Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1448/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant sekr. sąd. Robert Dudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2017 r. sprawy ze skargi A. J., E. R. i J. L. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa, po rozpoznaniu wniosku A. J., J. L. i E. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] lutego 1956 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości o pow. 4,9797 ha, parcela nr [...], położonej w B. przy ul. Z. [...], zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w B. – [...] tom II, wykaz [...].

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. orzeczeniem z dnia [...] lutego 1956 r. nr [...] wywłaszczyło – za odszkodowaniem – opisaną wyżej nieruchomość, stanowiącą własność T. i A. S..

W piśmie z dnia [...] maja 2012 r. A. J., J. L. i E. R. złożyły wniosek o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, wskazując, że orzeczenie to zawiera szereg uchybień mających charakter rażący. W ocenie wnioskodawców wymienione orzeczenie rażąco naruszyło art. 5, art. 7 art. 17 (w tym art. 17 ust. 3 pkt 1) oraz art. 18 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. W ocenie wnioskodawców skoro w aktach archiwalnych składowanych w Archiwum Państwowym w B. brak zachowanych dokumentów dotyczących postępowania zakończonego orzeczeniem z dnia 9 lutego 1956 r., to oznacza, że nie dochowano procedurze wywłaszczeniowej uregulowanej w dekrecie z dnia 26 kwietnia 1949 r. W oparciu o tę tezę skarżący wywiedli, że wnioskodawca wywłaszczenia nie uzyskał zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego oraz wezwania wykonawcy narodowych planów gospodarczych do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości za cenę ustaloną w oparciu o art. 28 dekretu (co – ich zdaniem – dodatkowo potwierdzają zachowane akta archiwalne, z których wynika, że kwotę odszkodowania obliczoną w oparciu o powyższy przepis dekretu wywłaszczeniowego, która winna zostać zaofiarowana w wezwaniu, określono dopiero w operacie szacunkowym z dnia 14 stycznia 1956 r.). Brak zachowanego w aktach archiwalnych wniosku wywłaszczeniowego sugeruje, że postępowania wywłaszczeniowego zakończonego orzeczeniem z dnia [...] lutego 1956 r. nie zainicjowano w oparciu o wniosek podmiotu legitymowanego, organ wywłaszczeniowy zaś nie zawiadomił w trybie art. 18 dekretu stron o wszczęciu postępowania.

W dniu 1 grudnia 2014 r. wpłynęło do organu pismo A. J., J. L. i E. R. z dnia [...] listopada 2014 r., do którego dołączono prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt [...] stwierdzające nabycie spadku po H. R. oraz wskazano aktualne adresy zamieszkania następców prawnych wymienionej zmarłej.

Z ustaleń Ministra wynika, że stronami niniejszego postępowania nadzorczego są następcy prawni byłych właścicieli nieruchomości, tj. T. i A. S., oraz osoby, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości.

Następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości T. i A. S. ustalono na podstawie:

1) postanowienia Sądu Powiatowego w B. z dnia [...] kwietnia 1953 r., sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie spadku po T. S., zmarłym dnia [...] października 1942 r., przez: A. S. z d. C., H. S., B. S.;

2) postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] kwietnia 1989 r., sygn. akt [...] S. nabycie spadku po A. S., zmarłej dnia [...] marca 1965 r., przez: H. S., B. S.;

3) postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] stycznia 1992 r., sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie spadku po B. S., zmarłym dnia [...] lipca 1966 r., przez: K. S., E. R., J. L.;

4) aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] sierpnia 2009 r. repertorium A nr [...] stwierdzającego nabycie spadku po K. S., zmarłej dnia [...] lipca 2009 r., przez: E. R., J. L. i A. J., zarejestrowanego pod nr [...];

5) postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie spadku po H. R., zmarłej dnia [...] października 2013 r., przez: T. R. i L. K..

Z pisma Wydziału Mienia i Geodezji Urzędu Miasta B. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] oraz załączników do przedmiotowego pisma, w tym m.in. kopii z archiwalnego rejestru gruntów odnoszących się do parceli nr [...] i działki nr [...] z obrębu nr [...] oraz treści decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] września 2000 r. nr [...] wynika, że dawna parcela nr [...] na skutek zmian w ewidencji gruntów została oznaczona nr [...]. Działka nr [...] została następnie podzielona na działki nr [...] i nr [...]. Działka nr [...] w wyniku połączenia z działką nr [...] weszła w skład działki nr [...]. Jednocześnie z powyższego pisma z dnia [...] stycznia 2013 r. wynika, że działka nr [...] wchodzi obecnie w skład działki nr [...] z obrębu [...]. Z treści nadesłanego przy powyższym piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. wypisu z rejestru gruntów wynika, że wywłaszczonej nieruchomości odpowiada obecnie działka nr [...] i nr [...], dla których to działek:

- nr [...] prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...] (obecnie: nr [...]), z treści której wynika, że prawo własności do tej działki przysługuje Skarbowi Państwa - Rejonowemu Zarządowi Infrastruktury w B.,

- nr [...] prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...] (obecnie: nr [...]), z treści której wynika, że prawo własności do tej działki przysługuje Skarbowi Państwa - Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe - Nadleśnictwo B..

Minister podał, że w świetle zebranego materiału dowodowego przymiot strony w postępowaniu nadzorczym, wynikający z następstwa prawnego po byłych właścicielach nieruchomości mają: A. J., J. L. i E. R., T. R. i L. K.. Stronami są także Skarb Państwa – Prezydent Miasta B. wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej oraz podmioty, którym aktualnie przysługują prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości, tj.:

- Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe - Nadleśnictwo B.,

- Skarb Państwa - Rejonowy Zarząd Infrastruktury w B..

