Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1061/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2012 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnego świadczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta [...] na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit c, art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2008r. Nr 175, poz. 415 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a orzekł o obowiązku zwrotu przez B. M. nienależnie pobranego świadczenia w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji w kwocie od 4.596,30 zł za okres od dnia 6 marca 2010r. do dnia 31 sierpnia 2010r.

Organ I instancji w uzasadnieniu wskazał, iż z dniem 6 marca 2010r. stronie przyznane zostało prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Jednakże ze względu na przywrócenie B. M. do pracy od dnia 1 września 2009r. i wypłatę wynagrodzenia od dnia 1 września 2009r. do dnia 23 września 2010r. zasiłek wypłacony za okres od dnia 6 marca 2010r. do dnia 23 września 2010r. w kwocie 4.596,30 zł stanowi nienależnie pobrane świadczenie. Starosta [...] powołując się na treść art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stwierdził, że strona została prawidłowo pouczona o prawach i obowiązkach związanych z uzyskaniem statusu osoby bezrobotnej, a w szczególności o obowiązku informowania o każdej okoliczności mającej wpływ na posiadanie statusu osoby bezrobotnej.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. M. wskazała, że środki otrzymane z tytułu zasiłku dla bezrobotnych przeznaczyła na bieżące utrzymanie. Jej zdaniem świadczenie w chwili pobrania było zasadne.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o zobowiązaniu B. M. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 4.596,30 zł brutto, obejmującego kwotę nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych wraz z zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne, za okres od dnia 6 marca 2010r. do dnia 31 sierpnia 2010r. wskazując, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Na wstępie organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że B. M. jako osoba bezrobotna zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. w dniu [...] i w związku z tą rejestracją otrzymała decyzję o uznaniu ją za osobę bezrobotną oraz decyzję o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 6 marca 2010r. w wysokości 860,40 zł miesięcznie w okresie pierwszych trzech miesięcy posiadania prawa do zasiłku i 675,60 zł w okresie kolejnych miesięcy. W dniu rejestracji strona przedłożyła m.in. świadectwo pracy, z którego wynikało, że w okresie od dnia 1 września 2001r. do dnia 31 sierpnia 2009r. była zatrudniona w Zespole Szkół Nr [...] w W., a umowa o pracę została rozwiązana na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy Karta Nauczyciela. Dołączyła również wypowiedzenie umowy o pracę z dnia 28 maja 2009r. dotyczące tego stosunku pracy. W dniu 28 września 2010r. B. M. złożyła organowi oświadczenie, że wyrokiem Sądu Okręgowego została przywrócona do pracy z dniem 27 września 2010r. W dniu 23 listopada 2010r. do organu wpłynął wyrok Sądu Okręgowego w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. Wydział [...] z dnia [...] sygn. akt [...], zmieniający wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia [...]sygn. akt: [...] i przywracający stronę do pracy w Zespole Szkół Nr[...] na poprzednich warunkach pracy i płacy. Ponadto w dniu 30 listopada 2010r. do organu wpłynęło pismo pracodawcy, w którym informował B. M. o przywróceniu jej do pracy z dniem 24 września 2010r. Jednocześnie strona oświadczyła, że nie otrzymała odszkodowania, a wynagrodzenie zostało jej wypłacone za okres od 1 września 2009r. do 23 września 2010r., co zostało potwierdzone również w piśmie pracodawcy z dnia 7 stycznia 2011r. Po wznowieniu postępowania decyzją z dnia [...]. organ uchylił decyzje z dnia [...] i [...] i orzekł o odmowie uznania odwołującej z dniem 26 lutego 2010r. za osobę bezrobotną oraz umorzył postępowanie w sprawie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych jako bezprzedmiotowego.

Przechodząc do oceny stanu prawnego sprawy organ odwoławczy przytoczył art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Powołując się na definicję nienależnie pobranego świadczenie opisaną w art. 76 ust. 2 pkt 1 tej ustawy organ wskazał, że jest to świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach; a w myśl ust. 2 pkt 5 tej ustawy za takie świadczenie uważa się zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę.

Zdaniem Wojewody organ administracji ma obowiązek wskazania w rozstrzygnięciu podstawy prawnej precyzyjnej i prawidłowej pod względem jej mocy prawnej i zgodności z całym porządkiem prawnym. Z tych przyczyn dokonał korekty przywołanych w zaskarżonej decyzji norm prawnych, gdyż zaskarżona decyzja tym wymogom nie odpowiada. Jako podstawę prawną jej wydania, organ I instancji powołał bowiem m.in. art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, a w uzasadnieniu jedynie ogólnie omówił stan faktyczny sprawy i stwierdził, że strona została pouczona o prawach i obowiązkach, a w szczególności o obowiązku informowania o każdej okoliczności mającej wpływ na posiadanie statusu osoby bezrobotnej. Cytując orzecznictwo Sądu Najwyższego Wojewoda wskazał, że wyrok orzekający o przywróceniu do pracy reaktywuje rozwiązany stosunek pracy, zobowiązując pracodawcę do ponownego zatrudnienia pracownika na poprzednich warunkach. Restytucja stosunku pracy następuje po zgłoszeniu przez pracownika gotowości do pracy w ciągu 7 dni od przywrócenia do pracy. Odwołująca została przywrócona do pracy z dniem 24 września 2010r, a o fakcie tym zawiadomiła Urząd Pracy już 28 września 2010r. W ocenie Wojewody nie jest zrozumiałe o jakich okolicznościach, mających wpływ na posiadanie statusu osoby bezrobotnej, strona nie powiadomiła organu I instancji. Ponadto spór pomiędzy pracodawcą i zwolnionym pracownikiem, nie ma jakiegokolwiek wpływu na status bezrobotnego. B. M. wedle swojej wiedzy i zgodnie z przedstawioną dokumentacją, rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy i nabywając prawo do zasiłku, była osobą niezatrudnioną w Zespole Szkół nr [...]w W. Wojewoda zauważył, że wzruszenie decyzji ostatecznych i orzeczenie o odmowie uznania za osobę bezrobotną oraz umorzenie postępowania w przedmiocie przyznania prawa do świadczeń powoduje, że strona prawa nie nabywa. Przepis art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wymaga natomiast ziszczenia się istotnego warunku, jakim jest ustanie prawa do pobierania świadczenia. Z ostatecznego orzeczenia organu I instancji z dnia 26 stycznia 2011r. wynika, iż B. M. nie mogła nabyć statusu osoby bezrobotnej, a więc i prawa do zasiłku. Tym samym powołanie w decyzji z dnia 5 kwietnia 2011r. tego przepisu nie było właściwe.

Oceniając stan faktyczny sprawy Wojewoda podkreślił, że wypełnia on hipotezę art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów stwierdzono, że nie mogły mieć one wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż pobierane przez stronę wynagrodzenie było nienależne w sytuacji, gdy szkoda jaką bezrobotny poniósł została naprawiona przez pracodawcę. W takiej sytuacji bezrobotny nie powinien być uprawniony do dwóch świadczeń wypłacanych w związku z pozostawaniem przez niego bez zatrudnienia i jedno z nich powinien zwrócić, niezależnie od tego, na jaki cel środki przeznaczył.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. M. podkreśliła, że pobierała zasiłek dla bezrobotnych w okresie pozostawania bez pracy, który był należny w trakcie wypłaty. Wojewoda natomiast mógłby dochodzić zwrotu zasiłku tylko wtedy, gdyby był nienależny w chwili wypłaty. Jej zdaniem obowiązek zwrotu zasiłku jest bezprzedmiotowy, a zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 76 ust. 1, ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz społeczne przesłanie tej ustawy.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie Wojewoda [...] nie znalazł podstaw do zmiany swojego stanowiska prezentowanego w postępowaniu administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W ramach kontroli wydawanych przez organy administracji rozstrzygnięć sądy administracyjne oceniają zgodność działania tych organów z przepisami procedury, prawidłowość zastosowania prawa materialnego, a także słuszność dokonanej w sprawie interpretacji prawa materialnego.

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Na wstępie zaznaczyć trzeba, iż decyzje w przedmiocie statutu osoby bezrobotnej, zasiłku dla bezrobotnych, a także decyzje w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń dla bezrobotnych nie mają charakteru decyzji o charakterze uznaniowym. Organy ściśle związane są w tym przedmiocie obowiązującymi przepisami, w szczególności z tego tytułu, iż rozdysponowują środki pieniężne z funduszu pracy, których zarówno ilość, jak i przeznaczenie poddane jest rygorystycznej polityce.

