Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1358/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Protokolant Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r. i 2006 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z [...] lipca 2010r. wszczął postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności J. N.(dalej: “Skarżąca") jako członka zarządu Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Usługowego i Handlowego "M." Sp. z o. o. (dalej: Spółka") za zaległości tej Spółki w podatku od towarów i usług za styczeń, luty, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2005 r., oraz luty 2006 r. wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości oraz kosztami postępowania egzekucyjnego.

Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. w dniu [...] października 2010r. wydał decyzję orzekającą o odpowiedzialności Skarżącej – jako członka zarządu "M." Sp. z o. o. - solidarnie ze Spółką, a także pozostałymi członkami zarządu, za zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń, luty, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2005 r., oraz styczeń i luty 2006 r. w łącznej kwocie 85.673,75 zł wraz z należnym odsetkami za zwłokę od tych zaległości w łącznej kwocie 47.108,00 zł oraz kosztami postępowani. egzekucyjnego w łącznej kwocie 3.030,63 zł. Decyzja została doręczona w dniu 22 listopada 2010 r.

W uzasadnieniu organ podatkowy I instancji wskazał, że z dokumentów rejestrowych Spółki, w tym odpisu pełnego z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wynika, iż Skarżąca w okresie od 15 października 2003 r. do dnia rezygnacji w dniu 12 kwietnia 2006 r. - a więc w okresie, kiedy upływały terminy płatności zobowiązań podatkowych objętych przedmiotową decyzją - pełniła w Spółce funkcję członka zarządu. Stwierdził, że spełnione zostały pozytywne przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącej za zaległości podatkowe spółki, natomiast Skarżąca nie wykazała okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność.

Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie z wnioskiem o uchylenie decyzji w całości i uznanie jej za nieistniejącą. W uzasadnieniu odwołania zarzuciła, że Urząd Skarbowy bez jakiejkolwiek przyczyny nie uwzględnił jej wyjaśnień, iż w okresie od 2006 r. nie uczestniczyła w Spółce, a nadto zajmowała się marketingiem i nie miała wglądu w dokumenty finansowe Spółki. Ponadto wskazała, że wnioski wysnute przez Urząd Skarbowy są nieuzasadnione, nie dokonano również przesłuchania członków zarządu w trybie przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005, Nr 8, poz. 60 ze zm.), by wszechstronnie zbadać okoliczno sprawy i nie wyrządzić szkody Obywatelowi.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z [...] marca 2010 r. uchylił decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] października 2010 r. i orzekł o solidarnej odpowiedzialności Skarżącej ze Spółką, a także z pozostałymi członkami zarządu – M. M. oraz Z. M., za zaległości tej Spółki w podatku od towarów i usług za styczeń, luty, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2005 r., oraz styczeń i luty 2006 r., z tym, że łączne kwoty zaległości podatkowych, odsetek i kosztów egzekucyjnych, podane w decyzji pierwszoinstancyjnej, określił w odniesieniu do miesięcznych okresów rozliczeniowych.

W uzasadnieniu decyzji powołując się na treść art. 70 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że termin przedawnienia zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń, luty, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i listopad 2005 r. nie upłynął, gdyż w stosunku do tych zaległości zastosowano skuteczny środek egzekucyjny – zajęcie rachunku bankowego z 20 grudniu 2006 r., o którym Spółka została powiadomiona; tym samym bieg terminu przedawnienia ww. zobowiązań podatkowych został przerwany i rozpoczął biec na nowo od dnia 21 grudnia 2006 r. Co oznacza, że bieg nowego terminu przedawnienia zobowiązań upłynie 21 grudnia 2011 r.

Następnie wskazał, że w świetle art. 116 Ordynacji podatkowej pozytywną przesłanką, której wystąpienie jest konieczne do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki, którą organ podatkowy jest obowiązany wykazać, jest okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zaległości podatkowej.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. organ podatkowy I instancji prawidłowo ustalił na podstawie zebranych dokumentów rejestrowych Spółki, a także dołączonego do akt sprawy odpisu pełnego z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego że Skarżąca w okresie od 15 października 2003r. do dnia swojej rezygnacji w dniu 12 kwietnia 2006r, a więc w okresie, kiedy upływały terminy płatności zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzję, pełniła w Spółce funkcję członka zarządu. W skład zarządu wchodzili także Pan Z. M. oraz Pan M. M..

