Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 27/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Orzeczono o wymierzeniu grzywny
Zasądzono od organu sumę pieniężną z art. 149 § 2 p.p.s.a

SENTENCJA

Dnia 28 maja 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] maja 2020 roku sprawy ze skargi I. C. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. zobowiązuje Wojewodę do załatwienia wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, IV. wymierza Wojewodzie grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych, V. przyznaje od Wojewody na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości [...] ([...]) złotych, VI. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia obywatelce [...] - I. C., na jej wniosek wniesiony [...] października 2018 r., zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatela [...].

Wniesienie skargi poprzedziły następujące okoliczności.

Dnia [...] października 2018 r. (data wpływu) I. C. zwróciła się do Wojewody z wnioskiem o udzielenie jej, jako cudzoziemcowi – obywatelce [...], zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wnioskodawczyni [...] lutego 2019 r. uzupełniła wniosek o oświadczenie o powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi, zgłoszenie do ubezpieczeń ZUS, wyciąg z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, umowę najmu okazjonalnego lokalu, umowę zlecenia zawartą na wykonywanie czynności kucharza, kopię paszportu. Następnie [...] marca 2019 r. przedstawiła polisę ubezpieczeniową, oświadczenie o powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi, załącznik nr [...] do wniosku (formularza), odpis z rejestru przedsiębiorców KRS dot. spółki, w której pracuje, a także oświadczenie o zmianie celu pobytu (pracy).

Pismem z [...] maja 2019 r. Wojewoda wezwał I. C. do uzupełnienia braków formalnych wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma, poprzez przedłożenie oryginału formularza wniosku wypełnionego we wszystkich wymaganych polach oraz złożenie czytelnego podpisu pod wnioskiem, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to doręczono wnioskodawczyni [...] maja 2019 r.

[...] czerwca 2019 r. I. C. przedłożyła w siedzibie organu zezwolenie na pracę cudzoziemca na terytorium RP, umowę o pracę na okres próbny od [...] maja do [...] sierpnia 2019 r., oryginał wniosku ze złożonym czytelnym podpisem. Następnie [...] lipca 2019 r. wnioskodawczyni przedłożyła zgłoszenie do ubezpieczenia ZUS, [...] września 2019 r. – umowę najmu mieszkania, a [...] października 2019 r. – oświadczenie o zmianie celu pobytu (zmianie pracy).

Wojewoda pismem z [...] stycznia 2020 r., na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: K.p.a.), pozostawił wniosek I. C. bez rozpoznania w związku z nieusunięciem braków we wniosku, pomimo prawidłowego wezwania i bezskutecznego upływu wyznaczonego w wezwaniu terminu.

Pismem z [...] stycznia 2020 r. pełnomocnik I. C. adw. P. M. wniósł do Wojewody na podstawie art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. ponaglenie w prowadzonej przez organ sprawie.

Następnie pismem z [...] stycznia 2020 R. pełnomocnik I. C. zwrócił się do Wojewody z oświadczeniem, że nie przyjmuje do wiadomości pozostawienia przez organ wniosku strony bez rozpoznania i zażądał dalszego prowadzenia postępowania. Wskazał, iż organ dwukrotnie naruszył art. 64 § 2 K.p.a. nie podając, jaki braków formalnych uzupełnienia organ żąda. Stwierdził, że złożenie nieczytelnego podpisu nie jest brakiem formalnym, a żądanie przedłożenia oryginału formularza wniosku wypełnionego we wszystkich wymaganych polach nie jest wezwaniem do usunięcia braków formalnych podania, lecz postulatem.

Dnia [...] stycznia 2020 r. I. C. działająca przez pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody żądając:

- zobowiązania organu do wydania decyzji w terminie 2 tygodni od dnia uprawomocnienia się wyroku,

- stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności,

- stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

- przyznania od organu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) lub

- przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.,

- rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym,

- zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W motywach skargi wskazano na przebieg postępowania wywołanego wnioskiem skarżącej z [...] października 2018 r. Podniesiono, że zgodnie z art. 35 § 2 i 3 K.p.a. w zw. z art. 109 ust. 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 35 ze zm., dalej: u.c.) skarżąca powinna otrzymać decyzję w przedmiocie zezwolenia bez zbędnej zwłoki (plus 30 dni), jednakże w ciągu najpóźniej 60 dni od dnia złożenia wniosku, tj. nie później niż [...] lutego 2019 r. Tymczasem organ dopiero [...] maja 2019 r. (po niemal 7 miesiącach) wysłał do strony niejasne pismo, w którym wezwał do usunięcia braków formalnych. Skarżąca nie zrozumiała wezwania, zwłaszcza, że przed nim uzupełniała wniosek oraz została wezwana do osobistego stawiennictwa celem pobrania linii papilarnych i wówczas była możliwość wypełnienia właściwych pól formularza wniosku. Dopiero [...] stycznia 2020 r. (doręczono [...].01.2020 r.) organ po raz pierwszy napisał, że we wniosku skarżąca nie wypełniła wszystkich wymaganych pól, choć nadal nie wiadomo których i czy musiała je wypełnić. Wskazano, że nie jest prawdą jakoby skarżąca była za pośrednictwem systemu teleinformatycznego informowana, które pola formularza ma wypełnić. Ponadto nie spełnia wymogów formalnych wezwanie poprzez udzielenie informacji przez system teleinformatyczny. Pełnomocnik skarżącej dodał, że wymóg złożenia czytelnego podpisu nie jest przewidziany przepisami prawa, a więc złożenie podpisu nieczytelnego nie może być brakiem formalnym. Wymóg zaś przedłożenia oryginału formularza wniosku wypełnionego we wszystkich wymaganych polach nie jest wezwaniem do usunięcia nieprawidłowości, tylko ogólnie brzmiącym postulatem. Skarżąca stwierdziła nadto, że wniosek prawidłowo wypełniony złożyła. Ponadto od lipca do października 2019 r. skarżąca regularnie uzupełniała dokumenty wykazujące, że utrzymuje się z pracy zarobkowej. Dodatkowo raz jeszcze [...] stycznia 2020 r. złożyła na nowo wypełniony wniosek. Pełnomocnik skarżącej stwierdził, że pozostawienie podania bez rozpoznania jest możliwe wówczas, gdy wnoszący je w ogóle nie uzupełnił braku formalnego lub uzupełnił go, ale niezgodnie z wymaganiami precyzyjnie określonymi w wezwaniu. Skoro zaś wezwanie było wadliwe, to nie mogło wywołać skutku w postaci pozostawienia podania bez rozpoznania w przypadku nieuzupełnienia braku w terminie 14 dni. Tylko bowiem prawidłowe wezwanie zawierające kompletną i wyczerpującą informację o tym, jak ma zostać przeprowadzone usunięcie braku podania może wywołać skutki w postaci biegu 14 dni do usunięcia braków i w dalszej kolejności pozostawienia podania bez rozpoznania.

W odpowiedzi Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi, a w przypadku wszczęcia postępowania sądowego oddalenie skargi. Organ w ramach przedstawienia przebiegu postępowania wyjaśnił, że po złożeniu wniosku [...] października 2018 r. i uzupełnieniu go [...] lutego 2019 r., następnie [...] marca 2019 r. i [...] marca 2019 r., I. C. została pismem z [...] maja 2019 r. wezwana do dostarczenia formularza wniosku wypełnionego we wszystkich polach wraz z czytelnym podpisem. Wezwanie doręczono [...] czerwca 2019 r. Dnia [...] czerwca 2019 r. strona dostarczyła formularz wniosku zezwolenia na pracę oraz umowę o pracę na okres próbny. Dostarczony formularz nie został prawidłowo wypełniony, dlatego [...] lipca 2019 r. w systemie teleinformatycznym dokonano adnotacji widocznej dla klientki. Login i hasło do tegoż systemu cudzoziemka otrzymała wraz z wezwaniem. [...] lipca 2019 r. strona dostarczyła druk zgłoszenia do ubezpieczenia, [...] września 2019 r. umowę najmu, a [...] października 2019 r. oświadczenie o zmianie celu pobytu. Wojewoda wyjaśnił, że [...] października 2019 r. ponownie dokonano wpisu w systemie teleinformatycznym, iż formularz wniosku dostarczony [...] czerwca 2019 r. nie został uzupełniony w całości i dalszym ciągu zawiera braki. [...] stycznia 2020 r. wniosek I. C. pozostawiono więc bez rozpoznania, o czym zawiadomiono stronę [...] stycznia 2020 r. Wojewoda nie zgodził się z zarzutami skargi naruszenia art. 64 § 2 K.p.a. Wskazał, iż prawidłowo wezwał stronę na podstawie tego przepisu do uzupełnienia w terminie 14 dni braków formalnych wniosku. Wezwanie wysłano na adres podany we wniosku i skutecznie doręczono [...] maja 2019 r., a pomimo to strona dostarczyła formularz wniosku, który nadal zawierał braki formalne, o czym zawiadomiono w systemie teleinformatycznym. Dodał, że komunikaty zawierały szczegółowe informacje, które pola w formularzu wniosku nie zostały uzupełnione przez stronę. Dlatego zdaniem Wojewody nie może być mowy o jego bezczynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga podlegała uwzględnieniu, gdyż zachodziły podstawy do przypisania Wojewodzie stanu bezczynności na dzień wniesienia skargi i wyrokowania.

