Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 922/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 ust. 1 lit. a w związku z art. 135,art. 151 ,art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Orska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2009 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G z dnia 20 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych za 2007 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K z dnia 5 czerwca 2008 r. nr [...], obie w zakresie nałożenia sankcji w wysokości 1.896,69 złotych; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. orzeka, że zaskarżone decyzje w części uchylonej w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 czerwca 2008 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił J.W. przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007 z tytułu jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł oraz odmówił płatności obszarowej uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, które będą potrącane z płatności, do których rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągi 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), art. 4 ustawy z dnia 29.02.2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262), art. 51 ust. 2 oraz art. 71 a rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r. ze zm.) w związku z § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.), art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE nr L 345 z 20.11.2004 r. ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, że J.W. działając jako rolnik wystąpił w dniu 15 maja 2007 r. z wnioskiem o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. W złożonym wniosku zadeklarował on trzy działki rolne o łącznej powierzchni 6,29 ha, oznaczone od A do C położone w województwie [...], powiecie [...], gminie [...], obrębie [...]. Na działce rolnej C o powierzchni 0,20 ha rolnik zadeklarował grupę upraw JPO, wnioskując o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Na działkach rolnych A i B o łącznej powierzchni 6,09 ha J.W. zadeklarował grupę upraw UPO, wnosząc tym samym o przyznanie uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych oraz jednolitej płatności obszarowej. Organ wskazał, iż w trakcie rozpatrywania wniosku stwierdzono, że o przyznanie płatności do działek nr [...] oraz [...] ubiega się inny producent. Wnioskodawca złożył oświadczenie o użytkowaniu powierzchni gruntów rolnych na spornych działkach, wskazując, iż przed Sądem Cywilnym toczy się postępowanie o wydanie nieruchomości zajętej nielegalnie przez J.H. Organ wskazał, iż J.W. przedłożył umowę darowizny spornych działek na jego rzecz zawartą dnia 8 maja 2008 r. Przesłuchany w sprawie świadek T.S. stwierdził, że na polecenie J.W. wykonał, na przełomie marca i kwietnia 2008 r. orkę części spornych gruntów o powierzchni 1,2 ha, natomiast całą powierzchnię spornych gruntów obsiał i plony zebrał J.H. J.W. nie kwestionował tego faktu. W związku z powyższym organ ustalił, że J.W. nie był posiadaczem spornych działek, wskazanych we wniosku o przyznanie płatności. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcję w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną, która będzie potrącana w kolejnych trzech latach kalendarzowych, następujących po roku wykrycia nieprawidłowości. Powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2007 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 6,29 ha, a powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wynosiła 0,20 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynosi więcej niż 50%. Ze względu na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną, jednolita płatność obszarowa została odmówiona i na wnioskodawcę została nałożona sankcja. Organ wskazał, iż wysokość stawki jednolitej płatności obszarowej do 1 ha uprawy w 2007 r. wynosi [...] zł. i ustalił wysokość nałożonej sankcji na kwotę [...] zł. Organ stwierdził, iż zgodnie z § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) i art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 79612004, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50%, rolnikowi odmawia się przyznania płatności i nakłada się sankcje wieloletnie w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną. W niniejszej sprawie powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności na rok 2007 do wszystkich płatności uzupełniających wynosiła 6,09 ha, a powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wynosiła 0,00 ha. Wniosek o przyznanie uzupełniających płatności obszarowych został zatem oddalony. Różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku do uzupełniającej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynosi więcej niż 50%, na wnioskodawcę nałożono zatem sankcję przewidzianą za zawyżenie zgłoszonej powierzchni w kwocie [...] zł. Kwota ta będzie potrącana z przyznanej płatności, do których producent rolny jest uprawniony w ramach wniosków składanych przez niego w ciągu lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodność.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J.W. nie zgadzając się z odmową przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007. Podniósł on, że grunty stanowią jego własność i nie wyrażał on zgody na wypłacenie dotacji J.H. J.W. podkreślił, iż J.H. obsiał i zebrał plony wbrew jego woli, co według niego jest przestępstwem i zostało zgłoszone na policję i do prokuratury.

Decyzją z dnia 20 października 2008 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernictwa Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2008 r. Nr 44, poz. 262), do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, o których mowa w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666), wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec powyższego do postępowania w sprawie odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego nr [...] z dnia 5 czerwca 2008 r. mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666) w brzmieniu sprzed zmiany, wraz z przepisami wykonawczymi. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, jeżeli posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczpospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia Komisji WE Nr 1973/2004 z dnia 29.10.2004 r. (Dz. Urz. L 345 z dnia 20.11.2004 r. ze zm.), utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami oraz został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Organ odwoławczy wskazał, iż w złożonym w dniu 20 kwietnia 2007 r. wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, J.W. ubiegał się o przyznanie płatności do działek rolnych o łącznej powierzchni 6,29 ha, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej do powierzchni 6,29 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych do powierzchni 6,09 ha. Świadek T.S. powołany przez wnioskodawcę na okoliczność, iż jest on jest posiadaczem działek rolnych nr [...] i [...] zeznał, iż chciał on wydzierżawić przedmiotowe działki od J.W., grunt ten jednak na przełomie marca i kwietnia 2007 r. został zaorany i obsiany przez J.H. Z zeznań J.H. wynikało natomiast, iż użytkował on sporne działki rolne od 1975 r., w tym również w 2007 r. Świadek ten zeznał nadto, iż w 2007 r. obsiał działki rolne łubinem i mieszanką owsa z jęczmieniem, a plony zebrał w sierpniu 2007 r. J.W. stwierdził, iż płaci podatek rolny i chce uprawiać ziemię, lecz J.H. mu to uniemożliwia i potwierdził, iż zboże zostało zasiane przez J.H. Nadto wyjaśnił on, że chciał tylko ugorować ziemię i tak też podał we wniosku o przyznanie płatności za 2007 r. Organ II instancji ustalił, iż wnioskodawca nie był posiadaczem spornych działek o powierzchni 6,09 ha. Organ stwierdził, iż ustawa o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej nie wprowadza definicji legalnej pojęcia posiadania, zatem w tym zakresie należy stosować przepisy kodeksu cywilnego. Posiadanie nie jest prawem, lecz stanem faktycznym. Dla posiadania istotne jest istnienie dwóch elementów - corpus i animus, tj. faktycznego władztwa nad rzeczą z zamiarem jej posiadania. Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Organ stwierdził, iż z zeznań T.S., J.H. oraz J.W. wynika, iż to J.H. faktycznie władał działkami nr [...] i [...] w 2007 roku. Organ podkreślił, iż twierdzenie J.W., iż w 2007 r. chciał on ugorować działki rolne i tak podał we wniosku o przyznanie płatności na 2007 r., jest niezgodne ze stanem rzeczywistym, gdyż rolnik we wniosku na działkach ewidencyjnych nr [...] i nr [...] zgłosił uprawę mieszanki zbożowej. Organ II instancji stwierdził, iż w przypadku jednolitej płatności obszarowej, powierzchnia zadeklarowana przez J.W. we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 wyniosła 6,29 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona podczas kontroli administracyjnej wyniosła 0,20 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną, wyniosła 96,82%, a więc przekraczała 50%. Zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE nr L 345 z 20.11.2004 r. ze zm.) rolnikowi należało zatem odmówić przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożyć sankcje wieloletnie w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy wskazał, iż odnośnie uzupełniającej płatności obszarowej, powierzchnia zadeklarowana przez J.W. we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 wyniosła 6,09 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona podczas kontroli administracyjnej wyniosła 0,00 ha. Różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekraczała 50%. Zgodnie z art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.), rolnikowi należało zatem odmówić przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożyć sankcje wieloletnie w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną, a nałożona kwota sankcji wynosi kwotę [...] zł.

J.W. w skardze na powyższą decyzję podniósł zarzut jej niezgodności z prawem.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Na rozprawie w dniu 26 marca 2009 r. skarżący stwierdził, iż w istocie nie domaga się przyznania mu płatności do gruntów rolnych, natomiast kwestionuje możliwość ich otrzymania przez J.H. Skarżący przyznał, iż od daty zawarcia umowy dzierżawy nigdy nie zebrał plonów z działek Nr [...] i [...], bowiem były one orane i obsiewane przez J.H. Pełnomocnik organu wyjaśnił natomiast, iż w punkcie 1 zaskarżonej decyzji organ błędnie ustalił wysokość sankcji z tytułu zawyżenia powierzchni zadeklarowanej do jednolitej płatności obszarowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarżący nie sformułował w skardze konkretnych zarzutów odnośnie zaskarżonej decyzji, wskazując ogólnie na jej sprzeczność z prawem.

Zaskarżona decyzja zawiera rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu jednolitej płatności obszarowej, odmowy przyznania skarżącemu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, nałożenia sankcji z tytułu zawyżenia powierzchni zadeklarowanej we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej i nałożenia sankcji z tytułu zawyżenia powierzchni zadeklarowanej we wniosku o przyznanie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd stwierdził, iż wydając te decyzje, organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń i oceny prawnej odnośnie podstaw odmowy przyznania skarżącemu jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666), zwanej dalej ustawą, w związku z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 44, poz. 262), rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004;

2) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W myśl art. 7 ust. 2 ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, o której mowa w art. 143b ust. 1 rozporządzenia nr 1782/2003, zwanej dalej "jednolitą płatnością obszarową", przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:

1) chmielu;

2) roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych;

3) innych roślin.

W art. 7 ust. 6 ustawy przewidziano, iż w przypadku, gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności przysługują posiadaczowi zależnemu.

Art. 2 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej stanowi, iż przez płatność bezpośrednią rozumie się jednolitą płatność obszarową, o której mowa w art. 143b ust. 1 rozporządzenia nr 1782/2003, oraz płatność do upraw roślin energetycznych, o której mowa w art. 88 tego rozporządzenia (pkt 4), przez płatność uzupełniająca - uzupełniającą krajową płatność bezpośrednią, o której mowa w art. 143c rozporządzenia nr 1782/2003.

Art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.) stanowi, iż z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3 %, lecz nie więcej niż 30 % stwierdzonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę. Jeżeli ta różnica przekracza 30 % stwierdzonego obszaru, za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy. Jeżeli ta różnica przekracza 50 %, rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.

Zgodnie z § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz.U. nr 46 poz. 309) do przyznawania płatności uzupełniającej znajduje odpowiednie zastosowanie art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm. Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 ze zm.) Przepis ten w ust. 1 i 2 stanowi, że jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka, nasion i tytoniu, jak przewidziano w tytule IV rozdziały 6, 9 i 10c rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % ustalonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. (ust. 1) Jeśli dla całkowitego ustalonego obszaru objętego pojedynczym wnioskiem, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka, nasion i tytoniu, zgodnie z tytułem IV rozdziały 6, 9 i 10c rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia o więcej niż 30 %, pomoc, do której rolnik byłby uprawniony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia zostanie cofnięta na dany rok kalendarzowy w ramach tych programów pomocowych. Jeśli różnica ta przekracza 50 %, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach jakiegokolwiek systemu wsparcia, o którym mowa w tytułach III, IV i IVa rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, lub w ramach dodatkowej kwoty pomocy ustanowionej w art. 12 tego rozporządzenia, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków, jakie złożył w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy (ust. 2)

Z powyższych unormowań wynika, iż w przypadku obu płatności, warunkiem ich uzyskania jest posiadanie nieruchomości zadeklarowanej we wniosku, a zawyżenie we wniosku powierzchni zadeklarowanej w stosunku do stwierdzonej powyżej 30 % uzasadnia odmowę przyznania płatności. Organy administracji dokonały prawidłowej interpretacji zawartego w cytowanych przepisach pojęcia posiadania i prawidłowych ustaleń faktycznych odnośnie braku spełnienia przez wnioskodawcę tej przesłanki w przypadku działek nr [...] i [...] o powierzchni 6,09 ha.

Skarżący powoływał się na tytuł prawny do nieruchomości, jakim była umowa dzierżawy a następnie prawo własności nieruchomości. Fakt przysługiwania określonej osobie prawa rzeczowego lub obligacyjnego do nieruchomości nie jest równoznaczny z faktem jej posiadania. Norma prawne stanowiące podstawę przyznania płatności nie posługują się pojęciem właściciela nieruchomości, czy też osoby uprawnionej z innego tytułu prawnego, lecz pojęciem posiadacza nieruchomości, wskazując go jako uprawnionego do uzyskania płatności. Z punktu widzenia tych przepisów, istotne jest zatem czy występujący z wnioskiem jest posiadaczem nieruchomości, a stwierdzenie braku posiadania nieruchomości wyklucza możliwość przyznania dopłat. Posiadanie stanowi element faktycznego władztwa nad rzeczą. Władztwo to może być wyrazem wykonywania prawa, bądź może być to władztwo nie związane z prawem. Zgodnie z art. 336 kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

W doktrynie i judykaturze przyjmuje się, iż na stan posiadania składają się dwa elementy – element fizyczny określany jako corpus possessionis, wyrażający się we władaniu rzeczą oraz element psychiczny określany jako animus rem sibi habendi, wyrażający się w woli wykonywania władztwa dla siebie. Element fizyczny wyraża się w sytuacji, która pozwala na korzystanie z rzeczy w taki sposób, jaki to mają prawo czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo. Posiadanie samoistne polega na faktycznym wykonywaniu tych uprawnień, które składają się na treść prawa własności, posiadacz włada rzeczą samodzielnie, bezpośrednio lub pośrednio, we własnym imieniu i własnym interesie. Posiadanie zależne to faktyczne wykonywanie uprawnień składających się na inne prawo dające władztwo nad cudzą rzeczą, posiadacz zależny włada rzeczą w sposób bezpośredni lub pośredni, lecz podporządkowany posiadaczowi samoistnemu. Ustawodawca przewidując w art. 7 ust. 6 ustawy, iż w przypadku posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności przysługują posiadaczowi zależnemu, dał wyraz woli przyznania płatności osobie rzeczywiście korzystającej z gruntu.

Organy administracji ustaliły, iż w posiadaniu skarżącego pozostawała wyłącznie działka nr [...] o powierzchni 0,20 ha, objęta wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Skarżący nie posiadał natomiast nieruchomości stanowiących działki nr [...] i [...] o powierzchni 6,09 ha, nie uprawiał ich i nie zbierał z nich plonów, działki te były bowiem w posiadaniu J.H. Powyższe okoliczności znajdują potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym – zeznaniach świadków J.H. i T.S. Natomiast przedłożone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego dowody w postaci umowy dzierżawy oraz umowy sprzedaży nieruchomości, potwierdzały tytuł prawny do nieruchomości, a nie stan posiadania. W ocenie Sądu, organy administracji przeprowadziły postępowanie dowodowe zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Dokonały one właściwej oceny materiału dowodowego i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, znajdującego oparcie w zebranych dowodach. Nadto podkreślić należy, iż w istocie okoliczność, iż skarżący nie był posiadaczem działki nr [...] i [...] o powierzchni 6,09 ha, została przez skarżącego przyznana. Skarżący w odwołaniu wskazał bowiem, iż nieruchomość obsiał i plony zebrał J.H., a na rozprawie w dniu 26 marca 2009 r. potwierdził, iż zasiewów na nieruchomości dokonał J.H., wskazując nadto, iż w rzeczywistości nigdy nie zbierał on plonów z działek Nr [...] i [...], bowiem działki te były orane i obsiewane przez J.H.

Podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż J.H. posiadał nieruchomość wbrew jego woli, nie ma w świetle treści cytowanych przepisów znaczenia dla rozpatrzenia sprawy. Okolicznością istotną z punktu widzenia zastosowania tych norm prawnych jest bowiem okoliczność braku posiadania nieruchomości przez wnioskodawcę, niezależnie od przyczyn takiego stanu. Na marginesie zaznaczyć należy, iż przepisy te posługując się pojęciem posiadania nie rozróżniają kategorii posiadania - prawnego t.j. zgodnego ze stanem prawnym i bezprawnego – nie odpowiadającego prawu, czy też posiadania w dobrej i złej wierze, a szczegółowa interpretacja pojęcia posiadania w rozumieniu tych przepisów, jest zbędna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w której z wnioskiem o przyznanie dopłat wystąpiła osoba nie będąca w ogóle posiadaczem spornych nieruchomości.

Skarżący nie był posiadaczem zadeklarowanych we wniosku nieruchomości stanowiących działki nr [...] i [...] o powierzchni 6,09 ha, nie przysługiwały zatem dopłaty z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych związane z posiadaniem tych gruntów rolnych. Skarżącemu zasadnie odmówiono także jednolitej płatności obszarowej do gruntu rolnego stanowiącego działkę Nr [...]. Różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekraczała bowiem 30%, co zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004, uzasadniało odmowę płatności.

Skarżący wskazywał, iż w istocie nie kwestionuje faktu odmowy przyznania mu płatności, natomiast zarzuca niezasadne ich wypłacenie J.H. Okoliczności wypłaty świadczeń innemu podmiotowi, na podstawie innej decyzji, wydanej w odrębnym postępowaniu administracyjnym nie podlegały badaniu w niniejszym postępowaniu, nie mogą stanowić argumentu podważającego prawidłowości zaskarżonej decyzji. Niniejsze postępowanie organiczna się bowiem do zbadania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji z dnia 20 października 2008 r. odmawiającej skarżącemu przyznania płatności do gruntów rolnych i nakładającej na skarżącego sankcje.

Wobec zawyżenia powyżej 50 % powierzchni zadeklarowanej w stosunku do stwierdzonej w sprawie zaistniały przesłanki nałożenia na skarżącego sankcji zarówno odnośnie jednolitej płatności obszarowej jak i uzupełniającej płatności obszarowej .

Badając wysokość sankcji nałożonej na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z tytułu jednolitej płatności obszarowej, Sąd stwierdził, iż została ona obliczona w sposób niezgodny z treścią tego przepisu, który stanowi, iż jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% rolnik wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Sankcja ta winna być zatem ustalona przy przyjęciu różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną czyli od 6,09 ha (6, 29 – 0.20 ha), bowiem organ stwierdził, iż działka Nr [...] o powierzchni 0,20 ha została do płatności zadeklarowana prawidłowo. Wynik mnożenia stawki [...] zł. przez powierzchnię 6,09 ha wynosi kwotę [...] zł. Natomiast organ błędnie ustalił wysokość sankcji na [...] zł. od całej powierzchni zadeklarowanej ([...] X 6,29 = [...]). Okoliczność zawyżenia opłaty została przyznana przez pełnomocnika organu na rozprawie w dniu 26 marca 2009 r.

Podstawę nałożenia sankcji z tytułu zawyżenia powierzchni zadeklarowanej we wniosku o przyznanie uzupełniającej płatności obszarowej stanowi art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, stanowiący, iż jeśli obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony o ponad 50 %, rolnik będzie wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Sankcja z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej ustalona została prawidłowo. Skarżący domagał się przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych do powierzchni 6,09 ha, a z ustaleń organu wynikało, iż żadna z tych działek nie znajduje się w posiadaniu skarżącego. Wysokość sankcji winna zatem wynosić kwotę [...] zł. ( 6,09 x [...] zł = [...] zł)

Na marginesie wskazać należy, iż organy administracji nakładając sankcje w wydawanych decyzjach winny, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., w uzasadnieniu szczegółowo przedstawiać podstawy ich wyliczenia, ze wskazaniem i wyjaśnieniem wszystkich elementów kalkulacji, w sposób umożliwiający stronie kontrolę prawidłowości ustalenia nałożonego obciążenia. Wydane w sprawie decyzje wymogu tego nie spełniały.

Zaskarżona decyzja w części ustalającej wysokość sankcji z tytułu jednolitej płatności obszarowej narusza przepis prawa materialnego – art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004. Nie uwzględnia ona bowiem przewidzianego tą normą prawną sposobu ustalenia sankcji przy przyjęciu różnicy powierzchni zadeklarowanej i stwierdzonej, błędnie ustalając sankcję od całej powierzchni zadeklarowanej. Naruszenie to ma wpływ na wynik sprawy – wysokość nałożonej sankcji.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a w związku z art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone decyzje organów administracji obu instancji w zakresie nałożenia sankcji z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł.

W pozostałym zakresie, Sąd na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako bezzasadną.

Na podstawie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, iż decyzje organów administracyjnych obu instancji - w uchylonej części -nie mogą być wykonane, w niniejszej sprawie brak jest bowiem argumentów przemawiających za realizacją wadliwych decyzji, a ich wykonanie naraża stronę na szkodę. Orzeczenie to wyłącza skuteczność decyzji w części uchylonej w okresie od daty wydania wyroku do prawomocnego zakończenia sprawy.