Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 15/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 235, art. 237
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: Par. 5 ust. 1, par. 6, par. 8 ust. 1, par. 11 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Dorota Dąbek Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi W. Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 17 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...], znak: [...] - nie stwierdził u W. Ł. choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - wymienionej w poz. 17 wykazu chorób zawodowych - na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r., nr 105, poz. 869 ) i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2006r., nr 122, poz. 851 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że orzekał na podstawie orzeczeń lekarskich wystawionych przez: Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych Nr [...], Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Nr [...], o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, uzupełnione przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, otrzymanych:18.12.2009 r., 16.08.2010 r., 27.06.2011 r., oraz na podstawie formularza oceny narażenia zawodowego W. Ł.

W. Ł. zatrudniony był:

od 2.09.1974 r. do 28.02.1979 r. w B S.A., w K na stanowisku uczeń, mechanik napraw pojazdów samochodowych, gdzie nie pracował w kontakcie z czynnikami rakotwórczymi,

od 8.03.1979 r., do 30.06.1993 r. w A S. A. Oddział w K, Zakład [...] na stanowisku ślusarz remontowy, gdzie pracował w kontakcie z czynnikami rakotwórczymi - azbestem i smołami węglowymi,

od 1.07.1993 r. do 5.06.2007 r. w Przedsiębiorstwie [...] S.A. w K, na stanowisku monter silników spalinowych gdzie pracował w kontakcie z czynnikiem rakotwórczym azbestem.

Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze dla ludzi - nowotwór nerki prawej uzasadniając, iż analiza dostępnej dokumentacji lekarskiej wskazuje, że wykonane badania w tym wynik histopatologiczny potwierdziły rozpoznanie choroby nowotworowej nerki prawej, jednak schorzenie to nie znajduje się w aktualnym wykazie chorób zawodowych. Zatem brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - poz. 17.

W. Ł. odwołał się od powyższego orzeczenia lekarskiego.

Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania tej choroby zawodowej wskazując, że W. Ł. nie był narażony na czynniki o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla ludzi a rozpoznany u badanego rak jasnokomórkowy nerki nie znajduje się w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Brak, zatem podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Organ przywołując treść art. 2351 Kodeksu pracy wskazał, że aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonych do rozporządzenia oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, a związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem.

W przypadku ustalenia, że rozpoznana u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ocena warunków jego pracy musi wykazać bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że pracę wykonywał w warunkach narażających na powstanie tej choroby zawodowej. Ponadto osoba, której dotyczy podejrzenie, winna być skierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do stosownej jednostki orzeczniczej. Następstwem badania jest wydanie przez lekarza zatrudnionego w w/w jednostce orzeczniczej orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Bez opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, co nie oznacza zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny orzeczenia lekarskiego w granicach wskazanych w art. 80 K.p.a. Organ nie może, bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej o lakonicznej treści, nie zawierającej przekonującego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa.

W sprawie podstawowe znaczenie ma fakt, iż rozpoznana u W. Ł. choroba nie figuruje w wykazie chorób zawodowych, stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Choroby wymienione pod poz. 17 stanowią katalog zamknięty nowotworów złośliwych powstałych w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze dla ludzi.

Właściwe w tym zakresie jednostki orzecznicze, o których mowa w § 5 ust. 2. pkt. 1 rozporządzenia nie rozpoznały u W. Ł. choroby zawodowej tj. nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi wymienionej pod poz. 17 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, wydając w dniu [...] 2009 r. orzeczenie lekarskie Nr [...] i w dniu [...] 2010 r. orzeczenie lekarskie Nr [...] oraz w dniu [...] 2011 r. orzeczenie lekarskie Nr [...] - uzupełnione o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u W. Ł., z których uzasadnień wynika, że rozpoznane schorzenie - nowotwór nerki prawej - nie znajduje się w aktualnym wykazie chorób zawodowych.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia "Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. "

Zebrany materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenia lekarskie pomimo potwierdzenia w formularzu oceny narażenia zawodowego pracy w kontakcie na czynniki rakotwórczymi, nie dały podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu u W. Ł. choroby zawodowej.

W. Ł. zapoznał się ze zgromadzonym materiałem w sprawie i wniósł nowe dokumenty - zaświadczenie z dnia 1.10.2010 r. wystawione przez Szpital Miejski w K oraz pismo w sprawie orzeczenia lekarskiego Nr [...] Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. W związku z powyższym organ zwrócił się do Instytutu z prośbą o zajęcie stanowiska i wydanie opinii medycznej. W. Ł. w dniu 18.11.2010 r. złożył następne pismo wyjaśniające w sprawie choroby zawodowej, które zostało również przesłane do Instytutu. W odpowiedzi na w/w pisma Instytut przesłał w dniu 27.06.2011 r. orzeczenie lekarskie nr [...] - uzupełnione.

W. Ł. odwołał się od powyższej decyzji zarzucając naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 300 k.p. w zw. z art. 3 k.c.

Podniósł, że postępowanie w sprawie rozpoznania u niego choroby zawodowej rozpoczęło się w maju 2009 r. pod rządami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Zgodnie z poz. 17 ppkt 7 załącznika do rozporządzenia do chorób zawodowych zaliczano inne nowotwory złośliwe. U skarżącego stwierdzono nowotwór złośliwy nerki prawej, co uzasadniało podjęcie postępowania o stwierdzenie choroby zawodowej.

Niedługo potem w życie weszło nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, które ograniczyło katalog chorób zawodowych. Przede wszystkim wykreślono z wykazu nowotwory złośliwe inne. Ponadto § 11 tego rozporządzenia wskazywał, że do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia. Zatem zmianą rozporządzenia pozbawiono go prawa do uznania choroby zawodowej co jest niezgodne z art. 31 ust. 3 Konstytucji, który wyraźnie wskazuje, że wszelkie ograniczenia praw powinny być ustanawiane tylko w ustawie. W tym przypadku jego prawo do stwierdzenia choroby zawodowej zostało ograniczone przepisami rozporządzenia. Zatem należało uznać, że ograniczenie katalogu wykazu chorób nie dotyczy niniejszego postępowania i należało sprawę rozpatrzyć tak jakby nie ograniczono jego praw a więc uznając, że poz. 17 ppkt 7 "inne nowotwory" pozostał w wykazie chorób zawodowych.

Nadto zauważył, że naruszono podstawową zasadę prawną wyrażoną paremią lex retro non agit. W demokratycznym państwie prawa powszechnie uznaje się, że nie można ustanawiać przepisów prawa, które wiązałyby skutki prawne ze zdarzeniami prawnymi mającymi miejsce w przeszłości. Prawo musi być przewidywalne i budzić zaufanie a podmiot prawa musi mieć pewność, że w danej sytuacji postępuje zgodnie lub niezgodnie z obowiązującym prawem. Powyższe zostało wyrażone w art. 3 k.c., do którego odwołuje się k.p. w art. 300.

Postępowanie powinno być przeprowadzane w oparciu o przepisy rozporządzenia z 2002 r., jako że rozpoczęło się w chwili, kiedy obowiązywało. Rozporządzenie z 2009 r. mogłoby być zastosowane do niniejszego postępowania, jeśli nie ograniczałoby jego praw. Tymczasem obowiązujące rozporządzenie ograniczyło w wykazie liczbę chorób pozbawiając go prawa do stwierdzenia choroby zawodowej. Prawo nie może działać wstecz z niekorzyścią dla obywatela. Zatem organy naruszyły art. 300 k.p. w zw z art. 3 k.c.

Organy powinny uznać, że choroba w postaci nowotworu nerki prawej jest chorobą powstałą na skutek wykonywania zawodu mechanika pojazdów samochodowych. Związek przyczynowy pomiędzy czynnikami wywołującymi a samą chorobą jest nie tyle wysoce prawdopodobny, co bezsporny.

