Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2233/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako k.p.a.) oraz art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 1998, Nr 133, poz. 872 ze zm., dalej jako "ustawa z 1998 r.") uchylił w całości decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W., stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia 30 września 2005 r. B. S. i R. S. wnieśli o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] zajęty pod drogę publiczną – ul. [...] na podstawie art. 73 ustawy z 1998 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Prezydent W. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za ww. nieruchomość. W uzasadnieniu wskazano, iż art. 73 ust. 1 ustawy z 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Jednocześnie zajęcie pod drogi publiczne oznacza zajęcie nieruchomości pod drogę zaliczoną przed 1 stycznia 1999 roku do jednej z kategorii dróg publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm., dalej jako "ustawa o drogach"). W myśl art. 73 ust. 4 ustawy z 1998 r. odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Prezydent W. wskazał, iż zgodnie z odpisem z z księgi wieczystej KW Nr[...] z dnia [...] września 2005 r. wydanym przez Sąd Rejonowy [...] właścicielami nieruchomości położonej przy ulicy [...], stanowiącej działkę zabudowaną nr [...] byli: B. S. oraz żona jego R. S. na zasadach wspólności ustawowej. Zgodnie z aktem notarialnym umową sprzedaży Rep. A Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. B. i R. małżonkowie S. sprzedali prawo własności ww. nieruchomości małżonkom S. L. i E. F. w udziałach po 1/2 części każdemu z nich. Organ ustalił ponadto, że działka według załączonej kopi odpisu z dnia [...].09.2005 r. z księgi wieczystej KW Nr [...] wykazanej jako działka ewidencyjna nr [...] odpowiada obecnie działka ewidencyjna nr [...]. Nadto w powyższej księdze wieczystej występuje aktualne oznaczenie działek ewidencyjnych tj. działki nr [...] a jako właściciel - nowi nabywcy od Państwa S., na podstawie ww. aktu notarialnego. Ustalono również, że w ewidencji gruntów do działki ewidencyjnej nr [...] został ujawniony właściciel Miasto W. na mocy decyzji Prezydenta W. Nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi z dnia [...].08.2008 r. Prezydent W. wskazał, iż ostateczną decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] stanowiącej część gruntów uregulowanych w księdze wieczystej KW Nr [...], zaś w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że z odpisu księgi wiecznej KW [...] oraz aktu notarialnego Rep. A nr [...] wynika, że nieruchomość zajęta pod część ul. [...] stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność osób fizycznych. Stronami postępowania przeprowadzonego przez Wojewodę [...] zakończonego ww decyzją byli:[...]. Powyższe ustalenie doprowadziło Prezydenta W. do stwierdzenia, że B. i R. S. otrzymali korzyści majątkowe wynikające ze sprzedaży dawnej działki ewidencyjnej nr [...] na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] i tym samym odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość im nie przysługuje.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli B. i R. S. W uzasadnieniu wskazali, że Prezydent W. nie wykazał, że wskazana w treści aktu notarialnego cena sprzedaży obejmowała również ekwiwalent za działkę [...], pozostającą w dacie sprzedaży poza granicami posesji skarżących. Ponadto wskazali, że w dacie zawarcia ww. umowy nie była znana również powierzchnia działki zajętej pod drogę publiczną. Skarżący podnieśli również, że gdyby nawet cena sprzedaży przedmiotowej nieruchomości obejmowała ekwiwalent za działkę [...] to wobec zawarcia jej w 2007 r. nabywcy przedmiotowej nieruchomości nie mogliby wystąpić z wnioskiem o odszkodowanie, albowiem przepis prawa przewiduje konieczność złożenia wniosku o odszkodowanie do dnia 31 grudnia 2005 r. Tym samym decyzja Prezydenta W., w ocenie skarżących, zmierza do obejścia prawa celem uchylenia się od zapłaty na rzecz skarżących jakiegokolwiek odszkodowania. Takie zaś działanie narusza treść art. 128 i 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. znak [...] Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, iż sprawa odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie została wyjaśniona w stopniu umożliwiającym rozstrzygnięcie jej zgodnie z prawem, co uzasadnia uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda [...] podniósł, iż określony przez ustawodawcę w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. termin składania wniosków o ustalenie wypłaty odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne jest terminem prawa materialnego i ma charakter terminu zawitego (prekluzyjnego), a więc nie może być na wniosek strony ani z urzędu przedłużany, skracany bądź przywracany. Kwestia ograniczenia terminem zawitym możliwości zgłaszania wniosku o wypłatę odszkodowania została uznana za zgodną z Konstytucją w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie o sygn. SK 11/02. Jeżeli zatem po upływie okresu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. roszczenie o ustalenie i wypłacenie odszkodowania wygasa, to oznacza to tym samym, iż złożenie stosownego wniosku po dniu 31 grudnia 2005 r. nie może prowadzić do przyznania odszkodowania nawet w przypadku spełnienia pozostałych ustawowych warunków. W związku z powyższym wniosek nowych właścicieli, którzy nabyli przedmiotową nieruchomość, w 2007 roku, złożony byłby po ustawowym terminie. Wojewoda [...] wskazał, iż w niniejszej sprawie koniecznym jest rozważenie faktu, iż zbycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło po dniu 31 grudnia 2005 r. a wniosek o odszkodowanie złożyli wyłączni właściciele na dzień 31 grudnia 1998 r. Tym samym Prezydent W. powinien rozpoznać przesłanki odszkodowawcze wynikające z art. 73 yst. 4 ustawy z dnia 1998 r. w odniesieniu do skarżących.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydent W. zaskarżając ją w całości. Przedmiotowej decyzji zarzucił:

1) Naruszenie przepisów praw materialnego tj.

- art. 73 ust. 4 w zw. z ust. 1 i 3 art. 73 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zwanej dalej ustawą, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że uprawnione do uzyskania odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną są osoby, które nie legitymowały się tytułem prawnym do nieruchomości na skutek zbycia prawa własności nieruchomości oraz na błędnym uznaniu, że przyznanie uprawnienia do uzyskania odszkodowania jest uzależnione od tego, czy nabywcy nieruchomości złożyli wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

- art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że dopuszczalne jest ustalenie i wypłata odszkodowania na rzecz właścicieli nieruchomości według stanu z dnia 31 grudnia 1998 roku, pomimo tego, że osoby te zbyły po ww. dacie prawo własności nieruchomości i uzyskały z tego tytułu korzyść majątkową;

- art. 3 ust. 1, art. 5 i art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (teks jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz.1361 ze zm.) w związku z art. 2 § 1 k.p.c. oraz art. 10 i 175 ust. 1 Konstytucji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że "osobą wywłaszczoną", na rzecz której można ustalić i wypłacić odszkodowanie jest właściciel nieruchomości na datę 1 stycznia 1999 r. w sytuacji, gdy po tej dacie nieruchomość została zbyta na rzecz osoby trzeciej.

2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 6, 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na zaniechaniu przez organ odwoławczy wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz obowiązku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, brak rozpatrzenia sprawy w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący, a w konsekwencji poczynienie interpretacji sprzecznych z treścią umowy cywilnej i stanem wpisów w księdze wieczystej;

-138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a. polegające na wydaniu przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej w sytuacji, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mógł nastąpić na etapie postępowania przed organem drugiej instancji, a w konsekwencji nieuzasadnione nierozpoznanie merytoryczne sprawy przez organ odwoławczy;

- art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 k.p.a., polegające na ich niezastosowaniu i uchyleniu decyzji Prezydenta W. oraz przekazaniu jej do ponownego rozpoznania, pomimo iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został oceniony prawidłowo przez organ pierwszej instancji, co spowodowało naruszenie zasady szybkości postępowania.

W uzasadnieniu wskazał, iż Wojewoda [...] błędnie przyjął, że możliwe jest przyznanie uprawnienia do uzyskania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną na rzecz osób, które po 1 stycznia 1998 roku umową sprzedaży zbyły prawo własności nieruchomości, a przyznanie tym osobom uprawnienia do odszkodowania uzależnione jest od tego, czy nabywcy nieruchomości złożyli wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania. W ocenie strony skarżącej rozstrzygniecie Wojewody [...] narusza art. 73 ustawy, różnicowanie sytuacji prawnej zbywcy nieruchomości według wskazanego przez Wojewodę [...] kryterium jest niczym nieuzasadnione, a uzależnienie przyznania uprawnienia do odszkodowania od przesłanki nieprzewidzianej w obowiązujących przepisach, należy uznać za niedopuszczalne. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący podniós, że osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła w formie aktu notarialnego umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r.i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej jest uprawniona do złożenia wniosku o ustalenie i wypłacenie odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy. Tym fakt zbycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną po 1 stycznia 1999 roku a przed wydaniem przez Wojewodę [...] decyzji w trybie art. 73 ust. 3 ustawy powinien być uwzględniony przez stosowaniu art. 73 ust. 4 ustawy. W szczególności dotyczy to sytuacji, gdy skutki cywilnoprawnej umowy przenoszącej własność nie zostały zakwestionowane w odpowiednim postępowaniu przed sądem powszechnym, zaś fakt zbycia nieruchomości został potwierdzony wpisem do księgi wieczystej nabywcy jako jej nowego właściciela.

W niniejszej sprawie umową sprzedaży z dnia [...] czerwca 2007 roku Państwo B. i R. S. zbyli nieruchomość ozn. jako działka [...], której część stanowi zajęta pod drogę publiczną działka oznaczona obecnie jako [...] i na podstawie tejże umowy nabywcy zostali ujawnieni w księdze wieczystej jako współwłaściciele nieruchomości. Umowa sprzedaży , o której wyżej mowa nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, a jej skuteczność i ważność nie została podważone we właściwym trybie, zatem należy przyjąć, że wywołuje skutki w niej określone. Skutki te zostały potwierdzone wpisem w księdze wieczystej dokonanym na podstawie przedmiotowej umowy. Powyższe oznacza, że Wojewoda [...] nie ocenił w prawidłowy sposób znajdujących się w aktach sprawy dowodów z dokumentów i ich wpływu na wynik rozstrzygnięcia, albowiem w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak jest podstaw do przyjęcia, że zbywcy nieruchomości , którzy na podstawie umowy sprzedaży uzyskali korzyść majątkową za przeniesienie prawa własności doznali uszczerbku majątkowego na skutek szeroko rozumianego wywłaszczenia, a w konsekwencji nie można uznać ich za uprawnionych do odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt także z powodów, które w skardze nie zostały podniesione, a stanowią o wydaniu aktu z naruszeniem prawa.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Wojewody [...] uchylająca decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia odpowiada prawu. Zasadnie organ II instancji, stwierdzając nieprawidłowość ustaleń Prezydenta W., co do możliwości ustalenia na rzecz R. S. i B. S. odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę, na podstawie przepisu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Podkreślenia wymaga, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada dwuinstancyjności postępowania. Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że sprawa tożsama podmiotowo i przedmiotowo powinna być rozpoznana przez organy różnych instancji. Zwłaszcza w postępowaniu dotyczącym odszkodowania za nieruchomość, która nabyta została z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego, ustalenie wysokości odszkodowania nie może nastąpić wyłącznie w instancji odwoławczej, albowiem powyższe w istocie pozbawiałoby osobę uprawnioną prawa do kwestionowania w trybie instancji administracyjnej, wysokości tego odszkodowania.

Podstawę materialnoprawną decyzji organu I instancji stanowi przepis art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Stosownie do tego przepisu, odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2 (odszkodowanie za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, które z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego) będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

W sprawie niniejszej jest bezsporne, że wniosek o odszkodowanie złożony został przez R. S. oraz B. S. w terminie określonym w powołanym wyżej przepisie art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

W ocenie Sądu w sprawie nie jest też sporne, że R. S. oraz B. S. byli w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielami nieruchomości, której nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę W. stwierdził Wojewoda [...] w deklaratoryjnej decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r.

W sprawie tej istotą sporu jest ustalenie, czy osobą uprawnioną do złożenia wniosku i ustalenia na jej rzecz odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 powołanej wyżej ustawy, jest osoba, która była właścicielem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r., w sytuacji, gdy zbyła tę nieruchomość (w drodze umowy sprzedaży) w dniu [...] czerwca 2007 r., tj. przed wydaniem decyzji deklaratoryjnej przez Wojewodę [...] ([...] grudnia 2011 r.).

W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy wniosek o odszkodowanie złożony został w terminie, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy – Przepisy wprowadzające (...) przez właściciela nieruchomości według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r., a nieruchomość ta została przez niego zbyta po terminie określonym przez ustawodawcę w art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające (...), tj. po 31 grudnia 2005 r., a przed wydaniem decyzji deklaratoryjnej, o której mowa w art. 73 ust. 3 powołanej ustawy, właściciel nieruchomości według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. jest osobą uprawnioną do odszkodowania.

Przyjęcie stanowiska zaprezentowanego zarówno w decyzji organu I instancji, jak też stanowiska skarżącego Miasta W. prowadziłoby do sytuacji, w której w ogóle nie byłoby podmiotu uprawnionego do odszkodowania za odjęcie prawa własności, tj. faktyczne wywłaszczenie na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, na skutek nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Gdyby bowiem przyjąć założenie zaprezentowane tak w decyzji organu I instancji, jak i w skardze, to zarówno właściciel nieruchomości według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. nie posiadałby uprawnienia do odszkodowania, bo zbył nieruchomość po dniu 31 grudnia 1998 r., a zatem jak podkreślono w skardze uzyskał przysporzenie majątkowe, jak i nabywca nieruchomości nie byłby osobą uprawnioną do odszkodowania, albowiem nabył ją w 2007 r. Nie miał zatem szans, aby w ustawowym terminie do 31 grudnia 2005 r. złożyć wniosek o odszkodowanie.

Zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Odwołując się do tego przepisu Konstytucji RP podkreślenia wymaga, że odjęcie z mocy prawa dotychczasowym właścicielom własności nieruchomości pod drogami publicznymi z dniem 1 stycznia 1999 r. stanowiło w istocie wywłaszczenie ex lege i nie było zależne, ani od okresu władztwa podmiotu publicznego, ani od sposobu zachowania uprawnionego (v. wyrok składu 7 sędziów NSA z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OPS 3/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprawdzie legalna definicja wywłaszczenia zawarta w art. 112 ustawy o gospodarce nieruchomościami odnosi się wyłącznie do fizycznego wywłaszczenia, jednak podstawowym przepisem determinującym wykładnię pojęcia wywłaszczenia w polskim systemie prawnym, nie jest powołany przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami, lecz właśnie powołany wyżej art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte zostało szerokie rozumienie pojęcia wywłaszczenia (v. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 marca 2000 r. sygn. akt P 5/99 – OTK 2000/2/60; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 2006 r. sygn. akt III CZP 19/06 (OSNC 2006/12/195)).

W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa jest sytuacja, w której faktyczne wywłaszczenie miałoby nastąpić bez odszkodowania, z takim oto uzasadnieniem, że dawny właściciel pozbawiony prawa własności części swej nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r., uzyskał już przysporzenie majątkowe. Na gruncie przepisu art. 21 ust. 2 Konstytucji RP nie można traktować ekwiwalentnie odszkodowania (słusznego odszkodowania), które powinna wypłacić Gmina z tytułu nabycia własności nieruchomości zajętej pod drogę gminną i przysporzenia uzyskanego w ramach stosunku cywilnoprawnego. Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Kwestia oceny skuteczności zbycia przez dawnego właściciela nieruchomości w części zajętej pod drogę publiczną, w trakcie postępowania prowadzonego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające (...), nie może być przedmiotem rozstrzygania w niniejszej sprawie. Przedmiotem oceny w tym postępowaniu nie może być również decyzja deklaratoryjna Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. Niezrozumiałe w kontekście powyższego są zatem zarzuty naruszenia art. 3 ust. 1, art. 5 i art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym już wyżej wyroku z dnia 11 stycznia 2010 r. wskazał, że w zakresie objętym regulacją art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające (...) istotne znaczenie ma konstytucyjna zasada, że 1) za odjęcie własności należy się słuszne odszkodowanie, że 2) został złożony wniosek w tym przedmiocie w ustawowym terminie oraz, że 3) wniosek ten złożyła osoba uprawniona do odszkodowania. Osobą tą jest oczywiście były, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, tj. sprzed dnia 1 stycznia 1999 r., właściciel nieruchomości. Powyższe wynika wprost z treści przepisu art. 73 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające (...)".

Za niezasadne Sąd uznał również zarzuty naruszenia prawa procesowego, w tym art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia było prawidłowe. Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nadto strona nie może być pozbawiona prawa do weryfikacji wysokości ustalonego odszkodowania w administracyjnym toku instancji.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku