Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1414/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6462 Wzory użytkowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant spec. Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy oddala skargę


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (zwany dalej "Organem" lub "UP")

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2018 r. sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Uchwyt, zwłaszcza dla budownictwa, zwłaszcza do zabezpieczania stref niebezpiecznych" nr [...] udzielonego

na rzecz F. S.A. z siedzibą w K. (zwany dalej "uczestnikiem" "uprawnionym"), wszczętej na skutek sprzeciwu M. S. (zwany dalej "wnioskodawcą", "wnoszącym sprzeciw", "skarżącym") prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą D. z siedzibą w W. uznanego za bezzasadny, na podstawie art. 246 i art. 247 ust. 2 oraz art. 94, art. 25 w związku z art. 100 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.: dalej "p.w.p.") oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p., decyzją z dnia 25 kwietnia 2018 r. nr [...] oddalił sprzeciw.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący wystąpił do Urzędu Patentowego ze sprzeciwem wobec decyzji

o udzieleniu prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Uchwyt, zwłaszcza

dla budownictwa, zwłaszcza do zabezpieczania stref niebezpiecznych" nr [...] na rzecz F. S.A. z siedzibą w K., z pierwszeństwem od dnia 22 sierpnia 2008 r., przy czym o udzieleniu prawa ochronnego ogłoszono dnia 30 kwietnia

2015 r. w Wiadomościach Urzędu Patentowego nr [...].

Za podstawę swojego żądania wnoszący sprzeciw wskazał przepisy art. 94

i art. 25 w związku z art. 100 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej, uznając, że sporny wzór nie jest przedmiotem o trwałej postaci, gdyż w zastrzeżeniu ochronnym użyto określeń nie wskazujących w sposób jednoznaczny kształtu oraz budowy elementów konstrukcji, co w szczególności dotyczy określeń "zamkniętego profilu" i "zamka" oraz wskazując na brak nowości spornego wzoru.

Na dowód braku nowości spornego wzoru użytkowego wnoszący sprzeciw przedłożył dowody szczegółowo opisane w decyzji oraz zgłosił dowody w postaci zeznań świadków.

Skarżący ponadto wskazał, że organ oddalił wniosek wnoszącego sprzeciw o zakreślenie mu terminu 1 miesiąca na uzyskanie od W. S.A. dokumentów potwierdzających datę pierwszego zakupu i użycia elementów zawierających przedmiotowy wzór użytkowy.

W odpowiedzi uprawniony podniósł, że przesłane przez skarżącego materiały nie podważają zdolności ochronnej spornego wzoru. Podniósł, że otrzymany materiał fotograficzny w postaci 14 arkuszy zdjęć nie pozwala na ustalenie rzeczywistej daty ich wykonania, a ponadto przedmiot według spornego wzoru nie został w nich przedstawiony w sposób pozwalający na identyfikację cech wskazanych

w zastrzeżeniu ochronnym.

Organ w ww. decyzji wskazał, że zgodnie z art. 94 ust.1 p.w.p., wzorem użytkowym jest (konkretne) nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia (jednego) przedmiotu o trwałej postaci, wyróżnionego cechami znamiennymi, a więc dowód braku jego nowości wymaga przedstawienia wcześniejszego rozwiązania o wszystkich jego zastrzeganych cechach, a zwłaszcza o jego cechach znamiennych. Podniósł, że rozwiązania nie uważa się za nowe, jeśli jest częścią stanu techniki, zgodnie z art. 25 ust.1 p.w.p., mającym odpowiednie zastosowanie do wzorów użytkowych na mocy art. 100 tej ustawy. Wskazał także, że stan techniki został zdefiniowany ust. 2 i 3 art. 25 p.w.p. co też opisał szczegółowo w decyzji.

