Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 617/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15 zzs ze z. 4 ut. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 1, pkt 3, art. 124, art. 128
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 6, art. 8, art. 7, art. 80, art. 77 par. 1, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 50, art. 47 par. 1, art. 155 par. 1, art. 510 par. 1, art. 65 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1145
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tj
article: art. 64 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 1
journal: Dz.U. 1995 nr 36 poz 175
law: PROTOKÓŁ Nr 1 I Nr 4 DO KONWENCJI O OCHRONIE PRAW CZŁOWIEKA I PODSTAWOWYCH WOLNOŚCI sporządzony w Paryżu dnia 20  marca 1952 r. oraz sporządzony w Strasburgu dnia 16 września 1963 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi G.W. i J.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako: "K.p.a.") utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania w trybie art. 128 ust. 4 w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 65 ze zm., dalej jako: "u.g.n.") za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w S. , gmina T. , oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb S., arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] ha oraz działka nr [...], o pow. [...] ha zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], polegające na udzieleniu przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. decyzją z dnia [...] marca 1963 r., sygn. akt [...] zezwolenia na rzecz Zakładów [...] - Przedsiębiorstwa Państwowego, [...] P. na wybudowanie naziemnej linii elektroenergetycznej 220 kV na przedmiotowej nieruchomości.

Powyższe postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym:

Na wniosek G. i J. W. (dalej jako: "skarżący") z [...] lutego 2019 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania w trybie art. 128 ust. 4 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w S. , gmina T. , oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb S., arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] ha oraz działka nr [...], o pow. [...] ha zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] Organ wskazał, że decyzją z [...] marca 1963 r., sygn. akt [...] Prezydium Rady Narodowej w P. udzieliło zezwolenia na rzecz Zakładów [...] - Przedsiębiorstwa Państwowego, [...] P. - Teren na wybudowanie naziemnej linii elektroenergetycznej 220 kV na przedmiotowej nieruchomości, zapisanej wówczas w księdze wieczystej S. tom [...], karta [...] jako własność Skarbu Państwa, faktycznie stanowiącej własność A. B., zamieszkałego w S. pod numerem [...].

W uzasadnieniu wskazanej decyzji organ I instancji podniósł między innymi, że z wnioskiem w sprawie ustalenia odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z ww. nieruchomości wystąpili aktualni współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości. Organ I instancji ustalił, że wnioskodawcy nabyli własność przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego z [...] maja 1985 r. rep [...] od rodziców G. W. – I. i A. B., zaś A. B. nabył jej własność na podstawie dokumentu nadania ziemi z [...] listopada 1947 r., wydanego przez Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych w wykonaniu dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., nr 3, poz. 13). W dacie ograniczenia sposobu korzystania z działek nr [...] i [...] położonych w S. , t.j. w dniu [...] marca 1963 r. nieruchomość zapisana była nadal jako własność Skarbu Państwa w księdze wieczystej S. , tom [...] karta [...] jednakże jej faktycznym właścicielem był A. B., który wymieniony był też jako właściciel wywłaszczanej nieruchomości. Organ I instancji wskazał, że zarówno obowiązująca w dacie wydania decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] marca 1963 r. ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jak i aktualnie obowiązująca u.g.n. przewidują odszkodowanie z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wyłącznie dla jej właściciela z daty wywłaszczenia, a przepisy prawa cywilnego każą rozszerzyć krąg uprawnionych na sukcesorów uniwersalnych – spadkobierców właściciela. Organ wskazał, że wnioskodawcy nie byli właścicielami ww. nieruchomości w dacie ograniczenia sposobu korzystania z niej, t.j. w dniu [...] marca 1963 r., nie wykazali też, że są spadkobiercami właściciela z tej daty. Pomimo wezwania organu z [...] marca 2019 r. wnioskodawcy nie wskazali na jakiej podstawie żądają ustalenia odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, ani nie przedłożyli dokumentów potwierdzających posiadanie roszczenia. Organ I instancji stwierdził, że wnioskodawcom nie przysługuje prawo do odszkodowania, dlatego zasadne stało się umorzenie postępowania.

W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawcy wnieśli o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z jednoczesnym zobowiązaniem organu I instancji do ustalenia wymiaru należnego odszkodowania. Zarzucili naruszenie: art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przysługuje jedynie jej właścicielom z daty wywłaszczenia; art. 129 ust. 5 pkt 3) u.g.n. oraz art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez ich błędną wykładnię, w szczególności polegającą na przyjęciu, iż wskutek nabycia przez wnioskodawców nieruchomości w drodze umowy przekazania gospodarstwa rolnego, nie mogą oni skutecznie ubiegać się o odszkodowanie za wywłaszczenie; art. 65 § 1 i 2 K.c. poprzez jego niezastosowanie, tj. interpretację postanowień umów przekazania gospodarstwa rolnego w sposób niezgodny z zamiarem stron, celem i okolicznościami ich zawarcia oraz zasadami współżycia społecznego, art. 77 § 1 K.p.a., przez jego niezastosowanie, tj. brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. przyjęcie, że przeniesienie prawa własności nieruchomości dokonane umową zawierającą postanowienia o przelewie wierzytelności i obciążeń nie skutkuje przejściem na nabywców praw i obowiązków odnoszących się do wywłaszczonej nieruchomości; art. 7 K.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, tj. obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej oraz ustalenia okoliczności mających znaczenie dla sprawy, w tym także uznania zgromadzonych dowodów, w szczególności przez brak rozważenia słusznego interesu odwołujących się oraz woli stron i celu zawartych przez nie umowy przekazania gospodarstwa rolnego; art. 80 K.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego i uznanie, że wraz z zawarciem umowy przekazania gospodarstwa rolnego, nie przeszły na nabywców wszystkie korzyści i ciężary z nią związane, w tym roszczenie o ustalenie odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości.

