Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 646/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2007-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 53 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: art. 7, art. 75 par. 1, art. 78 par. 1. art. 80, art. 95 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 [par. 1 okt 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2007 roku sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2/ zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego M. N. kwotę 200 złotych (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]" Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił M. N. przyznania płatności na 2005 r. z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej oraz nałożył sankcje w wysokości odpowiednio 1.964,25 zł i 2.464,92 zł, potrącane z płatności pomocy, do której producent będzie uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodność, na podstawie art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego przejściowe środki działania dla celów stosowania w roku 2004 rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie mechanizmu jednolitej płatności powierzchniowej wobec Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji oraz art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 4319/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji stwierdził, że na działki rolne o numerach: "[...]" i "[...]" , położone w obrębie "[...]" gmina "[...]", wskazane we wniosku M. N. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 ubiegał się o płatności także M. H. W toku rozprawy M. N. oświadczył, że sporne działki miał możliwość użytkować od przełomu października i listopada 2005 r., zaś B. H. oświadczyła, że użytkowała je do końca września 2005 r. W ocenie organu pierwszej instancji w toku przeprowadzonego postępowania ustalono bezspornie, że działki te nie były użytkowane przez M. N., co zostało potwierdzone na rozprawie administracyjnej, wobec czego nie przysługują mu wnioskowane płatności.

Po rozpatrzeniu odwołania M. N., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]" r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zakwestionował prawidłowość uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa .

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]" ponownie odmówił M. N. przyznania płatności na 2005 r. z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej oraz nałożył sankcje w wysokości odpowiednio 1.964,25 zł i 2.464,92 zł, potrącane z płatności pomocy, do której producent będzie uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodność, powołując jako podstawę prawną art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) NT 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców oraz art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. W uzasadnieniu Kierownik powtórzył argumentację zawartą w decyzji z dnia "[...]" r., nr "[...]" oraz podał, że z treści pisma Kierownika Posterunku Policji w "[...]" z dnia 17 października 2006 r. wynika, iż M. N. nie zgłaszał żadnych interwencji w sprawie bezumownego wypasania bydła przez M. H. Podkreślił, że warunkiem przyznania płatności jest posiadanie lub współposiadanie gruntów, a własność działki rolnej nie jest podstawą do przyznania płatności. Organ pierwszej instancji wyjaśnił ponadto sposób wyliczenia procentowej różnicy miedzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną dla płatności, o które ubiegał się M. N. oraz sposób wyliczenia nałożonych na tego producenta sankcji.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania M. N., decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]" r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uzasadniając swoją decyzję powinien nie tylko powołać dowody zebrane w sprawie, ale również zobligowany był do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie i podania motywów tego stanowiska. Stwierdził, że organ pierwszej instancji powinien wyjaśnić, czy M. i B. H. byli posiadaczami spornych gruntów w 2005 r., czy też jedynie wykonali na rzecz odwołującego się określone usługi (koszenie traw). Zdaniem organu odwoławczego wyjaśnienia wymagała także kwestia, czy również inne osoby, na co wskazywał odwołujący się, wykonywały usługi na jego rzecz. Dyrektor wyjaśnił ponadto, że ewentualne dochodzenie roszczenia z tytułu nieuiszczenia czynszu dzierżawnego przez M. H. nie stanowi podstawy do przyznania odwołującemu się wnioskowanych płatności bezpośrednich. Wywiódł również, że organ pierwszej instancji nie naruszył art. 36 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż pismami z dni 5 i 28 września 2006 r. zawiadomił stronę o nowych terminach załatwienia sprawy.

Decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]", po ponownym rozpoznaniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kolejny raz odmówił M. N. przyznania płatności na 2005 r. z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej oraz nałożył sankcje w wysokości odpowiednio 1.964,25 zł i 2.464,92 zł, potrącane z płatności pomocy, do której producent jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodność, na podstawie art. 138 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. oraz art. 51 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. W uzasadnieniu tej decyzji przedstawił przebieg postępowania administracyjnego w tej sprawie oraz podał argumenty uprzednio powołane w decyzjach z dnia "[...]" r. i "[...]" r. Ponadto wskazał, że B. H. oświadczyła w dniu 4 stycznia 2007 r., że działki rolne M. N. użytkowała wraz z mężem na własny użytek a nie na zlecenie właściciela spornych gruntów, zaś M. N. oświadczył w dniu 9 stycznia 2007 r., iż M. H., podobnie jak i inne osoby, wynajął do prac na spornych działkach, jednakże pismem z dnia 31 stycznia 2007 r. odmówił wskazania tych osób. Organ pierwszej instancji uznał powyższe oświadczenie strony za sprzeczne ze złożonym na rozprawie administracyjnej w dniu 26 kwietnia 2006 r. i nie wziął go pod uwagę. Uwzględniając powyższe stwierdził, że faktycznym użytkownikiem spornych działek rolnych był M. H.

W złożonym od tej decyzji odwołaniu M. N. podał, że w 2004 r. wypowiedział umowę dzierżawy M. H. i w dniu składania wniosku był użytkownikiem przedmiotowych działek. W lipcu 2005 r. wynajął M. H. do skoszenia części swoich pól. Zarzucił, że wbrew stanowisku organu pierwszej instancji na rozprawie J. M. wskazał świadków, którzy mogli potwierdzić, iż inne osoby również wykonywały prace na jego polach. Zakwestionował ponadto zasadność przedłużania postępowania administracyjnego.

Decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]", Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu w całości podzielił ustalenia faktyczne i prawne zawarte w tej decyzji. Wyjaśnił, że z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 z późn. zm.) wynika, iż warunkiem przyznania płatności jest posiadanie lub współposiadanie gruntów. M. N. nie prowadził działalności rolniczej na własnych gruntach, zatem nie spełnił warunków do otrzymania płatności bezpośrednich. Odwołujący się oświadczył bowiem na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2006 r., iż M. H. swoim zachowaniem uniemożliwił mu użytkowanie spornych gruntów oraz poinformował, że możliwość ich użytkowania miał dopiero na przełomie października i listopada 2005 r. Wskazał też, że producent ten bez jego zgody wypasał swoje bydło na jego gruntach w sierpniu i wrześniu 2005 r. Odwołujący się zwracał się ponadto do funkcjonariusza Policji o pomoc prawną w dochodzeniu roszczeń z tytułu nieuregulowanego przez M. H. czynszu dzierżawnego. Powyższe okoliczności w ocenie organu odwoławczego przemawiają za uznaniem M. H. za użytkownika spornych działek rolnych. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania Dyrektor ARiMR stwierdził, że J. M. oświadczył wprawdzie, że na spornych gruntach prace polowe wykonywał także J. I., jednakże świadek nie wiedział, w czyim imieniu. Organ odwoławczy za niezrozumiale i nielogiczne uznał żądanie, aby to B. H. a nie M. N. dowodziła, że użytkowała sporne grunty. Uzasadniając zaś długi okres rozpatrywania sprawy Dyrektor wskazał na jej skomplikowany charakter oraz konieczność prowadzenia postępowania dowodowego, zwrócił również uwagę, że nie naruszono art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W złożonej na powyższą decyzję skardze M. N. zarzucił, iż mimo ponad rocznego okresu załatwiania sprawy, została ona źle rozpatrzona. Podał, że wypowiedział M. H. umowę dzierżawy w 2004 r., gdyż nie uiszczał on umówionego czynszu. W dacie złożenia wniosku o płatności bezpośrednie był użytkownikiem spornych gruntów. W lipcu 2005 r. wynajął M. H. do skoszenia części swoich pól, co w ocenie skarżącego nie stanowi podstawy do złożenia wniosku przez tego producenta. Wyjaśnił, że na prośbę M. H. zezwolił mu na wykoszenie części pól w zamian za siano. Wyjaśnił, że poza tym rolnikiem na jego polach pracowały inne osoby, których nazwiska wskazano w toku postępowania administracyjnego. M. N. wyjaśnił, że od 1996 r. wynajmował pracowników do wykonywania prac polowych na jego polach, co nie jest odosobnionym sposobem gospodarowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie jako całkowicie bezzasadnej. W uzasadnieniu wyjaśnił, że art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru stanowią o posiadaczu a nie o właścicielu lub innej osobie, której przysługuje określone władztwo nad rzeczą. Posiadanie jest stanem faktycznym, który nie zawsze musi być zgodny ze stanem prawnym. Przyznanie płatności bezpośrednich nie zależy od dobrej lub złej wiary posiadacza. Do kompetencji organów administracji w postępowaniu w sprawie z wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich należy ustalenie, kto faktycznie posiada grunt rolny objęty wnioskiem, czy prowadzi na nim działalność rolniczą i czy czyni to z zamiarem wykonywania dla siebie. Okoliczność użytkowania działek w 2005 r. przez M. H. została potwierdzona zeznaniami świadków – J. M. i W. F., zaś z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika ponadto, że sporne działki rolne użytkował on nieprzerwanie od 1998 r. do późnej jesieni 2005 r. i czynił to z zamiarem użytkowania dla siebie. W ocenie organu nie zasługuje na uwzględnienie powołana przez skarżącego okoliczność, że M. H. wykonywał usługi na rzecz skarżącego, gdyż - wzorem lat ubiegłych - użytkował on sporne działki jako posiadacz zależny. Odnosząc się do argumentacji, iż inne osoby wykonywały prace na rzecz skarżącego, Dyrektor podkreślił, iż trzykrotnie zwracano się do skarżącego o wskazane tych osób, jednakże odmówił podania ich nazwisk, zaś oświadczenie J. T. wpłynęło do organu w dniu 22 marca 2007 r., czyli po dacie wydania zaskarżonej decyzji. W oparciu o orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiódł, że obowiązek poszukiwania dowodów obciąża nie tylko organ administracji, ale również stronę, która powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) wojewódzki sąd administracyjny właściwy jest do kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Akt taki jest zgodny z prawem jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy administracji naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 powołanej ustawy.

W niniejszej sprawie istnieją podstawy do stwierdzenia takiego naruszenia. Kwestią sporną jest okoliczność, czy M. N. miał w 2005 r. w posiadaniu grunty rolne (łąki) o numerach ewidencyjnych: "[...]", "[...]" i "[...]", położone w obrębie "[...]", gmina "[...]", o łącznej powierzchni 8,73 ha.

Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40, z późn. zm.), który na podstawie art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217) ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (ust. 2).

Rozpoznając zatem niniejszą sprawę organy administracji zobowiązane były ustalić w sposób nie budzący wątpliwości istnienie okoliczności określonych w tym przepisie.

Podzielając stanowisko organów obu instancji, iż użyte w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich (...) pojęcie "posiadania" ma treść określoną w art. 336 Kodeksu cywilnego, należy uznać, że posiadanie samoistne charakteryzuje się tym, że posiadacz włada rzeczą w takim zakresie, jak to czyni właściciel, wykorzystując taką faktyczną możliwość władania rzeczą, do jakiej właściciel jest uprawniony. Istotą posiadania zależnego jest natomiast władztwo nad cudzą rzeczą w zakresie odpowiadającym prawu podmiotowemu innemu niż własność, które posiadacz wykonuje. Posiadanie zależne powstaje na ogół w wyniku wydania rzeczy na podstawie umowy o czasowe z niej korzystanie. Cechą posiadania zależnego jest przy tym to, że nie jest oparte na grzecznościowym pozwoleniu posiadacza, bo wówczas mamy do czynienia z władztwem prekaryjnym, lecz ma trwać przez czas pozwalający na przyjęcie, że ze strony posiadacza samoistnego nastąpiła utrata określonego atrybutu władztwa (S. Rudnicki Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własności inne prawa rzeczowe. Warszawa 2004, str. 491-492).

Organy obu instancji uznały, że M. N. nie spełnił przesłanki określonej w cytowanym art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r., tj. nie był posiadaczem wskazanych wyżej działek rolnych, co stanowiło podstawę do wydania decyzji orzekającej o odmowie przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich na 2005 r. z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej i Uzupełniającej Płatności Obszarowej i nałożenia sankcji w wysokości odpowiednio 1.964,25 zł i 2.464,92 zł, potrącanych z płatności pomocy, do której producent ten będzie uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodność. W ocenie tych organów zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ocenę, że to M. H., który także złożył wniosek o płatności bezpośrednie na te grunty na 2005 r., był posiadaczem opisanych wyżej gruntów rolnych i użytkował je we własnym imieniu.

Jednakże prawidłowości tej oceny nie można zweryfikować, gdyż okoliczność, kto był posiadaczem przedmiotowych gruntów rolnych i utrzymywał je w dobrej kulturze rolnej w 2005 r., nie została z naruszeniem art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego należycie wyjaśniona. Brak jest również oceny zgromadzonych w tym zakresie dowodów, co narusza art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego utrzymywał, że od 1995 r. uprawiał swoje pola korzystając z usług wykonywanych przez inne osoby (w tym M. H.), zaś w odwołaniu z dnia 4 czerwca 2006 r. dodatkowo podał, że usługi na jego polach wykonywała również Spółdzielnia A. Na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w dniu 26 kwietnia 2006 r. świadek J. M. potwierdził powyższe zeznając, że na działkach rolnych skarżącego prace rolnicze wykonywał J. I.. W aktach sprawy znajduje się ponadto oświadczenie J. T., iż w 2005 r. na prośbę M. N. kosił trawy na jego gruntach rolnych.

Organy nie dokonały jednak żadnych ustaleń w powyższym zakresie, mimo iż są to okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Wbrew stanowisku organu odwoławczego bez znaczenia jest, iż J. M. nie wiedział, na czyją rzecz świadczył usługi J. I. Obowiązkiem organów administracji było, stosownie do art. 7 i art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, przeprowadzić dowód z zeznań J. I. na tę okoliczność.

