Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1347/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 6  lit. a,  art. 17 ust. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 7,  art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 146 poz 1546
law: Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Protokolant Agata Rogosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi P. K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę


UZASADNIENIE

(ilekroć w niniejszym uzasadnieniu przepis prawa powołany zostanie bez wskazania aktu prawnego, z którego pochodzi, będzie to przepis ustawy z dnia 28 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych; Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 178 z późn. zm. – dalej: "u.p.d.o.f.", w brzmieniu obwiązującym w dacie wydania zaskarżonej interpretacji. Dla określenia tej ustawy będzie również używany skrót "u.p.d.o.f.")

Skarżący – P.K., [...] lipca 2008 r. złożył wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych.

Przedstawił następujące zdarzenie przyszłe: Skarżący posiadający akcje i udziały w kapitałach zakładowych spółek akcyjnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, rozważa ich wniesienie tytułem wkładu niepieniężnego do funduszu inwestycyjnego zamkniętego z siedzibą w kraju. W zamian za wniesione udziały i akcje obejmie certyfikaty inwestycyjne funduszu.

Skarżący zadał pytanie, czy w momencie wniesienia akcji i udziałów do funduszu inwestycyjnego zamkniętego w zamian za certyfikaty inwestycyjne po jego stronie powstanie obowiązek podatkowy w podatku dochodowym?

W ocenie Skarżącego w opisanej sytuacji obowiązek podatkowy nie powstanie, ponieważ przychód z transakcji wystąpi dopiero w momencie dokonania obrotu certyfikatami inwestycyjnymi, tj. odpłatnego ich zbycia lub umorzenia. Podstawę opodatkowania stanowić będzie różnica między przychodem ze sprzedaży certyfikatów, a wydatkami faktycznie poniesionymi na nabycie akcji wniesionych do funduszu.

W powyższym stanie faktycznym nie będzie miał zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 9. Certyfikaty inwestycyjne, obejmowane w zamian za wkład niepieniężny, nie są bowiem ani udziałami ani akcjami, o jakich mowa w tym przepisie.

Natomiast zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 6 nie będzie możliwe, ponieważ wniesienie udziałów i akcji nie może być uznane za odpłatne zbycie udziałów i papierów wartościowych. Przepis ten obowiązuje od 1993 r. podczas, gdy art. 17 ust. 1 pkt 9 zaczął obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2001 r. Skoro ustawodawca wprowadził odrębny przepis uznający za przychód wartość nominalną udziałów i akcji objętych w zamian za wkład niepieniężny, to wartość udziałów i akcji objętych w zamian za wkład niepieniężny nie stanowiła wcześniej i nadal nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6. W rezultacie objęcie certyfikatów inwestycyjnych w funduszu zamkniętym w zamian za udziały i akcje pozostaje poza zakresem art. 17.

Skarżący podniósł, że w myśl art. 17 ust. 1 pkt 9 wniesienie wpłaty w postaci akcji (udziałów) w zamian za certyfikaty inwestycyjne, nie będzie stanowiło przychodu z kapitałów pieniężnych, ponieważ podatnik nie rozpozna przychodu w dacie wniesienia akcji do funduszu. Wniesienie udziałów (akcji) do funduszu inwestycyjnego nie może być utożsamiane z otrzymaniem w zamian za aport akcji w spółce kapitałowej o określonej wartości nominalnej. Aport jest instytucją prawa handlowego, szczegółowo uregulowaną w Kodeksie spółek handlowych ("k.s.h."). Tryb dokonywania wpłat do funduszu inwestycyjnego podlega wyłącznie przepisom ustawy o funduszach inwestycyjnych. Ponadto, fundusz inwestycyjny nie jest spółką kapitałową, a zatem wniesienie akcji w tym trybie nie skutkuje otrzymaniem udziałów w spółce kapitałowej.

Skarżący powołał się na art. 23 ust. 1 pkt 38 (wydatki na objęcie lub nabycie udziałów i akcji jako koszt uzyskania przychodu z ich odpłatnego zbycia), z którego wywiódł, że wydatki na nabycie certyfikatów inwestycyjnych zaliczane są do kosztów dopiero w momencie ustalenia dochodu z odpłatnego zbycia lub umorzenia tych certyfikatów, a w konsekwencji, iż dopiero zbycie lub umorzenie certyfikatów funduszu rodzi obowiązek zapłaty podatku. Na potwierdzenie swego stanowiska wskazał interpretacje skierowane do innych podmiotów.