Wojewoda decyzją z [...] stycznia 2020 r. (wskazaną na wstępie) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z dnia [...] marca 1963 r., sygn. akt [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. wydało zezwolenie na rzecz Zakładów [...] - Przedsiębiorstwa [...] P. - Teren na wybudowanie naziemnej linii elektroenergetycznej 220 kV m.in. na przedmiotowej nieruchomości, zapisanej wówczas w księdze wieczystej S. tom [...] karta [...] jako własność Skarbu Państwa, faktycznie stanowiąca własność A. B.. Przedmiotową decyzję wydano na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.), który stanowił m.in., iż za zezwoleniem organu do spraw wewnętrznych prezydium powiatowej rady narodowej, organy administracji państwowej, instytucje przedsiębiorstwa państwowe mogą zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach m.in. ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności, urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub naziemne urządzenia techniczne, będące urządzeniami niezbędnymi do korzystania z tych urządzeń.

Polskie Sieci [...] S.A. z siedzibą w K. - następca prawny Zakładów [...] - Przedsiębiorstwa [...] P. , reprezentowane przez radcę prawnego I. L., m.in. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. potwierdziły realizację inwestycji, które zostały wykonane na podstawie decyzji z dnia [...] marca 1963 r. Ponadto w niniejszym piśmie oświadczono, iż przedmiotowa linia 220 kV relacji P. - P. została wykonana w 1965 r. i nadal istnieje, a jej przebieg na nieruchomości odwołujących się odpowiada pierwotnemu.

G. i J. W. nabyli własność przedmiotowej nieruchomości przez zawarcie w formie aktu notarialnego umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia [...] maja 1985 r. (Rep[...]) od rodziców G. W. – I. i A. B. ( z zebranych dokumentów wynika, że właścicielem gruntu był jedynie A. B.). Poprzedni właściciel nabył własność ww. działek na podstawie dokumentu nadania ziemi z [...] listopada 1947 r. wydanego przez Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych w wykonaniu Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. G. i J. W. zwrócili się do [...] Sieci [...] S.A. z siedzibą w K. z wnioskiem o udzielenie informacji i potwierdzenie, czy należne odszkodowanie zostało kiedykolwiek wypłacone. Wnioskodawcy zaproponowali również ugodowe rozwiązanie sprawy. [...] Sieci [...] S.A. pismem z [...] stycznia 2019 r. poinformowały skarżących, że nie posiadają dokumentów dotyczących ewentualnej wypłaty odszkodowania, co nie wyklucza, że takie odszkodowanie nie zostało wypłacone. Ponadto odmówiły wypłaty odszkodowania w ramach rokowań ugodowych.

Pismem z [...] lutego 2019 r. G. i J. W. złożyli wniosek o ustalenie wysokości i zobowiązanie do wypłaty odszkodowania w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, obejmującej działki nr [...] oraz [...] na cele przesyłowe.

Pismem z [...] marca 2019 r. Starostwa P. poinformował wnioskodawców o wszczęciu postepowania w trybie art. 128 ust. 4 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., dotyczącego ww. nieruchomości. Jednocześnie wezwał do przedłożenia m.in. oryginałów lub uwierzytelnionych kopii dokumentów, z których będzie jednoznacznie wynikało, że wnioskodawcy są następcami prawnymi właściciela ww. nieruchomości z daty, w której nastąpiło ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, a przeniesienie własności obejmowało także przejście roszczenia o ustalenie odszkodowania (np. w drodze sukcesji uniwersalnej albo cesji wierzytelności). Wnioskodawcy nie uzupełnili materiału dowodowego o żądane dokumenty.

Organ odwoławczy przyjął, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki wydania decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 K.p.a. Wnioskodawcy nie posiadają legitymacji do dochodzenia odszkodowania. Zgodnie z dyspozycją art. 128 ust. 1 u.g.n. odszkodowanie przysługuje tylko na rzecz "osoby wywłaszczonej", czyli właściciela nieruchomości w momencie wywłaszczenia/ograniczenia sposobu korzystania z niej. W szczególnych przypadkach dopuszcza możliwość, aby osobą uprawnioną do dochodzenia odszkodowania był spadkobierca właścicieli z daty ograniczenia sposobu korzystania.

