Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 303/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 279 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
article: art. 197
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 26 stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Niestacjonarnych Studiów Doktoranckich [...] z dnia 26 listopada 2020 r., nr [...]; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącego S. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Kierownik Niestacjonarnych Studiów Doktoranckich w zakresie Prawa (dalej jako: "Kierownik Studiów Doktoranckich") decyzją z dnia 26 listopada 2020 r. (nr[...] ) orzekł o skreśleniu S. M. (zwany również jako: "doktorant", "skarżący"), doktoranta czwartego roku Studiów Doktoranckich w zakresie [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] z listy doktorantów.

W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia przywołano zapisy art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669), art. 197 ust. 4 w związku z ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm.), § 39 ust. 1 Regulaminu Studiów Doktoranckich Uniwersytetu [...] (załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 14 października 2016 r. w sprawie ogłoszenia ujednoliconego tekstu Regulaminu Studiów Doktoranckich Uniwersytetu [...]).

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że S. M. nie uzyskał stopnia naukowego doktora pomimo upływu okresu odbywania studiów doktoranckich. Dodatkowo doktorant nie wywiązał się z całkowitego rozliczenia zajęć wynikających z programu tych studiów w roku akademickim 2018/2019 oraz zajęć dydaktycznych prowadzonych przez doktoranta lub udziału w ich prowadzeniu z I, II, III i IV roku studiów doktoranckich, nie złożył też sprawozdania rocznego doktoranta za rok akademicki 2016/2017.

Organ pierwszej instancji nadmienił, że w dniu 1 października 2020 r. wpłynęło podanie S. M. o przedłużenie okresu trwania studiów doktoranckich napisane odręcznie z brakiem opinii opiekuna naukowego/promotora. W związku z czym doktorant został poproszony przez Kierownika Studiów Doktoranckich o złożenie podania o przedłużenie studiów doktoranckich na odpowiednim formularzu z opinią opiekuna naukowego (wiadomość przesłana e-mailem z załączonym formularzem podania o przedłużenie w dniu 22 października 2020 r.). Wcześniej również była wysłana prośba z Dziekanatu do doktoranta o dostarczenie pisemnej zgody od prof. G. W. na objęcie S. M. opieką naukową.

Ponadto, organ pierwszej instancji zaznaczył, że S. M. został przywrócony w dniu 6 marca 2020 r. przez Rektora Uniwersytetu [...] w prawach doktoranta po wcześniejszym skreśleniu w dniu 5 grudnia 2019 r. z listy doktorantów w związku z cofnięciem zgody na przedłużenie studiów przez poprzedniego opiekuna naukowego prof. M.B.-S.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem Kierownika Studiów Doktoranckich S. M. wniósł odwołanie, w którym zarzucił naruszenie norm proceduralnych oraz materialnych. W ocenie doktoranta decyzja (w znaczeniu formalnym) nie została oparta o całokształt norm mających zastosowanie przy rozstrzygnięciu tego typu spraw. Podstawa prawna jej wydania nie zawiera aktów prawa wewnętrznego oraz podstawowego aktu prawa powszechnie obowiązującego. Zatem zaskarżona decyzja z mocy prawa jest nieważna. Poza tym, zdaniem doktoranta, zaskarżona decyzja, z materialnego punktu widzenia, została wydana wobec niewłaściwej osoby związku z ujawnieniem przez Kierownika Studiów Doktoranckich stanu faktycznego oraz wobec zaniechań podstawowych obowiązków statutowo-regulaminowych (pracowniczych) osoby pełniącej funkcję Kierownika Studiów Doktoranckich.

Rektor Uniwersytetu [...] (dalej jako: "Rektor [...]"), działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; powoływanej dalej w skrócie jako: "k.p.a."), decyzją z dnia 26 stycznia 2021 r. (nr [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich.