W interpretacji indywidualnej z [...] października 2008 r. Minister Finansów, z upoważnienia którego działał Dyrektor Izby Skarbowej w W., stanowisko Skarżącego uznał za nieprawidłowe.

Przytoczył treść przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. Nr 146, poz. 1546 z późn. zm.) dalej: "u.f.i.", tj. art. 3 ust. 1 (definicja funduszu inwestycyjnego), art. 7 ust. 1 (forma pieniężna wpłat), ust. 2 (możliwość wniesienia papierów wartościowych i udziałów w spółkach z o.o.). Powołał się również na art. 7 ust. 4 u.f.i. w świetle którego wniesienie papierów wartościowych lub udziałów w spółkach kapitałowych do funduszu inwestycyjnego jest równoznaczne z wpłatą do funduszu. Tym samym własność wnoszonych udziałów i akcji przenoszona jest na fundusz inwestycyjny.

Minister Finansów przytoczył również definicję papierów wartościowych zamieszczoną w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. Nr 183, poz. 1538 z późn. zm.).

Organ powołał się na art. 9 ust. 1 (przedmiot opodatkowania). Jego zdaniem żaden z przepisów u.p.d.o.f. nie zwalnia z opodatkowania przychodów uzyskanych z tytułu wniesienia udziałów (akcji) w spółce kapitałowej do funduszu inwestycyjnego. Natomiast zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 kapitały pieniężne i prawa majątkowe są źródłem przychodów, przy czym stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, przychody z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną oraz papierów wartościowych.

Zdaniem Organu, ponieważ wniesienie posiadanych przez Skarżącego udziałów i akcji do funduszu inwestycyjnego spowoduje zmianę ich właściciela, którym stanie się fundusz inwestycyjny, nastąpi odpłatne zbycie tychże udziałów i akcji. Przychód z odpłatnego zbycia powstaje w momencie przeniesienia tytułu własności udziałów i akcji na ich nabywcę niezależnie od daty faktycznej zapłaty.

Wartość certyfikatów inwestycyjnych otrzymanych w zamian za przeniesienie własności udziałów i akcji, odpowiadająca ich wartości, dla celów podatkowych stanowić będzie przychód, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a), opodatkowany zgodnie z art. 30b ust. 2.

Odnosząc się natomiast do wskazanych przez Skarżącego indywidualnych interpretacji Minister Finansów podkreślił, że dotyczą one konkretnych spraw podatników, nie stanowią materialnego prawa podatkowego i nie mają mocy powszechnie obowiązującej.

W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa Skarżący wniósł o zmianę interpretacji przez uznanie jego stanowiska za prawidłowe. Zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9 przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz art. 217 Konstytucji RP przez przyjęcie, iż w stanie faktycznym sprawy powstaje obowiązek uiszczenia podatku pomimo braku wyraźnej podstawy prawnej.

W ocenie Skarżącego stanowisko Ministra Finansów było błędne, ponieważ opisany we wniosku stan faktyczny nie odpowiadał hipotezie art. 17 ust. 1 pkt 6. Stosując ten przepis Organ nie uwzględnił konsekwencji wynikających z art. 17 ust. 1 pkt 9, który to przepis reguluje skutki podatkowe wniesienia udziałów (akcji) do spółki kapitałowej. Jest to jednak sytuacja odmienna, jako że w przypadku wkładu do kapitału zakładowego spółki w zamian za zbywane udziały (akcje) podatnik obejmuje nowe udziały (akcje) w spółce, nie zaś certyfikaty inwestycyjne. Skoro fundusz inwestycyjny nie jest spółką wydającą udziały (akcje), art. 17 ust. 1 pkt 9 nie mógł mieć zastosowania. Skarżący powtórzył argumentację i wnioski oparte na wprowadzeniu tego przepisu do u.p.d.o.f. dopiero od 1 stycznia 2001 r.

Skarżący podniósł, że objęcie certyfikatów inwestycyjnych nie generuje rzeczywistego i definitywnego przyrostu aktywów. Ewentualny przyrost majątkowy powstanie dopiero z chwilą zbycia lub umorzenia certyfikatów. Co do zasady, o zaliczeniu danego przysporzenia majątkowego do przychodów decyduje jego definitywny (ostateczny) charakter. Skarżący powołał się przy tym na interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w O. Zdaniem Skarżącego do momentu zbycia lub umorzenia obejmowanych certyfikatów nie występują "otrzymane wartości", w rezultacie których mógłby powstać przychód podlegający opodatkowaniu.