Minister Infrastruktury i Budownictwa, po rozpatrzeniu powyższego wniosku, decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] lutego 1956 r., a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r.

Badając poszczególne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 kpa, Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie stwierdził w kwestionowanym orzeczeniu z dnia 9 lutego 1956 r. wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 3, 4, 5, 6 i 7 kpa, albowiem:

- brak jest dowodów na okoliczność, że orzeczenie to rozstrzygnęło sprawę uprzednio rozstrzygniętą ostatecznie inną decyzją (orzeczeniem),

- orzeczenie nie zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie,

- wykonalność kontrolowanego orzeczenia nie budzi wątpliwości,

- brakuje podstaw do twierdzenia, że wymienione orzeczenie w razie wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą lub jest dotknięte wadą powodującą jego nieważność z mocy prawa.

Z ustaleń organu wynika, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, tym samym w świetle zgodności z przepisami tego dekretu oraz stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dacie wywłaszczenia organ oceniał kwestionowane orzeczenie. Postępowanie zostało wszczęte pod rządami dekretu wywłaszczeniowego w brzmieniu obowiązującym od dnia 13 grudnia 1949 r., natomiast kwestionowane orzeczenie z dnia [...] lutego 1956 r. zostało wydane po dniu 31 stycznia 1952 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 25) zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Zgodnie z art. 4 tej ustawy, postępowania wywłaszczeniowe będące w toku w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, a wszczęte na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., będą nadal prowadzone zgodnie z przepisami dekretu po nowelizacji, z wyjątkami, tj. m.in. ze stosowaniem w brzmieniu dotychczasowym przepisów art. 13 dekretu oraz z wyłączeniem stosowania przepisów art. 14 ust. 5 dekretu wywłaszczeniowego.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest w szczególności wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Za wydanie decyzji bez podstawy prawnej uważa się wydanie rozstrzygnięcia w przypadku braku przedmiotu sprawy, do którego możliwe byłoby zastosowanie danego przepisu prawa.

W ocenie Ministra, w rozpatrywanej sprawie nie można stwierdzić wydania kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] lutego 1956 r. bez podstawy prawnej, albowiem istniał przedmiot kontrolowanego postępowania w postaci nieruchomości, co do której dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wywłaszczenia na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1949 r. Nr 27, poz. 197). Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. regulował m.in. tryb wywłaszczenia nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych. Ową "niezbędność" nieruchomości do realizacji narodowych planów gospodarczych potwierdzało wydanie przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolenia na nabycie nieruchomości w trybie art. 5 dekretu. Przepis ten stanowił, że zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych – na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej – jeżeli uznał, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane będą środki na jej nabycie.

W związku z zarzutami podniesionymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dotyczącymi zgromadzenia niepełnego materiału dowodowego, organ odwoławczy wyjaśnił też, że podjął działania zmierzające do jego uzupełnienia. W tym celu pismami z dnia 2 listopada 2016 r. wystąpił do Archiwum Akt Nowych, Archiwum Państwowego w B. i Portu Lotniczego B. S.A. Kwerenda przeprowadzona w Archiwum Akt Nowych i w Porcie Lotniczym B. S.A. nie doprowadziła do pozyskania materiałów archiwalnych dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia. Natomiast Archiwum Państwowe w B. przy piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. nadesłało uwierzytelnione reprografie zapisanych stron znajdujących się w zamkniętej księdze wieczystej [...] wykaz [...], które potwierdzają prawo własności T. i A. S. do przedmiotowej nieruchomości. Tym samym organ podał, że pomimo dołożenia należytej staranności przy gromadzeniu materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, nie był w stanie odnaleźć żadnych nowych dokumentów i dowodów (w szczególności uzyskanie zezwolenia na nabycie nieruchomości (art. 5 dekretu), spełnienie wymogu wezwania (art. 7 dekretu przed nowelizacją), prawidłowość (w oparciu o art. 13 dekretu) złożenia wniosku wywłaszczeniowego (w tym m.in. zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego) oraz zawiadomienie stron o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego (art. 14 dekretu przed nowelizacją), na podstawie których można byłoby dokonać oceny ich prawidłowości w postępowaniu nadzorczym.

Minister powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podniosło, że niezachowanie się akt wywłaszczeniowych po ponad 60 latach od wydania orzeczenia nie może prowadzić do domniemania, że dany dokument nie został nigdy sporządzony. Takie domniemanie godziłoby bowiem w zasadę trwałości decyzji ostatecznych wyrażoną w art. 16 kpa.

Minister odnosząc się do zarzutu skarżących, że organ wydający decyzję wywłaszczeniową nie ustalił, przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, wartości nieruchomości, czym naruszył przepis art. 8 i art. 28 dekretu wskazał, że kwestia określenia ceny zgodnie z art. 8 ust. 1 dekretu, jak też skutków naruszenia przepisu w tej mierze była przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 2/08, który uznał, że określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu, przez odesłanie do art. 28 tego dekretu, nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego tylko powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Mając zatem na względzie treść tej uchwały, stosownie do której, jakkolwiek w wezwaniu należało wskazać cenę konkretnie określoną zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej, to jednak uchybienie temu obowiązkowi nie stanowiło rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu. Wobec powyższego zarzut skarżących, że w aktach sprawy brak jest dokumentu wskazującego na wypełnienie obowiązku wezwania ówczesnych właścicieli do dobrowolnej sprzedaży nieruchomości organ uznał za bezzasadny.

Zgodnie z ówcześnie obowiązującym art. 13 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. ubiegający się o wywłaszczenie, celem wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, powinien przedłożyć wojewodzie wniosek z odpowiednimi załącznikami. Wykonawca narodowych planów gospodarczych winien był albo wymienić i opisać rodzaj zamierzonych inwestycji z powołaniem się na złożony wniosek inwestycyjny lub na obowiązujący plan inwestycyjny, albo jeżeli wywłaszczenie nie było związane z dokonaniem inwestycji – wskazać cel wywłaszczenia z powołaniem się na obowiązujące inne plany gospodarcze, uzasadnić potrzebę wywłaszczenia, wskazać co najmniej w przybliżeniu ogólną powierzchnię terenu przeznaczonego do wywłaszczenia z powołaniem się na plan sytuacyjny oraz opisać ogólnie to, co się na nieruchomości znajdowało, wskazać na czym polegać miało wywłaszczenie. Ponadto do wniosku o wywłaszczenie należało dołączyć zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, dowód wezwania właścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, zaświadczenie wojewódzkiej władzy planowania przestrzennego lub odpis uchwały prezydium wojewódzkiej rady narodowej, ogólny plan sytuacyjny z oznaczeniem granic terenu, który miał ulec wywłaszczeniu oraz wykaz właścicieli wywłaszczanych nieruchomości z podaniem ich adresów.

Tymczasem z treści orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] lutego 1956 r. wynika jedynie, jak podał organ, że wniosek wywłaszczeniowy wpłynął do organu wywłaszczeniowego dnia 1 września 1951 r. Natomiast wobec braku takiego wniosku w aktach sprawy organ nie może dokonać oceny jego poprawności, a tym samym nie można stwierdzić, aby doszło do rażącego naruszenia art. 13 dekretu sprzed nowelizacji.

Stosownie do art. 18 ust. 1 dekretu, prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Odpis zawiadomienia wywieszano na tablicy ogłoszeń właściwej gminnej (miejskiej) rady narodowej. W przypadku gdy postępowanie wywłaszczeniowe, wszczęte na podstawie jednego wniosku, dotyczyło większej liczby właścicieli, zawiadomienia mogły być dokonane za pomocą obwieszczeń, wywieszonych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych. W tym samym trybie zawiadamiany miał być właściciel nieruchomości, którego miejsce zamieszkania nie było znane (art. 18 ust. 2 dekretu). Stosownie do art. 20 ust. 1 dekretu, po upływie czternastodniowego terminu na zgłoszenie wniosków i sprzeciwów prezydium wojewódzkiej rady narodowej wyznaczało rozprawę. O miejscu i terminie rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało co najmniej na 7 dni naprzód wykonawcę narodowych planów gospodarczych, który zgłosił wniosek o wywłaszczenie, właściciela nieruchomości oraz inne osoby zainteresowane, o których powzięło wiadomość ze zgłoszonych wniosków lub sprzeciwów albo z urzędu (art. 20 ust. 2 dekretu).

Wobec braku w niekompletnych aktach archiwalnych zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i rozprawie wywłaszczeniowej, organ nadzorczy nie mógł dokonać oceny czynności wynikających z art. 18 i 20 dekretu.

Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 dekretu w brzmieniu po nowelizacji, po przeprowadzeniu rozprawy wywłaszczeniowej, prezydium wojewódzkiej rady narodowej orzekało o wywłaszczeniu albo odmawiało wywłaszczenia, gdy odpadły przesłanki wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Orzeczenie powinno zawierać wskazanie przedmiotu i rodzaju wywłaszczenia, wskazanie na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło, jeżeli wpłynęły wnioski lub sprzeciwy – uzasadnienie ich przyjęcia lub odrzucenia (art. 21 ust. 2 dekretu). Rozprawa nie była zaś obligatoryjna w przypadku braku wniosków i sprzeciwów.

W przedmiotowym orzeczeniu z dnia [...] lutego 1956 r. wskazano nieruchomość, która podlegała wywłaszczeniu, wraz ze wskazaniem osoby właściciela, miejsce jej położenia, powierzchnię podlegającą wywłaszczeniu oraz wskazano podmiot, na rzecz którego wywłaszczenie nastąpiło. Nie doszło więc, w ocenie Ministra, do rażącego naruszenia art. 21 dekretu.

Przechodząc natomiast do kwestii oceny orzeczenia z dnia [...] lutego1956 r. w części dotyczącej odszkodowania Minister wskazał, że podstawą jego ustalenia był operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę zaprzysiężonego B. L.. Operat został sporządzony w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. Nr 52, poz. 339). Z treści operatu wynika, że wywłaszczona nieruchomość stanowiła nieruchomość rolną niezawierającą żadnych naniesień i była uprawiana rolniczo. W myśl § 3 rozporządzenia wartość szacunkowa nieruchomości rolnej składała się z:

1) wartości poszczególnych składników nieruchomości, obliczonej zgodnie z § 4-8 oraz

2) sumy wyrównawczej, obliczonej zgodnie z § 9.

Zgodnie natomiast z treścią § 4 rozporządzenia, wartość poszczególnych składników nieruchomości rolnej, o ile rozporządzenie nie stanowiło inaczej, szacowano według obowiązujących w dniu wejścia w życie rozporządzenia zasad, ustalających cenę za nieruchomości i ich przynależności dla nabywców na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13).

