Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1917/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 9 stycznia 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. z siedzibą w [...] na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z [...] stycznia 2018 r., nr. [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej "Urząd Patentowy RP") utrzymał w mocy swoje poprzednie postanowienie z [...] lipca 2017 r., którym odmówił dopuszczenia S. z siedzibą w K. (dalej "Stowarzyszenie") do udziału w postępowaniu w sprawie z wniosku P. z siedzibą w W. (dalej "Polskie Stowarzyszenie") o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy graficzny o nr [...], udzielonego na rzecz T. sp. z o.o. z siedzibą w K.(dalej "Uprawniony") - sprawa [...].

Jako podstawę skarżonego postanowienia organ podał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w zw. z art 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz.U. 2017 r., poz. 776), dalej "p.w.p."

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z kwietnia 2004 r. Urząd Patentowy RP udzielił na rzecz Uprawnionego prawo ochronne na graficzny znak towarowy o nr [...] ("dalej "Znak").

W listopadzie 2016 r. Polskie Stowarzyszenie wniosło o unieważnienie prawa ochronnego na Znak, wskazując za podstawę swojego żądania art 164 w zw. z art. 129 ust. 1 p.w.p., w brzmieniu z daty zgłoszenia go do ochrony (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm.).

W czerwcu 2017 r. Stowarzyszenie zwróciło się do Urzędu Patentowego RP o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu. Wskazało m.in., że zgodnie ze swoim Statutem (§6 pkt 5-7) działalność prowadzi na rzecz ochrony, a także poprawy jakości polistyrenu do spieniania i styropianu oraz na rzecz ochrony konsumentów i konkurencji na rynku polistyrenu do spieniania i styropianu, w tym zapewnienia rzetelnych oznaczeń wyrobów i informacji o ich parametrach jakościowych, a także ochrony praw własności przemysłowej przysługujących producentom polistyrenu do spieniania i styropianu. Nadto wskazało, że statutowo powołane jest do reprezentowania interesów producentów polistyrenu do spieniania i styropianu wobec organów administracji publicznej i sądów.

Stowarzyszenie wyjaśniło, że ww. cele statutowe realizowane są poprzez (§7 pkt 1, 5, 7, 9-11): współpracę z organami administracji publicznej; ocenę i rekomendację materiałów budowlanych, przemysłowych i technicznych oferowanych na rynkach krajowych i zagranicznych; pomoc i współdziałanie w opracowywaniu dokumentacji prawnej, reklamy itp.; publiczne prezentowanie stanowiska Stowarzyszenia, zwłaszcza wobec organów administracji publicznej w sprawach rozwiązań prawnych i ekonomicznych dotyczących budownictwa i przemysłu, w tym produkcji styropianu i polistyrenu do spieniania; reprezentowanie interesów producentów styropianu i polistyrenu do spieniania; udział w postępowaniach administracyjnych, sądowo-administracyjnych i sądowych dotyczących jego działalności statutowej.

Ponadto Stowarzyszenie uznało, że za jego udziałem w przedmiotowym postępowaniu przemawia szeroko rozumiany interes społeczny, gdyż jego działanie sprzyja ochronie wartości wspólnych dla większej liczby podmiotów, jakimi niewątpliwe są: uczciwa konkurencja między producentami polistyrenu do spieniania i styropianu; ochrona praw konsumenta na rynku materiałów budowlanych; zapewnienie wysokiej jakości produktów.

W uzasadnieniu żądania dopuszczenia wskazano także, że wnioskowany udział przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów, bowiem działając na prawach strony będzie mogło należycie bronić interesu społecznego zagrożonego przez sam przedmiot postępowania.

Stowarzyszenie wyjaśniło, że intencją wstąpienia do tego postępowania jest przeciwstawienie się działaniom zmierzającym do dezorientacji na ww. rynku i zatarcia różnic pomiędzy produktami o różnej jakości. Podało, że z dotychczas prowadzonych przez niego badań rynku wynika, że towary opatrzone Znakiem są ocenione wysoko pod względem jakościowym, wobec tego przedmiotowy Znak jest postrzegany, przez co najmniej część konsumentów, jako nośnik informacji o gwarancji jakości wyrobów.

