Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2972/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Konopelski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. przy udziale Prokuratora Okręgowego w [...] sprawy ze skargi W. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę


UZASADNIENIE

1 U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania W.J. od decyzji Prezydenta [...] [...] z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], ustalającej odszkodowanie na jego rzecz w wysokości 321.741,50 zł za udział wynoszący [...] części w nieruchomości położonej w rejonie ul. [...] w [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 163 m2 wydzieloną pod poszerzenie ul. [...] -[...] i działkę nr [...] o powierzchni 605 m2 z obrębu 1-07-11, wydzieloną pod drogę - ulicę [...] KD(D), Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], Prezydent [...] [...] orzekł w punkcie 1. o ustaleniu odszkodowania w wysokości 643.483 zł za nieruchomość położoną w rejonie ul. [...] w [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...]o powierzchni 163 m2 i działkę nr [...] o powierzchni 605 m2 z obrębu [...], w punkcie 2. o przyznaniu ustalonego odszkodowania na rzecz W.J. w wysokości 321.741,50 zł za udział wynoszący 1/2 części w ww. nieruchomości.

W uzasadnieniu organ stwierdził, iż ww. nieruchomość spełnia przesłanki z art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147; dalej: ugn).

Od powyższej decyzji odwołał się W.J. wnosząc o jej uchylenie z uwagi na fakt, że odszkodowanie na jego rzecz ustalone zostało za udział [...] części w nieruchomości, podczas gdy stał się on właścicielem całej wydzielonej pod drogę nieruchomości stanowiącej działki nr [...] i nr [...]

Organ ustalił, że na wniosek współwłaścicieli nieruchomości – W.J. i jego brata – S.J., Prezydent [...] [...] decyzją z dnia [...] maja 2004 r., nr [...], zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu ewidencyjnego [...], położonej przy ul. [...] w [...], objętej księga wieczystą nr [...], którą wydzielone zostały pod drogi publiczne m.in. działki: nr [...] o powierzchni 163 m2 i nr [...] o powierzchni 605 m2. Decyzja ta ma walor ostateczności (dnia 25 maja 2004 r.).

Przebieg dróg, o których mowa w decyzji podziałowej wynikał z ustaleń miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego rejonu ulicy [...], zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy [...]-[...] z dnia [...] sierpnia 2000 r., nr [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr [...], poz. [...] z dnia [...] listopada 2000 r.). Nieruchomość, która była przedmiotem podziału, położona była na terenach przeznaczonych w tym planie pod mieszkalnictwo wielorodzinne (MW) i usługi (U) oraz ulice[...], [...].

Zgodnie z decyzją podziałową, wydzielono działki pod drogi wskazane na załączniku graficznym: działka nr [...] w obrębie [...] przeznaczona została pod poszerzenie ul. [...] - [...], działka nr [...] w obrębie [...]- przeznaczona została pod ulicę [...].

Ostateczna decyzja o zatwierdzeniu projektu podziału była podstawą do dokonania zmian w księdze wieczystej oraz wprowadzenia zmian w danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków (przymusowa komunalizacja części nieruchomości przy jej podziale).

Z brzmienia art. 98 ust. 2 ugn wynika, iż właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne.

W dniu [...] lipca 2011 r. W.J., reprezentowany przez pełnomocnika, wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] Urzędu [...] o podjęcie i przeprowadzenie uzgodnień w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogi.

W dniu [...] lipca 2013 r. organ przeprowadził rokowania, podczas których poprzedni właściciele zaproponowali wysokość odszkodowania w kwocie 1.300 zł/m2, natomiast przedstawiciel [...]. [...] zaproponował wysokość odszkodowania w kwocie 1 zł/m2. Strony nie doszły więc do porozumienia. Uzgodnienia zakończyły się wynikiem negatywnym.

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2013 r. poprzedni współwłaściciel nieruchomości - W.J., reprezentowany przez adwokata, wystąpił do Prezydenta [...] [...] o ustalenie odszkodowania według zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości m.in. za przedmiotową nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...] i nr [...].

Zawiadomieniem z dnia 3 września 2013 r. wszczęte zostało postępowanie odszkodowawcze w trybie administracyjnym.

Następnie Prezydent [...]. [...] zlecił wycenę nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...]. Rzeczoznawca majątkowy – Z.K. sporządziła operat szacunkowy z dnia [...] maja 2014 r., ustalający wartość przedmiotowych nieruchomości.

W dniu [...] listopada 2014 r. przeprowadzona została rozprawa administracyjna przy udziale stron postępowania oraz rzeczoznawcy majątkowego.