Rektor [...] podzielił stanowisko Kierownika Studiów Doktoranckich, że należało skreślić S. M. z listy doktorantów, bowiem pomimo upływu okresu odbywania studiów doktoranckich nie uzyskał stopnia naukowego doktora.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia norm proceduralnych oraz materialnych, podniesionego w treści odwołania, Rektor [...] podkreślił, że skarżący w istocie nie sformułował żadnych zarzutów naruszenia norm prawa materialnego i proceduralnego, w tym nie wskazał takich norm czy przepisów, które miałyby w jego ocenie zostać naruszone. Wskazany zarzut oraz kolejny zarzut, dotyczący wydania decyzji bez podstawy prawnej, należy uznać za nieuzasadniony. W treści decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich podstawa prawna skreślenia z listy doktorantów została wskazana w sposób szczegółowy i wyczerpujący, zaś organ pierwszej instancji nie pominął żadnych przepisów mających zastosowanie w sprawie skreślenia doktoranta z listy doktorantów z powodu nieuzyskania stopnia naukowego doktora w okresie odbywania studiów doktoranckich. Wbrew twierdzeniu skarżącego nie zachodzi też przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określona w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Na marginesie Rektor [...] zauważył, że w odniesieniu do zaskarżonej decyzji nie zachodzą również pozostałe przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do zarzutu odwołania, że decyzja Kierownika Studiów Doktoranckich została wydana "wobec niewłaściwej osoby", Rektor [...] podał, że adresat decyzji z dnia 26 listopada 2020 r. został wskazany precyzyjnie i prawidłowo - zarówno w sentencji, jak i w uzasadnieniu decyzji.

S. M. zaskarżył decyzję Rektora [...] oraz poprzedzająca ją decyzje Kierownika Studiów Doktoranckich do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się ich zmiany oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. Skarżący zawnioskował również o wydanie przez Sąd zobowiązania wobec Rektora [...] do doręczenia mu dokumentów wyszczególnionych w skardze.

Skarżący zarzucił organom wydanie decyzji bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa. Zarzucił ponadto organom naruszenie: ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Regulaminu Studiów, Statutu Uniwersytetu [...].

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że od października 2019 r. poszukiwał osoby mogącej przyjąć go pod opiekę naukową. W dniu 12 grudnia 2019 r. spotkał się dr hab. S.S., który polecił mu spotkanie się dr hab. M. B., który z kolej polecił spotkanie z dr hab. G. W.. Dr hab. G. W. wyraził zgodę na objęcie go opieką naukową w przypadku, gdyby dr W. W. nie wyraził takiej zgody, gdyż w tamtym okresie oczekiwał na obronę swojej habilitacji. O tej sytuacji był informowany Kierownik Studiów Doktoranckich. Pomimo nieprzekazania sprawy do Kierownika Studiów Doktoranckich współpraca z dr hab. G. W. była na etapie ustalania konkretnego problemu prawnego, wobec nowego tematu obrony. Również dr hab. G. W. wyraził zadowolenie, że po wydaniu decyzji w sprawie habilitacji dr. W. W., skarżący będzie mógł złożyć podanie do dwóch opiekunów naukowych/promotorów. Kwestia podjęcia nowego tematu obrony związana jest z niewyjaśnioną sprawą z dr hab. J. K. J. (pierwszy opiekun), która zorganizowania jedynie kilka zjazdów doktoranckich w przeciągu czterech lat trwania studiów, co przy ilości 10-11 doktorantów, których przyjęła pod opiekę naukową, poświęciła w przybliżeniu 15 min. rocznie czasu na jednego doktoranta. Decyzję o wyborze nowego tematu determinowała również nielegalna postawa dr hab. M. B.-S. (dr [...] opiekuna) oraz okoliczność, że dr hab. G. W. i dr hab. W. W. nie są specjalistami w dziedzinie kryptowalut, czynności elektronicznych z tym związanych. Skarżący musiał więc zrezygnować z pierwotnie obranej drogi naukowej i wybrać inne interesujące zagadnienie prawne, aby uzyskać naukowy stopień doktora prawa.

W dniu 29 września 2020 r. skarżący złożył wniosek o przedłużenie okresu trwania studiów doktoranckich. W piśmie wszczynającym postępowanie Kierownik Studiów Doktoranckich został wezwany do skontaktowania się drogą służbową z dr hab. G. W. w celu objęcia skarżącego opieką naukową, co stanowiło w myśl art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony przeprowadzenia dowodu, wprowadzeniu go do akt postępowania, jedocześnie stanowi obowiązek regulaminowy i ustawowy osoby pełniącej funkcję Kierownika Studiów. Kierownik Studiów Doktoranckich, wbrew przepisom prawa, zaniechał podjęcia konsultacji z dr hab. G. W.. Również, wbrew obowiązkowi prawnemu, zaniechał kontaktu ze skarżącym, do którego został wezwany (art. 10 § 1 k.p.a.).

