Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1772/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 137 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie : Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Prezydenta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty P. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Prezydenta W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W. utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] orzekającą o zwrocie niezabudowanej nieruchomości położonej w W. w rejonie ulicy [...], stanowiącej wg ewidencji gruntów działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...], będącej częścią dawnej działki nr [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr [...], na rzecz M.K. oraz zobowiązującej w/w do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] zł.

Wojewoda [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotowe działki, będące własnością M.K. zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 1989 roku rep Nr [...] z przeznaczeniem pod budowę osiedla [...], zgodnie z decyzjami o lokalizacji inwestycji nr [...] i nr [...] z dnia [...] grudnia 1976 r., dotyczącymi budowy dzielnicy mieszkaniowej [...] i zespołu ulic. Przedmiotowe działki nie zostały wykorzystane pod budowę osiedla [...]. Starosta P. uznał, iż przedmiotową nieruchomość należy zwrócić poprzedniej właścicielce, bowiem nie została wykorzystana na cel przejęcia.

Organ podniósł, że we wnioskach o wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie strona domagała się zwrotu niezagospodarowanej części wykupionej nieruchomości oraz powołał art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603) zgodnie, z którym poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art.137 tej ustawy stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. W myśl art. 137 ust. 1 nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Wojewoda [...] podniósł, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż na przedmiotowej nieruchomości tzn. w granicach działki nr [...] nie były wydawane pozwolenia na budowę jakichkolwiek obiektów. Na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego W. zatwierdzonego Uchwałą Rady W. [...] z dnia [...] września 1992 r. teren ten jest położony w obszarze [...] o funkcji mieszkaniowo-usługowej. Na przedmiotowych działkach w terminie określonym w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie rozpoczęto prac związanych z celem wywłaszczenia.

Organ drugiej instancji podkreślił również, że z notatki służbowej sporządzonej w dniu 28 lipca 2006 r. z dodatkowo przeprowadzonych oględzin przedmiotowej nieruchomości przez organ pierwszej instancji z udziałem stron i przedstawicieli Urzędu W. wynika, iż przedmiotowa nieruchomość jest niezabudowana, nieuporządkowana, natomiast na jej części znajduje się droga.

Wojewoda [...] stwierdził, że rozstrzygnięcie Starosty P. uznać należy za prawidłowe.

Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. złożył Prezydent W. reprezentowany przez radcę prawnego Z. P. W skardze podniesiono, że w dacie złożenia wniosku tj. w dniu 11 lutego 2005 r. nie obowiązywał plan ogólny zagospodarowania przestrzennego dla W., zatwierdzony Uchwałą Rady W. z dnia [...] września 1992 r. – jak błędnie zapisano w decyzji o zwrocie, natomiast aktualnie przedmiotowy teren jest objęty projektem planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie uchwały nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] i na przedmiotowy teren nie zostały wydane decyzje o warunkach zabudowy. Podniesiono również, że organ nie ustalił wszystkich okoliczności faktycznych skutkujących możliwością zwrotu przedmiotowych nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko zawarte

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez ocenę czy zaskarżone akty lub inne czynności organów administracji publicznej nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Zgodnie zaś z przepisem art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.

Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Natomiast zgodnie z ust. 2 tego artykułu jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot.

Z akt sprawy wynika, że M. K. w dniu 12 marca 1999 roku złożyła do Urzędu Rejonowego w W. wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej na terenie gminy [...] lub o wypłacenie odszkodowania.

Pismem z dnia [...] marca 1999 roku Starostwo Powiatowe w W. poinformowało w/w, że zgodnie z art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071) zwraca wniosek w sprawie zwrotu nieruchomości położonych w W. przy ul.[...] zbytej aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 1983 r. oraz wyjaśniło, że zwrot nieruchomości zbytej aktem notarialnym w trakcie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie podlega przepisom obecnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. Ponadto Starostwo poinformowało wnioskującą, że problem ten może być rozstrzygnięty jedynie na drodze cywilnoprawnej tzn. przed sądem powszechnym, gdzie należy skierować roszczenia.

Pismem z dnia 7 lutego 2005 r. M. K. zwróciła się ponownie o wydanie decyzji o zwrocie części niezabudowanej nieruchomości wywłaszczonej aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 1989 r. do Biura [...] Wydziału [...] Skarbu Państwa Urzędu W. M. K. podniosła we wniosku, że do dnia złożenia wniosku, czyli po upływie 15 lat od daty nabycia przez Skarb Państwa, działka nr [...] nie została zagospodarowana ani nie rozpoczęto na niej żadnych prac inwestycyjnych związanych z celem określonym w postępowaniu wywłaszczeniowym.

Art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany jedynie na części wywłaszczonej nieruchomości zwrotowi podlega pozostała część jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Badaniu podlegają zatem plany obowiązujące w dniu złożenia wniosku o zwrot. Ustaleń dotyczących tej kwestii organ nie poczynił. Dokonał ich błędnie biorąc pod uwagę wniosek z dnia 12 marca 1999 r., który został zwrócony. Skarżąca złożyła wniosek ponownie w dniu 11 lutego 2005 r. i to właśnie na tę datę organ powinien zgodnie z art. 137 ust. 2 powołanej wyżej ustawy dokonać ustaleń odnośnie zgodności z planem zagospodarowania. Z uwagi na brak takich ustaleń zarówno decyzja pierwszej jak i drugiej instancji jest wadliwa.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że poprzez wydanie decyzji

bez dokonania ustaleń odnośnie zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego na datę złożenia wniosku w dniu 11 lutego 2005 r. doszło do naruszenia art. 137 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Dodatkowo zaznaczyć trzeba, że Sądowi z urzędu wiadome jest, iż Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioskiem z dnia 25 stycznia 2005 r. wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 136 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 88 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., Nr 141, poz. 1492) - z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP oraz o stwierdzenie niezgodności art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 261, poz. 2603) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 89 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., Nr 141, poz. 1492) w zakresie, w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, albo, jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot - z art. 2, art. 31 ust. 3 w związku z art. 64 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Podkreślić należy, że z uwagi na liczne uchybienia proceduralne zaistniałe w rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że zawieszenie niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest niecelowe. Niemniej jednak organy administracji publicznej powinny ponownie rozpoznać sprawę dopiero po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny rozstrzygnięcia w sprawie wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2005 r. W ocenie Sądu wynik postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.