Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 900/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 106 par. 3, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk Sędzia del. WSA Renata Detka (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 27 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 13 maja 2009 r. sygn. akt I SA/Sz 112/09 w sprawie ze skargi W. Ś. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

II GSK 900/09

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 maja 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w S. oddalił skargę W. Ś. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w S. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy oraz orzekł w zakresie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym.

W dniu 28 września 2007 r. wpłynął do Inspektoratu ZUS w C. wniosek W. Ś. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, umotywowany trudną sytuacją finansową i złym stanem zdrowia. Wnioskodawczyni podniosła, że aktualnie źródłem jej dochodu jest renta inwalidzka, która nie wystarcza na zakup leków oraz zaspokojenie bieżących potrzeb.

Decyzją nr [...] z [...].01.2008 r. ZUS odmówił W. Ś. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Uznał bowiem, iż wobec dłużniczki nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych tj. całkowita nieściągalność oraz, że za umorzeniem należności nie przemawia ważny interes zobowiązanego określony w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawczyni dodatkowo podniosła, że jest w trudnej sytuacji finansowej. Utrzymuje się z renty inwalidzkiej oraz zasiłku pielęgnacyjnego. Wskazała również, iż wraz z mężem cierpi z powodu licznych schorzeń. Dłużniczka choruje na skoliozę kręgosłupa, chorobę alzheimera

i cukrzycę. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązana dołączyła kartę informacyjną leczenia szpitalnego swojego męża K. Ś.

W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że W. Ś. prowadziła działalność gospodarczą w okresie od 20-11-1996 r. do 31-07-2003 r. Zaległość z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i FGiFGŚP obejmuje okres od 07/2000 do 07/2003 na łączną kwotę 38.837,54 zł, w tym należność główna 21.529,34 zł, odsetki 17.133,00 zł, koszty upomnień 175,20 zł.

Obecnie dłużniczka nie pracuje, pobiera rentę inwalidzką w kwocie 704,36 zł brutto miesięcznie i orzeczeniem z dnia 18-05-2005r. ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Ponadto zobowiązana pobiera z Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie. Zgodnie

z informacją z dnia 02.04.2008 r. Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej

w C., W. Ś. korzysta również z zasiłków celowych na zakup leków, żywności, opału - w okresie od 06/2006 r. do 10/2007 r. - uzyskała pomoc na łączną kwotę 1.200 zł. Mąż zobowiązanej pobiera rentę inwalidzką w kwocie 459,57 zł brutto miesięcznie. Małżonkowie posiadają rozdzielność majątkową. W. Ś. posiada zaległości:

- w PROVIDENT w kwocie 60,00 zł,

- za energię elektryczną 203 zł,

- wobec E. H. w kwocie 3600,00 zł. tytułem kosztów postępowania procesowego. Dodatkowo zobowiązana podkreśliła, że ze względu na swój stan zdrowia (cukrzyca, zaburzenia zborności ruchów i równowagi) wymaga specjalistycznego leczenia.

Wnioskodawczyni jest współwłaścicielką w udziale do 1/2 części, nieruchomości opisanej w księdze wieczystej nr 3768 A, którą stanowią działki oznaczone numerem ewidencyjnym 32/1 i 33/3 o łącznej powierzchni 1,98 ha. Zakład zabezpieczył swoją wierzytelność poprzez wpis hipoteki przymusowej. Z informacji zawartych

w oświadczeniu z dnia 04-04-2008 r. wynika, że właściciele ww. działki nie posiadają możliwości władania nią do czasu zwrotu E. H. kosztów zastępstwa procesowego - Wyrok Sądu Okręgowego w S. - Syg. akt I C 203/04.

Zobowiązana posiada udział 25% do samochodu Volkswagen Jetta - wartość giełdowa ok. 2000 zł.

Organ wyjaśnił, że należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek, jako publicznoprawne mogą być umarzane tylko w ściśle określonych przepisami prawa wypadkach i przytoczył treść art. 28 ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych oraz stosowne przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Podniósł także, iż decyzje ZUS w zakresie umarzania należności Zakładu z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mają charakter uznaniowy.

W ocenie Zakładu, wobec dłużniczki nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie należności ze względu na całkowitą nieściągalność, o której mowa w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zobowiązana posiada majątek, na którym Zakład dokonał zabezpieczenia - hipoteka przymusowa na kwotę 35.724,45 zł. Ponadto 06-12-2006 r. wdrożono skuteczne postępowanie egzekucyjne - realizacja zajęcia renty w kwocie około 132,00 zł miesięcznie. Dnia 03-03-2008 r. nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej, Zakład przekazał do Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny wniosek o rozstrzygnięcie zbiegu egzekucji.