Wskazując wartość pieniężną certyfikatów jako wartość przychodu, Minister Finansów pominął, iż jest to wartość będąca jedynie wynikiem wyceny wnoszonych udziałów (akcji), a nie realnie uzyskany przychód (nadwyżka), którą Skarżący mógłby dysponować i uznać za przychód w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6.

W ocenie Skarżącego należało mieć również na uwadze, że wniesienie udziałów (akcji) do funduszu inwestycyjnego nie stanowi ani ich sprzedaży, ani też zamiany. Wydanie przez fundusz certyfikatów inwestycyjnych nie jest czynnością, na podstawie której dokonuje on rozporządzenia składnikami swojego majątku, jako że przed wniesieniem udziałów (akcji) do funduszu, certyfikaty inwestycyjne jeszcze nie istnieją i nie stanowią składnika majątku funduszu. Organ pominął doktrynalne rozumienie "odpłatnego zbycia" (czynności prawnej dwustronnie zobowiązującej, charakteryzującej się tym, że na jej podstawie obie strony mają uzyskać korzyść majątkową), jak i szczególne znaczenia tego terminu w u.p.d.o.f. (zbycie za świadczenie pieniężne, różne od objęcia udziałów i akcji w spółkach albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część – np. art. 9 ust. 6 i art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9). Skarżący uważał, iż nie można zatem porównywać skutków wniesienia udziałów (akcji) do funduszu i objęcia certyfikatów inwestycyjnych ze sprzedażą lub zamianą (odpłatnym zbyciem) udziałów (akcji).

Zdaniem Skarżącego skoro objęcie certyfikatów funduszu inwestycyjnego w zamian za wkład niepieniężny nie jest wyraźnie wskazane w ustawie jako podlegające opodatkowaniu, wymiar podatku od wartości takich certyfikatów jest sprzeczny z art. 217 Konstytucji RP stanowiącym, iż obowiązek podatkowy musi jasno wynikać z ustawy precyzyjnie określającej przedmiot i podmiot opodatkowania. Stwierdzenie Organu, że żaden z przepisów ustawy nie zwalnia z opodatkowania przedmiotowych przychodów jest wyraźnym nadużyciem, godzącym w podstawową zasadę pewności opodatkowania. Skarżący wskazał, iż przyjęcie mimo braku podstawy prawnej, że wniesienie wkładów niepieniężnych do funduszy inwestycyjnych podlega opodatkowaniu, jest analogią niedopuszczalną w prawie podatkowym. Powołał się przy tym na orzecznictwo.

Skarżący zgodził się z Organem, że interpretacje są wiążące w konkretnych sprawach. Jednakże uważał, iż nie sposób ich pominąć w analogicznych stanach faktycznych, a to z uwagi na obowiązek działania organów podatkowych w sposób budzący zaufanie do organów państwa. Minister Finansów obowiązany był zatem merytoryczne odnieść się do jego interpretacji korzystnych dla Skarżącego, uwzględniając przy tym zasadę jednolitej wykładni przepisów prawa podatkowego oraz zasadę sprawiedliwości społecznej. Skarżący przytoczył stanowisko rzecznika Praw Obywatelskich i sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.

Podniósł, że o ile art. 120 Ordynacji podatkowej nakłada obowiązki wyłącznie na organ podatkowy, to i podatnik zobowiązany jest działać zgodnie z prawem, w tym ponosić ciężary i świadczenia publiczne określone ustawą. Obowiązki podatnika wynikają z art. 83 i 84 Konstytucji RP i ustaw podatkowych.

Rozważając powstanie przychodu w rozumieniu u.p.d.o.f. należy mieć na względzie szerokie jego granice z wyłączeniem przypadków konkretnie w ustawie wskazanych. Z istoty podatku dochodowego wynika, iż jest on ciężarem publicznoprawnym od przyrostu majątkowego (dochodu), a zatem przychodem jest wartość, która wchodząc do majątku podatnika może powiększyć jego aktywa.