Podkreślił, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. wszczął postępowanie w sprawie przeniesienia odpowiedzialności podatkowej także w stosunku do pozostałych członków zarządu pełniących swoje obowiązki w okresie powstania zaległości, których dotyczy przedmiotowa decyzja. Zakończył je decyzjami z [...] października 2010 r.: w jednej orzekł o odpowiedzialności podatkowej Z. M., natomiast w drugiej o odpowiedzialności podatkowej M.M..

Przechodząc do oceny drugiej z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu tj. bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki, organ odwoławczy wskazał, że postępowanie egzekucyjne do majątku PPUiH "M." Sp. z o. o., za zaległości tej Spółki w podatku od towarów i usług, prowadzone było na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...], [...], [...], [...] oraz [...]. Na podstawie ww. tytułów wykonawczych, organ egzekucyjny kierował do [...] Banku S. A., a także do [...] Bank S.A. zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych. Zastosowane środki okazały się skuteczne. Na zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z 20 grudnia 2006 r. Bank [...] S.A. w dniu 23 stycznia 2007 r. potwierdził zablokowanie rachunku bankowego, a także poinformował, że rachunek bieżący egzekwowanego dłużnika wykazywał na dzień wpływu zajęcia saldo zerowe. Natomiast w dniu 5 stycznia 2007 r. [...] Bank S. A. potwierdził, że Spółka jest klientem banku, saldo rachunku zostało zablokowane, a także, że brak jest środków w wysokości podlegającej zajęciu. Dyrektor Izby Skarbowej podał, że organ egzekucyjny podejmował także inne próby wyegzekwowania należnych kwot z majątku Spółki, które jednak nie pozwoliły na uzyskanie dochodzonych zaległości. Podniósł, że z informacji zawartych w piśmie skierowanym do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W, a podpisanym przez likwidatorów – Z. M. i M. M., wynika że Spółka od stycznia 2007 r. faktycznie nie istnieje, nie posiada żadnych środków materialnych ani finansowych, które umożliwiłyby wznowienie jej działalności, a tym samym uregulowanie zobowiązań wobec wierzycieli. Również z protokołu o stanie majątkowym z 25 października 2007 r., spisanego z prezesem Spółki – M. M. wynika, że Spółka nie posiadała majątku ruchomego oraz nieruchomego.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008r. umorzył postępowanie egzekucyjne w stosunku Spółki prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. organ I instancji prawidłowo wykazał ziszczenie się przesłanki bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, ze względu na brak możliwości przymusowego zaspokojenia wierzyciela poprzez przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego skierowanego do majątku Spółki.

Następnie Dyrektor Izby Skarbowej podał, że zgodnie z dyspozycją art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej członek zarządu może wskazać okoliczności uwalniające go od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki. Jedną z takich okoliczności jest wykazanie przez Stronę, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

Organ odwoławczy stwierdził, że Spółka już w styczniu 2005 r. zaprzestała wykonywać zobowiązania względem Skarbu Państwa, jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych. Zebrane w sprawie dane, wynikające z analizy bilansów Spółki pozwalają stwierdzić, że w latach 2004-2006 Spółka nie umacniała swej sytuacji finansowej. Tymczasem wniosek o ogłoszenie upadłości Spółka złożyła dopiero w dniu 12 marca 2007 r. Wniosek ten sąd oddalił z uwagi na art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 z późn. zm.). W ocenie organu oznacza to, że sytuacja finansowa Spółki już w okresie pełnienia przez Skarżącą funkcji członka zarządu (do kwietnia 2006r.), dawała podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Wniosek o upadłość złożony dopiero w marcu 2007 r., a więc w okresie znacznie późniejszym, niż moment, w którym Spółka osiągnęła stan niewypłacalności, nie uwalnia zatem, zdaniem organu, skarżącej od odpowiedzialności za zaległości publicznoprawne spółki.

Odnosząc się do zarzutu, iż Urząd Skarbowy bez jakiejkolwiek przyczyny nie uznał wyjaśnień Skarżącej, że w okresie od 2006 r. nie uczestniczyła w Spółce, a nadto zajmowała się marketingiem i nie miała wglądu w dokumenty finansowe Spółki, Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Powołując się na wyrok z 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/GI 1109/08 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wskazał, że wykładnia przesłanki pełnienia funkcji członka zarządu powinna uwzględniać znaczenie językowe użytych określeń i być zgodna z celem danego przepisu. W przepisie tym akcentuje się fakt "pełnienia" obowiązków członka zarządu, a nie ich "wykonywanie", co od strony podmiotowej oznacza, że chodzi o zajmowanie stanowiska od momentu powołania do dnia odwołania. Okoliczności związane z faktycznym wykonywaniem lub niewykonywaniem tych obowiązków nie mają znaczenia dla tej oceny. Podstawą powstania odpowiedzialności jest sam fakt bycia członkiem zarządu.

