Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1589/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184, art. 204 pkt. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1563/15 w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. S.A. w W. na rzecz B. M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 listopada 2015 r., IV SA/Wa 1563/15 uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody P. z [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oraz zasądził od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz B. M. kwotę 446 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że z art. 24 ust. 1 zd. 2 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu (Dz. U. z 2014 r., poz. 1501) wynika, że art. 124 ust. 2 i 4-7 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm. – dalej "u.g.n.") stosuje się odpowiednio, z uwzględnieniem przepisów ustawy z 24 kwietnia 2009r. Wskazany art. 124 ust. 4 stanowi, że na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio art. 128 ust. 4. Z kolei z art. 128 ust. 4 u.g.n. wynika, że odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Ponadto, art. 130 ust. 2 u.g.n. stanowi, że ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Rzeczoznawca spełnia w postępowaniu administracyjnym funkcję biegłego. Powinno zatem stosować się do rzeczoznawców odpowiednio przepisy art. 84 k.p.a. i 24 k.p.a., które stanowią, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii (art. 84 § 1), i dalej – biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24 k.p.a. (art. 84 § 2 zd. 1). Natomiast art. 24 § 1 stosowany odpowiednio brzmi, że biegły podlega wyłączeniu: od udziału w postępowaniu w sprawie: 1) w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki; 2) swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia; 3) osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3; 5) w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji; 6) z powodu której wszczęto przeciw niemu dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne; 7) w której jedną ze stron jest osoba pozostająca wobec niego w stosunku nadrzędności służbowej. Nadto w § 3 w/w przepisu określono, że bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika.

W niniejszej sprawie skarżąca już w postępowaniu administracyjnym konsekwentnie podnosiła, że operat szacunkowy sporządzony przez J. B. budzi wątpliwości m. in. ze względu na powiązania łączące tego rzeczoznawcę z firmą A. S.A., która w niniejszym postępowaniu jest stroną o odmiennych interesach od skarżącej, gdyż to ten podmiot będzie zobowiązany do wypłacenia odszkodowania (pismo z 9 grudnia 2013 r., z 28 marca 2014 r.). W tym zakresie skarżąca podnosiła i przedłożyła na tę okoliczność dowód, że wskazany rzeczoznawca w roku 2008 wykonywał operat działki nr ew. [...] stanowiącej jej własność (tej samej co w niniejszym postępowaniu) na zlecenie A. S.A. Operat ten był wówczas wykonany na potrzeby ustalenia wynagrodzenia z tytułu ustanowienia służebności przesyłu, niemniej jednak związane było to z tą samą kwestią tj. przebiegiem gazociągu przez nieruchomość skarżącej działkę nr ew. [...].

Organ uznał, że nie zaistniały przesłanki do wyłączenia biegłego, o których mowa w art. 24 § 1 k.p.a. Sąd nie podzielił jednak stanowiska o braku podstaw do wyłączenia w/w biegłego od udziału w postępowaniu – post. z [...] maja 2014 r. nr [...]. Z akt sprawy bezspornie wynika, że operat szacunkowy z szacowania wartości szkód spowodowanych budową gazociągu DN 500 relacji W.-Ż. na działce nr ew. [...], a raczej operaty (w aktach znajdują się dwa operaty o odmiennej treści z tej samej daty sporządzone na dzień 29 listopada 2012 r.), sporządził rzeczoznawca majątkowy J. B. posiadający stosowne uprawnienia o nr [...]. Operaty te sporządzono na potrzeby postępowania zakończonego skarżoną decyzją. W aktach znajduje się jednak również kopia pierwszych 3 stron operatu sporządzonego przez tego samego rzeczoznawcę w roku 2008, z szacowania wartości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu i szacowania wartości szkód na działce nr ew. [...] w związku z budowanym gazociągiem DN 500. Przy czym ten operat został sporządzony na zlecenie A. S.A. Oddział w G., który w niniejszej sprawie jest stroną postępowania posiadającą przeciwstawne interesy do strony skarżącej i który będzie zobowiązany do wypłaty należnego odszkodowania. Zatem, rzeczoznawcę J. B. łączył stosunek zobowiązaniowy z jedną ze stron postępowania. Powyższe oznacza, że rzeczoznawca przygotowując operat szacunkowy na potrzeby postępowania administracyjnego dla potrzeb ustalenia odszkodowania od A. S.A. na rzecz skarżącej pozostawał z jedną ze stron w relacji usługobiorcy, co może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności, szczególnie że zarówno operat z 2008 r. jak i te z 2012 r. obejmowały swym zakresem wysokość odszkodowania, które winien zapłacić skarżącej A. S.A, który przez jej nieruchomość poprowadził gazociąg DN 500. Zaś w przypadku istnienia uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności biegłego o czym stanowi § 3 art. 24 k.p.a., tak jak w niniejszej sprawie, organy administracji powinny zwrócić się o przedstawienie opinii innego rzeczoznawcy, który spełniałby ten warunek.

