Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2374/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 7 art 58 § 1 art 59 § 1 art 77 § 1 art 80 art 64 § 2 art 75 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 145 ust 1 pkt 1 lit c art 153 art 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Popowska Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński ( spr.) Sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2013 r. sygn. akt VIII SA/Wa 767/12 w sprawie ze skargi M.D. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 767/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. D. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Radomiu Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz orzekł o zwrocie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego udzielonego z urzędu.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Radomiu (dalej jako PINB) nałożył na M. D. (dalej jako skarżący) grzywnę w celu przymuszenia, z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Przesyłka zawierająca ww. postanowienie została doręczona skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2010 r. w piśmie z dnia [...] maja 2010 r. (data nadania) skarżący wniósł zażalenie na wskazane wyżej postanowienie.

Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) postanowieniem Nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia zażalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 marca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 828/10 oddalił skargę M. D. na powyższe postanowienie.

W piśmie z dnia [...] maja 2010 r. skarżący złożył do organu I instancji wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie PINB z dnia [...] kwietnia 2010 r., wskazując w uzasadnieniu, że o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia dowiedział się z pisma organu datowanego na [...] maja 2010 r., które doręczono mu w dniu [...] maja 2010 r. Jako przyczynę uchybienia terminu wskazał błędy w obliczeniu terminu, a mianowicie że przy obliczaniu terminu dodał jeden dzień z uwagi na datę [...] maja 2010 r. – dzień ustawowo wolny od pracy. Do wniosku zostało dołączone nowe zażalenie z dnia [...] maja 2010 r. na postanowienie PINB z [...] kwietnia 2010 r.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] WINB odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący, wnosząc zażalenie, nie złożył jednocześnie z nim wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia co jest wbrew przesłankom przywrócenia terminu określonym w art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej K.p.a.). Na skutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 829/10 uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd zobowiązał WINB, by przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalono, czy zaistniały łącznie wszystkie przesłanki przewidziane ww. przepisem, a w szczególności, czy skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. WINB ponownie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] kwietnia 2010 r. Przesłankę powyższego stanowił prawomocny wyrok Sądu z 3 marca 2011 r., wydany w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 828/10, oddalający skargę na postanowienie organu odwoławczego nr [...] z [...] maja 2010 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W ocenie WINB niedopuszczalne byłoby prowadzenie postępowania wyjaśniającego, dotyczącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] kwietnia 2010 r., jeśli już stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia tego zażalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt 844/11 orzekł o uchyleniu postanowienia WINB Nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r.

Sąd ustalił, że pomimo wytycznych wynikających z wyroku Sądu w sprawie VIII SA/Wa 829/10 organ odwoławczy nie rozpoznał istoty sprawy, nie odniósł się w jakikolwiek sposób w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia do przesłanek z art. 58 § 1 i 2 K.p.a., przez co nie odpowiada ono w pełni wymogom art. 107 § 3 K.p.a. Powyższe zaniechania powodują, że postanowienie nie odpowiada prawu, bowiem organ nie dokonał ustalenia wszystkich przesłanek warunkujących możliwość prawidłowego rozpoznania złożonego wniosku, a nadto uchybił art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.).

WINB postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. na podstawie art. 123 w związku z art. 58 oraz art. 59 § 2 K.p.a., po ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącego z [...] maja 2010 r. orzekł o odmowie przywrócenia do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy podał, że w razie uchybienia terminu zgodnie z treścią art. 58 § 1 K.p.a., można wystąpić o jego przywrócenie. Następuje to w sytuacji uprawdopodobnienia przez zainteresowanego, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Wniosek w tym zakresie należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 K.p.a.). O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 K.p.a.). W niniejszej sprawie organem właściwym był WINB.

WINB stwierdził, iż przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia złożony został w ustawowym terminie wyznaczonym do dokonania tej czynności. Skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia zażalenia. Zdaniem organu wskazana we wniosku przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia była jak najbardziej zależna od zobowiązanego. Błędne wyliczenie daty do wniesienia środka zaskarżenia jest błędem po stronie osoby wnoszącej zażalenie. Bez znaczenia pozostaje powoływanie się na nieznajomość przepisów procedury administracyjnej. Dochowanie należytej staranności w składaniu środka zaskarżenia (zażalenia) leży w interesie strony postępowania.

Odnosząc się natomiast do powodów uchybienia terminowi przywołanych przez skarżącego w piśmie z [...] maja 2011 r. stanowiącym uzupełnienie wniosku o przywrócenie terminu WINB wywiódł, iż pozostają one bez wpływu na ocenę ww. wniosku. Pismo to zostało wniesione po roku od daty wniesienia właściwego wniosku, a ponadto powoływana przyczyna uchybienie terminowi do złożenia zażalenia jest zupełnie inna niż określona w samym wniosku. Skarżący powołał się bowiem na zły stan zdrowia w czasie kiedy przysługiwał mu termin do wniesienia zażalenia, przy czym okoliczność powyższa nie została potwierdzona żadną dokumentacją lekarską.

Skargę na postanowienie WINB złożył M. D. wnioskując o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Jego zdaniem organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania tj.: art. 58 § 1, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Wskazał, że zażalenie złożył z jednodniowym przekroczeniem terminu. Ponadto zaznaczył, że w okresie biegu terminu do złożenia zażalenia, a dokładnie w dniu [...] maja 2010 r. podczas prowadzonych prac polowych doznał ostrego bólu w kręgosłupie. Ponieważ przez 2 dni nie wychodził z domu i nie mógł się samodzielnie poruszać nie był w stanie dotrzymać terminu do złożenia zażalenia. Zdaniem skarżącego uprawdopodobnił on brak swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. Natomiast argumenty organu odwoławczego, że miał obowiązek dostarczania stosownych zaświadczeń od lekarza uznał za nieuzasadnione, bowiem stwierdził, że organy nie mają prawa żądać od strony takich informacji i wystarczy w tym zakresie samo uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu.

Wyrokiem z dnia 15 maja 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. D. albowiem uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie WINB z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] nie narusza prawa.

Sąd wskazał, że sprawa już dwukrotnie była przedmiotem oceny Sądu (wyrok z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 829/10 uchylający postanowienie WINB z 25 czerwca 2010 r. oraz wyrok z 7 marca 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 844/11, uchylający postanowienie WINB z 5 lipca 2011 r.) Sąd stwierdził, iż w aktualnie zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy prawidłowo wykonał wszelkie zalecenia Sądu wynikające z ww. orzeczeń. Uzasadnienie ww. postanowienia wskazuje, że w sprawie rozważone zostały podnoszone przez skarżącego przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w kontekście obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.

Sąd I instancji wskazał, że podstawę objętego skargą rozstrzygnięcia stanowił art. 58 K.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), przy czym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).

Zdaniem Sądu, z powołanej regulacji wyraźnie wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.

Sąd wskazał na poglądy doktryny w zakresie tego co należy rozumieć pod pojęciem braku winy w uchybieniu terminowi i jakie okoliczności wskazują na spełnienie takiego wymogu. Zaznaczył, że obowiązkiem wnoszącego prośbę o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie. Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia.

Sąd zauważył, że bezsporną w sprawie jest okoliczność, że postanowienie PINB z dnia [...] kwietnia 2010 r. doręczone zostało skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2010 r. Bezsporny jest także fakt, iż zażalenie na ww. postanowienie skarżący wniósł za pośrednictwem poczty w dniu [...] maja 2010 r. tj. z jednodniowym uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Nie budził zastrzeżeń Sądu fakt, iż o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia skarżący dowiedział się z doręczonego w dniu [...] maja 2010 r. pisma PINB o przekazaniu zażalenia organowi odwoławczemu. Ponadto wniosek o przywrócenie terminu wniesiony został z zachowaniem siedmiodniowego terminu zakreślonego do dokonania tej czynności, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a.

Wątpliwości w sprawie budziło to, czy skarżący uprawdopodobnił, że do uchybienia terminowi doszło bez jego winy. Zdaniem Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił, że w chwili upływu terminu do wniesienia zażalenia, rzeczywiście istniała niezależna od niego przeszkoda, uniemożliwiająca mu wniesienie tego środka zaskarżenia. Ze złożonego w tym zakresie wniosku z dnia [...] maja 2010 r. wynikało bowiem, iż uchybienie terminowi nastąpiło na skutek błędnego obliczenia terminu przez skarżącego, poprzez doliczenie do siedmiodniowego terminu jednego dnia, z uwagi na ustawowo wolny od pracy dzień [...] maja 2010 r. Skarżący, który nie jestem prawnikiem uważał, że taki sposób liczenia terminu jest logiczny i prawidłowy. Z kolei w piśmie z dnia [...] maja 2011 r. (po upływie roku czasu) stanowiącym uzupełnienie ww. wniosku skarżący podał, iż nie wniesienie zażalenia w terminie spowodowane było urazem kręgosłupa, jakiego doznał w dniu [...] maja 2010 r. podczas wykonywania prac związanych z prowadzeniem działalności rolniczej. Wskazał przy tym, iż na przepuklinę kręgosłupa leczy się od czterech lat.

Oceniając wskazane wyżej podstawy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia Sąd I instancji uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił w sposób przekonywujący, że niedochowanie terminu do wniesienia środka zaskarżenia nastąpiło bez jego winy. W ocenie Sądu od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy. Usprawiedliwieniem dla powyższego nie może być zarówno nieznajomość prawa, czy też błędne ustalenie terminu do wniesienia zażalenia.

Zdaniem Sądu, usprawiedliwienie uchybienia terminowi nieznajomością prawa, w świetle ustalonej linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego oraz poglądów doktryny nie może być uznane za okoliczność uwiarygodniającą brak winy w uchybieniu terminowi. Także błędne obliczenie terminu do wniesienia zażalenia nie świadczy o braku winy w uchybieniu terminu w sytuacji, gdy strona była prawidłowo pouczona o zasadach i trybie wniesienia środka zaskarżenia. Osoba należycie dbająca o swoje interesy powinna bowiem dokładnie sprawdzić terminy, których dochowanie warunkuje skuteczność dokonywanych czynności procesowych. Sąd zaznaczył, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż strona, która mimo prawidłowego pouczenia, nie stosuje się do tego pouczenia nie może skutecznie powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu, jeżeli nie zaistniały przeszkody uniemożliwiające dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 346/08). Jak wynika z akt administracyjnych, postanowienie PINB z 22 kwietnia 2010 r. (k. 25 akt organu I instancji) zawiera prawidłowe pouczenie w tym zakresie.

Analizując drugą wskazaną przez skarżącego podstawę uchybienia terminowi Sąd stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo przyjął, iż jest ona niewiarygodna. Wskazana została bowiem po ponad roku od złożenia wniosku o przywrócenie terminu i nie stanowi uzupełnienia pierwotnie powoływanej przyczyny uchybienia. Jest to bowiem zupełnie nowa okoliczność. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, że doznał urazu, który uniemożliwiał mu dokonanie czynności. Nie przedstawił na powyższą okoliczność żadnych dokumentów np. recept, zaświadczeń lekarskich np. w zakresie skierowania na rehabilitację. Wprawdzie z przepisu wynika okoliczność uprawdopodobnienia, to jednak trudno przyjąć za wiarygodną wersję skarżącego, który po ponad roku czasu od zdarzenia przypomniał sobie dokładnie i precyzyjnie o datach wykonywania czynności polowych, czy też masażach. Brak wskazania innych okoliczności tego ewentualnego zdarzenia ( np. potwierdzenie lekarskie), czyni wersję skarżącego za niewiarygodną, a tym samym powoduje brak uprawdopodobnienia tejże okoliczności.

Sąd zwrócił uwagę, że nawet przy założeniu, iż do zachorowania skarżącego doszło w dniu [...] maja 2010 r., to mógł on w ocenie Sądu – przy wniesieniu zażalenia skorzystać z pomocy żony (w piśmie z [...] maja 2011 r. skarżący nie wyjaśnił, dlaczego tego nie uczynił).

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Ponadto postępowanie administracyjne, w którym zostało wydane wolne jest od wad, które uzasadniałyby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Tym samym skargę jako niezasadną należało oddalić.

M. D., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 2 P.ps.a. skarżący kasacyjnie zarzucił ww. wyrokowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 151 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 c) P.p.s.a. w zw. z art. art. 1 § 2 P.u.s.a., art. 3 § 1 P.p.s.a., art. 134 § 1 P.p.s.a., poprzez wadliwe wykonanie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo iż decyzja organu została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7, 8, 9, 77 i 80, art. 58 § 1 i 59 § 1 oraz art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również art. 153 P.p.s.a., które w jego ocenie polegało na:

1. oparciu rozstrzygnięcia w sprawie na niekompletnym materiale dowodowym co skutkowało przyjęciem, iż nie zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia wskazane w art. 58 ust. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego;

2. braku wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego dotyczącego zaistnienia przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, zgodnie z art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego;

3. wydaniu postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, podczas gdy w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania organ winien wydać postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zgodnie z art. 58 § 1 w zw. z art. 59 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego;

4. zaniechaniu wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu w trybie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego;

5. braku dopuszczenia i przeprowadzenia z urzędu dowodów mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego;

6. niezastosowaniu się do wytycznych sądu w trybie art. 153 P.p.s.a. oraz wydaniu postanowienia o odmowie przywrócenia terminu bez rozpoznania istoty sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wskazał, że Sąd uznając zaskarżone postanowienie za prawidłowe nie wziął pod uwagę, że organ nie zbadał – wbrew obowiązkom wynikającym z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego – czy przesłanka braku winy wynikająca z choroby skarżącego istotnie nie jest wiarygodna.

Zarzut ten skarżący kasacyjnie opiera na twierdzeniu, że uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy strony w uchybieniu terminowi do dokonania czynności nie zwalnia organu z obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Na potwierdzenie tej tezy przywołano pogląd, że fakt występowania w art. 58 § 1 K.p.a. instytucji uprawdopodobnienia braku winy nie zwalnia organu od podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności i okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego kasacyjnie organ zaniechał zbadania w sposób wyczerpujący, czy wskazywana przez wnioskodawcę przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia w postaci choroby wnioskodawcy miała miejsce czy też – jak przyjął arbitralnie organ – jest ona niewiarygodna. Organ naruszył zasady postępowania z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. uznając, iż przesłanka przywrócenia terminu w postaci braku winy wnioskodawcy nie zaistniała chociaż nie podjął wszelkich wymaganych prawem czynności mających na celu zbadanie stanu faktycznego sprawy. W szczególności organ nie podjął czynności w trybie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. nie wezwał wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie okoliczności i dowodów uprawdopodabniających wniosek. W ocenie skarżącego organ w przedmiotowej sprawie zobowiązany był dopuścić jako dowód wszystko to, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie było sprzeczne z prawem (por. treść art. 75 § 1 k.p.a.). Organ mógł przesłuchać skarżącego, ewentualnie jego żonę, mógł odebrać od nich stosowne oświadczenia, mógł również wezwać skarżącego o przedłożenie dodatkowych zaświadczeń lekarskich. Czynności tych jednakże zaniechał, uznając, że niewiarygodne są twierdzenia dotyczące przyczyny uchybienia terminowi wskazane w korespondencji skarżącego.

Stwierdzono, że organ tym samym nie zastosował się do wytycznych Sądu w trybie art. 153 P.p.s.a., gdyż ponownie rozpoznając sprawę – wbrew wytycznym Sądu – nie zbadał jej istoty.

Mając powyższe na uwadze pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 tego artykułu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Słusznie wskazał Sąd I instancji, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.

W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości, że postanowienie PINB z dnia [...] kwietnia 2010 r. doręczone zostało skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2010 r. Za bezsporny uznano także fakt, iż zażalenie na ww. postanowienie skarżący wniósł za pośrednictwem poczty w dniu [...] maja 2010 r. tj. z jednodniowym uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. O uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia skarżący dowiedział się z doręczonego w dniu [...] maja 2010 r. pisma PINB o przekazaniu zażalenia organowi odwoławczemu. Ponadto uznać należało, że złożony przez skarżącego w dniu [...] maja 2011 r. wniosek o przywrócenie terminu wniesiony został z zachowaniem siedmiodniowego terminu zakreślonego do dokonania tej czynności, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a.

Zatem do rozstrzygnięcia organu pozostała kwestia uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi. We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia z dnia [...] maja 2010 r. skarżący powołał okoliczność, że powodem uchybienia terminowi do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia [...] kwietnia 2010 r., o jeden dzień, było błędne wyliczenie przez niego terminu 7 dni przewidzianego do jego złożenia, poprzez uznanie, że dzień 3 maja jako ustawowo wolny od pracy wydłuża termin złożenia zażalenia.

W tym zakresie organ odwoławczy uznał, że błędne wyliczenie daty wniesienia zażalenia jest błędem po stronie osoby wnoszącej zażalenie. Bez znaczenia pozostaje powoływanie się na nieznajomość procedury administracyjnej. Dochowanie należytej staranności w składaniu środka zaskarżenia leży w interesie strony postępowania.

Sąd I instancji uznał za prawidłowe stanowisko organu odwoławczego i podkreślił, że od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. Zatem za brak winy nie można uznać ani nieznajomości prawa przez skarżącego ani błędnego ustalenia terminu do wniesienia zażalenia.

Mając powyższe na uwadze NSA stwierdza, że zarówno organ odwoławczy jak i Sąd prawidłowo zakwalifikowały okoliczność błędnego wyliczenia terminu jako taką, która wyłączałaby brak winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia.

To, że skarżący prawidłowo pouczony o przysługujących mu środkach zaskarżenia i terminach na ich wniesienie dokonuje błędnej interpretacji takiego pouczenia nie może prowadzić do uznania, że nie ponosi winy z tego tytułu. Odmienne stanowisko prowadziłoby do zgoła paradoksalnych wniosków, że wnioskujący o przywrócenie terminu nie jest winny temu co wynikało z jego własnych działań, za które odpowiada.

Zaznaczyć należy, że odwołanie się w art. 58 § 1 K.p.a. do braku winy powoduje, iż przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Za taką okoliczność nie sposób uznać było mylnego obliczenia terminu złożenia zażalenia przez skarżącego i dokonanie czynności w tym błędnie określonym terminie. Skarżący dochowując należytej staranności mógł zasięgnąć informacji kiedy upływa termin do wniesienia zażalenia lecz tego nie uczynił.

W skardze kasacyjnej sformułowano zarzut, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego istotnego dla rozpatrzenia niniejszej sprawy czym dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zdaniem NSA, czynności przeprowadzone przez organ doprowadziły do ustalenia stanu faktycznego, który był wystarczający do załatwienia sprawy. Organ ustalił, że uchybiono terminowi do złożenia zażalenia, w przepisanym terminie został złożony wniosek o jego przywrócenie a ocena okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi nie nastręczała problemów i nie wywoływała wątpliwości organu, które należało by dodatkowo wyjaśniać. W tej sytuacji organ mógł poprzestać na ustaleniach wynikających z wniosku o przywrócenie terminu z dnia [...] maja 2010 r. oraz z pisma uzupełniającego ten wniosek z dnia [...] maja 2011 r.

Należy zaznaczyć, że z cytowanego przez pełnomocnika skarżącego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej poglądu orzecznictwa co do obowiązków organu w zakresie uznania za uprawdopodobnioną okoliczności wskazanej we wniosku o przywrócenie terminu nie wynika, że organ zobowiązany jest szukać uwiarygodnienia okoliczności wskazanych w przedmiotowym wniosku jako przesłanka braku winy. Organ ma wyjaśnić okoliczności sprawy a zainteresowana przywróceniem terminu strona powinna uwiarygodnić okoliczności, na które powołała się w tym wniosku.

W związku z tym twierdzenia skarżącego o konieczności przeprowadzenia przez organ we własnym zakresie postępowania wyjaśniającego co do okoliczności choroby kręgosłupa skarżącego w terminie do złożenia zażalenia wskazanej w piśmie z dnia [...] maja 2011 r. jest bezzasadne. Tym samym zarzut, iż Sąd I instancji nie zauważył, że organ odwoławczy powinien wezwać skarżącego do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu stosownie do art. 64 § 2 K.p.a. by skarżący przedstawił dokumenty potwierdzające jego twierdzenia o chorobie kręgosłupa należało uznać za chybiony. Jeżeli skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu był zobowiązany uprawdopodobnić okoliczność, z której wynika brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, to tym bardziej powinien przedstawić stosowną argumentację w tym zakresie. Uprawdopodobnienie zaistnienia choroby uniemożliwiającej mu dokonanie czynności w terminie a także uniemożliwiającej mu posłużenie się inną osobą dla dokonania tej czynności spoczywa na skarżącym. Chcąc wzbudzić w organie przekonanie, że powoływana przez niego sytuacja miała miejsce powinien on poza gołosłownym twierdzeniem przedstawić jakiekolwiek dokumenty czyniące wiarygodnym te twierdzenia. Skoro takich dokumentów zabrakło, to organ nie mógł wbrew zasadom logicznego myślenia i doświadczenia życiowego wnioskować, że choroba ta miała w rzeczywistości miejsce. Zasadnym było uznanie przez organ tej okoliczności za mało wiarygodną z uwagi na odstęp czasowy (rok) jaki dzielił wniosek o przywrócenie terminu z dnia [...] maja 2010 r. i jego uzupełnienie z [...] maja 2011 r. Powołanie dwóch zgoła odmiennych podstaw istnienia braku winy w uchybieniu terminu powinno budzić uzasadnione wątpliwości organu. Nie sposób uznać, że schorowany obłożnie, korzystający z pomocy członków rodziny w codziennych czynnościach skarżący formułując wniosek o przywrócenie terminu powołał się jedynie na okoliczność błędnego obliczenia terminu by za rok wskazać na rzeczywistą, jego zdaniem, podstawę uchybienia terminowi w postaci choroby kręgosłupa.

W tych okolicznościach sprawy organ nie miał wątpliwości co do rzeczywistych podstaw uchybienia terminowi przez skarżącego dlatego też nie prowadził szerszego postępowania wyjaśniającego okoliczności choroby skarżącego. Podkreślić należy, że jedynie w sytuacji, gdy strona twierdzi, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a organ prowadzący postępowanie administracyjne poweźmie wątpliwości co do okoliczności powoływanych przez stronę, powinien podjąć działania niezbędne do wyjaśnienia kwestii budzącej wątpliwość organu administracji publicznej. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Wątpliwości organu nie budził fakt, że wskazana choroba kręgosłupa jest okolicznością, której nie należało dać wiary.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji reguł kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonego postanowienia i nieuwzględnienie skargi poprzez nie wskazanie na konieczność dopuszczenia przez organ dowodów mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego w sprawie. W okolicznościach sprawy dopuszczenie innych dowodów należało uzanć za zbyteczne skoro z przedstawionych danych jasno wynikało jakie okoliczności wskazano jako podstawę wniosku o przywrócenie terminu. Organ musiał jedynie dokonać oceny tych okoliczności co niniejszym uczynił.

Sąd I instancji nie dopuścił się także naruszenia art. 153 P.p.s.a. bowiem w uzasadnieniu wyroku stwierdzono wyraźnie, ze zaskarżone postanowienie spełnia wymogi art. 58 § 1 w zw. z art. 59 § 1 K.p.a. i zalecenia, które zostały sformułowane w poprzedzających go wyrokach i zalecenia te rzeczywiście zostały spełnione.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że zaskarżone postanowienie WINB z [...] lipca 2012 r. odpowiada prawu i nie zawiera wad skutkujących jego uchyleniem.

Z uwagi na fakt, że zarzuty skarżącego kasacyjnie okazały się bezpodstawne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.