Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2899/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję - art. 64a ppsa
Powołane przepisy: article: art. 151apar. 1 zd. 2, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 138, art. 156, art. 154, art. 107 par. 3, art. 139, art. 134
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Łuczaj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze sprzeciwu R. Z. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz R. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...], wydaną na skutek odwołania R. Z. od punktu 1. decyzji Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], o ustaleniu opłaty planistycznej w kwocie 15.557,96 zł i nałożeniu na odwołującego się obowiązku jej uiszczenia wobec zbycia udziału wynoszącego 3/16 części nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] w [...] – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości (tj. również w części dotyczącej punktu 2., stanowiącego o umorzeniu postępowania administracyjnego w zakresie dotyczącym zbycia udziału wynoszącego 3/16 części nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] w [...], położonej przy ul. [...] w Dzielnicy [...] na terenie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] w rejonie ul. [...], zbytej aktem notarialnym repertorium A nr [...] z dnia [...] maja 2018 r., sporządzonym przed W. A.) i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzja ta zapadła w następującym stanie sprawy:

Zawiadomieniem z [...] czerwca 2018 r. Zarząd Dzielnicy [...] poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty planistycznej wobec R. Z., w związku ze zbyciem udziału wynoszącego 3/16 części nieruchomości gruntowej stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...], położone przy ul. [...] w dzielnicy [...] na terenie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] w rejonie ul. [...], co nastąpiło aktem notarialnym repertorium A nr [...] z dnia [...] maja 2018 r., sporządzonym przed W. A. - notariuszem w [...].

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], Zarząd Dzielnicy [...] ustalił opłatę planistyczną w kwocie 15.557,96 zł i nałożył na R. Z. obowiązek jej uiszczenia wobec zbycia opisanego wyżej udziału w nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] oraz umorzył postępowanie administracyjne w zakresie dotyczącym zbycia opisanego wyżej udziału w nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...].

R. Z. wniósł odwołanie od ww. decyzji, zarzucając naruszenie:

- art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1945), poprzez ustalenie opłaty planistycznej i nałożenie obowiązku jej uiszczenia wobec zbycia udziału wynoszącego 3/16 części w nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w tym przepisie – wzrostu wartości nieruchomości;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez podjęcie przez Zarząd Dzielnicy [...] rozstrzygnięcia, tj. wydanie decyzji w zaskarżonej części wobec niewyjaśnienia wszelkich niezbędnych okoliczności i przyjęcie, mimo braku takich wyjaśnień i nie zgromadzenia dowodów, że wobec działki nr [...] nie została wyrażona zgoda na przeznaczenie terenu na cele nierolne i nieleśne, pomimo iż z ustaleń organu I instancji wynika, że poza miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego [...], zatwierdzonym przez Radę [...] z dnia [...] września 1992 r. uchwałą nr [...], obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenu [...] [...], skoro zatem teren przeznaczony był pod budownictwo mieszkaniowe, to zgoda na przeznaczenie terenu na cele nierolne i nieleśne musiała zostać wyrażona, a zatem w okolicznościach sprawy wartość nieruchomości nie wzrosła (również w części dotyczącej działki nr [...]).

Rozpatrując powyższą sprawę, powołując się na przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zważyło m.in., że wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4 tej ustawy, ustala się na dzień jej sprzedaży, a wzrost wartości nieruchomości stanowi różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego, a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu lub faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem. Roszczenie to można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące.

Na podstawie akt sprawy ustalono, iż działki nr [...] i nr [...] znajdują się na obszarze objętym nieobowiązującym już Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego [...], zatwierdzonym uchwałą Rady [...] nr [...] z dnia [...] września 1992 r., według którego powyższy grunt znajdował się na obszarze [...], w którym obowiązywały następujące ustalenia podstawowe dla obszaru (Rozdział 5, Ustalenia dla obszaru [...]):

a) w obszarze preferuje się:

- utrzymanie i ochronę lasów i innych terenów biologicznie czynnych,

- ograniczony rozwój obiektów i urządzeń związanych z funkcją rekreacyjno- wypoczynkową,

- ograniczony rozwój funkcji ochrony zdrowia i opieki społecznej,

b) w obszarze dopuszcza się utrzymanie funkcji mieszkaniowej w obrębie terenów leśnych nie będących własnością państwową bądź komunalną,

c) w obszarze wyklucza się lokalizowanie obiektów:

- skoncentrowanego budownictwa mieszkaniowego,

- obiektów produkcyjnych, magazynów, składów,

- wszelkich obiektów uciążliwych.