Stosownie do treści art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.), za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę.

Zgodnie natomiast z zapisem zawartym w art. 76 ust. 1 wymienionej ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

Również i w tym wypadku decyzja w sprawie zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia nie ma charakteru uznania administracyjnego, a organ administracji nie może uzależniać swego stanowiska od jakichkolwiek innych, niż przedstawione w treści art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, okoliczności.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że B. M. została zarejestrowana jako osoba bezrobotna w dniu 26 lutego 2010r., a w dniu 8 marca 2010r. Starosta [...] orzekł o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 6 marca 2010r. W związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. Wydział [...] z dnia [...] sygn. akt [...] przywracającym skarżącą do pracy w Zespole Szkół Nr [...] w W., skarżącej wypłacono wynagrodzenie wraz z należnymi odsetkami za okres pozostawania bez pracy od 1 września 2009r. do 23 września 2010r. Ponadto skarżąca z dniem 24 września 2010r. została przywrócona do pracy. Jednocześnie po wznowieniu postępowania Starosta[...] decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] i [...] i orzekł o odmowie uznania skarżącej za osobę bezrobotną i umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.

Bezspornym jest zatem, że skarżąca w okresie od 6 marca 2010r. do 31 sierpnia 2010r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych, a jednocześnie za ten sam okres zostało jej wypłacone wynagrodzenie za pracę wskutek zakończonego pozytywnym dla niej wyrokiem sądu powszechnego sporu sądowego. Przyznać trzeba rację skarżącej, że w chwili przyznawania skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych była ona podmiotem legitymowanym do jego pobierania, a więc zasiłek pobierany przez skarżąca był świadczeniem należnym. Jednakże w związku z treścią wyroku Sądu Okręgowego Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w R. z dnia 23 września 2010r. przywracającego skarżącą do pracy oraz wypłaty wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, pobrany zasiłek dla bezrobotnych po myśli art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy uznać należy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne. Regulacja art. 76 ust. 2 pkt 5 tej ustawy ma na celu zapobieżenie sytuacji, w której strona uzyskiwałaby dwa świadczenia – wynagrodzenie za pracę i zasiłek dla bezrobotnych, którego funkcja wskazuje, iż jest należny wyłącznie w związku z pozostawaniem bez zatrudnienia przez pobierający go podmiot. Słusznie zauważono w zaskarżonej decyzji, iż dla oceny sprawy nie ma znaczenia, czy legalnie przyznany zasiłek dla bezrobotnych został zużyty przez stronę i w jakim celu. Nie są to bowiem przesłanki, warunkujące kwalifikacje świadczenia, jako nienależnie pobrane, które organ jest obowiązany wziąć pod uwagę w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Należy zgodzić się z ustaleniami organu odwoławczego dotyczącymi tego, że Starosta [...]w decyzji z dnia [...]nr [...] niewłaściwie zastosował art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, gdyż ustalony stan faktyczny w sprawie wypełnia hipotezę art. 76 ust. 2 pkt 5 tej ustawy.

Odnosząc się do błędnego powołania przez Wojewodę w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., zamiast art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. zauważyć trzeba, że nie miałoby on w rzeczywistości wpływu na treść tej decyzji. Brak powołania podstawy prawnej w akcie administracyjnym względnie powołanie błędnej podstawy prawnej, jeżeli istnieje w rzeczywistości w systemie prawnym przepis pozwalający na działanie organu, nie może być traktowane jako podejmowanie działań bez podstawy prawnej, a w konsekwencji jako istotne naruszenie prawa. W istocie w orzeczeniu organu odwoławczego dokonano tylko niezbędnej korekty, co do uzupełnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia zachowując w całości treść merytoryczną wydanej przez organ I instancji decyzji. Błąd ten został potraktowany (postanowienie z dnia 21 lipca 2011r. Wojewody [...]), jako oczywista omyłka i sprostowany, a postanowienie to utrzymane zostało w mocy przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej Nr DR-VIII-0254-27-4-SK/11 z dnia 15 września 2011r. rozpoznającego zażalenie strony.

Wobec powyższego, skoro Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organów administracji naruszenia innych przepisów zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, nie było podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji.

Z tych względów, na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.