Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 885/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a, art. 13b, art. 15c, art. 22a, art. 23c, art. 24a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego P. M. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym aktem - wobec treści art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2019 r. poz. 288 ze zm.), zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową" - odmówiono wyłączenia stosowania wobec p. P. M., zwanego dalej "Wnioskodawcą", art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

- Wnioskodawca - pismem z [...] marca 2017 r. - wystąpił o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; w uzasadnieniu wniosku opisał przebieg i charakter swojej służby; wskazał, że czynnie uczestniczył w zatrzymaniu wielu członków zorganizowanych struktur przestępczych - określanych mianem [...], czy [...]; wiązało się to z bezpośrednim narażaniem jego życia i zdrowia; z obowiązków służbowych wywiązywał się bardzo dobrze; świadczy o tym mianowanie na wyższe stanowiska służbowe, jak i na kolejne stopnie oficerskie oraz przyznane odznaczenia; Wnioskodawca podkreślił, że skierowano go - jako jednego z nielicznych funkcjonariuszy - na szkolenie organizowane przez Federalne Biuro Śledcze Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej; w latach 1990 - 1991 był zaangażowany w działalność Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Żołnierzy Zawodowych Wojsk Ochrony Pogranicza w [...] Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza; pełnił tam funkcję wiceprzewodniczącego; w 1994 roku odznaczono go Złotym Krzyżem Zasługi,

- decyzją z [...] kwietnia 2019 r. odmówiono wyłączenia stosowania wobec Wnioskodawcy art. 15c, 22a oraz 24a ustawy zaopatrzeniowej; rozstrzygnięcie to stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie; wyrokiem z 25 listopada 2019 r. (sygn. akt II SA/Wa 1180/19) uchylił on to orzeczenie,

- z akt sprawy wynika, że Wnioskodawcę zwolniono ze służby w Centralnym Biurze Śledczym Komendy Głównej Policji z dniem [...] grudnia 2011 r.; ma prawo do emerytury, której wysokość zweryfikowano z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej,

- Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, dalej jako "IPN", uznał służbę Wnioskodawcy od [...] października 1984 r. do [...] lipca 1990 r. za pełnioną na rzecz totalitarnego państwa - o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej (tak: informacja o przebiegu służby nr [...]); Wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez 5 lat i 10 miesięcy, zaś całkowity okres jego służby to 31 lat, 3 miesiące i 16 dni,

- z przekazanych przez IPN kopii akt osobowych nie wynika, aby Wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po 12 września 1989 r.; awansowano go zarówno w stopniu, jak i na stanowisku służbowym; stwierdzono także brak informacji o wymierzonych karach dyscyplinarnych wobec Wnioskodawcy; w aktach nie ma wzmianki o wykonywaniu przez niego obowiązków służbowych z narażeniem życia i zdrowia,

- pismem z [...] września 2017 r. informację o przebiegu służby Wnioskodawcy przekazał Komendant Główny Straży Granicznej; ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że Wnioskodawca rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Straży Granicznej; potwierdzają to informacje zawarte w opiniach służbowych, w udzielonych Wnioskodawcy wyróżnieniach oraz wnioskach o mianowanie go na stanowiska służbowe; Wnioskodawcę wyróżniono dwiema nagrodami pieniężnymi; w materiałach nie odnaleziono informacji o wymierzeniu Wnioskodawcy kar dyscyplinarnych; wskazano na brak - w zgromadzonym materiale - dokumentów potwierdzających jego udział w zdarzeniach zagrażających jego życiu i zdrowiu; jednak charakter wykonywanych przezeń działań może wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na możliwość zaistnienia takich sytuacji,

- pismem z [...] października 2017 r. informację o przebiegu służby Wnioskodawcy przekazał Komendant Główny Policji; ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że Wnioskodawca - po 12 września 1989 r. - rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji; wskazują na to informacje zawarte, m.in. w opiniach służbowych, wnioskach o mianowanie na kolejny wyższy stopień policyjny i stanowisko służbowe oraz przyznawanych licznych wyróżnieniach - w tym odznaczeniach państwowych; Wnioskodawcę odznaczono Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz odznaczeniami resortowymi; wyróżniono go dwukrotnie nagrodą pieniężną; otrzymywał zwiększenia dodatku służbowego i funkcyjnego; w materiałach nie odnaleziono informacji o wymierzeniu Wnioskodawcy kar dyscyplinarnych; wskazano na brak - w zgromadzonym materiale - innych dokumentów, potwierdzających udział Wnioskodawcy w zdarzeniach zagrażających jego życiu i zdrowiu; jednak charakter zadań wykonywanych w komórkach organizacyjnych Policji - właściwych do walki z przestępczością zorganizowaną - oraz w Centralnym Biurze Śledczym Komendy Głównej Policji może wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na możliwość zaistnienia takich sytuacji,

- na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej można w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wyłączyć stosowanie art. 15c, 22a i 24a, ze względu na:

- krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz

- rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia;

wskazane przesłanki muszą być spełnione łącznie,

- wskazano jak - zdaniem organu - należy wykładać warunki zastosowania wyjątku opisane jako "krótkotrwałość służby", "rzetelne pełnienie służby" oraz pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek",

- przechodząc do analizy danej sprawy odnotowano, że Wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez 5 lat i 10 miesięcy; całkowity okres jego służby to 31 lat, 3 miesiące i 16 dni; niemal sześcioletni okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu - jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego ani epizodycznego; skoro Wnioskodawca pełnił przez prawie 6 lat służbę na rzecz totalitarnego państwa, to mógł dokładnie zaznajomić się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem; mowa bowiem o krótkotrwałej służbie przed 31 lipca 1990 r.; odnosi się to zatem zarówno do długości okresu służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, jak również stosunku długości tej służby do ogółu okresu służby; powinna wystąpić przewagę tej drugiej; tylko wówczas tę pierwszą można by uznać za "krótkotrwałą"; na poparcie stanowiska, że w niniejszym przypadku nie spełniono przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej przywołano przykłady z orzecznictwa sądów administracyjnych (wyroki WSA o sygn. akt II SA/Wa 424/19, 1584/18, 7/19, 1991/18 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"),

- nie kwestionowano rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r.; ponadto, istnieją okoliczności wskazujące na to, że Wnioskodawca mógł pełnić służbę w trudnych warunkach; tym samym uznano, że spełniona została przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej,

- jednak wnikliwa analiza materiału dowodowego - stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...] - dowiodła, że Wnioskodawca utożsamiał się z ustrojem totalitarnym; ma to znaczenie w kontekście oceny przez organ, czy sprawa Wnioskodawcy stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; w opinii służbowej za okres od [...] września 1980 r. do [...] września 1984 r. wskazano, że "Opiniowany prezentuje postawę zgodną z celowością socjalistyczną. W życiu zawodowym przestrzega i propaguje zasady patriotyczne internacjonalizmu. Posiada skrystalizowany światopogląd materialistyczny."; z kolei w opinii służbowej za okres od [...] października 1984 r. do [...] września 1985 r. stwierdzono, że "(...) Należy do [...]. Dobra postawa wobec zwalczania przejawów reakcji antysocjalistycznej ideologii (...)."; ponadto w opinii okresowej od [...] stycznia 1984 r. do [...] grudnia 1988 r. wskazano, że "Reprezentuje wysoki poziom ideowo-moralny. Zaangażowany w pracy społeczno- politycznej, aktywny członek [...]. Prezentuje światopogląd materialistyczny. Właściwie interpretuje wydarzenia polityczne zachodzące w kraju i za granicą. Zdecydowanie i aktywnie popiera aktualną linię polityczną prezentowaną przez kierownictwo partyjne i polityczne PRL",

- nie można stwierdzić, by członkostwo w [...] nie było zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego; skoro Wnioskodawca wyrażał chęć przystąpienia do [...] to niewątpliwie nawiązał on ówcześnie nie tylko stosunek prawny w ramach służby państwowej, lecz identyfikował się również z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami; jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań, podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego,

- mając na względzie analizę zgromadzonego materiału w przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że zasługi Wnioskodawcy po 12 września 1989 r. - w szczególności odznaczenie Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski - niewątpliwie mają znaczenie w kontekście analizy wystąpienia w przedmiotowej sprawie szczególnego przypadku; kluczowa jest jednak okoliczność realizowania przezeń - przez 5 lat i 10 miesięcy - zadań na rzecz totalitarnego państwa; uwzględniono ponadto przyjętą przez Wnioskodawcę określoną postawę ideologiczną - charakterystyczną dla ustroju państwa totalitarnego; Wnioskodawca ewidentnie utożsamiał się z nią i podejmował działania, zwalczające reakcje antysocjalistycznej ideologii; dlatego sprawy Wnioskodawcy nie można uznać za szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej,

- w przedmiotowej sprawie nie spełniono przesłanki wyłączenia art. 15c, 22a i 24a - wskazanej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej; uprawnienie z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami - w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia i życia; tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".

W skardze Wnioskodawca, reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata, zarzucił naruszenie przepisów prawa:

- materialnego:

- art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.); upatrywano go w jego niezastosowanie i zignorowaniu wiążącej oceny prawnej - sformułowanej w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1180/19; dotyczyła ona spełnienia przez Wnioskodawcę przesłanki krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r. oraz warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku"; doprowadziło to do rażącego naruszenia prawa i wydania wadliwej decyzji, co miało wpływ na wynik sprawy;

- art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie spełnienia przez Wnioskodawcę przesłanki "krótkotrwałości" oraz "szczególnie uzasadnionego przypadku", warunkujących zastosowanie tego przepisu; organ dokonał błędnej wykładni tej regulacji mimo wiążącej go oceny prawnej dokonanej w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1180/19; miało to wpływ na wynik sprawy,

- procesowego – art. 7, 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w zw. z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej; decyzję wydano bowiem w sposób dowolny, arbitralny - bez przeprowadzenia wszechstronnego i wnikliwego postępowania; organ nie wyjaśnił żadnych okoliczności zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z uzasadnienia wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1180/19 w zakresie spełnienia przez Wnioskodawcę warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku", m.in. w zakresie:

- jakie były kryteria przyznania Wnioskodawcy odznaczeń,

- udziału Wnioskodawcy w akcjach, związanych ze zwalczeniem przestępczości zorganizowanej,

- szczególnych warunków pełnienia przez Wnioskodawcę służby na rzecz totalitarnego państwa.

W szerokim uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty. Podkreślono, że - zgodnie z oceną prawną zawartą w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1180/19 i uznaniem, że Wnioskodawca spełnia przesłankę "krótkotrwałości służby", jak i rzetelności jej pełnienia – organ powinien wypowiedzieć się jedynie, co do spełnienia warunku szczególnie uzasadnionego przypadku. Organ oparł swoją ocenę w tym zakresie jedynie na opiniach służbowych, zawartych w dokumentach IPN. Opinie te sporządzano okresowo i nie miały one wiele wspólnego z rzeczywistością. Uznając, że Wnioskodawca utożsamiał się z ideologią systemu totalitarnego pominięto, że należał on do struktur Solidarności. Organ nie uwzględnił przebiegu służby Wnioskodawcy po 31 lipca 1990 r. - jego zaangażowania i poświęcenia w pracy w Straży Granicznej, a następnie w Policji. Wnioskodawca pełnił obowiązki służbowe na bardzo odpowiedzialnych stanowiskach. Prowadził bezpośrednie czynności [...] oraz [...] wobec najgroźniejszych grup przestępczych z terenu [...], jaki i pozostałych regionów kraju. Czynnie uczestniczył w wytropieniu i zatrzymaniu wielu członków zorganizowanych struktur przestępczych określanych mianem gangów z [...] i [...]. Wiązało się to z bezpośrednim narażeniem zdrowia i życia. Pełnił także służbę w elitarnej, wysoce wyspecjalizowanej komórce organizacyjnej Komendy Głównej Policji, zajmującej się [...]. Z racji ogromnego doświadczenia w tej dziedzinie uczestniczył w pracach nad kolejnymi zmianami ustawy o świadku koronnym. Jego praca objęta była tajemnicą państwową. Sama już wiedza, którą posiada, stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa jego, jak i jego najbliższych.

Wkład Wnioskodawcy w zwalczanie przestępczości zorganizowanej oraz wdrożenie programu [...], efekty pracy i zaangażowanie był wielokrotnie doceniane, w tym przez kolejnych Prezydentów Rzeczpospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym wobec treści § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. poz. 1758, ze zm.), § 4 zarządzenia nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. oraz § 1 pkt 2 i § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym – tak zarządzenie k. 29 akt sądowych.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisu prawa materialnego – art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - przez bezpodstawne uznanie, jakoby nie zachodziły wskazana tam przesłanki wyłączenia wobec Wnioskodawcy stosowania reguł ogólnych art. 15c, 22a oraz 24a danego aktu.

Słuszne są w danym zakresie zarzutu skargi. Wobec uprzedniego przywołania ponowne ich powtarzanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje prezentowaną w skardze w danym zakresie argumentację za własną. Wypada jedynie dodać, że nie mogą budzić w sprawie wątpliwości jej istotne uwarunkowania prawne, co do sposobu rozumienie treści normatywnej art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, jak i w kwestii spełnienia przez Wnioskodawcę dwu, spośród trzech warunków, niezbędnych do zastosowania określonego danym przepisem wyjątku.

Mianowicie, jak ocenił uprzednio Sąd, Wnioskodawca spełnia warunek krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r., określony art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. W tym zakresie wywody organu są bezprzedmiotowe - w tym powoływanie stanowisk, wyrażonych w judykaturze odmiennych niż wiążące w sprawie – z uzasadnienia wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1180/19. Dokonywanie przez organ ponownej oceny w danym zakresie prowadziło do naruszenia art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po ogólnych rozważaniach, w końcowej części uzasadnienia skarżonego aktu, organ wyraził wprost pogląd jakoby w sprawie nie wystąpiła przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1, do czego nie był uprawniony, wobec związania oceną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1180/19.

Równocześnie niesporne było w sprawie spełnienie warunku rzetelnego pełnienia służby po 12 września 1989 r. – wskazany w art. 8a ust. 1 pkt 2 in principio ustawy zaopatrzeniowej.

Rolą organu było natomiast rozważenie, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek - w myśl art. 8a ust. 1 zdanie wstępne. Organ był obowiązany uwzględnić przy tym oceny, sformułowane w danym zakresie w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1180/19. Wskazano tam m.in., że szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być pełnienie służby z zagrożeniem życia lub zdrowia oraz jak wystąpienie tego warunku ustalić (analiza faktycznie wykonywanych zadań).

Organ nie uczynił temu zadość, uchylając się od oceny, czy wykonywane przez Wnioskodawcy zadania należy uznać za służbę z narażeniem życia lub zdrowia (stwierdzono wyłącznie, że mogło tak być), choć nie kwestionowano, że dany funkcjonariusz był bezpośrednio zaangażowany w walkę z przestępczością zorganizowaną. Nie podważano też jego szczególnych zasług przy zwalczaniu tej przestępczości w kontekście uzyskanych odznaczeń państwowych i resortowych potwierdzających ten fakt.

Oceniając z kolei okres pełnienia przez Wnioskodawcę służby przed 31 lipca 1990 r. wskazano w uzasadnieniu skarżonego aktu, że z zachowanych materiałów nie wynika, aby zachodziły szczególne okoliczności, uzasadniające wyłączenie stosowanie reguł ogólnych. Odnotowano mianowicie, że funkcjonariusz był nadzwyczaj zaangażowany w służbę na rzecz totalitarnego państwa, co wynikało także z przesłanek ideologicznych (w tym przynależność do PZPR czy ZSMP). Nie ujawniono więc - zdaniem organu - żadnych dokumentów źródłowych, z których wynikałoby, że warunki pełnienia służby czy postawa funkcjonariusza w danym okresie mogłaby być kwalifikowana jako szczególnie uzasadniony przypadek, w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Jednocześnie jednak z uzasadnienia prawomocnego wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1180/19 nie sposób wywieść, aby - w ocenie Sądu - jedynie wystąpienie kumulatywnie szeregu szczególnych przesłanek mogło stanowić o zastosowaniu danego wyjątku. Nie wynika to także z samego brzmienia znajdującego w sprawie zastosowanie przepisu - art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Podstawą dla takiego jego wyłożenia nie może być też zastosowanie wykładni celowościowej i bądź systemowej - w kontekście uzasadnienia przyjęcia kompleksu regulacji ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016 r., poz. 2270), zwanej dalej "Nowelą z 2016 roku".

W takiej sytuacji należy skonstatować, że organ – faktycznie nie kwestionując wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku zastosowania wyjątku, wskazanego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w postaci szczególnych zasług na etapie pełnienia służby na rzecz państwa demokratycznego, w tym z narażeniem życia lub zdrowia - odmówił zastosowania względem Wnioskodawcy wyłączenie zasad ogólnych obniżenie uposażenia. Prowadziło to do naruszenia danej reguły prawa materialnego.

Wprawdzie decyzja w przedmiocie wyłączenie reguł ogólnych ma - w myśl art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - charakter uznaniowy - tak sformułowanie "może wyłączyć" w zdaniu wstępnym. Wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku nie przesądza więc o konieczności zastosowanie wobec Wnioskodawcy danej regulacji. Organ jest jednak obowiązany wskazać, dlaczego w tym przypadku wyjątku tego nie zastosowano (tak reguła ogólna art. 7 K.p.a. – obowiązek równoważenia interesu publicznego i słusznego strony).

W rozpoznawanej sprawie przewołaną przez organ jedyną przesłanką negatywną – ustalenia w danym zakresie znajdują nota bene odzwierciedlenie w aktach sprawy – były opinie sporządzane na etapie pełnienie przez Wnioskodawcę służby na rzecz państwa totalitarnego. Wynika z nich, że powierzone zadania wykonywał z powodów ideowych i był zaangażowany w budowanie ówczesnego systemu, określanego zasadnie przez ustawodawcę mianem totalitarny. Przywołana przez organ okoliczność nie może jednak stanowić przesłanki negatywnej dla zastosowania wyjątku. Takie rozumienie danej regulacji prowadziłoby bowiem wprost do wniosku, że z przewidzianego ustawą przywileju mógłby korzystać wyłącznie osoby, które służyły państwu totalitarnemu nierzetelnie lub z przyczyn innych niż ideowe – kunktatorskich, materialistycznych, z wyrachowania itp. Intencji, aby tak zakreślić granicę wyjątku, nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy, uwzględniając także cele regulacji, wprowadzonych Nowelą z 2016 roku. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że - gdy chodzi o osoby, które pełniąc służbę w formacjach określonych art. 13b ustawy zaopatrzeniowej nie czyniły tego dobrowolnie bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę z demokratyczną opozycją - dotyczące obniżenie uposażenia reguły nie znajdują generalnie zastosowania (tak art. 23c pkt 2 i art. 15c ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej). Możliwość wyłączenia reguł ogólnych w drodze decyzji dotyczy więc wyłącznie pozostałych osób. Nie sposób zakładać, aby - z woli prawodawcy – wyjątek mógł dotyczyć tylko tych, którzy pełnili obowiązki nierzetelnie bądź np. z przyczyn merkantylnych.

Nie zasługuje wprawdzie na uznanie a nawet aprobatę, zaangażowanie – choćby ideowe – w realizację zadań służb mundurowych na rzecz państwa totalitarnego. Dał temu zresztą wyraz prawodawca, ograniczając przywileje emerytalne osób, które to czyniły. Z jego woli reguły te nie maja jednak znaleźć zastosowania do osób, które - w zmienionej rzeczywistości - dopuszczono do dalszą służby, podjęły ją i pełniły z pełnym zaangażowaniem, przyczyniając się np. istotnie do ochrony bezpieczeństwa publicznego, nierzadko z narażeniem życia lub zdrowia. W przypadku Wnioskodawcy wystąpienie takich okoliczności nie było kwestionowane przez organ, zaś w skardze szeroko opisywano zaangażowanie danego funkcjonariusza w zwalczanie przestępczości zorganizowanej, w tym wkład w budowę procedur, służących skutecznemu zwalczaniu najniebezpieczniejszych przestępstw (instytucja świadka koronnego). Organ nie przeczy temu w odpowiedzi na skargę.

Wobec powyższych uwarunkowań – pomimo, że decyzja o włączeniu reguł ogólnych ma charakter uznaniowy - obowiązkiem organu było wydanie decyzji pozytywnej dla Wnioskodawcy, w związku z treścią art. 7 in fine K.p.a.. Wystąpiły bowiem opisane przepisem przesłanki zastosowania wyjątku, nie ujawniono zaś okoliczności, które by przeciw temu przemawiały. W szczególności nie może być nią postawa ideologiczna czy zaangażowana służba Wnioskodawcy w okresie przed 31 lipca 1990 r. Mogłoby być natomiast taką przesłankę wykazanie jego udział w konkretnych działaniach, które - z perspektywy powszechnie akceptowanego w państwie demokratycznym systemu norm etycznych - było rażąco naganne, a równocześnie wykraczało poza fakt pełnienia służby na rzecz państwa totalitarnego. Tylko do osób pełniących daną służbę skierowany jest bowiem wyjątek przewidziany art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji – w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie pełnomocnika Wnioskodawcy w kwocie 480 zł.

Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu oraz wyroku o sygn. akt II SA/Wa 1180/19.