Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 729/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ist. 1 i 2 w zw. z art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 152 i art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 14 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 roku sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...], nr [...] oraz decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na rzecz W. K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] W. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Ł. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

W dniu [...] została przeprowadzona kontrola na miejscu, udokumentowana raportem z kontroli nr [...].

Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. przyznał W. K. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w wysokości 19.306,87 zł.

W dniu [...] W. K. złożył oświadczenie, że w dniu [...] złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej i zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej z dniem [...]. Do wniosku został załączony akt notarialny umowy darowizny z dnia [...] rep. [...] oraz umowa cesji z dnia [...].

Zawiadomieniem z dnia [...] (doręczonym w dniu [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...], nr [...].

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004r., nr 6, poz. 40 ze zm.) stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...], nr [...].

Powyższa decyzja została skutecznie doręczona stronie w dniu [...].

Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. odmówił przyznania W. K. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podkreślił, że płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują aktualnemu producentowi rolnemu, nie mogą być natomiast przyznane osobie, która wprawdzie w danym roku była producentem rolnym jednakże jeszcze przed wydaniem przez właściwy organ decyzji wyzbyła się posiadania gospodarstwa rolnego i posiadanie to przeniosła w drodze umowy na innego producenta.

Od powyższej decyzji W. K. złożył odwołanie, w którym podnosząc zarzut naruszenia:

- art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych;

- art. 49 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 dnia 11 grudnia 2001r. r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. L 327, 12/12/2001, str. 11-32), poprzez nieuwzględnienie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do uznania, że beneficjent działał w dobrej wierze;

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wcześniejsze stwierdzenie, że decyzja z dnia 24 marca 2005r. o przyznaniu wnioskowanych płatności została wydana z naruszeniem prawa;

- art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., art. 107 § 3, art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a.

wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98 póz. 634 z późn. zm.), art. 2 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 170 poz. 1051 z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich do gruntów rolnych określa ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Zgodnie z art. 2 ustawy, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (art. 2 ust. 1 i 2). W myśl natomiast art. 4 ust. 1 ustawy, w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji przyznającej płatności, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do Kierownika Biura Powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek.

Z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący nie spełnił warunku przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, określonego w art. 2 ustawy. W dniu [...], tj. przed wydaniem decyzji o nr [...] z dnia [...] przekazał gospodarstwo rolne następcy w zamian za rentę strukturalną. Wobec powyższego zachodzą podstawy do odmowy przyznania wnioskowanej płatności. Przejmująca gospodarstwo rolne – A. S. nie złożyła wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy, w celu przejęcia przedmiotowej płatności.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ podniósł, że w dniu wydania decyzji nr [...] z dnia [...] skarżący nie znajdował się w posiadaniu działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. Wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2004 został złożony przez skarżącego w dniu [...], natomiast w celu spełnienia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej małż. K. zawarli w dniu [...], a więc przed wydaniem decyzji, umowę darowizny gospodarstwa rolnego na rzecz córki – A. S. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a.. organ stwierdził, że uchybienie to zostało sanowane na etapie postępowania odwoławczego (dowód: potwierdzenie odbioru pisma informującego o uprawnieniach strony wynikających z art. 10 kpa). Pomimo pouczenia strona nie skorzystała z prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Wskazany natomiast przez skarżącego przepis art. 49 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2011 nie miał zastosowania w sprawie, bowiem dotyczy innego postępowania, tj. postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności. W ramach prowadzonego postępowania odwoławczego organ II instancji ustala stan faktyczny i dokonuje jego konfrontacji w oparciu o przepisy prawa określające warunki przyznawania płatności bezpośrednich na rok 2004.

Ponadto organ podkreślił, że postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej i postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich są postępowaniami odrębnymi. Złożenie aktu notarialnego stanowiło warunek konieczny wydania decyzji w sprawie przyznania renty strukturalnej.

Reasumując organ zaakcentował, że z art. 4 ust. 1 ustawy wynika nie tylko uprawnienie nowego posiadacza gruntów rolnych do uzyskania płatności, lecz również jednoznaczne określenie podmiotu uprawnionego do płatności w sytuacji, gdy gospodarstwo rolne zostaje przekazane w okresie między złożeniem wniosku, a wydaniem decyzji. Przepis ten stoi na przeszkodzie przyznaniu płatności bezpośrednich pierwszemu posiadaczowi gospodarstwa, jeżeli przekaże to gospodarstwo przed rozstrzygnięciem o płatnościach w jego sprawie. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, bowiem skarżący - jako pierwszy posiadacz gospodarstwa rolnego, przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta przed wydaniem decyzji przyznającej mu płatności do gruntów rolnych. Następca nie skorzystał natomiast z przysługującego mu prawa do przejęcia płatności.

Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że brak jest podstaw do zastosowania art. 44 ust. l Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Obniżki i wyłączenia, przewidziane w niniejszym tytule, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że jest niewinny. 2. Obniżki i wyłączenia przewidziane w niniejszym tytule, nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku o pomoc, odnośnie do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o pomoc jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Informacje podane przez rolnika określone w akapicie pierwszym powodują że wniosek jest dostosowywany do rzeczywistej sytuacji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymując w całości zarzuty i argumentację przedstawioną w odwołaniu, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Dodatkowo podkreślił, że z treści zaskarżonej decyzji nie wynika na podstawie jakich przesłanek organ wykluczył dobrą wiarę skarżącego i czy nie powinien rozważyć kwestii przedawnienia. Wskazał, że okoliczność przekazania gospodarstwa rolnego córce była znana organowi z urzędu. Ten sam bowiem organ administracji rozpoznał wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Podkreślił, iż w [...]. organ dysponował wiedzą o przekazaniu gospodarstwa rolnego, natomiast decyzję o odmowie przyznania płatności na roku 2004 wydał dopiero w dniu [...].

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sądy dokonują oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże z mocy art. 134 p.p.s.a., nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania w sposób mający i mogący mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz decyzji Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Stan faktyczny sprawy został w toku postępowania administracyjnego ustalony prawidłowo. W. K. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 rok złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Ł. w dniu [...].

W dniu [...] Aktem notarialnym - Umową darowizny w celu uzyskania prawa do renty strukturalnej skarżący przeniósł własność i posiadanie gospodarstwa rolnego na córkę, o czym powiadomił Agencję w dniu [...] składając powyższy akt notarialny.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. przyznał W. K. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w wysokości 19.306,87 zł.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004r., nr 6, poz. 40 ze zm.) stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...], nr [...]. W uzasadnieniu organ podkreślił, że powyższa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem w dacie jej wydania W. K. nie był już posiadaczem gospodarstwa rolnego, wskazanego do płatności we wniosku z dnia [...].

Powyższa decyzja została skutecznie doręczona stronie w dniu 2 [...]. Skarżacy nie wnosił odwołania.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. odmówił przyznania W. K. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podkreślił, że płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują aktualnemu producentowi rolnemu, nie mogą być natomiast przyznane osobie, która wprawdzie w danym roku była producentem rolnym jednakże jeszcze przed wydaniem przez właściwy organ decyzji wyzbyła się posiadania gospodarstwa rolnego i posiadanie to przeniosła w drodze umowy na innego producenta.

Od powyższej decyzji W. K. złożył odwołanie

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98 póz. 634 z późn. zm.), art. 2 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 170 poz. 1051 z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy skonstatował, że z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący nie spełnił warunku przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, określonego w art. 2 ustawy. W dniu [...], tj. przed wydaniem decyzji o nr [...] z dnia [...] przekazał gospodarstwo rolne następcy w zamian za rentę strukturalną. Wobec powyższego zachodzą podstawy do odmowy przyznania wnioskowanej płatności. Przejmująca gospodarstwo rolne – A. S. nie złożyła wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy, w celu przejęcia przedmiotowej płatności.

Powyższa decyzja jest przedmiotem zaskarżenia do Sądu.

W tym miejscu jeszcze raz należy podkreślić, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednak nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Natomiast w świetle art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Wobec powyższego ponieważ zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana w konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej W. K. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na 2004 rok, mając jednocześnie na uwadze, że tożsama jest argumentacja organów zarówno w zakresie stwierdzenia nieważności jak i odmowy przyznania płatności bezpośrednich, Sąd w pierwszej kolejności odniesie się do decyzji stwierdzającej nieważność.

Ocenę jej legalności należy poprzedzić stwierdzeniem, że zasadnie organ ustaliły, iż skarżący w dniu wydania decyzji przyznającej mu płatności bezpośrednie tj. w dniu [...] nie spełniał kryteriów zawartych w art. 2 ustawy, ponieważ nie był już użytkownikiem i posiadaczem gruntów rolnych, które przekazał aktem notarialnym w dniu [...].

Jednakże Sąd podnosi, iż dla stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego konieczna jest ocena, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdzenia naruszenia prawa nie kwalifikujące się jako "rażące" nie jest wystarczające dla zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W piśmiennictwie wyrażono pogląd, iż przy ocenie rażącego naruszenia prawa nie wystarczy oczywistość jego naruszenia, ale pod uwagę należy brać również skutki tego naruszenia. Rażące naruszenie prawa to takie, które wywołuje skutki społeczno-gospodarcze, niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności (G.Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX, 2007, wyd. II). Komentatorzy definiują także "rażące naruszenie prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, które równocześnie narusza zasadę praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (M.Jaśkowska, A.Wróbel, Komentarz bieżący do art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2010). Komentarze te zbieżne są ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym m. innymi w wyroku z dnia 18 czerwca 1997 r., sygn. III SA 422-427/96, czy też z dnia 17 września 2008 r., sygn. II OSK 1043/07. Stanowisko to znalazło odzwierciedlenie w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 10 grudnia 2008 r., sygn. IISA/Po 382/08, stwierdził, iż rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie jest każde naruszenie prawa, ale tylko takie naruszenie, w wyniku, którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Dla oceny, czy doszło do naruszenia prawa o charakterze rażącym nie bez znaczenia jest zbadanie skutków społeczno-ekonomicznych, jakie naruszenie prawa pociąga.

Odpowiedź na pytanie, czy w przedmiotowej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa wymaga analizy stanu prawnego w jakim wydana została decyzja o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepis art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 powołanej ustawy osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Z kolei ust. 2 art. 2 ustawy stanowi, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Dokonując w okolicznościach niniejszej sprawy wykładni powołanego art. 2 omawianej ustawy należy mieć na uwadze treść art. 4 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek.

Należy podkreślić, iż wykładnia przepisów znajdujących zastosowanie w niniejszym postępowaniu tj. art. 2 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 585/08; www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę w pełni podziela stanowisko prezentowane w uzasadnieniu powołanego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku zwrócił bowiem uwagę, iż wykładnia gramatyczna art. 2 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich i oddzielnej płatności musi uwzględniać znaczenie, jakie nadało tym przepisom leżące u jej podstaw rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) 1453/2001, (WE) 1454/2001/ (WE) nr 1868/94, nr (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.U.UE. L z dnia 21 października 2003 r.). We wspólnotowym kontekście normatywnym przy interpretacji art. 2 ust.1 w zw. z art. 4 ust. 1 analizowanej ustawy nie można zatem pomijać istotnych warunków rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, zobowiązujących rolnika, otrzymującego płatności bezpośrednie do przestrzegania wymogów podstawowych w zakresie zarządzania, o których mowa w załączniku III, zgodnie z harmonogramem określonym w tym załączniku, oraz zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, których należy przestrzegać (art. 3 ust. 1); a także tej części tekstu przepisów ogólnych rozporządzenia, w których postanawia się, że "płatność pełnej kwoty pomocy bezpośredniej powinna być powiązana ze spełnieniem zasad odnoszących się do gruntów rolnych, produkcji i działalności rolniczej, a przy niespełnianiu tych norm zaleca się cofnięcie pomocy w całości lub w części w oparciu o kryteria proporcjonalności, obiektywności i stopniowości (p. 2), z przeciwdziałaniem przekazywaniu płatności rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takich płatności (p. 20) oraz spekulacyjnemu przenoszeniu prawa do kumulacji uprawnień do płatności bez odpowiadających podstaw rolniczych, w zakresie przyznawania pomocy (p. 30). Odnosząc wymienione w niezbędnym zakresie wspólnotowe zasady przyznawania przedmiotowych płatności do wykładni gramatycznej art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, Naczelny Sąd Administracyjny w omawianym wyroku zwrócił uwagę na normatywną konstrukcję uprawnienia producenta rolnego do płatności, która ma charakter zindywidualizowanego świadczenia podmiotowego, albowiem przysługuje temu producentowi rolnemu, który spełnia warunki utrzymywania posiadanych gruntów w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Przyznanie zaś płatności innemu producentowi rolnemu w razie przeniesienia na jego rzecz posiadania gospodarstwa prawodawca uzależnia - co istotne - również od spełnienia przez niego warunków do jej przyznania i złożenia wniosku w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego do właściwego biura Agencji, której dotyczył pierwszy wniosek (art. 4 ust. 1). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle powołanych przepisów dopuszczalne byłoby zatem przyjęcie, że w przypadku przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta i złożenia przez niego wniosku o płatność, pierwotny wniosek byłby czynnością prawną dotkniętą szczególnego rodzaju sankcją bezskuteczności zawieszonej. Powstanie stanu zawieszenia skutków tej czynności prawnej uzależnione jest od stwierdzenia ważności czynności "innego producenta" w spełnieniu warunków, o których mowa w art. 4 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż brak jest jednak normatywnie usprawiedliwionych podstaw do automatycznego pozbawiania płatności wnioskodawczyni, która w danym roku gospodarczym użytkowała przedmiotowy grunt rolny zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu przez cały okres wegetacji uprawianych na nim roślin ("w danym roku") i przed wydaniem decyzji przyznającej płatność wnioskodawczyni, przeniosła posiadanie dopiero po zebraniu plonów. Doświadczenie nakazuje, aby nie tracić z pola widzenia możliwych w postępowaniu administracyjnym faktów opóźnienia wydania decyzji i z tego chociażby formalnego punktu widzenia, racjonalność analizowanej regulacji uległaby znacznej deprecjacji, gdyż sam wybór daty wydania decyzji przez właściwy organ byłby czynnikiem rozstrzygającym w sprawie".