Udziały (akcje) w spółce mogą być przedmiotem obrotu, a do najbardziej typowych zdarzeń, wynikiem których jest odpłatne zbycie udziałów lub akcji należy ich sprzedaż. Przepis art. 7 ust. 4 u.f.i. nakazujący na równi z wpłatą traktować wniesienie do funduszu papierów wartościowych, ustanawia pewne udogodnienie, które nie może być postrzegane jako sposób na uniknięcie opodatkowania. Nie ma bowiem różnicy między sytuacją, gdy sprzedaż akcji następuje w związku z koniecznością uzyskania środków finansowych na dokonanie wpłaty do funduszu w formie pieniężnej, a sytuacją gdy zapłata za certyfikaty inwestycyjne następuje poprzez wniesienie do funduszu papierów wartościowych. Wnosząc do funduszu papiery wartościowe, zbywca otrzymuje jako zapłatę certyfikaty inwestycyjne.

Za bezzasadny Organ uznał zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 9, ponieważ w powstał bowiem przychód, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a). Powtórzył również argumentację przedstawioną w zaskarżonej interpretacji oraz wskazał orzeczenia sądowe potwierdzające prawidłowość jego stanowiska. Podkreślił, że katalog źródeł prawa z art. 87 Konstytucji RP wyklucza orzecznictwo sądów i innych organów podatkowych jako źródło prawa powszechnie obowiązującego.

W skardze złożonej na interpretację indywidualną Skarżący wniósł o jej uchylenie. Podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego takie same jak w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Uzasadniając je powtórzył argumentację przedstawioną w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.

Skarżący zwrócił również uwagę na analogiczne zapisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, do której od 1 stycznia 2001 r. ustawodawca wprowadził art. 12 ust. 1 pkt 7, odpowiadający treści art. 17 ust. 1 pkt 9. W uzasadnieniu tej zmiany stwierdzono, że propozycja dodania pkt 7 miała na celu rozszerzenie pojęcia przychodu, zgodnie z którym za przychód będzie uważana również nominalna wartość udziałów albo akcji w spółce (spółdzielni) objętych w zamian za wniesione do spółki lub spółdzielni wkłady niepieniężne w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część. Skarżący wywiódł, że intencją ustawodawcy było objęcie opodatkowaniem wnoszenia wkładów niepieniężnych, które dotychczas opodatkowaniu nie podlegało. Jego zdaniem uzasadnienie powyższe znajduje zastosowanie również do przepisów u.p.d.o.f.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji oraz powtórzył argumentację przedstawioną w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

W piśmie z 21 kwietnia 2009 r. Skarżący podtrzymał skargę. Podniósł, iż także w odpowiedzi na skargę Minister Finansów nie ustosunkował się do ratio legis wprowadzenia art. 17 ust. 1 pkt 9. Za niedopuszczalną analogię uznał powołanie się przez Organ na brak różnicy między wniesieniem udziałów (akcji) jako wkład do funduszu, a sprzedażą udziałów (akcji). Podniósł, że zaskarżona interpretacja wydana została po upływie terminu, o którym mowa w art. 14d Ordynacji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 67/09 uchylił zaskarżoną interpretację uznając, iż wydana została z przekroczeniem terminu określonego w art. 14d Ordynacji podatkowej.

Wyrokiem z 14 maja 2010 r. sygn. akt II FSK 423/10 Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną Ministra Finansów i uchylił powyższy wyrok w całości, a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Uznał zaskarżoną interpretację za wydaną w terminie. Powołał się na uchwałę tego Sądu z 14 grudnia 2009 r. sygn. akt II FPS 7/09 (Lex 530904).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kontroli Sądu poddana została interpretacja indywidualna z zakresu podatku dochodowego od osób fizycznych, dotycząca opodatkowania przychodu powstałego z tytułu wniesienia do zamkniętego funduszu inwestycyjnego posiadanych przez Skarżącego udziałów i akcji w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i spółkach akcyjnych, w zamian za które Skarżący miałby otrzymać certyfikaty inwestycyjne.

Skarżący uważał, że w momencie wniesienia akcji i udziałów do funduszu inwestycyjnego przychód nie powstanie.

W ocenie Ministra Finansów w momencie wniesienia akcji i udziałów do funduszu inwestycyjnego powstanie przychód opodatkowany na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6.

Przepis powyższy stanowi, że za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, przychody z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz papierów wartościowych.

