Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 527/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-10-04 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 w zw. z art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 4 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.H. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 kwietnia 2010 r., Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2005 r. postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 21 czerwca 2010 r. złożonym na formularzu PPF L.H. zwrócił się do tutejszego Sądu o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych.

W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że wraz z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, zaś dochód wynoszący [...] zł, uzyskiwany z prowadzonego gospodarstwa rolnego, stanowi dla nich jedyne źródło utrzymania, bowiem prowadzona niezależnie od gospodarstwa rolnego działalność gospodarcza przynosi straty.

L.H. oświadczył również, że oprócz położonego w [...] przy

ul. [...] domu jednorodzinnego (powierzchnia 119,4 m2) jest właścicielem gospodarstwa rolnego (5,35 ha) oraz dwóch budynków handlowych znajdujących się

w [...] (600 i 180 m2).

W ocenie referendarza zawarte we wniosku oświadczenie nie było wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, dlatego zarządzeniem z dnia 28 czerwca 2010 r. został on zobowiązany do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów i oświadczeń: (1) odpisów zeznań podatkowych małżonków złożonych za rok 2009, bądź też zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o dochodach za ten rok oraz zaświadczenia z gminy o dochodach z prowadzonego gospodarstwa rolnego, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych oraz rachunków prowadzonych dla potrzeb wykonywanej przez każdego z nich działalności, obrazujących historię i salda tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, (3) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tytułu prowadzonej przez każdego z małżonków działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, (4) oświadczenia w przedmiocie przysługujących małżonkom płatności przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa; nadesłania odpisu decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania dopłat wraz z oświadczeniem czy dopłaty zostały przekazane oraz dołączenia stosownych dokumentów w tym zakresie, (5) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez małżonków miesięcznych wydatków związanych

z kosztami utrzymania (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, inne),

(6) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na każdego z małżonków pojazdów mechanicznych (podania ich marki, rodzaju, roku produkcji oraz aktualnej wartości. Jednocześnie wnioskodawca został poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza wnioskujący przedłożył szereg dokumentów, takich jak: kserokopie rocznych zeznań małżonków za 2009 r., kserokopie zgłoszeń aktualizacyjnych małżonków NIP-1, kserokopię informacji o dochodach uzyskanych przez małżonkę od organu rentowego za rok podatkowy 2009 r., kserokopię podatkowej księgi przychodów i rozchodów L.H., kserokopię podsumowania podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres kwiecień – czerwiec 2010 r., kserokopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, kserokopię umowy dzierżawy, kserokopie faktur VAT dotyczących zużycia wody i energii elektrycznej, kserokopię pokwitowania o zatrzymaniu dowodu rejestracyjnego pojazdu marki Mercedes – Benz, kserokopię dowodu rejestracyjnego pojazdu marki KIA oraz oświadczenie małżonków o braku środków na osobistym rachunku bankowym.

Ponadto L.H. wyjaśnił, że 80 % uzyskiwanych przez niego dopłat ze środków unijnych jest przekazywana na rzecz "A" Sp. z o. o. w S. jako czynsz dzierżawy gruntów zgodnie z postanowieniami umowy dzierżawy zawartej pomiędzy tymi stronami, natomiast oba posiadane pojazdy mechaniczne nie prezentują wartości przekraczającej kwotę 3000 euro i dlatego nie zostały wykazanie we wniosku PPF.

Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 527/10 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, które wobec wniesienia sprzeciwu utraciło moc.

W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu L.H. ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż opisana przez niego sytuacja uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy, a referendarz sądowy dokonał błędnej oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej p.p.s.a),

w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Rozpatrując ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa.

W przedmiotowej sprawie skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wniósł o przyznanie jej w zakresie częściowym, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest możliwe, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego, której celem jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia.

