Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 997/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 15b
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 153, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 9 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 26 lipca 2017 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącej P. R. 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 9 października 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 26 lipca 2017 r. o odmowie przyznania P. R. jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 26 lipca 2017 r. (nr [...]) Prezydent Miasta - działając na podstawie art. 2 pkt 4, art. 15b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm. – dalej jako: "u.ś.r."), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2015 r., poz. 2284), § 3 pkt 1 i 5, § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r., poz. 1238) oraz w trybie art. 130 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej jako: "k.p.a.") - odmówił P. R. świadczenia w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, wnioskowanej na J. M.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że P. R. (dalej zwana: "stroną", "skarżącą") w dniu 18 lipca 2017 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, ubiegając się o świadczenie na dziecko: J. M. Do wniosku zostało dołączone zaświadczenie z dnia 11 lipca 2017 r. wystawione przez lekarza o pozostawaniu przez stronę pod opieką medyczną od 12 tygodnia ciąży do porodu.

Organ przywołał art. 15b ust. 5 u.ś.r., który stanowi, że zapomoga, o której mowa w ust. 1, przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Wskazał, że przepis ten jest bardzo precyzyjny i nie pozwala na chociażby częściową swobodę przy ocenie dołączonego do wniosku zaświadczenia. Fakt pozostawania pod opieką medyczną rozpoczętą po 10 tygodniu ciąży nie pozwala na przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Strona odwołała się od decyzji organu I instancji przyznając, że przebywała pod opieką medyczną od 12 tygodnia ciąży. Zauważyła jednak, że było to spowodowane tym, iż nie miała świadomości bycia w ciąży. W przeciwnym wypadku udałaby się wcześniej do lekarza w trosce o zdrowie i życie dziecka oraz własne. W dniu 18 listopada 2016 r., po trzymiesięcznym pobycie w Nowej Zelandii strona przyleciała do Polski. Podczas pobytu za granicą nie miała żadnych objawów związanych z ciążą. Po powrocie do kraju samopoczucie strony uległo zmianie, co wiązała z długą podróżą, zmianą klimatu i zmianą strefy czasowej. Po wykonaniu testu ciążowego, niezwłocznie umówiła się na wizytę u ginekologa, jednakże termin wizyty z NFZ wypadł dopiero na 12 grudnia 2016 r., dlatego zarejestrowała się do lekarza prywatnie na dzień 5 grudnia 2016 r. i od tego czasu pozostawała pod stałą opieką lekarską.

Mając na uwadze okoliczności sprawy strona wniosła o zastosowanie rozszerzającej wykładni art. 15 b ust. 5 i ust. 6 u.ś.r., zgodnie z najnowszymi wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego wskazanymi w wyroku z dnia 22 listopada 2016 r.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 października 2017 r. (nr [...]) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 15b ust. 1-2 i ust. 5-6 u.ś.r., z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1.000 zł na jedno dziecko. Zapomoga ta przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.922 zł. Przepisy art. 5 ust. 4-4b, 7-9 i 11 stosuje się odpowiednio. Zapomoga, o której mowa wyżej, przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Przepisy wydane na podstawie art. 9 ust. 8 stosuje się odpowiednio.

Organ odwoławczy stwierdził, że bezsporne w sprawie jest to, iż strona spełnia kryterium dochodowe, natomiast nie została spełniona druga z niezbędnych przesłanek, a mianowicie pozostawianie pod opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży.

Zdaniem Kolegium wykładnia językowa art. 15b ust. 5 u.ś.r. jest jednoznaczna i nie nasuwa żadnych wątpliwości co do tego, że omawiane uregulowanie prawne wprowadza ścisłą cezurę czasową poddania się kobiety ciężarnej opiece medycznej. Dlatego też złożenie przez stronę zaświadczenia lekarskiego wskazującego na przebywanie pod opieką lekarską od 12 tygodnia ciąży nie wypełnia dyspozycji art. 15b ust. 6 w zw. z art. 15b ust. 5 u.ś.r. Ustawodawca nie wprowadza żadnych wyjątków w zakresie wydłużenia terminu poza 10 tydzień ciąży dla objęcia opieką medyczną kobiety, skutkujących przyznaniem jednorazowej zapomogi z tytułu rodzenia dziecka. Organy administracji publicznej nie mogą wyjść poza treść stosowanych w sprawie przepisów prawa, natomiast wskazany przez stronę wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie zarzuca stosowanym przepisom ich niezgodności z Konstytucją RP.

P. R. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie, a także uchylenie decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenia art. 15b ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 15b ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną interpretację oraz sprzeczność z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego i uznanie, że określony wymóg pozostawiania kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu należy stosować sztywno i literalnie, podczas gdy zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego zawartym w wyroku z dnia 22 listopada 2016 r. (sygn. akt SK 2/16) jednorazowa zapomoga przysługuje także wówczas, gdy kobieta pozostawała pod opieką medyczną później niż od 10 tygodnia ciąży, a opóźnienie to wynikało z przyczyn od niej niezależnych.