W ustaleniach ogólnych nr 1 wskazano, że w strefie tej obowiązywały specjalne ograniczenia i uwarunkowania w celu zachowania, bądź przywrócenia równowagi przyrodniczej skali miasta.

Przedmiotowa nieruchomość położona była na terenie oznaczonym w planie jako [...], co oznacza, że w obszarze preferowano przede wszystkim utrzymanie i ochronę lasów i terenów zielonych, ograniczony rozwój obiektów rekreacyjno-wypoczynkowych oraz ochrony zdrowia i opieki społecznej. Funkcje mieszkaniowe w obrębie terenów leśnych (o ile tereny te nie były własnością państwową, ani komunalną) były dopuszczalne, lecz jedynie w formie ich utrzymania, co oznacza, że mogłyby być stosowane jedynie wyjątkowo. Powyższy plan wygasł 1 stycznia 2004 r.

W trakcie tzw. luki czasowej pomiędzy obowiązywaniem obu planów, nieruchomość była niezabudowana i niezagospodarowana, według ewidencji gruntów stanowiła działki leśne Lz i R1V (działka nr [...]) i LsVI (działka nr [...]). Działka nr [...] w północnej części przy granicy stanowił wąski pas ok. 4,5 m z gruntem rolnym - o zbyt małej i zbyt wąskiej powierzchni, aby możliwa była zabudowa budynkiem mieszkalnym.

Uchwałą Rady [...] nr [...] z dnia [...] października 2014 r., ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] w dniu [...] listopada 2014 r. poz. [...], uchwalono Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego obszaru [...] w rejonie ul. [...], zgodnie z którym przedmiotowe działki położone są na terenie oznaczonym jako 10 MNL-3 – teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej na działkach z zielenią leśną.

Na dzień wejścia w życie ustaleń ww. planu, 3/16 udziału działek nr [...] i nr [...] stanowiła własność R. Z., który w dniu [...] maja 2018 r. aktem notarialnym Rep. A nr [...] zbył ww. udziały w obu działkach.

Zawiadomieniem z [...] czerwca 2018 r., z zachowaniem terminu 5-letniego wskazanego w art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty planistycznej w odniesieniu do udziału w nieruchomości położonej w [...], w dzielnicy [...], stanowiącej na dzień sprzedaży, tj. [...] maja 2018 r. działki ewidencyjne o numerach [...] i [...].

Zasady określania wartości nieruchomości wynikają z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Z przepisów tych aktów prawnych wynika, że operat szacunkowy jest wyłącznym dowodem wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ale podlega on ocenie organów orzekający w sprawie ustalenia wysokości renty planistycznej. Do oceny tej, tak jak każdego innego dowodu, mają zastosowanie art. 80 kpa, który nakazuje organowi administracji oceniać czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego, art. 7 kpa, nakazujący podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz art. 77 § 1 kpa, który nakłada na organ administracji obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Podstawę ustalenia opłaty w niniejszej sprawie stanowił operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] grudnia 2018 r. przez rzeczoznawcę majątkowego P. R. (nr uprawnień [...]), w którym określono wartość przedmiotowych działek zarówno w okresie przed uchwaleniem planu z 2013 r. oraz po dniu [...] października 2014 r., tj. dacie wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] rejon ul. [...], a więc zgodnie z dyspozycją art. 37 ust. 1 w zw. art. 87 ust. 3a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Rzeczoznawca ustalił, że wartość działek nr [...] i nr [...] według stanu z okresu przed uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z dnia [...] października 2014 r. oraz cen z dnia sprzedaży wynosiła 615.778 zł, zaś wartość nieruchomości według stanu po uchwaleniu tego planu oraz cen z dnia sprzedaży wynosiła 892.364 zł, co daje różnicę wartości w wysokości 276.568 zł.

Powyższy operat wskazuje zatem na wzrost wartości prawa własności działek nr [...] i nr [...] na skutek wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru [...] rejon ul. [...].

