Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 985/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: § 4, § 5, § 10, § 11, § 13 ust. 1, § 13 ust. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 114 poz 786
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem  Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Marzenna Zielińska Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 14 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Lu 652/09 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na zalesianie gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], a także utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] marca 2008 r., nr [...]; 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. na rzecz E. K. kwotę 854 zł (osiemset pięćdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 652/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę E. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], o odmowie pomocy na zalesianie gruntów rolnych.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia.

W dniu [...] września 2007 r. E. K. złożyła do organu I instancji wniosek o przyznanie płatności na zalesienie na rok 2007. Strona zadeklarowała do zalesienia działkę rolną – grunt orny o powierzchni 8 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...] (województwo [...], powiat [...], gmina [...], obręb ewidencyjny [...].

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: ARiMR) we W. stwierdził spełnienie niezbędnych warunków wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie.

Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. odmówił E. K. przyznania pomocy na zalesienie.

El. K. wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Stwierdziła, że zgłoszona do pomocy na zalesienie działka leży poza granicami rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, obszarów chronionego krajobrazu oraz obszarów Natura 2000.

Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji wskazując, że z informacji uzyskanych z Ministerstwa Środowiska dotyczących aktualnego zasięgu obszarów Natura 2000 wynika, iż działka ewidencyjna nr [...] położona jest na obszarze Natura 2000.

Na skutek skargi E. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 501/08, uchylił decyzję organu II instancji. WSA uznał, że pismo z Ministerstwa Środowiska nie może stanowić podstawy do dokonania ustaleń w przedmiocie położenia gruntu na obszarze Natura 2000, bowiem zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880, ze zm.) zakwalifikowanie gruntu do obszaru Natura 2000 musi nastąpić w drodze rozporządzenia wydanego przez ministra właściwego do spraw środowiska. Sąd zobowiązał organ II instancji, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustalił, czy przedmiotowa działka jest położona na obszarze Natura 2000 i w zależności od wyniku ustaleń - wydał stosowną decyzję.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2008 r. Organ odwoławczy stwierdził, że zawnioskowana przez stronę działka nr [...] od października 2007 r. położona jest na obszarze Natura 2000 (Specjalny Obszar Ochrony - Lasy Sobiborskie, kod PLH060043, zatwierdzony decyzją Komisji Europejskiej z dnia 12 grudnia 2008 r. jako Obszar o Znaczeniu Wspólnotowym). W tej sytuacji – z uwagi na treść § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786, ze zm.; dalej jako "rozporządzenie MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 r.") – nie było możliwe przyznanie skarżącej pomocy na zalesianie do wnioskowanych gruntów z uwagi na ich położenie na obszarze Natura 2000.

E. K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję organu odwoławczego. Zarzuciła w szczególności, że organ nie zastosował się do oceny prawnej zawartej w wyroku WSA w Lublinie w sprawie I SA/Lu 501/08, zgodnie z którą ustalenie, czy zgłoszona działka jest położona na obszarze Natura 2000 winno nastąpić w oparciu o rozporządzenie wydane na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 listopada 2008 r. Zarzuciła także, iż po wydaniu postanowienia stwierdzającego spełnienie warunków przyznania pomocy, odmowa przyznania pomocy na zalesianie z innych przyczyn niż brak złożenia oświadczenia o zalesieniu we właściwym terminie, narusza art. 3 ust.1 i 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 r.

Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 r. pomoc na zalesianie gruntów rolnych, z wyłączeniem gruntów położonych na obszarach Natura 2000, jest przyznawana rolnikowi do gruntów: 1) użytkowanych jako grunty orne oraz sady, które zostały przeznaczone do zalesienia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku tego planu, gdy zalesianie tych gruntów nie jest sprzeczne z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy; 2) stanowiących: a) własność tego rolnika albo jego małżonka lub b) współwłasność tego rolnika; 3) o powierzchni co najmniej 0,5 ha i szerokości: a) co najmniej 20 m lub b) mniej niż 20 m - jeżeli grunty graniczą z lasem. Pojęcie "obszar Natura 2000", którym prawodawca operuje na gruncie § 4 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 r. nie jest definiowane przepisami tegoż rozporządzenia, lecz przepisami ustawy o ochronie przyrody, do której w rozporządzeniu prawodawca odsyła, określając warunki, od spełnienia których uzależnione jest przyznanie pomocy na zalesianie gruntów rolnych. Gruntami położonymi na "obszarze Natura 2000" są więc grunty znajdujące się na obszarze specjalnej ochrony ptaków, specjalnym obszarze ochrony siedlisk lub obszarze mającym znaczenie dla Wspólnoty, utworzonym w celu ochrony populacji dziko występujących ptaków lub siedlisk przyrodniczych lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty (art. 5 pkt 2b ustawy o ochronie przyrody). Sąd pierwszej instancji podkreślił, że decyzją z dnia 12 grudnia 2008 r. Komisja Europejska przyjęła na mocy dyrektywy Rady 92/43/EWG drugi zaktualizowany wykaz terenów mających znaczenia dla Wspólnoty składających się na kontynentalny region biogeograficzny [notyfikowana jako dokument Nr C (2008) 8039)(2009/9 3/WE) - Dz. Urz. UE L z 2009 r. Nr 43, poz. 63]. Z załącznika do tej decyzji wynika bezspornie, że Lasy Sobiborskie stanowią obszar mający znaczenie dla Wspólnoty.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skoro działka nr [...] wnioskowana przez skarżącą do zalesienia położona jest na obszarze NATURA 2000 SOO PLH 060043 Lasy Sobiborskie, to wniosek skarżącej o zalesienie przedmiotowej działki nie mógł być uwzględniony, gdyż byłoby to sprzeczne z § 4 ust. 2 w związku z § 10 pkt 3 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 r.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie doszło do naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; zwana dalej "p.p.s.a."). Zakres związania w czasie wskazaną oceną prawną determinowany jest w szczególności momentem zmiany przepisów prawnych stanowiących podstawę tej oceny w danej sprawie. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do zmiany stanu prawnego, a stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA w Lublinie z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 501/08, zachowuje swoją aktualność w zakresie odnoszącym się do ustalenia, czy przedmiotowa działka jest położona na obszarze Natura 2000. Rozpatrując ponownie sprawę, organ odwoławczy uwzględnił wytyczne w tym zakresie zawarte we wspomnianym wyroku, gdyż ustalił, że przedmiotowa działka znajduje się na obszarze Natura 2000.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił również zarzutów naruszenia § 4 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 r. w związku z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 listopada 2008 r. (poprzez uznanie, że działka, której dotyczy złożony przez stronę wniosek jest położona na obszarze Natura 2000) oraz § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 r. (poprzez odmowę przyznania stronie pomocy na zalesianie po wydaniu postanowienia stwierdzającego spełnienie warunków do przyznania tej pomocy w oparciu o inną przesłankę niż brak złożenia oświadczenia o zalesieniu we właściwym terminie). Sąd stwierdził, że przedmiotowa działka ponad wszelką wątpliwość znajduje się na obszarze Natura 2000, zaś normatywna treść § 4 ust. 2 w związku z § 10 pkt 3 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 r. określa przesłanką negatywną przyznania pomocy na zalesianie w postaci położenia deklarowanego gruntu na obszarze Natura 2000, które to pojęcie definiuje art. 5 pkt 2b ustawy o ochronie przyrody.

Za niezasadny Sąd pierwszej instancji uznał również art. 8 oraz art. 110 w związku z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej powoływana jako "k.p.a.") poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy organ I instancji wydał i doręczył stronie postanowienie o spełnieniu warunków niezbędnych do przyznania pomocy na zalesienie. Sąd stwierdził, że pozytywna weryfikacja wniosku, stanowiąca podstawę przyznania pomocy na zalesianie, zdeterminowana jest spełnieniem warunków, o których mowa w § 4 ust. 1, 2 i 3 oraz § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 r.

