Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 270/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 28 ust 1 i2 , art 83 ust. 1 , art 24 ust 4
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3 ust 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art 35 par. 3 i 4, art 36, art 37 par. 1, art 38.
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art 3 par. 2, pkt 1, art 134 par. 1, art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. decyzją z dnia

[...] r. nr [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że w dniu [...]r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wpłynął wniosek D. K., w którym płatnik zwrócił się z prośbą o umorzenie należności. Zobowiązany podniósł we wniosku, iż umorzenie jest niezbędnym warunkiem jego dalszej egzystencji, zaś bez umorzenia nie jest w stanie prowadzić rozpoczętej od [...] r. działalności gospodarczej. Ponadto podniósł, iż w [...] r. ww. został oszukany przez kontrahentów, co pociągnęło ze sobą problemy finansowe i zdrowotne. W [...] r. dłużnik stracił płynność finansową, co spowodowało powstanie zadłużenia wobec Zakładu. W [...] r. problemy zdrowotne ww. nasiliły się (otrzymywał zasiłek chorobowy z ZUS-u), w związku z czym był zmuszony do zakończenia działalności gospodarczej. Jak wskazywał, dokonał sprzedaży nieruchomości, jak i ruchomości, które posiadał i utrzymywał, że spłacił zaległość wobec ZUS za rok [...]. W okresie od [...] r. do [...] r. był zarejestrowany w PUP bez prawa do zasiłku. Natomiast w [...] r. dzięki dofinansowaniu z PUP w S. oraz otrzymywanemu z banku kredytowi ponownie rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej. W [...] r. otrzymywał dochód (łącznie z małżonką) w wysokości [...] zł, co starczyło jedynie na pokrycie kosztów - rat kredytu i odsetek od pożyczki. W bieżącym roku natomiast nie odnotował jeszcze dochodu, gdyż został zmuszony do zmiany asortymentu towaru, którym handlował. Obecnie, jest kolejny raz na etapie wprowadzenia nowego asortymentu i ratowania firmy. Żona ww. aktualnie nie pracuje. Ponadto dłużnik oświadczył, iż w momencie zamykania działalności oraz ponownego jej rozpoczęcia w [...] r. był przekonany, że nie posiada zaległości z tytułu składek. Jednakże po kilku wizytach w Zakładzie i przedłożeniu stosownych dokumentów (które znajdowały się jeszcze w posiadaniu dłużnika, gdyż większa część dokumentów ze względu na przedawnienie została zniszczona) sprawa ww. dotycząca powstałych zaległości została do pewnego stopnia wyjaśniona. Płatnik wnioskował o umorzenie należności za okres od [...]r. do [...]r. na koncie ubezpieczeń społecznych, za [...]r. na koncie ubezpieczeń zdrowotnych oraz za okres od [...]r. do [...]r. na koncie Funduszu Pracy w łącznej wysokości [...] zł (plus odsetki za zwłokę liczone do dnia zapłaty włącznie) oraz koszty upomnienia w kwocie [...] zł.

W ocenie Zakładu, w stosunku do dłużnika nie zachodziły okoliczności uzasadniające umorzenie należności składkowej, o których mowa w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak wskazał organ zobowiązany prowadzi działalność gospodarczą. Posiada majątek, który może podlegać zabezpieczeniu bądź egzekucji. Mimo braku całkowitej nieściągalności, za umorzeniem należności nie przemawiał również ważny interes osoby zobowiązanej.

W dniu [...]r. wpłynął w trybie art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia: z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od [...]r. – [...]r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami; z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od [...]r – [...] zł wraz z odsetkami; z tytułu składek na Fundusz Pracy za okres od [...]r. – [...]r.;[...]r.; - [...] zł wraz z odsetkami.

W piśmie o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności, skarżący wskazał, iż jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu. Podniósł, że w dniu [...]r. w wyniku wypadku drogowego uległ uszkodzeniu samochód C. rok produkcji [...] ([...]), co spowodowało spadek wartości ww. pojazdu, a co za tym idzie większą stratę finansową, brak płynności finansowej i nie możność wywiązywania się z płacenia bieżących składek. Argumentując następnie dłużnik wskazał, iż naprawa samochodu kosztowałaby go ponad [...] zł. Ponadto podkreślił, iż strata uległa dalszemu powiększeniu w prowadzeniu działalności gospodarczej w wyniku wypadku i braku środka transportu. Dalej podaje, że ma na utrzymaniu niepracującą żonę. Ponadto w przedmiotowej sprawie oświadczył, iż posiada zadłużenie w bankach z tytułu zaciągniętych kredytów w kwocie [...] zł, z tytułu opłaty za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania w kwocie [...] zł (na dowód czego dołączył upomnienie nr [...] z dnia [...] r. opłata za nieopłacony postój na kwotę [...] zł oraz tytuł wykonawczy z dnia [...] r. na kwotę [...] zł) oraz zobowiązania u osób fizycznych w kwocie [...] zł.

Po rozpatrzeniu argumentacji przedstawionej we wniosku, połączonej z jednoczesną oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy, organ po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ wskazał, że za [...]r. w PIT-36 dłużnik wykazał przychód w kwocie [...] zł i dochód w kwocie [...] zł, natomiast za [...] r. nie wykazał żadnego dochodu. Urząd Skarbowy nie odnotował żadnych nieruchomości i rachunków bankowych będących własnością dłużnika. Zgodnie z informacja uzyskaną z ww. instytucji dłużnik jest właścicielem dwóch samochodów: F., rok produkcji [...], [...] i C., rok produkcji [...], [...] (według informacji uzyskanej od dłużnika samochód F. nie jest już jego własnością). Natomiast zgodnie z informacją uzyskaną z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców jest on również właścicielem samochodu osobowego marki A. [...], rok produkcji [...]. Ponadto ustalono, iż D. K. nie jest właścicielem nieruchomości.

Po przeanalizowaniu powyższych ustaleń organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zobowiązany jest czynnym przedsiębiorcą tj. prowadzi działalność gospodarczą. Przedmiotowe zaległości powstały w okresie prowadzenia działalności gospodarczej. Każda osoba fizyczna czy prawna prowadząca jakąkolwiek działalność gospodarczą działa na własny rachunek i własną odpowiedzialność. W związku z tym ryzyko związane z działalnością gospodarczą i podejmowanymi w ramach tej działalności decyzjami powinno być brane przez te podmioty.

W przedmiotowej sprawie nie występuje również, zdaniem organu, ważny interes osoby zobowiązanej zdefiniowany w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Organ nie dostrzegł, by takie okoliczności jak: brak środka transportu (z uwagi na wypadek samochodowy) oraz strata w prowadzeniu działalności gospodarczej stanowiły szczególną przesłankę uzasadniającą umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek czynnemu przedsiębiorcy. Zmniejszenie wartości (według oświadczenia zainteresowanego umorzeniem wartość poniżej [...] zł) czy konieczności poniesienia dodatkowych wydatków naprawy samochodu C., nie stanowi w ocenie ZUS nadzwyczajnej okoliczności przemawiającej za umorzeniem. D. K. prowadzi działalność gospodarczą, która w chwili obecnej ekonomicznie jest nierentowna. Małżonka zobowiązanego, ani sam zainteresowany nie legitymują się orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Dłużnik oraz jego małżonka nie mają innych osób na utrzymaniu, mają zadłużenie z tytułu zaciągniętych kredytów, zarówno w instytucjach finansowych, jak u osób prywatnych. Jak zaznaczył organ zobowiązania z tytułu składek jako należności publicznoprawne są uprzywilejowane i podlegają co do zasady zaspokojeniu w ich dochodzeniu (z wyłączeniem należności alimentacyjnych i z wynagrodzenia za pracę) przed innymi należnościami, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek i kredytów.

Nie kwestionując zatem sytuacji materialnej ani tego, iż zainteresowany umorzeniem nie jest w stanie jednorazowo czy w bliskim okresie czasu dokonać spłaty zobowiązań wobec ZUS organ stwierdził, iż mając na uwadze wysokość należności z tytułu składek w kwocie ([...] zł) - na dzień złożenia wniosku o umorzenie, istnieje możliwość jej spłaty w ratach w odpowiednim okresie czasowym w ramach układu ratalnego w sposób najmniej uciążliwy dla zobowiązanej i jego rodziny.

Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności, organ umorzenie należności składkowej uznał za niecelowe, zwłaszcza czynnemu podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą, spłacającemu zobowiązania cywilnoprawne z tytułu kredytów i pożyczek.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skarżący podniósł, że organy nie dotrzymały terminów wyznaczonych do załatwienia sprawy, wydając rozstrzygnięcie po ich upływie. Ponadto wskazał, że dopiero w [...] r. po złożeniu przez niego do ZUS pisma o wystawienie do Urzędu Pracy zaświadczenia o niezaleganiu ze składkami dowiedział się o zaległościach wobec ZUS, co jego zdaniem świadczy o tym, iż organ celowo nie wszczynał egzekucji czekając na wejście w życie znowelizowanych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wydłużających okres przedawnienia do [...] lat gdy tymczasem w [...]r. okres ten wynosił [...] lat. Dodatkowo skarżący wskazał na swoją trudna sytuację materialną, podnosząc, iż działalność gospodarczą w [...] r. zakończył ze stratą [...] zł, w chwili obecnej nie ma środków na spłatę rat i kredytów, nie prowadzi działalności, nie posiada wraz z żoną żadnych dochodów, ruchomości i nieruchomości, które mógłby spieniężyć. W skardze skarżący zawarł również treść wniosków o umorzenie zaległości składanych do ZUS.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:

Skargę uznać należało za niezasadną, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.

Na wstępie zauważyć należy, iż będąc powołanym do sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz sprawując tę kontrolę poprzez orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje wydane w postępowaniu administracyjnym (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy, a więc w granicach, jakie zakreślone zostały przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia (art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kontroli sądu administracyjnego podlega zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i przepisami postępowania administracyjnego. Kontrola ta sprowadza się zatem do badania, czy w toku rozpoznawanej sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć co najmniej istotny wpływ na jej wynik. Nie należy natomiast do kompetencji sądu administracyjnego rozstrzyganie samej sprawy administracyjnej.

W związku z tym, iż przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję tegoż Zakładu, którą odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wraz odsetkami wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (odsetki od tych składek) mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład w sytuacjach określonych w ust. 2-4. I tak, należności te mogą być umarzane zasadniczo tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w przypadkach enumeratywnie tam wyliczonych, a mianowicie wtedy, gdy:

- dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia

28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

- nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

- wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

- naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

O ile powyższa regulacja, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, omawiana ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę) pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a), których wskazanie pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3b, aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umarzania, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Działając na mocy powyższego upoważnienia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), w którym to rozporządzeniu zawarta została zasada (§ 3 ust. 1), że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

- gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Stanowiąc takie materialnoprawne podstawy do orzekania w sprawie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (także odsetek za zwłokę jak należności pochodnej), co dokonać się winno na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, kompetencję do tego orzekania ustawa o systemie o ubezpieczeń społecznych powierzyła, jak to wynika nie tylko z powołanego wyżej przepisu art. 28 ust. 1, ale także z przepisu art. 83 ust. 1, Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Z przepisów tych wynika, że o ile decyzja o umorzeniu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności może został wydana zarówno z inicjatywy samego Zakładu ("z urzędu"), jak i z inicjatywy zobowiązanego, o tyle decyzja o umorzeniu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tychże składek, wydawana pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, zapaść może wyłącznie na wniosek zobowiązanego, skoro możliwym jest to tylko wtedy, "jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny", jak chce tego przepis § 3 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), co w szczególności ma miejsce w razie wykazania którejkolwiek z sytuacji w przepisie tym dalej przywołanych.

W przypadku obu rodzajów przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne (całkowita nieściągalność, ważny interes osoby zobowiązanej) ustawodawca Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych pozostawił swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie konieczności zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń, co podejmowanym w tym zakresie decyzjom nadaje charakter tzw. decyzji uznaniowych. Mając zatem na uwadze to, że uznaniowy charakter omawianych decyzji ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, jakim są całkowita nieściągalność, niemożność opłacenia należności z powodu zagrożenia ciężkimi skutkami dla zobowiązanego i jego rodziny, w tym m.in. niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, istotnym jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany, oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia zasadnym czyni wniosek, iż rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu, lecz podyktowane zostało dowolnością ocen.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zdaniem Sądu, organ prawidłowo ustalił i następnie uzasadnił, iż w stosunku do skarżącego D. K. nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wraz odsetkami z uwagi na brak trwałej i całkowitej ich nieściągalności. Nie przemawia też za tym ważny interes skarżącego. Jak to wyjaśnił organ w swoich decyzjach skarżący prowadzi obecnie działalność gospodarczą, posiada majątek, który może być przedmiotem zabezpieczenia i egzekucji w postaci samochodów osobowych a zatem nie zachodzi w stosunku do niego przesłanka całkowitej i trwałej nieściągalności. Co prawda skarżący wraz z małżonka posiada również liczne zobowiązania kredytowe jednakże jak trafnie zauważył organ zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jako należności publicznoprawne są uprzywilejowane i podlegają zaspokojeniu przed innymi należnościami, w tym z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek, z wyłączeniem należności alimentacyjnych i z wynagrodzenia za pracę. Żona skarżącego obecnie nie pracuje jednakże ani ona ani skarżący nie legitymują się orzeczonym stopniem niepełnosprawności, nie mają innych osób na utrzymaniu zaś skarżący posiada źródło utrzymania. Fakt braku środka transportu z uwagi na wypadek samochodu oraz strata z prowadzonej działalności gospodarczej nie stanowią szczególnej przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne czynnemu przedsiębiorcy. Pomimo tego, iż osiągany przez skarżącego dochód stanowi jedyne źródło utrzymania dla niego i jego żony należy pamiętać, iż nawet jeżeli występuje któraś z wymienionych w art. 28 ust. 3 sytuacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma obowiązku umorzenia należności, jeżeli uzna, że istnieją szansę na ich wyegzekwowanie zaś decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, LEX nr 368197). Umorzenie bowiem należności może nastąpić tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności a w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności zaś przepis art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie stanowi podstawy umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli dłużnik ma realne możliwości uzyskiwania dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II UK 216/06, OSNP 2008/13-14/202).

Jednocześnie wskazać należy, iż fakt dowiedzenia się przez skarżącego o tym, że zalega ze składkami w [...] r. nie ma znaczenia dla rozpatrywania przesłanek przemawiających za umorzeniem bądź nie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem wyłącznie decyzja o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i tylko ta decyzja może być przedmiotem rozpoznania przez Sąd pod kątem jej zgodności z prawem.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest legalność rozstrzygnięcia organów odmawiającej z wniosku skarżącego umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Zatem dotyczące istnienia bądź nieistnienia należności z tytułu składek, które stały się zaległością objętą wnioskiem o umorzenie. Ta bowiem kwestia wykracza poza ramy postępowania zakończonego decyzją organu zaskarżoną przed tutejszym Sądem.

Ponadto zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem sądowym 10-letni termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie obejmuje zaległości składkowych już przedawnionych w dniu wejścia w życie nowej regulacji terminu przedawnienia. Przepisy, które weszły w życie dnia [...] r. mają zastosowanie do zaistniałego uprzednio, lecz nadal trwającego zdarzenia w postaci niewykonania obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne. Nowelizacja art. 24 ust. 1 ustawy systemowej stanowi przykład regulacji przewidującej bezpośrednie działanie ustawy nowej, nie ma natomiast charakteru działania prawa wstecz (retroakcji). Tym samym regulacja ta nie może być podważana poprzez odwoływanie się do rygorów zasady niedziałania prawa wstecz (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt III UZP 2/08, LEX nr 479306).

Odnośnie zarzutu nierozpoznania sprawy w terminie miesięcznym należy wskazać, iż zgodnie z art. 35 § 3 kpa załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 35 § 3 i 4, to okresy, w ciągu których sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji. Terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 35 § 3, mają charakter instrukcyjny dla organu prowadzącego postępowanie tylko pod tym względem, że ich upływ nie pozbawia organu kompetencji do rozstrzygnięcia sprawy i wydania decyzji (B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie, 1996, s. 126). Miesięczny termin załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, w przeciwieństwie do terminów załatwiania spraw przed organami pierwszej instancji, nie jest terminem maksymalnym. W postępowaniu odwoławczym należy bowiem załatwić sprawę "w ciągu miesiąca", a nie, jak to przyjęto w odniesieniu do spraw rozstrzyganych w pierwszej instancji, "nie później" niż w ciągu miesiąca i to niezależnie od tego, czy sprawa wymaga postępowania wyjaśniającego i czy jest szczególnie skomplikowana. Ewentualne uchybienie temu terminowi powoduje skutki przewidziane w art. 36 i 38, a ponadto może uzasadniać odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, zaś zgodnie z art. 37 § 1 kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, co leży w kompetencji organów administracji i nie może stanowić przedmiotu rozpoznania niniejszej sprawy.

Uznając w tych warunkach, że zaskarżona decyzja ostateczna odpowiada przepisom prawa z przyczyn wyżej wskazanych, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.