Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 877/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16 pkt 61 lit. e, art. 279 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w Turku na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Kole z dnia 29 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie opłaty stałej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Kole na rzecz [...] S.A. z siedzibą w Turku kwotę 15.031 zł (piętnaście tysięcy trzydzieści jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 877/18

UZASADNIENIE

W dniu 30.05.2018 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w Kole (dalej jako: "PGWWP Zarząd Zlewni w Kole") na podstawie przepisu art. 271 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej jako: "Prawo wodne") ustaliło, w formie informacji rocznej dla [...] Kopalnia Węgla B. A. Spółka Akcyjna za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości [...] zł za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi.

Jednocześnie PGWWP Zarząd Zlewni w Kole w informacji tej wskazało, że opłatę należy uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: "Wody Polskie") w czterech kwartalnych ratach płatnych w następujących terminach:

1) za I kwartał - w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszego pisma w wysokości [...] zł,

2) za II kwartał - w terminie do 31 lipca 2018 r. w wysokości [...] zł,

3) za III kwartał - w terminie do 31 października 2018 r. w wysokości [...] zł,

4) za IV kwartał - w terminie do 31 stycznia 2019 r. w wysokości [...] zł.

Powołana informacja roczna została doręczona [...] Kopalnia Węgla B. A. Spółka Akcyjna w dniu 04.06.2018 r.

W dniu 15.06.2018 r., z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 Prawa wodnego, [...] Kopalnia Węgla B. A. Spółka Akcyjna, złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością opłaty za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi ustaloną w powołanej informacji rocznej. [...] Kopalnia Węgla B. A. Spółka Akcyjna podniosła, że wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego nie spełniają znamion ścieków określonych przez ustawodawcę w art.16 pkt 61 lit. e) Prawa wodnego oraz nie powinny być objęte opłatą za usługi wodne z uwagi na brak regulacji tej kwestii w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Ponadto zdaniem [...] Kopalnia Węgla B. A. wadliwie została ustalona maksymalna ilość wód stanowiąca podstawę naliczenia opłaty tj.8,23656 m3/s, podając własne wyliczenia jako 1,795 m3/s".

PGWWP Zarząd Zlewni w Kole nie uznało reklamacji [...] Kopalnia Węgla i decyzją z dnia 29 czerwca 2018 r. określiło dla skarżącej za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r., opłatę stałą w wysokości [...] zł, w tym [...] zł za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 16 pkt 61 lit. e) Prawa wodnego przez ścieki rozumie się wprowadzane do wód lub do ziemi wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych.

Organ wskazał, że z definicji zakładu górniczego określonej w art. 6 pkt 18 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2017 r. poz. 2126 ze zm.) wynika, że pojęcie to obejmuje swym zakresem zarówno podziemne zakłady górnicze, jak i odkrywkowe zakłady górnicze, a zatem wody pochodzące z odwodnienia odkrywkowych zakładów górniczych, wprowadzane do wód lub do ziemi zawierają się w pojęciu ścieków w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit. e) Prawa wodnego. Tym samym wprowadzanie takich ścieków do wód podlega opłacie za usługi wodne zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, co legło u podstaw ustalenia opłaty stałej wobec wnoszącego reklamację, a wobec jej nieuznania - określenia wysokości opłaty stałej w drodze decyzji.

Organ wskazał, że [...] Kopalnia Węgla B. A. Spółka Akcyjna korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego znak [...] wydanego w dniu 01.09.2008 r. przez Marszałka Województwa W. na szczególne korzystanie z wód w zakresie: wprowadzenia ścieków do wód lub do ziemi, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt. 1 Prawa wodnego obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne.

Określenia wysokości opłaty stałej Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 5 Prawa wodnego oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne ( Dz. U. z 2017 r. poz. 2502).

Organ wskazał, że opłata za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 zł/dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym w ilości 69073,00 m3/s.

[...] Kopalnia Węgla Brunatnego K. Spółka Akcyjna pismem z dnia 30 lipca 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję PGWWP Zarząd Zlewni w Kole z 29 czerwca 2018 r.

