Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 86/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 239 pkt 1 lit. e), art. 245 par. 3, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 6.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1304/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1304/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym R. K. w sprawie z jego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2009 r., nr [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, z następującym uzasadnieniem.

W dniu 18 grudnia 2009 r. skarżący R. K. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Pismem z dnia 6 stycznia 2010 r. skarżący wezwany został do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania.

Postanowieniem z dnia 2 lutego 2010 r. referendarz sądowy rozpoznając powyższy wniosek odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie wskazując, iż sytuacja materialna skarżącego nie została wykazana w sposób wyczerpujący i zgodny z treścią wezwania.

Rozpoznając sprzeciw od powyższego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny również odmówił przyznania prawa pomocy zgodnie z wnioskiem skarżącego.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał w pierwszej kolejności, iż wniosek w części dotyczącej zwolnienia od kosztów jest bezprzedmiotowy, gdyż skarżący korzysta w tym zakresie ze zwolnienia ustawowego wynikającego z treści art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., zgodnie, z którym nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

W zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata Sąd pierwszej instancji, po dokonaniu analizy przedstawionych przez stronę dokumentów i złożonych oświadczeń, ustalił, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów zawodowego pełnomocnika.

Sąd pierwszej instancji podniósł, iż skarżący nie przedłożył wiarygodnych dowodów odnoszących się do kosztów utrzymania jego i jego najbliższych, zaś przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącego budziła, zdaniem Sądu, wątpliwości, gdyż analiza wyciągów z kont bankowych wskazywała na fakt uzyskiwania dochodu większego niż ten jaki został przez skarżącego wykazany. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji wskazał na osiągany przez skarżącego miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, poszczególne wysokości wpłat na konto konkubiny skarżącego, limity kredytowe przyznane mu na poszczególnych kontach oraz fakt posiadania trzech samochodów osobowych i opłacania z tego tytułu ubezpieczenia.

Zażaleniem R. K. zaskarżył powyższe postanowienie, wnosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

Skarżący podniósł, iż jego sytuacja materialna uległa zmianie, bowiem zaprzestał on prowadzenia działalności gospodarczej, na dowód czego załączył kserokopię zaświadczenia o zawieszeniu działalności.

Skarżący podniósł również, iż stanowisko Sądu pierwszej instancji o nieprzedstawieniu wiarygodnych dokumentów na potwierdzenie swojej sytuacji finansowej nie jest zgodne z prawdą. Wyjaśnił, iż rzeczywiście jest właścicielem trzech samochodów osobowych, z czego dwa są uszkodzone (silnik i nadwozie), zaś trzeci, sprawny samochód jest obciążony zastawem bankowym. Wpłaty na konto konkubiny jakich dokonała pochodziły z karty kredytowej, otrzymanej z banku w okresie, gdy był zatrudniony w Zakładach Przemysłu Cukierniczego "O.". Skarżący wskazał również, że koszty niezbędne dla utrzymania rodziny oscylują pomiędzy kwotą 800, a 1.000 złotych miesięcznie, z wyłączeniem opłat za media, jak również posiada zobowiązania wobec dwóch banków na kwotę około 18.000 złotych. Wyjaśnił również, iż nie wspomniał wcześniej o bracie konkubiny S. S., który mieszka razem z nimi choć prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, a na którego wystawiane są rachunki za energię elektryczną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Wskazać należy na wstępie, iż wobec przedmiotu sprawy, jakim jest odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, skarżący R. K. jest z mocy art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wobec tego jest on zwolniony z mocy prawa od ponoszenia opłat sądowych, na które składają się wpis i opłata kancelaryjna oraz z konieczności zwrotu wydatków, co oznacza, że skarżący nie będzie ponosić kosztów w związku z toczącą się sprawą z jego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2009 r. Na tę okoliczność zwrócił również uwagę Sąd pierwszej instancji, w związku z czym przedmiotem oceny stał się wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie, w jakim domagał się on ustanowienia pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata.

Powyższe oznacza, że wniosek skarżącego należy rozpatrywać jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – art. 245 § 3 p.p.s.a.

Art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten nakłada zatem na stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy konieczność wykazania okoliczności wskazujących na niemożność poniesienia przez nią pełnych kosztów sądowych. W niniejszej sprawie oznaczało to, iż skarżący składając wniosek z dnia 10 grudnia 2009 r. powinien był przedstawić takie dowody i wskazać takie okoliczności, które wykazałyby wystąpienie przesłanki z powyżej cytowanego przepisu.

Mając na uwadze powyższe przepisy oraz informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy i kolejnych pismach procesowych odnoszących się do tej kwestii, uznać należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów zawodowego pełnomocnika za prawidłowe.

Skarżący w toku postępowania w zakresie, w jakim rozpoznawany był jego wniosek o przyznanie prawa pomocy, w kolejnych pismach, a to w uzupełnieniu wniosku, do którego wezwany został pismem z dnia 6 stycznia 2009 r., w sprzeciwie od postanowienia referendarza z dnia 2 lutego 2010 r., w piśmie z dnia 4 marca 2010 r. oraz zażaleniu na postanowienie Sądu pierwszej instancji, wskazywał na coraz to nowe okoliczności i składał kolejne wyjaśnienia dotyczącej jego sytuacji materialnej i finansowej, uzupełniając informacje, które w ocenie zarówno referendarza, jak i Sądu pierwszej instancji budziły wątpliwości, co do możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów profesjonalnego pełnomocnika. Takie działanie skarżącego stoi w sprzeczności z powołanym przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który jak wskazano, nakłada na wnioskodawcę obowiązek wykazania swojej sytuacji materialnej celem rozważenia jego zdolności do ponoszenia kosztów, a ponadto poddaje w wątpliwość dane i oświadczenia składane jako nowe lub dodatkowe okoliczności mające przemawiać na korzyść wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Analizując dokumenty złożone przez skarżącego zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, iż przedstawiona przez niego sytuacja majątkowa budzi poważne wątpliwości, zaś okoliczności podnoszone w sprzeciwie i zażaleniu nie dają podstaw do uznania, iż skarżący nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny, kosztów pełnomocnika.

Reasumując, wobec zwolnienia skarżącego R. K. z mocy prawa, o czym powyżej, z kosztów sądowych z uwagi na przedmiot sprawy, niewykazania okoliczności, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., oraz faktu, iż zgodnie z treścią art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym bez profesjonalnego pełnomocnika potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych czynności i skutkach zaniedbań, uznać należy, iż nie będzie on pozbawiony możliwości prawidłowego występowania w sprawie, zaś zażalenie na postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy uznać należy za nieuzasadnione.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.