Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 24/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 lipca 2020 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddział w B. utrzymał w mocy decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Oddziału w R. (dalej: "organ rentowy", "ZUS", "Zakład") z [...] r. nr [...] o odmowie umorzenia M. P. (dalej: "strona", "skarżąca") składek na ubezpieczenie społeczne.

Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym sprawy.

Wnioskiem z [...] czerwca 2019 r. strona wniosła o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że przyczyną powstania zaległości jest zły stan zdrowia uniemożliwiający wykonywanie zawodu. Sytuacja zdrowotna uniemożliwia samodzielne funkcjonowanie w życiu codziennym i wymaga pomocy osób trzecich. Strona wskazała, że jest osobą po przebytym ciężkim krwotoku wewnętrznym, choruje przewlekle na chorobę wrzodową (krwotok nastąpił wskutek pęknięcia tętnicy na dwunastnicy), ostrą postać anemii oraz niedomykalność zastawki oraz cierpi na niedotlenienie i astmę. Wskazała także, że w 2013 r. doszło do załamania zdrowotnego, zaś w listopadzie 2017 r. przeszła ciężkie obustronne zapalenie płuc, leczone niestandardowo z uwagi na osłabienie odporności. Strona wskazała, że od 1 stycznia 2018 r., z powodu zaległości powstałych na funduszu składek nie ma prawa do korzystania z publicznej opieki zdrowotnej.

We wniosku oświadczyła także, że obecnie jest na utrzymaniu mamy - D. P., która pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł. Wskazała, że nie posiada żadnego majątku ani stałego dochodu. Nadmieniła, że posiada zaległości z tytułu składek na rzecz samorządu zawodowego, który przekracza kwotę [...]zł. Podkreśliła także, że znajduje się w trudnej sytuacji rodzinnej, zamieszkuje wraz z mamą i bratem, który jest ciężko chory, przebywał w stanie śpiączki farmakologicznej. Dodała, że dochód brata stanowi świadczenie rentowe w wysokości [...] zł. Strona podniosła także, że jakiekolwiek dochody, które byłyby uzyskane w przyszłości będą przeznaczane na zaspokojenie potrzeb utrzymania i specjalistycznej opieki lekarskiej oraz zakupu lekarstw. Wskazała, że biorąc pod uwagę sytuację zdrowotną, rodzinną oraz finansową, a także wskaźnik minimum socjalnego, koszty utrzymania należy uznać, że zachodzi sytuacja, gdy spłata zaległości zagrażałaby egzystencji strony. Oświadczyła nadto, że nie posiada żadnego dochodu, a wysokość dochodu z ostatnich lat nie wyczerpuje kwoty tzw. minimum socjalnego i nie gwarantuje egzystencji.

Do wniosku strona dołączyła dokumenty w postaci: oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej oraz inne dokumenty i oświadczenia dotyczące sytuacji finansowej i zdrowotnej.

Zakład, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia decyzją z [...] r. nr [...] odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek, uznając, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 z późn. zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.". Zdaniem organu, strona nie wykazała także, że zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego strony. Organ rentowy uznał również, że strona nie wskazała, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń, ani też, iż nie wykazała, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły stronę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W dniu [...] września 2019 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że wydana decyzja o odmowie umorzenia należności z tytułu składek narusza przepisy prawa materialnego i procesowego. Strona wskazała, że organ zmienił wskazany przez nią stan faktyczny w sprawie. Zdaniem strony, ZUS nie rozpatrzył w ogóle przesłanki umorzenia należności, w postaci ciężkiej sytuacji materialnej oraz sytuacji zdrowotnej, związanej z występowaniem ciężkich chorób przewlekłych. Oświadczyła, że brak ustalenia obiektywnego stanu faktycznego przez ZUS skutkował niemożnością dokonania prawidłowej i rzetelnej oceny sytuacji i wydaniem decyzji, która w treści odpowiadałaby zebranemu materiałowi dowodowemu. W uzasadnieniu wniosku podniosła również, że wydana decyzja narusza art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zwanego dalej "rozporządzeniem" oraz narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: "K.p.a."). W ocenie strony decyzja nie spełnia wymogów w przedmiocie wnikliwej i rzetelnej analizy umorzenia, m.in. w odniesieniu do zasadniczej kwestii, tj. wysokości dochodów i związanej z tym sytuacji finansowej. Zarzuciła także, że decyzja nie posiada należytego uzasadnienia, ponieważ nie rozpatrzono sytuacji w aspekcie porównania dochodu do wydatków i do wysokości zobowiązania. Zdaniem strony organ sformułował sprzeczne wnioski ze stanem faktycznym i posiadaną dokumentacją.

Zarzuciła także, że ZUS nie wypełnił obowiązku dokonania rzetelnej oceny przesłanki umorzenia z uwagi na choroby przewlekłe, pomimo możliwości obiektywnego stwierdzenia na podstawie dokumentów, logiki, doświadczenia życiowego, że spełniono przesłankę umorzenia. ZUS nie uwzględnił w ogóle i nie odniósł się do wskazanej podstawy umorzenia, a więc kryterium dochodu w wysokości [...] zł na dwie osoby. ZUS w decyzji stwierdził, że gospodarstwo domowe prowadzi z mamą oraz z bratem, co według strony jest oczywistym stwierdzeniem nieprawdy, działaniem celowym, zmieniającym stan faktyczny w sprawie.

ZUS, w decyzji wydanej w dniu [...] r. nr [...] orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji odmowie umorzenia należności składkowych w mocy.

Organ rentowy ponownie rozpoznając sprawę ustalił, że strona jest przedsiębiorcą, ma zarejestrowana działalność gospodarczą, aktualnie zawieszoną.

W związku z tym dokonano analizy wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną i stwierdzono, że nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki wynikające z ww. przepisu, a ewentualnie udzielone wsparcie nie będzie stanowiło pomocy publicznej.

W ocenie organu, zgodnie z przedłożoną dokumentacją, nie można uznać, że strona znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz. U. UE C 244 z dnia 1 października 2004 r.). Organ wskazał, że strona ubiega się o udzielenie pomocy de minimis, jest mikroprzedsiębiorcą, ale prowadzona działalność gospodarcza jest aktualnie zawieszona, dlatego nie ma wpływu na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej.

Organ wskazał również, że strona nie figuruje w Systemie Udostępniania Danych o Pomocy Publicznej jako beneficjent pomocy de minimis w okresie 3 lat wstecz.

Dalej organ rentowy, analizując przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności.

Wskazano, że z przyczyn oczywistych przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła. Ponadto nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

Zdaniem organu nie wystąpiła także przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. gdyż strona jest właścicielem samochodu osobowego marki [...] z 2003 r. Strona dokonała zawieszenia działalności gospodarczej, jednakże może ona być w każdej chwili wznowiona i stanowić źródło dochodu - w związku z powyższym nie zachodzi przesłanka braku majątku - ZUS nie wyczerpał więc możliwości dochodzenia należności. W ocenie organu nie wystąpiło również kryterium braku następców prawnych.

Wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie strona wnosi przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, a Komornik Sądowy bądź Naczelnik Urzędu Skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Organ rentowy ustalił także, że prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego, a nadto, iż w dniu [...] marca 2019 r. dokonano zajęcia nadpłaty podatku w II Urzędzie Skarbowym w S., co oznacza, że nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne. Według organu zatem na chwilę obecną nie został ustalony element całkowitej nieściągalności długu przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne.

Oceniając wniosek w oparciu o regulacje zawarte w art, 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia i odnosząc te regulacje do ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji osobistej strony, sytuacji prowadzonego mikroprzedsiębiorstwa (m.in. wysokości przychodów i dochodów w 2016 r., 2017 r., 2018 r. płynności przedsiębiorstwa), wysokości dochodów wspólnego gospodarstwa domowego prowadzonego z matką (świadczenie emerytalne mamy w wysokości [...] zł brutto, [...] zł netto), stanu zadłużenia wobec Izby Radców Prawnych, posiadanego majątku ruchomego (samochodu osobowego [...] z 2003 r., komputer o wartości [...] zł) braku nieruchomości, braku wierzytelności, a także stanu majątkowego członków rodziny (wysokość dochodów z renty brata strony, oraz posiadania nieruchomości gruntowej przez matkę i ojca), organ rentowy nie stwierdził przesłanek umorzenia należności składkowych. Zdaniem organu rentowego, łączny dochód uzyskiwany przez gospodarstwo domowe strony jest wprawdzie niższy niż poziom minimum socjalnego w II kwartale 2019 r. (minimum dla 2 osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosiło [...] zł), jednakże nie jest niższy niż minimum egzystencji w 2018 r. wynoszący [...] zł. W ocenie organu, umorzenia należności nie uzasadniają wydatki strony, które ponosi za nią jej mama w wysokości [...] zł na koszty eksploatacyjne i koszty związane z leczeniem [...] zł i nie są one nadzwyczajnymi wydatkami tylko kosztami związanymi z utrzymaniem. Organ rentowy zwrócił także uwagę, że skarżąca znajduje się w wieku aktywności zawodowej (46 lat), co daje pozytywną prognozę na spłatę zadłużenia. Zauważono także, że strona, pomimo niskich dochodów z działalności osiąganych w latach 2014 r. do 2018 r. i zadłużenia z tytułu składek, podjęła decyzje o zawieszeniu działalności dopiero w dniu [...] września 2019 r., zaś fakt zawieszenia działalności oznacza, że działalność może być w każdej chwili wznowiona i stanowić źródło dochodu. W ocenie organu, sytuacja strony spowodowana jest brakiem pracy i nie wynika z przyczyn niezależnych, którym mogłaby się przeciwstawić, jest to stan który może ulec poprawie przy woli podjęcia działań zmierzających do poprawy sytuacji finansowej. W ocenie organu brak zatrudnienia na podstawie umowy o pracę jest działaniem celowym służącym uniknięciu spłaty zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. ZUS nie może promować biernego podejścia dłużnika do zadłużenia. Organ zauważył także, że strona nie korzysta z pomocy społecznej, nie otrzymuje żadnych zasiłków i nie można jednoznacznie stwierdzić czy jednorazowa zapłata zaległości, w szczególności w drodze układu ratalnego może doprowadzić do konieczności sięgnięcia do środków publicznych. Zdaniem organu, umorzenia nie uzasadnia posiadanie innych zobowiązań pieniężnych. ZUS nie ma obowiązku uwzględniać interesów innych wierzycieli. Zakład zwrócił uwagę na możliwość wywiązania się z zaległości składkowych w drodze układu ratalnego, wskazując na korzyści z takiego rozwiązania. Dalej w decyzji organ stwierdził, że nie zachodzi w sprawie przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, gdyż zawieszenie działalności gospodarczej, a wiec utrata źródła dochodu nie nastąpiła z powodu wystąpienia klęski żywiołowej. Zwrócono uwagę na powszechny obowiązek opłacania składek oraz na obowiązek przedsiębiorcy gromadzenia środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, a więc składek. Zdaniem organu do strony nie ma zastosowania przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, uznając że opisane schorzenia mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności z tytułu składek. Zauważył także, że strona rozpoczęła w 2006 r. działalność gospodarczą pomimo tego, że przedłożona dokumentacja medyczna wskazuje, że strona już wtedy miała problemy zdrowotne i działalność nie została zamknięta, a dopiero [...] września 2019 r. zawieszona. Ponadto organ rentowy zaakcentował, że strona nie przedstawiła dokumentacji medycznej, z której wynikałoby, że ze względu na sytuację zdrowotną strona jest niezdolna do podjęcia zatrudnienia i trwale wykluczona z rynku pracy – w postaci np. orzeczenia o niezdolności do pracy. Wskazano także na brak dokumentacji świadczącej o sprawowaniu przez stronę opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co skutkowałoby brakiem możliwości wykonywania pracy zarobkowej. W związku z powyższym, w ocenie organu brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja zdrowotna strony uniemożliwia lub ogranicza pozyskiwanie dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty zadłużenia.

Końcowo organ podniósł, że w sprawie został zgromadzony wystarczający materiał dowodowy, a podjęte rozstrzygnięcie jest zgodne z treścią art. 7, 77, 80 i art. 107 K.p.a.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia [...] grudnia 2019 r. na powyższą decyzję ZUS z dnia [...] r. skarżąca zarzuciła organowi rentowemu naruszenie art. 28 ust 3 u.s.u.s. w zw. z § 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia, a także art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem skarżącej:

1. organ nie dokonał prawidłowej rzetelnej i wnikliwej analizy i oceny przesłanek umorzenia należności wskazanych przez zobowiązaną, co dotyczy przesłanki ciężkiej sytuacji materialnej, przesłanki istnienia ciężkich chorób przewlekłych, przesłanki ciężkiej sytuacji rodzinnej w ogóle nie rozpatrzył, nie odniesiono się do niej ani w jednym zdaniu, co oznacza, iż decyzja jest niemerytoryczna;

2. organ nie dokonał wykładni "ważnego interesu osoby zobowiązanej" oraz nie dokonał zestawienia go z "interesem publicznym" i "zbyt ciężkimi skutkami dla zobowiązanej". Decyzja nie posiada więc, także uzasadnienia stanowiska organu w tym zakresie;

3. organ nie dokonał bezwzględnie wymaganej analizy przesłanki ciężkiej sytuacji materialnej zobowiązanej: tj. nie dokonał zestawienia kwoty dochodu [...] zł netto na dwie osoby z wydatkami niezbędnymi na zaspokojenie podstawowych potrzeb, a więc m.in.: żywność, ubrania, środki czystości oraz środki higieny; organ nie orzekł, jaka kwota dochodu obecnie i w przyszłości w ogóle pozwoliłaby na spłatę ogromnego zadłużenia, gdyby zobowiązana mogła w ogóle zarobkować, organ w decyzji nie wskazał ani raz na kwotę zadłużenia; organ nie dokonał analizy i nie zawarł w decyzji oceny czy spłata zaległości przez zobowiązaną posiadającą [...] zł netto dochodu na dwie osoby nie pociągała by za sobą zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanej i jej Mamy, na której jest utrzymaniu, czy spłata jest w ogóle możliwa; organ rozpatrując sytuację materialną zobowiązanej nie dokonał zestawienia kwoty dochodu z kwotą zadłużenia i na tej podstawie nie dokonał oceny czy sytuacja materialna zobowiązanej pozwala przyjąć, iż spłata jest możliwa gdyż nie zagraża egzystencji zobowiązanej i jej Mamy; organ wskazał jedynie wysokość kwoty minimum socjalnego i minimum egzystencji bez dokonania oceny, czy kwota [...]zł netto na dwie osoby pozwala przeżyć, zważywszy że po dokonaniu opłat, na życie zostaje dochód w wysokości [...] zł netto na dwie osoby; organ nie dokonał analizy i oceny także w tym zakresie, czy można mówić o możliwości spłaty zaległości w wysokości kilkudziesięciu tysięcy złotych przy kwocie dochodu [...] zł;

4. organ pominął milczeniem zarzut zobowiązanej, iż ZUS w decyzji z dnia [...] r., samowolnie zmienił stan faktyczny za zobowiązaną, przyjmując, iż prowadzi ona gospodarstwo jeszcze z bratem;

5. niezależnie od powyżej wskazanych karygodnych działań organu, złamania wszelkich zasad i naruszenia przepisów dotyczących umorzenia należności, podstawę decyzji odmownej organ oparł na domniemaniach i prognozach, co jest niedopuszczalne i sprzeczne z obowiązującymi przepisami;

6. nie dokonał analizy i oceny sytuacji zdrowotnej zobowiązanej i istniejących ciężkich chorób przewlekłych, organ postawił zarzut, że zobowiązana choruje od lat, który uczynił argumentem przeciwko umorzeniu należności;

7. organ nie dokonał analizy i oceny ciężkiej sytuacji rodzinnej zobowiązanej;

8. organ wbrew istniejącemu i utrwalonemu stanowisku zawartemu w orzecznictwie sądów czyni niedopuszczalny zarzut, że zobowiązana nie korzysta z pomocy publicznej;

9. organ jako argument przeciwko umorzeniu wskazał na nadrzędność interesu publicznego, co zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów stanowiskiem jest sprzeczne z przepisami prawa i niedozwolone w każdym przypadku, z mocy prawa czyniąc decyzję naruszającą przepisy prawa i wytyczne Ustawodawcy w rażący sposób,

10. organ niepodważalnie dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego, w sposób wykraczający poza wszelkie możliwe i znane z praktyki przykłady, godząc w powagę ustawodawcy i wagę regulacji w zakresie przepisów dotyczących przesłanek umorzenia.

Jednocześnie skarżąca wniosła o dokonanie oceny faktu, że w zaskarżonej decyzji pracownik organu (strona 15 decyzji), oceniając sytuację materialną i zdrowotną zobowiązanej, wskazał na swój prywatny pogląd, nie dokonując analizy i oceny czy spełnione są przesłanki umorzenia, a tylko w tych granicach może dokonywać oceny organ, czym dopuścił się zniesławienia osoby zobowiązanej, tj. czynu z art. 212 §1 k.k., co wiąże się z jego odpowiedzialnością oraz odpowiedzialnością zawodową.

Stwierdziła także, że pracownik ZUS swoim działaniem naruszył dobra osobiste zobowiązanej, a jego stwierdzenia godzą w etykę i godność zawodu radcy prawnego, który skarżąca wykonuje. Jest to czyn obwarowany odpowiedzialnością w szerokim kontekście. W związku z powyższym, skarżąca zwróciła się do Sądu o ocenę, czy pracownik przekroczył w sposób oczywisty przepisy prawa, działając w sposób niepodważalnie nieuprawniony.

W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty, przedstawiając dalszą argumentację oraz polemizując z treścią decyzji.

Do skargi skarżąca dołączyła skierowanie do szpitala z dnia [...] czerwca 2019 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne i Fundusz Pracy.

Na wstępie wskazać należy, że w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ustalona została zasada, zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

Sytuacje całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zostały wyliczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Podkreślić należy, że wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Z treści cyt. art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s., pozwala Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS przejść do rozważania dalszych okoliczności, które będą uzasadniały umorzenie zadłużenia, bądź odmowę umorzenia.

Natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. stanowi, że należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W takiej sytuacji, rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365) nakłada na zobowiązanego obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Przesłanki umorzenia należności określone zostały w § 3 cyt. rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Dokonując wykładni pojęć "całkowita nieściągalność" i "uzasadniony przypadek" organ orzekający musi odwołać się do obowiązującego systemu prawa, uwzględniając zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych zawartą w art. 84 Konstytucji RP, zgodnie z którą każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach, co ma bezpośrednie odniesienie do norm zawartych w art. 2a ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.s.u.s. stanowiących o tym, że stoi ona na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny, a zasada równego traktowania dotyczy w szczególności obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne.

Podkreślić jednak należy, że wskazane powyżej przepisy określają uprawnienie organu do umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w sytuacji ziszczenia się jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 1 i 2 oraz ust. 3a u.s.u.s. Zaistnienie którejkolwiek z ww. przesłanek, daje potencjalną możliwość umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04, opubl. OSNP 2004/16/285).

Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 K.p.a. działają na podstawie przepisów prawa. To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.).

Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast, co należy mocno wyartykułować, kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3, bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór konsekwencji prawnej, to drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.).

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS odmawiając umorzenia należności z tytułu zaległych składek.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie, nie ma żadnych wątpliwości, że wniosek skarżącej dotyczył nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od 2014 r. do 2018 r. w kwocie [...]zł. Saldo należności nie zostało wprawdzie wskazane w zaskarżonej decyzji, ale wynika z decyzji z dnia [...] r. oraz znajdującej się w aktach sprawy informacji o stanie należności na dzień złożenia wniosku o umorzenie.

Płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Należy przy tym wskazać, że obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne.

W tym miejscu wypada zauważyć, że w postępowaniu w sprawach o umorzenie należności analizie nie podlegają przyczyny powstania zadłużenia, ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w przytoczonych powyżej przepisach. Innymi słowy, okoliczności powstania zadłużenia z tytułu składek nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że osoba prowadząca działalność gospodarczą jest zobowiązana do zapoznania się z obowiązującymi przepisami prawa, a skutki finansowe działalności zobowiązanego nie mogą być przerzucone na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również jej negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność gospodarczą.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie budzą zastrzeżeń ustalenia organu administracji nie tylko odnośnie stanu zaległości skarżącej, ale także sytuacji materialno-bytowej skarżącej, w zakresie prowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie z matką, wysokości dochodów matki, kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, zobowiązań pieniężnych, braku oszczędności i majątku skarżącej, jej sytuacji zdrowotnej. Wyjaśnienie tych okoliczności odbyło się zgodnie z wymogami powołanych wyżej przepisów prawa i w sposób nie budzący zastrzeżeń Sądu.

W niniejszej sprawie organ administracji trafnie uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w cyt. powyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a w szczególności nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4a, 4b, 5 i 6 u.s.u.s. W toku postępowania skarżąca nie przedłożyła dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe, nie nastąpiło również zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, ani w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Nie wystąpiła także przesłanka stwierdzenia braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, ponieważ skarżąca jest właścicielem samochodu osobowego, a nadto skarżąca, będąc w wieku aktywności zawodowej może wznowić zawieszoną działalność gospodarczą, stanowiącą źródło dochodu. Nie wystąpiło kryterium braku następców prawnych.

Ponadto brak jest również podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki. Prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z rachunku bankowego skarżącej i dokonano zajęcia nadpłaty podatku.

Z powyższych względów zasadnie w niniejszej sprawie wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w cyt. powyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Zaakcentować należy, że umorzenie składek wynikające z tego przepisu jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy spełniony zostanie którykolwiek ze stanów faktycznych dotyczący całkowitej nieściągalności składek. Brak natomiast takiego stanu stanowi negatywną przesłankę umorzenia należności. Ujmując rzecz inaczej, w sytuacji, gdy nie wystąpi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności określona w ust. 3 art. 28 u.s.u.s. nie jest prawnie możliwe umorzenie należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę) z powodu ich całkowitej nieściągalności. Spełnienie bowiem którejkolwiek z przesłanek jest warunkiem koniecznym (niezbędnym) do ewentualnego uwzględnienia wniosku o umorzenie składek.

Niezależnie od powyższego na podstawie cyt. art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przypadki zostały określone w powołanym powyżej § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

Jak wynika z ustaleń dokonanych przez ZUS, skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką, z dniem [...] września 2019 r. zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą. Ustalono, że w 2018 r. przychody z działalności gospodarczej wynosiły [...] zł. Organ ustalił również przychody skarżącej z lat wcześniejszych. Skarżąca nie posiada nieruchomości, ale posiada składniki mienia ruchomego w postaci samochodu osobowego oraz komputera. Dochody dwuosobowej rodziny wynoszą [...] zł netto z tytułu świadczenia emerytalnego matki, zaś koszty utrzymania (opłaty eksploatacyjne) ponoszone przez matkę skarżącej wynoszą [...] zł, a koszty leczenia skarżącej [...] zł.

Z ustaleń organu wynikało także, że ze skarżącą i matką mieszka niepełnosprawny brat skarżącej, utrzymujący się z renty oraz z działalności gospodarczej. Z zaskarżonej decyzji, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie wynika, że został on zaliczony do wspólnego gospodarstwa domowego. Zdaniem Sądu, stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, a zarzut jakoby organ administracji dokonał zmiany stanu faktycznego, w zakresie osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe należy uznać za niezasadny. Mieszkanie, w którym mieszka skarżąca stanowi własność matki i ojca, dla nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta o nr [...] Organ stwierdził także, że skarżąca ma zaległości wobec Okręgowej Izby Radców Prawnych w kwocie [...]zł. Skarżąca nie wykazała, że posiada inne zobowiązania pieniężne. Nie korzysta z pomocy społecznej.

Skarżąca we wniosku szczegółowo przedstawiła swoją sytuację zdrowotną wraz z dokumentacją medyczną, wskazując na liczne choroby. Zły stan zdrowia i dokumentacja medyczna, jak zauważył organ obejmuje okres od 1997 r. Zdaniem organu, okoliczności te występowały w czasie podejmowania działalności gospodarczej w 2006 r., nie miały także wpływu na fakt jej zawieszenia w 2019 r. Skarżąca nie przedłożyła żadnej dokumentacji medycznej, z której wynikałoby, że stan zdrowia powodował jej niezdolność do pracy i trwale wykluczał ją z rynku pracy. Skarżąca nie przedłożyła także żadnych dokumentów, potwierdzających konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co skutkowałoby brakiem możliwości wykonywania pracy zarobkowej. Sąd zgadza się z powyższą oceną organu.

Podkreślić należy, że dla spełnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia, do umorzenia należności nie jest wystarczająca przewlekła choroba zobowiązanego, czy konieczność sprawowania opieki nad przewlekłe chorym członkiem rodziny. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek, nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem (następstwem) choroby. Przy czym, jako trudny stan majątkowy uznać należy sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W przedmiotowej sprawie okoliczności związane ze stanem zdrowia skarżącej były – wbrew twierdzeniom skarżącej - przedmiotem szczegółowych rozważań organu, który w zaskarżonej decyzji nie kwestionując poważnych problemów zdrowotnych skarżącej prawidłowo stwierdził, że nie mają one bezpośredniego wpływu na osiąganie dochodu i sytuację majątkową strony z uwagi na fakt, że skarżąca nie przedstawiła dokumentów świadczących o trwałej niezdolności do pracy, działalność gospodarczą prowadziła pomimo słabego stanu zdrowia, zaś działalność zawiesiła zamiast z niej zrezygnować, co oznacza, że jest możliwość jej wznowienia w przyszłości.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych słusznie stwierdził zatem ZUS, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia uzasadniająca – na zasadzie wyjątku – umorzenie należności z tytułu składek – pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Okoliczność, że § 3 ust. 1 rozporządzenia posługuje się zwrotem "w szczególności" oznacza, że katalog przypadków, które uzasadniają umorzenie przez ZUS należności z tytułu składek ubezpieczonych, nie jest ograniczony do przypadków wymienionych w pkt 1-3 ust. 1 § 3 tego aktu. Należy jednak przychylić się do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 23 kwietnia 2009r., sygn. akt II GSK 884/08, że podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla "uzasadnionych przypadków" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) - a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika). Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia nakłada na wnioskodawcę (zainteresowanego) ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną.

W niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skarżącej, organ przeanalizował i uwzględnił stan majątkowy, sytuację ekonomiczną, rodzinną, a także zdrowotną skarżącej wskazując, z jakich powodów odmówił umorzenia zaległych składek. Prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 K.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 K.p.a.

Należy podkreślić, że obowiązkiem organu jest rozważenie wykazanych przez stronę okoliczności i dokonanie ich oceny pod względem istnienia przesłanek umorzeniowych. Z tego obowiązku organ wywiązał się w sposób należyty. Podkreślić bowiem należy, iż mimo, że katalog przesłanek, o których mowa w § 3 rozporządzenia ma charakter otwarty, to organ nie ma obowiązku poszukiwania okoliczności umorzenia należności, a jedynie dokonania oceny okoliczności wskazanych przez stronę. Skarżąca w toku postępowania nie podważyła prawidłowości ustaleń faktycznych. Skarga sprowadza się wyłącznie do polemiki z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organy administracji oraz z treścią decyzji. Skarżąca nie wykazała, że uregulowanie należności z tytułu nieopłaconych składek doprowadzi do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie oznacza, że dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone.

W kontekście przedstawionych powyżej okoliczności Sąd podziela również stanowisko organu, że sytuacja skarżącej jest trudna, stąd nie jest możliwa jednorazowa spłata zadłużenia, bez uszczerbku dla sytuacji bytowej skarżącej i jej rodziny (matka), jednakże możliwa jest spłata zadłużenia w dłuższym okresie czasu poprzez zawarcie układu ratalnego, w sytuacji gdy skarżąca podejmie zatrudnienie.

Zdaniem Sądu, zasadnie Zakład odniósł sytuację skarżącej do podstawowego wskaźnika służącego do oceny kryterium ubóstwa jakim jest kwota określająca minimum socjalne. Zwrócił uwagę, że łączny dochód uzyskiwany przez matkę skarżącej jest niższy niż poziom minimum socjalnego w II kwartale 2019 r. dla 2 – osobowego gospodarstwa pracowniczego, jednakże stwierdził, że jest wyższy od minimum egzystencji wynoszącego 997 zł. Nie ma racji zatem skarżąca zarzucając organowi, że nie rozpatrzył dochodu rodziny w kontekście powyższego kryterium oraz że nie zestawił dochodu dwuosobowego gospodarstwa domowego z jego wydatkami na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sąd nie stwierdził w tym zakresie zastosowania błędnej metodologii wyliczania dochodu odnoszącego następnie do wysokości minimum socjalnego określonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, gdyż prawidłowo organ przyjął jako podstawę odniesienia dochód netto, nie pomniejszany o stałe, miesięczne wydatki.

W ocenie Sądu, zasadnie także organ akcentował, że skarżąca znajduje się w wieku aktywności zawodowej (46 lat), co daje pozytywną prognozę na spłatę zadłużenia.

Odnośnie do wniosku skarżącej o dokonanie przez Sąd oceny stwierdzenia przez pracownika w decyzji, że brak zatrudnienia jest działaniem w celu uniknięcia spłaty zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, Sąd wskazuje, że celem kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny jest ocena zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Sąd, na skutek zaskarżenia aktu lub czynności (bezczynności) organu administracji publicznej, nie przejmując sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, ma jedynie skontrolować (ocenić) działalność tego organu. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ rentowy przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Badanie zaś zasadności powództwa o ochronę dóbr osobistych, czy o zniesławienie oraz ocena pod kątem naruszenia przez pracownika Kodeksu karnego (art. 212 K.k.), nie należy do uprawnień sądu administracyjnego.

Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, organ w niniejszej sprawie zasadnie dokonał analizy wniosku skarżącej pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną. Prawidłowo organ wskazał, że wsparcie udzielane przedsiębiorstwu jest uznawane za pomoc publiczną, o ile spełnione są łącznie następujące warunki:

1. udzielane jest przez państwo lub ze środków państwowych,

2. ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określone przedsiębiorstwo lub produkcję określonych towarów),

3. jest udzielane na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku,

4. zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji oraz wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej.

Słusznie też organ stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

I tak, z uwagi na fakt, że należności z tytułu składek stanowią środki publiczne w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 869) uznał, że przesłanka ta jest spełniona.(ad.1).

Ze względu na to, że umorzenie następuje w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego podmiotu, a decyzja w sprawie przyznania pomocy zależy od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, także i tę przesłankę uznał za spełnioną.(ad.2).

Za pomoc publiczną uznawane jest wsparcie udzielane przedsiębiorcy na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku. Przesłankę tę uznaje się za spełnioną, jeżeli przedsiębiorca otrzymuje pomoc, której nie uzyskałby w normalnych warunkach rynkowych.(ad.3).

Udzielony przez ZUS środek nie może zakłócać lub grozić zakłóceniem konkurencji bądź wpływać negatywnie na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Prowadzona przez skarżąca działalność gospodarcza jest zawieszona dlatego nie ma wpływu na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej(ad.4).

Udzielenie pomocy de minimis jest możliwe wówczas, gdy łączna wartość pomocy de minimis dla jednego beneficjenta nie przekroczyła równowartości 200 tys. euro w okresie 3 lat budżetowych. Skarżąca nie figuruje jako beneficjent pomocy de minimis w okresie 3 lat wstecz.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca wniosła o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w ramach pomocy de minimis, zaś ewentualna pomoc nie przekroczyłaby ustalonego pułapu 200 tys. euro. W związku z tym, prawidłowo organ stwierdził, że ewentualne umorzenie należności z tytuł nieopłaconych składek, nie stanowiłoby pomocy de minimis.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie nie doszło też do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 3 w zw. z art. 30 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 2 w zw. z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 cyt. rozporządzenia.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo intepretuje przepisy u.s.u.s. i rozporządzenia wykonawczego. Sąd dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia uznał, że organ, w ramach prawidłowo rozumianego uznania administracyjnego, właściwie rozważył przesłankę zarówno ważnego interesu strony jak też interesu publicznego, zachowując odpowiednie proporcje jednego i drugiego interesu, uwzględniając również konkretne okoliczności tej sprawy. Jak słusznie zauważył organ w zaskarżonej decyzji, o istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria.

Prawidłowo zatem zdaniem Sądu organ rozważył ważny interes skarżącej oraz też okoliczności związane z powstaniem zadłużenia. Wykonywanie działalności gospodarczej ma charakter profesjonalny, prowadzący tę działalność wykonuje ją na własny koszt i ryzyko i nie może tego ryzyka przerzucać na organ. Jako przyszły beneficjent funduszy prowadzonych przez ZUS skarżąca powinna spełniać ciążące na niej obowiązki jakim jest opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne.

Sąd wskazuje, iż wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej, co otwiera przed stroną możliwość wystąpienia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z nowym wnioskiem o umorzenie zadłużenia, gdyby sytuacja finansowa i zdrowotna strony znacznie się pogorszyła w porównaniu do tej, która stanowiła stan faktyczny w rozpoznanej sprawie.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie

art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.