Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 616/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2015-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 27 i 34, art. 44 lit. b, art. 56 ust. 1,art. 52 lit. a ust. 1.
journal: Dz.U. 2012 poz 124
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia 31 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środka zastępczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Strzelcach Opolskich z dnia 17 czerwca 2014 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu na rzecz skarżącego T. M. kwotę 3017 (trzy tysiące siedemnaście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia 31 października 2014 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Strzelcach Opolskich z dnia 17 czerwca o wymierzeniu T. M. kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł za wprowadzanie do obrotu na terytorium Rzeczpospolitej środków zastępczych.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 8 października 2013 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Strzelcach Opolskich z Komisariatu Policji w [...] wpłynęła wraz z materiałami wyłączonymi ze śledztwa informacja dotyczącą zatrzymania w dniu 24 maja 2013 r. przy T. M. prawdopodobnie substancji odurzających w znacznej ilości (ponad 30 szt. woreczków strunowych z zawartością sproszkowanych lub zbrylonych substancji) i innych przedmiotów, będących jego własnością. W trakcie czynności wyjaśniających prowadzonych przez Policję i Prokuraturę zatrzymane produkty skierowane zostały do badań laboratoryjnych. Analizy wykonane przez Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], wykazały iż zatrzymane produkty nie zawierają substancji psychoaktywnych i odurzających w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, natomiast mogą spełniać ustawową definicję środka zastępczego.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Strzelcach Opolskich na podstawie analizy otrzymanych akt sprawy stwierdził, że w składzie zatrzymanych przez Policję produktów stwierdzono substancje o działaniu psychoaktywnym, tj.: pentedron, PVP, UR-144, 3-MeO-PCE oraz bufetoninę, tj. substancje, które ze względu na swoje właściwości należy uznać za środki zastępcze tzw. "dopalacze". Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Strzelcach Opolskich zwrócił się nadto do Konsultanta Krajowego w dziedzinie Toksykologii Klinicznej oraz Głównego Inspektoratu Sanitarnego z zapytaniami pisemnymi o to, czy substancje o nazwach: pentedron, PVP oraz UR-144 stanowią środki zastępcze w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Ponadto organ otrzymał kopie wyników badań produktów, w których wykryto substancje identyczne do wykazanych w przedmiotowej sprawie (pentedron, PVP, UR-144), przeprowadzonych przez Narodowy Instytut Leków w Warszawie, który jednoznacznie stwierdził, że pentedron, PVP oraz UR-144 spełnia ustawową definicję środka zastępczego.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Strzelcach Opolskich przeanalizował także treść zeznań złożonych przez świadków przed organami ścigania i na ich podstawie przyjął, że zatrzymane produkty były wprowadzane do obrotu przez T. M., który nie jest konsumentem zakwestionowanych produktów, a jedynie uczestnikiem obrotu zmierzającego do udostępnienia tych produktów konsumentom.

Pismem z dnia 19 grudnia 2013 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Strzelcach Opolskich zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu.

Decyzją z dnia 5 lutego 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Strzelcach Opolskich nałożył na T. M. karę pieniężną za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych, w wysokości 20. 000 zł. W wyniku wniesionego przez T. M. odwołania Opolski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Opolu decyzją z dnia 24 marca 2014 r. uchylił ww. decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji dokonał powtórnej analizy i oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w dniu 3 kwietnia 2014 r. poinformował m.in. stronę o przysługujących jej prawach oraz wezwał ją do złożenia wyjaśnień. W dniu 14 kwietnia 2014 r. T. M. złożył wyjaśnienia, z których wynika, że nie posiadał środków zastępczych, nie sprzedawał ich i nie częstował nimi nikogo. Oświadczył, że świadków przesłuchanych przez policję nie znał osobiście, tylko z widzenia. Uważał, że świadkowie wskazali go, aby odsunąć od siebie podejrzenia oraz chronić swoją osobę. T. M. złożył nadto wnioski o zwrócenie się do policji i prokuratury w [...] o sprawdzenia czy świadek M. L. leczył się psychiatrycznie i miał problemy z prawem, a także o zwrócenie się z pytaniem dotyczącym osoby, posługującej się na terenie powiatu [...] pseudonimem "[...]". Realizując wnioski strony, organ uzyskał z Komisariatu Policji w [...] informację zawartą w piśmie z dnia 27 kwietnia 2014 r. o braku możliwości udzielenia odpowiedzi na pytania o karalność i leczenie psychiatryczne M. L. oraz wskazujące, że osobą o pseudonimie "[...]" może być T. M.