Zdaniem organu sporny wzór jest przedmiotem o trwałej postaci. W jego ocenie wbrew twierdzeniom wnoszącego sprzeciw, określenia "zamknięty profil"

i "zamek" są jednoznaczne w kontekście całego opisu. Zamknięty profil oznacza bowiem profil o przekroju zamkniętym, w szczególności przedstawiony na rysunku profil o przekroju kołowym. Natomiast zamek, jak wyjaśniono w opisie, stanowi rowek o szerokości równej lub większej od 8 mm umieszczony w odległości 7 mm od brzegu gniazda barierki. Kształt uchwytu ustalony jest również jednoznacznie poprzez rysunek, który zgodnie z art. 97 ust. 2 p.w.p. stanowi nieodzowny element zgłoszenia wzoru użytkowego.

Organ ponadto stwierdził, że żaden z materiałów przedłożonych przez skarżącego nie świadczy o braku nowości spornego wzoru, tj. o podaniu go do publicznej wiadomości przed datą jego zgłoszenia do ochrony.

Organ wskazał, że nadesłane przez wnoszącego sprzeciw materiały,

w postaci 14 arkuszy nieuwierzytelnionych, niedatowanych zdjęć niewiadomego pochodzenia z nałożonymi na te zdjęcia tabelkami ich właściwości oraz internetowego wydruku obejmującego nieuwierzytelniony katalog "Combisafe Handbook 2010", nie mogą stanowić wypełnienia zobowiązania podjętego

na rozprawie w dniu [...] października 2016 r. do nadesłania w terminie jednego miesiąca okazywanych na rozprawie zdjęć wraz z informacją o dacie ich powstania oraz katalogów, o których mówił świadek B. N..

Organ wskazał, że o braku zdolności ochronnej spornego wzoru nie może świadczyć dowód z przesłuchania w charakterze świadka B. N., który zeznał m.in., że nie pamięta, czy przed sierpniem 2008 r. spotkał się z którymkolwiek z okazywanych mu rozwiązań na budowach. Okazywał zdjęcia wykonane na budowach w latach 2008 - 2010, które otrzymywał od firmy B., przy czym nie pamiętał kiedy udostępniono mu poszczególne pliki ani

z jakich placów budowy pochodziły. Zeznał również, że okazywane zdjęcia były kilkukrotnie przenoszone na różne komputery zanim trafiły do komputera, z którego je okazywał. Zdaniem Organu zeznania takie trudno uznać za wiarygodne i mogące stanowić samodzielną podstawę do unieważnienia spornego prawa tym bardziej, że świadek ten przyznał, że oceny identyczności czy podobieństwa okazywanych mu rozwiązań dokonał głównie przez pryzmat użyteczności i przeznaczenia, przy czym należy wskazać, że przedmiotem oceny w przypadku wzoru użytkowego jest zespół zastrzeganych cech konstrukcyjnych dotyczących kształtu, budowy lub zestawienia tego wzoru. Tak więc świadek nie potwierdził publicznego ujawnienia spornego rozwiązania w konkretnej dacie przed datą jego zgłoszenia do ochrony, tj. 22 sierpnia 2008 r. Podobne argumenty szeroko opisane w decyzji organ podniósł odnośnie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka L. Z..

Organ, powołując się na orzecznictwo sądowe stwierdził, że w postępowaniu spornym nie może wyjść poza granice wniosku i wskazaną przez wnioskodawcę podstawę prawną, określające na tym etapie sprawę administracyjną.

Mając powyższe na względzie organ uznał, że sprzeciw należało oddalić.

Na powyższą decyzję M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zarzucając naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 94 ust. 1 p.w.p i uznanie, że rozwiązanie będące przedmiotem wzoru użytkowego pt. "Uchwyt, zwłaszcza dla budownictwa, zwłaszcza do zabezpieczania stref niebezpiecznych" [...] jest rozwiązaniem nowym, podczas gdy było używane w ramach systemu S. przed datą jego zgłoszenia;

II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 2553 ust. 5 p.w.p, poprzez bezpodstawne oddalenie wniosku skarżącego

o zakreślenie mu terminu jednego miesiąca na uzyskanie od W. S.A.

z siedzibą w W. przy ul. D. [...] dokumentów potwierdzających datę pierwszego zakupu i użycia elementów zawierających wzór użytkowy [...];

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 ze zm.; dalej "kpa"), poprzez dowolne i błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zaniechanie rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w tej sprawie, co doprowadziło do wydania decyzji potwierdzającej objęcie ochroną rozwiązania, które nie spełnia przesłanek wzoru użytkowego.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że przedstawił szereg dowodów zmierzających do wykazania, iż uchwyt będący przedmiotem spornego wzoru użytkowego [...] nie jest rozwiązaniem nowym. Ponadto podniósł, że złożył wniosek o zakreślenie terminu jednego miesiąca na uzyskanie od W. S.A. dokumentów potwierdzających datę pierwszego zakupu i użycia elementów zawierających przedmiotowy wzór użytkowy. Zdaniem skarżącego, dokumenty te mogły potwierdzić brak nowości przedmiotowego wzoru, jednak Urząd Patentowy w sposób bezpodstawny wniosek ten oddalił. Tymczasem pozyskanie tych dokumentów mogło mieć istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, gdyż dokumenty te mogły wskazać dokładne daty użycia rozwiązania będącego przedmiotem postępowania.

Z uwagi na powyższe, w ocenie skarżącego, oddalenie tego wniosku przez Urząd Patentowy stanowi naruszenie art. 2553 ust. 5 p.w.p., gdyż brak było jakichkolwiek podstaw do uznania, iż wniosek ten stanowił nadmierne przewlekanie postępowania, zwłaszcza w kontekście zachowania samego Urzędu Patentowego, który na jego rozpatrzenie potrzebował aż trzy miesiące.

Skarżący wskazał ponadto, że w art. 2553 ust. 5 p.w.p. została uregulowana instytucja względnej prekluzji dowodowej, która nie ma charakteru absolutnego i stosowana może być tylko w wyjątkowych przypadkach. Powołując się na stanowisko doktryny i orzecznictwa skarżący uznał, że "...dowody na poparcie wniosku może przedkładać aż do zakończenia postępowania, jednak UP może w celu zapobiegania nadmiernego przewlekania postępowania przez strony wyznaczyć im termin na podanie wszystkich twierdzeń oraz dodatkowych dowodów pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania. Z powyższej regulacji wynika, że UP może zastosować instytucję względnej prekluzji dowodowej jedynie w przypadku nadmiernego przewlekania postępowania przez strony. Sam fakt przewlekania postępowania nie jest wystarczający - konieczne jest, by owo przewlekanie miało charakter nadmierny...".

Zdaniem skarżącego jego wniosek został złożony w związku z zeznaniami świadka L. Z. i złożoną przez niego deklaracją, iż spółka W. S.A. gotowa była na wniosek organu udostępnić dokumenty, które mogłyby potwierdzić okoliczność, iż elementy budowlane będące przedmiotem spornego wzoru użytkowego były stosowane przez nią przed datą zgłoszenia tego wzoru.

Skarżący wskazał także, że przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 kpa nakładają na organ obowiązek wyczerpującego przeanalizowania całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy przed wydaniem decyzji, a także przytoczenia oraz rzetelnej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy, co nie miało miejsca w uzasadnieniu skarżonej decyzji, w związku z czym w toku postępowania w niniejszej sprawie Urząd Patentowy rażąco naruszył przywołane przepisy kpa, co szczegółowo zostało opisane w skardze. Uchybienia te wskazują jednoznacznie, że organ dokonał powierzchownej i oderwanej od stanu faktycznego, prawnego oraz dotychczasowej praktyki i orzecznictwa oceny przedmiotowej sprawy.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] kwietnia 2018 r. oddalająca sprzeciw w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy pt.: "Uchwyt, zwłaszcza dla budownictwa, zwłaszcza do zabezpieczania stref niebezpiecznych" nr [...] udzielonego na rzecz uczestnika postępowania.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej "ppsa"), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Zgodnie z art. 246 ust. 1 p.w.p. każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego RP o udzieleniu prawa ochronnego w ciągu sześciu miesięcy od opublikowania w Wiadomościach Urzędu Patentowego informacji o udzieleniu prawa. Sprzeciw jest powszechnym środkiem prawnym służącym każdej osobie, która nie musi wykazywać interesu prawnego we wszczęciu postępowania. W świetle art. 247 ust. 2 p.w.p., w sytuacji w której uprawniony w odpowiedzi na zawiadomienie Urzędu podniesie zarzut, że sprzeciw jest bezzasadny, sprawa zostaje przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym, W myśl art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p. sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny rozpatruje Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego.

Zgodnie z art. 94 ust.1 p.w.p., wzorem użytkowym jest (konkretne) nowe

i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia (jednego) przedmiotu o trwałej postaci, wyróżnionego cechami znamiennymi, a więc dowód braku jego nowości wymaga przedstawienia wcześniejszego rozwiązania o wszystkich jego zastrzeganych cechach, a zwłaszcza o jego cechach znamiennych.

Rozwiązania nie uważa się za nowe, jeśli jest częścią stanu techniki, zgodnie z art. 25 ust. 1 powołanej ustawy – Prawo własności przemysłowej, mającym odpowiednie zastosowanie do wzorów użytkowych na mocy art. 100 tej ustawy.

Stan techniki został zdefiniowany ust. 2 i 3 w art. 25 ustawy – Prawo własności przemysłowej w sposób następujący:

a) przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób;

b) za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie.

Przedmiotem prawa ochronnego na wzór użytkowy nr [...] jest zgodnie z zastrzeżeniami ochronnymi:

"1. Uchwyt, zwłaszcza dla budownictwa, zwłaszcza do zabezpieczania stref niebezpiecznych, wykorzystujący istniejące elementy konstrukcyjne budynków lub budowli, w jakim umieszcza się słupek barierki zabezpieczającej, znamienny tym, że składa się z podstawy (1) oraz gniazda słupka barierki (2); w centrum podstawy (1) znajduje się przelotowy otwór na śrubę mocującą [5], a gniazdo słupka barierki (2) połączone jest trwałe z podstawą (1), przy czym krawędź zewnętrzna przekroju profilu tworzącego gniazdo słupka barierki (2) odsunięta jest od centrum podstawy (1] i jest równoległa do osi śruby mocującej (5).

Uchwyt według zastrz. 1, znamienny tym, że we wnętrzu gniazda słupka barierki (2) znajduje się zamek (9), mający postać rowka.

Uchwyt według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że gniazdo słupka barierki (2) połączone z podstawą (1) wykonano z zamkniętego profilu, o średnicy zewnętrznej bliskiej 42,4 mm i grubości ścianki 3,6 mm i średnica wewnętrzna profilu zamkniętego zawarta jest w przedziale 34,4 mm do 36,34 mm.".

W tym przypadku, zdaniem Sądu, na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 94 ust. 1 i 2 p.w.p. W zaskarżonej decyzji organ przedstawił bowiem przekonujące argumenty na potwierdzenie, iż powyższe stanowi trwałą postać użytecznego rozwiązania o charakterze technicznym. Organ wyjaśnił, że zamek stanowi rowek o szerokości równej lub większej od 8 mm. umieszczony w odległości 7 mm. od brzegu gniazda barierki. Kształt całego uchwytu ustalony jest również jednoznacznie poprzez rysunek, który zgodnie z art. 97 ust. 2 p.w.p. stanowi nieodzowny element zgłoszenia wzoru użytkowego, na którym to rysunku odnośnik 10 wskazuje, że rowek ten znajduje się wewnątrz gniazda. Opis i rysunek wskazują zatem na kształt całego uchwytu mocującego przedmiotowego rozwiązania, co daje wystarczającą podstawę do urzeczywistnienia wzoru przez znawcę.

Odnosząc się także do zarzucanego przez skarżącego braku nowości spornego rozwiązania Sąd wskazuje, że organ odniósł się wnikliwie do wszystkich materiałów dowodowych przedstawionych przez stronę. Omówione przez organ wydruki, artykuły i katalogi z przyczyn podanych przez organ, z czym Sąd się zgadza, nie mogą stanowić ani z osobna, ani łącznie dowodu na okoliczność publicznego ujawnienia spornego wzoru przed datą jego pierwszeństwa. Braku nowości rozwiązania nie potwierdziły również zeznania świadka L. Z., który podał, że nie pamięta, kiedy sporne rozwiązanie zostało ,mu okazane na jednym ze spotkań w siedzibie firmy W. S.A., w którym uczestniczyły tylko zaproszone osoby. Z tych względów nie można jednoznacznie stwierdzić o publicznym ujawnieniu spornego rozwiązania w konkretnej dacie.

Przechodząc do oceny kolejnych zarzutów skargi, zdaniem Sądu, organ prawidłowo wskazał, że nadesłane przez wnoszącego sprzeciw, materiały, nie mogą stanowić wypełnienia zobowiązania do nadesłania w terminie jednego miesiąca okazywanych na rozprawie zdjęć wraz z informacją o dacie ich powstania oraz katalogów, o których mówił świadek B. N.. Organ zasadnie uznał, że o braku zdolności ochronnej spornego wzoru nie może świadczyć dowód z przesłuchania w charakterze świadka B. N., który zeznał m.in., że nie pamięta, czy przed sierpniem 2008 r. spotkał się z którymkolwiek z okazywanych mu rozwiązań na budowach. O braku zdolności ochronnej spornego wzoru nie może także rozstrzygać przesłuchanie w charakterze świadka L. Z., co zostało szczegółowo wyjaśnione przez organ w skarżonej decyzji.

Okoliczność bowiem, że wnoszący sprzeciw o zakupie i użyciu przez firmę W. produktów wytwarzanych wg spornego wzoru dowiedział się dopiero w trakcie przesłuchania świadka, nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale sprawy. Z treści sprzeciwu, jak zauważył organ (w tym przytoczonego wyżej wniosku o wystąpienie przez Urząd Patentowy do W. S.A. o podanie informacji, kiedy przedmiotowy wzór użytkowy był stosowany), wynika, że wnoszący sprzeciw wiedział o stosowaniu przez W. systemu S., do którego według stanowiska wnoszącego sprzeciw należy rozwiązanie wg. spornego wzoru. Zgodnie z art. 2553 ust. 5 p.w.p wyłączenie prekluzji dowodowej ma miejsce w sytuacji, gdy zostanie wykazane, że powołanie nowych twierdzeń lub dowodów po upływie wyznaczonego terminu prekluzyjnego nie było możliwe albo że potrzeba powołania wynikła później.

Żadna z powołanych wyżej okoliczności w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała.

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skargi Urząd Patentowy dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego w sprawie i do ustalonego stanu faktycznego w sprawie zastosował właściwe przepisy prawa materialnego. Urząd wnikliwie ocenił każdy dowód złożony przez skarżącego i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarł obszerne rozważania dotyczące zarzutów sformułowanych przez stronę. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy ponadto podkreślić, że Urząd Patentowy, w ślad za orzecznictwem sądów administracyjnych, trafnie przyjął, że postępowanie o unieważnienie wzoru użytkowego jako postępowanie sporne odznacza się kontradyktoryjnością, która zakłada aktywność dowodową stron, zwłaszcza wnioskodawcy dla wykazania zasadności zgłoszonych zarzutów związanych z żądaniem unieważnienia prawa ochronnego. Z tego też względu niezasadne jest twierdzenie strony o naruszeniu przez organ art. 255(3) ust. 5 p.w.p. poprzez bezpodstawne oddalenie wniosku skarżącego o zakreślenie mu terminu jednego miesiąca na uzyskanie od W. S.A. z siedzibą w W. dokumentów potwierdzających datę pierwszego zakupu i użycia elementów zawierających sporny wzór użytkowy.

Z powyższych względów, wobec niezasadności zarzutów skargi, Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.