Ponadto, w dniu 27 października 2020 r. zostało skierowane drogą mailową, pismo na uczelnianym formularzu przekazanym uprzednio przez Kierownika o objęcie skarżącego opieką naukową do dr hab. G. W. Zostało ono zignorowane i nie przekazane zwrotnie ani do Kierownika Studiów, ani do skarżącego. Złożenie pisma do potencjalnego opiekuna naukowego, na mocy obowiązków nauczyciela akademickiego, tj. osoby pełniącej funkcje publiczne, jest tożsame, ze złożeniem wniosku do Kierownika Studiów, gdyż zgoda na objęcie jest czynnością trójstronną, a nie przekazanie sprawy z powrotem do Kierownika nie może obciążać wnioskodawcy, gdyż nie może on ponosić ciężaru niewykonania czynności obligatoryjnej innej osoby pełniącej funkcje publiczną. Kierownik Studiów Doktoranckich również bezpodstawnie zignorował kontakt z dr W. W. (obecnie dr hab.) w celu wyjaśnienia sytuacji związanej z możliwością objęcia skarżącego opieką naukową. O całej sytuacji związanej z dr W. W., jeszcze przed habilitacją, Kierownik Studiów Doktoranckich został poinformowany pisemnie, jednak nie udzielił pomocy skarżącemu w aktywnym poszukiwaniu rozwiązań, pomimo że jest do tego zobowiązany.

W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rektor [...] wskazał, że dokumenty znajdujące się w aktach osobowych doktoranta potwierdzają, że mimo upływu okresu czteroletnich studiów doktoranckich S. M. nie uzyskał stopnia naukowego doktora. Nie uzyskał stopnia naukowego doktora mimo przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich ze względu na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach tych studiów - od dnia 1 października 2019 r. do dnia 30 września 2020 r. (na podstawie decyzji Kierownika Niestacjonarnych Studiów Doktoranckich w Zakresie [...] z dnia 14 listopada 2019 r., nr[...]).

Rektor [...] podkreślił, że S. M. do dnia skreślenia z listy doktorantów, ani w okresie późniejszym, nie złożył wniosku o wszczęcie przewodu doktorskiego (do dnia 30 kwietnia 2019 r.) lub postępowania w sprawie nadania stopnia naukowego doktora (po dniu 30 września 2019 r.). Skarżący nie przedstawił nawet opiekunom naukowym oraz kandydatom na opiekuna naukowego opracowanej koncepcji rozprawy doktorskiej lub propozycji jej tematu, czy też planu prac badawczych. Dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy potwierdza, że do dnia skreślenia z listy doktorantów S. M. nie był gotowy do prowadzenia badań naukowych w celu przygotowania rozprawy doktorskiej, potwierdzając to zwłaszcza wyjaśnienia: z dnia 9 marca 2021 r. dr hab. M. B.-S.; z dnia 9 marca 2021 r. dr hab. G. W.; z dnia 29 marca 2021 r. dr hab. W. R. W.. Rektor [...] dodał, że braku postępów w pracach nad przygotowaniem rozprawy doktorskiej dowodzi także, przynajmniej pośrednio, niezłożenie rocznego sprawozdania z przebiegu badań naukowych już za rok akademicki 2016/2017, wymaganego zgodnie z przepisami art. 197 ust. 2 ustawy i § 18 ust. 1 pkt 4 Regulaminu. Z tych względów, należy uznać, że doktorant nie przestrzegał regulaminu studiów doktoranckich i nie realizował programu tych studiów, naruszając obowiązki określone w art. 197 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy w zw. z § 7 ust. 1 Regulaminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że skarga zasł[...]uje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi S. M. uczynił decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 26 stycznia 2021 r., którą utrzymał w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich z dnia 26 listopada 2020 r. skreślającą skarżącego - doktoranta czwartego roku Studiów Doktoranckich w zakresie [...] na Wydziale [...] [...] z listy doktorantów.

Na wstępie rozważań należy zaznaczyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem judykatury w sprawach ze skarg na decyzje o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich sąd administracyjny nie może odnosić się do kwestii naukowych, np. dokonywać oceny czy przedłożone opiekunowi naukowemu materiały zostały zasadnie uznane za nie spełniające wymogów dysertacji lub czy rokowały na otwarcie przewodu doktorskiego. Sądowej kontroli poddawana jest zasadniczo tylko kwestia legalności decyzji rektora o skreśleniu z listy studiów doktoranckich.

Poza sporem było, że skarżący rozpoczął studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020. Stosownie więc do treści art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1669), w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm., dalej powoływanej jako: "ustawa").

Zgodnie z przepisem art. 197 ust. 1 ustawy, doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Przepis art. 189 ust. 2 tej samej ustawy stosuje się odpowiednio, zatem doktorant jest obowiązany w szczególności do:

1) uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów;

2) składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów;

3) przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni.

Ponadto, do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi w art. 197 ust. 1 ustawy, należy realizowanie programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu, co wynika z art. 197 ust. 3 omawianej ustawy.

Art. 197 ust. 4 ustawy stanowi, że doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów.

W myśl art. 196 ust. 6 ustawy, organizację i tok studiów doktoranckich w zakresie nieuregulowanym w ustawie oraz w odrębnych przepisach określa regulamin studiów doktoranckich. Uwzględniając treść tego przepisu ustawy należy odnieść się do regulacji zawartych w Regulaminie studiów doktoranckich w Uniwersytecie [...]m z dnia 14 października 2016 r. (zwanego dalej - "regulaminem").

Zgodnie z § 39 regulaminu kierownik studiów może skreślić doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich w przypadkach i na zasadach określonych w Ustawie. (...).

Istotne jest, że użyte w treści przywołanych powyżej przepisów słowo "może" oznacza pozostawienie organowi uczelni swobody w korzystaniu z tego rodzaju prawa. Decyzja wydawana na podstawie art. 197 ust. 4 ustawy ma zatem charakter fakultatywny i jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że rozstrzygnięcie nie może mieć cech dowolności, ale musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz w należyty sposób wyważać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Natomiast odesłanie, w treści art. 207 ust. 1 ustawy, do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. powoduje, że organy uczelni rozstrzygając w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich zobowiązane są do poszanowania przepisów dotyczących postępowania administracyjnego, w tym dotyczących decyzji administracyjnej, zwłaszcza art. 107 § 3 k.p.a., który precyzuje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Do kwestii odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. Sąd odniesie się jeszcze w dalszej części uzasadnienia.

Uzasadnienie decyzji jest więc wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Niezrealizowanie dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., i brak właściwego uzasadniania decyzji, narusza zasady postępowania administracyjnego, stanowiąc podstawę do jej uchylenia przez sąd. Motywy, jakimi kierowano się przy wydaniu decyzji, muszą wprost wynikać z decyzji, umożliwiając sądowi administracyjnemu kontrolę prawidłowości działań organu, które doprowadziły do jej wydania.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy należy podnieść, że w decyzjach organów obu instancji wskazano, że skarżący został skreślony z listy uczestników studiów doktoranckich albowiem nie uzyskał stopnia naukowego doktora "pomimo upływu okresu odbywania studiów doktoranckich".

Ponadto, Kierownik Studiów Doktoranckich podał również inne przyczyny skreślenia doktoranta, a mianowicie: niewywiązanie się z całkowitego rozliczenia zajęć wynikających z programu tych studiów w roku akademickim 2018/2019 oraz zajęć dydaktycznych prowadzonych przez doktoranta lub udziału w ich prowadzeniu z I,II,III i IV roku studiów doktoranckich, niezłożenia sprawozdania rocznego za rok akademicki 2016/2017. Przy czym nie może ujść uwadze, że Rektor [...] poprzestał w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia tylko na fakcie upływu okresu odbywania studiów doktoranckich, nie odnosząc się do pozostałych przyczyn skreślenia skarżącego z listy doktorantów wskazanych przez Kierownika Studiów Doktoranckich. Tym samym w tym zakresie nie doszło do ponownego rozpoznania sprawy, do czego Rektor [...] działający jako organ odwoławczy był zobowiązany.

Odnosząc się do zasadniczego aspektu sprawy, okresu odbywania studiów doktoranckich, który upływał w dniu 30 września 2020 r., to należy zauważyć, że w dniu 29 września 2020 r. skarżący złożył wniosek o przedłużenie okresu trwania studiów doktoranckich na rok akademicki 2020-2021 (vide: - k. 224 akt adm.). Zgodnie z § 33 regulaminu, przedłożenie okresu odbywania studiów doktoranckich może nastąpić łącznie nie dłużej niż o 2 lata. Mimo, że poprzedni wniosek skarżącego został uwzględniony (otrzymał przedłużenie na rok akademicki 2019/2020), ma on zatem jeszcze prawo do ubiegania się o przedłużenie studiów doktoranckich. Przedmiotowy wniosek skarżący motywował brakiem opiekuna prawnego, sytuacją epidemiologiczną i nie podjęciem przez dr W. W. obrony habilitacyjnej (jak wyjaśnił skarżący w skardze dr hab. G. W. wyraził zgodę na objęcie opieką naukową w przypadku, gdyby dr W. W., który oczekiwał na obronę swojej habilitacji, takiej zgody nie wyraził). Skarżący podjął więc kroki zmierzające do przedłużenia okresu studiów doktoranckich jeszcze przed wydaniem decyzji skreślającej go z listy doktorantów, i co ważne jeszcze przed upływem ich terminu. Okoliczność złożenia powyższego wniosku nie może być zatem obojętna dla rozpoznania niniejszej sprawy i wniosek ten powinien zostać rozpoznany. Trzeba przy tym pamiętać, że jak wynika z akt admin. dotychczasowy opiekun naukowy skarżącego prof. M. B.-S. w dniu 22 listopada 2019 r. wniosła o zwolnienie z funkcji opiekuna naukowego, i od tego czasu skarżący nie miał opiekuna naukowego, a więc przez okres co najmniej roku.

Rację ma Rektor [...], że decyzja o przedłużeniu (lub nieprzedłużeniu) studiów doktoranckich stanowi wewnętrzny akt zakładowy uczelni. Niewątpliwie związana jest z tokiem studiów oraz wywołuje konkretne i indywidualnie oznaczone skutki prawne w ramach istniejącego stosunku zakładowego. Niemniej, w opisanej powyżej sytuacji, trudno mówić o upływie okresu trwania studiów doktoranckich, co stanowiło podstawę podjętego w stosunku do skarżącego rozstrzygnięcia, skoro w sprawie wniosku skarżącego organ uczelni nie wypowiedział się (ani merytorycznie ani formalnie). Organ pierwszej instancji wskazał tylko na fakt wpływu odręcznego podania skarżącego o przedłużenie okresu trwania studiów doktoranckich z brakiem opinii opiekuna prawnego (promotora) i na skierowanie w związku z tym wezwania do złożenia odpowiedniego formularza oraz dostarczenie pisemnej zgody opiekuna. Kwestia ta została całkowicie pominięta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podobnie jak brak opiekuna naukowego. Nie zwrócono się nawet o zajęcie stanowiska przez Kierownika Studiów Doktoranckich w tym zakresie. Nastąpiło to dopiero po wydaniu decyzji przez Rektora [...] w związku z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego.

Istotne znaczenie opiekuna prawnego w procesie wykonywania obowiązków przez doktoranta wynika wprost z unormowań regulaminu. Przepis § 42 ust. 1 regulaminu, stanowi, że do czasu wszczęcia przewodu doktorskiego doktorant ma zapewnioną opiekę naukową i wsparcie w samodzielnej pracy badawczej, sprawowane przez opiekuna naukowego (...). Podobna regulacja odnosi się do promotora w przypadku wszczęcia przez doktoranta przewodu doktorskiego (§ 42 ust. 2 regulaminu). Natomiast treść § 44 ust. 1 regulaminu określa szczegółowo zadania i kompetencje opiekuna naukowego oraz promotora. Doktorant ma również prawo do zmiany opiekuna prawnego lub promotora w trakcie studiów doktoranckich (§ 4 ust. 2 pkt 2 regulaminu). Do zadań i kompetencji kierownika studiów, należy w szczególności udzielanie pomocy doktorantowi w znalezieniu nowego opiekuna naukowego albo promotora w losowym przypadku utraty dotychczasowego opiekuna naukowego albo promotora (§ 9 ust. 2 pkt 6 regulaminu).

W powyższej przedstawionej sytuacji nie zostało wyjaśnione czy zaszły obiektywne przeszkody, które mogły mieć wpływ na termin realizacji obowiązków przez doktoranta, a z zapadłych rozstrzygnięć nie wynika nawet na jakim etapie zaawansowania jest rozprawa doktorska. Okoliczności takie jak brak: opracowania koncepcji rozprawy doktorskiej, propozycji jej tematu, planu prac badawczych zostały podniesione dopiero w odpowiedzi na skargę, zamiast w uzasadnieniu decyzji. Nie doszło przy tym do oceny czy niewywiązanie się przez skarżącego z obowiązków doktoranta mogło wynikać z braku opiekuna naukowego.

Przechodząc dalej, to zasada czynnego udziału stron w postępowaniu z art. 10 k.p.a. polega na tym, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Postępowanie musi być prowadzone z zachowaniem wymogów gwarantujących prawo strony do podjęcia obrony swego interesu. Zasada prawdy obiektywnej z art. 7 k.p.a. oznacza, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast zasada pogłębiania zaufania stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (8 k.p.a.).

Należy zgodzić się z Rektorem [...], że zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa i doktryny prawa odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza zapewnienie odpowiedniego minimum procedury, niezbędne dla załatwienia sprawy i zachowania uprawnień procesowych strony przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej. Niemniej, postępowanie przez organy uczelni powinno być przeprowadzone zgodnie wymogami prawa, gwarantującymi stronie zachowanie praw procesowych. Oceniając prowadzone postępowanie poprzez pryzmat powyższych zasad należy stwierdzić, że zostały one naruszone. Nie można bowiem uznać, aby doszło do realizacji uprawnień procesowych skarżącego.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że jak wynika z akt admin. w dniu 4 marca 2021 r., a więc po wniesieniu przez skarżącego skargi do sądu administracyjnego, zwrócono się do prof. K. Z. - Kierownika Studiów Doktoranckich o sporządzenie i przesłanie stanowiska w niniejszej sprawie, w tym opinii dotychczasowych opiekunów naukowych skarżącego (vide: - k. 261 akt admin.). W konsekwencji do akt zostały złożone wyjaśnienia i opinie: prof. K. Z. (mail z dnia 14 marca 2021 r. vide: - k. 277 akt admin.), prof. J. K.-J. pierwszego opiekuna naukowego skarżącego (pismo z dnia 11 marca 2021 r. vide: - k. 268 akt admin.), prof. M. B.-S. drugiego opiekuna naukowego skarżącego (wyjaśnienia z dnia 9 marca 2021r., vide: - k. 276, 266 i nast. akt admin.), dr hab. G. W. (wyjaśnienia w sprawie okoliczności nieobjęcia opieka promotorską skarżącego z dnia 9 marca 2021r. vide: - k 282-281 akt admin.) oraz dr. hab. W. W. (pismo z dnia 29 marca 2021 r. vide: - k. 289-288 akt admin.).