Przytoczone powyżej przepisy stanowią jednak odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Tutejszy Sąd podziela stanowisko zajęte przez Naczelny Sad Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (GZ 64/04), zgodnie z którym udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Podkreślić należy, że to rzeczą wnoszącego o przyznanie prawa pomocy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. To na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

w postanowieniu z dnia 10 maja 2006 r. (Sygn. akt III SA/Wa 3456/05) doszedł nawet do przekonania, że ze względu na spoczywający na wnioskującym ciężar dowodu, wszelkie wątpliwości dotyczące jego stanu majątkowego i dochodów należy rozstrzygać na jego niekorzyść.

Zgodnie natomiast z treścią art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W niniejszej sprawie Sąd z tej możliwości skorzystał i zarządzeniem z dnia

28 czerwca 2010 r. zobowiązano wnioskodawcę do przedłożenia wyszczególnionych

w wezwaniu dokumentów źródłowych mających zobrazować jego rzeczywistą sytuację finansową i majątkową.

Wnioskodawca nie przedłożył wszelkich żądanych dokumentów i oświadczeń, co uniemożliwiło Sądowi pełną ocenę jego aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.

Z dokonanej analizy niepełnego materiału dowodowego wynika, że skarżący znajduje się w posiadaniu kilku nieruchomości, tj. domu jednorodzinnego, dwóch budynków o przeznaczeniu handlowym oraz gospodarstwa rolnego, a także dwóch pojazdów osobowych o wartości poniżej 3.000 euro każdy. W roku podatkowym 2009 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący wykazał stratę w wysokości [...] zł, natomiast z innych źródeł zadeklarował dochód w wysokości [...] zł. Z kolei żona skarżącego – Z.H., osiągnęła dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz z wypłaconego przez ZUS zasiłku (odpowiednio

w wysokości [...] zł i [...] zł).

W miesiącach bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. od kwietnia do czerwca 2010 r. firma L.H. przyniosła stratę

w wysokości - [...] (stosunek przychodów do wydatków w/w miesiącach wyglądał odpowiednio: [...] zł przychodu przy [...] zł straty; [...] zł przychodu przy [...] zł straty; [...] zł przychodu przy [...] zł straty). Licząc od początku roku do czerwca 2010 r. strata wynosiła już [...] zł.

Ustalono również wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę wydatków tytułem opłat za wodę oraz energię elektryczną za kilka poprzedzających złożenie wniosku miesięcy.

Ponadto, dnia 7 grudnia 2009 r. w drodze decyzji właściwego organu skarżący uzyskał płatność rolnośrodowiskową na 2009 r. w kwocie [...] zł, jednak zgodnie

z brzemieniem § 12 ust. 1 wiążącej skarżącego umowy dzierżawy gruntów, dla których płatność została przyznana, [...] zł z uzyskanej płatności stanowi umowny czynsz dzierżawny.

Jak już wspomniano, na podstawie przedłożonych materiałów nie można ocenić aktualnego stanu majątkowego skarżącego i jego możliwości płatniczych. Przedstawione dokumenty obrazują co prawda wysokość uzyskiwanych przychodów

i ponoszonych wydatków oraz efekt prowadzonej działalności gospodarczej, wymieniają poszczególne, ruchome i nieruchome elementy jego majątku, jednak co istotne dla sprawy, nie można na ich podstawie ustalić, czy skarżący posiada środki pieniężne, a jeżeli tak to w jakiej ilości. Złożone w tym przedmiocie oświadczenie małżonków H. nie jest wystarczające. Przy wydawaniu tak istotnej z punktu widzenia zasady ponoszenia kosztów sądowoadministracyjnych decyzji o zwolnieniu od kosztów sądowych nie można oprzeć się wyłącznie na oświadczeniu wnoszącego.

W sytuacji, gdy w wezwaniu o dokumenty źródłowe kazuistycznie wymieniono oczekiwania Sądu odnośnie dowodów wskazujących na stan majątkowy nie można przyjąć, że wnioskodawca dokonał wszelkich starań, by w pełni zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku

o przyznanie prawa pomocy.

Zdaniem Sądu, postawa wnioskodawcy zaprezentowana w niniejszym postępowaniu nie daje podstaw do stwierdzenia, ze skarżący wykazał, że nie jest

w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.