Zdaniem tutejszego organu brak jest również podstaw do uznania, że za umorzeniem ww. należności przemawia ważny interes zobowiązanego określony

w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r., gdyż wnioskodawczyni posiada dochód umożliwiający zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanej, jak również innych osób pozostających w gospodarstwie rodzinnym, nawet przy jednoczesnym dochodzeniu należności ZUS w drodze egzekucyjnego zajęcia świadczenia rentowego dłużnika ponad kwotę wolną od potrąceń.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca domagała się uchylenia decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podnosząc zarzut naruszenia art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej. Podobnie jak

w całym postępowaniu wywołanym jej wnioskiem o umorzenie zaległości, wskazywała na trudną sytuację ekonomiczną i zdrowotną.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. podkreślił, że stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74), należności

z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (odsetki od tych składek) mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład w sytuacjach określonych w ust. 2-4. Należności te mogą być umarzane zasadniczo tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w przypadkach enumeratywnie tam wyliczonych,

a mianowicie wtedy, gdy:

- dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

- nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

- wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

- naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

O ile powyższa regulacja, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, omawiana ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę) pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce

w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a), których wskazanie pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go

w art. 28 ust. 3b, aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umarzania, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Działając na mocy powyższego upoważnienia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwane dalej rozporządzeniem, w którym zawarta została zasada (§ 3 ust. 1), że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

- gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Sąd podkreślił, że w przypadku obu rodzajów przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne (całkowita nieściągalność, ważny interes osoby zobowiązanej), ustawodawca pozostawił Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie konieczności zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń, co podejmowanym w tym zakresie decyzjom nadaje charakter tzw. decyzji uznaniowych. Zastosowanie ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu, lecz podyktowane zostało dowolnością ocen.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ustalił i następnie uzasadnił, iż w stosunku do skarżącej nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wraz odsetkami z uwagi na brak trwałej i całkowitej ich nieściągalności. Nie przemawia też za tym ważny interes skarżącej, która posiada majątek w postaci nieruchomości, mogący być przedmiotem zabezpieczenia

i egzekucji, a zatem nie zachodzi w stosunku do niej przesłanka całkowitej i trwałej nieściągalności. Co prawda skarżąca ma również inne zobowiązania, jednakże jak trafnie zauważył organ, zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jako należności publicznoprawne są uprzywilejowane i podlegają zaspokojeniu przed innymi należnościami, w tym z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek,

z wyłączeniem należności alimentacyjnych i z wynagrodzenia za pracę.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku W. Ś. zarzuciła:

1. na mocy art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia, polegające na niewłaściwym zastosowaniu tych przepisów jako podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia,

2. na mocy art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:

– błędne ustalenie stanu faktycznego, co spowodowało naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż Sąd nie rozważał stanu niniejszej sprawy, nie odniósł się także do zarzutów sformułowanych przez skarżącą w skardze, a to w szczególności do naruszenia art. 7, 11, 107 oraz art. 156 kpa, a także art. 5 kc, oraz nie przedstawił własnego stanowiska w przedmiocie stanu sprawy, co w konsekwencji miało istotny wpływ na jej wynik,

- błędne ustalenie stanu faktycznego na skutek braku własnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co spowodowało naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz naruszenie przepisu art. 6 p.p.s.a., co w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Podnosząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości lub zmianę orzeczenia i umorzenie należności skarżącej wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu podniesiono, że skarżąca w postępowaniu o umorzenie należności wykazała swoją trudną sytuację finansową oraz zły stan zdrowia. Dochód jej i męża uniemożliwia zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych W. Ś., jak również innych osób pozostających w gospodarstwie rodzinnym, tym bardziej przy jednoczesnym dochodzeniu należności ZUS w drodze egzekucyjnego zajęcia świadczenia rentowego dłużnika.

Autorka skargi kasacyjnej podkreśliła, że w przeciwieństwie do twierdzeń organu, nie jest właścicielką 1/2 nieruchomości opisanej w księdze wieczystej nr 3768 A, którą to nieruchomość stanowią działki o numerze ewidencyjnym 32/1 i 33/1

o łącznej powierzchni 1,98ha. Dowodem potwierdzającym ten fakt jest wyrok Sądu Wojewódzkiego w G. W. z dnia 25 lutego 1994 r. oraz zawiadomienie Sądu Rejonowego w C. z dnia 21 stycznia 2009 r., które znajdują się w aktach sprawy.