Z akt sprawy I instancji i odpisu z księgi wieczystej nr [...] z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych wynika, że współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości na dzień wydania decyzji podziałowej byli W.J. i S.J.w udziałach po 1/2 części. W dziale III wpisane są ograniczone prawa rzeczowe, służebności gruntowe i przesyłu.

Aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] października 2005 r. zawarta została umowa o dział spadku, mocą której W.J. nabył na wyłączną własność nieruchomość składającą się z działek oznaczonych nr [...] nr [...], nr [...] i nr [...]o łącznej powierzchni 0,5778 ha.

Organ prowadzący postępowanie odszkodowawcze wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o podjęcie stosownych działań w celu uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem poprzez wykreślenie wpisu ograniczonego prawa rzeczowego i służebności gruntowej polegającej na prawie użytkowania i służebności przesyłu, ustanowionej na nieruchomości, której właścicielem jest [...]. [...].

Z uwagi na utratę aktualności operatu szacunkowego nieruchomości wydzielonej pod drogi, Prezydent [...] [...] zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie nowej wyceny przedmiotowej nieruchomości.

Operat szacunkowy wykonany został przez rzeczoznawcę majątkowego – Z. K.w dniu [...] września 2016 r..

Zgodnie z art. 10 kpa, zawiadomieniem z dnia 4 października 2016 r. Prezydent [...] [...] poinformował strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań w związku z zebraniem całości materiału dowodowego w terminie 14 dni.

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] Prezydent [...] ustalił odszkodowanie na rzecz W.J. w wysokości 321.741,50 zł za udział wynoszący 1/2 części w nieruchomości stanowiącej działki o numerach [...] i [...], wydzielone pod drogi publiczne.

Od powyższej decyzji złożył odwołanie W.J. reprezentowany przez adwokata. Zakwestionował rozstrzygnięcie organu I instancji i wniósł o przyznanie odszkodowania w wysokości 643.483 zł, tzn. za całą nieruchomość o powierzchni 768 m2 zajętą pod drogi, zgodnie z umową o dział spadku (akt notarialny Rep. [...] nr [...]z [...] października 2005 r.), a nie za udział 1/2 części w przedmiotowej nieruchomości.

Po przeanalizowaniu odwołania i akt sprawy organ odwoławczy ustalił, że zgodnie z art. 98 ust. 1 ugn, działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Z kolei w myśl ust. 3, za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Ostateczna decyzja o zatwierdzeniu projektu podziału jest podstawą do dokonania zmian w księdze wieczystej oraz wprowadzenia zmian w danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków.

Przepis art. 98 ust. 3 ww. ustawy przewiduje dwa odrębne tryby ustalenia odszkodowania za przejęte grunty. Pierwszy z nich polega na uzgodnieniu przez właściciela lub użytkownika wieczystego z właściwym organem wysokości odszkodowania i ma charakter cywilnoprawny, podczas gdy drugi tryb polega na ustaleniu odszkodowania przez organ administracji w drodze decyzji administracyjnej.

Za wydzieloną działkę gruntu pod drogę publiczną przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, a właściwym organem (art. 129 ust.5 ugn).

Współwłaścicielami nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] o powierzchni 0,5778 ha, składającej się z działek o numerach: [...], [...], [...] i [...], położonej w [...] w obrębie [...] w rejonie ul. [...] byli W.J. i S. J.w udziałach po [...] części.

Aktem notarialnym Rep. [...] Nr [...] z dnia [...] października 2005 r. W.J. i jego brat S. J.k dokonali działu spadku po poprzednich właścicielach w ten sposób, że nabył na wyłącznąW.J. własność nieruchomość składającą się z działek [...], [...], [...] i [...] o powierzchni 0,5778 ha, w tym działek wydzielonych pod drogi. Z treści ww. aktu notarialnego nie wynika, aby strony zgodnie postanowiły, że W.J. przysługiwać będzie w całości roszczenie z tytułu odszkodowania za nieruchomość stanowiącą działki nr [...] o powierzchni 163 m2 i nr [...] o powierzchni 605 m, wydzielone pod poszerzenie ul. [...]j i pod ulicę [...].

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż wykładnia celowościowa i funkcjonalna wskazanego wyżej przepisu art. 98 ugn prowadzi do jednoznacznych wniosków, iż uprawnionym do odszkodowania jest właściciel nieruchomości według stanu na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, bowiem to on utracił własność zajętej pod drogę nieruchomości i na jego wniosek zgodnie z art. 98 ust. 3 ustalane i wypłacane jest odszkodowanie.

W przypadku przedmiotowej sprawy na dzień wydania decyzji podziałowej nieruchomość była współwłasnością po 1/2 części braci – W.J. i S.J..

