Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 980/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-02-11 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2, art. 254 par. 1, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 23, art. 128
journal: Dz.U. 2012 poz 788
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2008 r. postanawia oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

I. K., reprezentowany przez radcę prawnego, pismem z dnia [...], wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...], uchylającą decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...], nr [...], określającą I. K. za czerwiec 2008 r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...] zł oraz kwotę podatku od towarów i usług do zapłaty, na podstawie art. 108 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.) w wysokości [...] zł i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Równocześnie skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W argumentacji wniosku podał, że nie posiada jakiegokolwiek majątku, rozstał się z żoną i podjął pracę za minimalne wynagrodzenie ([...] zł brutto, czyli [...] zł netto), które z ledwością starcza na bardzo skromną egzystencję. Skarżący wskazał, że mieszka "kątem" u swojej siostry, która nieodpłatnie użyczyła mu jeden pokój. Nie ma własnych pieniędzy, które pozwoliłyby mu na samodzielne wynajęcie mieszkania. Całość otrzymywanych poborów przeznacza na dojazd do pracy, wyżywienie i ubiór. Bez pomocy siostry nie byłby zdolny do samodzielnej egzystencji.

Na wezwanie referendarza sądowego z dnia 13 listopada 2014 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia 20 listopada 2014 r. oświadczył, że nie posiada jakichkolwiek kont, lokat i rachunków bankowych. Wyjaśnił, że obecnie mieszka, na zasadzie użyczenia, w domu należącym do jego syna J. K. Z uwagi na trudną sytuację materialną, jak i zdrowotną, nie ponosi jakichkolwiek kosztów utrzymania domu. Koszty te ponosi żona skarżącego - G. K. Skarżący zaznaczył, że choć mieszka pod jednym dachem z żoną, która zgodziła się, aby mógł on ponownie zamieszkać w nieruchomości syna, to jednak nic go z żoną już nie łączy, gdyż pozostaje z żoną w faktycznej separacji. Od lat nie wiążą ich także sprawy majątkowe z uwagi na podpisaną w 2011 r. umowę majątkową małżeńską. Obecnie całość otrzymywanych dochodów ([...] zł) skarżący przeznacza na wyżywienie ([...] zł na tydzień, tj. [...] zł w miesiącu) oraz wydatki osobiste w łącznej wysokości [...] zł (tj. środki czystości, lekarstwa związane z chorobami sezonowymi, ubrania). Skarżący oświadczył, że nie posiada udziałów w spółkach, jest natomiast zatrudniony na stanowisku prezesa zarządu w należącej do jego rodziny Sp. z o.o. "X." i nie uzyskuje jakichkolwiek innych dochodów. Nie posiada i nie użytkuje jakichkolwiek pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji. Oświadczył, że od dnia [...] listopada 2013 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Skarżący nie podał jaka jest sytuacja finansowa, majątkowa i rodzinna jego siostry, gdyż - jak oświadczył - już z nią nie mieszka. Mieszka obecnie w domu należącym do syna i nie ma też dostępu do środków finansowych żony, która uzyskuje dochody z tytułu wykonywanej pracy oraz pobierania części emerytury. Podniósł, że jego żona zgodziła się przedłożyć zaświadczenie o wynagrodzeniu za pracę, zeznania roczne podatkowe, zaznaczyła jednak, że nie będzie w jakikolwiek sposób finansowo partycypowała w jego sprawach sądowych. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że jego żona nie posiada nieruchomości, oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji, posiada natomiast 1 udział w "X." Sp. z o.o. o wartości [...] zł. Małżonka nie pełni funkcji członka zarządu lub prokurenta w spółkach i nie uzyskuje dodatkowych dochodów. Żona wnioskodawcy ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...] zł, obejmujące wydatki na: zużycie gazu – [...] zł, opłaty za wodę – [...] zł, energię elektryczną – [...] zł, koszty leczenia i zakupu lekarstw – [...] zł, wyżywienie – [...] zł, telefon komórkowy – [...] zł, abonament RTV – [...] zł. Skarżący podał, że rachunki wystawiane są na niego, gdyż nie zdążył jeszcze przepisać liczników. Przy czym zaznaczył, że rachunki były i są opłacane ze środków żony. Skarżący wskazał, że nie posiada obecnie rachunków bankowych, które podlegałyby zajęciu, a w postępowaniu egzekucyjnym nie wyegzekwowano od niego jakiejkolwiek kwoty z uwagi na brak majątku. Do pisma załączył kserokopie:

- zeznań rocznych podatkowych, z których wynika, że w 2012 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, dochód [...] zł, w 2013 r. przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, a dochód [...] zł;

- zaświadczenia z Banku Spółdzielczego w A. z dnia 19 listopada 2014 r., z którego wynika, że z dniem [...] stycznia 2014 r. rachunek bieżący dla klienta "Y." I. K. ul. A., A. został zamknięty;

- aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 2011 r., z którego wynika, że małżonkowie G. K. i I. K. ustanowili w małżeństwie rozdzielność majątkową, wypisu z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej, z którego wynika, że w dniu [...] listopada 2013 r. skarżący zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej;

- zaświadczenia z dnia 19 listopada 2014 r., z którego wynika, że skarżący jest zatrudniony od 1 stycznia 2014 r. w Sp. z o.o. "X.", ul. A., A., na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku prezesa zarządu, z wynagrodzeniem miesięcznym brutto [...] zł;

- umowy o pracę z dnia 1 stycznia 2014 r.;

- zaświadczenia z dnia 18 listopada 2014 r., z którego wynika, że żona skarżącego jest zatrudniona w Zespole Szkół Podstawowych w A. od 1 września 2014 r. do 31 sierpnia 2015 r., w okresie od 1 sierpnia 2014 r. do 31 października 2014 r. uzyskała wynagrodzenie miesięczne w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto,

- decyzji ZUS z dnia 13 października 2014 r., z której wynika, że wysokość świadczenia emerytalnego do wypłaty wynosi miesięcznie [...] zł;

- zeznań rocznych podatkowych żony za 2012 r., z których wynika, że w 2012 r. uzyskała dochód w wysokości [...] zł, w 2013 r. w wysokości [...] zł, wyciągu z rachunku bankowego żony za okres od 1 sierpnia 2014 r. do 31 października 2014 r., z którego wynika, że na ten rachunek nie wpływają środki z tytułu emerytury i wynagrodzenia za pracę;

- zaświadczenia z Banku Spółdzielczego w A. z dnia 18 listopada 2014 r., z którego wynika, że małżonka w w/w banku nie ma innych rachunków i lokat terminowych;

- wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynika, że w dniu [...] lipca 2013 r. została zawarta umowa spółki "X." Sp. z o.o., udziały w spółce objęli K. G. oraz J. K., prezesem zarządu spółki jest I. K., a przedmiotem działalności spółki jest sprzedaż hurtowa wyrobów metalowych oraz sprzętu i dodatkowego wyposażenia hydraulicznego i grzejnego;

- zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z dnia 12 lutego 2014 r. skierowanego do Banku Spółdzielczego, A.

Z kolei w odpowiedzi udzielonej na wezwanie referendarza sądowego z dnia 1 grudnia 2014 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący w piśmie z dnia 12 grudnia 2014 r. oświadczył, że nie posiada z żoną majątku wspólnego i z tego względu strony nie dokonywały jakiegokolwiek podziału, z tego również względu niemożliwym jest przedłożenie odpisu umowy lub orzeczenia. Wnioskodawca podał, że syn odmówił mu udzielenia informacji dotyczącej jego sytuacji majątkowej, z uwagi na okoliczność, że nie jest stroną postępowania w przedmiotowej sprawie i wobec tego skarżący nie może udzielić odpowiedzi na pytania referendarza w tym zakresie. Ponadto wnioskodawca wskazał, że w okresie postępowania podatkowego nie był właścicielem nieruchomości, pojazdów, przedmiotów wartościowych, oszczędności itp., w związku z tym nie dokonywał jakichkolwiek darowizn.

Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 16 stycznia 2015 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono, że skarżący, pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie udzielił odpowiedzi na pytania dotyczące sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej jego syna - J. K., a także nie wyjaśnił, czy w przeszłości posiadał jakieś inne nieruchomości, oszczędności, pojazdy mechaniczne, wartościowe przedmioty, co uniemożliwiło dokonanie rzetelnej analizy sytuacji majątkowej strony.

W ustawowym terminie skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, złożył sprzeciw, w którym podniósł, że sąd przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy winien dokonać oceny wyłącznie aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. Zaznaczył, że w świetle obowiązujących przepisów prawa, w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, nie jest zobowiązany do wykazywania sytuacji majątkowej osób z jego rodziny, a także swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej na przestrzeni całego dorosłego życia. Zdaniem autora sprzeciwu syn, u którego aktualnie zamieszkuje strona, nie ma obowiązku wyjawiać swojej sytuacji majątkowej. Skarżący wyjaśnił, że dom, który jest własnością syna, został podarowany synowi w 2011 r. przez skarżącego i jego żonę. Wnioskodawca podniósł także, że aktualnie toczy się przed WSA w Poznaniu dwanaście spraw z jego skarg na decyzje podatkowe, a łączna kwota, jaką musiałby uiścić tytułem opłat sądowych wynosi blisko [...] zł. Skarżący podał, że stan jego zdrowia w ostatnim czasie pogorszył się na tyle, iż w sprawie karnoskarbowej związanej z niniejszym postępowaniem sądowoadministracyjnym został skierowany na przymusowe badania psychiatryczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie niniejszego wywodu wskazać należy, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy skutkuje tym, że Sąd rozpoznaje ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy.

W analizowanej sprawie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy dokonać w oparciu o przepisy art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W świetle powołanych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe regulacje stanowią odstępstwo od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. ogólnej zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Prawo pomocy ma zatem służyć najuboższym, a więc osobom, dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie dostępu do sądu. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo wąski zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko wówczas, gdy spełnienie przez stronę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę.

Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Sąd, dokonując oceny przedłożonych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń, doszedł do przekonania, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania (w badanej sprawie) wynoszą [...] zł.

W pierwszej kolejności podnieść należy, że - stosownie do powołanych wyżej przepisów - warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz, czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., o sygn. akt GZ 71/04, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, twierdzenia skarżącego, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, są nieprzekonujące. W tym kontekście, w pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący osiąga stały dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł netto. Jego żona, z którą pozostaje w faktycznej separacji, lecz aktualnie razem mieszkają w domu należącym do ich syna, uzyskuje miesięcznie dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł netto i z tytułu emerytury w wysokości [...] zł netto. Skarżący podał, że całość swojego wynagrodzenia przeznacza na wydatki związane z zakupem wyżywienia, środków czystości, lekarstw i ubrań. Jego żona natomiast ponosi opłaty za media oraz koszty wyżywienia, zakupu lekarstw w wysokości [...] zł, a zatem pozostaje jej kwota ok. [...] zł miesięcznie. Skarżący wyjaśnił, że żona zgodziła się na przedstawienie swojej sytuacji majątkowej i finansowej, jednakże zaznaczyła, że nie będzie partycypowała w kosztach sądowych. W tym miejscu zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm. – w skrócie: "k.r.o.") małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, małżonka ma obowiązek udzielenia pomocy małżonkowi w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, że małżonkowie pozostają w separacji faktycznej i że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, nie stanowi okoliczności, w której to żona nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., o sygn. akt I FZ 196/11, postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., o sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2014 r., o sygn. akt II FZ 519/14, postanowienie NSA z dnia 08 października 2014 r., o sygn. akt I FZ 388/14, postanowienie NSA z dnia 12 listopada 2012 r., o sygn. akt I FZ 42/12, postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2014 r., o sygn. akt I GZ 486/14, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać przy tym należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 k.r.o.), a zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej, czy nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 k.r.o. skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., o sygn. akt II OZ 1266/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Po wtóre Sąd uznał, że oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone później - na wezwania referendarza sądowego - dodatkowe informacje są niepełne. To samo dotyczy informacji wskazanych przez skarżącego w uzasadnieniu rozpoznawanego przez Sąd sprzeciwu. Przede wszystkim podkreślić należy, że skarżący, wbrew wyraźnemu żądaniu referendarza, nie przedstawił informacji o sytuacji majątkowej syna, u którego obecnie mieszka, a więc de facto z którym - w danym momencie - pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, powołując się w tej kwestii na brak obowiązku syna do wyjawienia mu swojej sytuacji majątkowej. Odmawiając jednakże przekazania informacji w powyższym zakresie skarżący pozbawił Sąd możliwości oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Podnieść bowiem należy, że skoro strona twierdzi, iż potrzebuje pomocy w realizacji jej praw (w tym przypadku w postaci poniesienia kosztów sądowych), to istnieje konieczność oceny, czy pomoc udzielana przez syna skarżącego jest wystarczająca do zaspokojenia tej potrzeby. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy syna podatnik nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Niedostarczenie przez wnioskodawcę szczegółowych informacji odnośnie sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej jego syna, nie pozwala na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W kontekście powyższych rozważań wskazać również należy, że skarżący odmówił udzielenia odpowiedzi na pytania, czy dom, w którym aktualnie mieszka, należący do jego syna, wcześniej był własnością skarżącego, a także, czy w przeszłości skarżący posiadał jakieś inne nieruchomości, oszczędności, pojazdy mechaniczne lub wartościowe przedmioty. Dopiero w sprzeciwie skarżący wyjaśnił, że rzeczywiście dom, w którym aktualnie mieszka, został podarowany synowi przez skarżącego i jego żonę w 2011 r. W tym miejscu należy zaakcentować, że zobowiązanie się strony do dokonania darowizny na rzecz syna ma charakter zobowiązania cywilnoprawnego. W judykaturze wskazuje się natomiast, że zobowiązania cywilnoprawne strony nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez nią postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb utrzymania danej osoby zostałby w istocie przerzucony na współobywateli. Zobowiązania cywilnoprawne nie powinny mieć zatem pierwszeństwa wobec zobowiązań względem Skarbu Państwa (por. postanowienie NSA z dnia z dnia 8 czerwca 2010 r., o sygn. akt II OZ 499/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się również pogląd, iż w sytuacji gdy strona nieodpłatnie przekazała składnik majątkowy członkowi rodziny, zasadny jest wniosek, iż obdarowany powinien pomóc darczyńcy w poniesieniu finansowego ciężaru związanego z prowadzeniem postępowania sądowego, jeżeli darczyńca nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych we własnym zakresie (por. postanowienia NSA: z dnia 8 kwietnia 2008 r., o sygn. akt I FZ 96/08; z dnia 10 kwietnia 2008 r., o sygn. akt I FZ 142/08; z dnia 1 lipca 2008 r., o sygn. akt I OZ 439/08; z dnia 28 listopada 2011 r., o sygn. akt II FZ 682/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 87 w zw. z art. 128 k.r.o., obowiązek wspierania się i alimentacji dotyczy rodziców i dzieci. Zatem konieczność zapewnienia środków utrzymania członkom rodziny (małżonkowi, dzieciom, czy rodzicom) przez stronę ubiegającą się o prawo pomocy, jak i możliwość pomocy rodziny przy pozyskaniu przez nią środków na ich opłacenie ma znaczenie przy ocenie możliwości poniesienia kosztów sądowych.

Sąd wskazuje także, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący, nie przedstawiając części informacji pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę możliwości płatniczych syna, z którym aktualnie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, nie uczynił zadość tym wymaganiom.

Jak już wskazano, obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżący w istocie nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w badanej sprawie. Zdaniem Sądu, skarżący - pomimo dwóch wezwań do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy - nie udzielił pełnej odpowiedzi, która pozwoliłaby na ustalenie, że nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych. Także w złożonym sprzeciwie skarżący nie uzupełnił wyżej wskazanych braków poprzez złożenie stosownych oświadczeń bądź dokumentów, a tym samym nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Sąd zaznacza, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2013 r., o sygn. akt I FZ 476/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadne jest zatem stwierdzenie, że skoro skarżący, pomimo wezwań, nie udzielił pełnych wyjaśnień, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny jego stanu majątkowo-finansowego. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącym ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Sąd jeszcze raz podkreśla, że w analizowanej sprawie, sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy oceniania jest również przez pryzmat sytuacji majątkowej wszystkich członków rodziny, z którymi skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Do tej oceny z kolei niezbędne jest podanie przez wnioskodawcę informacji wskazanych w wezwaniu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawo pomocy (ewentualnie złożenie odpisów stosownych dokumentów).

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.