Zdaniem Sądu Minister Finansów dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu uznając, iż na jego podstawie opodatkowaniu podlega również wniesienie akcji i udziałów do funduszu inwestycyjnego.

Sporne w rozpatrywanej sprawie zagadnienie opodatkowania wniesienia akcji i udziałów do funduszu inwestycyjnego było już przedmiotem oceny sądów administracyjnych (np. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 sierpnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1207/10; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13 października 2009 r. sygn. akt I SA/Po 725/09; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 17 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Bk 517/08; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1844/08 (dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), który – tak jak wyroki wskazane wyżej – potwierdził prawidłowość stanowiska organów podatkowych w tym względzie

W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym, który powołał się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, stwierdzić należy, że pojęcie "zbycie" użyte w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) oznacza każdą formę przeniesienia własności udziałów lub akcji.

Rację miał zatem Minister Finansów twierdząc, że zbycie udziałów lub akcji występuje w każdym przypadku zmiany ich właściciela. Z kolei zmiana właściciela może być wynikiem szeregu różnych zdarzeń prawnych, w tym również umów sprzedaży lub zamiany. Nie chodzi zatem o utożsamienie wniesienia udziałów (akcji) do funduszu inwestycyjnego ze sprzedażą lub zamianą, a o zrównanie tych sytuacji z punktu widzenia skutków podatkowych, jako że mieszczą się one w kategorii "odpłatnego zbycia", o jakim mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a). Z tego względu tak samo jak sprzedaż (zamianę) należy traktować przeniesienie własności akcji (udziałów) w zamian za certyfikaty inwestycyjne.

W świetle z art. 28 ust. 2 u.f.i. przeniesienie praw z akcji (udziałów) następuje na podstawie umowy, na mocy której w zamian za akcje (udziały) akcjonariusz (wspólnik) uzyskuje od funduszu świadczenie w postaci certyfikatów inwestycyjnych. Wskazana w tym przepisie umowa prowadzi – przy uwzględnieniu właściwych przepisów dotyczących zbywania akcji bądź udziałów – do przeniesienia praw z nich wynikających. Zdaniem Sądu ma ona charakter odpłatny, ponieważ każda z jej stron zobowiązuje się świadczyć na rzecz drugiej strony.

Skarżący jako udziałowiec (akcjonariusz) wnosząc udziały (akcje) do funduszu inwestycyjnego w rezultacie stanie się uczestnikiem funduszu, uzyskując jego certyfikaty inwestycyjne. Natomiast fundusz stanie się udziałowcem (akcjonariuszem) spółki, której udziały (akcje) nabędzie od Skarżącego.

Nie ulega zatem wątpliwości, że dojdzie do zmiany właściciela akcji (udziałów). Właścicielem ich stanie się fundusz.

Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości także i to, że wniesienie udziałów (akcji) do funduszu, skutkujące przeniesieniem ich własności na fundusz, wiąże się z uzyskaniem przez Skarżącego stosownego ekwiwalentu. Skarżący uzyskuje bowiem od funduszu certyfikaty inwestycyjne o określonej wartości. Wartość otrzymanych certyfikatów odpowiada wartości wnoszonych akcji (udziałów) wycenianych według metody przyjętej przez fundusz dla wyceny aktywów netto (art. 28 ust. 2 u.f.i.).

Skład orzekający w rozpatrywanej sprawie podzielił przy tym pogląd wyrażony w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2010 r., że wartość certyfikatów inwestycyjnych stanowi cenę, po której akcje (udziały) są zbywane. Cena to nie tylko wskazanie ceny akcji, ale również określenie tej ceny poprzez wskazanie wartości ekwiwalentu uzyskanego przez zbywcę za te akcje.

Pojęcie ceny musi bowiem uwzględniać okoliczność, że pojęcie "zbycia" w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) obejmuje nie tylko sprzedaż akcji (udziałów), ale też inne formy odpłatnego przeniesienia własności.

Wnosząc akcje i udziały do funduszu inwestycyjnego Skarżący uzyska określone przysporzenie majątkowe, które w ocenie Sądu będzie miało charakter definitywny, tak samo jak przeniesienie własności akcji (udziałów). Skoro zaś, zgodnie z art. 28 ust. 2 u.f.i. w przypadku, gdy wpłaty do funduszu inwestycyjnego dokonywane są w formie akcji (udziałów), wartość pieniężna będąca wynikiem wyceny wnoszonych udziałów czy akcji stanowi wartość przysługującego Skarżącemu świadczenia w postaci certyfikatów inwestycyjnych, które to powiększą jego aktywa.

Zdaniem Sądu Minister Finansów prawidłowo uznał, iż wartość pieniężna certyfikatów inwestycyjnych nabytych przez Skarżącego w zamian za akcje (udziały) będzie jego przychodem na dzień objęcia certyfikatów.

Sąd nie podzielił poglądu Skarżącego, że objęcie certyfikatów inwestycyjnych nie generuje rzeczywistego i definitywnego przysporzenia majątkowego, które ewentualnie powstanie dopiero z chwilą zbycia lub umorzenia certyfikatów.

W przyszłości, w momencie zbycia lub umorzenia certyfikatów inwestycyjnych zapewne wystąpi przychód z tego tytułu, jednakże na etapie wcześniejszym powstaje przychód z tytułu zbycia udziałów i akcji. Zbycie udziałów (akcji) i zbycie certyfikatów inwestycyjnych są niezależnymi czynnościami, których przedmiot jest różny. Podlegają one zatem odrębnemu opodatkowaniu, aczkolwiek w każdym przypadku przychód zostanie rozpoznany w momencie zbycia (akcji, udziałów i certyfikatów inwestycyjnych).

Zważyć również należało, że zgodnie z art. 26 ust. 2 u.f.i. osoba zapisująca się na certyfikaty inwestycyjne otrzymuje pisemne potwierdzenie wpłaty w formie akcji (udziałów). Zapis na jednostki uczestnictwa albo na certyfikaty inwestycyjne jest nieodwołalny i bezwarunkowy oraz nie może być złożony z zastrzeżeniem terminu (art. 26 ust. 3 u.f.i.). Z tą też chwilą osoba zapisująca się traci wszelkie uprawnienia wynikające z wniesionych akcji (udziałów).

Podkreślić należy raz jeszcze, że Skarżący dokonując wpłaty do funduszu poprzez wniesienie akcji (udziałów) dokona zbycia tychże akcji (udziałów) i ta właśnie okoliczność spowoduje powstanie obowiązku podatkowego w opisanym przez niego zdarzeniu przyszłym. Jest to sytuacja całkowicie odrębna od sytuacji przewidzianej w art. 17 ust. 1 pkt 9, kiedy to opodatkowaniu podlega objęcie akcji (udziałów) w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część i gdzie przychód powstaje w momencie objęcia akcji (udziałów).

Nie jest zasadna argumentacja Skarżącego oparta na wprowadzeniu do u.p.d.o.f. art. 17 ust. 1 pkt 9, z której to okoliczności Skarżący wywodził, że wniesienie akcji (udziałów) do funduszu nie stanowiło przychodu ani w rozumieniu tego przepisu, ani też w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6.

Jak już Sąd wskazał, w art. 17 ust. 1 pkt. 9 unormowane zostały przychody inne niż z tytułu odpłatnego zbycia akcji (udziałów). Nie sposób zatem z jego wprowadzenia do u.p.d.o.f. wywodzić braku opodatkowania zbycia udziałów i akcji poprzez wniesienie ich do funduszu inwestycyjnego, opodatkowanego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6. Przepis ten od początku obowiązywania u.p.d.o.f. przewidywał opodatkowanie przychodów z odpłatnego przeniesienia tytułu własności udziałów w spółkach, akcji oraz innych papierów wartościowych.

Do zdarzenia przyszłego opisanego we wniosku o wydanie interpretacji przepis art. 17 ust. 1 pkt. 9 nie miał zastosowania, a zatem w rozpatrywanej sprawie zarzut jego naruszenia nie mógł być uznany za zasadny.

W związku z powyższym nie była również zasadna argumentacja Skarżącego wywiedziona z uzasadnienia projektu zmian ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w którym stwierdzono, że propozycja dodania pkt 7 w art. 12 ust. 1 tej ustawy ma na celu rozszerzenie pojęcia przychodu, zgodnie z którym za przychód będzie uważana również nominalna wartość udziałów albo akcji w spółce (spółdzielni) objętych w zamian za wniesione wkłady niepieniężne w postaci innej niż pieniądze.

Pomimo zbieżnego brzmienia przepisów, zmiany dotyczyły innych ustaw, zawierających również unormowania odrębne.

