Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 944/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 161 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. T-S na uchwałę R. M. K. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i szkół prowadzonych na terenie Miasta K. przez inne niż Miasto K. osoby prawne i osoby fizyczne oraz tryb przeprowadzenia kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w części dotyczącej zarzutu naruszenia art. 147 ust. 4 ustawy o finasowaniu zadań oświatowych – w zakresie pkt A skargi; 2. zasądza od Rady M. K. na rzecz A. T.-S. [...] zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej przez A. T., prowadzącą [...] Szkołę Podstawową "(...)" i Niepubliczne Przedszkole [...] "(...)" w K. (dalej jako Skarżąca) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jest uchwała Nr (...) Rady Miasta K. z dnia (...) stycznia 2018 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i szkół prowadzonych na terenie Miasta K. przez inne niż Miasto K. osoby prawne i fizyczne oraz tryb przeprowadzenia kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania.

Zaskarżona uchwała została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu (...) stycznia 2018 r. Rada Miasta K. podjęła uchwałę Nr (...) w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i szkół prowadzonych na terenie Miasta K. przez inne, niż Miasto K. osoby prawne i osoby fizyczne oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Uchwała została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] pod poz. 2658.

Uchwałą Nr (...) z dnia (...) marca 2018 r. Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w W. orzekło o nieważności w części uchwały Nr (...) Rady Miasta K. tj. §3 ust. 8, §4 ust. 1 w zakresie wyrazu "obejmującej" i pkt 1, 2 i 3 oraz §7, w pozostałym zakresie uchwała zachowała moc prawną.

W dniu (...) kwietnia 2018 r. Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Rady Miasta K. nr (...), w części dotyczącej postanowień zawartych w:

A. § 3 ust. 11, Załącznik nr 3 do uchwały "Roczne rozliczenie przekazanej dotacji", część C, część I.2, tabela 1c oraz 1d;

B. § 3 ust. 4;

C. § 3 ust. 2 Załącznik nr 1 do uchwały, Część B oraz część C, oświadczenie nr 1;

D. § 3 ust. 5, Załącznik nr 2 do uchwały, część D, oświadczenie nr 1;

A. T. zarzuciła organowi naruszenie:

A. art. 147. ust. 4 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, poprzez zawarcie w uchwale w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oświatowych odrębnych od przepisów ustawowych zasad udzielania dotacji.

B. art. 38. ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, poprzez zawarcie w uchwale w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oświatowych odrębnych od przepisów ustawowych zasad udzielania dotacji.

C. wadliwość formy oświadczenia o treści oczekiwanej przez uchwałodawcę.

W oparciu o powyższe zarzuty, Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie:

A. treści tabel 1c oraz 1d, w tabeli 1.2, w części C Załącznika nr 3 do uchwały "Roczne rozliczenie przekazanej dotacji", o którym mówi § 3 ust. 11 uchwały;

B. wymogu podawania w comiesięcznej informacji danych dzieci: imię, nazwisko, numer PESEL, adres zameldowania, adres zamieszkania, o których mówi § 3 ust. 4 uchwały;

C. treści oświadczenia nr 1 w części B oraz części C Załącznika nr 1 do uchwały "Wniosek o udzielenie dotacji na rok...", o którym mówi § 3 ust 2 uchwały;

D. treści oświadczenia nr 1 w części D Załącznika nr 2 do uchwały "Wzór informacji o faktycznej liczbie uczniów w miesiącu... roku....", o którym mówi § 3 ust. 5 uchwały.

oraz zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw.

W odpowiedzi na skargę Rada Miasta K. wniosła o umorzenie postepowania w części dotyczącej zarzutów wskazanych w lit. A w zakresie załącznika Nr 3 do zaskarżonej uchwały część C, rubryka 1.2 kolumna "c" i "d" z uwagi na podjęcie w dniu (...) czerwca 2018 r. uchwały zmieniającej zaskarżoną uchwałę poprzez wprowadzenie do treści uchwały zapisów zgodnych z żądaniem Skarżącej tj. zapisu o wejście w życie tych zapisów uchwały z dniem 1 stycznia 2019 r. - mowa o uchwale Nr (...) Rady Miasta K. z dnia (...) czerwca 2018 r. , zmieniającej uchwałę Nr (...) Rady Miasta K. z dnia (...) stycznia 2018 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i szkół prowadzonych na terenie Miasta K. przez inne niż Miasto K. osoby prawne i fizyczne oraz tryb przeprowadzenia kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania (Dz. Urz. Woj. [...] z 2018 r., poz. 7208) – przyp. WSA.

W pozostałym zakresie organ gminy wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. A. T. oświadczyła o cofnięciu skargi odnośnie pkt A dot. art. 147. ust. 4 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, poprzez zawarcie w uchwale w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oświatowych odrębnych od przepisów ustawowych zasad udzielania dotacji, wnosząc jednocześnie o zasądzenie kosztów w postaci uiszczonego wpisu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. ) - dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Stosownie natomiast do treści art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., sąd administracyjny stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Prawo do wniesienia na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018 r., poz. 994 j.t. ze zm., dalej u.s.g.) skargi do sądu przysługuje podmiotowi, który wykaże naruszenie przez zaskarżoną uchwałę własnego interesu prawnego lub uprawnienia, a zatem w przypadku, gdy zaskarżona uchwała godzi w sferę prawną podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych, np. przez zniesienie, ograniczenie czy też uniemożliwienie realizacji jego uprawnienia lub interesu prawnego. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony. Podstawą do wyprowadzenia tej ochrony są przepisy prawa materialnego, które regulują treść działania organów administracji publicznej, na mocy których kształtowane są uprawnienia lub obowiązki jednostki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 790/12,LEX nr 1212683; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl).

Skoro Skarżąca jest organem prowadzącym na terenie miasta K. szkoły i przedszkola świadczącego usługi edukacyjne, której przysługują "dotacje oświatowe", to posiada legitymację do wniesienia skargi na uchwałę Rady Miejskiej.

Na wstępie należy też wskazać, że stosownie do treści art. 60 p.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd, jednakże sąd może uznać cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności.

Zgodnie natomiast z art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę.

W rozpoznawanej sprawie na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. Skarżąca oświadczyła o cofnięciu skargi odnośnie pkt A dot. art. 147. ust. 4 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, poprzez zawarcie w uchwale w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji oświatowych odrębnych od przepisów ustawowych zasad udzielania dotacji, co oznacza, iż postępowanie sądowe wywołane wniesieniem skargi na tę część uchwały stało się bezprzedmiotowe.

W tej sytuacji zasadnym było umorzenie postępowania w tej części.

Przechodząc do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze - trzeba zauważyć, że ustawa z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym wyróżnia dwie kategorie wad uchwał organów gminy: istotne naruszenie prawa oraz nieistotne naruszenie prawa. W art. 91 ust. 4 u.s.g. stanowi, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Nie wylicza rodzaju wad uchwał, które należą do istotnego naruszenia prawa. W art. 91 ust. 5 u.s.g. wskazuje jednak, że należy odpowiednio stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Nie oznacza to jednak, że przy ustalaniu "istotnego naruszenia prawa" należy się posługiwać katalogiem przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji zamieszczonym w art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie z utrwalonym w tym względzie orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że "istotne naruszenie prawa", powodujące nieważność uchwały organu gminy, czy też rozstrzygnięcia nadzorczego nie pokrywa się z przesłankami nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 k.p.a. Bowiem odesłanie zawarte w art. 91 ust.5 u.s.g. do "odpowiedniego stosowania" nakazuje dostrzegać różnice między celami i przedmiotami regulacji.

Tożsame uregulowanie zawiera w art. 79ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym ( Dz. U. z 2018r. poz. 995 ze zm., dalej u.s.p.).

Ustawodawca w obu ww. przepisach posługuje się pojęciem "sprzeczności z prawem", która to sprzeczność jest jedyną podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały. Obok siebie występują określenia "sprzeczności z prawem" oraz "nieistotnego naruszenia prawa", bez bliższego ustalenia ich wzajemnych relacji. W judykaturze i doktrynie utrwalił się pogląd, że do naruszeń prawa skutkujących stwierdzenie nieważności uchwały, wg. art. 79 u.s.p. lub art. 91 u.s.g., zalicza się między innymi naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje do wydania aktu lub brak podstawy prawnej, bądź przepisów prawa ustrojowego lub przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał, jeżeli na skutek tego naruszenia zapadła uchwała innej treści, niż gdyby naruszenie to nie wystąpiło. Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy pozostaje ona w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zatem konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 k.p.a. Za nieistotne naruszenie prawa należy natomiast uznać takie naruszenie, które jest mniej doniosłe w porównaniu z innymi przypadkami wadliwości. Takie naruszenia są jedynie przesłanką do wskazania, przez organ nadzoru, że akt został wydany z naruszeniem prawa, ale nie stanowią przesłanki do stwierdzenia jego nieważności.

Pogląd ten, co do stosowania ww. art. 79 i 91 poszczególnych ustaw, Sąd w niniejszym składzie podziela.

Jednocześnie sąd ponownie wskazuje, że w przedmiotowej sprawie podstawą orzekania może być art. 147 § 1 p.p.s.a. Artykuł 147 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi "Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności".

Artykuł 147 § 1 p.p.s.a. regulując stosowanie sankcji nieważności uchwały ani nie reguluje rodzaju naruszeń prawa, które są podstawą do jej zastosowania, ani nie odsyła do stosowania co do rodzaju naruszeń prawa do regulacji w przepisach szczególnych. Nie ma zatem podstaw do wyprowadzenia związania w postępowaniu sądowoadministracyjnym w stosowaniu sankcji nieważności regulacji z art. 91 ust. 1 powołanej ustawy o samorządzie gminnym.

Nie mniej jednak podstawy zastosowania sankcji nieważności w postępowaniu sądowoadministracyjnym są unormowane podobnie jak w art. 91 ust.1 u.s.g.

Zastosowanie sankcji nieważności uchwał, w obu regulacjach, nie zostało ograniczone tylko do ciężkiego, kwalifikowanego naruszenia prawa, ale obejmuje też inne stopnie naruszania prawa, a to naruszenie prawa przez wadliwą wykładnię lub naruszenie przepisów procesowych podjęcia uchwały.

Wskazać jednak należy, że sąd nie stosuje sankcji nieważności w razie nieistotnego naruszenia prawa, np. w razie braku podania podstawy prawnej, jeżeli w obowiązującym systemie prawa podstawa ta obowiązuje. W takim przypadku gdy nie ma podstaw prawnych do zastosowania środka prawnego - nieważności uchwały, skargę oddala.

Artykuł 91 ust. 4 powołanej ustawy o samorządzie gminnym nie reguluje środka stosowanego przez sąd administracyjny. Artykuł 147 § 1 in fine powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiąc "albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności" należy stosować w związku z art. 94 powołanej ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi "Nie stwierdza się nieważności uchwały organu powiatu po upływie 1 roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie, o którym mowa w art. 90 ust. 1, albo jeżeli uchwała jest aktem prawa miejscowego" (ust. 1). Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o niezgodności uchwały z prawem. Uchwała taka traci moc prawną z dniem orzeczenia o jej niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio" (ust. 2). Przedstawiona sytuacja nie zachodzi w przedmiotowej sprawie, bowiem skarga dotyczy uchwały kontrolowanej przez organ nadzoru, uchwały podjętej przed upływem roku od daty wyroku wydanego w niniejszej sprawie, uchwały stanowiącej prawo miejscowe.

Sąd, kierując się powyższymi przesłankami uznał, że uchwała w zaskarżonej części odpowiada prawu.

Przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest w niniejszej sprawie uchwała Nr (...) Rady Miasta K. z dnia (...) stycznia 2018 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i szkół prowadzonych na terenie Miasta K. przez inne niż Miasto K. osoby prawne i fizyczne oraz tryb przeprowadzenia kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w wersji ustalonej przez organ nadzoru, tj. po częściowym stwierdzeniu nieważności poszczególnych jej regulacji uchwałą Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w W.. RIO orzekło o nieważności w części uchwały Nr (...) Rady Miasta K. tj. §3 ust. 8, §4 ust. 1 w zakresie wyrazu "obejmującej" i pkt 1, 2 i 3 oraz §7. Wskazana uchwała RIO nie była przez nikogo zaskarżona, co spowodowało, że wymienione w niej, jako nieważne, przepisy uchwały Nr (...) Rady Miasta K. z dnia (...) stycznia 2018 r., zostały wyeliminowane z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Oznacza to, że w rezultacie uchwały RIO, uznającej wyszczególnione przepisy uchwały Nr (...) Rady Miasta K. z dnia (...) stycznia 2018 r.za nieważne, należy traktować te przepisy, jako te, które nigdy nie weszły do obrotu prawnego, które od samego początku ich uchwalenia nie były zdolne do wywołania skutku prawnego, a zatem do kształtowania uprawnień czy obowiązków.

Skarżąca, podnosząc zarzuty do uchwały Nr (...) Rady Miasta K. z dnia [...] stycznia 2018 r., wskazała na naruszenia prawa tj. art. 38. ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, poprzez regulacje zawarte w § 3 ust. 4, § 3 ust. 2 - Załącznik nr 1 do uchwały, Część B oraz część C, oświadczenie nr 1 oraz § 3 ust. 5 - Załącznik nr 2 do uchwały, część D, oświadczenie nr 1. Wskazano również na wadliwość formy oświadczenia o treści oczekiwanej przez uchwałodawcę.

W oparciu o powyższe zarzuty, Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie:

1. wymogu podawania w comiesięcznej informacji danych dzieci: imię, nazwisko, numer PESEL, adres zameldowania, adres zamieszkania, o których mówi § 3 ust. 4 uchwały;

2. treści oświadczenia nr 1 w części B oraz części C Załącznika nr 1 do uchwały "Wniosek o udzielenie dotacji na rok...", o którym mówi § 3 ust 2 uchwały;

3. treści oświadczenia nr 1 w części D Załącznika nr 2 do uchwały "Wzór informacji o faktycznej liczbie uczniów w miesiącu... roku....", o którym mówi § 3 ust. 5 uchwały.

W ocenie Sądu zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2203 - dalej u.f.z.o.) organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w art. 15 - 21, art. 25, art. 26, art. 28 - 30 i art. 32 oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji o liczbie dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków lub uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji.

Dodać trzeba, że ustawa ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. Do tego momentu uprawnienie jednostek samorządu terytorialnego co do ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania normował art. 90 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2017 r., poz. 2198 ze zm. - dalej: u.s.o.), zgodnie z którym organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w ust. 1a-1c i 2-3b, oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji.

Z uwagi na zbieżność powyższych unormowań w ich zasadniczych aspektach dla potrzeb niniejszego uzasadnienia Sąd będzie odwoływał się do orzecznictwa sądowego wypracowanego na tle powyższego przepisu, które - zdaniem składu orzekającego - nie straciło na aktualności.

Jak wskazuje brzmienie powołanego art. 38 ust. 1 u.f.z.o. organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego zobowiązany jest do ustalenia trybu udzielania rozliczania dotacji oraz trybu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystywania dotacji, w tym zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, termin przekazania informacji o liczbie dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków lub uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, o których mowa w art. 34 ust. 2, oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji.

W ust. 2 wskazano ponadto, że organ dotujący, w związku z udzielaniem i rozliczaniem wykorzystania dotacji, może przetwarzać dane osobowe dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków i uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek, w tym z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych służących do gromadzenia danych osobowych.

Jak na to wskazuje wielokrotnie orzecznictwo sądów administracyjnych, "tryb" w rozumieniu potocznym według słownika języka polskiego oznacza: ustalony porządek, zwyczaj załatwiania określonych spraw, metodę postępowania, sposób, system (por. E. Sobol red.: Nowy słownik języka polskiego. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003 r., s. 1050). Pojęcie "kontroli" z kolei winno być rozumiane jako działanie mające na celu sprawdzenie, zestawienie zastanego stanu faktycznego ze stanem wymaganym. Uprawnienie do określenia "trybu kontroli" to z kolei ustalenie zasad, na jakich będzie się ona odbywać, sposobu postępowania, procedury przeprowadzania kontroli. Oznaczenie zakresu kontroli należy natomiast pojmować jako wskazanie jej granic, rozmiaru, elementów poddanych kontroli. Nie może budzić wątpliwości, że w odniesieniu do środków publicznych muszą obowiązywać szczególne zasady weryfikacji ich wydatkowania przez podmioty niewchodzące w skład sektora finansów publicznych. Cel ten, w odniesieniu do dotacji oświatowych, jest realizowany poprzez stanowienie aktów prawa miejscowego określających szczegółowo reguły, procedury i granice kontroli, zgodnie z ustawową delegacją zawartą uprzednio w 90 ust. 4 u.s.o., a obecnie w art. 38 ust. 1 u.f.z.o. Z powyższego wynika zatem, że tryb oznacza jakiś system postępowania, może to być system kontroli wykorzystywania dotacji, czyli pełny zakres regulacji mających na celu sprawdzenie prawidłowości wykorzystywania dotacji (por.: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 626/18;wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1570/12).

Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 25 września 2015 r. (sygn. akt II GSK 1746/14), zgodnie z delegacją ustawową zwartą w art. 90 ust. 4 u.s.o. intencją ustawodawcy było przeniesienie na rzecz organu stanowiącego właściwej jednostki samorządu terytorialnego uprawnienia do ustalenia, w drodze uchwały (stanowiącej akt prawa miejscowego), ogólnych zasad związanych z procesem przyznawania dotacji oświatowych oraz trybu weryfikacji prawidłowości wykorzystania przyznawanych środków. Obowiązkiem organu dotującego nie jest bowiem tylko udzielenie dotacji publicznym i niepublicznym szkołom i przedszkolom na każdego ucznia, ale także dokonanie kontroli prawidłowości wydatkowania i rozliczenie tych dotacji. Nie może dojść do sytuacji, aby beneficjent miał otrzymywać dotacje bez żadnych obowiązków po jego stronie, a w szczególności w zakresie wykazania faktu wydatkowania dotacji zgodnie z jej celami. Potwierdza to charakter mieszany, tj. podmiotowo - celowy dotacji. Dotacja przysługuje na każdego ucznia i w tym zakresie ma charakter podmiotowy, jednakże przeznaczona jest na dofinansowanie realizacji konkretnych zadań szkoły (kształcenie, wychowanie i opieka, w tym profilaktyka społeczna - art. 35 u.f.z.o.) i w tym zakresie ma charakter celowy Niewątpliwie zatem właściwa jednostka samorządu terytorialnego, z której budżetu wypłacane są dotacje, ma prawo - a wręcz obowiązek - kontrolowania prawidłowości wykorzystania dotacji przez upoważnione podmioty. Ustanowiony przez jednostkę samorządową system kontroli musi skutecznie realizować cel ustawy. Odwołać się w tym miejscu wypada także do stanowiska wyrażonego w wyroku NSA z dnia 24 września 2014 r. (sygn. akt II GSK 1147/13), gdzie zauważono, że ustawodawca przekazując organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego regulację określonej materii, pozostawił mu pewien margines swobody, aby ten mógł osiągnąć zamierzony cel jak najmniejszym kosztem dla adresatów tych przepisów. Przeniesienie przez ustawodawcę omawianych kompetencji na jednostkę samorządu terytorialnego nie jest przypadkowe. Ma ono służyć sprecyzowaniu i indywidualizacji trybu przyznawania i rozliczania dotacji w odniesieniu do potrzeb konkretnej społeczności, uwzględniając specyfikę lokalną, w granicach określonych przepisami ustawy.

Patrząc w wyżej wskazanym kontekście, należy wskazać, iż Skarżąca upatruje naruszenia przepisów w kwestiach zbędności posiadania i przetwarzania danych osobowych uczniów i ich opiekunów, takich jak ich imiona i nazwiska, adres zamieszkania i PESEL uczniów na etapie udzielania dotacji, jak też daty rozpoczęcia uczęszczania ucznia do przedszkola/szkoły oraz comiesięcznego składania informacji o liczbie uczniów, zawierających te dane.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu wskazać należy, iż jest on bezzasadny. Wprowadzenie zapisów dotyczących elementów, które mają być zawarte w comiesięcznej informacji przedszkoli oraz załącznika nr 2 do uchwały jest niczym innym jak elementem szeroko rozumianej weryfikacji i kontroli. Taki też był cel wprowadzenia stosownych zapisów. Zgodnie z art. 38 ust. 2 u.f.z.o. (analogicznie art. 90 ust. 3g u.s.o.), gmina, w związku z przeprowadzaniem kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji przez szkoły i placówki może przetwarzać dane osobowe uczniów tych szkół i placówek. Ustawodawca wychodzi z prawidłowego założenia, iż organ dotujący tj.gmina, tylko dysponując takimi informacjami może dokonywać weryfikacji i kontroli mającej na celu ustalenie faktycznego miejsca pobierania nauki, okresu, w którym dana osoba była uczniem szkoły (przedszkola) oraz wieku osób pobierających naukę. Powołany art. 38 ust. 2 u.f.z.o. (analogicznie art. 90 ust. 3g u.s.o.) zresztą wprost zezwolił gminie na przetwarzanie danych osobowych podopiecznych, zatem zarzut ten należy uznać za niezrozumiały, a przez to niezasadny.

W ocenie Sądu przekazywanie co miesiąc tych informacji jest tym samym elementem bieżącej kontroli przyznawanych dotacji (obok rozliczenia faktycznej liczby uczniów kontroli podlega również to, czy dotowany wykorzystuje środki w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z celami określonymi w art. 35 ust. 1u.f.z.o. (analogicznie art. 90 ust. 3d u.s.o.). Powołując się na wyrok WSA w Gdańsku z 21 marca 2012 r. (sygn. I SA/Gd 1321/11) należy wskazać, że prawo kontroli udzielonej dotacji pozostaje w ścisłym związku z wyrażoną w ustawie o finansach publicznych zasadą jawności i przejrzystości gospodarowania środkami publicznymi. Nie może bowiem budzić wątpliwości, że w odniesieniu do środków publicznych muszą obowiązywać szczególne zasadny weryfikacji ich wydatkowania przez podmioty nie wchodzące w skład sektora finansów publicznych. Cele te w odniesieniu do dotacji oświatowych, są realizowane właśnie poprzez stanowienie aktów prawa miejscowego określających szczegółowo reguły, procedury i granice kontroli. Tym samym Rada Miejska w K., korzystając z prerogatyw nadanych jej przez ustawodawcę, prawidłowo określiła warunki niezbędne do realizacji celu prawidłowości wykorzystania dotacji pochodzącej ze środków publicznych m. in. poprzez wprowadzenie zapisów odnoszących się do przekazywania przez dotowanych listy uczniów, zawierających wskazane dane.

Trzeba też podkreślić, że zasada jawności i przejrzystości gospodarowania środkami publicznymi, jakim jest dotacja na uczniów szkół (przedszkoli) niepublicznych, jest przesłanką odpowiadającą zasadzie wyrażonej w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U.z 2016 r., poz. 922 z p. zm.), w której dopuszcza się przetwarzanie danych osobowych, gdy jest to niezbędne do wykonania określonych prawem zadań realizowanych dla dobra publicznego (art. 23 ust 1 pkt 4 tej ustawy).

Ponadto – w myśl przepisów ustawy o finansowaniu zadań oświatowych - organy jednostek samorządu terytorialnego mogą kontrolować prawidłowość wykorzystania dotacji przyznanych szkołom i placówkom z budżetu tych jednostek - art. 36 ustawy (odpowiednio art. 90 ust. 3e u.s.o.). Wskazane organy kontrolujące, w związkuz prowadzaniem kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji przez szkoły i placówki, mogą przetwarzać dane osobowe uczniów tych szkół i placówek – art. 36 ust. 4 (odpowiednio art. 30 ust. 3g u.s.o.).

Przenosząc te rozważania natury ogólnej na treść zarzutów skargi, należy zauważyć - w ramach zarzutu kwestionującego zapisy Załącznika nr 1 do uchwały, który określa wymagania dotyczące wniosku o udzielenie dotacji na kolejny rok budżetowy - iż Skarżąca wskazała, że jednym z warunków uzyskania dotacji jest złożenie w terminie informacji o planowanej liczbie uczniów, potwierdzone oświadczeniem, że podane dane są zgodne z rzeczywistością.

W ocenie Sądu regulacja zawarte w załączniku do uchwały nie narusza prawa, podawane przez osoby prowadzące przedszkola/szkoły dane są danymi planowanymi i, co oczywiste, mogą się one różnić od danych rzeczywistych, która to różnica nie będzie w konsekwencji skutkować utratą prawa do dotacji.

Dane rzeczywiste, zgodnie z którymi następuje już wypłata dotacji, mają być natomiast przekazywane według Załącznika nr 2 do uchwały. Dane te muszą odpowiadać stanowi faktycznemu i dotowany posiada już wszelkie informacje, aby przekazać je dotującemu.

Zdaniem Sądu również i ten zarzut jest niezasadny, a prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym wprowadzenie zapisów zobowiązujących dotowanego do podawania w comiesięcznej informacji, będącej podstawą wypłaty poszczególnych miesięcznych części dotacji, danych takich jak w punktach B i D Załącznika (imienny wykaz uczniów wraz z ich danymi osobowymi: PESEL, adres zamieszkania) jest elementem szeroko rozumianej weryfikacji i kontroli. Jak wcześniej wskazano, organy jednostki samorządu terytorialnego w związkuz przeprowadzaniem kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji przez szkołyi placówki, mogą przetwarzać dane osobowe uczniów tych szkół i placówek. Z kolei, zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie danych osobowych przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne, gdy jest niezbędne dla wykonania określonych prawem zadań realizowanych dla dobra publicznego (patrz: wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 953/14; wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 798/16).

W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.

Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów, Sąd zastosował odpowiednio art. 201§ 1 p.p.s.a., wg którego to przepisu przysługuje skarżącemu od organu, w razie uwzględnienia skargi przez organ, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym wpis, a także wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę skarżącą, o czym stanowi art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a.

Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazane przepisy, w pkt 2 sentencji, zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę 300 zł, stanowiącą sumę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego.

W pozostałej części Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę,o czym orzekł jak wpk 3 sentencji wyroku.