Z powyższego wynika zatem, że z treści art. 2 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich nie można skonstruować dodatkowego wymogu, iż przyznanie płatności bezpośrednich jest uzależnione również od posiadania gospodarstwa przez producenta rolnego do dnia wydania decyzji o przyznaniu płatności, a przynajmniej do końca roku kalendarzowego, na który złożył on wniosek (zob. wyrok NSA z dnia 21.12.2010 r., sygn. akt II GSK 1086/09, Lex nr 746065). Oznacza to, że w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie ocena, czy użytkownik gospodarstwa faktycznie na przedmiotowych gruntach gospodarował tj. poniósł koszty upraw i koszty ich zbioru musi być dokonywana z uwzględnieniem specyfiki prac w rolnictwie i cyklu produkcyjnego, który przecież nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Na tle bardzo podobnego stanu faktycznego do tego jaki miał miejsce w rozpoznawanej sprawie NSA w cytowanym wyżej wyroku z dnia 18 grudnia 2008r. w sprawie II GSK 585/08 sformułował tezę, że "w świetle art. 2 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U.z 2004 r., Nr 6 poz. 40) brak jest podstaw do automatycznego pozbawiania płatności wnioskodawcy w razie przeniesienia gospodarstwa rolnego na innego producenta rolnego przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 3 tej ustawy". Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, nie tracąc jednocześnie z pola widzenia zasadniczego aspektu decyzji stwierdzającej nieważność w trybie art. 156 § 1 pkt 2 zawierającego się w stanowisku, że z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, iż decyzja ta nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa, - to stwierdzić należy, że organ nadzoru z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 2 ust..1 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru dokonał negatywnej oceny legalności decyzji przyznającej Wiesławowi Kantorkowi płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004, uznając, że doszło do kwalifikowanego naruszenia prawa. Powyższe stanowisko zgodne jest z linią orzeczniczą sądów administracyjnych wyrażoną m.in. w wyrokach NSA z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 585/08; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 559/08; wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1086/09; wyrok NSA z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 221/10, wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2011r. sygn.. akt II GSK 773/10; www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sytuacji, gdy płatność dotyczyła roku 2004, w którym skarżący do [...], a więc przez cały sezon prac rolnych, posiadał i użytkował grunty objęte płatnościami bezpośrednimi, a organ mając wiedzę, że w dniu [...] nastąpiło przekazanie gospodarstwa rolnego wydał w dniu [...] decyzję przyznającą płatność – nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, którego skutki społeczno-ekonomicznych są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

Konsekwencją stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej skarżącemu płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 było następnie odmowne załatwienie wniosku skarżącego z [...]. o przyznanie tychże płatności, mocą decyzji będących przedmiotem zaskarżenia do Sądu w niniejszym postępowaniu. Argumentacja organów leżąca u podstaw negatywnego załatwienia wniosku skarżącego jest identyczna jak przytoczona w uzasadnieniu decyzji organu nadzoru o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej płatności. Co do zasady organy stoją na stanowisku, że płatności bezpośrednie nie należą się wnioskodawcy w sytuacji, gdy przed wydaniem rozstrzygnięcia co do tych płatności wnioskodawca przekazał gospodarstwo, a przejmujący to gospodarstwo rolne we wskazanym w przepisie ustawy czasie nie złożył stosownego wniosku o przyznanie płatności, której dotyczył pierwotny wniosek przekazującego gospodarstwo rolne. W ocenie Sądu dokonana przez organy interpretacja art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy mających zastosowanie w sprawie jest błędna z przyczyn podniesionych wyżej. Argumenty leżące więc u podstaw uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność, stanowią jednocześnie uzasadnienie dla uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu. Przeprowadzona powyżej analiza mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa uprawnia do konstatacji, że nieuzasadnione, w świetle obowiązujących przepisów prawa na tle okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, jest stanowisko organów, że przeniesienie gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego przed wydaniem decyzji przyznającej mu płatność do gruntów rolnych oraz fakt niezłożenia przez następcę we właściwym czasie wniosku o przyznanie tychże płatności stanowiło podstawę negatywnego rozpoznania wniosku skarżącego. Jak podniesiono wyżej organy obu instancji pominęły mającą zasadnicze dla sprawy znaczenie okoliczność, że przekazanie gospodarstwa rolnego miało miejsce [...], a więc zasadniczo, po zakończeniu roku gospodarczego w rolnictwie, czego organy nie kwestionowały. Zupełnie nie znajdujący odzwierciedlenia w powołanych przepisach prawa jest również pogląd, że skarżący winien znajdować się w posiadania gospodarstwa rolnego nieprzerwanie do dnia wydania decyzji w przedmiocie płatności przez organ, tym bardziej w sytuacji jaka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, w której ostateczną decyzję o odmowie przyznania płatności organ podjął w dniu [...].

Dodatkowym argumentem, przemawiającym za tym, że zaskarżona decyzja i poprzedzające ją decyzje są wadliwe jest treść art. 44 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w brzmieniu obowiązującym w 2004 r., który to przepis stanowił, że "rolnik zgłasza działki odpowiadające kwalifikującemu się hektarowi powiązanemu z uprawnieniem do płatności. Za wyjątkiem przypadku działania siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, działki takie powinny pozostawać w dyspozycji rolnika przez okres co najmniej 10 miesięcy, począwszy od daty, która zostanie określona przez dane Państwo Członkowskie, przy czym data ta nie może być wcześniejsza niż dzień 1 września roku kalendarzowego poprzedzającego rok złożenia wniosku dotyczącego uczestnictwa w systemie płatności jednolitych". W niniejszej sprawie skarżący spełniał warunek posiadania przedmiotowych gruntów przez okres co najmniej 10 miesięcy od dnia 1 września 2003 r., tj. roku poprzedzającego złożenie wniosku skoro posiadał je do listopada 2004 r. Ponadto wskazać należy, że celem unormowania przewidzianego w art. 4 ust. 1 ustawy było zapobieganie podwójnemu wypłaceniu płatności bezpośrednich w tym samym, pełnym cyklu roku gospodarczego w rolnictwie, rozpoczynającego się od siewów, przez nieodzowne zabiegi agrotechniczne i kończąc na zebraniu plonów. Potwierdzeniem zasadności powyższej wykładni omawianych przepisów jest niewątpliwie wydana m.in. w oparciu o rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 35, poz. 217), która weszła w życie 27 lutego 2007 r. i z tym dniem uchyliła analizowaną w niniejszym postępowaniu ustawę z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Nowa ustawa usunęła przedmiotowe niejasności interpretacyjne dookreślając w art. 7 ust. 1, że "rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujące się do objęcia tą płatnością".

Wobec powyższego na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200 p.ps.a. Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji nie posiadającej przymiotu wykonalności Sąd odstąpił od orzekania w trybie art. 152 p.p.s.a.

b.a.