Zdaniem skarżącej wprowadzanie do wód lub do ziemi - wód pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego, zdefiniowanych przez ustawodawcę w ustawie Prawo wodne w art. 16 pkt. 61 lit. e), powinno być zwolnione z opłat za usługi wodne, ponieważ ściekami nie są zgodnie z postanowieniami tego przepisu niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych. Skoro zaś z postanowieniami przytoczonej normy prawnej wody czyste pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego nie są ściekami to ich wprowadzanie do środowiska nie może być objęte opłatami za wprowadzanie ścieków, gdyż w świetle przytoczonych rozwiązań nie są one ściekami.

Skarżąca wskazała, że w analizowanym przypadku nie budzi wątpliwości, że odprowadzane wody są wodami z odwodnienia zakładu górniczego. W związku z tym w sposób bezsporny (organ tego nie kwestionuje) została spełniona jedna przesłanka pozwalająca na uznanie, że odprowadzane wody nie są ściekami. Drugą, która musi być spełniona kumulatywnie do uznania, że konkretne wody nie są ściekami jest to, aby były one wtłaczane do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych. W analizowanym przypadku niewątpliwie nie mamy do czynienia z wtłaczaniem wód do górotworu ale występuje odprowadzanie wód niezanieczyszczonych pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego.

Skarżąca wskazała, że z punktu widzenia technologicznego wody pochodzące z odwodnienia wgłębnego są wodami niezanieczyszczonymi, gdyż jedynym oddziaływaniem na nie jest ich przepompowywanie. Dlatego też w świetle art. 16 pkt 61 lit. e) Prawa wodnego nie mogą być uznane za ścieki, a skoro tak to ich odprowadzanie do środowiska nie powinno być objęte obowiązkiem ponoszenia opłat, gdyż te ponoszone są tylko za odprowadzanie ścieków.

Ponadto skarżąca wskazała na art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, który stanowi, że zwolnione z opłat za usługi wodne (bez zróżnicowania ich rodzaju) jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków I siarczanów (CI+S04) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Z przepisu tego nie wynika czy zwolnienie to odnosi się tylko do opłat stałych, czy też tylko do opłat zmiennych. W związku z tym należy uznać, że zwolnienie to obejmuje wszystkie rodzaje opłat pod warunkiem, że wprowadzane ścieki spełniają warunki wskazane w tym przepisie. W analizowanym przypadku w odniesieniu do wód innych niż niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia wgłębnego organ w ogóle nie przeprowadzał w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Tymczasem z wyników prowadzonych badań monitoringowych spełniających wszystkie wymagania formalne, które są przekazywane organom ochrony środowiska wynika, że poziomy te w praktyce nie są przekroczone, a wielkości znacząco są poniżej progów uprawniających organ do ustalenia opłaty. Skoro zaś w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego nie wskazano, że zwolnieniem objęte są tylko przypadki, w których już w pozwoleniu przewidziano, że emisja siarczanów i chlorków nie będzie przekraczała tych wielkości, to znaczy że organ powinien badać rzeczywista emisję. W przeciwnym razie doszłoby do absurdalnych sytuacji, w których ze zwolnienia korzystałyby podmioty przekraczające w praktyce wielkości emisji wynikające z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, tylko dlatego, że miały określone niższe parametry w pozwoleniu.

Ponadto skarżąca zarzuciła wadliwe ustalenie maksymalnej ilości wód stanowiącą podstawę naliczenia opłaty, tj. 8,23656 m3/s, podając własne wyliczenia jako 1,795 m3/s.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie przez organ art. 7a Kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja PGWWP Zarząd Zlewni w Kole z 29 czerwca 2018 r., określająca dla strony skarżącej za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości [...] zł, w tym [...] zł za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi.