II

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożyła E. K. Zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za obie instancje w wysokości określonej właściwymi przepisami.

Wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, to jest:

1) art. 153 p.p.s.a.:

i. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na tym, że Sąd pierwszej instancji przyjął, iż wyrok WSA w Lublinie z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 501/08, nie jest wiążący na skutek zmiany stanu prawnego, chociaż taka przesłanka (zmiana stanu prawnego) nie wynika w żaden sposób z treści art. 153 p.p.s.a., a w wyroku z dnia 18 grudnia 2008 r. wskazano jaki konkretnie stan prawny (tzn. jakie konkretne przepisy obowiązujące w konkretnym dniu) powinny być uwzględnione przy ponownym rozpoznawaniu sprawy przez organ odwoławczy,

ii. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji przyjął, że wyrok WSA w Lublinie z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 501/08, nie jest wiążący w zakresie wskazanego w tym ostatnim wyroku sposobu ustalania, czy działka skarżącej jest położona na terenie obszaru Natura 2000, a to w związku ze zmianą stanu prawnego, pomimo że zmiana stanu prawnego, o której mowa w zaskarżonym wyroku nastąpiła przed wydaniem wyroku z dnia 18 grudnia 2008 r.,

2) art. 110 w związku z art. 126 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu i utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania pomocy na zalesienie, pomimo że wcześniej organ I instancji wydał i doręczył skarżącej postanowienie o spełnieniu przez skarżącą warunków niezbędnych do przyznania jej pomocy na zalesienie;

3) § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 r. polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania pomocy na zalesienie w oparciu o inną przesłankę niż brak złożenia oświadczenia o zalesieniu we właściwym terminie, pomimo że przed wydaniem tej ostatniej decyzji organ I instancji wydał i doręczył skarżącej postanowienie o spełnieniu przez skarżącą warunków niezbędnych do przyznania jej pomocy na zalesienie.

W uzasadnieniu wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że WSA w Lublinie w wyroku z dnia 18 grudnia 2008 r. nakazał organowi rozstrzygnięcie spornej kwestii (czy działka skarżącej jest położona na terenie obszaru Natura 2000) w oparciu o konkretny przepis, tj. art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, obowiązujący w konkretnym okresie, tj. do dnia 14 listopada 2008 r. Organ winien zatem uwzględnić tenże konkretny przepis, nawet jeśli przepis ten został następnie zmieniony lub uchylony. Możliwość odstąpienia przez organ i Sąd pierwszej instancji od tej oceny prawnej nie wynika z treści art. 153 p.p.s.a. Jednak nawet jeśli przyjąć, że taka możliwość istnieje, to wskazywana przez Sąd pierwszej instancji zmiana stanu prawnego wprowadzona ustawą z dnia 3 października 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 201, poz. 1237) została uchwalona i weszła w życie przed wydaniem wspomnianego wyroku WSA w Lublinie z dnia 18 grudnia 2008 r.

Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, po doręczeniu skarżącej postanowienia o spełnieniu niezbędnych warunków do przyznania pomocy na zalesianie organ administracji był związany tym rozstrzygnięciem i nie mógł badać innych przesłanek przyznania pomocy na zalesianie niż przesłanki określone w § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 r. Zatem nawet jeśli przyjąć, że działka skarżącej rzeczywiście leży na terenie obszaru Natura 2000, to wydanie decyzji o odmowie przyznania pomocy na zalesienie było niedopuszczalne po doręczeniu skarżącej wspomnianego postanowienia organu o spełnianiu przez stronę warunków niezbędnych do przyznania jej pomocy na zalesienie.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona, bowiem przy wydaniu zaskarżonego wyroku oraz obu decyzji administracyjnych doszło do naruszenia prawa materialnego.

W sprawie niniejszej kwestią zasadniczą jest ustalenie, który stan faktyczny i prawny należy brać pod uwagę przy wydawaniu decyzji o przyznaniu pomocy na zalesianie. Znajdujące zastosowanie w sprawie niniejszej rozporządzenie MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 r. przewidywało dwa etapy postępowania dotyczącego udzielenia pomocy na zalesianie.

W czasie etapu pierwszego organ działając na podstawie § 10 rozporządzenia badał spełnienie warunków do uzyskania pomocy wymienionych w § 4 (grunty rolne) i § 5 (grunty inne niż rolne) rozporządzenia. Są to warunki, które musiał spełniać zarówno wnioskodawca, jak i wskazane przez niego grunty. Jednym z tych warunków było położenie gruntów poza obszarami Natura 2000. Jeżeli w czasie pierwszego etapu organ stwierdzał, że brak którejkolwiek z omawianych przesłanek dotyczących wnioskodawcy lub gruntów, wydawał decyzję o odmowie przyznania pomocy na zalesianie. Decyzja ta podlegała pełnej procedurze weryfikacyjnej, jak każda decyzja administracyjna. Jeżeli pierwszy etap weryfikacji przebiegł pomyślnie, tzn. jeżeli po weryfikacji wniosku w terminie 60 dni od dnia jego złożenia organ ustalił, że warunki i wymagania zostały spełnione - wydawał postanowienie o spełnieniu warunków przez wnioskodawcę (warunki z § 4 ust. 1 lub § 5 ust. 1 rozporządzenia) oraz przez grunty (warunki z § 4 ust. 2 i ust. 3 – m.in. położenie poza obszarami Natura 2000 albo z § 5 ust. 2 rozporządzenia). W omawianym postanowieniu organ pouczał także o formie, sposobie i terminie poinformowania Agencji o wykonanym zalesieniu (§ 10 ust. 5).

Po zakończeniu etapu pierwszego wnioskodawca wykonywał zalesienie zgodnie z § 11 rozporządzenia, a następnie informował o tym w przewidzianych prawem terminach nadleśniczego i organ administracji.

Etap drugi postępowania następował tylko po pomyślnym zakończeniu etapu pierwszego (tj. po wydaniu postanowienia). Na tym etapie organ kontrolował, czy rolnik złożył w terminie oświadczenie o wykonaniu zalesienia. Jeżeli rolnik nie złożył w terminie oświadczenia o zalesieniu organ wydawał decyzję o odmowie przyznania pomocy. Jeżeli rolnik złożył w terminie oświadczenie o zalesieniu – organ wydawał decyzję o przyznaniu pomocy.

Jak wynika z powyższego, na etapie drugim, kiedy obszar na skutek wydania postanowienia był już zalesiony, organ nie badał po raz drugi, czy rolnik lub grunt spełniał warunki do uzyskania pomocy na zalesienie. Na takie badania jest za późno, bowiem do zalesienia z woli organu i za przyzwoleniem organu już doszło.

Uregulowanie powyższe miało głęboki sens i miało przeciwdziałać sytuacjom takim jak w sprawie niniejszej, kiedy organ ocenił, że warunki do zalesienia i uzyskania pomocy na zalesienie zostały spełnione, a następnie po wykonaniu zalesienia, z tej oceny wycofał się (błędnie zresztą). Omawiane uregulowanie pozwala na stabilizację sytuacji wnioskodawcy w oparciu o stan faktyczny i prawny, na podstawie którego wydane było postanowienie, niezależnie od zmian, które później nastąpiły.

Jako punkt wyjścia należy więc przyjąć tezę, że uregulowania prawne zawarte w rozporządzeniu MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 r. nie pozwalały na ponowne badanie spełnienia warunków do zalesienia, kiedy po wydaniu postanowienia i zgodnie z postanowieniem zalesienie zostało wykonane.

Zasadne są więc zarzuty skargi kasacyjnej, że przy wydaniu wyroku doszło do naruszenia § 13 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 r. poprzez akceptację wydania decyzji odmownej w oparciu o inne przesłanki, niż niezłożenie oświadczenia o wykonaniu zalesienia w terminie, o których mowa w powołanym przepisie.

Zwrócić należy uwagę, że wyrażeniu powyższego stanowiska nie przeszkadza art. 153 p.p.s.a. i związanie sądu (także Naczelnego Sądu Administracyjnego) oceną prawną zwartą pierwszym prawomocnym wyroku WSA z dnia 18 grudnia 2008 r. Wyrok ten uchylił decyzję II instancji, w której odmowa przyznania pomocy na zalesianie wywiedziona została z faktu, że sporna działka leżała na terenie objętym projektowanym obszarem Natura 2000. W omawianym wyroku WSA wskazał, że ustalenie, iż grunt leży na obszarze Natura 2000 w stanie prawnym obowiązującym do dnia 14 listopada 2008 r., mogło wynikać wyłącznie z rozporządzenia Ministra właściwego ds. ochrony środowiska, zaś położenie gruntu na projektowanym obszarze Natura 2000 nie przeszkadzało objęciu pomocą na zalesianie. Pogląd ten jest oczywiście trafny i wiążący. W dacie badania wniosku, tj. przed wydaniem postanowienia z dnia [...] stycznia 2008 r., tylko grunty wymienione w stosownym rozporządzeniu Ministra, jako grunty objęte programem Natura 2000, były wyłączone z pomocy na zalesianie. Grunty leżące na terenach planowanych do objęcia tym programem nie były z tej pomocy wyłączone.

Dalej WSA nakazał ponowne zbadanie, czy grunty położone są na obszarze Natura 2000 i wydanie stosownej decyzji. Sąd ten nie badał jednak wcale kwestii etapów postępowania oraz nie zajmował się dopuszczalnością wydania decyzji odmownej po prawidłowo wydanym postanowieniu i terminowym przedłożeniu informacji o wykonaniu zalesienia. W tym stanie rzeczy trudno uznać, że sądy orzekające później są związane poglądem WSA w tej kwestii, skoro pogląd taki nie został wyrażony.

Wskazać należy, że w sprawie niniejszej po wydaniu prawidłowego postanowienia stwierdzającego dopuszczalność zalesienia (w dacie postanowienia teren nie leżał na obszarze Natura 2000 wymienionym w rozporządzeniu Ministra ds. ochrony środowiska) zmienił się stan faktyczny i prawny.

Po pierwsze, na skutek zmiany ustawy o ochronie przyrody (ustawą z dnia 3 października 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody i niektórych innych ustaw - Dz. U. Nr 201, poz. 1237) od 15 listopada 2008 r. do terenów Natura 2000 zaliczone zostały, oprócz obszarów specjalnej ochrony ptaków i specjalnego obszaru ochrony siedlisk (które to tereny wymienione są w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw ochrony środowiska), także obszary mające specjalne znaczenie dla Wspólnoty zatwierdzone przez Komisję Europejską. Zatem obszarami Natura 2000 od 15 listopada 2008 r. są nie tylko obszary wymienione w rozporządzeniu ministra, ale także obszary zatwierdzone przez Komisję Europejską, jako mające specjalne znaczenie dla Wspólnoty.

Po drugie obszar Lasów Sobiborskich, na których leży działka wnioskodawczyni został zatwierdzony przez Komisję Europejską, jako mający specjalne znaczenie dla Wspólnoty decyzją Komisji z dnia 12 grudnia 2008 r., a więc dopiero z tą datą został włączony do obszaru Natura 2000.

Po trzecie działka została zalesiona w marcu 2008 r.