W orzeczeniach lekarskich nie uwzględniono lub utajniono fakt narażenia na czynniki rakotwórcze kat 1. potwierdzone przez komórki BHP A w K oraz przedsiębiorstwa [...] SA w K. Ponadto argumenty i dowody skarżącego umieszczone w pismach z dnia 19.10.2010 r. oraz z 18.11.2010 r., nie zostały ze zrozumieniem przeanalizowane. Wniósł o ewentualne uzupełnienie postępowania o fakty, o które prosił we wcześniejszych pismach jak również w obecnym piśmie.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 17 października 2011, nr [...] - utrzymał decyzję organu I instancji w mocy- na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że w dniu 19.10.2010 r. W. Ł. zapoznał się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie i wniósł nowe dokumenty do sprawy tj. zaświadczenie z dnia 1.10.2010 r. ze Szpitala Miejskiego w K oraz pismo z dnia 19.10.2010 r. w sprawie orzeczenia lekarskiego. W zaświadczeniu podano, iż ekspozycja na tlenki siarki jest udowodnionym czynnikiem etiologicznym dla raka nerki oraz zasugerowano konsultacje z lekarzem chorób zawodowych.

Natomiast w piśmie dot. orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej W. Ł. podał, iż jednostka orzekająca nie wzięła pod uwagę narażenia zawodowego na kadm, azbest oraz benzen w związku z powyższym wnosi o wystąpienie do lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, o dodatkowe uzasadnienie tego orzeczenia lub wystąpienie do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjęcie innych czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego.

Ponadto skarżący wniósł, jako dowód zaświadczenie poradni onkologicznej Szpitala Miejskiego w K z dnia 17.11.2010 r. W piśmie dołączonym do zaświadczenia podniósł, iż w orzeczeniu nie uwzględniono, że nowotwór nerki prawej jest złośliwy i tym samym zarzucił naruszenie przepisów ustawy o chorobach zawodowych oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

W związku z powyższym PIS wystosował do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego pismo o zajęcie stanowiska i wydanie opinii medycznej uwzględniając nową dokumentację złożoną przez W. Ł.

Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wydał w dniu [...] 2011 r. orzeczenie lekarskie nr [...] - uzupełnione o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w związku z zastrzeżeniem badanego dot. narażenia zawodowego. Uzupełniono je o narażenie na benzynę, oleje oraz smary i poddano weryfikacji przedstawione informacje. W uzasadnieniu tego orzeczenia IMPiZS podał, iż u osób pracujących w narażeniu na benzen uznanym umiejscowieniem nowotworowym jest układ krwiotwórczy, natomiast u osób pracujących w narażeniu na azbest uznanym umiejscowieniem nowotworowym są płuca, oskrzela, międzybłoniak opłucnej, otrzewnej i rzadziej osierdzia. Z oceny narażenia zawodowego można wnioskować, że W. Ł. nie był narażony na złożone produkty ropopochodne zaliczone do kategorii l, ponadto wyniki badań epidemiologicznych wskazują, że uznanym umiejscowieniem dla rakotwórczego działania olejów mineralnych jest skóra, a okres latacji tych nowotworów jest bardzo długi (50-54 lata). Istnieją dowody epidemiologiczne na znamiennie częstsze niż w populacji ogólnej występowanie nowotworu złośliwego nerki w populacji osób narażonych na takie czynniki kategorii l o udowodnionym działaniu rakotwórczym na człowieka ujęte w określonym przepisami wykazie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym jak benzyna i jej sole, 2-naftyloamina i jej sole, 4-aminobifenyl i jej sole.

Skarżący zapoznał się z materiałem dowodowym w dniu 19.09.2011 r. Pismem z dnia 3.10.2011 r. oraz 8.10.2011 r. wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięć dokonanych przez jednostki orzecznicze, podtrzymując również argumenty przytoczone w odwołaniu.

Organ odwoławczy uznał, iż decyzja organu I instancji jest merytorycznie uzasadniona.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim jednostki orzeczniczej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych oraz oceny narażenia zawodowego pracownika.

Wydane w sprawie orzeczenia lekarskie Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego są wyczerpująco uzasadnione. W gestii organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest tylko ocena orzeczeń lekarskich, jako materiału dowodowego w sprawie, natomiast brak jest uprawnień do podważania ustalonych przez lekarzy rozpoznań klinicznych.

Odwołanie nie wniosło do postępowania żadnych nowych informacji, które mogłyby wpłynąć na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

Odnosząc się do argumentacji, że decyzja winna zostać wydana na podstawie przepisów obowiązujących w dniu złożenia dokumentacji chorobowej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co oznacza, iż organy administracji publicznej zobligowane są do stosowania przepisów prawa obowiązujących w dniu orzekania przez organ, w konkretnej sprawie.

W tym przypadku w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej na materiał dowodowy składały się orzeczenia lekarskie jednostki orzeczniczej I i II stopnia wydane już w okresie obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, które weszło w życie z dniem 3 lipca 2009 r. oraz dokumentacja sprzed tej daty m.in. skierowanie na badania, karta charakterystyki stanowiska pracy, wyniki badań środowiskowych. Pierwszym dokumentem w sprawie jest skierowanie na badania, na podstawie którego Poradnia Chorób Zawodowych OMP wydała w dniu [...] 2009r. wniosek o wystawienie charakterystyki stanowiska pracy W. Ł.

Zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia z zastrzeżeniem ust. 2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

Biorąc powyższe pod uwagę organ uznał, że w sprawie prawidłowo stosowane są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Ponadto skarżący powołał się na opracowania medyczne specjalistów w dziedzinie onkologii, które wymieniają m.in. azbest, jako czynnik predysponujący do występowania raka nerki. Jednak argument ten nie może stanowić przesłanki do uznania rozpoznanego u skarżącego schorzenia za chorobę zawodową, bowiem podstawowe znaczenie ma fakt, iż schorzenie, na które cierpi skarżący, nie jest wymienione w wykazie chorób zawodowych.

Organ przytoczył treść art. 2351 k.p. wskazując, że warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest jej wymienienie w wykazie chorób zawodowych. Następnie niezbędne jest wykazanie, że spowodowana ona została przez czynniki szkodliwe dla zdrowia, występujące w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy. W tym przypadku nie został spełniony podstawowy warunek, bowiem rozpoznane u skarżącego schorzenie nie figuruje w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. W załączniku pod poz. 17 wymienione są nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi, których wykaz stanowi zamknięty katalog. Pod poz. 17 tego wykazu nie został ujęty rak nerki, który został rozpoznany u skarżącego.

W. Ł. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając jej naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 300 k.p. w zw. z art. 3 KC, oraz art. 3 Konstytucji RP. Wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W skardze powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu i pismach kierowanych do organów.

Dodatkowo wskazał na czynniki, na które był narażony w środowisku wykonywanej przez niego pracy dokładnie opisane w Kartach narażenia zawodowego.

Podniósł, że zaledwie 2 miesiące po złożenia wniosku o stwierdzenie choroby zawodowej w życie weszło nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, którego § 11 spowodował, że do postępowania w sprawie stwierdzenia u niego choroby zawodowej zaczęto stosować przepisy nowego rozporządzenia. Przepis ten bezpośrednio przyczynił się do pozbawienia skarżącego prawa do stwierdzenia choroby zawodowej, ponieważ nowe rozporządzenie nie zawierało w wykazie nowotworów złośliwych innych, co oznaczało, że jego choroba przestawała być zgodnie z nowym stanem prawnym zawodową. Wobec tego § 11 rozporządzenia z 2009 r. pozbawił skarżącego prawa do stwierdzenia choroby zawodowej. Gdyby, bowiem postępowanie prowadzono w oparciu o przepisy rozporządzenia z 2002 r. nadal miałby możliwość stwierdzenia choroby zawodowej.

Zwrócił uwagę, że § 11 nie jest zgodny z konstytucyjną zasadą prawną lex retro non agit zawartą w art. 2 stwierdzającym, że Rzeczpospolita jest demokratycznym państwem prawa. Zasada ta wyraźnie wskazuje, że prawo nie może działać wstecz, jako że ma ono wzbudzać zaufanie obywateli do prawa. Możliwe są jednocześnie wyjątki od tej zasady jednak muszą one być w sposób szczególny uzasadniony i co istotne wyjątki od tej zasady mogą być wprowadzone jedynie na poziomie ustawowym.

Zgodnie z art. 3 k.c. ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba, że to wynika z jej brzmienia lub celu. Tymczasem wyjątek od zasady nieretroaktywności prawa został wprowadzony w rozporządzeniu, co jest niezgodne z art. 3 k.c. Nadto zauważył, że prawo do stwierdzenia choroby zawodowej (w szczególności zawartych w art. 67 Konstytucji gdzie obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę) oraz w oparciu o przepisy zgodne z zasadą lex retro non agit należą do konstytucyjnych praw i wolności każdego obywatela, zaś zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji wszelkie ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Z tym, że ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Pismem z dnia 19 grudnia 2011 r. skarżący złożył wniosek o dopuszczenie dowodu w postaci zaświadczenia z Poradni Onkologicznej Miejskiego Szpitala w K. Zdaniem skarżącego, zaświadczenie zawiera wnioski z najnowszych badań wybitnych specjalistów onkologii w zakresie przyczyniania się ekspozycji na związki arsenu, kadmu, azbestu i tlenków siarki do powstania raka nerki, co ma istotne znaczenie dla oceny legalności działań organów.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Skarżący pismem z dnia 26 stycznia 2012 r. przedstawił stanowisko wobec odpowiedzi na skargę. W piśmie zawarł wniosek o skierowanie przez Sąd Administracyjny pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, co do niezgodności § 11 rozporządzenia z 2009 r. z art. 3 Konstytucji RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Sąd - zgodnie z ustawowymi kompetencjami - badał, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Z tego punktu widzenia nie można dopatrzyć się podstaw do uwzględnienia skargi.

Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz.U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 ze zm.), dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2009 r. Nr 99, poz. 825), a obowiązującym od dnia 3 lipca 2009 r., za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Użyte w treści powyższego artykułu wyrażenie "choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych" musi być interpretowane z uwzględnieniem wydanego na podstawie art. 237 Kodeksu pracy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, wymieniającego w załączniku wykaz chorób zawodowych. Tym samym dla rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest stwierdzenie u danej osoby jednostki chorobowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., o ile, w wyniku dokonanej przez właściwy organ administracji oceny warunków pracy, można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej, zgodnie z § 5 powyższego rozporządzenia, musi zostać potwierdzone orzeczeniem lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotyczących służby medycyny pracy, zatrudnionego bądź to w jednostce orzeczniczej I stopnia, wymienionej w ust. 2 powyższego paragrafu, lub też w jednostce orzeczniczej II stopnia określonej w ust. 3 § 5 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r.

W sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte w maju 2009 r. r. w czasie obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07, (Dz. U. z 2008 r., nr 116, poz. 740) stwierdził, iż art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy w zakresie, w jakim przepisy te nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, a także wydane na ich podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych – są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i orzekł, że powyższe przepisy tracą moc z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Wyrok Trybunału opublikowany został w dniu 2 lipca 2008r., tym samym z dniem 3 lipca 2009 r. przepisy te utraciły moc obowiązującą.

W sprawie wydanie decyzji obu instancji miało miejsce po dniu 3 lipca 2009 r., w oparciu o nowe przepisy.

Trafnie w ocenie Sądu organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że zarzut skarżącego, iż postępowanie powinno być prowadzone na gruncie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) jest bezpodstawny z kilku powodów.

Przede wszystkim przepisem obowiązującym w dniu orzekania przez organ w przedmiocie choroby zawodowej było rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r., nr 105, poz. 869) i organ był obligowany do jego stosowania.

Trafnie również organy zastosowały przepis przejściowy tego rozporządzenia zawarty w § 11 ust. 1, a mianowicie: "z zastrzeżeniem ust.2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne". Z kolei zgodnie § 11 ust. 2 tego rozporządzenia: postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem 3 września 2002 r., są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia.

Nadto należy mieć na uwadze, że przepisy rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002r. zostały przez Trybunał Konstytucyjny uznane za niezgodne z Konstytucją RP wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07,

W obowiązującym od dnia 3 lipca 2009 r. wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, pod poz. 17 wymienione są nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi. Wykaz ten stanowi zamknięty katalog i nie ma w nim wymienionego nowotworu nerki, która to choroba została rozpoznana u skarżącego. Już samo to stwierdzenie, zgodnie z definicją choroby zawodowej określoną w art. 2351 Kodeksu pracy nie pozwala na uznanie go, jako choroby zawodowej, gdyż za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych.

Analiza orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wskazuje również, że w postępowaniu w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej, jednostka orzecznicza nie znalazła również podstaw do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rozpoznaną chorobą a czynnikami, na jakie narażony był skarżący w środowisku pracy. Obydwie jednostki orzecznicze zgodnie stwierdziły, że powodem braku rozpoznania nowotworu złośliwego nerki, jako choroby zawodowej, jest jej brak w obowiązującym wykazie chorób zawodowych.

Zgodnie z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1 wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim" na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, w myśl § 8 ust.1 aktualnego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, wydaje decyzję o stwierdzeniu lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim jednostki orzeczniczej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych oraz oceny narażenia zawodowego pracownika.

Obydwie jednostki orzecznicze wydały w sprawie orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w poz. 17 wykazu chorób zawodowych. Skoro tak, to brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Organ odwoławczy zasadnie, więc w pełni podzielił przedstawioną argumentację jednostek orzeczniczych w zakresie braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się do zarzutu niekonstytucyjności § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, organ odwoławczy trafnie stwierdził, iż organ administracji związany jest przepisami prawa i nie ma kompetencji do oceny zgodności z Konstytucją ustaw i rozporządzeń. Co więcej, to przepisy poprzednio obowiązującego rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. zostały przez Trybunał Konstytucyjny uznane za niezgodne z Konstytucją RP.

Trafnie też organ wskazał, że dowód, o którego dopuszczenie wnioskował skarżący, nie wnosi do sprawy nowych okoliczności, gdyż fakt, iż ekspozycja środowiskowa na wymienione związki może przyczyniać się do powstania choroby jest nieistotny ze względu na treść rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych oraz załącznika do niniejszego rozporządzenia - Wykazu chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. W poz. 17 tego załącznika (Nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi), nie wymieniono nowotworu złośliwego nerki, jaki został stwierdzony u skarżącego.

Nie mógł przynieść zamierzonego skutku wniosek skarżącego o skierowanie przez Sąd pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, co do niezgodności § 11 rozporządzenia z 2009 r. z art. 3 Konstytucji RP.

Przepisy art. 193 Konstytucji RP i art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym stanowią, że "każdy sąd może przedstawić Trybunałowi pytanie prawne, co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem". Brzmienie tych przepisów wskazuje, że instytucja pytania prawnego, przewidziana art. 193 Konstytucji RP, nie daje skarżącemu w postępowaniu sądowoadministracyjnym uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Warunkiem wystąpienia z pytaniem prawnym jest wątpliwość powstała w składzie orzekającym co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją RP, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem.

Sąd ocenia, iż nie zachodzi taka konieczność, gdyż sam jest władny rozstrzygnąć sprawę na podstawie obowiązujących przepisów. To wątpliwości sądu, a nie strony skarżącej, mogą uzasadniać przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi. Takiej wątpliwości Sąd w sprawie nie powziął wobec jednoznacznego brzmienia § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.