Właścicielem nieruchomości w momencie ograniczenia sposobu korzystania z niej, tj. w dniu [...] marca 1963 r. był A. B.. Zatem tylko A. B. był osobą uprawnioną do dochodzenia odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, ewentualnie jego spadkobiercy. Z materiału dowodowego nie wynika, by odwołujący się byli spadkobiercami właścicieli nieruchomości z daty ograniczenia sposobu korzystania z niej.

Biorąc pod uwagę powyższe, należało uznać, iż postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz G. i J. W. z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w S. , gmina T. , obejmującej działki nr [...] i [...], jest bezprzedmiotowe, a zatem zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania. W dalszej części decyzji organ odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody, a także poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z jednoczesnym zobowiązaniem organu I instancji do ustalenia wymiaru należnego odszkodowania uwzględniającego stosowny wymiar zmiany warunków korzystania z nieruchomości, zmiany przydatności użytkowej nieruchomości oraz trwałego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Zarzucili naruszenie:

1. art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP (Dz. U. nr 78, poz. 483), art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. 1995 Nr 36, poz. 175) poprzez pominięcie ciążącego na organie obowiązku ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności skarżących w wysokości odpowiadającej wartości uszczuplonego prawa własności;

2. art. 77 § 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie, to jest brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności przez przyjęcie, że skarżący nie posiadają legitymacji do wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie;

3. art. 65 § 1 i 2 K.c. przez dokonanie błędnej wykładni oświadczeń woli wyrażonych w umowie przekazania gospodarstwa rolnego z [...] maja 1985 r. (Rep. [...]) oraz uznanie, że strony ją zawierające nie dokonały cesji wierzytelności z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość;

4. art. 7 k.p.a., przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, to jest obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej oraz ustalenia okoliczności mających znaczenie dla sprawy, w tym także uznania zgromadzonych dowodów, w szczególności przez brak rozważenia słusznego interesu skarżących, których prawo własności zostało ograniczone oraz błędne uznanie, że wnioskodawcom nie przysługuje odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, w tym pominięcie zbadania treści umowy, w której zawarto cesję wierzytelności, której dotyczy przedmiotowe postępowanie;

5. art. 6 i 8 K.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji wbrew przepisom prawa;

6. art. 80 K.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego i uznanie, że wraz z zawarciem umowy przekazania gospodarstwa rolnego z [...] maja 1985 r., przenoszącej prawo własności przedmiotowej nieruchomości na wnioskodawców, nie przeszło na nich również roszczenie o odszkodowanie z tytułu jej wywłaszczenia, pomimo uwzględnienia w treści umowy cesji wierzytelności oraz niedokonania żadnych rozliczeń związanych z trwałym spadkiem wartości tej nieruchomości;

7. art. 128 ust. 1 i 4 w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię oraz odmowę ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oraz obniżenia wartości gruntu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.

Pełnomocnik uczestnik postępowania - [...] Sieci [...] S.A. – w piśmie procesowym z [...] czerwca 2020 r. przychylił się do stanowiska Wojewody i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs ze znaczkiem 4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).

Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji umarzające jako bezprzedmiotowe postepowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania w trybie art. 128 ust. 4 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w S. , gmina T. , oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb S., arkusz mapy [...] działka nr [...] oraz działka nr [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], polegające na udzieleniu przez Prezydium Powiatowej Rady N. w P. decyzją z dnia [...] marca 1963 r., sygn. akt [...] zezwolenia na rzecz Zakładów [...] - Przedsiębiorstwa [...] P. na wybudowanie naziemnej linii elektroenergetycznej 220 kV na przedmiotowej nieruchomości.

Rację w sporze należało przyznać organom administracji.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody, Sąd nie dopatrzył się bowiem przy jej wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu, organ I jak i II instancji w potrzebnym zakresie wszechstronnie rozpatrzył cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań.

Z zabranego materiału dowodowego wynika co istotne, że naziemna linia elektroenergetyczna 220 kV relacji P. – P. została posadowiona m.in. na nieruchomościach nr [...] i [...] na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] marca 1963 r., sygn. [...] zezwalającej Zakładom [...] – Przedsiębiorstwu Państwowemu, [...] P. na wybudowanie naziemnej linii elektroenergetycznej 220 kV (w tym wstęp na teren nieruchomości w granicach ustalonych potrzebami budowy oraz korzystanie z nawierzchni gruntów w celu założenia linii WN – ustawienia słupów i zawieszenia przewodów) i obejmujące prawo do nieograniczonego dostępu do linii w celu konserwacji i eksploatacji, w oparciu o art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm., dalej "u.z.t.w.n.") i wykonana w 1965 r. Przedmiotowa linia 220 kV nadal istnieje, a jej przebieg na nieruchomości skarżących odpowiada pierwotnemu. Realizacja powyższej linii nastąpiła przed nabyciem nieruchomości przez skarżących na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia [...] maja 1985 r. (Rep. [...]) od rodziców skarżącej – I. i A. B. (do umowy, która obejmowała przeniesienie własności całego gospodarstwa rolnego, w tym np. tzw. inwentarza żywego i martwego, przystępował zarówno A. , jak i jego żona I. , jednakże z zebranych dokumentów wynika, że właścicielem gruntu był jedynie A. B., który nabył jej własność na podstawie dokumentu nadania ziemi z dnia [...] listopada 1947 r., wydanego przez Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych w wykonaniu Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej). Brak jest informacji, aby w związku z realizacją decyzji z [...] marca 1963 r. zostało ówcześnie ustalone i wypłacone odszkodowanie.

Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie, na obecnym jej etapie, jest to czy skarżący są legitymowani do występowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości położonej w S. , gmina T. , oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb S., arkusz mapy [...] działka nr [...] oraz działka nr [...].

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią w szczególności przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n. odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Z kolei art. art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Jest poza sporem, że na wskazanej podstawie prawnej skarżący domagają się odszkodowania za szczególną postać wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, do jakiego doszło na skutek udzielenia zezwolenia na podstawie art. 35 u.z.t.w.n. Artykuł ten w dacie wydania ww. zezwolenia stanowił, że organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem naczelnika gminy, a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy) zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach – zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową – ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń (art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n.). Osobom upoważnionym przez właściwy organ, instytucję lub przedsiębiorstwo państwowe przysługiwało prawo dostępu do tych przewodów i urządzeń w celu wykonywania czynności związanych z ich konserwacją (art. 35 ust. 2 u.z.t.w.n.). Jeżeli założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń powodowało, że nieruchomość nie nadawała się do dalszego racjonalnego jej użytkowania przez właściciela na cele dotychczasowe, nieruchomość podlegała wywłaszczeniu w trybie i według zasad przewidzianych w omawianej ustawie dla wywłaszczenia nieruchomości (art. 35 ust. 3 u.z.t.w.n.) Z ingerencją we własność nieruchomości dokonywaną na podstawie cytowanego art. 35 u.z.t.w.n. – ingerencją o niewątpliwie wywłaszczeniowym charakterze (artykuł był zamieszczony w rozdziale 5 ustawy, zatytułowanym "Szczególny tryb wywłaszczenia") – wiązało się prawo do odszkodowania, na zasadach określonych w art. 36 u.z.t.w.n. W myśl ustępu 1 tego artykułu, odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 strony ustalały na podstawie wzajemnego porozumienia; w razie sporu wysokość odszkodowania ustalał na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy). Zgodnie z art. 35 ust. 2 u.z.t.w.n. odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno być ustalone w przeciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie, przy czym roszczenie o takie odszkodowanie przedawniało się z upływem 3 lat od powstania szkody. Z kolei art. 35 ust. 3 u.z.t.w.n. stanowił, że właścicielowi nie przysługuje prawo do odszkodowania, jeżeli pomimo ograniczenia nie poniósł szkody. Ówczesny komentator objaśniając tę regulację wskazywał, że: "Artykuł 36 uzależnia przyznanie odszkodowania od istnienia szkody będącej skutkiem ograniczenia prawa własności oraz od wniosku właściciela. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że jeżeli wskutek działań, o których mowa w [art. 35] ust. 1 i 2, następuje jakiekolwiek utrudnienie w normalnym użytkowaniu nieruchomości (np. w wyniku postawienia słupów do przewodów telefonicznych lub linii wysokiego napięcia), to właściciel ponosi przez to szkodę – niezależnie od ewentualnych strat w zasiewach, uprawach i plonach – za którą przysługuje mu odszkodowanie. Jedynie w wypadkach, gdy działanie takie nie powoduje żadnych utrudnień w normalnym użytkowaniu nieruchomości ani strat w zasiewach, uprawach i plonach (np. gdy nad gruntem rolnym przebiegają przewody umieszczone na słupach ustawionych na sąsiednich nieruchomościach), ograniczenie prawa własności w sposób określony w art. 35 nie powoduje przyznania odszkodowania" (W. Ramus, Prawo wywłaszczeniowe. Komentarz, Warszawa 1975, s. 215, uw. 1 do art. 35).

W świetle powyższych uwag staje się jasne, że ewentualne nieustalenie na rzecz właściciela danej nieruchomości odszkodowania za wywłaszczenie części nieruchomości na cele przesyłowe mogło być w konkretnym przypadku niekoniecznie wynikiem zaniedbania, lecz – przeciwnie – świadomej decyzji czy to właściciela (który mógł zrezygnować ze złożenia niezbędnego wniosku w tej sprawie), czy to stron lub organu (jeśli np. okazało się, że w konkretnym przypadku przeprowadzenie instalacji nie doprowadziło do powstania szkody w powyższym rozumieniu). W okolicznościach niniejszej sprawy wskazać należy, że przedmiotowa linia 220 kV relacji P. – P. nadal istnieje, jej przebieg na nieruchomości skarżących odpowiada pierwotnemu. Pas eksploatacyjny linii wynosi 50 m. Całkowita powierzchnia pasa służebności wynosi 6.250 m2.

Współcześnie odpowiednikiem instytucji z art. 35 u.z.t.w.n. są unormowania art. 124 u.g.n., który w ust. 1, jak już wcześniej wskazano stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Za tego rodzaju ingerencję wywłaszczeniową również współcześnie przysługuje odszkodowanie, którego zasady określa przytoczony już wyżej art. 128 ust. 4 u.g.n. Zasadą jest przy tym, że w przypadku ingerencji z art. 124 u.g.n. wydaje się odrębną decyzję o odszkodowaniu (zob. art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n.). Podobnie więc, jak w przypadku opisanym w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., tj. "gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie".

