Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 681/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art 1 ust 1, art 2 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 1948 nr 20 poz 138
law: Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. WSA Arkadiusz Despot -Mładanowicz (spr.) Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1215/08 w sprawie ze skargi H. L. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1215/08 oddalił skargę H. L. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2008 r. wydaną w sprawie zwrotu działek: nr [...], nr [...] oraz części działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. Śródmieście, położonych w Krakowie przy ul. [...], objętych księgą wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla Krakowa – P. nr [...].

Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość, stanowiąca uprzednio parcelę l. kat. [...] b. gm. kat. G. - będącą współwłasnością E. O. i H. O., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. Krakowa z dnia [...] stycznia 1954 r., z przeznaczeniem na potrzeby Dyrekcji Okręgowej Poczty i Telekomunikacji w Krakowie. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie art. 6 ustawy z 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. nr 4, poz. 25) oraz dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138) – zwanego dalej również dekretem.

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. odmówił zwrotu przedmiotowych działek wskazując, że podstawą wydania orzeczenia o wywłaszczeniu w trybie dekretu z 7 kwietnia 1948 r. było uprzednie zrealizowanie celu wywłaszczenia, a w odniesieniu do takich nieruchomości nie może być mowy o "zbędności" w rozumieniu art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603).

W oparciu o odpis księgi wieczystej organ ustalił, że działki objęte wnioskiem są własnością Skarbu Państwa, a zgodnie z zapisami w ewidencji gruntów działka [...], obr. [...], jedn. ewidencyjna Śródmieście, pozostaje we władaniu Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej w Krakowie S.A. w Krakowie.

Organ zaznaczył, że wywłaszczenie w oparciu o dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. mieści się w pojęciu "wywłaszczenia nieruchomości" w rozumieniu art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponieważ jednak podstawą wydania orzeczenia o wywłaszczeniu w trybie tego dekretu było uprzednie zrealizowanie celu wywłaszczenia, to uznać należy, że do nieruchomości objętych wywłaszczeniem w oparciu o powyższy dekret, w tym do nieruchomości wskazanych we wniosku H. L. (z domu O.), nie można zastosować instytucji zwrotu nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami.

W odwołaniu H. L. zarzuciła, że decyzja narusza art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] października 2008 r. utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji.

W ocenie organu odwoławczego Prezydent Miasta prawidłowo stwierdził, że wywłaszczenie w trybie powołanego dekretu miało charakter następczy i w związku z tym nie może być mowy o zbędności takiej nieruchomości w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W skardze na powyższą decyzję Wojewody H. L. zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 w zw. z art. 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. oraz art. 136 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a.;

3. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że cel wywłaszczenia został zrealizowany już przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Przechodząc do rozważań Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w dacie wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność w częściach równych H. O. oraz E. O. Skarżąca jest na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa P. z dnia [...] lipca 2005 r. jedyną spadkobierczynią swojej siostry E. O.

Zdaniem Sądu organy rozpoznające wniosek skarżącej dokonały prawidłowej kwalifikacji przedmiotowej nieruchomości uznając, że przysługuje jej status nieruchomości wywłaszczonej. Natomiast błędny jest pogląd organów jakoby do przedmiotowej nieruchomości miały zastosowanie przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. Przepis art. 136 ust. 3 tej ustawy ma wprawdzie charakter otwarty i ma zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie i w trybie także wcześniej obowiązujących ustaw wywłaszczeniowych, ale z uwagi na swoją konstrukcję prawną i definicję zbędności zawartą w art. 137 nie ma on zastosowania do tej nieruchomości.

Z kolei przepis art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu o nieruchomości przejęte lub nabyte przez Skarb Państwa na podstawie wymienionych w nim aktów prawnych ma charakter zamknięty. To powoduje, że również ten przepis nie może stanowić podstawy prawnej dla roszczenia skarżącej o zwrot przedmiotowej nieruchomości (brak wymienienia dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r.).

Przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jako materialnoprawną przesłankę jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi albo jego spadkobiercom, a dla jej sprecyzowania odwołuje się wprost do art. 137 ustawy. Zawarta w nim definicja "zbędności" jest jedyną oceną tego kryterium jaka może być stosowana w postępowaniu zwrotowym. Zgodnie z tym przepisem nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Dekret z dnia 7 kwietnia 1949 r. miał na celu uregulowanie stanu prawnego nieruchomości zajętych już w czasie wojny na określony cel użyteczności publicznej, a wciąż, tj. do dnia 16 kwietnia 1948 r. znajdujących się we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Wywłaszczenie nieruchomości w oparciu o powyższy dekret odnosiło się tylko do takich nieruchomości, na których cel "użyteczności publicznej" został już zrealizowany - miało więc charakter następczy. Uprzednie zrealizowanie określonego w dekrecie celu było warunkiem koniecznym do przejęcia własności nieruchomości.

Sąd podkreślił, że z uzasadnienia orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. Krakowa z dnia [...] stycznia 1954 r. wynika, że parcela l. kat. [...] została zajęta w okresie od dnia [...] września 1939 r. do dnia [...] maja 1945 r. na cele użyteczności publicznej. Ponadto w dniu [...] kwietnia 1948 r. oraz do czasu wydania decyzji wywłaszczeniowej nieruchomość ta była we władaniu Dyrekcji Okręgowej Poczty i Telekomunikacji w Krakowie i pozostawała niezbędna dla w/w celów; została częściowa zagospodarowana z funduszy publicznych. Wobec niewyeliminowania z obrotu prawnego orzeczenia z [...] stycznia 1954 r. należy uznać, że cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany zanim wydana została decyzja o wywłaszczeniu. Wszelkie zarzuty dotyczące nieprawidłowości jakie mogły mieć miejsce w postępowaniu wywłaszczeniowym, nie mogą odnieść skutku w postępowaniu dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych, dopóki orzeczenie o wywłaszczeniu funkcjonuje w obrocie prawnym wiąże ono adresatów i organy administracji.

Sąd generalnie podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w sprawie nie można stosować art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż mamy do czynienia z nieruchomością, która była już wcześniej przeznaczona na realizację celu użyteczności publicznej.

Jako podstawę prawną wyroku Sąd powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – skrócie p.p.s.a.

H. L., reprezentowana przez adwokata B. C., zaskarżyła opisany wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej domagała się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

1) art. 1 ust. 1 oraz art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. poprzez przyjęcie, że cel na jaki nieruchomość została zajęta w czasie wojny jest tożsamy z celem wywłaszczenia nieruchomości, a w konsekwencji przyjęcie, iż w każdym przypadku dokonywania wywłaszczenia w oparciu o ten akt prawny cel wywłaszczenia został zrealizowany przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu;

2) art. 1 ust. 1 oraz art. 2 pkt 1 dekretu poprzez przyjęcie, że przepisy te określają dopuszczalny cel na jaki możliwe jest dokonywanie wywłaszczenia nieruchomości na podstawie dekretu, gdy faktycznie cel ten został określony w art. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1934 r. – Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. Nr 86, poz. 776);

3) art. 16 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. – skutkiem przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że wywłaszczenie na podstawie przepisów wskazanego dekretu ma charakter następczy, gdyż kwestia realizacji celu wywłaszczenia została prawomocnie rozstrzygnięta przez organ administracyjny wydający orzeczenie o wywłaszczeniu, a zatem kwestia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia jest objęta powagą rzeczy osądzonej.

Uzasadniając zarzuty skarżąca kasacyjnie zaznaczyła, że przesłanką wydania orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości w myśl dekretu było jej uprzednie zajęcie na określone w ustawie cele. Zupełnie inną kwestią był natomiast cel na jaki wywłaszczenie miało nastąpić. Dekret wymienia następujące przesłanki warunkujące wywłaszczenie:

- stwierdzenie, że nieruchomość zajęta została w okresie wojny na cele wskazane w art. 2 pkt 2 dekretu;

- nieruchomość znajdowała się w dniu wejścia w życie dekretu we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych

- zagospodarowanie nieruchomości z funduszy państwowych.

Przepisy dekretu wyraźnie wskazują, iż zajęcie nieruchomości na cele wskazane w art. 2 pkt 1 dekretu stanowi jedynie warunek wydania decyzji o wywłaszczeniu. Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę zwrotu "dopuszczalne jest wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 dekretu". Gdyby intencją ustawodawcy byto określenie celu na jaki wywłaszczenie ma nastąpić użyłby zwrotu: dopuszczalne jest wywłaszczenie nieruchomości na cele wymienione w art. 2 pkt 1. Zwrot taki stosowany był przez ustawodawcę w innych aktach dotyczących wywłaszczenia nieruchomości, przykładowo w art. 1 ust. 3 oraz art. 3 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 70).

Należy przyjąć, że dopuszczalny cel wywłaszczenia wynikał z przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 września 1934 roku - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym. Zgodnie z art. 1 rozporządzenia wywłaszczenie było dopuszczalne wyłącznie ze względów "wyższej użyteczności". Oczywistym jest, iż zakres tego pojęcia jest szerszy od zakresu sposobów wykorzystywania nieruchomości wskazanych w art. 2 dekretu, co sprawia, iż wykluczone jest zawężenie celów na jakie nieruchomość mogła być wywłaszczona do przypadków wskazanych w art. 2 dekretu a tym samym utożsamianie sposobu korzystania z nieruchomości jako warunku wywłaszczenia z celem na jaki wywłaszczenie może nastąpić. Nie może być przy tym wątpliwości, iż wskazane rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej miało zastosowanie w postępowaniu toczącym się w oparciu o postanowienia dekretu – potwierdza to art. 4 dekretu.

Stanowisko Sądu pierwszej instancji, że art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 1 dekretu wskazują cele wywłaszczenia prowadziłoby do sytuacji, w której ustawodawca cel wywłaszczenia określił dwukrotnie. Po pierwsze wskazał cel wywłaszczenia w postanowieniach dekretu, po drugie określił dopuszczalny cel wywłaszczenia w treści rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej.

Potwierdzeniem przedstawionej interpretacji są postanowienia orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] stycznia 1954 r., stwierdzającego, że wywłaszczenie nastąpiło na cele Dyrekcji Okręgowej Poczty i Telekomunikacji w Krakowie. W uzasadnieniu orzeczenia wspomniano natomiast, że wywłaszczenie jest dopuszczalne albowiem nieruchomość była w okresie wojny zajęta na cele użyteczności publicznej. Organ zatem rozróżniał sposób korzystania z nieruchomości jako warunek dokonania wywłaszczenia oraz cel na jaki wywłaszczenia miało nastąpić. Jeżeli nieruchomość byłaby zajęta w okresie wojny na cele związane z zadaniami Poczty i Telekomunikacji organ wydający orzeczenie wskazałby, że nieruchomość była zajęta na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej (art. 2 pkt 1 lit. a) dekretu) lub na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa (art. 2 pkt 1 lit. b) dekretu). Brak wskazania przez organ wydający orzeczenie, że wywłaszczenie nastąpiło na jeden z dwóch w/w celów oznacza, iż sposób korzystania z nieruchomości w okresie wojny nie był w ogóle związany z celem na jaki wywłaszczenie miało nastąpić. Zatem stanowisko Sądu w zakresie nadawania pojęciu nieruchomości zajętej na określone cele znaczenia nieruchomości wywłaszczonej na określone cele jest sprzeczne nie tylko z literalnym brzmieniem przepisów dekretu, lecz również z dotychczasową praktyką organów administracyjnych.

Dalszym potwierdzeniem stanowiska skarżącej kasacyjnie jest treść dokumentacji związanej z procedurą wywłaszczenia. W toku dochodzenia komisyjnego, które miało miejsce dnia [...] marca 1953 roku ustalono, iż w czasie okupacji na nieruchomości wybudowano dwa baraki, które były wykorzystywane jako warsztat. Po wyzwoleniu oba baraki zostały rozebrane i przeniesione poza nieruchomość. Skoro na nieruchomości znajdowały się przed wydaniem orzeczenia jedynie baraki, w których okupant zorganizował warsztat, oczywistym jest, iż nieruchomość nie była wykorzystywana w jakikolwiek sposób, który mógłby wiązać się z celami na jaki nieruchomość została wywłaszczona.

W konsekwencji należy przyjąć, że zarówno ustawodawca jak i organy stosujące postanowienia dekretu rozróżniali sposób korzystania z nieruchomości przed dokonaniem jej wywłaszczenia oraz cel na jaki wywłaszczenie miało nastąpić. Również okoliczności faktyczne ujawnione w sprawie nie pozwalają na przyjęcie, iż oba pojęcia były utożsamiane.

Jeżeli nawet przyjmie się, że cel wywłaszczenia został uprzednio zrealizowany, trudno twierdzić, iż podmiot na rzecz którego wywłaszczenie nastąpiło zrealizował na nieruchomości jakikolwiek cel wywłaszczenia. Jedyne prace jakie zostały wykonane na nieruchomości, polegały na rozebraniu drewnianych baraków i przeniesieniu ich poza teren nieruchomości. Brak jest informacji o dokonaniu jakiś inwestycji.

W ocenie skarżącej kasacyjnie błędne jest stanowisko Sądu, że nie ma możliwości orzeczenia zwrotu nieruchomości bez eliminacji z obrotu prawnego orzeczenia z dnia [...] stycznia 1954 r. Przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ administracyjny było jedynie ustalenie czy spełniona została przesłanka dopuszczalności wywłaszczenia - zajęcie nieruchomości na cele użyteczności publicznej. Tym samym nie można twierdzić, iż kwestia realizacji celu wywłaszczenia jest objęta powagą rzeczy osądzonej, skoro brak jest ostatecznej decyzji organu administracyjnego rozstrzygającej to zagadnienie. Zdaniem skarżącej kasacyjnie organ administracyjny winien, zgodnie z art. 7 oraz art. 77 k.p.a. przeprowadzić szczegółowe postępowanie dowodowe, które wyjaśniłoby czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji przyjął, że zasadnie organy rozpoznające wniosek skarżącej kasacyjnie uznały, iż nieruchomości objętej wnioskiem przysługuje status nieruchomości wywłaszczonej. Jednocześnie Sąd uznał, że do niniejszej nieruchomości nie mają zastosowania przepisy rozdziału 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W jego ocenie bowiem wywłaszczenie nieruchomości w oparciu o dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r. odnosiło się tylko do takich nieruchomości, na których cel "użyteczności publicznej" został już zrealizowany – miało charakter następczy. Uprzednie zrealizowanie określonego w dekrecie celu było warunkiem koniecznym do przejęcia własności nieruchomości.

Skarżąca kasacyjnie kwestionując powyższe stanowisko wskazała przede wszystkim na błędną wykładnię art. 1 ust. 1 i art. 2 pkt 1 powołanego wyżej dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Zarzut ten jest zasadny. Przede wszystkim nie można podzielić poglądu Sądu pierwszej instancji, że wywłaszczenie w oparciu o przepisy omawianego dekretu odnosiło się tylko do nieruchomości, na których doszło już uprzednio do realizacji celu "użyteczności publicznej". W tym miejscu należy wskazać, na argumentację zawartą w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2008 r. sygn. akt SK 43/07 (OTK-A 2008, nr 10, poz. 175). Trybunał orzekając o zgodności art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami z art. 32 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP wyraził jednocześnie pogląd na temat zakresu regulacji dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. Mianowicie Trybunał stwierdził, że: " Z brzmienia przepisów dekretu wynika bowiem jednoznacznie, że akt ten obejmował bardzo różne sytuacje. Z jednej strony dekret przewidywał wywłaszczenie nieruchomości, które zostały zajęte na określone cele i były nadal użytkowane na cele wymienione w dekrecie w chwili wywłaszczenia. Z drugiej strony dekret przewidywał wywłaszczenie nieruchomości, które zostały zajęte na określone cele i były przewidziane na wymienione cele, choćby w chwili wywłaszczenia nie były wykorzystywane na te cele. Nie można wykluczyć sytuacji, w której nieruchomości wywłaszczone na podstawie dekretu, nie zostały wykorzystane na cele określone w decyzji wywłaszczeniowej." Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela niniejsze stanowisko.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że z przepisów art. 1 ust. 1 i art. 2 pkt 1 i 2 omawianego dekretu nie wynika, aby wywłaszczeniu podlegały wyłącznie nieruchomości, na których cel "użyteczności publicznej" został już uprzednio zrealizowany. W świetle wskazanych przepisów należy bowiem rozróżnić "zajęcie nieruchomości na określone cele" od "wykorzystywania na te cele" i "zrealizowania określonego celu". Samo zajęcie nieruchomości na określony cel nie oznaczało, że już w chwili wywłaszczenia była ona faktycznie wykorzystywana na ten cel, a w konsekwencji, że cel ten został zrealizowany. Zajęcie na określony cel stanowi przejaw zamiaru określonego korzystania z nieruchomości, natomiast wykorzystywanie zgodne z zamierzonym celem jest faktyczną realizacją uprzednio podjętego zamiaru.

Wobec powyższego zasadnie skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię art. 1 ust. 1 i art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Błędna wykładnia tych przepisów spowodowała z kolei wadliwe przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy rozdziału 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W konsekwencji przedstawionego wyżej stanowiska trzeba wskazać, że przepisy rozdziału 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności przepisy art. 136 i art. 137 mają w rozpoznawanej sprawie zastosowanie.

Zatem rzeczą Sądu pierwszej instancji będzie przeprowadzenie kontroli zaskarżonej decyzji przy uwzględnieniu, że w przypadku żądania zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r. ma bezpośrednie zastosowanie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W tej mierze Sąd pierwszej instancji będzie miał na uwadze wskazany wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2008 r.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.