Organ odwoławczy uznał, że nie miały znaczenia dla sprawy okoliczności związane ze zwłoką w złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, stąd nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania Z. M. nie mogło uzasadniać uwzględnienia odwołania.

Organ odwoławczy podkreślił, że Skarżąca nie wskazała w toku postępowania podatkowego mienia spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części; a zatem nie zaistniały podstawy do uwolnienia się jej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki na podstawie art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Na powyższą decyzję Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. [...] października 2010 r.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła

• wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, bowiem została skierowana do osoby, która nie powinna być stroną w sprawie

• błędną ocenę zebranego materiału dowodowego poprzez ustalenie, że Skarżaca ponosi solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe Spółki,

• niezastosowanie przedawnienia z art. 70 Ordynacji podatkowej,

• naruszenie art. 120 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie dyrektywy, że organ podatkowy działa na podstawie przepisów prawa,

• naruszenie art. 121 Ordynacji podatkowej, poprzez poprowadzenia postępowania w sprawie w sposób niebudzący zaufania do organu podatkowego,

• naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie przez organ podatkowy podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

W ocenie Skarżacej organ nieprawidłowo uznał, iż Skarżąca ponosi solidarną odpowiedzialność za zobowiązania Spółki. Powyższe skutkowało błędnym skierowaniem decyzji do Skarżącej. Dlatego też należy uznać, że w przedmiotowej sprawie zaszła nieważność postępowania - w myśl art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) .

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie.podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

I Postanowienia Rozdziału 15 Ordynacji podatkowej przewidują odpowiedzialność majątkową osób trzecich za zaległości podatkowe m.in. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Odpowiedzialność tę ponoszą członkowie zarządu spółki (także byli członkowie zarządu), którzy pełnili funkcje w zarządzie w czasie, kiedy powstały zaległości podatkowe spółki. Jest to odpowiedzialność osobista - całym majątkiem, solidarna ze spółką i pozostałymi członkami zarządu. W tym przypadku mamy bowiem do czynienia z podwójną solidarnością, która ma miejsce po pierwsze między zobowiązanymi z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej a podatnikiem - spółką z o.o., a po wtóre między samymi członkami zarządu, których dotyczy przywołana tu regulacja szczegółowa.

Członkowie zarządu odpowiadają za zaległości podatkowe spółki z tytułu zaległości powstałych w czasie, kiedy pełnili funkcje członka zarządu; a ponadto za: a) podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez spółkę, jeżeli na spółce spoczywały obowiązki płatnika lub inkasenta; b) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych spółki; c) niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług i za oprocentowanie tych zaliczek; d) koszty postępowania egzekucyjnego.

Warunkiem orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu jest, by egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna.

Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeżeli wykaże, że: we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy. Okolicznością uniemożliwiającą orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu jest także wskazanie przez niego mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (p. art. 107 § 1 i § 2 oraz art. 116 §§ 1, 2 i 4 Ordynacji podatkowej).

II. W sprawie jest bezsporne, że Skarżąca pełniła funkcję członka zarządu spółki PPUiH "M." Sp. z o. o w czasie, kiedy powstały zaległości objęte zaskarżoną decyzją; tj. w okresie od 15 października 2003r. do dnia swojej rezygnacji w dniu 12 kwietnia 2006r.

Zaległości podatkowe spółki, za które odpowiedzialność przeniesiono na Skarżącą, są również bezsporne - wynikają ze złożonych przez spółkę deklaracji VAT- 7.

Jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec spółki. Zajęto rachunki bankowe spółki. Podjęto działania w celu ujawnienia majątku spółki. Poborcy skarbowi dokonywali czynnościi w poszukiwaniu mienia, sporządzili protokół o stanie majatkowym z 25 października 2007 r. Z zebranych informacji wynikało, że spółka "M." nie posiada żadnego majątku, a ponadto zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Organ nie uzyskał informacji o innym majątku spółki, a dokonane czynności egzekucyjne nie doprowadziły do ściągnięcia zaległych kwot podatków.