Organ wskazał jednak, iż rzeczoznawca majątkowy nie uwzględnił okoliczności, żę przedmiotowy teren objęty był szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego. Powyższe pominięcie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem w operacie posłużono się jedynie ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego, z pominięciem jednak planu szczegółowego, który w istocie wyznaczał przeznaczenie nieruchomości.

Na pominięcie powyższych okoliczności wskazuje również pismo Biura [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., w którym wyraźnie wskazano, że dla przedmiotowego terenu poza planem ogólnym obowiązywał również miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenu [...], który również powinien być wzięty pod uwagę w przedmiotowej sprawie. Plan ogólny bowiem nie ustalał przeznaczenia dla poszczególnych działek grantu, lecz miał charakter planu strefowego i stanowił ogólne wytyczne dla planów szczegółowych.

Skoro zatem przedmiotowy teren objęty był szczegółowym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Rady [...] z dnia [...] listopada 1994 r., nr [...], to należy ustalić jakie było przeznaczenie przedmiotowych działek w czasie jego obowiązywania. Dopiero bowiem ustalenie jakie było przeznaczenie przedmiotowych nieruchomości w szczegółowym planie, a następnie porównanie z przeznaczeniem nieruchomości w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego pozwoli ustalić, czy w istocie wzrosła wartość przedmiotowej nieruchomości, i czy wzrost wartości tej nieruchomości miał związek z uchwaleniem nowego przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego lub był następstwem jego uchwalenia. Od powyższych ustaleń zaś zależy czy zbywca zobowiązany będzie do poniesienia opłaty planistycznej i ewentualnie w jakiej wysokości.

Powyższych okoliczności nie wyjaśnia również uzasadnienie decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r., zaś akta sprawy nie zawierają wyciągu z planu, ani z treści uchwały.

Organ odwoławczy wskazał zatem, że ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji winien ustalić, czy w istocie przedmiotowa nieruchomość była objęta ww. szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego, a jeśli tak, to jakie było jej przeznaczenie i jaka była jej wartość, a następnie czy w wyniku wejścia w życie obecnie obowiązującego planu wartość tej nieruchomości wzrosła.

Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Zarządu Dzielnicy [...] w całości, wskazując przy tym, iż uchybienia organu I instancji nie są możliwe do sanowania przez organ odwoławczy w trybie art. 136 kpa, gdyż prowadziłoby to do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.

W sprzeciwie od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r., R. Z. zaskarżył ją w całości, zarzucając jej:

1) rażące naruszenie prawa, tj. art. 16 § 1 w związku z art. 127 § 1 i art. 129 § 2 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z którym to naruszeniem decyzja organu odwoławczego dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez przeprowadzenie postępowania odwoławczego i wydanie przez organ odwoławczy decyzji, która w części odnosi się również do decyzji ostatecznej organu I instancji (od której nie zostało wniesione odwołanie);

2) naruszenie art. 139 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez złamanie zakazu reformationis in peius i wydanie przez organ odwoławczy orzeczenia w części bardziej niekorzystnego dla skarżącego niż rozstrzygnięcie organu I instancji, pomimo braku rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego przez decyzję organu I instancji;

3) naruszenie art. 107 § 3 w związku z art. 139 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak wyjaśnienia przez organ odwoławczy zasadności rozpatrywania sprawy w odniesieniu do niezaskarżonej części decyzji organu I instancji i brak odniesienia się w decyzji organu odwoławczego do kwestii rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego, który to stan, gdyby zaistniał, dopiero uzasadniałby ewentualne uchylenie w całości decyzji organu I instancji.

Powyższe naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowały uchylenie decyzji organu I instancji również w zakresie jej punktu 2., tj. w części niezaskarżonego (ostatecznego) umorzenia postępowania przez organ I instancji, dotyczącego opłaty planistycznej jednej z dwóch działek (a więc co do podzielnego orzeczenia), które to orzeczenie w tej części było jednocześnie z punktu widzenia interesu skarżącego najbardziej korzystne z możliwych.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie sprzeciwu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa), odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach tej kontroli, przewidzianej w art. 3 ppsa, sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. W myśl art. 134 § 1 ppsa, sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Jak stanowi art. 64a ppsa, od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

Art. 138 § 2 kpa mówi zaś, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, zaś przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Wskazując na powyższe regulacje nie można przy tym pominąć art. 139 kpa, stanowiącego, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Przepis ten oznacza niedopuszczalność orzekania przez organ odwoławczy "na niekorzyść strony odwołującej się" (zakaz reformationis in peius), wyrażającą się w tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać – określonej decyzją organu I instancji – sytuacji prawnej strony odwołującej się. Strona ta powinna bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś wypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia (Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany do art.139 Kodeksu postępowania administracyjnego, t. 1, LEX/el., 2019).

Z kolei z art. 64e ppsa wynika, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa. Oznacza to, że sąd winien ocenić, czy organ II instancji nie powinien był wydać innego rozstrzygnięcia, niż wskazane w art. 138 § 2 kpa, ewentualnie czy takie rozstrzygnięcie pokrywa się z zakresem zaskarżenia decyzji organu I instancji. Jeżeli zostanie ustalone, że organ odwoławczy powinien wydać inne rozstrzygnięcie niż decyzję kasatoryjną co do całości orzeczenia organu I instancji, wówczas konieczne będzie przyjęcie, że nie zostały w sprawie spełnione przesłanki do uchylenia decyzji w całości z tej przyczyny, że spełnione zostały przesłanki do wydania innego rozstrzygnięcia. W ramach kontroli sądowoadministracyjnej sąd nie może bowiem pomijać uchybień, które popełnił organ II instancji, a które przywiodły ten organ do niezasadnego wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego danej treści. Jeżeli zatem sąd dostrzeże, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy organ nie powinien wydawać decyzji określonej treści – np. w sytuacji orzeczenia co do niezaskarżonej części decyzji organu I instancji – wówczas uzasadnione będzie uchylenie decyzji na podstawie art. 151a § 1 ppsa, z uwagi na brak realizacji przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa w odniesieniu do całości takiej decyzji.

R. Z. wniósł odwołanie od decyzji Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], w części, w której organ ten ustalił opłatę planistyczną na kwotę 15.557,96 zł i nałożył na skarżącego obowiązek jej uiszczenia wobec zbycia udziału wynoszącego 3/16 części w działce nr [...], tj. objętej punktem 1. sentencji tej decyzji. Nie zaskarżył tej decyzji w zakresie punktu 2 sentencji, tj. umorzenia postępowania administracyjnego w zakresie dotyczącym zbycia udziału wynoszącego 3/16 części w działce nr [...].

Pomimo tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozstrzygnęło odnośnie całości sprawy, nie wskazując jednak w decyzji kasatoryjnej, aby decyzja organu I instancji w sposób rażący naruszała prawo lub rażąco naruszała interes społeczny. Rozstrzygając sprawę ewentualnie na niekorzyść odwołującego się tylko od części decyzji, organ odwoławczy mógłby to uczynić wyłącznie, gdyby decyzja organu I instancji rażąco naruszała prawo lub rażąco naruszała interes społeczny, ale wówczas zobowiązany byłby wskazać w uzasadnieniu swej decyzji, że w sprawie wystąpiła taka sytuacja, gdyż ma ona charakter wyjątkowy. W okolicznościach niniejszej sprawy organ II instancji w ogóle nie odniósł się do tej kwestii, co sprawiło, że dopuścił się naruszenia zasady reformationis in peius.

Z punktu widzenia interesu samej strony, rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie punktu 2. sentencji jego decyzji, było dla niej optymalne, gdyż organ ten umorzył w części postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia opłaty planistycznej co do jednej z działek. Przy tego rodzaju rozstrzygnięciu, jakie organ I instancji wydał w punkcie 2. sentencji decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r., obiektywna sytuacja prawna strony uległa pogorszeniu na skutek decyzji organu odwoławczego, z uwagi na uchylenie również i tego rozstrzygnięcia.