Dokonana pod względem wskazanych wyżej kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Ostateczną decyzją Marszałka Województwa W. z dnia 1 września 2008 r., nr [...] zostało udzielone skarżącej pozwolenie wodnoprawne na odwodnienie zakładu górniczego Odkrywki "Koźmin". Decyzja była następnie kilkakrotnie zmieniana, jednak w pozwoleniu tym pozostały niezmienione wskaźniki dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń, w tym chlorki - 1000mg Cl/dm3 oraz siarczany - 500mg SO4/dm3.

Zaskarżona decyzja oparta została natomiast o regulacje wyznaczone przepisami ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r., obowiązującej z przewidzianymi w niej wyjątkami od 1 stycznia 2018 r. (art. 574).

Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty.

W razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich określa wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji, od której podmiotowi korzystającemu z usług wodnych przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 273 ust. 1, 6 i 8); stosownie do art. 14 ust. 6 pkt 2. Właściwym organem Wód Polskich w opisanym zakresie jest dyrektor właściwego ZZPGWWP.

Z art. 267 ww. ustawy wynika, że opłaty za usługi wodne stanowią jeden z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami. Przepis art. 268 (a także 269) formułuje regułę, w myśl której, do usług wodnych za które pobiera się opłaty zalicza się, między innymi, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (ust. 1 pkt 2 art. 268). Przepis art. 270 ust. 8 Prawa wodnego. stanowi, że opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi składa się z opłaty stałej i opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzonych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Jednocześnie ustawodawca przewiduje zwolnienia o charakterze podmiotowym i przedmiotowym od obowiązku ponoszenia opłat, które umieszczone są w różnych przepisach.

W rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest to, czy można uznać wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego, odprowadzane przez skarżącą do wód lub do ziemi, za ścieki w myśl definicji ścieków określonej w art. 16 pkt 61 lit. e) Prawa wodnego. Zgodnie z ww. przepisem ścieki to wprowadzane do wód lub do ziemi wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych.

Skarżąca wskazała już w reklamacji, że w jej ocenie w przedmiotowej sprawie wody odprowadzane z odwodnienia zakładu górniczego nie mieszczą się w ww. definicji ścieków. Organ w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do tej kwestii, a wskazał jedynie, że z przedstawionej definicji zakładu górniczego niewątpliwie wynika, że pojęcie to obejmuje swym zakresem zarówno podziemne zakłady górnicze, jak i odkrywkowe zakłady górnicze, a zatem wody pochodzące z odwodnienia odkrywkowych zakładów górniczych, wprowadzane do wód lub do ziemi zawierają się w pojęciu ścieków w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit. e) Prawa wodnego.

Organ zupełnie pominął istotną kwestię wyłączeń wskazanych w ww. przepisie, czyli wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie oraz niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych.

Skarżąca w skardze wskazała, że w przedmiotowej sprawie występuje odprowadzanie wód niezanieczyszczonych, pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego. Skarżąca podniosła, że jedynym oddziaływaniem na nie jest ich przepompowywanie. Sąd w tym miejscu wskazuje, że wody niezanieczyszczone są to wody pierwotnie pozbawione zanieczyszczeń, a nie wody, które uzyskują swoje właściwości – w szczególności parametry zanieczyszczeń wskazane w pozwoleniu wodnoprawnym bądź w przepisach – w wyniku procesu oczyszczania. Rezultat wspomnianego procesu, nawet jeżeli owe parametry zachowuje, ma status wody oczyszczonej (a nie niezanieczyszczonej) (por. wyrok. WSA w Krakowie z 21.08.2018 r., sygn. akt II SA/Kr 793/18 dostępny pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd wskazuje, że ocena tego, czy można określone wody uznać za ścieki zależy nie tylko od rozumienia (wykładni) art. 16 pkt 61 lit. e) Prawa wodnego, ale także od ustaleń faktycznych, obejmujących choćby bliższą charakterystykę działalności skarżącej oraz celu i sposobu korzystania przez nią z wód. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ skonstatował, że skarżąca jest zakładem górniczym i że wprowadzaniem takich wód czyli ścieków podlega opłacie. Organ w żaden sposób nie wykazał, że wody w przedmiotowej sprawie mogą zostać uznane za ścieki.

Ustalenia te, kwestionowane przez stronę skarżącą, nie mają oparcia w zabranym materiale dowodowym, na który składa się tylko odpis decyzji Marszałka Województwa Wielkopolskiego z dnia 1 września 2008 r. (wraz z decyzjami zmieniającymi), informacja roczna ustalająca wysokość opłaty stałej z 30.05.2018 r. oraz reklamacja skarżącej. Organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, a tym samym stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie należy uznać za co najmniej niekompletny. Organ naruszył więc art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Ponadto organ nie rozważył i nie ocenił, czy w niniejszej sprawie możliwe jest zastosowanie zwolnienia określonego w art. 279 pkt 3 u.p.w. według którego, zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl + S04) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Strona skarżąca wywodzi bowiem w skardze, że to zwolnienie znajduje zastosowanie także w odniesieniu do opłaty stałej za wprowadzanie ścieków, a nie tylko do opłaty zmiennej. Z tego też względu w przypadku uznania wprowadzanych wód za ścieki korzystają one zdaniem Spółki, ze zwolnienia wynikającego z przywołanego przepisu, co czyni nieuzasadnione obciążenie jej opłatą za korzystanie z tej usługi wodnej.

Istota sporu, jaka powstała między stronami, wymaga zatem w pierwszym rzędzie oceny, czy w okolicznościach niniejszej sprawy można uznać wprowadzane przez skarżącą wody do wód lub do ziemi za ścieki w myśl art. 16 pkt 61 lit. e), a także czy zaistniały podstawy do naliczenia opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód, w sytuacji, gdy wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l.

Sąd wskazuje, że w procesie ustalania opłat za usługi wodne, w pierwszym rzędzie organ zobowiązany jest do zbadania, czy dla danego podmiotu istnieje w ogóle obowiązek ponoszenia tych opłat, co obejmuje także zastosowanie przewidzianych w ustawie zwolnień. Dopiero po ustaleniu, że nie zachodzi wskazany w ustawie wyjątek od ponoszenia opłaty, organ może przystąpić do jej ustalenia. W tym względzie należy zgodzić się z argumentacją skargi, że nie można interpretować zakresu zwolnienia z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, wyłącznie w oparciu o przepisy określające sposób wyliczenia opłaty stałej i opłaty zmiennej. Rolą organu jest w pierwszym rzędzie ustalenie, czy w danej sprawie występują okoliczności stanowiące przesłankę do zastosowania obligatoryjnego zwolnienia, które ustawodawca wprost określił w art. 279 pkt 3.

Mając na uwadze, że zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłat za usługi wodne o charakterze przedmiotowym i podmiotowym mają charakter wyjątków od zasady jaką jest odpłatność za usługi wodne, przepisy je określające winny podlegać wykładni ścieśniającej.

Z treści art. 279 Prawa wodnego wynika natomiast, że wszystkie wyszczególnione w pkt 1-5 rodzaje usług wodnych polegające na wprowadzaniu ścieków lub wód, do ziemi albo do wód lub do ziemi, obligatoryjnie zwolnione zostały z opłat których obowiązek ponoszenia wynika z art. 268 Prawa wodnego. Już zatem sama wykładnia gramatyczna tego przepisu wskazuje, że zwolnienie w nim przewidziane, znajduje zastosowanie do opłat za usługi wodne bez rozróżnienia, czy chodzi o opłatę stałą czy opłatę zmienną. Skoro zaś z art. 270 ust. 8 Prawa wodnego wynika, że opłata stała i opłata zmienna jest częścią składową opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków (z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie), to już literalne brzmienie przepisu wskazuje, że brak podstaw do ograniczenia tego zwolnienia tylko do opłaty zmiennej.

