Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2069/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi K. i W. G. – reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego A. A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako Prezes ZUS) decyzją nr [...] z dnia [...] września 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lipca 2014 r., o odmowie przyznania na rzecz małoletnich K.G. i W.G. renty rodzinnej w drodze wyjątku.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 r. A.A. przedstawicielka ustawowa małoletnich dzieci K.G. i W.G. wystąpiła z wnioskiem do Prezesa ZUS o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku na rzecz małoletnich po zmarłym ojcu A.G.. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że ojciec małoletnich zmarł 19 czerwca 2013 r. w wieku 46 lat. ZUS Oddział w L. decyzją z dnia [...] maja 2014 r. odmówił przyznania renty rodzinnej na rzecz małoletnich w zwykłym trybie z uwagi na brak wymaganych okresów ubezpieczenia. Podkreśliła, że ich sytuacja materialna jest bardzo trudna, mieszkanie w którym mieszkają jest zadłużone i może zagrozić im eksmisja mimo, że stara się płacić czynsz regularnie. Podkreśliła, że zmarły ojciec małoletnich był człowiekiem pracowitym, imał się różnych zajęć aby zapewnić im utrzymanie, choć nie zawsze pamiętał o tzw. "papierkach" i ich archiwizowaniu. Gdyby jednak nie choroba to na pewno zdołałby wypracować wymagane okresy ubezpieczenia. Wnioskodawczyni poinformowała jednocześnie, że ona na dzień dzisiejszy jest w okresie wypowiedzenia umowy o pracę do 21 czerwca 2014 r.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013, poz. 1440 ze zm.), odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletnich dzieci K. i W.G..

W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych organ stwierdził, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia. Podkreślił jednocześnie, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia przysługującego osobie zmarłej. W związku z powyższym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych przesłanek przez osobę zmarłą, a następnie przez wnioskodawcę – członka rodziny osoby zmarłej.

Organ wskazał, iż z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że wnioskodawczyni udokumentowała 16 lat, 11 miesięcy i 6 dni łącznego okresu ubezpieczenia ojca dzieci, który stał się całkowicie niezdolny do pracy w wieku 45 lat.

Ponadto w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano jedynie 3 lata, 1 miesiąc i 2 dni tych okresów.

Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że w latach 2000-2001, 2002-2004, 2004-2006, 2008-2009 wystąpiły przerwy w opłacaniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

W ocenie organu, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec ojca dzieci nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Nie istniały zatem, w tym czasie, przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.

Ponadto, z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że do dnia 6 czerwca 2011 r. ojciec dzieci prowadził działalność gospodarczą, jednakże po 31 stycznia 2011 r. nie opłacał składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tego tytułu wobec czego powstała przerwa w ubezpieczeniu.

Reasumując organ stwierdził, że w zaistniałym stanie faktycznym, nie znajduje podstaw do przyznania małoletnim dzieciom renty rodzinnej na mocy przepisu art. 83 ustawy.

Organ zaznaczył jednocześnie, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty rodzinnej w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.

W skierowanym do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A.A. zarzuciła organowi wyjątkowo powierzchowne i płytkie zbadanie sprawy. W związku z tym wniosła o uchylenie w całości zaskarżanej decyzji i przyznanie renty rodzinnej na rzecz nieletnich bliźniaków K. i W.G..

W uzasadnieniu wniosku zarzuciła, że zaskarżona decyzja uchybia nie tylko zasadom postępowania administracyjnego nakazującym wydanie decyzji po wszechstronnym zbadaniu sprawy, ale też całkowicie błędnie przyjmuje, że małoletni nie spełniają warunków z art. 83 ustawy do przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku.

Podkreśliła, że małoletni nie mieli najmniejszego wpływu na historię zatrudnienia oraz okresy składkowe i nieskładkowe swojego zmarłego ojca. Ponadto, ich ojciec zmarł w młodym wieku po długiej chorobie, będąc wówczas rencistą pobierającym świadczenia z ZUS. Badając sprawę organ natomiast tylko pobieżnie zbadał akta sprawy i nie zadał sobie trudu celem uzyskania odpowiedzi na pytanie, dlaczego ojciec chłopców ma tak krótki staż pracy i opłacania składek, że może to być wynikiem długotrwałej choroby, która uniemożliwiła mu osiągnięcie parametrów zatrudnienia i opłacania składek, wymaganych przepisem prawa do otrzymania renty rodzinnej po zmarłym rodzicu w normalnym trybie. Podkreśliła, że małoletni wnioskodawcy są obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej i ta, z uwagi na okoliczności tej konkretnej sprawy, ma obowiązek otoczyć ich opieką.

Zaznaczyła jednocześnie, że nieopłacanie składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej po 31 stycznia 2011 r. nie było wynikiem niechęci, czy też lenistwa zmarłego ojca małoletnich, a jedynie konsekwencją choroby, która najpierw uprawniła go do objęcia przez organ rentowy świadczeniem rentowym, a później wygrała z nim, doprowadzając do śmierci.

W konkluzji podniosła, iż utrwalone orzecznictwo oraz literatura przedmiotu wyraźnie potwierdzają, że małoletni spełniają ustawowe kryteria do przyznania im renty rodzinnej w trybie wyjątkowym.

Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] września 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lipca 2014 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał wcześniejszą argumentację.

Ponownie podkreślił, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej. Zatem konieczne jest wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowiła źródło uprawnień pozostałej po nim rodziny, nie uzyskał prawa do świadczenia na ogólnych zasadach w następstwie zaistnienia szczególnych okoliczności, które mu to uniemożliwiły.

Organ wskazał, iż z akt sprawy wynika, że orzeczeniem z [...] marca 2014 r. lekarz orzecznik ZUS ustalił, że ojciec dzieci był trwale całkowicie niezdolny do pracy od [...] lipca 2012 r. Na przestrzeni 45 lat życia ojca dzieci - na dzień orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy - udokumentowano 16 lat, 11 miesięcy i 5 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Zgodnie natomiast z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, świadczenie w drodze wyjątku przyznawane jest osobom aktywnym zawodowo i jakkolwiek nie jest ono wprost uzależnione od stażu pracy, to jednak staż ten nie może pozostawać bez wpływu na ocenę wystąpienia warunków przewidzianych w tym przepisie. Dotychczasowy okres ubezpieczenia powinien być zatem adekwatny do wieku ojca dzieci, a tylko wykazanie, że niespełnienie warunków ubezpieczenia uniemożliwiły okoliczności niemożliwe do przezwyciężenia, może skutkować przyznaniem świadczenia w drodze wyjątku.

Organ ponownie zaznaczył, że w 10-leciu przed powstaniem niezdolności do pracy (od [...].07.2002 r. do 11.07.2012 r.) - zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych, wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano 3 lata, 1 miesiąc i 2 dni tych okresów.

W okresach: od 01.09.2000 r. do 31.12.2001 r., od 09.02.2002 r. do 15.02.2004 r., od 01.07.2004r. do 27.11.2006 r. i od 01.11.2008 r. do 07.12.2009 r. ojciec dzieci nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby w wykazanych okresach ojciec dzieci nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia, zwłaszcza gdy uwzględni się fakt, że nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy.

Ponadto w okresie od 01.02.2011 r. do 06.06.2011 r. ojciec dzieci powadził działalność gospodarczą i nie opłacał z tego tytułu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zaprzestanie opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, nie może być natomiast "premiowane" przyznawaniem świadczenia w drodze wyjątku, a trudności z prowadzeniem działalności gospodarczej nie są okolicznościami szczególnymi, o których mowa w przepisie art. 83 ustawy.

Odnosząc się do argumentów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że przyczyną przerw w ubezpieczeniu ojca dzieci była wcześniejsza choroba organ zaznaczył, iż lekarz orzecznik ZUS ustalił, że ojciec dzieci był całkowicie niezdolny do pracy od [...] lipca 2012 r. Orzeczenie lekarza orzecznika jest natomiast wiążące dla organu rentowego, jak również dla Prezesa ZUS, co oznacza, że ta przesłanka nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala zatem na stwierdzenie, że ojciec dzieci nie spełnił warunków do świadczenia przyznawanego na zasadach ogólnych na skutek szczególnych okoliczności, co wyklucza możliwość przyznania świadczenia na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Trudne warunki materialne i brak środków utrzymania nie stanowią natomiast wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdyż nie jest to świadczenie socjalne, przyznawane wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A.A. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie :

1. norm prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 9, 10 oraz 107 § 1 i 3 K.p.a.,

2. norm prawa materialnego, tj. art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania:

a) zaniechanie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes skarżącej działającej jako ustawowy przedstawiciel małoletnich bliźniąt W. i K.G.,

b) odstąpienie od prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów Państwa,

c) niedochowanie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych będących przedmiotem postępowania, w tym nieudzielenie stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek,

d) niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, szczególnie poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów,

e) niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ rentowy kierował się przy załatwieniu sprawy,

f) pobieżne i mało wnikliwe rozważenie stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej uprawnionej strony postępowania, w tym co do skutków związanych z koniecznością opieki nad dwójką maleńkich chorych dzieci i godzenia opieki z pracą zawodową stanowiącą jedyne źródło utrzymania siebie i dzieci.

W związku z powyższymi zarzutami wniosła o uchylenie zaskarżanej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2014 r. i poprzedzającej ja decyzji tego samego organu z dnia [...] lipca 2014 r. oraz zobowiązanie Prezesa ZUS do przyznania renty na rzecz małoletnich W. i K.G. w drodze wyjątku, po uprzednim uznaniu, że zachodzą w sprawie wyjątkowe okoliczności.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że w związku ze śmiercią po długotrwałej i ciężkiej chorobie ojca małoletnich, która to choroba uniemożliwiała zmarłemu świadczenie pracy zawodowej, rodzina zmarłego - dwaj nieletni synowie oraz matka dzieci - z dnia na dzień znaleźli się w wyjątkowo trudnej sytuacji bytowej. Prezes ZUS przedkładając interes społeczny tj., Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nad interesem małoletnich odmówił jednak przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku na rzecz małoletnich, co jest niezgodne orzecznictwem sądowym, które wskazuje na konieczność wyważania w każdym przypadku interesu jednostki i interesu publicznego

W ocenie skarżącej w niniejszej sprawie małoletni w sposób niebudzący wątpliwości, spełniają kumulatywnie wszystkie warunki zapisane w art. 83 ustawy do przyznania im renty rodzinnej w drodze wyjątku. Każde inne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie tylko godziłoby natomiast w opiekuńcze funkcje Państwa wobec swoich słabszych obywateli ale też w sposób rażący naruszało obowiązujące prawo.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że sama trudna sytuacja materialna, choć była brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy, nie jest też odszkodowaniem za sam w sobie zgon rodzica. Zatem sam fakt, że małoletnie dzieci pozostały po zgonie ojca bez prawa do świadczeń w trybie zwykłym nie uprawnia Prezesa ZUS do automatycznego przyznania świadczenia w trybie wyjątkowym, kierując się jedynie dobrem dzieci.

W aktach sprawy brak jest natomiast dowodów na niemożność wypracowania przez ojca dzieci odpowiedniego okresu ubezpieczenia. Nie sposób też uznać, ze zmarły będąc w stanie, niezależnie od swego stanu zdrowia, podjąć i prowadzić działalność gospodarczą, jednocześnie był zbyt chory jedynie na to, by z tego tytułu opłacać składki ubezpieczeniowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

Przepis art. 83 ust. 1 ww. ustawy wprowadza do systemu powszechnych świadczeń emerytalnych regulację dopuszczającą odstąpienie od obowiązującej reguły spełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty. Jako wyjątek od reguły regulacja ta ma charakter regulacji szczególnej. Taki charakter regulacji szczególnej, stanowiącej wyjątek od reguły wymaga zastosowania tylko do "szczególnych okoliczności", które spowodowały, że nie doszło do wypracowania prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach. Podkreślić należy, że ustawa o emeryturach i rentach nie precyzuje, jak należy rozumieć szczególne okoliczności, zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku. Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń winno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy.

Wyjaśnienia również wymaga, że wnioskowana na rzecz małoletnich K. i W.G. renta rodzinna w drodze wyjątku jest świadczeniem pochodnym od świadczenia jakie przysługiwałoby ich zmarłemu ojcu. Organ był zatem obowiązany, w pierwszej kolejności zbadać spełnienie ww. przesłanek przez zmarłego ojca małoletnich, a następnie przez samych małoletnich.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w przypadku ojca małoletnich nie można stwierdzić, iż na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do świadczenia w trybie zwykłym.

Kwestią decydującą o braku uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym były przerwy, jakie wystąpiły w ubezpieczeniu zmarłego w okresach: od 01.09.2000 r. do 31.12.2001 r., od 09.02.2002 r. do 15.02.2004 r., od 01.07.2004 r. do 27.11.2006 r. i od 01.11.2008 r. do 07.12.2009 r. Ponadto w okresie od 01.02.2011 r. do 06.06.2011 r. ojciec dzieci powadził działalność gospodarczą, jednak nie opłacał z tego tytułu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Z akt sprawy nie wynika aby w powyższych okresach przerw w ubezpieczeniu ojciec małoletnich nie mogła kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia lub na skutek innych przeszkód, które mogłyby zostać uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Brak jednocześnie jakichkolwiek dowodów na to, że A.G. w okresach przerw w ubezpieczeniu podejmował jakiekolwiek próby znalezienia zatrudnienia.

Z informacji przekazanych przez przedstawicielkę ustawową małoletnich na rozprawie przed Sądem w dniu 23 kwietnia 2015 r. wynika, że ojciec małoletnich w 2012 r. zachorował na [...] i po roku choroby zmarł.

Lekarz orzecznik ZUS w oparciu o zgromadzoną dokumentację lekarską w orzeczeniu z dnia [...] marca 2014 r. stwierdził u zmarłego A.G. całkowitą niezdolność do pracy od [...] lipca 2012 r.

Należy w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 3 ww. ustawy orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Zatem same zapewnienia matki małoletnich, że stan zdrowia nie pozwolił zmarłemu na wypracowanie wymaganego stażu ubezpieczeniowego jeszcze przed datą stwierdzonej przez lekarza orzecznika ZUS całkowitej niezdolności do pracy są dla organu rentowego niewystarczające.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy ustalenia dokonane przez lekarza orzecznika ZUS w orzeczeniu z dnia [...] marca 2014 r. były bowiem wiążące dla Prezesa ZUS.

Organ nie miał też podstaw do tego by zaliczyć do stażu ubezpieczeniowego okresy, w których zmarły ojciec małoletnich prowadził wprawdzie działalność gospodarczą podlegająca ubezpieczeniu społecznemu, ale nie opłacał składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

Osoba, która nie uiszcza należnych składek ubezpieczeniowych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej musi bowiem liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w sferze ubezpieczeń społecznych.

Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że zmarły w wieku 46 lat ojciec małoletnich posiada udowodnione 16 lat 11 miesięcy i 5 dni okresów składkowych i nieskładkowych.

Ponadto w 10-leciu przypadającym przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – udokumentowano jedynie 3 lata, 1 miesiąc i 2 dni tych okresów.

Z ustalonego przez organ stanu faktycznego nie wynikają jednocześnie żadne przeszkody, które uniemożliwiłyby zmarłemu podjęcie pracy we wskazanych wyżej okresach przerw w ubezpieczeniu, a które mogłyby zostać uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Słusznie zatem Prezes ZUS wywiódł, że w przypadku ojca małoletnich nie można mówić, iż niespełnienie przez niego przesłanek do nabycia świadczenia w trybie zwykłym nastąpiło wskutek szczególnych okoliczności.

Małoletni oraz ich matka znajdują się niewątpliwie w trudnej sytuacji materialnej. Trudna sytuacja materialna nie wystarcza jednak do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, jakim jest świadczenie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie jest to bowiem świadczenie socjalne, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą natomiast uzasadniać ubieganie się przez matkę małoletnich o świadczenie z tytułu pomocy społecznej oraz inne formy pomocy materialnej przewidzianej dla osób znajdujących się w niedostatku.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] lipca 2014 r. odpowiadają prawu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.