W dniu 28 maja 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Strzelcach Opolskich zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania dowodowego oraz poinformował o przysługujących prawach.

W dniu 6 czerwca 2014 r. do organu I instancji wpłynęło pismo T. M., w którym wnosił o ponowne rozpatrzenie złożonych przez niego w dniu 14 kwietnia 2014 r. wniosków.

Decyzją z dnia 17 czerwca 2014 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Strzelcach Opolskich nałożył na T. M. karę pieniężną w wysokości 20.000 zł za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych. Jednocześnie organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 2). W uzasadnienie organ podał, że zgromadzony w sprawie materiał dowody potwierdził wprowadzanie do obrotu środków zastępczych przez stronę postępowania. Podniósł, że z treści przekazanych przez policję dokumentów, w tym protokołu zatrzymania posiadanych i należących do T. M. rzeczy, a to m.in. sproszkowanych substancji, 3 wag elektronicznych, woreczków strunowych, urządzeń do sprasowywania posiadanych środków, zeznań świadków, w tym D. T. i R. M. oraz wyników badań laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] wynika, że strona wprowadzała do obrotu środki zastępcze, które w swym składzie zawierały substancje typu pentedron, PVP, UR-144. Argumentował, że ilość substancji sposób ich konfekcjonowania świadczy, że strona wprowadzała je do obrotu. Za przyjęciem powyższego przemawia także to, że strona posiadała inne przedmioty, tj. puste woreczki strunowe, wagi elektroniczne oraz urządzenia do sprasowywania posiadanych środków świadczące o wprowadzaniu posiadanych środków do obrotu. Podkreślał organ, że strona nie była producentem środków zastępczych, ani też ich konsumentem, ale nabyła je i odsprzedała co najmniej 3 osobom. Takie zachowanie wyczerpuje przesłanki z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, czyli przekazania osobie trzeciej i stąd też na podstawie art. 52a ww. ustawy w zw. z art. 44 b ww. ustawy wymierzono stronie grzywnę w wysokości 20.000 zł. Organ wskazał jednocześnie, że wyjaśnienia strony uznał za wzajemnie sprzeczne i pozostające w rażącej sprzeczności z pozostałymi zgromadzonymi w sprawie dowodami.

W odwołaniu do powyższej decyzji T. M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie prawa materialnego, a to: art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż T. M. dopuścił się wprowadzania do obrotu środków zastępczych; art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie wymierzenie T. M. kary pieniężnej mimo braku spełnienia przesłanki w postaci wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych; naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 K.p.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów zgłaszanych przez T. M. oraz naruszenie zasady praworządności i bezpośredniości postępowania; art. 75 § 1 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów mających istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy, w tym zaniechanie przeprowadzenia ponownego przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków R. M., D. T. oraz M. L., zaniechanie przeprowadzenia dowodu ze specjalistycznych badań substancji znalezionych przy T. M. oraz zaniechania powzięcia wnioskowanych przez stronę informacji z Komisariatu policji w [...] i przeprowadzenia z nich dowodu; art. 77 § 1 K.p.a. poprzez uznanie, iż materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący mimo nie przeprowadzenia szeregu dowodów oraz oparcia się na dowodach pośrednich; art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie zgłaszanych przez stronę dowodów mimo ich istotnego znaczenia dla wyjaśnienia sprawy; błędnych ustaleniach faktycznych, a to uznania, że T. M. znajdował się w posiadaniu środków zastępczych oraz posługiwał się pseudonimem "[...]". W uzasadnieniu odwołujący się dowodził, że organ dokonał błędnej wykładni pojęcia ustawowego zawartego w art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii "wprowadzanie do obrotu" i tym samym wadliwie przyjął, że sprzedaż co najmniej 3 osobom środka zastępczego jest wprowadzaniem do obrotu. Posiłkując się orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz sądów administracyjnych podniósł, że w sytuacji, w której odbiorcą jest konsument następuje nie wprowadzanie do obrotu środków psychoaktywnych, ale ich udzielanie innej osobie. Tym samym, w ustalonym stanie faktycznym nie istniały przesłanki do zastosowania regulacji z art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Zarzucał nadto, że w ramach prowadzonego postępowania nie przeprowadzono dowodów na okoliczność, że zidentyfikowane w badaniu zleconym przez Policję substancje są rzeczywiście środkami zastępczymi. Zdaniem odwołującego, znalezione przy nim substancje nie zostały zbadane na okoliczność tego, że stanowią środki zastępcze, a tym samym brak jest podstaw do takiego przyjęcia. Negował prawidłowość prowadzonego postępowania, a w szczególności brak bezpośredniego przesłuchania świadków, nieustalenie czy świadek M. L. był w ogóle karany, a nie tylko czy był karany za składanie fałszywych zeznań oraz czy leczył się psychiatrycznie, czy osoba posługująca się w powiecie [...] ksywą "[...]" to ta sama osoba, co "[...]". Dowodził, że przeprowadzenie postępowania w sposób niepełny i wszechstronny oraz mało rzetelny doprowadziło organ I instancji do błędnego ustalenia okoliczności sprawy i wydania błędnej decyzji.

Opolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające uzyskując informację z Komendy Powiatowej Policji w [...] - Komisariatu Policji w [...], Prokuratury Rejonowej w [...], Sądu Okręgowego w [...], Punktu Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego.

Zaskarżoną decyzją z dnia 31 października 2014 r. Opolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania administracyjnego, powołał się na ustalony w sprawie stan faktyczny oraz prawny, orzecznictwo sądów administracyjnych i uznał, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa, a w szczególności zarzucanego błędu w interpretacji art. 4 pkt. 34 oraz art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Analizując akta przedmiotowej sprawy organ II instancji uznał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Strzelcach Opolskich słusznie nałożył karę finansową, w związku z wprowadzaniem do obrotu przez T. M. środków zastępczych, tzw. "dopalaczy". Uzasadniał, że zeznania świadków jednoznacznie wskazują na to, że nabywali oni od strony środki zastępcze w celu odurzania się, a zatem udowodniono, że T. M. wprowadzał do obrotu podejrzane produkty, które po przeprowadzeniu badań laboratoryjnych okazały się środkami zastępczymi w rozumieniu ustawy. W takim stanie faktycznym i prawnym obowiązkiem organu było nałożenie kary pieniężnej zgodnie z art. 52a ustawy. Odnosząc się do kolejnych zarzutów organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia art. 7, 75, 77 i 78 K.p.a. Podkreślał, że w niniejszej sprawie - ani w postępowaniu przed organem I, jak i II instancji – T. M. nie zwracał się z wnioskiem o ponowne przesłuchanie świadków, którzy wcześniej złożyli swoje zeznania przed Policją. Uzasadniał, że organy uznały, że materiały przekazane przez Policję, zgromadzone w toku prowadzonego śledztwa są w pełni wiarygodne. Poza tym w otrzymanych przesłuchaniach świadków nie stwierdzono rozbieżności lub niejasności, które wymagałyby dalszego zbadania. Argumentował, że zeznania strony złożone przed organami ścigania są rozbieżne z tymi złożonymi przed organem I instancji, a dotyczy to zwłaszcza własności zatrzymanych substancji. Kluczowym jednak w zeznaniach strony jest to, iż składając zeznania, jako podejrzany zaznaczył, że substancje te nie są narkotykami i nie są zakazane prawem. Strona wskazała, że należące do niej produkty to: pentedron, MXE, AKB 48, BB 22, 4-ACO-DMT, 5-APB. Organ podniósł nadto, że z faktów znanych mu z urzędu oraz z akt sprawy wynika, że ww. substancje odpowiadają definicji środków zastępczych, tzw. "dopalaczy", zgodnie z art. 4 pkt. 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Organ odwoławczy wyraził pogląd, że z powyższego jednoznacznie wynika, iż T. M. miał pełną świadomość dotyczącą tego czym są wprowadzane przez niego do obrotu substancje. Kolejną kwestią rozpatrywaną przez organ II instancji była sprawa ewentualnego leczenia psychiatrycznego przez świadka M. L oraz ustalenie osoby, która posługiwała się pseudonimem "[...]" na terenie powiatu [...]. Podał, że zgodnie z wnioskiem strony zwrócono się do wskazanych przez nią organów z prośbą o informacje na powyższy temat, a zatem wniosek został zrealizowany. Pomimo uzyskania w tym zakresie informacji, zdaniem organu odwoławczego, wobec treści art. 78 K.p.a. nie ma on znaczenia dla przedmiotowej sprawy. Uzasadniał dalej organ, że na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty dotyczące badań laboratoryjnych środków zastępczych, które strona wprowadzała do obrotu, gdyż w aktach przedmiotowej sprawy znajdują się wiarygodne wyniki analiz przeprowadzonych przez Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] (opinia nr [...] z dnia 03.07.2013 r.). Wyniki badań wskazują jednoznacznie jakie substancje ujawniono w zatrzymanych środkach, tj. m. in. pentedron, PVP, 3-Meo-PCE, UR-144. W dokumencie zawarta jest informacja, że są to substancje psychoaktywne, nie kontrolowane ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii. Z uwagi na to, że w opinii brak jest zapisu, że spełniają one definicję środka zastępczego według ww. ustawy to organ I instancji prawidłowo uzyskał potwierdzenie tego faktu od innych organów. Zapis, że ww. preparaty są analogami strukturalnymi substancji kontrolowanych ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii i stanowią środki zastępcze w jej rozumieniu znajduje potwierdzenie w wynikach badań przeprowadzonych przez Narodowy Instytut Leków w Warszawie w innych postępowaniach Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Wyniki te zostały udostępnione organowi I instancji przez Główny Inspektorat Sanitarny i zostały dołączone do akt sprawy. Zdaniem organu, w przedmiotowym postępowaniu nie zaistniały przesłanki do podważenia wiarygodności przedstawionego sprawozdania z badań, więc nie było konieczności ponownego przeprowadzania analiz zatrzymanych substancji. Wskazał, że co prawda w dołączonych do wyników badań Narodowego Instytutu Leków w Warszawie opisach działania poszczególnych substancji w literaturze powołano się na internetową encyklopedię Wikipedię, jako źródło danych, jednak nie jest to jedyna pozycja w spisie wykorzystanej literatury. potwierdza zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego substancji objętych przedmiotowym postępowaniem. Ponadto argumentował, że informacje na temat szkodliwego działania środków zastępczych, które wprowadzała do obrotu strona są ogólnodostępne (np. "Raport Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie środków zastępczych" z 2013 r., zamieszczony m. in. na stronie internetowej wskazanego organu) i znane są organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej z urzędu ze względu na nadzorowanie wprowadzania do obrotu i wytwarzania środków zastępczych od października 2010 r. oraz wewnętrzny dostęp do ogólnopolskiej bazy postępowań administracyjnych prowadzonych w tym zakresie.

Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się T. M., nadal reprezentowany przez pełnomocnika. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący ponowił zarzuty zawarte w odwołaniu dodatkowo formułując zarzut naruszenie prawa materialnego, a to art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż T. M. znajdował się w posiadaniu oraz dopuścił się wprowadzania do obrotu środków zastępczych oraz zarzut naruszenie przepisu postępowania, a to art. 80 K.p.a. poprzez uznanie faktów za udowodniono mimo niewiarygodności świadków i braków w materiale dowodowym; art. 8 K.p.a. i art. 11 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. i art. 75 K.p.a. poprzez brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do argumentów skarżącego podnoszonych w toku postępowania przez organami obu instancji, a także błędnych ustaleń faktycznych, tj. uznania, iż T. M. znajdował się w posiadaniu środków zastępczych, wprowadzał je do obrotu oraz iż posługiwał się on pseudonimem "[...]".

W uzasadnieniu skargi dowodził, że zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy dopuściły się naruszenia art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomani poprzez uznanie, iż skarżący znajdował się w posiadaniu, jak i wprowadzał do obrotu substancje stanowiące środki zastępcze w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w sytuacji, gdy w toku postępowania przed organami obu instancji nigdy nie zostało wykazane, jakoby skarżący znajdował się w posiadaniu środków zastępczych. Podniósł, że w sprawie organy dokonały błędnej wykładni pojęcia zdefiniowanego w art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, tj. "wprowadzenie do obrotu", które w rozumieniu ustawy nie jest - wbrew literalnemu brzmieniu przepisu - każde przekazanie substancji drugiej osobie. Stwierdził, powołując się na orzecznictwo sądowe, że uczestniczenie w obrocie to przyjęcie odpłatnie lub nieodpłatnie przez osobę nie będącą konsumentem środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych. Zauważył, że w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii nie zdefiniowano pojęcia "osoby trzeciej" i odkodowując jego znaczenie wskazać trzeba na to, że osobą trzecią w rozumieniu art. 4 pkt 34 ustawy nie jest konsument, a zatem nie jest to osoba nabywająca środki psychoaktywne w celu ich użycia. W sytuacji, w której odbiorcą jest konsument, nie następuje wprowadzenie do obrotu środków psychoaktywnych, ale ich udzielenie innej osobie, które to zachowanie penalizuje art. 58 i art. 59 ustawy. Wskazując na powyższe argumentował, że w ustalonym stanie faktycznym brak było podstaw do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej. Podnosił nadto, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia szeregu przepisów postępowania, a zwłaszcza podczas postępowania nigdy nie przeprowadzono, ani nie przedstawiono dowodów, że zidentyfikowane w badaniu zleconym przez Policję substancje rzeczywiście są środkami zastępczymi, nie przesłuchano bezpośrednio świadków, twierdzących, że kupowali substancje od skarżącego, tj. R. M., D. T. oraz M. L., a organy oparły się jedynie na materiale z postępowania karnego, naruszając tym samym zasadę bezpośredniości postępowania dowodowego. W związku z powyższym zarzucał, że nie miał możliwości prawidłowej oceny wiarygodności świadków i ich zeznań, które zdecydowanie służyły w toku postępowania karnego oddaleniu zarzutów i podejrzeń wobec ich osób. Akcentował także, iż organy nie rozważyły w sposób wszechstronny materiału dowodowego i wobec wszelkiego rodzaju