Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 510/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 90 ust. 1, 2b i 3c
journal: Dz.U. 2018 poz 1457
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Liwacz Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Chowańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi B. R. i E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu gminy 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz B. R. i E. K. kwotę 2.059 (dwa tysiące pięćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. Burmistrza M. (dalej także: Burmistrz, organ) ustalił B. R. i E. K.-P. (dalej także: Skarżące) kwotę dotacji [...] zł podlegającą zwrotowi do budżetu Gminy M. wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, tj. od dnia [...] lutego 2018 r. do dnia dokonania zwrotu dotacji włącznie.

Po rozpatrzeniu odwołania Skarżących, decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Kolegium podało, że istotną kwestią w sprawie jest ustalenie charakteru należności, które zostały wypłacone Skarżącym w 2017 r., a których zwrotu dotyczy zaskarżona decyzja. Skarżące uważają, iż należności te mają charakter refundacji lub odszkodowania, natomiast organ stoi na stanowisku, że chodzi o tzw. dotację wyrównawczą.

Organ przytoczył z art. 126 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 869, dalej: u.f.p.) oraz art. 90 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2017 r., poz. 2198 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w 2017 r., dalej: u.s.o.) i stwierdził, że w realiach sprawy brak jest podstaw do kwalifikacji wpłat przez Gminę M. na rachunek Skarżących dotacji za 2016 r. jako refundacji czy odszkodowania. Przeczy jego zdaniem temu również traktowanie tych wpłat przez Gminę jako tzw. "dotacji wyrównawczych" (za rok 2016), z jednoczesnym poinformowaniem Skarżących w piśmie z dnia [...] lutego 2018 r., że sposób ich wykorzystania (jako "dotacji" właśnie) podlegał rozliczeniu do dnia [...] stycznia 2018 r., na zasadach obowiązującej Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w M. z dnia [...] grudnia 2016 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dla niepublicznych przedszkoli oraz innych form wychowania przedszkolnego.

W ocenie Kolegium kwestie terminologiczne nie mogą mieć w sprawie przesądzającego znaczenia. Legislator nie wprowadził żadnego stosownego pojęcia do języka normatywnego, nie licząc się z trudnościami przy ustalaniu prawidłowej wysokości należnych dotacji. Ograniczył się w związku z tym wyłącznie do uregulowania modelu ustalania, przekazywania w ratach oraz rozliczania się z przyznanych dotacji. Mimo to problem powstaje w każdym przypadku nieprawidłowości w procesie obliczenia wysokości należnej dotacji. Nawet wtedy, gdy przyczyną takich wadliwości okaże się ostatecznie jedynie popełniona omyłka rachunkowa, powstanie kwestia nazwania "dodatkowej" ("uzupełniającej", "wyrównawczej") części dotacji ustalonej już we właściwej wysokości i przekazanej na rzecz placówki po ewentualnej autokontroli samego organu, co niekoniecznie musi przecież w każdym przypadku nastąpić jeszcze w tym samym roku kalendarzowym, których dotyczy weryfikacja tego rodzaju.

Dalej organ podkreślił, że nie można skutecznie kwestionować poglądu, iż gdyby środki te zostały przekazane łącznie z dotacjami należnymi już pierwotnie za rok 2016, choć wypłaconymi w niższych kwotach, wszystkie należności podlegałyby kontroli i rozliczeniu jako dotacje oświatowe. Charakteru kwot wypłaconych w 2017 r. (jako dotacji), nie może absolutnie zmienić to, że zostały one wypłacone później niż należało, wskutek wadliwego, pierwotnego ustalenia ich wysokości. Natomiast potraktowanie kwot przekazanych na rachunek placówki dopiero w 2017 r. jako refundacji lub odszkodowania – jak to czynią Skarżące – prowadziłoby do konsekwencji, których nie można aprobować. Część pierwotnie już należnych dotacji pozostawałaby w tej sytuacji poza kontrolą, co umożliwiałoby dowolne wydatkowanie tych środków, mimo że w sytuacji typowej musiałyby być one przeznaczone wyłącznie na cele określone wprost w art. 90 ust. 3d u.s.o. Takie swoiste "wzbogacenie" majątku podmiotu prowadzącego placówkę oświatową (a nie samej placówki, na potrzeby której należności te należało wydatkować) nie znajduje żadnego normatywnego uzasadnienia.

Organ uznał, że skoro przekazane w 2017 r. kwoty mają charakter dotacji, o której mowa w ustawie o systemie oświaty, powinny podlegać wykorzystaniu i rozliczeniu według przewidzianych tam reguł, być rozliczone wydatkami roku, w którym wyrównanie zostało przekazane. Obowiązek złożenia rozliczenia dotacji udzielonej dla niepublicznych przedszkoli (w tym dotacji wyrównawczej) wynika z § 10 ust. 1 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w M. z dnia [...] grudnia 2016 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dla niepublicznych przedszkoli oraz innych form wychowania przedszkolnego. Ponadto, dotację przekazaną tytułem wyrównania za rok poprzedni należy rozliczyć wydatkami na zadania, o których mowa w art. 90 ust. 3d u.s.o., z roku jej wypłacenia. Tymczasem Skarżące nie przedstawiły wymaganego przepisami prawa miejscowego formularza stanowiącego Załącznik Nr [...] do uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w M. z dnia [...] grudnia 2016 r., w którym rozliczyłyby kwotę dotacji wypłaconej w 2017 r. w wysokości [...] zł jako dotacji wyrównawczej za okres od stycznia 2016 r. do kwietnia 2016 r., ani w żaden inny sposób nie rozliczyły się z wykorzystania przekazanych kwot wyrównania dotacji. Co więcej, strony nie uwiarygodniły poniesienia wydatków przekazanych im tytułem wyrównania rat dotacji ani wydatkami poniesionymi w 2016 r., a nieujętymi do rozliczenia za rok 2016, ani też wydatkami poniesionymi w roku przekazania wyrównania dotacji tj. 2017. Termin 15 stycznia następnego roku po upływie roku, na który przyznano dotację, wynikający z § 10 ust. 1 powołanej Uchwały zobowiązuje organ do rozliczenia dotacji. Nie ogranicza jednak jego prawa do skontrolowania, czy dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem lub została wypłacona w nadmiernej wysokości. Przekazanie przez organ pierwszej instancji dotacji na 2016 r. w mniejszej wysokości (niż należna), skutkowało wyłącznie tym, iż w danym roku kalendarzowym organ prowadzący mógł przeznaczyć na częściowe pokrycie kosztów prowadzonej placówki mniej środków publicznych, niż mógłby to uczynić, gdyby wysokość dotacji została obliczona prawidłowo. Zatem sposób wykorzystania dotacji przekazanej w 2017 r. (jako "dotacji" właśnie) tytułem wyrównania dotacji za rok 2016 podlegało rozliczeniu do dnia [...] stycznia 2018 r., na zasadach obowiązującej uchwały nr [...] Rady Miejskiej w M.. Okoliczność, że kwoty dotacji wyrównawczej zostały wypłacone z opóźnieniem, nie implikuje zmiany charakteru tych kwot jako należnej (uzupełnionej, wyrównanej) dotacji. W takim przypadku modyfikacji wymaga jednak sposób rozliczania i weryfikowania takich dotacji. Jak wyżej wskazano, przekazane w 2017 r. kwoty dotacji powinny podlegać wykorzystaniu i rozliczeniu według reguł określonych w ustawie o systemie oświaty, być rozliczone wydatkami roku, w którym wyrównanie zostało przekazane.

Organ podkreślił, że strona, której dotacja została udzielona nie udowodniła, że ją wykorzystała, czyli, że nastąpiła faktyczna zapłata za zadania albo za realizację wskazanych w przepisach celów, na które dotacja została udzielona. Nie wykazała w ogóle sposobu wykorzystania tych kwot. Nie przedstawiła wymaganego przepisami prawa miejscowego formularza stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w M. ani w żaden inny sposób nie rozliczyła się z wykorzystania przekazanych kwot wyrównania dotacji. Nie uwiarygodniła również poniesienia wydatków przekazanej jej tytułem wyrównania dotacji, ani wydatkami poniesionymi w 2016 r. a nieujętymi do rozliczenia dotacji za rok 2016, ani też wydatkami poniesionymi w roku przekazania wyrównania dotacji tj. 2017. W konsekwencji takiej sytuacji według organu powinien nastąpić zwrot przedmiotowej dotacji.

W skardze do tut. Sądu Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy przez organ II instancji decyzji Burmistrza M. w sytuacji, gdy nakazanie Skarżącym zwrotu środków w wysokości [...] zł przekazanych w 2017 r. tytułem wyrównania dotacji za 2016 r. nie znajduje podstaw w przepisach prawa i leży poza ustawowymi kompetencjami organu I instancji;

2) art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. polegające na braku rozpatrzenia przez organ II instancji całości materiału dowodowego przedmiotowej sprawy, w szczególności pominięciu okoliczności, iż niewypłacenie Skarżącym należnej kwoty dotacji w 2016 r. wynikało z niezgodnego z prawem działania organu I instancji skutkującego powstaniem po stronie Burmistrza M. odpowiedzialności deliktowej, zaskarżonego przez Skarżące w trybie administracyjnym, a nie zaś jak wynika to z uzasadnienia organu II instancji – jedynie omyłki rachunkowej i późniejszej autokontroli organu;

3) art. 90 ust. 2b w zw. z art. 90 ust. 3c u.s.o. w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] grudnia 2017 r. polegające na błędnym przyjęciu przez organ II instancji, iż kwota w wysokości [...] zł przekazana Skarżącym tytułem wyrównania dotacji dla przedszkoli niepublicznych za okres od dnia [...] stycznia do dnia [...] kwietnia 2016 r. stanowi dotację w rozumieniu niniejszych przepisów;

4) art. 90 ust. 4 u.s.o. w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] grudnia 2017 r. polegające na błędnym przyjęciu przez organ II instancji, iż organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, jest uprawniony do ustalenia trybu rozliczania środków przekazanych podmiotowi prowadzącemu przedszkole niepubliczne po upływie roku kalendarzowego tytułem zaniżonej dotacji;

5) art. 252 ust. 1, 3 i 6 oraz art. 60 i 61 ust. 1 pkt 4 u.f.p. w zw. z art. 126 i 211 ww. ustawy polegające na błędnym przyjęciu przez organ II instancji, iż Skarżące miały obowiązek rozliczyć wypłaconą im kwotę w 2017 r. tytułem wyrównania dotacji za okres od dnia [...] stycznia do dnia [...] kwietnia 2016 r. w wysokości [...] zł i uznanie, że w przypadku braku jej rozliczenia, kwota ta stanowi dotację pobraną w nadmiernej wysokości, o której mowa w art. 252 u.f.p. i podlega zwrotowi, w sytuacji gdy powyższa kwota nie stanowi dotacji przyznawanej na podstawie art. 90 ust. 2b w zw. z art. 90 ust. 3c u.s.o. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2017 r;

6) art. 7 Konstytucji RP oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności oraz zasady pogłębiania zaufania wyrażonych odpowiednio w art. 6 i 8 k.p.a. polegające na błędnym stwierdzeniu przez organ II instancji, że Skarżące miały obowiązek rozliczyć kwotę wypłaconą Skarżącym w 2017 r. tytułem wyrównania dotacji za okres od dnia [...] stycznia do dnia [...] kwietnia 2016 r. w wysokości [...] zł skutkujące utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji nakazującej Skarżącym zwrot przedmiotowej kwoty jako dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, w sytuacji braku podstawy prawnej do dokonania przez organ I instancji przedmiotowej czynności oraz poprzez dokonanie przez organ II instancji;

7) podstawowej zasady postępowania administracyjnego, tj. rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony wyrażonej w art. 7a § 1 k.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia przez organ II instancji ewentualnych wątpliwości w zakresie wykładni przepisów ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o finansach publicznych na korzyść Skarżących.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy czy organ zasadnie zażądał od Skarżących zwrotu dotacji przekazanej w roku 2017 r. tytułem wyrównania dotacji należnej za rok 2016 na rzecz Niepublicznego Przedszkola "U N. i K." w kontekście określenia charakteru przekazanych środków. W ocenie Skarżących przekazana kwota ma charakter odszkodowawczy, natomiast organ utrzymuje, że stanowi ona tzw. dotację wyrównawczą.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę dostrzega także odmienne koncepcje odnośnie charakteru środków finansowych z tytułu dotacji oświatowej przekazanych po upływie roku, którego dotyczą, prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, odpowiadające poglądom przedstawianym w tej sprawie (jako dotację należność wypłaconą w takich okolicznościach uznano w wyrokach WSA we Wrocławiu z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 1078/15 i sygn. akt III SA/Wr 1084/15 oraz w wyroku NSA z dnia 28 lutego 2019 r., sygn. akt I GSK 1174/18; przeciwny pogląd wyrażono w prawomocnych wyrokach WSA w Białymstoku: z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 110/14 i z dnia 11 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Bk 588/15 oraz w wyroku NSA z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 1239/18, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). W ocenie Sądu, uwzględniając okoliczności stanu faktycznego sprawy, należy uznać za trafne stanowisko, w którym wypłacone kwoty nie mają charakteru dotacji. Z punktu widzenia oceny istoty omawianych kwot bez znaczenia pozostaje czy ich wypłata nastąpiła na podstawie wyroku sądu, czy z inicjatywy organu. W związku z powyższym odrębności co do tych okoliczności faktycznych pozwalają na uwzględnienie rozważań zawartych w powołanych wyżej wyrokach przy rozpoznaniu niniejszej sprawy.

Zgodnie z definicją sformułowaną w art. 126 u.f.p., dotacjami są podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy chodzi o dotację przyznawaną stosownie do art. 90 ust. 1 u.s.o. z budżetu gminy. Przepis ten przewiduje, że niepubliczne przedszkola, w tym specjalne, szkoły podstawowe, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy.

Dla pełnego określenia pojęcia tej dotacji konieczne jest odwołanie się do art. 211 oraz 251 u.f.p. Stosownie do art. 211 ust. 1 u.f.p. budżet jednostki samorządu terytorialnego jest rocznym planem dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów tej jednostki. Jest on uchwalany na rok budżetowy, którym jest rok kalendarzowy (art. 211 ust. 2 i 3 u.f.p.). W myśl art. 251 ust. 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu tej jednostki w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku. Natomiast art. 251 ust. 3 u.f.p. stanowi, że w przypadku, gdy termin wykorzystania dotacji, o których mowa w ust. 1 jest krótszy niż rok budżetowy, podlegają one zwrotowi w terminie 15 dni po upływie terminu wykorzystania dotacji. Jednocześnie w ust. 4 dookreślono pojęcie "wykorzystania dotacji" wskazując, że następuje ono w szczególności przez zapłatę za realizowane zadania, na które dotacja była udzielona, albo w przypadku, gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach.

Jednocześnie stosownie do art. 251 ust. 2 u.f.p. tylko w przypadku podjęcia uchwały, o której mowa w art. 263 ust. 2, niewykorzystana część dotacji podlega zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego w terminie 15 dni od dnia określonego w tej uchwale (jednak nie dłużej niż do 30 czerwca roku następnego – art. 263 ust. 4 u.f.p.). Zgodnie z art. 263 ust. 1 i 2 u.f.p. niezrealizowane kwoty wydatków budżetu jednostki samorządu terytorialnego wygasają, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, z upływem roku budżetowego, przy czym organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może ustalić, w drodze uchwały, wykaz wydatków, które nie wygasną we wskazanym terminie. Niemniej jednak tryb może znaleźć zastosowanie jedynie co do określonych kategorii wydatków, wymienionych w art. 263 ust. 3 u.f.p., związanych z realizacją umów lub które zostaną zawarte w wyniku zakończonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w którym dokonano wyboru wykonawcy. Zatem zasadą jest, że niezrealizowane kwoty wydatków budżetu jednostki samorządu terytorialnego wygasają z upływem roku budżetowego.

Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny przy wykładni art. 251 u.f.p. zasadnicze znaczenie mają sformułowania "dotacje udzielone", "w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego oraz "podlegają zwrotowi". Słowo "udzielić" ma wiele znaczeń, choć dla potrzeb tego postępowania należy przyjąć treść wskazującą na rozdysponowanie środków między określone podmioty, co w przypadku dotacji oznacza konieczność przekazania środków w danym roku budżetowym, skoro w tym terminie muszą być one wykorzystane. Również, z uwagi na cele, jakie są realizowane przy wykorzystaniu dotacji, wypłata środków nie może dotyczyć jakiegokolwiek roku budżetowego, ale tego konkretnego, w którym są realizowane zadania publiczne. Dlatego też wypłata dotacji po upływie roku budżetowego jest niedopuszczalna i niecelowa. Zakładając hipotetycznie, że zadania, na pokrycie których miałaby być wypłacona dotacja zostały zrealizowane z innych środków, to wówczas wypłacona (po zakończeniu roku budżetowego) kwota miałaby raczej charakter rekompensaty (odszkodowania) za poniesione wydatki w związku z wykonaniem zadań publicznych, a nie stricte – dotacji. Natomiast, w przypadku, gdy zadanie publiczne nie zostało wykonane (z uwagi na brak środków) – to brak byłoby w ogóle podstaw do wypłaty jakiejkolwiek kwoty, ponieważ odpadłaby podstawa materialnoprawna przyznania dotacji w określonej wysokości. Oba wymienione przypadki nie mieszczą się w pojęciu "dotacji" (por. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2019 r, sygn. akt I GSK 1239/18, publ.: CBOSA). W rozpoznawanej sprawie przekazanie kwoty części dotacji za 2016 r. (w odniesieniu do okresu od stycznia do kwietnia 2016 r.) nastąpiło w 2017 r., co w świetle powyższego uniemożliwiało zastosowanie art. 251 u.f.p., który stanowi o zwrocie do budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji nie wykorzystanej do końca roku budżetowego.