Skoro wnioski operatu sporządzonego przez J. B., który powinien podlegać wyłączeniu w sprawie niniejszej, jednoznacznie wpłynęły na wynik sprawy, to nie można uznać, że sporządzona przez niego wycena stanowi dowód w sprawie. Wada taka skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, bowiem postępowanie w sprawie było przeprowadzone w sposób wadliwy z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77, art. 84 § 1 w zw. z art. 24 § 3 k.p.a.

Sąd podzielił również zarzut skarżącej dot. konieczności zasięgnięcia w tej sprawie opinii biegłego geologa. Jeżeli bowiem rzeczywiście nieruchomość skarżące położona jest na skarpie, na co wskazują znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia, i faktycznie na skutek realizacji gazociągu doszło do podcięcia podstawy skarpy (co podkreśla skarżąca), to istotnym przy ustalaniu odszkodowania za szkody spowodowane budową gazociągu jest ustalenie wszystkich powstałych szkód. Aby jednak ustalić czy szkoda w postaci podcięcia skarpy, co zdaniem skarżącej wiąże się z zagrożeniem jej osuwania, powstała niezbędne jest w tym zakresie sporządzenie stosownej ekspertyzy przez biegłego.

Sąd zauważył przy tym, że strona ma prawo zwrócić się do organu administracyjnego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego (art. 78 k.p.a.), niemniej nie jest to żądanie o charakterze wiążącym. Jednak bezprzedmiotowość czy "zbędność" powołania biegłego winna znaleźć oparcie w zebranym materiale dowodowym sprawy, a następnie znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji (wyr. NSA z 29 października 1996 r., SA/Łd 975/95). W orzecznictwie sądowym podkreśla się także, że jeżeli załatwienie sprawy wymaga wiadomości specjalnych, to zaniechanie przeprowadzenia tego dowodu powoduje, że rozstrzygnięcie zapadnie bez prawidłowego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, a więc z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. (wyr. NSA z 10 października 1999 r., IV SA 1476/97). W tej sprawie mamy do czynienia właśnie z taką sytuacją, bowiem mimo żądania strony nie został powołany biegły, który wyjaśniłby kwestię wpływu wykonanych prac na stabilność skarpy oraz ewentualną konieczność jej zabezpieczenia a co niewątpliwie wiąże się z prawidłowym ustaleniem ewentualnych szkód za które należne jest odszkodowanie stronie skarżącej. Tym samy zasadny jest zarzut naruszenia przez organ przepisów postępowania polegający na zaniechaniu przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł A. S.A. z siedzibą w W., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie materialnego, a mianowicie:

1. art. 24 ust. 1 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skropionego gazu ziemnego w Świnoujściu w zw. z art. 124 ust. 2 i 4-7 u.g.n. w zw. z art. 128 ust. 4 u.g.n. w zw. z art. 120 i 124-126 u.g.n. oraz w zw. z art. 130 ust. 2 u.g.n. poprzez niewłaściwe zastosowanie ewentualnie niewłaściwą wykładnię, a w konsekwencji błędne uznanie, iż zaistniały przesłanki do wyłączenia rzeczoznawcy majątkowego J. B.; a także naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie:

2. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 1 k.p.a. w zw. art. 176 u.g.n. przez błędne uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody P. z [...] września 2014 r. nr [...] niezasadnie wskazując, iż zaistniały przesłanki uzasadniające wyłączenie biegłego J. B.;

3. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 78 k.p.a. przez błędne uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody P. z [...] września 2014 r. niezasadnie wskazując na konieczność zasięgnięcia w niniejszej sprawie opinii biegłego geologa, podczas gdy wszystkie okoliczności mające znaczenia dla sprawy zostały kompleksowo wyjaśnione;

4. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 80, art. 77, w zw. z art. 84 § 1 w zw. z art. 24 k.p.a. w zw. z art. 176 u.g.n., przez błędne uznanie, iż organy administracyjne zaniechały przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego i wszechstronnego ocenienia i wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i błędne przyjęcie, iż sporządzona przez biegłego J. B. opinia nie może zostać uznana za dowód w sprawie oraz błędne uznanie, iż organ winien uwzględnić wniosek strony o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego geologa, a w konsekwencji uznanie, iż rzeczoznawca majątkowy J. B. winien zostać wyłączony, mimo że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, właściwie oceniły całokształt materiału dowodowego, bo operat sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J. B. nie zawiera żadnych nieprawidłowości, sporządzona przez niego wycena i na tej podstawie ustalona wysokość odszkodowania jest zasadna, postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone wyczerpująco, a sporządzona opinia jest rzetelna, bezstronna i fachowa, tym samym biegły J. B. nie podlega wyłączeniu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że postępowanie administracyjne prowadzone przez Wojewodę P., następnie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju zostało przeprowadzone wnikliwie, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie. Brak było zatem naruszeń przepisów prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, "jak to dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 listopada 2016 r., a tym samym nie zaistniały przesłanki uzasadniające wyłączenie biegłego rzeczoznawcy majątkowego J. B.". Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał wystarczająco szczegółowej analizy prawnej sprawy jak i materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, na skutek czego przeprowadzona przez Sąd ocena stała się niewłaściwą i doprowadziła Sąd do błędnego wniosku, iż rzeczoznawca majątkowy J. B. podlegał wyłączeniu.

Zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. § 2 Biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24. Poza tym do biegłych stosuje się przepisy dotyczące przesłuchania świadków.

Powołanie biegłego w postępowaniu administracyjnym nie stanowi o nawiązaniu stosunku cywilnoprawnego pomiędzy organem administracji a biegłym. Warunkiem istnienia oraz cechą stosunku cywilnoprawnego, o którym mowa w ustawie prawo zamówień publicznych, jest tymczasem równość stron tego stosunku. W przypadku powołania biegłego na podstawie art. 84 § 1 K.p.a., w toku prowadzonego postępowania, organ administracji dokonuje w stosunku do biegłego czynności urzędowej o charakterze władczym. "Wynika to m.in. z faktu, iż zgodnie z art. 84 § 2 k.p.a. do biegłego stosuje się przepisy dotyczące świadków, a wydana opinia ma walor dowodu w sprawie administracyjnej".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oparł się w swoim rozstrzygnięciu m.in. na art. 24 k.p.a., wskazano, iż przepis ten odnosi się wprost do pracownika organu, a jego zastosowanie do wyłączenia biegłego możliwe jest tylko odpowiednio. Nie sposób się zgodzić ze wskazaną przez Sąd interpretacją normy, wynikającej z art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 1 k.p.a., chociażby dlatego, że "skarżący jako spółka Skarbu Państwa zobowiązana jest w realizacji wszelkich przedsięwzięć do stosowania procedur publicznoprawnych. Tym samym, skarżący regulując tytuły prawne do nieruchomości zobowiązany jest do stosowania jasnych i przejrzystych procedur, dlatego też wyłania rzeczoznawców majątkowych w drodze ogólnodostępnego przetargu. Ze złożonych ofert wybierana jest w danym przetargu oferta z najkorzystniejszą ceną. Wyłonieni biegli sporządzając daną wycenę są bezstronni i fachowi zachowując przy tym swoją niezależność". Nadto, skarżący korzysta z różnych biegłych, w związku z czym interpretacja Sądu przekreślałaby możliwość chociażby uzupełnienia przez biegłego własnych opinii.