Wprowadzenie powyższego przepisu do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych łączyło się przy tym z wykreśleniem art. 16 ust. 1 pkt 8a tej ustawy, na podstawie którego można było twierdzić, że skoro wydatki na nabycie (wytworzenie, ulepszenie) składników majątku będących przedmiotem wkładu niepieniężnego do spółki (spółdzielni) są kosztem podatkowym w przypadku zbycia udziałów (akcji) aportowych, to ustawodawca przesunął tym samym moment ustalenia dochodu (a w tym przychodu) z tytułu zbycia tych składników majątku (przedmiotu aportu), a mianowicie z dnia ich zbycia (w ramach "zamiany" na udziały lub akcje) na dzień zbycia samych udziałów bądź akcji. Dlatego też w orzecznictwie przyjmuje się, że wprowadzenie pkt 7 do art. 12 ust. 1 było nie było wyrazem koncepcji ustawodawcy zamkniętego katalogu źródeł przychodu, a zmianą jego podejścia do "opodatkowania aportów" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 10 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wr 995/07).

Wskazać przy tym należy, iż również na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że wniesienie udziałów (akcji) do funduszu inwestycyjnego powoduje powstanie przychodu z tytułu zbycia tychże akcji i udziałów (wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2009 r. sygn. akt II FSK 939/08 i z 25 listopada 2009 r. sygn. akt II FSK 959/08; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 25 maja 2010 r. sygn. akt SA/Kr 360/10; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 285/09; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Rozszerzenie przychodu o wartość nominalną akcji (udziałów) w spółce mającej osobowość prawną albo wkładów w spółdzielni, dokonane w art. 17 ust. 1 pkt 9 dotyczyło wniesienia aportu. Skarżący zasadnie twierdził, iż jest to sytuacja odmienna niż opisana we wniosku o wydanie interpretacji.

Zdaniem Sądu zasadne było odwołanie się przez Ministra Finansów do art. 7 u.f.i. Opisana przez Skarżącego zamierzona transakcja możliwa byłaby z uwagi właśnie na ust. 4 tego artykułu, przewidującego wyjątek od ustanowionej w ust. 1 ogólnej zasady, że wpłaty do funduszu dokonywane są w formie pieniężnej. Przepis ust. 4 nakazuje na równi z wpłatą traktować wniesienie do funduszu akcji (udziałów). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyżej wyroku z 19 marca 2010 r., ekonomiczny sens takiej transakcji sprowadza się do tego, iż osoba obejmująca certyfikaty inwestycyjne wykorzystuje posiadane akcje (udziały) jako rodzaj środka płatniczego. Jest to pewne udogodnienie, które nie może być postrzegane jako sposób na uniknięcie opodatkowania przychodu. Zasadnie pogląd ten w ślad za orzecznictwem przytoczył Minister Finansów.

Ponadto spójność wykładni wymaga jednakowego potraktowania sytuacji, w której za przeniesienie praw z akcji (udziałów) zbywca otrzymuje pieniądze (które wpłaca następnie do funduszu) oraz sytuacji, gdy zapłatą są certyfikaty inwestycyjne. W obu tych przypadkach powstaje przychód z odpłatnego zbycia akcji (udziałów).

Sąd nie uznał za zasadny zarzutu naruszenia art. 217 Konstytucji RP. Podstawa prawna opodatkowania przychodu uzyskanego w opisanych przez Skarżącego okolicznościach faktycznych istnieje i stanowi ją przepis u.p.d.o.f. – art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a). Okoliczność, że w przepisie tym ustawodawca nie wymienił wprost wniesienia akcji (udziałów) do funduszy inwestycyjnych nie ma znaczenia. Wyliczenie wszystkich możliwych form zbycia akcji (udziałów) prowadziłoby do nadmiernej kazuistyki, a przy tym w gruncie rzeczy byłoby niewykonalne i niecelowe. Sąd zauważa przy tym, że wraz z wprowadzeniem do u.p.d.o.f. art. 17 ust. 1 pkt 9, ustawodawca zmodyfikował również treść art. 17 ust. 1 pkt 6, zastępując wyraz "przeniesienia" (udziałów i akcji) wyrazem "zbycia" (udziałów i akcji), a zatem wprowadzając pojęcie o szerszym znaczeniu.

Sąd nie stwierdził, aby w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia prawa, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Minister Finansów udzielił Skarżącemu prawidłowej interpretacji.

W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).