Taki sposób procedowania przez organy uczelni polegający na zebraniu materiału dowodowego de facto dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji o skreśleniu z listy doktorantów jest wadliwy i nie może zostać zaakceptowany w sprawie. Ponadto, analiza akt admin. jednoznacznie wskazuje, że nie zapewniono skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, nie zawiadomiono go o wszczęciu postępowania, a przed wydaniem obu decyzji uniemożliwiono wypowiedzenie się w sprawie, nie dopuszczając nawet do złożenia przez niego wyjaśnień, zaś w toku procedowania nie zostały podjęte czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (jak już zaznaczono nastąpiło to dopiero po wniesieniu skargi). Wyklucza to uznanie, że postępowanie zostało przeprowadzone w sposób zapewniający skarżącemu realizację uprawnień procesowych. Można zaznaczyć, że odnośnie pominięcia przez organy uczelni wymogu proceduralnego jakim jest powiadomienia doktoranta o wszczęciu postępowania w przedmiocie skreślenia go z listy doktorantów wypowiedział się WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 8 października 2020 r., w sprawie III SA/Gd 791/19 wskazując, że "celem powołanych regulacji jest umożliwienie doktorantowi podjęcia działań mogących zapobiec skreśleniu z listy doktorantów. Działania te mogą polegać na uczynieniu zadość obowiązkom, których zaniedbanie prowadzi do skreślenia z listy, złożeniu wyjaśnień, co do okoliczności mających stanowić faktyczną podstawę skreślenia lub złożeniu wniosku o przedłużenie studiów (...). Każda z tych możliwości zakłada możliwość aktywnego udziału doktoranta w postępowaniu w sprawie jego skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich. Zatem czynność powiadomienia doktoranta o wszczęciu postępowania w sprawie jego skreślenia z listy doktorantów i określenia mu przewidywanego terminu tego skreślenia ma w istocie funkcję gwarancyjną chroniącą go przed arbitralnym i nieuwzględniającym wszystkich okoliczności sprawy usunięciem go z grona doktorantów. Zaniechanie wymaganych czynności postępowania i wydanie decyzji o skreśleniu z listy uczestników studiów doktoranckich bez zawiadomienia o wszczęciu postępowania pozbawiło skarżącego możliwości skorzystania z powyższych gwarancji". Z przywołanym poglądem należy się w pełni zgodzić. Konieczność zachowania uprawnień procesowych w niniejszym postępowaniu jest akcentowana w orzecznictwie sądów administracyjnych, zaś autonomia uczelni nie może prowadzić do ich naruszenia czy też pozbawienia.

Ponadto, należy podnieść, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że odpowiedź na skargę nie może konwalidować uzasadnienia decyzji. Innymi słowy, organ nie może zastępować braków uzasadnienia decyzji argumentacją zawartą w odpowiedzi na skargę. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu podejmuje się próby uzupełnienia uzasadnienia decyzji i wykazania prawidłowości zapadłego rozstrzygnięcia, powołując się m.in. na stanowiska i wyjaśnienia pracowników uczelni i opiekunów naukowych złożone po wniesieniu skargi, dotyczące nie przedstawienia koncepcji rozprawy doktorskiej, planu prac badawczych czy braku gotowości prowadzenia badań naukowych. Podnosi także brak rocznego sprawozdania z przebiegu badań naukowych za rok akademicki 2016/2017. Taki sposób procedowania jest niedopuszczalny i narusza prawo strony do obrony. Jakakolwiek próba uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia ani go uzupełniać. Rozważania i ocena powinny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2006 r., V SA/Wa 2905/05). Aby prawidłowo ocenić wydaną przez organ decyzję, sąd musi dysponować wyrażonym w uzasadnieniu decyzji stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) będących podstawą wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a braki uzasadnienia decyzji uniemożliwiają dokonanie przez sąd oceny zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem. Prawidłowo natomiast Rektor [...] nie dopatrzył się podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, jak też słusznie stwierdził, że została ona wydana "wobec niewłaściwej osoby".

Podkreślić należy, że sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej i jego zadaniem nie jest czynienie w sprawie ustaleń faktycznych za organ rozpatrujący sprawę, nawet jeżeli w aktach sprawy znajdują się dokumenty mające dla sprawy istotne znaczenie. Rolą sądu jest wyłącznie poddanie kontroli legalności tych ustaleń, wyprowadzonych z nich wniosków i zastosowanych przepisów prawa. Sąd administracyjny zasadniczo nie prowadzi postępowania dowodowego (art. 106 § 3 p.p.s.a.), zaś wyrok wydaje na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Tym samym wnioski dowodowe skarżącego zawarte w skardze nie mogły zostać uwzględnione.

W świetle dokonanych rozważań należ uznać, ze doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań.

Stosownie bowiem do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Organy rozpoznając ponownie niniejszą sprawę zobowiązane będą ją rozpoznać w jej całokształcie, mając na uwadze uwagi Sądu.

Niniejszy wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym na podstawie art.133 § 1 zdanie dr[...]ie p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Zarządzeniem Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nr 49/2020 z dnia 19 października 2020 r. odwołano rozprawy, utrzymując działalność orzeczniczą Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).