Biorąc pod uwagę powyższe organ podatkowy zasadnie uznał, że zachodzi przypadek bezskuteczności egzekucji, który stanowi przesłankę przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe na członków zarządu. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji odnosi się bowiem do ustalenia faktów istniejących w momencie orzekania o odpowiedzialności członka zarządu. Ordynacja podatkowa (w art. 116 § 1) nie uzależnia możliwości stwierdzenia faktu niemożności zaspokojenia zobowiązań podatkowych z majątku spółki od sprawności i efektywności prowadzonego wcześniej postępowania egzekucyjnego. Przypomnieć należy, że podatnik zobowiązany jest wykonać zobowiązania podatkowe, takie jak objęte zaskarżoną decyzją, w terminach wynikających z ustaw podatkowych; bez decyzji i wezwania organu podatkowego. Egzekucja jest przymusowym wykonaniem zobowiązania podatkowego, następuje, gdy podatnik nie wywiązuje się z obowiązku uiszczenia podatku. Wszelkie ewentualne niedomogi postępowania egzekucyjnego nie mogą być, bez wyraźnego przepisu ustawy, przyjmowane na korzyść osób odpowiedzialnych w spółce za wykonanie jej obowiązków podatkowych, na których jednocześnie ciąży odpowiedzialność majątkowa za zaległości podatkowe spółki.

III. Poprawne jest też stanowisko organów podatkowych co do uznania, iż wniosku o upadłość nie złożono we właściwym terminie i, że w niedochowaniu właściwego terminu zawiniła m.in. Skarżąca. Podkreślić należy, że art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej nie odwołuje się wprost do terminu określonego w art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, lecz posługuje się niedookreślonym pojęciem "zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie", co uznać należy za zabieg zamierzony, uzasadniony celem regulacji prawnej zawartej w art. 116 Ordynacji podatkowej.

Właściwy czas do wszczęcia postępowania upadłościowego, który uwolniłby Skarżącą od przeniesienia na nią zobowiązania podatkowego, to – jak podkreśla się w orzecznictwie - czas właściwy ze względu na ochronę wierzycieli. Dokonując ustaleń w tym zakresie należy wziąć pod uwagę zarówno samo zaistnienie przesłanek zgłoszenia wniosku o upadłość, jak i to, że z punktu widzenia realizacji celu postępowania upadłościowego i art. 116 Ordynacji podatkowej wniosek o upadłość powinien być zgłoszony w takim czasie, żeby wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociaż tylko częściowego, zaspokojenia z majątku spółki. Podkreślić przy tym trzeba, że odpowiedzialność za zrealizowanie tego celu spoczywa na członkach zarządu, oni są bowiem uprawnieni i zobowiązani do prowadzenia spraw spółki, w tym także do kontrolowania stanu jej finansów i majątku (vide: art. 201 § 1 i art. 208 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych, Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm., dalej jako k.s.h.) oraz do zgłoszenia wniosku o upadłość, gdy zachodzą do tego podstawy. Każdy zatem z członków zarządu spółki z należytą starannością powinien zadbać o ochronę interesów wszystkich wierzycieli zagrożonych stanem niewypłacalności spółki i nie dopuścić, aby niektórzy z wierzycieli zostali zaspokojeni ze szkodą dla innych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1663/04, Lex nr 171368).

Wniosek o ogłoszenie upadłości może być zatem uznany za zgłoszony we właściwym czasie, gdyby wykazane zostało, że zgłaszając go zarząd (członek zarządu) uczynił ze swej strony wszystko, by nie dopuścić do zniweczenia celu postępowania upadłościowego poprzez stworzenie sytuacji, w której niektórzy wierzyciele są zaspokajani kosztem innych.

Zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks spółek handlowych zarząd prowadzi sprawy spółki (art. 201 § 1 k.s.h.), zaś każdy członek zarządu ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki, a bez uprzedniej uchwały zarządu sprawy nieprzekraczające zakresu zwykłych czynności spółki (art. 208 § 2-3 k.s.h.).

Zdaniem Sądu, w razie powoływania się przez członka zarządu na okoliczności, że nie miał on możliwości zgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym czasie, gdyż nie orientował się w sytuacji finansowej spółki ze względu na zakres przdzielonych mu obowiązków, wskazać trzeba, że podobnie jak na gruncie odpowiedzialności określonej w art. 299 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) (poprzednio art. 298 § 1 k.h.), członek zarządu spółki nie może powoływać się na nieznajomość stanu jej finansów jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość lub niewszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego). Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2008 r. sygn. akt I UK 39/08, z dnia 24 września 2008 r. sygn. akt II CSK 142/08, z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt II CSK 545/07, z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt IV CSK 430/07).

W tym stanie rzeczy Sąd podziela argumentację organu podatkowego, że złożenie wniosku o upadłość spółki dopiero w 2007 r. nie mogło być uznane w stosunku do Skarżącej za przesłankę egzoneracyjną wskazaną w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) Ordynacji podatkowej w zakresie jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe, których dotyczyła zaskarżona decyzja.

Dla wykazania, że ww. wniosek nie może w stosunku do Skarżącej zostać uznany za okoliczność uwalniająca ją od odpowiedzialności za zaległości spółki “M." wystarczające było wykazanie, że wniosek ten był złożony za późno. W niniejszej sprawie organ dokonał analizy sytuacji ekonomicznej spółki w latach 2005-2006 i po uwzględnieniu zaległości podatkowych, których dotyczy niniejsza sprawa zasadnie wskazał, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki powinien zostać zgłoszony już w 2005 r. To dowodzi, że mimo powstania obowiązku zgłoszenia wniosku w przedmiocie wszczęcia postępowania o ogłoszenie upadłości spółki (zaprzestanie płacenia długów), obowiązku tego we właściwym czasie nie wykonano; a ponieważ w tym czasie, to Skarżąca była również członkiem zarządu, ona m.in. ponosiła odpowiedzialność za niezgłoszenie wniosków o upadłość bądź układ we właściwym czasie. Nie można zatem uznać, że spóźnione zgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jej winy.

Nie może budzić wątpliwości, iż unormowanie art. 116 Ordynacji podatkowej, ustanawiając subsydiarną odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe, obok odpowiedzialności za nie samej spółki, ma dawać Skarbowi Państwa dodatkową gwarancję uzyskania należnych świadczeń podatkowych, a jego celem jest obciążenie członków zarządu obowiązkiem wyrównania uszczerbku poniesionego w tym zakresie wskutek ich zawinionego działania. Wykładnia zatem omawianego przepisu powinna uwzględniać przede wszystkim funkcję ochrony praw podmiotu uprawnionego do uzyskania należności podatkowych. Funkcja ta jest jednocześnie funkcją postępowania upadłościowego, w szczególności w sytuacji, gdy wiadomo już, że dłużnik nie będzie w stanie zaspokoić wszystkich wierzycieli w całości.

Odpowiedzialność za zrealizowanie tego celu spoczywa na członkach zarządu spółki, oni są bowiem uprawnieni i zobowiązani do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki oraz do zgłoszenia wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania układowego, gdy zachodzą do tego podstawy. Każdy zatem z członków zarządu spółki z należytą starannością powinien zadbać o ochronę interesów wszystkich wierzycieli zagrożonych stanem niewypłacalności spółki i nie dopuścić, aby niektórzy z wierzycieli zostali zaspokojeni ze szkodą dla innych.

IV. Sąd nie znalazł podstaw do potwierdzenia zasadności zarzutów Skarżącej dotyczących naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego. Podkreślić nadto trzeba, że naruszenie przepisów postępowania, inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, stanowi podstawę uwzględnienia skargi, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty Skarżącej - naruszenia art. 120. 121 i 122 Ordynacji podatkowej - wynikają raczej z błędnej wykładni przepisów regulujących zasady odpowiedzialności członków zarządu i niewłaściwego rozumienia znaczenia, dla powstania tej odpowiedzialności, zdarzeń ustalonych w trakcie postępowania, niż z rzeczywistych błędów popełnionych przez organy podatkowe. Organy podatkowe właściwie ustaliły okoliczności istotne dla orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącej. W uzasadnieniu wydanych decyzji wskazano fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, którym dał wiarę, oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Wyjaśniono podstawę prawną decyzji przytaczając przepisy prawa. Wyczerpuje to dyspozycję art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.

V. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 70 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy wykazał bowiem, że termin przedawnienia uległ przerwaniu ze względu na dokonane czynności egzekucyjne.

VI. Postanowienia art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej nakładają na organ podatkowy obowiązek prowadzenia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. wobec wszystkich osób mogących ponosić taką odpowiedzialność. I aczkolwiek pożądane byłoby prowadzenie jednego postępowania przeciwko wszystkim zobowiązanym osobom, do czego podstawy dostarcza art. 166 § 1 Ordynacji podatkowej, to w świetle regulacji procesowych nie może być poczytywane za błąd prowadzenie odrębnych postępowań, pod warunkiem, że postępowania te obejmą wskazany wyżej krąg osób (tj. wszystkich zobowiązanych). Wydana decyzja dotyczy Skarżacej, ale orzeka o solidarnej odpowiedzialności w/w z pozostałymi członkami zarządu Z. i M. M. oraz spółką. Organ podatkowy wydał ponadto osobne decyzje dotyczące odpowiedzialności podatkowej Z. i M. M..

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.