Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 944/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 190, art. 185 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 151, art. 146,148 par. 2 par. 3, art. 149
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 listopada 2013r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] września 2011 r. określił Spółce z o.o. "A" z siedzibą w [...] ( dalej Spółka) nadwyżkę podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za miesiące: wrzesień 2008r., listopad 2008r., październik 2009r., zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za pozostałe miesiące od lipca 2008r. do czerwca 2010r. oraz podatek od towarów i usług do zapłaty za wrzesień 2009 r.

Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynikało, że decyzję tę doręczono za pośrednictwem poczty na adres Spółki w dniu [...] września 2011r. X.A. Ze względu na wątpliwość, czy osoba ta była uprawniona do odbioru korespondencji Spółki, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...], pismem z dnia [...] września 2011 r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Pocztowego w [...] z prośbą o wyjaśnienie prawidłowości doręczenia przesyłki poleconej, której odbiorcą była A sp. z o.o. Z uzyskanej od Naczelnika Urzędu Pocztowego w [...] odpowiedzi z dnia [...] września 2011r. wynikało, że z powodu nieobecności właściciela firmy, przesyłkę odebrał X.A, pracownik Spółki uprawniony przez właściciela do odbioru korespondencji pocztowej, a odesłane potwierdzenie odbioru zostało nieprawidłowo wypełnione przez doręczającego listonosza, który mylnie zakreślił odbiór listu przez "dorosłego domownika", zamiast uzupełnić stosunek odbiorcy do adresata jako "osoba uprawniona".

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ pierwszej instancji uznał, że doręczenie decyzji Spółce nastąpiło skutecznie w dniu [...]września 2011 r.

Od decyzji organu pierwszej instancji strona złożyła odwołanie datowane na dzień [...] października 2011r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz o przeprowadzenie dowodów wnioskowanych w piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r., na okoliczność dokonywanych zakupów paliwa, źródła jego pochodzenia, osób zajmujących się transportem i z dokumentów - historii operacji rachunków.

Organ podatkowy stwierdził, że powyższe odwołanie zostało złożone w Urzędzie Kontroli Skarbowej w [...] w dniu [...] października 2011 r., a więc jeden dzień po upływie czternastodniowego terminu do jego wniesienia, gdyż w niniejszym przypadku ostatnim dniem do wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej był dzień [...] października 2011 r. Okoliczność tą potwierdza widniejąca na piśmie data stempla wpływu z adnotacją osoby przyjmującej: "odebrałem osobiście" z dnia [...] października 2011 r. Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, iż odwołanie strony zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.u. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej-O.p.), co skutkuje pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania powoduje bowiem, że nie wywołuje ono skutków prawnych. W tej sytuacji, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w [...] orzekł na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. uchybienie przez stronę terminowi do wniesienia odwołania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Spółka wnoszą o uchylenie ww. postanowienia zarzuciła organowi odwoławczemu błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że X.A był osobą uprawnioną, w rozumieniu przepisu art. 151 O.p., do odbioru przesyłek pocztowych kierowanych do Spółki, mimo że nie był on nigdy członkiem zarządu, pełnomocnikiem procesowym Spółki ustanowionym w postępowaniu podatkowym, ani pracownikiem skarżącej spółki, w szczególności zaś uprawniony do odbioru korespondencji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] oddalając skargę wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2012r. sygn. akt I SA/Po 195/12 uznał, że doręczenie X.A w dniu [...] września 2011 r. decyzji było skuteczne, co zostało poświadczone podpisem.

Zdaniem Sądu od podmiotów profesjonalnych należytej oczekiwać staranności w relacjach z organami administracji publicznej w zakresie odbioru korespondencji, a w szczególności by w siedzibie Spółki pod adresem wskazanym jako adres do doręczeń dla organu, odbioru korespondencji dokonywała wyłącznie osoba upoważniona do tego przez Spółkę.

Sąd podkreślił, że korespondencja kierowana była na adres Spółki, co nie jest w sprawie kwestionowane i był to adres wskazany w toku postępowania jako adres do doręczeń. Wskazał, że ustawodawca nie precyzuje pojęcia "osoba upoważniona". Nie można przyjąć, że osobą taką będzie wyłącznie pracownik spółki lub osoba upoważniona do reprezentowania spółki (np. członek zarządu lub prokurent). Zdaniem Sądu, pod pojęciem osoby upoważnionej do odbioru korespondencji w rozumieniu art. 151 O.p. należy uznać osobę, która podejmuje się odbioru korespondencji, jeżeli z kontekstu, w jakim znajduje się ta osoba wynika, że działa ona w imieniu adresata.

W wyniku skargi kasacyjne Spółki, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 lipca 2013r. o sygn. akt I FSK 1219/11 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w [...] do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w rozpoznawanej sprawie zważywszy, że adresatem pisma jest osoba prawna to stosownie do art. 151 O.p. skuteczne doręczenie zastępcze pisma mogło nastąpić w lokalu jej siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Zatem przy ocenie w rozpoznawanej sprawie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, należało w pierwszej kolejności ustalić, czy decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2011 r. została w sposób prawidłowy doręczona adresatowi, co jest warunkiem skutecznego rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia.

W ocenie NSA znajdujący się w aktach sprawy materiał, nasuwa w tym zakresie istotne wątpliwości bowiem potwierdzenie odbioru przesyłki, jak wynika z pisma Naczelnika Urzędu Pocztowego w [...], zostało nieprawidłowo wypełnione przez doręczyciela. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki brak adnotacji, że została ona odebrana przez osobę uprawnioną, a z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że w tej kwestii organ nie dokonał żadnych ustaleń, na jakiej podstawie doręczyciel przyjął, że X.A jest pracownikiem Spółki, uprawnionym przez właściciela do odbioru korespondencji pocztowej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak powyższych ustaleń skutkował niemożnością dokonania przez Sąd I instancji prawidłowej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia organu odwoławczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 - dalej P.p.s.a) Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wspomniany art. 190 znajduje zastosowanie, gdy doszło do wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 P.p.s.a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny.

Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy przesyłka zawierająca decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2011 r. została doręczona adresatowi w sposób prawidłowy w dniu [...] września 2011 r.

Na wstępie należy podkreślić, że zarówno w literaturze przedmiotu jak i w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że jedynie doręczenie zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej wywołuje skutki prawne przewidziane przez obowiązujące przepisy.

Zgodnie z art. 151 O.p. osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Przepisy art. 146,148 § 2 i 3 oraz art. 150 O.p. stosuje się odpowiednio.

Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że doręczenie może być skutecznie dokonane w lokalu siedziby osoby prawnej lub w miejscu prowadzenia działalności wyłącznie osobie mającej upoważnienie do odbioru korespondencji adresowanej do osoby prawnej, co wyklucza możliwość dokonania doręczenia do rąk osoby trzeciej, która zobowiązuje się do oddania korespondencji adresatowi, jak ma to miejsce w odniesieniu do osób fizycznych w trybie art. 149 O.p. (por. wyroki NSA z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 220/09 i z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 237/09, CBOSA).

W zaistniałym stanie faktycznym, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji, decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...]września 2011 r. odebrał X.A - "pełnoletni domownik". Strona złożyła odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w dniu [...] października 2011 r., zatem istotne jest dla oceny skuteczności wniesienia odwołania, okoliczność czy decyzja została skutecznie doręczona Spółce w dniu [...]września 2011 r.

Jak wynika z akt administracyjnych, organ I instancji, pismem nr [...] z dnia[...]września 2011r., wystąpił do Naczelnika Urzędu Pocztowego w [...] o udzielenie odpowiedzi, czy X.A jest osobą upoważnioną do obioru korespondencji w imieniu Spółki A, w szczególności zaś, czy był osobą upoważnioną do obioru ww. przesyłki.

W odpowiedzi, Naczelnik Urzędu Pocztowego w [...] w piśmie nr [...] z dnia [...] września 2011r.poinformował, że:

- listonosz doręczył ww. przesyłkę w siedzibie Spółki A przy ul. [...] w [...]

- z powodu nieobecności właściciela firmy przesyłkę odebrał X.A – pracownik Spółki uprawniony przez właściciela do odbioru korespondencji pocztowej

- brak pieczątki firmowej był wynikiem nieobecności właściciela, który miał ją przy sobie

- potwierdzenie odbioru przesyłki zostało nieprawidłowo wypełnione przez doręczyciela, który mylnie zakreślił odbiór listu przez "dorosłego domownika", zamiast uzupełnić stosunek odbiorcy do adresata , jako " osoba uprawniona".

Odpowiedź Naczelnika Urzędu Pocztowego stała się podstawą do uznania, że decyzję odebrała osoba upoważniona do odbioru korespondencji.

W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej w [...], opierając swe rozstrzygnięcie w zakresie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania na informacji uzyskanej od Naczelnika Urzędu Pocztowego nie wypełnił obowiązku rzetelnego ustalenia, czy decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...]września 2011 r. została w sposób prawidłowy doręczona adresatowi w dniu [...] września 2011 r., jako warunku skutecznego rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku stwierdził, że materiał znajdujący się w aktach sprawy, nasuwał w tym zakresie wątpliwości. Potwierdzenie odbioru przesyłki, jak wynika z pisma Naczelnika Urzędu Pocztowego w[...], zostało nieprawidłowo wypełnione przez doręczyciela. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki brak adnotacji, że została ona odebrana przez osobę uprawnioną. Z dowodów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, na jakiej podstawie doręczyciel przyjął, że X.A jest pracownikiem Spółki, uprawnionym przez właściciela do odbioru korespondencji pocztowej. W szczególności, że przeczą temu złożone przez Spółkę w postępowaniu sądowym dokumenty. Wątpliwości w tym zakresie należało wyjaśnić, zwracając się z zapytaniem, czy X.A był osobą upoważnioną do obioru korespondencji w imieniu Spółki A, do samej spółki, nie zaś do Naczelnika Urzędu Pocztowego w [...].

W konsekwencji brak w zaskarżonym postanowieniu ustaleń, co do skuteczności doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej, powoduje brak możliwości dokonania przez Sąd oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu odwoławczego, który stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...]września 2011 r.

Przy ponownym rozpoznaiu sprawy organ odwoławczy jest obowiązany do zebrania materiału dowodowego w zakresie niezbędnym dla ustalenia, czy w świetle wyżej powołanych przepisów, przesyłka zawierająca decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2011 r. została w sposób prawidłowy doręczona adresatowi w dniu [...] września 2011 r., tj. czy X.A był w dniu odbioru decyzji osobą upoważnioną do odbioru korespondencji adresowanych do Spółki. Jeśli takich dowodów nie zgromadzi, należy uznać, że decyzja organu I instancji nie została skutecznie doręczona, wówczas Dyrektor Izby Skarbowej winien uznać odwołanie za niedopuszczalne, wobec braku przedmiotu zaskarżenia.

W tym stanie sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c , art. 200 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.) orzekł jak sentencji wyroku.