Na wstępie rozważań prawnych należy wyjaśnić, że instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. służy ochronie strony postępowania przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub też zapobieżeniu nieuzasadnionemu przedłużaniu prowadzenia postępowania. Stosownie bowiem do art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 (albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a), zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności (pkt 1) lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), a także stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Przepis art. 53 § 2b P.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Wyczerpanie przysługującego stronie środka zaskarżenia w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 K.p.a. przez jego wniesienie (do właściwego organu) stanowi warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a). Warunek ten będzie spełniony niezależnie od stanowiska zajętego przez właściwy organ, do którego skierowano ponaglenie. Wobec tego nie ma żadnego znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy złożeniem ponaglenia a wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, gdyż w odniesieniu do tych skarg takiego wymogu nie przewidują przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne. Innymi słowy, tego rodzaju skarga może być skutecznie wniesiona do sądu w każdym czasie, po uprzednim wniesieniu ponaglenia do organu wyższego stopnia, aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. stanowisko NSA w wyrokach z dnia 29 kwietnia 2011 r. sygn. akt I FSK 249/10 i 7 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 2367/15 – orzeczenia dostępne jw.).

W niniejszej sprawie skarga została wniesiona z zachowaniem wymogów formalnych, o których mowa w art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2b P.p.s.a., skoro skarżąca przed wniesieniem skargi skierowała w dniu [...] stycznia 2020 r. (pismo z [...].01.2020 r.) ponaglenie. Wprawdzie ponaglenie to zostało zaadresowane do Wojewody, a powinno być skierowane do organu wyższego stopnia względem Wojewody, tj. do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, jednakże Wojewoda jako organ niewłaściwy winien był na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. je przekazać organowi właściwemu. Wojewoda pismem z [...] stycznia 2020 r. przekazał ponaglenie I. C. Szefowi UdSC. Należy przyjąć, że wywołało ono skutek procesowy polegający na wyczerpaniu środka zaskarżenia, o którym mowa w art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 11 grudnia 2019 r. sygn. II OSK 3655/19 (dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym wniesienie ponaglenia do organu niewłaściwego nie stanowi podstawy uznania, że ponaglenie nie zostało skutecznie wniesione, jeżeli mimo tego zostało ono doręczone właściwemu organowi. Takie stwierdzenie jest uzasadnione przepisami K.p.a., które służą temu, aby mimo wniesienia podania do organu niewłaściwego zostało ono doręczone organowi właściwemu oraz aby strona z powodu swego błędu nie poniosła szkody.

Przechodząc dalej Sąd wyjaśnia, że stwierdzenie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 P.p.s.a. sprowadza się obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie (por. stanowisko orzecznictwa i doktryny przedstawione w wyroku WSA w Poznaniu z 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt IV SAB/Po 14/17, dostępnym jw.), czyli niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Z kolei pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, art. 3, Nb 69), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, art. 37, Nb 4).