Przywołano także art. 176 u.g.n., który wskazuje jedynie, iż rzeczoznawca majątkowy podlega wyłączeniu, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w art. 24 k.p.a., z kolei art. 26 § 1 k.p.a. stanowi, że w przypadku wyłączenia pracownika jego bezpośredni przełożony wyznacza innego pracownika do prowadzenia sprawy. Wprowadzenie tego przepisu, mimo obowiązywania art. 84 § 2 k.p.a., wskazuje na szczególną rolę rzeczoznawcy majątkowego na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami, z czym wiąże się konieczność zapewniania odpowiednich gwarancji proceduralnych przy wydawaniu decyzji opartych na jego opiniach jako materiale dowodowym. Odpowiedniość stosowania art. 24 k.p.a. oznacza, że należy uwzględnić kontekst prawno-faktyczny danej sprawy dla określenia, czy biegły będzie podlegał wyłączeniu. Zachodzi tu bowiem druga z sytuacji odpowiedniego stosowania przepisów, a zatem konieczność modyfikacji przepisów odpowiednio stosowanych. Rzeczoznawca majątkowy J. B. został wyłoniony w przetargu w trybie przepisów ustawy z 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych, w wyniku złożenia przez biegłego najkorzystniejszej oferty. Nadto, w żaden sposób nie zostało wykazane, ani też podważony brak bezstronności tegoż biegłego. Tym samym brak jest podstaw do twierdzenia, jakoby "rzeczoznawcę J. B. łączył stosunek zobowiązaniowy z jedną ze stron postępowania."

"Skarżący nie ponosi odpowiedzialności za sporządzoną przez biegłego opinię i jej merytoryczną treść. Zlecenie wykonania opinii nie rodzi jakiejkolwiek więzi kreującej stosunek prawny, nie wprowadza też jakiegokolwiek podporządkowania i zależności, a przede wszystkim nie statuuje odpowiedzialności skarżącego za wykonaną przez biegłego opinię".

"Pozycja prawna rzeczoznawcy majątkowego jest w istocie rzeczy zbliżona do statusu osoby zaufania publicznego, a rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było zbadanie, czy ustalenie odszkodowania nastąpiło w oparciu o operat szacunkowy spełniający odpowiednie wymogi i sprawdzenia, czy sporządziła go osoba kompetentna, mająca ku temu odpowiednie uprawnienia". Skarżący podkreślił, "iż nie podziela stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jakoby rzeczoznawca majątkowy J. B. podległ wyłączeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wykazał by rzeczoznawca ten nie dokonał swojej wyceny bezstronnie bądź z naruszeniem jakichkolwiek zasad obowiązujących przy sporządzaniu operatu szacunkowego, a twierdzenie sporządzenia operatu szacunkowego przez tego samego biegłego w przedmiocie wyceny wartości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu i szacowania szkód na działce nr ew. [...] jest bezprzedmiotowe dla niniejszego postępowania".

Istotny jest także fakt, iż wcześniejszy operat szacunkowy został sporządzony do zupełnie innych celów, gdyż ustanowienie służebności przesyłu nie jest tym, co ustalenie odszkodowania za szkody powstałe w związku z budową gazociągu na nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem. Istotą służebności przesyłu jest możliwość korzystania przez przedsiębiorcę w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego.

Biegły rzeczoznawca majątkowy J. B. jest niezależny, bezstronny i samodzielny, a sporządzane przez niego opinie opierają się na jego wiedzy i doświadczeniu zawodowym. Skarżący stanowczo zaprzeczył twierdzeniom, jakoby "operat szacunkowy sporządzony przez J. B. budził wątpliwości m.in. ze względu na powiązania łączące tego rzeczoznawcę z firmą A. S.A.", podczas gdy nie ma żadnych powiązań. B. M. zakwestionowała jedynie wysokość przyjętej wyceny, jednakże nie przedłożyła żadnego miarodajnego w tym przedmiocie, dowodu. Subiektywne przekonanie strony o ocenie wartości nieruchomości nie ma wpływu na ważność sporządzonego operatu szacunkowego, bowiem stosownie do art. 157 ust. 1 u.g.n., oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych.