Sąd wskazuje, że posłużenie się w przepisie art. 279 sformułowaniem "opłata za usługi wodne", powoduje, że pojęcie to należy odczytywać w znaczeniu jakie nadane mu zostało w art. 270 ust. 8 Prawa wodnego, a więc opłaty za usługi wodne składające się z opłaty stałej i zmiennej. Lektura przepisów dotyczących opłat za usługi wodne wskazuje także, że w przypadku, gdy wolą ustawodawcy jest zastosowanie zwolnienia tylko do jednej ze składowych opłat za usługi wodne, to daje temu wyraz w sposób jednoznaczny, tak jak uczynił to w art. 270 ust. 2 Prawa wodnego, w którym to przepisie mowa o zwolnieniu z opłaty stałej.

Interpretując przepis art. 279 Prawa wodnego należy mieć także na uwadze, że opłaty za usługi wodne należy zaliczyć do danin publicznych (por. wyroki WSA we Wrocławiu z 12.09.2018 r., sygn. akt II SA/Wr 505/18 i z 14.11.2018 o sygn. II SA/Wr 506/18, dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego za daniny publiczne uważa świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych. Na taki charakter opłat wskazuje art. 300 Prawa wodnego zgodnie z którym, do ponoszenia opłat za usługi wodne zastosowanie znajdują przepisy działku III Ordynacji podatkowej, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Charakter opłat za usługi wodne jako danin publicznych, wymaga uwzględnienia w procesie wykładni charakteru przepisów określających obowiązek ich uiszczenia (zatem także zwolnień).

Sąd podziela stanowisko, że przepisy regulujące problematykę danin publicznych i ich stosowanie muszą być zgodne z całokształtem obowiązujących norm i zasad konstytucyjnych. Stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może zatem prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, ażeby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu. Władczość państwa jako źródło obowiązku opłat za usługi wodne oraz minimalny lub żaden wpływ jednostki na treść tego stosunku prawnego wymagają ścisłego, zgodnego z zakładanym celem ustawy, stosowania przepisów określających ten obowiązek. Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.). Podkreślić bowiem należy, że decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa.

W procesie analizy art. 279 pkt 3 Prawa wodnego prowadzonej przy uwzględnieniu okoliczności niniejszej sprawy nie można pominąć też argumentów związanych z wykładnią celowościową. W przypadku usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych lub powierzchniowych przedmiotem ochrony jest bowiem dostępność ich zasobów, natomiast w przypadku wprowadzania wód lub ścieków do ziemi lub do wód można mówić o ochronie środowiska przed odprowadzeniem wód lub ścieków złej jakości lub o możliwościach absorpcji określonej ilości wody. Podmiot odprowadzający ścieki ma wpływ na ich ilość i jakość przez ograniczenie ilości wprowadzanych ścieków i zastosowanie rozwiązań umożliwiających uzyskanie ich odpowiedniej, bezpiecznej dla środowiska jakości. Przewidziane przez ustawodawcę zwolnienia uzależnione od poziomu zasolenia wprowadzanych do wód ścieków wiązać należy zatem z takimi działaniami (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 14.11.2018 r., sygn. akt II SA/Wr 506/18, dostępny pod adresem https://orzeczenia. nsa.gov.pl).

Sąd w tym miejscu podkreśla, że zgodnie z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Należy zauważyć, że ustawodawca w tym miejscu (w art.279 pkt 3) nie odniósł się do warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym (co uczynił w art. 279 pkt 4), dlatego należy uznać, że wolą ustawodawcy było każdorazowe ustalanie przez organ, czy wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) we wprowadzonych wodach nie przekracza 500 mg/l w oderwaniu od warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Wadliwe natomiast jest opieranie się jedynie na wartościach chlorków i siarczanów określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Wartości te co prawda przekraczają wartość określoną w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego. Jednak w pozwoleniu wodnoprawnym wydanym w niniejszej sprawie wartości te określono jako najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń. Tym samym organ wydający owo pozwolenie dopuszczał możliwość występowania niższych wskaźników chlorków i siarczanów.