Wbrew twierdzeniom organu i WSA skarżąca nie ma możliwości uregulowania należności ze względu na stan zdrowia i brak możliwości zarobkowania oraz ze względu na brak składników majątkowych, jakie mogłyby podlegać zbyciu. Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na błędnym przekonaniu o prawie skarżącej do nieruchomości. Jednakże zarówno w postępowaniu przed organem jak i przed Sądem skarżąca bezwzględnie wykazała, że nie jest właścicielką opisanej nieruchomości. W konsekwencji, zachodzą przesłanki wynikające z rozporządzenia, umożliwiające umorzenie należności wobec organu, a rozstrzygnięcie tego organu oparte na niewłaściwym wnioskach, wysnutych ze zgromadzonego materiału dowodowego powinno być skorygowane na drodze postępowania sądowo-administracyjnego, co nie miało miejsca. Sąd przyjął bowiem niesłusznie za organem, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości, czego nie potwierdza zgromadzony materiał dowodowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art.183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę

w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania. Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art.183 § 2 p.p.s.a., skutkujące nieważnością postępowania, kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku mogła być dokonana tylko w zakresie wyznaczonym przez podstawy, na których skarga kasacyjna została oparta.

Przystępując do merytorycznej oceny zarzutów skargi kasacyjnej, podkreślić na wstępie należy, że zostały one oparte na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., tj. naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Takie sformułowanie podstaw kasacyjnych wymaga rozpatrzenia w pierwszej kolejności zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku jest bezsporny lub nie został skutecznie podważony poprzez wykazanie naruszenia przepisów postępowania przez Sąd.

Przechodząc zatem do oceny zarzutów prawa procesowego podkreślić należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. - który wedle autora skargi kasacyjnej został naruszony przez Sąd I instancji - określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie wtedy, gdy uzasadnienie jest sporządzone w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku,

a w szczególności, jeżeli uzasadnienie wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. W takim bowiem przypadku wadliwość uzasadnienia wyroku może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a.

W uzasadnieniu tym Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się

w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej, przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku – nie kwestionując ustaleń zawartych

w zaskarżonej decyzji i przyjmując, że są one prawidłowe - i wskazał z jakich przyczyn skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, składając do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję z dnia [...] kwietnia 2008r., W. Ś. nie podnosiła zarzutów dotyczących naruszenia przez organ art. 7, 11, 107 i 156 kpa, ani też zarzutu dotyczącego naruszenia art. 5 kc (nie mającego zresztą zastosowania ani

w postępowaniu administracyjnym ani sądowo-administracyjnym). Zarzutów takich nie ma także w składanych przez nią pismach procesowych skierowanych do Sądu I instancji.

Skarga kasacyjna zarzuca także naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 6 p.p.s.a.

Zgodnie z pierwszym z wymienionych przepisów, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Z treści skargi kasacyjnej wynika, że naruszenia powyższego przepisu jej autorka upatruje w tym, że Sąd I instancji nie dokonał własnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co nie znajduje jednak potwierdzenia w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Wynika z niego bowiem, że Sąd Wojewódzki podzielił stanowisko organu, iż w stosunku do skarżącej nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wraz odsetkami

z uwagi na brak trwałej i całkowitej ich nieściągalności. Nie przemawia też za tym ważny interes skarżącej, która posiada majątek w postaci nieruchomości, mogący być przedmiotem zabezpieczenia i egzekucji, a zatem nie zachodzi w stosunku do niej przesłanka całkowitej i trwałej nieściągalności. Trafnie przy tym Sąd podkreślił, że decyzja dotycząca umorzenia płatności składek ubezpieczeniowych ma charakter uznaniowy, a w takim przypadku kontrola sądowo-administracyjna ogranicza się

i sprowadza jednocześnie do badania czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Autorka skargi kasacyjnej zarzuca także naruszenie art. 6 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Wprawdzie skarga kasacyjna nie wyjaśnia w żaden sposób, na czym uchybienie temu przepisowi miałoby polegać, jednak oczywistym jest, że w sprawie niniejszej nie miał on w ogóle zastosowania, gdyż w postępowaniu przed Sądem I instancji W. Ś. zastępował profesjonalny pełnomocnik ustanowiony z urzędu, co automatycznie zwalniało Sąd Wojewódzki od powinności wyznaczonych art. 6 p.p.s.a.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika natomiast, że skarżąca kwestionuje ustalenie organu, iż w ½ części jest współwłaścicielką nieruchomości położonej

w G. o pow. 1,98 ha oznaczonej jako działki nr 33/3/ i 32/1, co stanowiło

z kolei przesłankę do uznania, że posiada majątek, który może być przedmiotem zabezpieczenia i egzekucji. Podkreślenia jednak wymaga, że takie ustalenie wynikało z dowodów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego. Dopiero w toku postępowania przed Sądem I instancji złożone zostało przez pełnomocnika W. Ś. pismo procesowe (datowane na dzień 8 maja 2009r.), do którego dołączono kserokopie: wyroku Sądu Wojewódzkiego w G.W. z dnia 25 lutego 1997r., sygn. akt I C 111/94, wyroku Sądu Apelacyjnego w P. z dnia 17 marca 1998r., sygn. akt I A Ca 664/97 oraz zawiadomienia Sądu Rejonowego w C. V Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia21stycznia2009r., z których wynika, że właścicielką opisanej wyżej nieruchomości jest E. J. H.

Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brakuje odniesienia do tej kwestii, jednak okoliczność ta pozostaje bez znaczenia w sprawie.

Podkreślenia bowiem wymaga, że sądy administracyjne orzekają - co do zasady - na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), a jeżeli wyjątkowo czynią własne ustalenia, to dzieje się to zawsze w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 106 § 3 p.p.s.a.), którego celem jest kontrola działalności administracji publicznej, tj. zbadanie legalności dokonania ustaleń w postępowaniu administracyjnym.

Na datę orzekania przez organ administracji publicznej dowody zgromadzone

w sprawie potwierdzały ustalenie, że skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości, o jakiej mowa wyżej, oraz, że nieruchomość ta obciążona jest hipoteką przymusową na rzecz ZUS z tytułu zaległości w opłacaniu składek ubezpieczeniowych za okres od 05.2000r. do 07.2003r. Przedłożone w postępowaniu sądowo-administracyjnym kserokopie wyroków Sądu Wojewódzkiego w G. W. i Sądu Apelacyjnego w P., oraz zawiadomienia z Sądu Rejonowego C. o dokonaniu wpisu w dziale II księgi wieczystej urządzonej dla tej nieruchomości, nie wskazują jednak na to, że zmiana jej właściciela nastąpiła przed wydaniem decyzji z dnia 22 kwietnia 2008r., będącej przedmiotem kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. Jak wynika z treści dołączonych do akt wyroków, zobowiązują one małżonków Ś. do złożenia określonego oświadczenia woli i po uprawomocnieniu – oświadczenie to zastępują (art. 1047 § 1 kpc). Ponieważ oświadczenie woli dłużników stanowi jedynie składnik umowy, której drogą stroną była E. H., do zawarcia umowy konieczne było jeszcze złożenie przez nią odpowiedniego oświadczenia woli w formie aktu notarialnego (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1967r., OSNCP 1968, nr 12, poz. 199). Dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy nie wskazuje na to, że oświadczenie takie zostało złożone przez wydaniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2008r., a zawiadomienie z Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w C., dotyczące wpisu - zmiany osoby właściciela nieruchomości, nosi datę 21 stycznia 2009r. Także w toku postępowania administracyjnego skarżąca nie podnosiła, że nie jest już współwłaścicielką w/w nieruchomości.

Niezależnie od tego podkreślić należy, że hipoteka przymusowa stanowi zabezpieczenie wierzytelności na nieruchomości dłużnika i polega na możności zaspokojenia się wierzyciela hipotecznego z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością oraz z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (art. 65 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece). Dlatego też zmiana właściciela tej nieruchomości – nawet jeżeli nastąpiłaby przed wydaniem decyzji z dnia 22 kwietnia 2008r. - pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, tym bardziej, że z opisanych wyżej wyroków wynika, że skarżąca wraz z mężem przenieśli własność nieruchomości w G., za wynagrodzeniem w kwocie 270.182,51 zł, spełnionym do kwoty 92.240,90 zł. Skarżąca uzyskała zatem dodatkowe środki pieniężne, które tylko potwierdzają ocenę, że nie zachodził wobec niej przypadek całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) oraz sytuacje wymienione w § 3 ust.1 rozporządzenia.

Mając te okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów procesowych, nie zasługują na uwzględnienie.

Co się zaś tyczy zarzutu naruszenia prawa materialnego, a to art. 28 ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia, podkreślenia wymaga, że autorka skargi kasacyjnej nie wskazuje na czym polega błąd w wykładni omawianego przepisu i jaka jego wykładnia jest prawidłowa, lecz polemizuje

z ustaleniami stanu faktycznego. Takie sformułowanie zarzutu naruszenia prawa materialnego uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jego merytoryczną ocenę. Przypomnieć należy, że wymóg odpowiedniego sformułowania podstaw skargi kasacyjnej wiąże się z zasadą związania sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej. Stąd też art. 175 § 1 p.p.s.a. stanowi, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, uznając za takiego m. in. adwokata i radcę prawnego.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.