W świetle art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną czy niezawinioną opieszałością organu. Te kwestie mogą jednakże mieć wpływ na końcową ocenę, czy stan zwłoki w załatwieniu sprawy miał miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Istotne znaczenie ma również przepis art. 64 § 2 k.p.a., który stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia innych (niż wskazanie adresu) wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W razie zasadnego zastosowania tejże instytucji, organ uwalnia się bowiem od obowiązku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym nie można mu w takich warunkach skutecznie postawić zarzutu bezczynności w załatwieniu sprawy. Co przy tym istotne, a podkreślane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, wezwanie do usunięcia braku powinno zawierać określenie na czym polega brak (przykładowo wyrok NSA z11 lutego 2020 r., sygn. II OSK 1637/19, dostępny j.w.). Ponadto tylko wtedy, gdy przepis powszechnie obowiązującego prawa ustanawia wprost określone wymogi co do składanego podania, organ może skutecznie żądać ich spełnienia.

W niniejszej sprawie I. C. zainicjowała postępowanie wnioskiem złożonym [...] października 2018 r. skierowanym do Wojewody o udzielenie jej jako cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy. Do spraw administracyjnych tego rodzaju znalazły zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2206 ze zm., dalej: u.c.). W myśl art. 104 ust. 1 u.c. zezwolenia na pobyt czasowy, z wyjątkiem zezwoleń, o których mowa w art. 139a ust. 1 i art. 139o ust. 1, udziela lub odmawia jego udzielenia wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu cudzoziemca, w drodze decyzji. Jak stanowi art. 105 ust. 1 u.c. cudzoziemiec, z wyjątkami określonymi w art. 139l ust. 1 i art. 139t ust. 1, składa wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy osobiście, nie później niż w ostatnim dniu jego legalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jeżeli wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie został złożony przez cudzoziemca osobiście, wojewoda wzywa go do osobistego stawiennictwa w terminie nie krótszym niż 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. (art. 105 ust. 2 u.c.). W myśl zaś art. 106 ust. 1 u.c. wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, z wyjątkiem zezwoleń, o których mowa w art. 139a ust. 1 i art. 139o ust. 1, cudzoziemiec składa na formularzu zawierającym:

1) dane cudzoziemca lub informacje, o których mowa w art. 13, w zakresie niezbędnym do wydania zezwolenia;

2) (uchylony);

3) (uchylony);

4) (uchylony);

5) (uchylony);

6) imię, nazwisko, datę urodzenia oraz informacje o płci, obywatelstwie i miejscu zamieszkania członków rodziny cudzoziemca zamieszkałych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z określeniem stopnia pokrewieństwa, a także informację o ubieganiu się przez nich o zezwolenie na pobyt czasowy oraz o tym, czy pozostają na utrzymaniu cudzoziemca;

7) informację o poprzednich pobytach oraz aktualnym pobycie cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

8) informację o podróżach i pobytach zagranicznych cudzoziemca w okresie ostatnich 5 lat;

9) (uchylony);

10) informację o środkach finansowych na pokrycie kosztów utrzymania cudzoziemca;

11) informację o posiadanym przez cudzoziemca ubezpieczeniu zdrowotnym;

12) informację o deklarowanym celu pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

13) informację o zatrzymaniu cudzoziemca, umieszczeniu go w strzeżonym ośrodku lub w areszcie dla cudzoziemców, zakazie opuszczania przez niego kraju, odbywaniu kary pozbawienia wolności lub jego tymczasowym aresztowaniu;

14) informację o zobowiązaniach cudzoziemca wynikających z orzeczeń sądowych, postanowień i decyzji administracyjnych, w tym o zobowiązaniach alimentacyjnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub poza tym terytorium;

15) wzór podpisu cudzoziemca;

16) pisemne oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, że dane zawarte we wniosku są prawdziwe.

Dalej art.; 106 ust. 2 u.c. określa, że składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, cudzoziemiec przedstawia ważny dokument podróży i dołącza do wniosku:

1) aktualne fotografie;

2) dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Od cudzoziemca ubiegającego się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy pobiera się odciski linii papilarnych (art. 106 ust. 4 u.c.). Zgodnie z art. 107 ust. 1 u.c. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia m.in. wzór formularza wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 106 ust. 1. W dacie złożenia wniosku przez I. C. obowiązywało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 lutego 2018 r. w sprawie wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (Dz. U. poz. 333).

Z powyższych przepisów wynika jasno, że udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy jest sprawą administracyjną załatwianą w drodze decyzji administracyjnej przez Wojewodę, na wniosek złożony na odpowiednim formularzu, przez cudzoziemca, który o to pozwolenie ubiega się. W związku z powyższym, wziąwszy pod uwagę, że Wojewoda nie rozstrzygnął decyzją administracyjną sprawy zainicjowanej wnioskiem I. C. z [...] października 2018 r., badając kwestię bezczynności organu należy ocenić, czy istniały przesłanki do pozostawienia wniosku skarżącej - na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. - bez rozpoznania, jak to uczynił organ pismem z [...] stycznia 2020 r.

Należy zauważyć, że skarżąca zarzuca Wojewodzie dopuszczenie się bezczynności poprzez niezasadne pozostawienie jej wniosku z [...] października 2018 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy bez rozpoznania. Bezczynność ma miejsce wtedy gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Ponadto zgodnie z art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ponadto zgodnie z art. 36 § 2 k.p.a. ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

Każdą skargę należy oceniać w realiach konkretnego stanu faktycznego ustalonego w danej sprawie.

W niniejszej sprawie pierwsze co zasługuje na wskazanie to okoliczność, że na wniosek I. C. złożony na stosownym (określonym rozporządzeniem) formularzu dnia [...] października 2018 r., uzupełnianym [...] lutego 2019 r. (również wizyta w siedzibie organu), [...] marca 2019 r. i [...] marca 2019 r. Wojewoda zareagował dopiero [...] maja 2019 r., a więc po niespełna 7 miesiącach. Tym samym wysoce niezgodna z powołanymi art. 35 i art. 36 K.p.a. była postawa organu polegająca na tak długotrwałej zwłoce. Nadto zwrócić należy uwagę, że pomimo, iż przepisy ustawy o cudzoziemcach przedstawiają szczegółowo wymogi wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca, jednocześnie odsyłając do przepisów wykonawczych, w których określono wzór formularza tegoż wniosku Wojewoda, rozpatrując sprawę skarżącej, w wezwaniu z [...] maja 2019 r. w sposób absolutnie urągający zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 § 1 K.p.a.) oraz zasadzie informowania stron (art. 9 K.p.a.) nakazał skarżącej uzupełnić braki formalne wniosku w terminie 14 dni poprzez przedłożenie oryginału formularza wniosku wypełnionego we wszystkich wymaganych polach oraz złożenie czytelnego podpisu pod wnioskiem. W wezwaniu tym, pomimo, iż strona – jak wskazano wyżej – kilkukrotnie uzupełniała swój wniosek, jednocześnie stawiając się w siedzibie organu, nie wyjaśniono, które z rubryk formularza wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP powinny przez nią zostać wypełnione. Wojewoda ograniczył się do informacji o możliwości sprawdzenia statusu sprawy na stronie internetowej organu, podając równocześnie kod dostępu do systemu teleinformatycznego. Informacja tego rodzaju nie ma umocowania w przepisach powszechnie obowiązującego prawa i nie mogła być dla strony wiążąca. W konsekwencji nie można uznać, by organ w sposób należycie precyzyjny i wyczerpujący sformułował treść wezwania w trybie art. 64 § 2 K.p.a. W szczególności, które z rubryk wymagają uzupełnienia. Co za tym idzie dopuścił się naruszenia tegoż przepisu.

Ponadto istotnym uchybieniem omawianego wezwania Wojewody było nakazanie stronie złożenie czytelnego podpisu pod wnioskiem. Przepisy ustawy o cudzoziemcach nie określają takiego wymogu; ustanawiają jedynie wymóg złożenia w formularzu wniosku wzoru podpisu cudzoziemca (art. 106 ust. 1 pkt 15 u.c.), który to wymóg skarżąca spełniła składając wniosek [...] października 2018 r. Również przepisy K.p.a. nie ustanawiają wymogu złożenia czytelnego podpisu pod wnioskiem. Przepis art. 63 § 1 K.p.a. określa, że podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. W myśl art. 63 § 2 K.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Przepis art. 63 § 3 K.p.a. określa zaś, że podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu.

Z powyższych przepisów nie wynika zatem wymóg złożenia czytelnego, a jedynie własnoręcznego, jeżeli to możliwe, podpisu pod podaniem składanym w formie pisemnej.

Ponadto zdaniem Sądu Wojewoda winien wziąć pod uwagę, że I. C. odpowiadając na wezwanie organu w dniu [...] czerwca 2019 r., a więc z zachowaniem 14-dniowego terminu – uzupełniła wniosek na formularzu, składając własnoręczny, czytelny podpis (k. 60-71 akt adm.).