wątpliwości, braków w materialne dowodowym i rozbieżności zaniechały przeprowadzania dalszych dowodów oraz nie odniosły się do jego zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Opolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi oraz obciążenie skarżącego kosztami postępowania sądowego, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola legalności podejmowanych przez organy administracji rozstrzygnięć sprowadza się do oceny czy organy procedujące w sprawie zastosowały w sposób właściwy przepisy prawa materialnego oraz czy nie naruszyły procedury.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu I instancji wykazała, że decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r., poz. 124), zwanej dalej: u.p.n. Przepis art. 44b u.p.n. ustanawia zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych, przez które należy rozumieć - stosownie do art. 4 pkt 27 u.p.n. - substancje pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Przepis art. 52a ust. 1 u.p.n. stanowi, że kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 zł do 1.000.000 zł. Jednocześnie w art. 4 pkt 34 u.p.n. ustawodawca zawarł definicję legalną pojęcia "wprowadzanie do obrotu", stanowiąc, że pojęcie to oznacza udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych. W tym miejscu zgodzić należy się ze skarżącym, że ustawodawca w omawianej ustawie nie zdefiniował pojęcia "osoby trzeciej". Odkodowując jego znaczenie wskazać zatem trzeba na pogląd wyrażany w piśmiennictwie, że osobą trzecią w rozumieniu art. 4 pkt 34 u.p.n. nie jest konsument, a więc osoba nabywająca środki psychoaktywne w celu ich użycia. W sytuacji, w której odbiorcą jest konsument, nie następuje wprowadzenie do obrotu środków psychoaktywnych, ale ich udzielenie innej osobie, które to zachowanie penalizuje art. 58 i art. 59 u.p.n. (por. komentarz do art. 4 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, autorzy: Katarzyna Łucarz, Anna Muszyńska, stan prawny 1 grudnia 2007 r., pkt 30, źródło: System Informacji Prawnej Lex). Sąd Najwyższy, dokonując wykładni art. 4 pkt 34 u.p.n. stwierdził w wyroku z dnia 8 lipca 2008 r., że "uczestniczenie w obrocie to przyjęcie odpłatnie bądź nieodpłatnie przez osobę nie będącą konsumentem tychże środków lub substancji w celu późniejszego ich przekazania innej osobie, przy czym nabywca nie jest konsumentem" (por. wyrok SN sygn. akt III KK 36/08, Lex nr 448971). Z kolei w orzecznictwie sądów apelacyjnych, odnoszącym się do definicji zawartej w art. 4 pkt 34 u.p.n., ukształtował się pogląd, że pojęcia "wprowadzanie do obrotu", "uczestniczenie w obrocie", "udzielanie narkotyków innej osobie", "udzielanie narkotyków w celu osiągnięcia korzyści" obejmują tożsame zachowania polegające na przekazywaniu innym osobom narkotyków, przy czym może ono być odpłatne albo darmowe. Kryterium rozróżniania tych zachowań stanowi natomiast osoba odbiorcy. Uczestniczenie w obrocie, czy wprowadzanie do obrotu w rozumieniu przepisu art. 56 ust. 1 u.p.n. polega na hurtowym uzyskiwaniu narkotyków i takim też przekazywaniu ich kolejnym osobom. Jeśli zaś odbiorcą narkotyków jest ich konsument, czyli osoba nabywająca je w celu spożycia przez siebie, zachowanie sprawcy będzie formą udzielenia, o jakiej mowa w art. 59 ustawy (por. wyrok SA w Łodzi z dnia 21 lipca 2009 r., sygn. akt II AKa 123/09, Lex nr 794729; podobnie SA w Białymstoku w wyroku z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. akt II AKa 106/13, dostępnym na Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych - http://orzeczenia.ms.gov.pl).