Skarżąca wskazała w uzasadnieniu, że w dniu 18 listopada 2016 r. zakończyła 3-miesięczny pobyt w Nowej Zelandii, podczas którego nie przejawiała żadnych objawów, które świadczyłyby o tym, że jest w ciąży. Wyjaśniła, że jest osobą szczupłą, nie zdradzającą zdolności do nagłego tycia. Zachowywała więc wciąż niską wagę, a jej aparycja fizyczna pozostawała niezmienna. Po powrocie do Polski zaczęła odczuwać niskie samopoczucie, co – jak przypuszczała - wywołane było wielogodzinną podróżą i zmianą strefy czasowej. Wówczas zdecydowała się jednak wykonać test ciążowy, który przedstawił wynik pozytywny. Niezwłocznie po tym skarżąca podjęła starania, aby umówić się na wizytę lekarską za pośrednictwem publicznej służby zdrowia, jednakże ta została wyznaczona dopiero na dzień 12 grudnia 2016 r. Wobec powyższego zdecydowała się skorzystać z konsultacji w gabinecie prywatnym, na którą zmuszona była niestety oczekiwać do dnia 5 grudnia 2016 r. Od tego czasu do końca ciąży pozostawała pod stałą opieką lekarza.

Podkreśliła, że przez dłuższy czas pozostawała nieświadoma ciąży, co wyłącza możliwość wcześniejszego podjęciu decyzji o przejściu pod opiekę lekarza. Symptomy oznaczające ciążę pojawiły się u niej dopiero po przylocie do Polski, a więc w momencie upływu 10 tygodnia ciąży. Od tego momentu skarżąca podejmowała wszelkie możliwe kroki do uzyskania opieki medycznej, jednak nawet lekarz ginekolog, w trakcie ciąży, nie był w stanie ustalić dokładnej daty porodu, z uwagi na występowanie u niej nieregularnych cykli. Powyższe świadczy o tym, że stan ciąży nie był w dokładnym stopniu znany nawet osobie posiadającej wiadomości specjalne, a zatem tym bardziej nie można takiej wiedzy oczekiwać od osoby młodej, która w dodatku pierwszy raz znajduje się w tym stanie. Zwróciła także uwagę, że – co wynika z karty przebiegu ciąży – w czasie jej trwania przybrała na wadze jedynie 6 kg, co stanowi znaczne odstępstwo od normy i wykazuje, że rozpoznanie ciąży na jej początkowym etapie było znacznie utrudnione. Wskazała także na fakt, że poród był opóźniony o ok. 2 tygodnie, tak więc wobec braku precyzyjnych danych dotyczących poczęcia dziecka, nie sposób wykluczyć, że skarżąca mogła się znajdować w 10. tygodniu ciąży, kiedy zgłosiła się do ginekologa w dniu 5 grudnia 2016 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 21 grudnia 2017 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w sprawie przywołując wybrane orzecznictwo sądów administracyjnych w podobnych sprawach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (§ 1 pkt 1); jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części (§ 1 pkt 2); stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (§ 1 pkt 3). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzygając daną sprawę nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyaja ją poprzedzająca, naruszają przepisy prawa w stopniu wskazanym w powołanych wyżej przepisach.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.), dalej w skrócie jako: "u.ś.r.", a w szczególności art. 15b tej ustawy regulujący zasady przyznawania świadczenia rodzinnego w formie zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka.

Zgodnie z art. 15b u.ś.r. z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1000 zł na jedno dziecko (ust. 1), która przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1922,00 zł. Przepisy art. 5 ust. 4-4b, 7-9 i 11 stosuje się odpowiednio (ust. 2). Stosownie do art. 15b ust. 5 u.ś.r. zapomoga, o której mowa w ust. 1, przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, przy czym pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną, a przepisy wydane na podstawie art. 9 ust. 8 stosuje się odpowiednio (art. 15b ust. 6 u.ś.r.).

Z literalnego brzmienia powołanych przepisów wynika, że prawo do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się żywego dziecka przysługuje osobom uprawnionym pod warunkiem pozostawania kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. W orzecznictwie sądów administracyjnych – na tle art. 15b ust. 5 u.ś.r. - ugruntowane zostało orzecznictwo wskazujące na konieczność przy stosowaniu wskazanego przypisu dokonywania każdorazowo przez organy administracji ustaleń zarówno w zakresie dbałości kobiety o zdrowie w czasie ciąży (pozostawania w tym okresie pod opieką lekarską), jak również dołożenia przez kobietę należytej staranności w zakresie dochowania terminu poddania się tej opiece. Nie można bowiem wykluczyć, że z przyczyn niezależnych od woli i wiedzy kobiety nie będzie ona w stanie dochować określonego w art. 15b ust. 5 u.ś.r. terminu poddania się opiece medycznej. W pewnych przypadkach kobieta, której nie da się zarzucić braku troski o zdrowie własne i płodu, może pozostawać pod opieką medyczną w terminie późniejszym, niż określony w art. 15b ust. 5 u.ś.r., ze względu na niezależne od niej czynniki. Mogą to być w szczególności czynniki o charakterze biologicznym - np. brak możliwości rozpoznania ciąży w jej wczesnym etapie bądź faktycznym - np. brak możliwości zarejestrowania się na badania lekarskie lub poddania się badaniu lekarskiemu w odpowiednim terminie (por. wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 223/13; WSA w Olsztynie z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 801/13; WSA w Krakowie z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 156/13; WSA w Kielcach z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 73/14; WSA w Opolu z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II SA/Op 354/14; WSA w Łodzi z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 31/15; NSA z dnia 20 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1003/14 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym miejscu podkreślić należy, że dokonując wykładni przepisu art. 15b ust. 5 u.ś.r. nie można tracić z pola widzenia rzeczywistej intencji ustawodawcy, którego wolą było zmobilizowanie kobiet w ciąży do szczególnej dbałości o zdrowie, przejawiającej się w poddaniu ich systematycznej kontroli medycznej w całym okresie ciąży. Zauważyć też trzeba, że niezaprzeczalnym celem ustawy jest realizacja polityki społecznej i gospodarczej uwzględniającej dobro rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji. Zasadniczą intencją wprowadzenia wymogu z art. 15b ust. 5 u.ś.r. była chęć zmotywowania kobiet zachodzących w ciążę do jak najwcześniejszego zgłoszenia się do lekarza lub położnej, a w następnej kolejności - systematycznego zgłaszania się na kolejne badania kontrolne, a więc do właściwej troski i dbałości o przebieg ciąży. W uzasadnieniu do projektów tej regulacji wskazano bowiem, że jej intencją jest "zwiększenie rzeczywistego zakresu objęcia kobiet w ciąży opieką lekarską w trakcie ciąży, co może przyczynić się do ograniczenia wysokiego poziomu śmiertelności oraz zmniejszenia odsetka niemowląt posiadających niską masę urodzeniową" (zob. druki nr 630 i nr 885 Sejmu VI kadencji; dostępne na stronie http://orka.sejm.gov.pl/Druki6ka.nsf). Niewątpliwie, pozostawanie pod systematyczną opieką medyczną pozwala na kontrolę przebiegu ciąży i tym samym umożliwia zapobieganie powikłaniom, a w każdym razie zmniejsza ryzyko ich powstania (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 1051/13 – publ.: jw.).

Za taką wykładnią przepisów uprawniających do otrzymania omawianych świadczeń rodzinnych przemawiają także zasady (normy) konstytucyjne wywiedzione z art. 32 w związku z art. 71 Konstytucji RP. Natomiast odwołanie się wyłącznie do literalnej wykładni przepisu art. 15b ust. 5 u.ś.r. może w istocie prowadzić do zróżnicowania sytuacji prawnej kobiety w ciąży ze względu na stan zdrowia. Ze względu bowiem na określone problemy zdrowotne kobieta może być poddana leczeniu, które z kolei może uniemożliwiać bądź istotnie utrudniać rozpoznanie przez nią - na tak wczesnym etapie - że jest w ciąży. Sytuacja taka stanowiłaby naruszenie zasady równości (art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP) oznaczającej, że wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących czy też faworyzujących. W opisanej sytuacji kobiety nie cierpiące na jakiekolwiek dolegliwości uniemożliwiające spostrzeżenie w sposób naturalny, że są w ciąży, byłyby faworyzowane w stosunku do tych kobiet - tak samo jak one będących w ciąży - które jednak z uwagi na określone okoliczności związane z ich stanem zdrowia nie mogłyby w taki sam sposób rozeznać tego, że są w ciąży. Prowadziłoby to w istocie do nierównego traktowania kobiet będących w ciąży, dyskryminując te spośród nich, które z powodów zdrowotnych (obiektywnych, niezależnych od woli) nie mogłyby stać się beneficjentami pomocy dla rodziny przewidzianej przez ustawodawcę w art. 15b ust. 5 ustawy. W tej sytuacji wykładni omawianego przepisu należałoby dokonywać w świetle przywołanej zasady równości w związku z konstytucyjną zasadą uwzględniania dobra rodziny i wynikającym z niej nakazem udzielania szczególnej pomocy ze strony władz publicznych rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej oraz kobietom zarówno w ciąży, jak i po urodzeniu dziecka (art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Innymi słowy koniecznym jest zatem przeprowadzenie takiej wykładni art. 15b ust. 5 u.ś.r., która gwarantowałaby możliwość korzystania z tej formy pomocy także kobietom, które z niezawinionych przez siebie przyczyn nie były w stanie znaleźć się pod opieką medyczną przed upływem 10 tygodnia ciąży, a które w późniejszym okresie były objęte systematyczną opieką medyczną (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 223/13 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 579/14 – publ.: jw.).

Kierunek wykładni art. 15b ust. 5 u.ś.r. przyjęty przez sądy administracyjne znalazł potwierdzenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 2016 r. (sygn. akt SK 2/16; Dz. U. z 2016 r., poz. 2204), w którym Trybunał orzekł, że art. 15b ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych rozumiany w ten sposób, że jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka przysługuje także wówczas, gdy kobieta pozostawała pod opieką medyczną później niż od 10 tygodnia ciąży, a opóźnienie to wynikało z przyczyn od niej niezależnych, jest zgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in. że "wynik wykładni celowościowej w większym stopniu realizuje prawo wyrażone w art. 71 ust. 1 zdaniem drugim Konstytucji i jest przyjmowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Mając więc na uwadze zasady wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej, a także to, że interpretacja przepisów ustawowych musi być zawsze dokonywana z zastosowaniem techniki wykładni ustawy w zgodzie z Konstytucją, nie można było w procesie wykładni art. 15b ust. 5 u.ś.r. poprzestać na wykładni językowej. Wypełnienie obowiązku poddania się opiece lekarskiej przez kobietę w ciąży nie może być oceniane z pominięciem ustaleń co do obiektywnych możliwości jego realizacji w terminie wskazanym przez ustawodawcę. Przyjęcie przeciwnego stanowiska godziłoby w konstytucyjne nakazy ochrony rodziny i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 czy art. 71 ust. 1 Konstytucji". Trybunał wskazał też, że art. 15b ust. 5 u.ś.r. "interpretowany w kontekście deklarowanych przez ustawodawcę celów oraz w świetle prawa do pomocy władz publicznych wyrażonego w art. 71 ust. 1 zdaniu drugim Konstytucji – powinien być rozumiany w ten sposób, że jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka przysługuje także wówczas, gdy kobieta pozostawała pod opieką medyczną później niż od 10 tygodnia ciąży, a opóźnienie to wynikało z przyczyn od niej niezależnych".

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że organy obu instancji dokonały wadliwej interpretacji art. 15b ust. 5 u.ś.r. i w konsekwencji zaniechały przeprowadzenia w sposób należyty postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie. Skarżąca twierdzi, że nie pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży z przyczyn od siebie niezależnych, bowiem nie miała świadomości, że jest w ciąży. Jest to okoliczność, która może uzasadniać pozostawanie przez skarżącą pod opieką lekarską po okresie określonym ustawą.

Kwestia jednak przyczyny, dla której skarżąca nie pozostawała pod opieką lekarską nie później niż od 10 tygodnia ciąży powinna być przedmiotem ustaleń i oceny w ramach postępowania administracyjnego. W tej sytuacji stwierdzić należy, że organy nie przeprowadziły w sposób wyczerpujący w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, czym naruszyły przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W postępowaniu administracyjnym należało bowiem ustalić, czy występowały przyczyny obiektywne, które uniemożliwiły skarżącej poddanie się opiece lekarskiej we wskazanym przez ustawę terminie. Dla takiego ustalenia nie jest wystarczające zaświadczenie, potwierdzające pozostawanie pod tą opieką.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 7 k.p.a. organy administracji podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy nie tylko z urzędu, lecz także na wniosek stron. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie (por. wyroki NSA: z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1560/10; z dnia 20 listopada 2015 , sygn. akt I OSK 1003/14 – publ.: jw.). Brzmienie art. 7 k.p.a. daje zatem organowi administracji publicznej podstawę do oczekiwania współdziałania ze strony osoby wnioskującej o przyznanie określonego świadczenia w drodze decyzji administracyjnej.

Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. - uwzględnił skargę orzekając o jej oddaleniu (punkt 1. sentencji wyroku).

Orzeczenie o kosztach postępowania (punkt 2. sentencji wyroku) zostało wydane w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Na zasądzoną od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata w wysokości 480 zł. oraz opłata skarbowa z tytułu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej organy – stosownie do art. 153 p.p.s.a. – uwzględnią sformułowane powyżej poglądy prawne i dokonają prawidłowej - prokonstytucyjnej - wykładni art. 15b ust. 5 u.ś.r., a następnie zbadają, czy skarżąca spełnia warunki do przyznania jej wnioskowanego świadczenia i w zależności od poczynionych ustaleń wydadzą w tym zakresie rozstrzygnięcie.