Organ odwoławczy wbrew regulacji art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie dopuścił również dowodu z zeznań J. T. Nie stanowi usprawiedliwienia dla bezczynności Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w tym zakresie gołosłowny fakt, iż oświadczenie J. T. z dnia 14 marca 2007 r. wpłynęło do siedziby organu po dacie wydania zaskarżonej decyzji. Wskazać należy, że w zawiadomieniu z dnia 2 marca 2007 r., nr "[...]", skierowanym do M. N. na podstawie art. 10 § 1 i art. 73 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Dyrektor - rozpatrując odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" r., nr "[...]" poinformował stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie do dnia 14 marca 2007 r. również w siedzibie organu pierwszej instancji. Skarżący skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i po zapoznaniu się z aktami sprawy, zgłosił nowy wniosek dowodowy - oświadczenie świadka. Niewątpliwie dokument ten wpłynął w dniu 14 marca 2007 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wraz z oświadczeniem skarżącego z tego samego dnia, zatem w zakreślonym terminie. Skoro poinformowano stronę o możliwości realizacji jej uprawnień w siedzibie organu pierwszej instancji, to rażącym naruszeniem przepisów art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego było wydanie zaskarżonej decyzji bez dopuszczenia jako dowodu w sprawie powyższego oświadczenia J. T. oraz zeznań tego świadka. Działaniem tym organ odwoławczy naruszył także zasadę wyrażoną w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wyraził bowiem zgodę na zgłoszenie przez stronę ewentualnych żądań czy wniosków dowodowych w Biurze Powiatowym ARiMR , zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji jego obowiązkiem było oczekiwanie na informację od organu pierwszej instancji, czy strona zapoznała się z aktami sprawy i w jakim terminie oraz czy nie zgłosiła żądań co do przeprowadzenia nowych dowodów w sprawie, co czego była uprawniona.

Skarżący w odwołaniu z dnia 4 czerwca 2006 r. podał, iż opłacał podatek rolny za sporne grunty, zaś B. H. w dniu 4 stycznia 2007 r. oświadczyła, że również "według umowy płacili podatek za grunty, które użytkowali". Organy obu instancji nie wyjaśniły jednak z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, kto faktycznie uiścił podatek rolny za 2005 r. od działek rolnych o numerach "[...]", "[...]" i "[...]" położonych w obrębie "[...]", gmina "[...]". Ustalenie w powyższym zakresie mogło natomiast przyczynić się do ustalenia posiadacza tych gruntów. Stosownie bowiem do art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 z późn. zm.) podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2 i posiadaczami samoistnymi gruntów. Jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym (ust. 2 art. 3).

W niniejszej sprawie nie ustalono także treści umowy dzierżawy zwartej pomiędzy M. N. a M. H. oraz okoliczności jej wypowiedzenia w dniu 29 listopada 2004 r. przez właściciela gruntów. Skarżący przyznał, że po tej dacie M. H. wykonywał określone usługi na jego gruntach oraz nielegalnie wypasał bydło, jednakże konsekwentnie twierdził w toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, że prace rolne rolnik ten wykonywał na jego rzecz.

Organy administracji w rozpatrywanej sprawie powoływały się przede wszystkim na wyjaśnienia skarżącego oraz B. H. złożone na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2006 r. Wskazać jednak trzeba, że wyjaśnienia strony złożone na podstawie art. 95 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie są środkiem dowodowym (zob.M. Jaśkowska, A. Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005 r., str. 537 i powołany tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 1997 r., sygn. akt SA/Łd 3192/95). Dowodem będzie natomiast przesłuchanie strony w trybie art. 86 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Wskazać również należy, że w niniejszej sprawie B. H. nie jest stroną i powinna być przesłuchana jako świadek z zapewnieniem stronie – M. N. - możliwości realizacji uprawnień przewidzianych w art. 79 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika zaś, że B. H. była traktowana jak strona, o czym świadczy treść protokołu z rozprawy z dnia 26 kwietnia 2006 r., jak też wezwanie do złożenia wyjaśnień z dnia 28 grudnia 2006 r. wystosowane na podstawie art. 50 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Skoro organ pierwszej instancji nie zebrał pełnego materiału dowodowego i nie poczynił niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, to utrzymanie przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydanej w oparciu o taki materiał decyzji, stanowi naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę należy przeprowadzić postępowanie dowodowe z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 - art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W oparciu o prawidłowo zebrany i kompletny materiał dowodowy organ rozstrzygnie o ewentualnym istnieniu w sprawie przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. oraz przedstawi argumenty i przesłanki podjętej decyzji zgodnie z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku oraz z mocy art. 152 tej ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono po myśli art. 200 powołanej ustawy.