O ile zatem co do zasady zakaz reformationis in peius nie ma zastosowania do decyzji kasacyjnej, to w sytuacji, gdy organ odwoławczy uchyla decyzję organu I instancji również w niezaskarżonej części, którą w ogóle umorzono postępowanie co do nałożenia na stronę ewentualnego obowiązku – i tylko kwestia nałożenia tego obowiązku jest rozpoznawana w sprawie, to przez to doszło w istocie do naruszenia tego zakazu. Nie ma bowiem dla strony bardziej korzystnej decyzji niż ta, którą w tej sprawie organ I instancji zawarł w punkcie 2. sentencji decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r., gdyż doszedł do wniosku, że odnośnie wskazanej tam nieruchomości nie może nakładać obowiązku uiszczenia opłaty planistycznej. Składając odwołanie strona nie powinna z kolei obawiać się, że jej sytuacja prawna pogorszy się wskutek rozpoznania odwołania i wydania nowej decyzji w sprawie, a tak się w istocie stało odnośnie niezaskarżonej części decyzji pierwszoinstancyjnej, skoro organ odwoławczy uchylił również tę jej część, która jest dla strony najbardziej korzystna. Bardziej korzystna dla strony decyzja, aniżeli ta z punktu 2. sentencji decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r. nie mogła zapaść, natomiast mniej korzystna tak, ale przeciwdziałać temu ma właśnie określony w art. 139 kpa zakaz reformationis in peius.

Z uwagi na wyodrębnienie w decyzji rozstrzygnięć co do udziałów w dwóch nieruchomościach, R. Z. miał prawo odwołać się od części decyzji, skoro takie rozstrzygnięcia mogą samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. Organ I instancji wyraźnie wyodrębnił te rozstrzygnięcia i było to możliwe, bowiem dotyczą opłaty planistycznej w związku ze zbyciem udziałów w dwóch działkach ewidencyjnych.

Co do tej części decyzji, od której odwołanie nie zostało wniesione (punkt 2 sentencji decyzji organu I instancji, tj. co do udziału w działce nr [...]), rozstrzygnięcie w niej zawarte stało się ostateczne (art. 16 § 1 w związku z art. 127 § 1 i art. 129 § 2 kpa). Skoro zatem organ II instancji przeprowadził postępowanie i wydał rozstrzygnięcie, które w części odnosi się również do ostatecznej (niezaskarżonej) decyzji organu I instancji, to wydana w sprawie decyzja narusza wskazane wyżej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przeprowadzenie postępowania odwoławczego i wydanie przez organ odwoławczy decyzji, która w części odnosi się również do decyzji ostatecznej organu I instancji (od której nie zostało wniesione odwołanie).

Stąd też zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 107 § 3 w związku z art. 139 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak wyjaśnienia przez organ odwoławczy zasadności rozpatrywania sprawy w odniesieniu do niezaskarżonej części decyzji organu I instancji i brak odniesienia się w decyzji organu odwoławczego do kwestii rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego, który to stan, gdyby zaistniał, dopiero uzasadniałby ewentualne uchylenie w całości decyzji organu I instancji.

W konsekwencji zasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 139 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez złamanie zakazu reformationis in peius i wydanie przez organ odwoławczy orzeczenia w części bardziej niekorzystnego dla skarżącego niż rozstrzygnięcie organu I instancji, pomimo niewykazania rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego przez decyzję organu I instancji.

Z art. 151a § 1 ppsa wynika, że uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 kpa, a ponadto może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 kpa.

Już z uwagi na samą treść cytowanego wyżej przepisu, nie mógł być uwzględniony zawarty w sprzeciwie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r.

Mając powyższe na względzie, odnośnie niezaskarżonej części decyzji organu I instancji, SKO nie wykazało, że zaistniały przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa w stosunku do całości orzeczenia Zarządu Dzielnicy [...], wobec czego sprzeciw okazał się zasadny.

W związku z tym, zaskarżoną decyzję należało uchylić, o czym Sąd orzekł w punkcie 1. sentencji.

Z uwagi na charakter sprawy i podniesione przez organ okoliczności, nie było w niniejszej sprawie podstaw do zastosowania z urzędu regulacji z art. 151a § 1 zd. 2 ppsa tym bardziej, że sama strona skarżąca nie zgłosiła stosownego wniosku w tym względzie.

O kosztach postępowania w punkcie 2. wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ppsa. Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę składa się poniesiony przez niego wpis od skargi w kwocie 100 zł, ustalony na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).