Zgodnie z powyższym rzeczoznawca ustalił, że wartość 1 ha gruntu klasy IV wynosiła 1110 zł. Zatem wartość wywłaszczonej nieruchomości o pow. 4,9797 ha (bez sumy wyrównawczej wskazanej w § 3 pkt 2 rozporządzenia) wyniosła w zaokrągleniu 5.527,46 zł.

Natomiast zgodnie z § 9 ww. rozporządzenia z dnia 28 listopada 1952 r. dla ustalenia wysokości sumy wyrównawczej (§ 3 pkt 2) należało ustalić w sposób przewidziany w § 4 wartość wszystkich gruntów stanowiących gospodarstwo rolne właściciela i zastosować do wartości nabywanego gruntu i drzew owocowych, obliczonej zgodnie z § 4, mnożnik określony w tabeli mnożników stanowiącej załącznik Nr 3 do tego rozporządzenia.

W związku z powyższym rzeczoznawca ustalił, że grunty całego gospodarstwa rolnego (o pow. całkowitej 9,09 ha) położone były w B. i zaliczone zostały do strefy miejskiej, a pod względem jakości składały się z 2,16 ha gruntów należących do III klasy bonitacyjnej, z 6,52 ha gruntów należących do IV klasy bonitacyjnej i z 0,41 ha nieużytków. Ustalono, że wartość 1 ha gruntu klasy III wynosiła 1290 zł, wartość zaś 1 ha gruntu klasy IV, jak już wyżej wskazano wynosiła 1110 zł, zaś wartość 1 ha nieużytków wyniosła 360 zł.

W oparciu o dokonane ustalenia rzeczoznawca w operacie określił wartość całego gospodarstwa rolnego na kwotę 10.171,20 zł (tj. 2,16 x 1290 zł + 6,52 ha x 1110 zł + 0,41 ha x 360 zł).

Zatem skoro podana wartość zawierała się w przedziale od 9.000 zł do 10.500 zł, to zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia z dnia 28 listopada 1952 r. rzeczoznawca zastosował – do określenia sumy wyrównawczej – mnożnik 0,90, zaś suma wyrównawcza ustalona w oparciu o § 9 rozporządzenia wyniosła w zaokrągleniu 4.974,71 zł (tj. 5.527,46 zł x 0.90). Wysokość odszkodowania należnego za nieruchomość o pow. 4,9797 ha, rzeczoznawca ustalił w kwocie 10.502,17 zł (5.527,46 zł + 4.974,71 zł).

W związku z powyższym Minister uznał, że kwota odszkodowania za wywłaszczony grunt została ustalona zgodnie przepisami rozporządzenia z dnia 28 listopada 1952 r.

Zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. (w brzmieniu po nowelizacji), wniosek o ustalenie odszkodowania złożyć mogła każda ze stron, z tym, że wykonawca narodowych planów gospodarczych mógł zgłosić wniosek o ustalenie odszkodowania już wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. W myśl art. 33 ust. 2 dekretu wywłaszczeniowego orzeczenie o ustaleniu odszkodowania zapada po przeprowadzeniu rozprawy.

Z treści uzasadnienia orzeczenia z dnia 9 lutego 1956 r. wynika, że z wnioskiem odszkodowawczym wystąpił wnioskodawca postępowania wywłaszczeniowego. Wobec tego, w ocenie organu odwoławczego nie doszło do rażącego naruszenia art. 33 ust. 1 dekretu.

Jednakże z uwagi na niewystarczający materiał dowodowy organ podał, że nie mógł dokonać oceny zachowania wymogu przeprowadzenia rozprawy.

W związku z powyższym, Minister stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, aby ustalenie odszkodowania w orzeczeniu z dnia [...] lutego 1956 r. nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżących, że organ wywłaszczeniowy w dacie wydania decyzji wiedział, że T. S. nie żyje, bo zmarł w dniu [...] października 1942 r. i w związku z tym nie był już właścicielem nieruchomości) Minister wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, wadliwość decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a wynikającą ze skierowania decyzji do osoby zmarłej, powoduje dopiero połączenie dwóch okoliczności – skierowanie decyzji do osoby zmarłej oraz pozbawienie spadkobierców tej osoby udziału w postępowaniu. Nie stanowi bowiem rażącego naruszenia prawa skierowanie decyzji do osoby zmarłej w przypadku, gdy jej spadkobiercy zostali uwzględnieni przez organ w prowadzonym postępowaniu. Minister stwierdził więc, że skierowanie kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] lutego 1956 r. do T. S., nie stanowiło przejawu rażącego naruszenia prawa. Z treści postanowienia Sądu Powiatowego w B. z dnia [...] kwietnia 1953 r., sygn. akt [...] wynika, że w prawa i obowiązki po zmarłym w dniu [...] października 1942 r. T. S. weszli żona A. S. z d. C. oraz dzieci: H. S. i B. S.. Oceniane przez organ naczelny orzeczenie z dnia [...] lutego 1956 r. zostało skierowane do A. S.. W związku z powyższym – zdaniem organu – nie można uznać, aby doszło do rażącego naruszenia prawa w powyższym zakresie, jak również nie została spełniona żadna z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 kpa, a zatem brak jest podstaw do wyeliminowania kwestionowanego orzeczenia z obrotu prawnego.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły A. J., J. L. i E. R., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisów art. 6, 7, 8, 77 § 1, 75 § 1, art. 80, 107 § 3, art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa oraz art. 8 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych;

2) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa w związku z art. 8 ust. 1, art. 8 ust. 4 oraz art. 5 i art. 7 ust. 3 pkt 2 dekretu, przez błędną wykładnię i zastosowanie wskazanych przepisów, w wyniku której przyjęto, że wskazywane we wniosku przez skarżące rażące naruszenie przepisów podczas postępowania wywłaszczeniowego zakończonego decyzją wywłaszczeniową, nie stanowiło zdaniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa wystarczającej podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących rozwinął podniesione zarzuty i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ten akt decyzji z dnia 7 czerwca 2016 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznawania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja z dnia 7 czerwca 2016 r. nie naruszają prawa w sposób mający wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddano decyzję wydaną w trybie stwierdzenia nieważności. Dokonanie oceny jej zgodności z prawem poddane więc jest specyficznym regułom odnoszącym się do kontroli decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności oznacza bowiem, że sprawa nie toczy się już w trybie zwykłym i stwierdzenie nieważności kontrolowanej w tym postępowaniu decyzji dopuszczalne jest jedynie w przypadku stwierdzenia wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa. Do wzruszenia decyzji nie wystarczy zatem stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy. W trybie nadzoru konieczność uznania decyzji za nieważną zachodzi jedynie w enumeratywnie wyliczonych ustawowo przypadkach w art. 156 § 1 kpa, gdyż sprzeciwia się ono fundamentalnej zasadzie trwałości decyzji ostatecznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 1998 r., sygn. akt II SA 456/98, LEX OMEGA nr 41828). Podzielając poglądy wyrażane w judykaturze, że w postępowaniu nadzwyczajnym, zmierzającym m.in. do ustalenia, czy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, przede wszystkim ustalenia wymaga kwestia, czy i do jakich naruszeń prawa doszło w postępowaniu zwykłym, a następnie dopiero możliwe jest dokonanie oceny, czy stwierdzone naruszenia prawa miały charakter rażący. Rozstrzygnięcie organu nadzoru musi opierać się na ocenie zebranego materiału dowodowego, a nie na domniemaniu. Tylko stwierdzone (a nie domniemane) rażące naruszenie prawa może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji stosownie do art. 156 § 1 kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 178/07 – dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma w prawie bardzo istotne znaczenie. Przede wszystkim z tego względu, że stanowi wyjątek od określonej w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 kpa). Przepis art. 156 § 1 kpa nakłada, więc na organ administracji publicznej obowiązek nie tylko stwierdzenia niewątpliwego naruszenia prawa, ale zarazem wykazania, że było to rażące naruszenie prawa. Analiza orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki, tj. zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu prawa, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne. Trzecim elementem wymagającym zbadania są społeczne skutki, jakie wywołała decyzja.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że zasadnie orzekający w sprawie Minister Infrastruktury i Budownictwa uznał, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja nie narusza prawa w stopniu rażącym.

Wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), a zatem w aspekcie zgodności z przepisami tego dekretu oraz stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dacie wywłaszczenia należało ocenić kwestionowane orzeczenie, wydane na podstawie art. 21 ust. 1 tego dekretu w oparciu o wniosek, który – jak wynika z treści orzeczenia [...] lutego 1956 r. – został wniesiony do organu wywłaszczeniowego w dniu 1 września 1951 r.

Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W związku z tym, stosownie do treści art. 77 § 1 kpa, organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W celu zgromadzenia akt archiwalnych sprawy, Wojewoda [...] wystąpił pismem z dnia 18 grudnia 2012 r. do Prezydenta Miasta B., Starosty B., Archiwum Państwowego w B. o nadesłanie kopii posiadanych akt archiwalnych dotyczących orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] lutego 1956 r.

W piśmie Starosty B. z dnia 3 stycznia 2013 r. oraz w piśmie Wydziału Mienia i Geodezji Urzędu Miasta B. z dnia 2 stycznia 2013 r. wskazano, że kwerenda zmierzająca do odnalezienia akt sprawy zakończonej orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] lutego 1956 r. przyniosła wynik negatywny.

Przy piśmie z dnia 17 stycznia 2013 r. Archiwum Państwowe w B. przekazało uwierzytelnione kopie niekompletnych akt archiwalnych dotyczących powyższego orzeczenia z dnia [...] lutego 1956 r.

Z uwagi na fakt, że w trakcie prowadzenia postępowania nadzorczego przed organem wojewódzkim udało się zgromadzić jedynie szczątkową dokumentację archiwalną dotyczącą przedmiotowego wywłaszczenia, nadesłaną przy piśmie Archiwum Państwowego w B. z dnia 17 stycznia 2013 r., zaś wystąpienia do Starostwa Powiatowego w B. i Urzędu Miasta B. okazały się nieskuteczne – pismem z dnia 4 grudnia 2014 r. wystąpiono do Archiwum Akt Nowych o przeprowadzenie kwerendy akt archiwalnych dotyczących wywłaszczenia nieruchomości opisanej na wstępie, w szczególności w zespołach akt dotyczących zezwoleń Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Pismem z dnia 4 grudnia 2014 r. wystąpiono zaś do Instytutu Pamięci Narodowej o nadesłanie akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia, wskazując jednocześnie, że przy prowadzeniu kwerendy należy zwrócić uwagę na fakt, że część wywłaszczonej działki wchodzi w skład nieruchomości, na której urządzony jest Międzynarodowy Port Lotniczy im. [...] w B.. Dodatkowo pismami z dnia [...] lutego 2015 r. wystąpiono do Centralnego Archiwum Wojskowego, do Rejonowego Zarządu Infrastruktury w B., do Centralnej Biblioteki Wojskowej, do Archiwum Sił Powietrznych i do Archiwum Ministerstwa Obrony Narodowej oraz pismem z dnia 13 marca 2015 r. wystąpiono do Oddziału Ochrony Informacji Niejawnych Generalnego Dowództwa Rodzajów Sił Zbrojnych z prośbami o nadesłanie akt archiwalnych dotyczących wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości orzeczeniem z dnia [...] lutego 1956 r., wskazując jednocześnie, że przy prowadzeniu kwerendy należy zwrócić uwagę na fakt, że część wywłaszczonej działki wchodzi w skład nieruchomości, na której urządzony jest Międzynarodowy Port Lotniczy im. [...] w B..

W odpowiedzi na powyższe Archiwum Akt Nowych, Instytut Pamięci Narodowej, Centralna Biblioteka Wojskowa, Archiwum Ministerstwa Obrony Narodowej, Centralne Archiwum Wojskowe, Archiwum Sił Powietrznych i Generalny Rodzaj Sił Zbrojnych, wskazano, że przeprowadzona kwerenda archiwalna nie doprowadziła do pozyskania materiałów archiwalnych dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia. Również kwerenda archiwalna Rejonowego Zarządu Infrastruktury w B. przyniosła wynik negatywny. Jednocześnie w treści pisma z dnia 20 marca 2015 r. wskazano, że nieruchomość wywłaszczona orzeczeniem z dnia [...] lutego 1956 r. została przekazana przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. w zarząd i użytkowanie Ministerstwa Obrony Narodowej na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] stycznia 1963 r.

W wyniku powyższych czynności organ zebrał wszelki możliwy do odnalezienia po 60 latach od wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia, materiał dowodowy, który umożliwia dokonanie oceny legalności kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] lutego 1956 r. Należy jednak wskazać, że szczątkowy materiał archiwalny uniemożliwia m.in. ustalenie celu, na który wywłaszczenie nastąpiło. Tym samym organ, pomimo dołożenia należytej staranności przy gromadzeniu materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, nie był w stanie odnaleźć żadnych nowych dokumentów i dowodów, w szczególności uzyskanie zezwolenia na nabycie nieruchomości (art. 5 dekretu), spełnienie wymogu wezwania (art. 7 dekretu przed nowelizacją), prawidłowość złożenia wniosku wywłaszczeniowego (w oparciu o art. 13 dekretu), w tym m.in. zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego oraz zawiadomienie stron o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego (art. 14 dekretu przed nowelizacją), na podstawie których można byłoby dokonać oceny ich prawidłowości w postępowaniu nadzorczym.

Podkreślić należy, że niezachowanie się akt wywłaszczeniowych po ponad 60 latach od wydania orzeczenia nie może prowadzić do domniemania, że dany dokument nie został nigdy sporządzony. Takie domniemanie godziłoby bowiem w zasadę trwałości decyzji ostatecznych wyrażoną w art. 16 kpa W oparciu o treść zasady trwałości decyzji ostatecznych w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się i utrwalił pogląd, że w przypadku niemożności odnalezienia lub niezachowania się w całości akt archiwalnych dotyczących kontrolowanego orzeczenia (decyzji) po upływie znacznego okresu czasu (w rozważanym przypadku ponad 60 lat) ewentualne braki w materiale dowodowym należy interpretować na korzyść pozostawienia orzeczenia w obrocie prawnym. Nie można bowiem domniemywać zajścia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku braku niezbitych dowodów na ich zaistnienie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2003 r., sygn. akt I SA 3087/01, LEX nr 149467 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1763/11; z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 191/13; z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1997/15 – dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Szczątkowy materiał dowodowy wskazuje, że w przedmiotowej sprawie znaczenie mają reguły intertemporalne przy stosowaniu przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., gdyż jak wynika z treści kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] lutego 1956 r. postępowanie zostało wszczęte pod rządami dekretu wywłaszczeniowego w brzmieniu obowiązującym od dnia 13 grudnia 1949 r., natomiast kwestionowane orzeczenie z dnia 9 lutego 1956 r. zostało wydane po 31 stycznia 1952 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 25) zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Zgodnie z art. 4 tej ustawy, postępowanie wywłaszczeniowe będące w toku w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, a wszczęte na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., będzie nadal prowadzone zgodnie z przepisami dekretu po nowelizacji, z wyjątkami, tj. m.in. ze stosowaniem w brzmieniu dotychczasowym przepisów art. 13 dekretu oraz z wyłączeniem stosowania przepisów art. 14 ust. 5 dekretu wywłaszczeniowego.

Zgodnie z ówcześnie obowiązującym art. 13 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. ubiegający się o wywłaszczenie, celem wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, powinien przedłożyć wojewodzie wniosek z odpowiednimi załącznikami. Wykonawca narodowych planów gospodarczych winien był albo wymienić i opisać rodzaj zamierzonych inwestycji z powołaniem się na złożony wniosek inwestycyjny lub na obowiązujący plan inwestycyjny, albo jeżeli wywłaszczenie nie było związane z dokonaniem inwestycji – wskazać cel wywłaszczenia z powołaniem się na obowiązujące inne plany gospodarcze, uzasadnić potrzebę wywłaszczenia, wskazać co najmniej w przybliżeniu ogólną powierzchnię terenu przeznaczonego do wywłaszczenia z powołaniem się na plan sytuacyjny oraz opisać ogólnie to, co się na nieruchomości znajdowało, wskazać na czym polegać miało wywłaszczenie. Ponadto do wniosku o wywłaszczenie należało dołączyć zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, dowód wezwania właścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, zaświadczenie wojewódzkiej władzy planowania przestrzennego lub odpis uchwały prezydium wojewódzkiej rady narodowej, ogólny plan sytuacyjny z oznaczeniem granic terenu, który miał ulec wywłaszczeniu oraz wykaz właścicieli wywłaszczanych nieruchomości z podaniem ich adresów.

W niniejszej sprawie, pomimo podjętych starań, organ nie zdołał pozyskać akt archiwalnych dotyczących zezwolenia wydanego w trybie art. 5 dekretu wywłaszczeniowego. Zebrano jedynie szczątkowe akta archiwalne dotyczące postępowania zakończonego kwestionowanym orzeczeniem, w tym m.in. uwierzytelnione kopie orzeczenia z dnia [...] lutego 1956 r. wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, operatu szacunkowego z dnia 14 stycznia 1956 r., odpisu księgi wieczystej [...], wykaz [...], wydanego przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Powiatowego w B., opisu i mapy wydanej przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] października 1951 r. dotyczącej nieruchomości T. S. i A. S., co w ocenie Sądu nie może prowadzić do domniemania, że dokumenty te nigdy nie zostały sporządzone. Ich brak w materiale dowodowym z powodu niemożności ich odnalezienia przez organ, mimo dołożenia należytej staranności przy gromadzeniu materiału dowodowego, należy interpretować na korzyść pozostawienia orzeczenia w obrocie prawnym. Nie można bowiem domniemywać zajścia przesłanek stwierdzenia nieważności orzeczenia w przypadku braku niezbitych dowodów na ich zaistnienie. Tym samym wszelkie dywagacje skarżących co do prawidłowości prowadzonego postępowania zakończonego kwestionowanym orzeczeniem należy uznać za hipotetyczne. Brak jest tym samym podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego, jako rażąco naruszającego przepisy dekretu. Dlatego prawidłowość prowadzonego postępowania wywłaszczeniowego w zakresie uzyskania zezwolenia na nabycie nieruchomości (art. 5 dekretu), spełnienia wymogu wezwania (art. 7 dekretu przed nowelizacją), prawidłowości (w oparciu o art. 13 dekretu) złożenia wniosku wywłaszczeniowego (w tym m.in. zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego) oraz zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego (art. 14 dekretu przed nowelizacją), nie może zostać oceniona w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym. Szczątkowy materiał archiwalny uniemożliwia bowiem ocenę legalności postępowania w tym zakresie. Tym samym brak jest podstaw do uznania, jak chcieliby tego skarżący, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów dekretu. W tej sytuacji postawione zarzuty uznać należy za polemikę z ustaleniami organu, niepopartą żadnym rzetelnym dowodem. Wobec tego zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, polegający na tym, że organ wywłaszczeniowy przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego nie ustalił wartości nieruchomości, a uczynił to dopiero rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym z dnia 14 stycznia 1956 r., nie został podzielony przez Sąd, bowiem uchybienie temu obowiązkowi nie stanowiło rażącego naruszenia tego przepisu. Wskazać należy, że kwestia określenia ceny zgodnie z art. 8 ust. 1 dekretu, jak też skutków naruszenia przepisu w tym zakresie była przedmiotem uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 2/08 (dostępna na wskazanej wyżej stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych), w której Sąd stwierdził, że określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu, przez odesłanie do art. 28 tego dekretu, nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego tylko powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości.

Z treści kwestionowanego orzeczenia wywłaszczeniowego wynika jedynie, że wniosek wywłaszczeniowy wpłynął do organu wywłaszczeniowego w dniu 1 września 1951 r. W odnalezionych niekompletnych aktach archiwalnych brak jest przedmiotowego wniosku, co nie pozwala na ustalenie podmiotu, który wystąpił z wnioskiem wywłaszczeniowym oraz celu, na który została wywłaszczona przedmiotowa nieruchomość, uniemożliwia to dokonanie pełnej oceny jego poprawności, a tym samym nie można stwierdzić, czy doszło do rażącego naruszenia art. 13 dekretu sprzed nowelizacji. Z treści operatu wynika, że wywłaszczona nieruchomość stanowiła nieruchomość rolną, niezawierającą żadnych naniesień i była uprawiana rolniczo. Operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę B. L. został sporządzony w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 52, poz. 339). W myśl § 3 rozporządzenia wartość szacunkowa nieruchomości rolnej składała się z wartości poszczególnych składników nieruchomości, obliczonej zgodnie z § 4-8 oraz sumy wyrównawczej, obliczonej zgodnie z § 9. Zgodnie natomiast z treścią § 4 rozporządzenia, wartość poszczególnych składników nieruchomości rolnej, o ile rozporządzenie nie stanowiło inaczej, szacowano według obowiązujących w dniu wejścia w życie rozporządzenia zasad, ustalających cenę za nieruchomości i ich przynależności dla nabywców na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13). Zgodnie z powyższym rzeczoznawca ustalił, że wartość 1 ha gruntu klasy IV wynosiła 1110 zł. Zatem wartość wywłaszczonej nieruchomości o pow. 4,9797 ha (bez sumy wyrównawczej wskazanej w § 3 pkt 2 rozporządzenia) wyniosła w zaokrągleniu 5.527,46 zł. Natomiast zgodnie z § 9 rozporządzenia z dnia 28 listopada 1952 r. dla ustalenia wysokości sumy wyrównawczej (§ 3 pkt 2) należało ustalić w sposób przewidziany w § 4 wartość wszystkich gruntów stanowiących gospodarstwo rolne właściciela i zastosować do wartości nabywanego gruntu i drzew owocowych, obliczonej zgodnie z § 4, mnożnik określony w tabeli mnożników stanowiącej załącznik Nr 3 do tego rozporządzenia. W związku z powyższym rzeczoznawca ustalił, że grunty całego gospodarstwa rolnego o pow. całkowitej 9,09 ha, położone były w B. i zaliczone zostały do strefy miejskiej, a pod względem jakości składały się z 2,16 ha gruntów należących do III klasy bonitacyjnej, z 6,52 ha gruntów należących do IV klasy bonitacyjnej i z 0,41 ha nieużytków. Ustalono, że wartość 1 ha gruntu klasy III wynosiła 1290 zł, wartość zaś 1 ha gruntu klasy IV wynosiła 1110 zł, zaś wartość 1 ha nieużytków wyniosła 360 zł. W oparciu o dokonane ustalenia rzeczoznawca w operacie określił wartość całego gospodarstwa rolnego na kwotę 10.171,20 zł (tj. 2,16 x 1290 zł + 6,52 ha x 1110 zł + 0,41 ha x 360 zł). Zatem skoro podana wartość zawierała się w przedziale od 9.000 zł do 10.500 zł, to zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia z dnia 28 listopada 1952 r. rzeczoznawca zastosował – do określenia sumy wyrównawczej – mnożnik 0,90, zaś suma wyrównawcza ustalona w oparciu o § 9 rozporządzenia wyniosła w zaokrągleniu 4.974,71 zł (tj. 5.527,46 zł x 0.90). Wysokość odszkodowania należnego za nieruchomość o pow. 4,9797 ha rzeczoznawca ustalił w kwocie 10.502,17 zł (5.527,46 zł + 4.974,71 zł). W związku z powyższym uznać należy, że kwota odszkodowania za wywłaszczony grunt została ustalona zgodnie przepisami rozporządzenia z dnia 28 listopada 1952 r. Wskazać też należy, że kwota określona przez biegłego nie musi być identyczna do wartości oczekiwanej przez skarżących.

Kwestionowane orzeczenie z dnia 9 lutego 1956 r. zostało skierowane m. in. do współwłaściciela nieruchomości T. S., który, jak wynika z akt sprawy, zmarł w dniu [...] października 1942 r., czyli przed wydaniem tego orzeczenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wadliwość decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a wynikającą ze skierowania decyzji do osoby zmarłej, powoduje dopiero połączenie dwóch okoliczności: skierowanie decyzji do osoby zmarłej oraz pozbawienie spadkobierców tej osoby udziału w postępowaniu. Nie stanowi bowiem rażącego naruszenia prawa skierowanie decyzji do osoby zmarłej w przypadku, gdy jej spadkobiercy zostali uwzględnieni przez organ w prowadzonym postępowaniu (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 129/10 i z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 383/12 – dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej). Skierowanie kwestionowanego orzeczenia do T. S. nie stanowiło, wbrew zarzutom skarżących, rażącego naruszenia prawa, a to z tej przyczyny, że orzeczenie to zostało skierowane także do A. S., która jest następcą prawnym T. S.. Z treści postanowienia Sądu Powiatowego w B. z dnia [...] kwietnia 1953 r., sygn. akt [...] wynika bowiem, że następcami prawnymi po zmarłym w dniu [...] października 1942 r. T. S. są żona A. S. oraz dzieci: H. S. i B. S.. Nie można więc uznać, aby skierowanie orzeczenia do T. S. stanowiło rażące naruszenie prawa. Rację należy przyznać Ministrowi, który twierdzi, że stwierdzenie nieważności kwestionowanego orzeczenia byłoby w tych okolicznościach nieuzasadnione, zwłaszcza biorąc pod uwagę brak winy organu w nieustaleniu faktu śmierci strony przed wywłaszczeniem, skoro postępowanie spadkowe po zmarłym współwłaścicielu zostało przeprowadzone dopiero w 1953 r., czyli ponad 10 lat od śmierci zmarłego, zaś kwestionowane orzeczenie zostało skierowane również do żony zmarłego A. S., która, jak wynika z postanowienia spadkowego z dnia [...] kwietnia 1953 r., weszła w prawa i obowiązki po zmarłym T. S..

Biorąc zatem pod uwagę powyższe, należy uznać, że Minister Infrastruktury i Budownictwa prawidłowo stwierdził, że nie zostały spełnione żadne przesłanki z art. 156 § 1 kpa do stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia.

Sąd nie stwierdził także, by doszło przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy do naruszenia przez Ministra art. 6, art. 7, art. 77 i art. 80 kpa. W toku postępowania organ podjął bowiem szereg działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Wskazane materiały i ustalenia organ obu instancji, tj. Minister Infrastruktury i Budownictwa przeanalizował, z uwzględnieniem obowiązku dwukrotnego rozważenia sprawy w jej całokształcie, a prowadzone przez organ postępowania cechowała wszechstronność, dążność do ustalenia prawdy obiektywnej. Wobec wskazanych przyczyn nie można zarzucić Ministrowi, by stanowiska swe sformułował z naruszeniem zasad Kodeksu postępowania administracyjnego. Sporządzone uzasadnienia i rozstrzygnięcia spełniają zaś wymogi wynikające z art. 107 § 3 kpa. Brak podzielenia przez organ argumentacji przedstawionej w odwołaniu nie jest zaś tożsamy z błędnym rozstrzygnięciem sprawy.

Dokonując kontroli zgodności zaskarżonej decyzji zarówno w zakresie podniesionych zarzutów, jak również z urzędu, Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i w tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – na mocy art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji wyroku.