Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2362/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 108 poz 685
law: Ustawa z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich.
article: § 17 ust. 12
journal: Dz.U. 2010 nr 87 poz 560
law: Rozporządzenie Ministra Szkolnictwa Wyższego z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania  oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich
article: art. 106 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) Protokolant asystent sędziego Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1583/11 w sprawie ze skargi A.T. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [..] kwietnia 2011 r. nr [..] w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia kredytu studenckiego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1583/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.T. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [..] kwietnia 2011 r., nr [..] w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia kredytu studenckiego.

Wyrok powyższy wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia [..] kwietnia 2011 r. nr [..], na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy swą wcześniejszą decyzję z dnia [..] listopada 2010 r. nr [..] o odmowie częściowego umorzenia kredytu studenckiego pobranego przez A.T., udzielonego na podstawie umowy o kredyt nr [..] z dnia [..] lutego 2005 r. zawartej z Bankiem [..] II Oddział w K.

W motywach uzasadnienia organ podał, że brak jest podstaw do częściowego umorzenia kredytu studenckiego, jaki zaciągnął A.T. na podstawie § 17 ust. 11 i 12 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich (Dz. U. Nr 87, poz. 560). Wskazał, że spłata kredytu studenckiego powinna być kwestią priorytetową dla wnioskodawcy, gdyż podpisując umowę o kredyt z bankiem zobowiązał się do zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu na warunkach określonych w umowie.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 17 ust. 12 cyt. wyżej rozporządzenia MNiSW, decyzję o umorzeniu całości lub części spłaty kredytu studenckiego podejmuje się, jeżeli kredytobiorca udokumentuje trudną sytuację życiową. Podniósł, że pojęcie trudnej sytuacji życiowej określa § 17 ust. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym przez trudną sytuację życiową rozumie się udokumentowaną przez ośrodek pomocy społecznej sytuację kredytobiorcy i członków jego rodziny, w której spełnione są przesłanki uzasadniające korzystanie ze świadczeń z systemu pomocy społecznej, albo trudną sytuację materialną wynikającą z przypadku losowego, powodującego długotrwałą utratę zdolności do spłaty zobowiązań, w szczególności: chorób kredytobiorcy lub członka jego rodziny, konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, szkody spowodowanej przez pożar, powódź lub inną katastrofę. Organ ustalił, że z przekazanych przez wnioskodawcę danych wynika, iż wnioskodawca jest osobą odbywającą staż zawodowy, zatrudnioną i nie korzysta ze świadczeń z systemu pomocy społecznej. Jest też osobą, która nie ma ograniczeń co do możliwości podejmowania zatrudnienia.

Zdaniem organu decyzję o częściowym umorzeniu spłaty kredytu studenckiego podejmuje się, stosownie do § 17 ust. 12 rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich, na podstawie dokumentacji przedłożonej przez wnioskodawcę i wskazał, że Komisja ta na posiedzeniu w dniu [..] października 2010 r. negatywnie zaopiniowała wniosek A.T. Negatywnie też zaopiniowała ten wniosek w dniu [..] marca 2011 r., po złożeniu przez zainteresowanego odwołania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A.T., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W jej uzasadnieniu skarżący zarzucił, iż organ mylnie określił datę złożenia przez niego wniosku o częściowe umorzenie kredytu studenckiego. Wskazał, że z takim wnioskiem zwrócił się w dniu 14 lipca 2009 r. Skarżący podniósł, że wskazując na trudną sytuację życiową powoływał się na stan zdrowia obojga rodziców, a nie jednego z rodziców. Kwestionował również ustalenia organu w zakresie osobistego zaangażowania w sprawowanie stałej opieki nad członkami rodziny. Skarżący wyjaśniał w jakim zakresie musiał, ze względów zdrowotnych, pomóc ojcu i matce. Nie zgodził się nadto ze stanowiskiem organu, iż jest osobą zatrudnioną. Wyjaśnił, że wypracowane przez niego skromne dochody mają charakter honorarium autorskiego, a nie stałego zatrudnienia.

Skarżący stwierdził również, że przepisy prawa nie wiążą możliwości wystąpienia o umorzenie kredytu studenckiego z korzystaniem ze świadczeń pomocy społecznej.