Zgodnie z art. 78 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Tym samym, organ prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy z którego nie wynikało aby w jakikolwiek sposób wykonane prace związane z gazociągiem miały wpływ na stabilność skarpy. Pismem z 2 grudnia 2013 r. rzeczoznawca majątkowy J. B., wyjaśnił, iż w trakcie wizji lokalnej po zakończeniu prac na nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania, na skarpie nie występowało żadne osuwisko, jego też zdaniem takie zagrożenie nie występuje, ani nie występowało. Prócz twierdzeń właściciela nieruchomości o hipotetycznym wpływie wykonanych prac na stabilność skarpy nie przedłożono jakiegokolwiek dowodu uprawdopodabniającego ten wpływ. Dlatego też, zgodnie z art. 80 k.p.a. wskazując na zasadę swobodnej oceny dowodów organ administracji publicznej właściwie ocenił, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, iż dana okoliczność nie została udowodniona. Zatem, organ wyczerpująco przeprowadził postępowanie dowodowe i wszechstronnie wyjaśnił okoliczności sprawy. W obliczu całokształtu materiału dowodowego jedynie w przypadku zaistnienia podstaw w postaci zgromadzenia dowodów z dokumentów lub powołania dowodów z przesłuchania świadków oraz mając na uwadze brak dotarcia do prawdy materialnej, organ pomocniczo może sięgać po szczególne środki dowodowe.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podniesiono w szczególności, że skarżący podziela w pełni interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zawarto w niej również obszerną polemikę z zarzutami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne.

Z art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 84 § 2 k.p.a. wynika, że organ prowadzący postępowanie jest obowiązany na żądanie biegłego lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć biegłego od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności biegłego. Na podstawie przywołanego przepisu można kwestionować bezstronność tylko imiennie wskazanej osoby, będącej biegłym. W świetle tego przepisu przedmiotem oceny bezstronności biegłego mogą być zarówno okoliczności faktyczne, jak i prawne albo pojedyncze fakty lub zdarzenia czy też sytuacje istniejące przez dłuższy okres czasu, których wystąpienie uzasadnia wątpliwości co do bezstronności biegłego. Przy tym należy wykazać, że mogą istnieć wątpliwości co do bezstronności biegłego, natomiast nie ma potrzeby wykazywania, że biegły rzeczywiście jest stronniczy w sprawie zawisłej przed organem administracyjnym. Właściwie może być podniesiona każda okoliczność mająca związek ze stosunkiem biegłego do sprawy, w której prowadzone jest postępowanie administracyjne z jego udziałem. Inną kwestią jest, czy będzie to skuteczne jako przyczyna wyłączenia, co wiąże się z wiarygodnością zgłoszonych wątpliwości co do bezstronności konkretnego biegłego.

W rozpoznawanej sprawie bezsporną okolicznością jest, że biegły J. B. w 2008 r. sporządził operat na zlecenie A. S.A., a więc jednej ze stron niniejszego postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest to okoliczność skutkująca wyłączeniem tego biegłego od udziału w postępowaniu na podstawie art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 84 § 2 k.p.a., ponieważ wykonywanie pracy za wynagrodzeniem na rzecz jednej ze stron postępowania, których interesy są sporne, jest okolicznością, która w obiektywnej ocenie, może wywołać uzasadnione wątpliwości drugiej strony, co do bezstronności biegłego.

W konsekwencji, sporządzona przez biegłego J. B. opinia nie mogła zostać uznana za dowód w sprawie, co prawidłowo ocenił Sąd I instancji. Tak więc, wszystkie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej należało ocenić jako bezzasadne.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety niekoniecznie musi zostać uwzględniony w toku nowego postępowania administracyjnego, jeżeli przeprowadzone w nim ponowne postępowanie dowodowe wykaże, że wykonane na nieruchomości prace związane z gazociągiem nie miały wpływu na stabilność skarpy, a skarżąca B. M. nie podniesie żadnych okoliczności lub nie przedstawi żadnych dowodów, np. zdjęć skarpy, które wskazywałyby na prawdopodobieństwo, że te ustalenia są błędne.

Mając na uwadze podniesione wyżej względy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.