W tej sytuacji, wobec sformułowanego tak ogólnie i z naruszeniem art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 3 K.p.a. wezwania Wojewody z [...] maja 2019 r., zdaniem Sądu brak było przesłanek do pozostawienia podania skarżącej bez rozpoznania.

Na uwagę w kontekście bezczynności organu zasługuje również okoliczność, że organ dopiero po kolejnych niemal 8 miesiącach, bo [...] stycznia 2020 r. pozostawił wniosek I. C. bez rozpoznania.

W takim stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i ust. 1a P.p.s.a. uznał, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Trzeba bowiem podkreślić, że pomimo licznych wysiłków skarżącej zmierzających do uzupełnienia wniosku, które miały doprowadzić do załatwienia sprawy, organ przez okres 13 miesięcy (tylko do dnia wniesienia skargi) nie zdołał ani precyzyjnie wezwać jej do usunięcia braków formalnych wniosku, ani zawiadomić o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, z pouczeniem o prawie do wniesienia ponaglenia. Taka zwłoka organu, bez względu na możliwości kadrowe i liczbę załatwianych spraw, narusza w sposób rażący przepisy art. 35 i art. 36 K.p.a. Dlatego orzeczono jak w pkt II. wyroku.

Zważywszy, że do dnia wydania niniejszego wyroku Wojewoda pozostaje w bezczynności Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt I. wyroku).

Sąd zdecydował również na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. o wymierzeniu organowi grzywny w wys. [...] zł, mając na uwadze przede wszystkim okoliczność, że organ całkowicie zignorował przepisy postępowania nakazujące nie tylko terminowe załatwianie spraw, ale i zawiadomienie o przyczynach zwłoki (art. 35 i art. 36 K.p.a.). Sąd z urzędu dostrzegł pewną prawidłowość organu lekceważenia terminowości załatwienia spraw cudzoziemców zwracających się z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Tylko w ostatnim półroczu Sąd w kilkunastu sprawach stwierdził bezczynność Wojewody w załatwieniu tego rodzaju spraw (sygn. akt IV SAB/Po 238/19, IV SAB/Po 234/19, II SAB/Po 7/20, II SAB/Po 27/20, IV SAB/Po 52/20, IV SAB/Po 46/20, IV SAB/Po 44/20, II SAB/Po 121/19, IV SAB/Po 225/19, II SAB/Po 131/19, II SAB/Po 104/19, II SAB/Po 103/19, IV SAB/Po 221/19). W związku z powyższym Sąd uznał za konieczne upominawczo wymierzenie organowi grzywny.

Rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., Sąd wziął pod uwagę, że wprowadzając możliwość przyznania sumy pieniężnej wzorowano się na rozwiązaniu przyjętym w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, z późn. zm.). Ustawodawca zaakcentował rekompensacyjny charakter groźby przyznania sumy pieniężnej. W kontekście wspomnianej roli rekompensacyjnej w skardze wskazano na konkretne okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością wniosku. Skarżąca jest obywatelką [...], pochodzi z obwodu donieckiego, w którym toczą się działania wojenne. Gdy wybuchła wojna na [...] skarżąca wraz z rodziną uciekła do Polski, szukając ochrony. Nie wystąpiła jednak o status uchodźcy, lecz podjęła starania o zalegalizowanie swego pobytu przez udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy z możliwością podjęcia pracy zarobkowej. Podjęła pracę, odprowadza podatki i składki na ubezpieczenie społeczne. Aktualnie skarżąca nie ma dokąd powrócić, albowiem sytuacja w obwodzie donieckim nie uległa zmianie. Skarżąca nie ma tam już domu, ani żadnego majątku. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organ winien zrekompensować skarżącej trwające, licząc do dnia wyrokowania niemal 19 miesięcy postępowanie administracyjne. Dlatego w pkt V. wyroku na podstawie powołanych przepisów przyznał skarżącej od organu sumę pieniężną w kwocie [...]zł.

Na podstawie zaś art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie [...]zł jako sumę: wynagrodzenia pełnomocnika ([...] zł), wpisu od skargi ([...] zł) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa ([...] zł) – pkt VI. wyroku.