Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1730/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-12-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 50,  art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Alicja Plucińska – Filipowicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 5 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 246/07 w sprawie ze skargi D. R. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę kasacyjna.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 5 lipca 2007r., sygn. akt II SA/Ke 246/07 oddalił skargę D. R. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] lutego 2007 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kielc z dnia [...] grudnia 2006 r. orzekającą o odmowie wymeldowania J. T. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w K. .

W uzasadnieniu wyroku podano, iż organ pierwszej instancji stwierdził, że nie zachodzą w sprawie przesłanki do wymeldowania osoby w trybie administracyjnym. Odwołanie od tej decyzji wniosła D. R.. Organ odwoławczy stwierdził, że ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 999 ze zm./ przewiduje rejestrację stanu faktycznego w zakresie pobytu osób i służy wyłącznie celom ewidencyjnym. J. T. nie przebywa w przedmiotowym lokalu, jednakże nie nastąpiło zerwanie z nim więzi jako z jej centrum życiowym.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję wniosła D. R. podnosząc, iż nie przeprowadzono szczegółowego postępowania dowodowego w sprawie. Ponadto od 1996 r. "obowiązywał zakaz meldowania w przedmiotowym budynku bez zgody współwłaścicieli" a pomimo to dokonano zameldowania, co powoduje że "decyzja o zameldowaniu jest nieważna z mocy prawa i powinna być natychmiast uchylona".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że skarga nie jest zasadna.

Sąd podkreślił, że zameldowanie jest jedynie aktem rejestracji danych pod wskazanym adresem, zaś wymeldowanie następuje decyzją administracyjną w razie wystąpienia przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w razie stwierdzenia faktu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, jednakże sam fakt wyjazdu za granicę nie jest równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego, uzasadniającym wymeldowanie. Konieczne jest stwierdzenie zamiaru opuszczenia lokalu z jednoczesnym zerwaniem wszelkich z nim związków i założenie w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, przy czym zamiar ten określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z prawidłowym zastosowaniem powyższej regulacji prawnej oraz zachowano wymaganą procedurę administracyjną.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła D. R. reprezentowana przez adwokata J. R.a zarzucając:

1/ naruszenie art. 9 ust. 2a w związku z art. 29 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm./, poprzez ich niezastosowanie pomimo, że skarżąca zgłosiła zastrzeżenie o nie meldowaniu bez zgody współwłaścicieli jakichkolwiek osób w przedmiotowym budynku, art. 15 ust. 3 ww. ustawy poprzez jego nie zastosowanie, pomimo iż osoba, o której wymeldowanie wniosła, faktycznie opuściła miejsce stałego pobytu wyjeżdżając za granicę oraz naruszenie art. 15 ust. 2 ww. ustawy, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wyjazd za granicę, brak zgłoszenia tego faktu organom ewidencji ludności i nie dokonanie sprawdzenia przez organy administracji adresu strony za granicą, nie świadczy o zamiarze opuszczenia miejsca pobytu w sposób trwały,

2/ naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

art. 109 ppsa w związku z art. 35 i 37 ppsa oraz art. 33 ( 2 kpa a także naruszenie art. 145 ( 1 pkt 1 lit c oraz art. 141 ( 4 ppsa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzi się, że oceny dokonane przez Sąd pierwszej instancji są oparte na domniemaniach, a nie na podstawie prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego.

Pełnomocnik wnoszącej skargę kasacyjną na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na pytanie Sądu, w czym upatruje interes prawny skarżącej wyjaśnił, że jest ona współwłaścicielką nieruchomości i występuje w celu zachowania swoich interesów prawnych oraz pozostałych współwłaścicieli. Interes prawny skarżącej jako współwłaścicielki nieruchomości wynika z art. 28 kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Jako podstawy skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wskazano naruszenie prawa materialnego, to jest art. 9 ust. 2a w związku z art. 29 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez ich niezastosowanie, art. 15 ust. 3 ww. ustawy poprzez jego nie zastosowanie, art. 15 ust. 2 ww. ustawy, poprzez jego błędną wykładnię a ponadto naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 109 ppsa w związku z art. 35 i 37 ppsa, art. 33 ( 2 kpa, art. 145 ( 1 pkt 1 lit c oraz art. 141 ( 4 ppsa.

Przed dokonaniem oceny zasadności tych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak za konieczne poddanie analizie okoliczności dotyczących interesu prawnego podmiotu wnoszącego w niniejszej sprawie skargę kasacyjną. Stosownie bowiem do przepisów ppsa /art. 50 ppsa/ postępowanie przed sądem administracyjnym i to zarówno pierwszej instancji jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym, może być uruchomione wyłącznie w wyniku skutecznego wniesienia odpowiedniego środka prawnego przez podmiot mający w sprawie interes prawny. Na to, że sąd administracyjny poddaje badaniu legitymację materialnoprawną podmiotu żądającego przeprowadzenia postępowania sądowo-administracyjnego wskazuje się w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r. OPS 1/04 /ONSA/WSA 2005, nr 4, poz. 62/. Ocena w powyższym zakresie następuje bez względu na to, czy korzystający z danego środka prawnego był dopuszczony do udziału w postępowaniu administracyjnym.

Zasadnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazuje się na to, że zameldowanie ma charakter rejestrowy /ewidencyjny/. Dotyczy to również wymeldowania /czyli w istocie usunięcia z ewidencji ludności pod określonym adresem/, które w odróżnieniu od zameldowania następującego w formie czynności materialno-technicznej, stanowi w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie właściwego organu dokona w drodze decyzji administracyjnej. Podmiotem mającym w sprawie zakończonej taką decyzją interes prawny, czyli stroną w rozumieniu art. 28 kpa, jest osoba, co do wymeldowania której z danego lokalu toczy się postępowanie zakończone decyzją. Inne osoby, a więc takie, którym przysługują prawa do przedmiotowego lokalu, nie mogą być uznawane za strony w tym postępowaniu ze względu na brak interesu prawnego. Postępowanie w sprawie wymeldowania /usunięcia z ewidencji/ jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym według reguł prawa administracyjnego jako prawa publicznego i ma jedynie na celu doprowadzenie stanu ewidencji ludności do zgodności ze stanem faktycznym, co niewątpliwie leży w interesie Państwa a nie osób pozostających poza sferą organizacji organów państwowych /osób trzecich/, do których należy zaliczyć właściciela nieruchomości /lokalu/. Właściciel dla ochrony swoich prywatnych interesów prawnych ma drogę postępowania cywilnego, która służy do doprowadzenia do usunięcia określonej osoby z lokalu /eksmisji/, ta jednak okoliczność nie może być wykorzystywana do powoływania się na istnienie interesu prawnego właściciela w sprawie o wymeldowanie, w której załatwieniu ma on wyłącznie interes faktyczny. Nie powinien więc być traktowany jako podmiot wnioskujący o wszczęcie postępowania administracyjnego /strona/ a jedynie jako inicjujący postępowanie właściwego organu, które toczyć się powinno z urzędu, a nie na wniosek.

Należy zauważyć, że ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy co oznacza, że zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Jedynie stwierdzenie faktu przebywania w lokalu powinno być kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu, natomiast podstawę do wymeldowania stanowi ustalenie przez właściwy organ faktu opuszczenia lokalu. Żadnego znaczenia w sprawach meldunkowych nie mogą mieć czynione wobec organu administracji publicznej zastrzeżenia właściciela /współwłaściciela/ nieruchomości w kwestii nie podejmowania czynności meldunkowej. Osoba czyniąca takie zastrzeżenie odnośnie nie rejestrowania pod określonym adresem jakichkolwiek osób bez względu na to, czy tam faktycznie przebywają nie jest uprawniona do tego /brak podstaw prawnych dla takich czynności/ a poza tym nie ma interesu prawnego do wysuwania powyższych żądań. Dla osoby zgłaszającej się do zameldowania jak też dla organu dokonującego czynności zameldowania wystarczający jest potwierdzony miarodajnym dowodem fakt przebywania w lokalu z określonym zamiarem. Nie można od osoby podlegającej zameldowaniu wymagać legitymowania się prawem do lokalu, w szczególności w postaci zgody właściciela nieruchomości. W wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, / Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 776/, uznającego art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych za niekonstytucyjny w zakresie związania zameldowania z legitymowaniem się prawem do lokalu, jednoznacznie Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się za ewidencyjnym /rejestrowym/ charakterem czynności meldunkowych a w związku z tym brakiem związku z prawem do lokalu jak też niedopuszczalnością wymagania od osoby podlegającej zameldowaniu udzielenia na tę czynność zgody przez właściciela lokalu /co oznacza też brak możliwości dokonywania jakichkolwiek zastrzeżeń przez właściciela/. Trybunał Konstytucyjny stwierdził również, że potwierdzenie przez właściciela lokalu faktu przebywania w nim określonej osoby ma jedynie charakter dowodowy. W braku zatem potwierdzenia tego faktu przez właściciela, może być on dowodzony innymi dowodami np. oświadczeniami świadków. To także potwierdza zajmowane w niniejszej sprawie stanowisko przez Naczelny Sąd Administracyjny, że właściciel lokalu nie ma w sprawie o wymeldowanie interesu prawnego /nie może być uznawany za stronę/, skoro jego oświadczenie stanowi jedynie środek dowodowy, nie będąc stanowiskiem podmiotu mającego w kwestii zameldowania interes prawny. Organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu osób występujących o zameldowanie lecz gromadzi informacje dotyczące danych o miejscu pobytu, a więc bada, czy osoba występująca z wnioskiem o zameldowanie faktycznie zamieszkuje w lokalu. Badaniu podlegają zdarzenia ze sfery faktów a nie ze sfery faktów oraz prawa /do lokalu/. Ewidencja ludności jest rejestracją stanu faktycznego i nie stanowi formy kontroli legalności zamieszkania i pobytu, czyli posiadania prawa do korzystania z lokalu. Potwierdzenia faktu pobytu nie należy utożsamiać z wyrażeniem zgody na zamieszkanie. O tej ostatniej kwestii rozstrzygają przepisy prawa cywilnego. Potwierdzenie pobytu jest tylko stwierdzeniem faktu - a nie istnienia uprawnienia i ma charakter wyłącznie dowodowy.

W niniejszej sprawie wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała się interesem prawnym, bowiem sprawa nie dotyczy wymeldowania skarżącej z przedmiotowego lokalu, lecz innej osoby. Z tej przyczyny, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił skarżącą do udziału w postępowaniu przed tym Sądem, skargę należało oddalić, jako wniesioną przez podmiot nie mający interesu prawnego. Gdyby skarżąca nie brała udziału w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, skarga kasacyjna podlegałaby odrzuceniu. Ustalenie, iż wnosząca skargę kasacyjną nie ma w sprawie interesu prawnego powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do merytorycznego odniesienia się do zarzutów podniesionych w tej skardze, skoro została ona wniesiona przez podmiot do tego nieuprawniony /nie posiadający legitymacji materialnoprawnej/.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji z mocy art. 184 ppsa.