Powyższe okoliczności pozostały poza rozważaniami organu, który w ogóle nie zbadał, czy w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, wartość faktycznie wprowadzanych przez stronę sumy chlorków i siarczanów nie przekracza wartości uprawniającej do zwolnienia. Kwestia ta wymaga wyjaśnienia, co w świetle art. 7, art. 77 § k.p.a stanowi także podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Niezależnie od przedstawionych naruszeń prawa Sąd orzekający dopatrzył się wadliwości decyzji również ze względu na sposób wyliczenia wysokości opłaty za wprowadzanie do wód ścieków. W niniejszej sprawie niemożliwe jest dokonanie przez Sąd prawidłowości wyliczenia wysokości opłaty, ponieważ organ w niejasny sposób wskazał w uzasadnieniu decyzji sposób wyliczenia wskaźnika maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu prawnym. Z uzasadnienia nie wynika skąd organ przyjął wartość 6,9073 m3/s. Organ wskazał tylko jakie elementy pozwolenia wodnoprawnego w decyzji z 2008 r. zostały zmienione decyzjami z 2011 r. i 2012 r. Organ powinien przedstawić na podstawie jakich czynności (matematycznych działań) ustalił taką wartość maksymalnego zrzutu. Decyzja w tym zakresie jest niejasna i uchybia art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że na podstawie pozwolenia wodnoprawnego spółka może dokonywać odwodnienia i wprowadzać do wód lub do ziemi wody z tego odwodnienia, pochodzące w ilości będącej iloczynem liczby godzin składających się na 365 dni i maksymalnej godzinowej wartości (ilości) odwodnienia i wprowadzanych wodę. Innymi słowy, skarżąca nie może stale, przez cały czas "wykorzystywać" maksymalnej godzinowej wartości - ponieważ w pozwoleniu wodnoprawnym określono dalej idące ograniczenie w postaci wartości rocznej, którą organ jest zobowiązany po przeliczeniu na m3/s wziąć pod uwagę przy ustalaniu wysokości opłaty. Przekroczenie wartości rocznej prowadziłoby do bezprawnego odprowadzania ścieków.

Na marginesie Sąd wskazuje, że niezrozumiałe jest dlaczego organ określając w zaskarżonej decyzji opłatę stałą wskazał, że określa opłatę stałą w wysokości [...] PLN, w tym [...] zł. Pomijając matematyczny sposób obliczenia tej opłaty, Sąd wskazuje, że nieprawidłowe jest takie sformułowanie, z którego wynika, że w pewnej kwocie zawiera się taka sama kwota. Jest to sformułowanie mylące i niepotrzebne. Jeżeli kwestia powyższa wynika z pomyłki związanej z zamiarem zaokrąglania wysokości opłaty w dół (czego w niniejszym przypadku nie uczyniono), to powinno to zostać wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji.

Reasumując, Sąd uwzględniając skargę, uznał w szczególności zasadność zarzutu naruszenia art. 16 pkt 61 lit. e) oraz art. 279 pkt 3 Prawa wodnego.

Mając na względzie powyższe i uznając, że stwierdzone i opisane wcześniej naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit.c) p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Organ ponownie rozpoznając sprawę, stosownie do art. 153 p.p.s.a., kierować się będzie wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim organ ustali, czy wody odprowadzane przez skarżącą wpisują się w definicję ścieków zgodnie z art. 16 pkt 61 lit. e). Powyższe ustalenia organ dokona poprzez ocenę, czy w przedmiotowej sprawie wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego są wodami niezanieczyszczonymi, czyli takimi, co do których nie przeprowadzono żadnych procesów oczyszczających. Ponadto organ ustali, czy w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, czyli zbada wartość faktycznie wprowadzanych (a nie wynikających z treści pozwolenia wodnoprawnego) przez stronę sumy chlorków i siarczanów i w zależności od wyniku ustaleń wyda stosowną decyzję. Przy ewentualnym ustalaniu opłaty organ w szczegółowy sposób opisze matematyczne działania, które prowadzą do ustalenia wartości wykorzystanych do jej obliczenia.