędnego do wszechstronnej i rzetelnej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i załatwienia sprawy.

Powyższe okoliczności przemawiają również za uznaniem, że bezczynność Prezydenta W. miała rażący charakter skoro organ wielokrotnie przekroczył maksymalny dwumiesięczny termin rozpoznania sprawy, a w tym czasie – podczas trwającej bezczynności – tylko trzy razy poinformował skarżącą o przewidywanym terminie wydania rozstrzygnięcia.

Sąd uznał zatem, że bezczynność organu ustalona od podjęcia w dniu [...] marca 2012 r. zawieszonego postępowania do dnia wyrokowania jest nadzwyczaj naganna i nosi cechy rażącego naruszenia prawa ze względu na długotrwałość prowadzenia postępowania i brak jakiejkolwiek aktywności organu, tym bardziej, że od [...] marca 2012 r. do dnia wyrokowania minęły czterdzieści cztery miesiące, w ciągu których organ nie wykazał absolutnie żadnej aktywności zmierzającej do załatwienia sprawy w formie procesowej, co wynikało wyłącznie i bezpośrednio z jego niedziałania i opieszałości organu nie podejmującego koniecznych czynności procesowych, zmierzających do zakończenia postępowania. Z tych względów, w okresie ocenianym na potrzeby zastosowania art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 i § 1a p.p.s.a., postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ nie podjął żadnych, konkretnych, realnych i skutecznych prób zakończenia postępowania w sprawie i zignorował wszelkie obowiązujące terminy załatwienia sprawy.

Uwzględniając skargę, przy takiej ocenie zaniechania organu jak przedstawiona wyżej, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd z urzędu orzekł o wymierzeniu organowi grzywny, biorąc pod uwagę zaniechania organu w podejmowaniu czynności zmierzających do zakończenia postępowania w sprawie w terminach wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz uznając, że wysokość wymierzonej grzywny jest adekwatna do stopnia przyczynienia się organu do rażącej bezczynności przekraczającej maksymalny dwumiesięczny termin rozpoznania sprawy. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3, § 1a i § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punktach 1-4 sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 w związku z art. 202 § 2 powołanej ustawy