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego upowszechniło się przekonanie, że co do zasady przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. może mieć zastosowanie do przypadków pozbawienia praw do nieruchomości, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (zob. wyrok NSA z 02.08.2016 r., I OSK 2635/14; por. też wyroki NSA: z 13.05.2016 r., I OSK 91/14; z 17.09.2015 r., I OSK 90/14; z 16.04.2015 r., I OSK 2035/13; z 19.11.2014 r., I OSK 713/13; z 06.03.2012 r., I OSK 397/11 – wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu opublikowane zostały na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec brzmienia tego przepisu może już jednak budzić wątpliwości dopuszczalność jego stosowania do analizowanej tu sytuacji przeprowadzania przez nieruchomość urządzeń przesyłowych na podstawie art. 35 u.z.t.w.n., skoro jest to ingerencja, która prowadzi jedynie do "ograniczenia", a nie "pozbawienia" praw do nieruchomości. Nawet jednak gdyby przyjąć, że analizowany art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. może znaleźć zastosowanie także do sytuacji unormowanych w art. 35 u.z.t.w.n., to i tak odszkodowawcze żądania skarżących należałoby uznać za niezasadne, gdyż – jak trafnie stwierdził organ II instancji – w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy skarżący nie byli legitymowany do ich wysuwania.

Jedną z podstawowych zasad rządzących ustalaniem i wypłatą odszkodowania za wywłaszczenie jest zasada jednorazowej wypłaty odszkodowania (por. M. Szalewska, Wywłaszczenie nieruchomości, Toruń 2005, s. 282 i n.). W odniesieniu do ingerencji wywłaszczeniowej określonej w art. 124 u.g.n. – a wcześniej w art. 35 u.z.t.w.n. – oznacza to w szczególności, że roszczenie o odszkodowanie powstaje z chwilą założenia (przeprowadzenia) na nieruchomości urządzeń przesyłowych i od razu obejmuje całość wynikłych stąd szkód, w tym związanych z ewentualnym zmniejszeniem się wartości nieruchomości, i przysługuje osobie będącej właścicielem nieruchomości w chwili uskutecznienia tej ingerencji. Potwierdza to orzecznictwo sądów powszechnych, w którym wskazuje się, że wszelkie szkody związane z ograniczeniem własności na podstawie art. 35 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości mieszczą się w odszkodowaniu zakreślonym przez jej art. 36. Regulując w ust. 1 tego ostatniego artykułu odszkodowanie należne właścicielowi nieruchomości, objęto nim wszelkie straty związane z założeniem i przeprowadzeniem przewodów lub urządzeń, o czym mowa w art. 35 tej ustawy, włącznie ze zmniejszeniem wartości nieruchomości (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 01.04.2016 r., I ACa 1233/15, LEX nr 2044391). W konsekwencji za sam fakt i okres późniejszego (dalszego) utrzymywania urządzeń na nieruchomości nie przysługuje jej aktualnemu właścicielowi odrębne odszkodowanie (które przybierałoby w takim przypadku postać swoistego wynagrodzenia za korzystanie z jego nieruchomości przez przedsiębiorcę przesyłowego). "Nowe" odszkodowanie może przysługiwać aktualnemu właścicielowi nieruchomości tylko za ewentualne szkody wynikłe w związku z incydentalnym udostępnianiem przezeń nieruchomości przedsiębiorcy przesyłowemu w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń – o czym stanowi art. 124 ust. 6 w zw. z ust. 4 u.g.n.

Powyższe prowadzi do wniosku, że osobą uprawnioną do żądania odszkodowania za wywłaszczenie – w tym także za szczególną jego postać przewidzianą w art. 124 u.g.n., a jeszcze wcześniej m.in. w art. 35 u.z.t.w.n. – jest "osoba wywłaszczona" (art. 128 ust. 1 u.g.n.), czyli podmiot będący właścicielem nieruchomości w dacie dokonywania jej wywłaszczenia (zwany też "poprzednim właścicielem"). Skutek decyzji zezwalającej na realizację linii energetycznej, a tym samym ograniczającej prawo własności nieruchomości, nastąpił bowiem w czasie wydania tej decyzji, a tym samym należy go odnieść do podmiotu, któremu przysługiwało owe prawo w czasie wydania tej decyzji (por: wyrok NSA z dnia 3 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1235/15; wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2781/15, wyrok NSA z 05.09.2017 r. sygn. akt I OSK 2112/17, wyrok NSA z 16.04.2015 r. sygn. akt I OSK 2035/13). Obowiązek zapłaty odszkodowania wiąże się zatem ściśle z uszczerbkiem majątkowym w postaci ograniczenia prawa rzeczowego do nieruchomości. Uszczerbek ten ponosi podmiot legitymujący się tytułem do nieruchomości w momencie dokonywania ograniczenia prawa rzeczowego. Późniejsi nabywcy takiej nieruchomości uzyskują prawo rzeczowe już ograniczone orzeczonym wywłaszczeniem, a tym samym dokonane wcześniej wywłaszczenie nie wyrządza szkody w ich prawach majątkowych. Konsekwencją przyjęcia, że wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej (art. 128 ust. 1 u.g.n.) jest uznanie, iż wierzytelność o zapłatę odszkodowania nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość, albowiem nie jest roszczeniem wynikającym z zobowiązania realnego, a także nie podlega obowiązkowemu wpisowi do księgi wieczystej. Roszczenie o zapłatę odszkodowania za ograniczenie prawa rzeczowego nie przechodzi na nabywcę własności takiej nieruchomości i nie przysługuje każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości. Powyższe zapatrywanie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym doznaje złagodzenia w przypadku sukcesji generalnej po osobie, wobec której wydano decyzję ograniczającą w trybie wywłaszczenia prawo rzeczowe do nieruchomości. Przejście ogółu praw i obowiązków takiej osoby na następcę prawnego – w drodze chociażby dziedziczenia – oznacza przejście na następcę prawnego także uprawnienia do domagania się odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jako uprawnienia wchodzącego do masy spadkowej i przynależnego spadkobiercom zmarłego właściciela (por. wyrok NSA z 11 października 2018r., sygn. akt I OSK 2899/19).

Wobec powyższego w ocenie Sądu również te podmioty – poprzedni właściciel względnie jego następca prawny pod tytułem ogólnym – są co do zasady legitymowane do występowania z żądaniem odszkodowania za dokonane wywłaszczenie (w niniejszej sprawie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na cele przesyłowe), i to bez względu na to, czy przyjmie się tezę o publicznoprawnym, czy cywilnoprawnym charakterze tego żądania (roszczenia).

Z prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że wybudowanie na przedmiotowej nieruchomości linii energetycznej miało miejsce w latach 60-tych ubiegłego wieku, a skarżący nabyli przedmiotową nieruchomość w 1985 r., a zatem to nie oni zostali wywłaszczeni. Nie są oni także sukcesorami uniwersalnymi ówczesnego właściciela ww. nieruchomości, gdyż jak wynika z akt sprawy, mimo wezwania skarżących do udzielenia w tej kwestii wyjaśnień i przedłożenia stosownych dokumentów, nie wykazali też, że są spadkobiercami właściciela z tej daty. Jak wynika bowiem z akt sprawy skarżący nabyli nieruchomość na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego, sporządzoną w formie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1985 r. nr Rep. [...], na podstawie której małżonkowie A. i I. B. przekazali nieodpłatnie gospodarstwo rolne córce i jej małżonkowi, t.j. G. i J. W..

Skoro zatem roszczenie o zapłatę odszkodowania za ograniczenie prawa rzeczowego nie przechodzi na nabywcę własności takiej nieruchomości i nie przysługuje każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości, bez znaczenia pozostaje okoliczność czy skarżący zawarli umowę cesji wierzytelności jaką jest prawo do odszkodowania za "zaistniałą formę wywłaszczenia" przedmiotowej nieruchomości.

W tym miejscu odnosząc się do zarzutów skarżących wskazać należy, że przesądzenie charakteru tego żądania (roszczenia) może mieć wyłącznie znaczenie dla rozstrzygnięcia, czy dopuszczalne jest jego przeniesienie także w drodze sukcesji syngularnej.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Poznaniu z 05 maja 2017 r. (sygn. akt IV SA/Po 1041/16), że w przypadku uznania, że żądanie odszkodowania jest uprawnieniem o charakterze publicznoprawnym (administracyjnoprawnym) należałoby w ogóle wykluczyć dopuszczalność takiej sukcesji. Jako zasadę przyjmuje się bowiem osobisty charakter uprawnień i obowiązków podmiotu będącego adresatem działań administracji. W konsekwencji następstwo prawne w prawie administracyjnym ujmowane jest w kategoriach wyjątku od ogólnej zasady osobistego charakteru uprawnień i obowiązków publicznoprawnych, dla którego wystąpienia niezbędny jest zasadniczo wyraźny przepis prawa. Innymi słowy, jak trafnie zauważa się w doktrynie: "Trudno (...) mówić o jakiejkolwiek zbywalności czy przenoszalności prawa lub obowiązków administracyjnoprawnych, bo o tym, czy podmiot zewnętrzny względem administracji będzie podmiotem tych praw lub obowiązków, rozstrzygają zawsze (bezpośrednio lub pośrednio) przepisy prawa. Sama wola stron stosunku, z uwagi na bezwzględnie obowiązujący charakter tych przepisów, jest tu de facto pozbawiona znaczenia prawnego. Pozbawiona znaczenia prawnego jest również kwalifikacja uprawnienia czy obowiązku jako majątkowego, bowiem wobec braku odpowiedniego przepisu prawa, względnie działania organu na podstawie tego przepisu, sama ich majątkowość nie wystarczy do wystąpienia skutku w postaci sukcesji" (E. Szczygłowska, Sukcesja uprawnień i obowiązków administracyjnych, Warszawa 2009, s. 37–38).