Należy ponadto zauważyć, że zgodnie z art. 90 ust. 1 i 2b u.s.o. niepubliczne przedszkola, w tym specjalne, szkoły podstawowe i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy. Dotacje dla niepublicznych przedszkoli niespełniających warunków, o których mowa w ust. 1b, przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 75% ustalonych w budżecie danej gminy wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach prowadzonych przez gminę w przeliczeniu na jednego ucznia, pomniejszonych o opłaty za korzystanie z wychowania przedszkolnego oraz za wyżywienie, stanowiące dochody budżetu gminy, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na niepełnosprawnego ucznia przedszkola w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez gminę, pod warunkiem udzielenia organowi właściwemu do udzielania dotacji informacji o planowanej liczbie uczniów w przewidzianym terminie.

Jednocześnie zgodnie z art. 90 ust. 3c u.s.o. dotacje, o których mowa w ust. 1a-3a, są przekazywane na rachunek bankowy szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, placówki lub zespołu szkół lub placówek w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym, że część za grudzień jest przekazywana w terminie do dnia 15 grudnia.

Powołane przepisy ustawy o systemie oświaty przemawiają za przyjęciem, że cechą dotacji jest jej ustawowe ograniczenie czasowe, do okresu roku budżetowego. Także zastosowanie sformułowania "dotacje udzielone z budżetu j.s.t. w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego" podkreśla funkcjonującą w systemie finansów publicznych zasadę tzw. "roczności" budżetu. Jeżeli zatem budżet jest rocznym planem finansowym, obejmującym dany rok budżetowy, to dotacja udzielana jest także na dany rok budżetowy, na realizację zadań zaplanowanych w danym roku (budżetowym) i tym przedziałem czasowym jest ona ograniczona (ten też okres objęty będzie rozliczeniem).

Sąd zgadza się też ze stanowiskiem, że przekazanie należności z tytułu dotacji po upływie roku budżetowego, nie stanowi dotacji w ścisłym znaczeniu. Jest to natomiast wypłata należności, które należą się z tytułu dotacji, która nie została przyznana i w konsekwencji wypłacona. Należność z tytułu nie wypłaconej w terminie (chodzi tu o rok, w którym dotacja powinna być wypłacona i rozliczona) dotacji przypomina w istocie rzeczy refundację. Wykorzystanie dotacji, jak wskazał ustawodawca, następuje poprzez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona. Zatem koniecznym warunkiem wykorzystania dotacji jest uprzednie udzielenie, potem zaś realizacja zadań publicznych, na które została ona przyznana (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 110/14, publ.: CBOSA). Nie można automatycznie, bez uwzględnienia omówionych wyżej przepisów kwalifikować każdej kwoty przekazanej jako dotacji z tego względu w tej postaci gmina z zasady przekazuje środki na dofinansowanie niepublicznych placówek oświatowych. Jeżeli więc przekazane środki finansowe nie stanowiły dotacji nie było podstaw do żądania przez organ rozliczenia wydatków, gdy zostały one poniesione przy zaangażowaniu innych środków. Jak wskazał NSA w powołanym wyżej wyroku w sprawie I GSK 1239/18, również względu na cele, na jakie dotacja jest przyznawana zobowiązywanie do rozliczenia się według reguł przypisanych dotacji jest nie tyle pozbawione sensu co raczej nierealne, a w najlepszym wypadku bardzo utrudnione.

Jednocześnie nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 252 u.f.p. Nie miał on w sprawie zastosowania, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, gdyż dotyczy on przypadków dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem lub pobranych nienależnie albo w nadmiernej wysokości, a żadna z wymienionych sytuacji nie miała zaś miejsca w rozpoznawanej sprawie. Ponadto przyczyny wypłaty należnej dotacji w 2016 r. w niższej kwocie pozostają w istocie rzeczy bez wpływu na ocenę stwierdzonych naruszeń prawa materialnego.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ uwzględni stanowisko Sądu zawarte w niniejszym wyroku.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).

T. Wójcik T. Liwacz U. Wiśniewska