Urząd Patentowy RP odmawiając dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w niniejszym postępowaniu odwołał się do przesłanek zawartych w art. 31 k.p.a. i stwierdził, że Stowarzyszenie nie wykazało istnienia interesu społecznego przemawiającego za zadośćuczynieniem jego żądaniu.

W ocenie organu wniosek Stowarzyszenia budzi wręcz wątpliwości, gdyż z jego treści wynika, że jest ono zainteresowane konkretnym wynikiem postępowania dot. unieważnienia prawa ochronnego Znaku, a nie ochroną rynku i konsumentów. Urząd Patentowy RP podał, że Stowarzyszenie sympatyzuje z jedną ze stron ww. postępowania, co może pozostawać w sprzeczności z interesem innych stron tego postępowania, co z kolei zaprzecza racjom bytu takiego podmiotu w tym postępowaniu. Stowarzyszenie, które jest zainteresowane konkretnym wynikiem sprawy nie chroni interesu społecznego, a tym samym wyłączona jest możliwość dopuszczenia go do udziału w postępowaniu na prawach strony.

Urząd Patentowy RP stwierdził, że udział Stowarzyszenia w postępowaniu dot. unieważnienia prawa ochronnego Znaku nie służyłby zapewnieniu kontroli społecznej nad tym postępowaniem, a tym samym nie zostały spełnione łącznie przesłanki z przepisu art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., których kumulatywne spełnienie jest niezbędne do dopuszczenia podmiotu do udziału w postępowaniu.

Stowarzyszenie z zachowaniem trybu i terminu wniosło o ponowne rozpatrzenie sprawy i o wyznaczenie rozprawy celem jego rozpoznania. Zarzuciło naruszenie art. 31 § 1 pkt 2 oraz art. 7, art. 8, art. 11, art. 50 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Urząd Patentowy RP stwierdził, że Stowarzyszenie nie wykazało, że jego udział w niniejszym postępowaniu leży w interesie społecznym. Zatem jedna z przesłanek dopuszczenia go do udziału w tym postępowaniu, określona w art. 31 k.p.a., tj. istnienie interesu społecznego, nie została spełniona co przemawia za odmową.

W ocenie Urzędu Patentowego RP stwierdzenie, że wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na Znak ma zmierzać do umożliwienia wszystkim producentom korzystania z przedmiotu tego prawa, co niesie ze sobą ryzyko doprowadzenia do dezorientacji konsumenta na rynku styropianu, poprzez utrudnienie dokonania wyboru towaru w odpowiedniej jakości, nie uzasadnia udziału Stowarzyszenia w niniejszym postępowaniu na prawach strony. Przedmiotowe postępowanie dotyczy unieważnienia prawa, a zatem wskazanie, że intencją wnioskowanego dopuszczenia jest przeciwstawienie się działaniom zmierzającym do dezorientacji na rynku i zatarcia różnic pomiędzy produktami o różnej jakości, budzi wątpliwości, gdyż z treści wniosku wynika, że Stowarzyszenie zainteresowane jest konkretnym wynikiem sprawy. Powołanie się na ochronę ogółu konsumentów, jako wykazanie spełnienia przesłanki interesu społecznego, w sytuacji, gdy tak naprawdę podziela stanowisko wyłącznie jednej ze stron powoduje, że wnioskowane dopuszczenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż chodzi tak naprawdę o poparcie indywidualnego interesu jednej ze stron.

Reasumując, Urząd Patentowy RP stwierdził, że w toku postępowania Stowarzyszenie nie wykazało, że jego udział w postępowaniu o unieważnienie prawa na Znak służyłby zapewnieniu kontroli społecznej nad tym postępowaniem. Dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony musi uzasadniać ochrona obiektywnie istniejącego interesu społecznego. Zatem dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony Stowarzyszenia, które sympatyzuje z jedną ze stron tego postępowania, może pozostawać w sprzeczności z interesem innych stron tego postępowania i zaprzeczać racjom bytu takiego podmiotu w postępowaniu. Wobec powyższego, skoro w sprawie nie wykazano, że zostały spełnione łącznie przesłanki zawarte w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., nie było podstaw do dopuszczenia do udziału.