Prawo do odszkodowania, na mocy art. 98 ust. 3 ugn, powstaje dopiero wówczas, gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stanie się ostateczna. Z tą bowiem datą działki gruntu wydzielone na wniosek właściciela pod drogi publiczne przechodzą z mocy prawa na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządowych (art. 98 ust. 1 ustawy).

Należy przy tym zauważyć, iż roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania jest wierzytelnością (prawo majątkowe), a ustawa o gospodarce nieruchomościami nie wprowadza żadnych ograniczeń co do możliwości zbywania roszczenia o odszkodowanie z tytułu utraty własności gruntu wydzielonego pod drogę.

Tym samym przelew wierzytelności z tego tytułu należy uznać za dopuszczalny, a właściwość zobowiązania nie stoi na przeszkodzie dokonaniu przelewu wierzytelności.

Nie można wykluczyć szczególnych sytuacji, w których wskutek cesji (przelewu) wierzytelności nabywca stanie się osobą uprawnioną do odszkodowania, o którym mowa w art. 98 ust. 3 ugn. Podobnie jak w razie śmierci osoby będącej właścicielem nieruchomości, prawo do odszkodowania w sposób naturalny i oczywisty przechodzi na spadkobiercę.

Cesja, o której mowa, może wynikać bezpośrednio z postanowień umowy notarialnej, mocą której zbyto nieruchomość, może stanowić odrębną umowę, ale także wola dokonania takiej cesji może wynikać ze składanych przez strony oświadczeń.

Skarżący występujący o ustalenie odszkodowania, według stanu na dzień wydania decyzji podziałowej, był współwłaścicielem nieruchomości, w skład której wchodziły przedmiotowe działki gruntu wydzielone pod drogi.

Natomiast z treści umowy o dział spadku, sporządzonej aktem notarialnym Rep. Nr [...] [...] z dnia [...] października 2005 r. nie wynika, że strony zgodnie postanowiły, że W.J. przysługiwać będzie w całości roszczenie z tytułu odszkodowania za działki oznaczone nr [...]o powierzchni 163 m2 i nr [...] o powierzchni 605 m2, wydzielone pod poszerzenie ul. [...] i ulicy [...] w [...].

Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy przeanalizował operat wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego, który stanowi w sprawie dowód pomocny przy ustalaniu wysokości odszkodowania. Stosownie do art. 130 ugn, w przypadku gdy właściwy organ wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości.

W świetle art. 154 ugn, wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w infrastrukturę techniczną, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach i cechach nieruchomości podobnych.

Podstawą ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie jest operat szacunkowy z dnia [...] września 2016 r. wykonany przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego Z.K..

Dokonując wyboru podejścia, metody i techniki szacowania rzeczoznawca majątkowy zdecydowała się na określenie wartości nieruchomości podejściem porównawczym i metodą porównywania parami.

Strony postępowania nie kwestionowały prawidłowości sporządzonego operatu szacunkowego, na podstawie którego ustalono odszkodowanie.

Zdaniem organu odwoławczego, operat nie pozostawał w sprzeczności z przepisami prawa, stanowiącymi zasady jego sporządzenia, tj. ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. zmienionego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego.

Organ zwrócił uwagę na niespójność opisową na str. 13, gdzie podano, że ceny jednostkowe nieruchomości gruntowych spełniających kryteria nieruchomości podobnych, przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową z dopuszczeniem usług o powierzchniach zawartych w przedziale powyżej 1.500 m2 kształtowały się w granicach 1.033 zł/m2 - 961 zł/m2, tymczasem w próbce pięciu obiektów porównawczych wyselekcjonowanej z szerszego zbioru jest też nieruchomość z ul. [...] o dużo niższej cenie - 557 zł/m2 (poz. 3 w tabeli). W opisanej sytuacji, mimo uwzględnionych poprawek kwotowych w tabeli w punkcie 9.4 operatu, cena skorygowana nieruchomości porównawczej "[...]" (676 zł/m2) pozostała nadal relatywnie niska na tle cen wszystkich pozostałych obiektów porównawczych.

Poza tym brak było uwag do operatu. Wycenę nieruchomości o przeznaczeniu drogowym sporządzono na podstawie cen nieruchomości o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych, z uwagi na stwierdzony na str. 8 brak na obszarze analizowanego rynku nieruchomości drogowych spełniających kryterium podobieństwa do przedmiotu wyceny. Nie odnotowano też błędów obliczeniowych, ani braków formalnych sporządzonej wyceny.

Organ I instancji uznał, iż wraz z zajęciem przedmiotowej nieruchomości pod drogę, prawo do odszkodowania nie przysługuje skarżącemu w całości, lecz jako współwłaścicielowi nieruchomości w udziale 1/2 części. Organ odwoławczy zgodził się z tym stanowiskiem organu I instancji.

W świetle powyższego, w ocenie Wojewody [...], zarzut podniesiony w odwołaniu nie dawał podstaw do uchylenia decyzji Prezydenta [...]. [...] i w tym stanie rzeczy organ II instancji utrzymał w mocy jego decyzję.

Z decyzją tą nie zgodził się W.J., reprezentowany przez adwokata, zaskarżając ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w części, tj w zakresie, w jakim Wojewoda [...] nie orzekł o przyznaniu odszkodowania za drugi, wynoszący 1/2 udział w prawie własności nieruchomości, stanowiącej działki nr [...] o powierzchni 163 m2 i nr [...] o powierzchni 605 m2.

Skarżący zarzucił przedmiotowej decyzji naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 107 ust. 3 kpa oraz w związku z art. 65 § 1 i 2 kc, poprzez błędne uznanie, iż na mocy notarialnej umowy o dział spadku z dnia 18 października 2005 toku nie przeszło na W.J. także prawo do domagania się odszkodowania za wywłaszczenie wynoszącego 1/2 udziału w działkach nr [...] i nr [...], który to udział w do momentu wywłaszczenia przysługiwał S.J., podczas gdy wykładnia oświadczeń woli zawartych w umowie o dział spadku nie według ich literalnej treści, ale według zgodnego zamiaru stron i celu tej umowy wskazuje, iż w drodze tej umowy S.J.zbył na rzecz W.J. wszelkie prawa związane ze spadkiem po B.J., w tym prawo do ww. odszkodowania.

Stawiając powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części - w zakresie, w jakim Wojewoda [...] nie orzekł o przyznaniu odszkodowania za drugi, wynoszący 1/2 udział w prawie własności przedmiotowych nieruchomości, prawo do którego to odszkodowania W.J. nabył od S.J. w drodze notarialnego działu spadku.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej "ppsa"), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym, w myśl art. 134 ppsa, sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu, skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw i w całości należało podzielić ustalenia dokonane przez organy obu instancji, w związku z czym nie ma potrzeby powtarzania wywodów przedstawionych w uzasadnieniach decyzji zapadłych w niniejszej sprawie, gdyż Sąd uznał je za własne.

Przejście na własność [...] [...] działek ewidencyjnych nr [...] o powierzchni 163 m2 i nr[...] o powierzchni 605 m2 nie budzi żadnych wątpliwości w świetle regulacji art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121 z późn. zm.). W związku z tym po stronie ich dotychczasowych właścicieli powstało roszczenie o odszkodowanie.

Jak dotychczas z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania wystąpił jeden z byłych współwłaścicieli – W.J., który w toku całego postępowania administracyjnego w tym względzie reprezentowany był przez pełnomocnika będącego adwokatem.

Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do tego, czy odszkodowanie należne skarżącemu winno być mu wypłacone za udział wynoszący ½ we współwłasności działek o numerach [...]i [...] (jak twierdziły organy obu instancji), czy też za całość tych nieruchomości (jak wywodził sam skarżący).

Sąd podzielił w tym względzie stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Zasadnicze znaczenie dla kwestii legitymacji podmiotów uprawnionych do uzyskania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, ma stan prawny takiej nieruchomości (tzn. jej własność) w chwili jej wywłaszczenia. W odniesieniu do niniejszej sprawy nie ulega więc wątpliwości, że dotyczy to W.J.i S.J., którzy byli współwłaścicielami działek [...] i [...] po ½ części każdy z nich.

Słusznie przy tym organy podniosły, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania jest wierzytelnością (prawem majątkowym), a ustawa o gospodarce nieruchomościami nie wprowadza żadnych ograniczeń co do możliwości zbywania roszczenia o odszkodowanie z tytułu utraty własności gruntu wydzielonego pod drogę. Tym samym przelew wierzytelności z tego tytułu należy uznać za dopuszczalny, a właściwość zobowiązania nie stoi na przeszkodzie dokonaniu przelewu wierzytelności, nie można więc wykluczyć sytuacji, w której wskutek cesji (przelewu) wierzytelności nabywca stanie się osobą uprawnioną do odszkodowania, o którym mowa w art. 98 ust. 3 ugn.

Tymczasem aktem notarialnym z dnia 18 października 2005 r., Rep. [...] nr [...], W.J. i S.J. dokonali działu spadku po B.J. zmarłej w dniu [...] czerwca 1995 r. w ten sposób, że W.J nabył na wyłączną własność nieruchomość składającą się z działek[...], [...], [...]i [...] o łącznej powierzchni 0,5778 ha, ze spłatą w kwocie 150.000 zł na rzecz S.J., który oświadczył, że kwota ta wyczerpuje jego wszelkie roszczenia do nieruchomości będącej przedmiotem umowy o dział spadku.

Odnosząc się do powyższej okoliczności, przede wszystkim wskazać należy na ogólną zasadę nemo plus iuris in alium transfere potest quam ipse habet (nikt nie może przenieść na drugą osobę więcej praw, niż sam posiada). Skoro bowiem decyzja Prezydenta [...][...] z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] zatwierdzająca projekt podziału, w wyniku którego powstały m.in. działki o numerach [...] i [...] wydzielone pod drogi - stała się ostateczne z dniem [...] maja 2004 r., to z tym też dniem własność tych działek przeszła na gminę [...] [...]. W tej sytuacji, zawierając wskazaną wyżej umowę o dział spadku jej strony (W.J. i S.J. nie mogły skutecznie rozporządzać tymi działkami, gdyż nie wchodziły już one w skład spadku.

Z uwagi na uprzednie wywłaszczenie przedmiotowych nieruchomości, w skład spadku wchodziła zaś wynikająca z tego wierzytelność z tytułu odszkodowania.

Skarżący nie wykazał jednak dotychczas, aby w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do przelewu wierzytelności z tytułu odszkodowania za utratę własności działek [...] i [...], wydzielonych pod drogi. W szczególności nie można podzielić jego twierdzeń, że wykładnia oświadczeń woli zawartych w umowie o dział spadku nie według ich literalnej treści, ale według zgodnego zamiaru stron i celu tej umowy wskazuje, iż w drodze tej umowy S.J. zbył na rzecz W.J. wszelkie prawa związane ze spadkiem po B.J., w tym prawo do ww. odszkodowania.

Art. 65 kc stanowi, że oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje (§ 1), zaś w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu (§ 2).

Sens oświadczeń woli ujawnionych w postaci pisemnej, czyli wyrażonych w dokumencie, ustala się przyjmując za podstawę wykładni przede wszystkim tekst dokumentu, a zawarte w art. 65 kc zasady tłumaczenia oświadczeń woli wymagają uwzględnienia całego złożonego oświadczenia woli, a nie tylko wybranego dowolnie fragmentu. Podstawową rolę w procesie wykładni takich oświadczeń woli odgrywają więc językowe reguły znaczeniowe. Tekst dokumentu interpretowany według tych reguł stanowi podstawę do przypisania mu sensu zgodnego z zasadami składniowymi i znaczeniowymi języka.

W niniejszej sprawie W.J. i S.J.zawarli umowę w formie aktu notarialnego, szczegółowo wskazując w jego treści, co stanowi przedmiot tej umowy. W akcie tym konsekwentnie jest mowa tylko o nieruchomościach, nie zaś o wierzytelności z tytułu odszkodowania za część z nich w związku z ich wywłaszczeniem.

Interpretacja zgodnego zamiaru stron i celu umowy zawieranej w formie aktu notarialnego, choć niewątpliwie dopuszczalna, musi być dokonywana bardzo wąsko, gdyż w przeciwnym wypadku prowadziłoby to do podważenia pewności obrotu prawnego. Oczywiście w każdym przypadku należy badać konkretne okoliczności sprawy, jeżeli wykładnia językowa oświadczeń woli stron umowy nastręcza jakiekolwiek wątpliwości.

W tym miejscu zauważyć należy, że W.J. i S.J. wiedzieli, że działki [...] i [...] nie wchodzą w skład spadku po B.J., skoro sami byli inicjatorami postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości, w wyniku którego zostały one wydzielone pod drogi. Pomimo tego objęli te działki umową o dział spadku. Ponadto jak dotychczas to tylko W.J. wystąpił z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

W związku z poczynionymi ustaleniami podnieść należy, że akt notarialny z dnia [...] października 2005 r. nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości co do jej treści, a w konsekwencji woli jej stron. Dlatego też organy nie dopuściły się naruszenia art. 65 kc, w wyniku czego nie można też mówić o wynikającym z tego naruszeniu przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa.

Poza przedstawionymi wyżej okolicznościami Sąd nie dopatrzył się żadnych naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W szczególności jakichkolwiek wątpliwości nie budził operat szacunkowy, będący podstawą ustalenia wysokości odszkodowania. Pomimo niekwestionowania tego operatu przez skarżącego, organ dokonał jego analizy pod kątem zgodności z obowiązującymi przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ppsa, należało orzec jak w sentencji.

-----------------------

10