Zarzucił też, że organ błędnie przyjął, iż nie prowadził on wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami (matką) w K. Twierdził, że sam fakt czasowego przebywania w W. nie jest dostateczną przesłanką takiego uznania.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że istotnie wniosek skarżącego wpłynął do organu 4 sierpnia 2009 r., a w dniu 28 sierpnia 2009 r. wezwał A.T. do jego uzupełnienia, albowiem do wniosku nie dołączono żadnych dokumentów, na podstawie których można byłoby ocenić sytuację życiową i finansową wnioskodawcy. Wyjaśnił, że dopiero rok później – 14 lipca 2010r. wnioskodawca odpowiedział na to wezwanie i złożył kolejne pismo w sprawie (ponowny wniosek o umorzenie kredytu). Po wezwaniu organu wniosek ten uzupełnił w sierpniu 2010 r. Organ podał, że stan zdrowia drugiego z rodziców – ojca, nie był wzięty pod uwagę, gdyż w momencie opiniowania wniosku (w dniu 4 października 2010 r.) ojciec wnioskodawcy nie żył (zmarł w październiku 2009 r.). Podkreślił, że wnioskodawca nie prowadził wspólnego gospodarstwa domowego z matką i wynajmował mieszkanie w W. (matka mieszkała w K.). Wyjaśnił, że to na podstawie dokumentów złożonych przez wnioskodawcę ustalił, że wnioskodawca pozostawał w odrębnym gospodarstwie domowym. Organ podniósł, że skarżący jest osobą zdrową, a wnioski o umorzenie kredytu składają osoby znajdujące się w dramatycznej sytuacji, niepełnosprawne, posiadające na utrzymaniu dzieci, osoby wymagające kosztownego leczenia, rehabilitacji oraz osoby dotknięte najcięższymi chorobami, jak stwardnienie rozsiane czy nowotwory. Zdaniem organu, na tle opiniowanych wniosków sytuacja wnioskodawcy słusznie została oceniona jako dobra, albowiem wskazane problemy życiowe należy uznać za przejściowe i rokujące poprawę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę wskazał, że w sprawie bezsporne jest, iż skarżący zawarł w dniu [..] lutego 2005 r. umowę z[..] na preferencyjny kredyt studencki z dopłatami z Funduszu Pożyczek i Kredytów Studenckich na kwotę [..] zł (30 rat po [..] zł). Powyższa umowa (§ 12) określa zasady spłaty kredytu (po upływie dwóch lat od daty ukończenia studiów) oraz okresy spłaty kredytu (§ 18) i okoliczności, kiedy okres spłaty kredytu może być wydłużony. Na mocy tejże cywilno-prawnej umowy skarżący może domagać się wydłużenia okresu spłaty kredytu jeżeli udokumentuje, że wysokość raty kredytu przekracza 20% jego miesięcznego dochodu (...) - § 18 pkt 1 tiret 1.

Niezależnie od treści powyższej umowy, skarżący, na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. Nr 108, poz. 685 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich (Dz. U. Nr 87, poz. 560), miał prawo złożyć wniosek o umorzenie zaciągniętego kredytu. Stosownie do § 17 ust. 11 ww. rozporządzenia wykonawczego kredyt, na wniosek kredytobiorcy znajdującego się w trudnej sytuacji życiowej, może być umorzony w całości w przypadku trudnej sytuacji życiowej kredytobiorcy.

Przepis § 17 ust. 13 definiuje pojęcie "trudnej sytuacji życiowej". Jest nią m. in. trudna sytuacja materialna wynikająca z przypadku losowego powodującego długotrwałą utratę zdolności do spłaty zobowiązań, w szczególności: choroby kredytobiorcy lub członka jego rodziny, szkody spowodowane przez pożar, powódź lub inną katastrofę. W ocenie Sądu, podzielić należało pogląd organu, iż materialne problemy skarżącego należy zakwalifikować jako przejściowe, a nie jako "długotrwałą utratę zdolności do spłaty zobowiązań". Przede wszystkim wskazać należy, iż skarżący jest osobą zdrową, wykształconą, realizującą się na polu zawodowym i osiąga z tego tytułu dochody. Bez znaczenia pozostaje, czy dochody te wynikają z umowy o pracę, czy też z honorarium autorskiego. Faktem powszechnie znanym jest, że osoby z humanistycznym wykształceniem wyższym mają problemy w znalezieniu bezpośrednio po ukończeniu studiów pracy zgodnej z kierunkiem wykształcenia i oczekiwanym uposażeniem. Nie oznacza to automatycznie, że długotrwale utraciły zdolność do spłaty zobowiązań.

Nadto Sąd wskazał, że zawarta przez skarżącego umowa w sytuacji minimalnych dochodów umożliwia wydłużenie okresu spłaty kredytu. W sytuacji skarżącego, wobec powołania się na trudną sytuację życiową, zastosowanie znajduje przepis § 17 ust. 11 umowy, który stanowi, że kredyt może (a zatem nie musi) być umorzony. Taka konstrukcja przepisu przyznaje organowi prawo do oceny i wyboru, kto z wnioskujących wymaga w pierwszej kolejności takiej pomocy.

Sąd stwierdził, że organ powyższej oceny dokonał, opierając się na opinii Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich z dnia [..] października 2010 r. oraz z dnia [..] marca 2011 r. Z treści uchwały Komisji nr [..] z dnia [..] marca 2011 r. wynika, iż rozpoznała ona kilkadziesiąt wniosków, z których 43 zaopiniowano pozytywnie i 24 negatywnie, w tym wniosek skarżącego.

Sąd wyjaśnił, że jak wynika z protokołu posiedzenia Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich z dnia [..] marca 2011 r., skład Komisji, w tym przedstawiciele studentów, oceniali indywidualnie każdy z wniosków, również wniosek skarżącego i stwierdzili, że nie istniały okoliczności, które mogłyby stanowić o ograniczeniu możliwości skarżącego w podejmowaniu zatrudnienia celem spłaty kredytu studenckiego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A.T. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 3 § 1 p.p.s.a., w zw. z art. 153 p.p.s.a, art. 134 § 1 p.p.s.a, art. 135 p.p.s.a., w zw. z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych -dalej: p.u.s.a., w zw. z art. 11 ust 2 pkt 1) i 4) Ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich z dnia 17 lipca 1998 r. (Dz.U. Nr 108. poz. 685) - dalej: u.p.k.s., w zw. z art. 106 §1 k.p.a. w zw. z § 17 ust 12 Rozporządzenia MNiSW w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich z dnia 18 maja 2010 r. (Dz.U. Nr 87, poz. 560), poprzez niedokonanie przez Sąd I instancji, w ramach przewidzianej ustawowo kontroli działalności administracji publicznej, oceny prawidłowości decyzji MNiSW z dnia [..] kwietnia 2011 r. nr [..], a także w trybie art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej ją decyzji MNiSW z dnia [..] listopada 2010r. nr [..], w zakresie w jakim obie te decyzje wydane zostały na podstawie opinii (uchwał) Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich, podjętych z naruszeniem przepisów o składzie tego organu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, prowadziło do niezastosowania art. 145 § 1 pkt. 1 c) p.p.s.a. i skutkowało utrzymaniem przez Sąd I Instancji wadliwych decyzji w obrocie prawnym.

- art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 153 p.p.s.a, art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 54 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. i w zw. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zbadanie przez Sąd I instancji okoliczności zarzuconych przez skarżącego w skardze, takich jak: naruszające przepisy postępowania, nieusprawiedliwione przyjęcie przez organ, że wniosek skarżącego wszczynający postępowanie w przedmiotowej sprawie został złożony w dniu 14 lipca 2010 r. (a nie 14 lipca 2009 r.); niezgodne z prawem pozostawienie bez rozpoznania wniosku o umorzenie kredytu studenckiego z dnia 14 lipca 2009r., pomimo niezakreślenia w wezwaniu do usunięcia braków odpowiedniego terminu, do którego żądanie powinno być spełnione oraz nie pouczenia o skutkach prawnych niezastosowania się do niego, co skutkowało niewzięciem przez organ pod uwagę dokumentów załączonych przez skarżącego do wniosku z dnia 14 lipca 2009r. wskazujących jednoznacznie na trudną i stale pogarszającą się sytuację życiową skarżącego, a więc nieustaleniem i niewyjaśnieniem w sposób wyczerpujący stanu faktycznego, nie zebraniem istotnych dowodów w sprawie. Zaniechanie kontroli w tym zakresie przez Sąd I Instancji doprowadziło do niezastosowania art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a., co było naruszeniem mającym wpływ na wynik sprawy.

- art. 3 §1, art. 133 § 1 p.p.s.a, art. 134 § 1 p.p.s.a, 141 § 4, art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie przez Sąd I instancji kontroli przestrzegania przepisów postępowania administracyjnego przez organ, w wyniku zaniechania oceny pod względem: zgodności z prawem dokonania ustaleń faktycznych przez organ, dostatecznego wyjaśnienia przezeń stanu faktycznego sprawy oraz dokonania prawidłowej oceny materiału dowodowego, jak również zbadania przyczyn, dla których organ wielu dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, przez co naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Zaniechanie kontroli w tym zakresie przez Sąd I instancji doprowadziło do niezastosowania art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a., co było naruszeniem mającym wpływ na wynik sprawy.

2) naruszenie prawa materialnego, to jest: § 17 ust 11 i 13 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich z dnia 18 maja 2010 r., poprzez błędną jego wykładnię i wąską interpretację przypadku losowego, jako przesłanki zaistnienia trudnej sytuacji życiowej, podczas gdy przepis § 17 ust. 13 zawiera otwarty katalog zdarzeń będących przypadkami losowymi, a zdarzeniem takim niewątpliwie jest śmierć jedynego żywiciela rodziny - ojca w następstwie ciężkiej i przewlekłej choroby, oraz jej reperkusje dla dwuosobowej rodziny jaką tworzą obecnie skarżący i jego matka.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd I instancji, pomimo zarzutu sformułowanego w skardze, nie odniósł się w żaden sposób do oczywistego naruszenia reguł postępowania przez organ, (tj. art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 54 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a.), który bezpodstawnie przyjął, że wniosek skarżącego wszczynający postępowanie w sprawie został złożony w dniu 14 lipca 2010 r., podczas gdy postępowanie to zostało wszczęte wnioskiem z dnia 14 lipca 2009 r. Sąd I instancji nie odniósł się do tych zarzutów przez co nie dokonał przewidzianej w art. 153 p.p.s.a oceny prawnej decyzji oraz nie zawarł jej w uzasadnieniu wyroku, choć do takiego działania był obowiązany na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a, przez co wyrok nie nadaje się do kontroli kasacyjnej.

Wskazano także, że liczebność Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich została ściśle określona w ustawie. W stosunku do wniosku skarżącego Komisja ta opiniowała w składzie niepełnym. Brak było między innymi 2 przedstawicieli studentów. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną procedowanie w niepełnym składzie przez Komisję miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Kolejnym naruszeniem prawa, w ocenie skarżącego jest niezweryfikowanie przez Sąd zawartego w skardze zarzutu nieuzasadnionego materiałem dowodowym przyjęcia, że skarżący prowadzi odrębne od matki gospodarstwo domowe oraz przyjęcia, że skarżący nie wykazał osobistego zaangażowania w sprawowanie stałej opieki nad chorym członkiem rodziny. Organ winien był w ocenie skarżącego, w myśl art. 7 k.p.a. dążyć do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wezwać skarżącego występującego bez profesjonalnego pełnomocnika do złożenia wspomnianych dowodów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), cytowaną dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Za zasadny uznać należy zarzut naruszenia przepisów postępowania wskutek pominięcia oceny znaczenia faktu, że jak wynika z akt administracyjnych Komisja do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich, powołana przez Ministra Szkolnictwa Wyższego na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. Nr 108 poz. 685 ze zm. ), opiniując negatywnie wniosek skarżącego o umorzenie pożyczki obradowała w składzie niepełnym – mianowicie spośród jej dziesięciu członków w posiedzeniach z dni 10 marca 2011 r. i z 4 października 2010 r. uczestniczyło jedynie 6 osób.

Opiniowanie przez Komisję jest istotnym czynnikiem w procedurze rozpatrywania wniosków o umorzenie częściowe lub całkowite pożyczek i kredytów studenckich. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że organ dokonał oceny zasadności wniosku skarżącego opierając się na opinii Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich. Sąd wskazał, że jak wynika z protokołu Komisji, jej skład, w tym przedstawiciele studentów oceniali indywidualnie każdy z wniosków, w tym również wniosek skarżącego i stwierdzili, że nie istniały okoliczności mogące stanowić o ograniczeniu możliwości skarżącego w podejmowaniu zatrudnienia celem spłaty kredytu studenckiego. Podobnie istotne znaczenie przypisuje się opinii Komisji w uzasadnieniach decyzji obu instancji wydanych w sprawie skarżącego.

Zasięgnięcie opinii Komisji, o którym mowa w §17 ust. 12 rozporządzenia MNiSW w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich z dnia 18 maja 2010 r. (Dz.U. Nr 87, poz. 560), powoływanego dalej jako rozporządzenie, stanowi przejaw współdziałania organów, regulowany przepisami art. 106§1-5 k.p.a.

Należy w tym miejscu stwierdzić, że organ kolegialny, co do którego przepisy prawa nie przewidują możliwości podejmowania uchwał w niepełnym składzie i nie określają wymogów ważności takich uchwał (quorum), zobowiązany jest podejmować uchwały w pełnym składzie. Uchwały podejmowane z uchybieniem przepisów o składzie takiego organu są dotknięte nieważnością. W tym zakresie należy podzielić poglądy zawarte w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2006 r. sygn. akt I Sa/Wa 1400/05 oraz z dnia 10 sierpnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 2121/06 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Inaczej przedstawia się sytuacja w przypadku organów, które ustawodawca wyposażył w uprawnienie do uchwalenia statutu (regulaminu) określającego tryb jego działania. Jeśli w statucie takim określono warunki niezbędne dla ważności uchwał, umożliwiając ich podejmowanie w niepełnym składzie – to uznać należy, że spełnienie wymogów statutowych determinuje proceduralną prawidłowość podjętych uchwał (por. powoływany przez organ wyrok NSA z dnia 27 października 2006 r. w sprawie I OSK 191/06 – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skoro zaś uchwały Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich z powołanych wyżej przyczyn dotknięte były poważną wadą skutkującą ich nieważnością, należało uznać, że Sąd I instancji, wydając zaskarżony wyrok z pominięciem wpływu tej okoliczności na rozstrzygnięcie wniosku skarżącego naruszył przepisy art. 11 ust 2 ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich w związku z art. 106 §1 k.p.a. w zw. z § 17 ust 12 rozporządzenia.

Nie można natomiast podzielić zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego wadliwości uznania za podstawę rozstrzygnięcia sprawy wniosku skarżącego z dnia 14 lipca 2011 r. zamiast wcześniejszego wniosku z dnia 14 lipca 2010 r. W każdym przypadku, orzekając o umorzeniu kredytu studenckiego, organ zobowiązany jest brać pod uwagę stan faktyczny z daty orzekania w sprawie i ocenić istnienie przesłanek umorzenia w dacie rozstrzygania. Zatem bez względu na to, czy uznać, że postępowanie zostało wszczęte wnioskiem z 2010 czy z 2011 r. - rzeczą organu jest każdorazowo, wszechstronne rozważenie aktualnej sytuacji życiowej wnioskodawcy.

Uwzględnienie zarzutu kasacyjnego dotyczącego wadliwości opiniowania wniosku skarżącego przez Komisję do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich czyni zbytecznym odnoszenie się przez Sąd do zarzutu dotyczącego zaniechania oceny zgodności z prawem postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ administracji. Ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego, w zakresie dotyczącym aktualnej sytuacji życiowej skarżącego dokonać powinien organ administracji, a następnie materiał ten powinien zostać oceniony przez działającą w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa Komisję oraz organ administracji.

W sytuacji stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia, przedwczesnym byłoby także odniesienie się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia prawa materialnego, gdyż ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie prawidłowo ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

Zwrócić należy uwagę, że aktualne brzmienie art. 188 p.p.s.a. uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi w sytuacji, gdy usprawiedliwione są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Odnosząc się zaś do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika skarżącej, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należnego od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii