Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 587/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-08-04 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi

w wysokości 500 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten uzasadnił przede wszystkim zbyt niską wysokością uzyskiwanych dochodów oraz brakiem oszczędności. Zwrócił uwagę na wydatki ponoszone w związku ze spłatą kredytu hipotecznego, z jego stanem zdrowia (pośród swoich licznych schorzeń wymienił: alergię, zespół jelita drażliwego, wady postawy i narządu ruchu) oraz z zapewnieniem opieki przedszkolnej jego dziecku. Według wniosku na dochód gospodarstwa domowego skarżącego składają się wynagrodzenia jego i jego małżonki w łącznej wysokości 9.381 zł brutto, zaś jego majątek obejmuje kilkuletni samochód osobowy, mieszkanie i niewielką nieruchomość rolną.

Wnioskodawca podkreślił również, że zaskarża siedem identycznych decyzji, co jego zdaniem uzasadnia pobranie od niego tylko jednego wpisu.

Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku. Jeden z siedmiu punktów wezwania dotyczył wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont.

Odpowiadając na to wezwanie, skarżący podtrzymał i rozbudował swoją wcześniejszą argumentację, w szczególności zaznaczając, że został obciążony odpowiedzialnością za cudze zobowiązania. Stwierdził też, iż w czerwcu bieżącego roku wynagrodzenia jego i jego małżonki wyniosły łącznie 6341,05 zł netto

i obszernie omówił swoje wydatki, wyliczając je w osobnym piśmie na sumę

5549,12 zł (pośród nich wymienił m.in. takie pozycje jak: leki dla siebie i dla dziecka w wysokości po 200 zł, opłata za zajęcia baletowe i językowe dziecka – łącznie 87 zł, paliwo do samochodu – 450 zł, opłatę za centralne ogrzewanie /w sezonie/ – 120 zł, wyżywienie – 1100 zł, ubrania – 600 zł, masaże, zabiegi – 400 zł, korzystanie

z pływalni – 150 zł oraz ubezpieczenie samochodu /średnia miesięczna/ – 100 zł).

Skarżący przedstawił też plik materiałów, w znacznej części w formie kserokopii, a mianowicie dokumentację dotyczącą: dochodów jego i jego małżonki (według zaświadczenia pracodawcy tej ostatniej jej wynagrodzenie wypłacane jest przelewem na rachunek bankowy i do lipca 2010 r. "obciążone jest spłatą pożyczki

z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych w kwocie 255,31 miesięcznie"), zaciągniętego przez nich kredytu (m.in. potwierdzenie przelewu raty za ostatni miesiąc opiewające na sumę 582,40 zł), dochodów związanych z gospodarstwem rolnym tej małżonki (według zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa rolnego przeciętny dochód z takiego gospodarstwa w 2008 r. wynosił 922,99 zł, z kolei decyzją z dnia 16 listopada 2009 r. przyznano płatności na ten rok w wysokości 1435,15 zł) oraz kosztów utrzymania (m.in. paragony wystawione przez apteki; ostatnie z nich pochodzą z lipca bieżącego roku i opiewają na sumę 221,45 zł). Przedłożył również dokument potwierdzający jego pobyt w szpitalu w 2004 r., skierowania do poradni alergologicznej i gastrologicznej oraz orzeczenie z dnia

24 maja 1999 r. uznające go za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju, wymieniające niektóre schorzenia, które wskazał we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca nadesłał wreszcie także wyciągi z dwóch należących do niego rachunków bankowych oraz konta oszczędnościowego prowadzonego

w imieniu jego i jego małżonki (salda dodatnie tych rachunków na dzień 30 czerwca 2010 r. wynosiły odpowiednio: 804,64 zł, 3289,66 zł, zaś w przypadku konta – 1202,34 zł. Wpływy na obu rachunkach to głównie wynagrodzenie skarżącego, pośród wydatków, obejmujących większość kosztów utrzymania rodziny skarżącego, znajdują się jednak też przelewy na rachunek bankowy jego małżonki. Wyciągu

z tego rachunku nie załączono).

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na etapie rozpoznawania wniosku

o przyznanie prawa pomocy nie ma natomiast znaczenia, czy skarga jest zasadna, czy też nie – okoliczność ta może być rozstrzygana dopiero w wyroku.

W ewentualnym wyroku będzie można rozważyć, czy odpowiedzialność za zobowiązania osoby trzeciej nałożono na skarżącego zgodnie z prawem; jednym

z warunków podjęcia tego rozstrzygnięcia jest jednak uiszczenie wpisu od skargi. Wpis pobiera się przy tym od każdej skargi osobno, choćby każda ze spraw była analogiczna – konieczność wpłacenia przez wnioskodawcę wpisu w kilku sprawach musi być wszelako brana pod uwagę podczas oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż powyższa przesłanka została spełniona, chociaż przedstawił obszerny materiał dowodowy, który w wielu fragmentach potwierdza jego oświadczenia. Nie oznacza to wszak, że materiał ten jest kompletny, a co za tym idzie, że wezwanie referendarza sądowego wykonano w całości czy też

w wystarczającym stopniu. Skarżący nie przedłożył bowiem bardzo istotnego dokumentu, jakim jest wyciąg z rachunku bankowe jego małżonki, który przecież był wyraźnie objęty wezwaniem. Na rachunek ów pracodawca tej małżonki, jak to wynika z wystawionego przezeń zaświadczenia, przelewa jej wynagrodzenie, numer rachunku małżonki pojawia się zresztą w wyciągach, które nadesłano. Zauważyć zarazem wypada, że większość wydatków ponoszonych w ramach gospodarstwa domowego wnioskodawcy regulowanych jest za pośrednictwem jego rachunków bankowych, z których wyciągi załączono. Okoliczność ta nie stanęła jednak na przeszkodzie temu, że na rachunkach tych wykazano dodatnie salda, co pozwala zakładać, iż podobnie jest w przypadku rachunku bankowego jego małżonki.

W tym kontekście odnotować wypada, że suma środków znajdujących się na rachunkach bankowych skarżącego oraz na koncie oszczędnościowym w dniu

30 czerwca 2010 r. (5296,64 zł) pozwala na uiszczenie nie tylko wpisu w niniejszej sprawie, ale i wpisów we wszystkich rozpoznawanych dzisiaj sprawach (ich suma to 3500 zł), co niejako samo przez się wyklucza przyznanie prawa pomocy.

Przeciwko uwzględnieniu wniosku przemawia także nadwyżka, jaką daje zestawienie dochodów gospodarstwa domowego wnioskodawcy (6341,05 zł

w ostatnim miesiącu) z wskazaną przez niego sumą wydatków (5549,12 zł), wynosząca 792,05 zł. Nadwyżka ta ma wymowę tym większą, że wspomniane wyliczenie kosztów utrzymania może budzić pewne wątpliwości. Obejmuje ono przecież wydatki, które nie mogą być uznane za pilne, tj. co najmniej comiesięczne, gdyż są ponoszone, jak przyznał skarżący, sezonowo (ogrzewanie mieszkania) czy też w dłuższym okresie (abonament radiowo-telewizyjny, ubezpieczenie samochodu). Nie ma więc żadnych racjonalnych powodów, by – przy dochodach skarżącego – uwzględniać i kalkulować te wydatki obecnie, kiedy powinien on brać pod uwagę obowiązek uiszczenia kosztów sądowych. Część z nich może być zresztą czasowo ograniczona lub nawet zaniechana bez uszczerbku utrzymania koniecznego, jak np. koszty zakupu ubrań w wysokości 600 zł. W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżący nie wykazał również, że ponosi w uzasadniony sposób wydatki na leczenie, które miałyby charakter nadzwyczajny, odbiegający od kosztów leczenia zwykle obciążających budżet przeciętnej rodziny.

Niezależnie od dostrzeżonych wątpliwości skonstatować wypada, że wzgląd na wysokość i strukturę analizowanych wydatków, a także na wysokość uzyskiwanych dochodów, w tym także tych dla rodziny wnioskodawcy uzupełniających, związanych z gospodarstwem rolnym jego małżonki, pozwala ocenić jego status majątkowy jako zdecydowanie ponadprzeciętny. Bezsprzecznie zaś rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy zastosować kryteria zobiektywizowane, analizując sytuację osoby wnioskującej z uwzględnieniem takiego poziomu dochodów i wydatków, które mogą uchodzić w społeczeństwie za godziwe, zapewniające ogólnie przyjęty, właśnie przeciętny standard życia. Chodzi przy tym

o potrzeby życiowe o charakterze pierwszoplanowym i podstawowym, gdyż tylko takie mogą zaliczać się do sfery utrzymania koniecznego. Wreszcie zaznaczyć wypada, że prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową, przeznaczoną dla osób znajdujących się w ubóstwie lub które mogłyby popaść w ubóstwo wskutek partycypacji w kosztach postępowania.

Oceniając sytuację skarżącego z przedstawionego punktu widzenia, podkreślić trzeba, iż dochody uzyskiwane w jego gospodarstwie domowym powinny umożliwić mu opłacenie zarówno wydatków życiowych, w tym na leczenie, jak

i kosztów sądowych lub zgromadzenie w tym celu niezbędnych oszczędności do granic koniecznego utrzymania.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku

z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.