W przypadku prawa do odszkodowania, o jakim mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n. – a wcześniej także w art. 36 u.z.t.w.n. – brak jest przepisu prawa, który dopuszczałby możliwość przenoszenia tego uprawnienia przez właściciela (wywłaszczonego lub jego spadkobiercę), w drodze umowy, na inny podmiot. Potwierdza to dominujące orzecznictwo sądowe, w którym wskazuje się, że wierzytelność o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość przysługuje wyłącznie wywłaszczonemu właścicielowi lub też jego następcom prawnym pod tytułem ogólnym. Nie jest to zatem roszczenie, którym uprawniony może skutecznie rozporządzać. Konkluzja ta jest uzasadniona charakterem zobowiązania odszkodowawczego. Ponieważ zaś prawo do odszkodowania jest związane z uszczerbkiem w przysługującym konkretnej osobie prawie własności, nie przechodzi wraz z jej przeniesieniem na nowego właściciela nieruchomości, nie może także być przedmiotem czynności prawnej, skutecznie legitymującej nabywcę do ubiegania się o jego ustalenie i wypłatę. Przejście uprawnienia do uzyskania odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości, może więc być dokonane wyłącznie w drodze sukcesji uniwersalnej, w wyniku której na nabywcę przechodzi ogół praw i obowiązków zbywcy, w tym prawo do uzyskania odszkodowania za wywłaszczenie (tu: ograniczenie) prawa własności nieruchomości. Prawo to nie wynika z faktu nabycia konkretnej nieruchomości czy też wierzytelności, ale wstąpienia w ogół praw i obowiązków zbywcy – wywłaszczonego właściciela (zob. wyrok WSA z 25.10.2016 r., II SA/Łd 471/16).

Wobec powyższego jedynie na gruncie stanowiska o cywilnoprawnym charakterze odszkodowania za wywłaszczenie można w ogóle sensownie rozważać, czy w związku ze zbyciem, przez poprzedniego właściciela, nieruchomości, na której zlokalizowane są urządzenia przesyłowe założone (przeprowadzone) na mocy zezwolenia z art. 35 u.z.t.w.n, doszło do przeniesienia na nabywcę tej nieruchomości także roszczenia o odszkodowanie związane z ograniczeniami wynikającymi z faktu zrealizowania tego zezwolenia. W ocenie Sądu brak dostatecznych podstaw do uznania takiego roszczenia za prawo związane z własnością nieruchomości w rozumieniu art. 50 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019 r., poz. 2096 ze zm.). Zatem roszczenie to nie dzieli losu prawnego nieruchomości (argumentum a contrario z art. 47 § 1 w zw. z art. 50 k.c.), co oznacza, że przeniesienie prawa własności nieruchomości nie skutkuje "automatycznie" przejściem na nabywcę tej nieruchomości także roszczenia o odszkodowanie za ww. wywłaszczenie. Do wywołania takiego skutku niezbędne byłoby przynajmniej wyraźne zastrzeżenie (klauzula) w umowie przenoszącej własność tej nieruchomości, ewentualnie odrębna umowa cesji roszczenia. Powyższy wniosek pozostaje spójny z prezentowanym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem, w myśl którego roszczenie o zapłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie przysługuje każdemu właścicielowi nieruchomości, i niedopuszczalne jest domaganie się odszkodowania przez każdego z kolejnych nabywców nieruchomości, chyba że z zawartej umowy wynika, że poprzedni właściciel nieruchomości scedował na rzecz jej nabywcy uprawnienie do dochodzenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości w części, w jakiej została ona zajęta pod urządzenia infrastruktury energetycznej (por. wyrok WSA z 19.10.2016 r., IV SA/Po 598/16).

W świetle powyższych uwag, stwierdzić należy, że skoro akt notarialny z [...] maja 1985 r., na mocy którego skarżący nabyli od poprzedniego właściciela nieruchomość, nie zawierał żadnej wzmianki (klauzuli) o przeniesieniu, wraz z prawem własności nieruchomości, także dochodzonego obecnie roszczenia odszkodowawczego oraz że pomiędzy skarżącymi, a byłym właścicielem przedmiotowej nieruchomości, nie została zawarta odrębna umowa o przeniesienie (cesję) roszczenia odszkodowawczego, to nawet zakładając hipotetycznie cywilnoprawny charakter rozważanego roszczenia, nie sposób uznać, że skarżący wskutek nabycia przedmiotowej nieruchomości zyskali jednocześnie legitymację czynną do dochodzenia tego roszczenia. Z treści aktu notarialnego z [...] maja 1985 r. nie wynika bowiem jakakolwiek wzmianka o nabyciu przez skarżących roszczeń odszkodowawczych związanych z przedmiotową nieruchomością. Pomiędzy skarżącymi i zbywcą nieruchomości nie doszło również do zawarcia w tym przedmiocie odrębnej umowy.

Nadto wskazać należy, że umowa cesji wierzytelności w postaci zobowiązująco-rozporządzającej, poza oświadczeniem woli stron, musi spełniać istotny warunek jakim jest jednoznaczne oznaczenie tożsamości przelewanego prawa z uwagi na art. 155 § 1 w zw. z art. 510 § 1 k.c., a zatem nie jest możliwy "dorozumiany" tudzież "domyślny" przelew nieoznaczonej - w umowie przekazania gospodarstwa rolnego – co do tożamości wierzytelności. Z treści umowy przekazania gospodarstwa rolnego wynikać powinna chociażby wola stron co do przelewu wierzytelności, wątpliwa wydaje się zatem cesja wierzytelności nieoznaczonej co do tożsamości. W ocenie Sądu mając na uwadze treść przedmiotowego aktu przeniesienia własności nieruchomości nie można z niego wywieźć, że skarżący nabyli prawo do roszczenia odszkodowawczego z uwagi na ograniczenie prawa własności nieruchomości wynikającego z wybudowania linii elektroenergetycznej. Za bezzasadny zatem należy również uznać zarzut naruszenia art. 65 § 1 i 2 K.c.

Powołane przez skarżących stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 12 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 274/17, nie mogło zatem mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Zapadło bowiem na gruncie odmiennego stanu faktycznego, gdzie skarżący wywodzili prawo do żądania odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności właśnie w oparciu o umowę przelewu wierzytelności obejmującą wyraźnie określoną wierzytelność w postaci odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie, jak to wskazano powyżej.

W niniejszej sprawie bez znaczenia dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy jest rozstrzygnięcie sporu o administracyjno-, czy cywilnoprawnym charakterze roszczenia o odszkodowanie za ograniczenie prawa własności, skoro brak jest podstaw do stwierdzenia, że skarżący byli uprawnieni do wystąpienia z wnioskiem odszkodowawczym, który zainicjował kontrolowane postępowanie administracyjne.

W przypadku uznania, że skarżący nie mają legitymacji prawnej do złożenia wniosku o ustalenie dochodzonego odszkodowania, postępowanie przed organem I instancji zostało prawidłowo umorzone, jako bezprzedmiotowe, zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. (por. wyrok WSA z 14.05.2015 r., sygn. akt II SA/Po 180/15).

Mając powyższe na uwadze niezasadne okazały się wszystkie podnoszone przez skarżących zarzuty. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 128 ust. 1 i 4 u.g.n. poprzez błędną wykładnię przepisów okazał się on całkowicie nietrafiony. Zasadnie wskazał bowiem organ, że odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przysługuje nie tylko właścicielom z daty wywłaszczenia/ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, lecz również w szczególnych przypadkach takie uprawnienie posiadają spadkobiercy. Organ I instancji, a za nim organ odwoławczy nie przyjęły, że tylko właściciele nieruchomości w momencie jej wywłaszczenia bądź ograniczenia sposobu korzystania z niej, mają prawo dochodzenia odszkodowania, lecz także inne podmioty, takie jak np. spadkobiercy ówczesnych właścicieli nieruchomości.

Prawidłowo podkreślały organy, że art. 128 ust. 1 u.g.n. wprowadza ograniczenie co do kręgu osób uprawnionych do żądana odszkodowania - do osoby wywłaszczonej. Przy czym nie wskazano w ustawie katalogu innych podmiotów, będących uprawnionymi do dochodzenia odszkodowania. Nie ma żadnego przepisu w ustawie, na podstawie którego każdy z późniejszych właścicieli nieruchomości, której ograniczony jest sposób korzystania z niej, mógłby skutecznie dochodzić odszkodowania. Natomiast art. 128 ust. 4 u.g.n. wskazuje, że odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód, zatem odnosi się do ówczesnego właściciela nieruchomości, którego prawo własności wywłaszczono/ograniczono. Jak wskazano powyżej istotą odszkodowania z tego tytułu jest zrekompensowanie wartości poniesionych szkód powstałych w wyniku wywłaszczenia/ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, odszkodowanie ma spełniać przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Aby odszkodowanie było zasadne, musi nastąpić szkoda. Szkoda nastąpiła w momencie wydania decyzji związanej z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, w sprawie udzielenia zezwolenia na założenie naziemnej linii energetycznej wysokiego napięcia, czyli w dniu 11 marca 1963 r. Decyzja ta bezsprzecznie dotyczyła tylko ówczesnego właściciela nieruchomości, który był uprawniony do żądania odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Właściciel w momencie wydania tej decyzji poniósł szkodę, ponieważ zezwolono Zakładom [...] - Przedsiębiorstwu Państwowemu, [...] P. m.in. na wstęp na teren przedmiotowej nieruchomości, korzystanie z nawierzchni gruntów w celu założenia linii wysokiego napięcia, ustawienie słupów, zawieszenie przewodów, a także na nieograniczony dostęp do linii w celu konserwacji i eksploatacji.

W świetle powyższych ustaleń oraz oceny prawnej w niniejszej sprawie nie mógł także odnieść skutku zarzut naruszenia art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. 1995 Nr 36, poz. 175) poprzez pominięcie ciążącego na organie obowiązku ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności skarżących w wysokości odpowiadającej wartości uszczuplonego prawa własności.

Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 6, art. 8, art. 7, art. 80, czy art. 77 § 1 K.p.a. Organy dokonały prawidłowej analizy zebranych akt sprawy, dysponowały pełnym i wystarczającym materiałem dowodowym, niezbędnym do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie.

W tych okolicznościach Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.