W świetle powyższych rozważań prawnych Sąd w niniejszej sprawie podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że wprowadzenie do obrotu m.in. środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 u.p.n., oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim, które nie są konsumentami tychże środków (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Po 326/13; wyrok WSA w Opolu z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 512/13 - zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc powyższe regulacje prawne i uwagi do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 52a ust. 1 w związku z art. 4 pkt 34 u.p.n., przyjmując, że skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze. W sprawie dostrzec należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a zwłaszcza wyniki badań substancji zatrzymanych przez Policję u skarżącego, informacji Głównego Inspektora Sanitarnego co do sposobu działania środków o nazwie pentedron, PVP, UR-144, oraz opisy działania tych substancji uprawniały organy do przyjęcia, że zabezpieczone przy skarżącym produkty są środkami zastępczymi w rozumieniu art. 4 pkt 27 u.p.n. Wyniki analiz laboratoryjnych tych środków przeprowadzone w ramach innych postępowań prowadzonych przez organy potwierdziły, że wykazują one działanie psychoaktywne i są analogami strukturalnymi substancji. Zasadnie także organ odwoławczy zauważył, że skarżący przesłuchany w charakterze podejrzanego zeznał, że zatrzymane substancje nie są narkotykami i nie są zakazane prawem, gdyż należące do nich produkty to: pentedron, MXE, AKB 48, BB 22, 4-ACO-DMT, 5-APB, a zatem posiadał wiedzę co do sposobu ich działania i wywoływanych skutków spowodowanych ich zażyciem.

W świetle powyższego organy błędnie uznały, że sprzedaż środków zastępczych konsumentom stanowi ich udostępnienie "osobom trzecim", czyli wprowadzanie do obrotu w rozumieniu art. 4 pkt 34 u.p.n. Sprzedaż środka zastępczego konsumentom - jak już wyjaśniono wyżej - jest udzieleniem tego środka innej osobie, a nie wprowadzeniem go do obrotu. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uprawniał zatem organów do zajęcia stanowiska, że zaktualizowały się przesłanki do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej na podstawie art. 52a ust. 1 w związku z art. 4 pkt 34 u.p.n.

Odnosząc się do zarzutu skargi, że organy w toku prowadzonego postępowania administracyjnego "skorzystały" z materiałów pochodzących z postępowania karnego wskazać należy, że zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a co nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W związku z powyższym nie ma przeszkód prawnych, aby dowody zebrane na potrzeby postępowania karnego, jako dokumenty urzędowe służy za dowody w postępowaniu administracyjnym. Organ prowadzący postępowanie administracyjne nie jest związany zasadą bezpośredniości rozumianą jako obowiązek oparcia ustaleń faktycznych na bezpośrednio przeprowadzonych dowodach i może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na dowodzie z zeznań świadka czy wyjaśnień podejrzanego (oskarżonego) utrwalonych przez inny organ procesowy w innym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1206/11 – Lex nr 1113237). Zauważyć należy jednak, że organ opierając swoje rozstrzygnięcie na tak zgromadzonych dowodach winien poddać je ocenie i wskazać czy złożone zeznania uznaje je za wiarygodne czy też odmawia im wiarygodności oraz z jakich przyczyn. Tak zgromadzone dowody podlegają ocenie, jak każdy inny dowód w sprawie.

Zdaniem Sądu, zasadnie uznał organ odwoławczy, że dla ustalenia czy skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze zbędne było przeprowadzanie postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśnienia czy osoba posługująca się pseudonimem "[...]" to skarżący.

Odnoszenie się do dalszych zarzutów skargi w sytuacji, gdy skarżący nie wskazał konkretnie, jakich dowodów organy nie przeprowadziły, pomimo że złożył wnioski o ich przeprowadzenie nie pozwalają na ustosunkowanie się do nich.

W ocenie Sądu, stwierdzone uchybienia spowodowały konieczność uchylenia - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 P.p.s.a. - wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji. Rozstrzygnięcie w zakresie wykonalności zaskarżonej decyzji uzasadnia przepis art. 152 P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania orzeczono, na podstawie art. 200 P.p.s.a w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań i sprowadzają się do dokonania przez organy orzekające ponownej oceny okoliczności faktycznych sprawy z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni pojęcia "wprowadzanie do obrotu", a następnie wydania stosownej decyzji.