Nietrudno zauważyć, że zmiana stanu prawnego terenu miała miejsce, po upływie 11 miesięcy od wydania postanowienia w sprawie spełnienia warunków do pomocy na zalesianie (postanowienie z dnia [...] stycznia 2008 r.) oraz po upływie 9 miesięcy od wykonania zalesienia (informacja wnioskodawczyni z dnia [...] marca 2008 r.).

Pozostaje zatem do rozważenia dopuszczalność ponownej oceny, czy grunty kwalifikują się do pomocy na zalesianie, w oparciu o nowy stan prawny, który nastąpił już w nowym stanie faktycznym, tj. po prawidłowym wykonaniu zalesienia.

Odpowiadając na to pytanie wskazać należy na omówioną wyżej konstrukcję rozporządzenia z 18 czerwca 2008 r., które wyłącza możliwość ponownej weryfikacji spełnienia warunków do zalesienia po stwierdzeniu w drodze postanowienia spełnienia warunków do pomocy na zalesienie i dopuszczalności zalesienia oraz po wykonaniu zalesienia. Omawiana konstrukcja prawna wyłącza wpływ późniejszych zmian w stanie prawnym na ocenę, czy spełnione zostały warunki uzyskania pomocy na zalesianie dotyczące wnioskodawcy i gruntu. Ewentualny błąd organu przy wydawaniu postanowienia, mógłby zostać skorygowany przez uchylenie wydanego postanowienia i wydanie decyzji o odmowie pomocy, ale tylko do czasu, kiedy postanowienie to nie wywołało niemożliwych do odwrócenia skutków w postaci zalesienia.

Zaznaczyć należy, że w sprawie niniejszej organ nie dopuścił się błędów przy wydawaniu postanowienia, bowiem w tamtym czasie ([...] stycznia 2008 r.) sporny grunt nie należał do obszaru Natura 2000, gdyż nie był wymieniony w rozporządzeniu Ministra, a takie kryterium kwalifikacji trafnie przesądził WSA w pierwszym wyroku.

Wskazać należy, że odmowa pomocy, już po wykonaniu zalesienia za zgodą organu, nie ma także żadnego racjonalnego uzasadnienia, nie przyczyni się bowiem do utrzymania w stanie niezmienionym gruntów włączonych (po zalesieniu) do obszaru Natura 2000, gdyż do zalesienia już doszło. Przyjęcie poglądu, że już po zalesieniu można ponownie badać, czy grunt kwalifikuje się do zalesienia powodowałoby, że podejmowanie decyzji o zalesieniu byłoby działaniem niesłychanie ryzykownym, a sytuacja rolnika byłaby niepewna. Aby temu zapobiec, normodawca uregulował kwestie pomocy na zalesianie w sposób dwuetapowy, wykluczający wpływ zmian, które nastąpiły po zalesieniu na uprawnienie do uzyskania pomocy.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uznał zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego za uzasadnione i uchylił zaskarżony wyrok, a następnie rozpoznał skargę E. K. Z uwagi na fakt, że przy wydawaniu zaskarżonych decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. § 13 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 r., który określa przesłanki odmowy pomocy na zalesianie w II etapie postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił także decyzje organów I i II instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ oceni prawidłowość i terminowość oświadczenia wnioskodawczyni o wykonaniu zalesienia i orzeknie zgodnie z § 13 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 czerwca 2007 r.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 209 p.p.s.a. w związku z art. 200, art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.) i zasądził od organu administracji na rzecz skarżącej kwotę 854 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, przy czym na kwotę tę składają się: równowartość wpisu sądowego od skargi (200 zł), równowartość opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku (100 zł), równowartość należnego wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł), równowartość opłaty skarbowej za pełnomocnictwa złożonego przed WSA (17 zł) i NSA (17 zł), a także koszty zastępstwa procesowego za obie instancje udzielonego przez radcę prawnego, który sporządził i wniósł skargę kasacyjną, brał udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz prowadził sprawę w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji (420 zł).