Stowarzyszenie (dalej "Skarżący") niezgadzając się z rozstrzygnięciem Urzędu Patentowego RP w terminie zaskarżył je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zarzucił naruszenie:

1. art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) poprzez odmowę dopuszczenia go do udziału w postępowaniu z powołaniem się na brak spełnienia przesłanki interesu społecznego, podczas gdy działania zmierzające do ochrony praw konsumenta na rynku materiałów budowlanych oraz zapewnienia wysokiej jakości produktów i uczciwej konkurencji stanowią ważny interes społeczny, który uzasadnia dopuszczenie go do udziału w przedmiotowym postępowaniu;

2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 50 § 1 k.p.a. oraz art. 244 ust. 13 p.w.p poprzez zaniechanie całościowego i dogłębnego zbadania stanu faktycznego sprawy, a w szczególności - w przypadku powzięcia przez Urząd Patentowy RP wątpliwości co do realizacji przez niego interesu społecznego - brak wezwania go do udzielenia wyjaśnień w tym zakresie, jak również brak przeprowadzenia rozprawy w celu szczegółowego wskazania okoliczności przemawiających za dopuszczeniem go do udziału w postępowaniu i wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości organu w tym zakresie;

3. art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez ograniczenie się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do ogólnikowego stwierdzenia, że sympatyzuje z jedną ze stron postępowania, przy jednoczesnym braku ustosunkowania się do jego twierdzeń wskazujących na istnienie interesu społecznego w dopuszczeniu go do udziału w postępowaniu.

Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie postanowień.

W uzasadnieniu skargi stawiane zarzuty zostały obszernie omówione. Skarżący raz jeszcze podkreślił, że sama okoliczność, że jako organizacja społeczna prezentuje stanowisko zbliżone do stanowiska jednej ze stron postępowania o unieważnienia prawa do Znaku jest irrelewantna dla oceny spełnienia przesłanki interesu społecznego.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP, wnosząc o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonego postanowienia.

Po wniesieniu skargi ani Polskie Stowarzyszenie, ani Uprawniony nie zajęli stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Jak stanowi art. 31 § 1 k.p.a. organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym przysługują dwa uprawnienia, tj. prawo żądania wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby oraz prawo żądania dopuszczenia tej organizacji do udziału w postępowaniu dotyczącej innej osoby, jeżeli jest to uzasadnione jej celami statutowymi i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu - art. 31 § 2 k.p.a. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (§ 3 art. 31 k.p.a.).

Powyższy przepis przewiduje zatem dwie przesłanki, od spełnienia których zależy uwzględnienie żądania organizacji społecznej: po pierwsze - jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i po drugie - przemawia za tym interes społeczny. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Nie spełnienie chociażby jednego z tych warunków powoduje, że organ administracji winien odmówić organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postępowaniu (por. P. Gołaszewski (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, 2. wyd. zm. i uzup., C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 232-233).

Z przepisu art. 31 § 1 in fine wynika, że żądania organizacji społecznej, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu, muszą być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania (przedmiotem działalności) organizacji społecznej. Z reguły przedmiot i cel działania organizacji społecznej są określone w jej statucie, chyba że przepisy prawa nie wymagają uchwalenia statutu (por. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A.Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2000, s.283 i n.).

Nawet wtedy jednak, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Kraków 2000, s. 285-286). Obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyważenie w konkretnym wypadku wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej. Pojęcie "interesu społecznego" wymaga każdorazowo indywidualnej oceny.

W rozpoznawanej sprawie Urząd Patentowy RP stwierdził, że Stowarzyszenie nie wykazało, że jego udział w postępowaniu z wniosku Polskiego Stowarzyszenia o unieważnienie prawa ochronnego na Znak, do którego uprawniona jest T. sp. z o.o. z siedzibą w K., leży w interesie społecznym. Zatem jedna z przesłanek dopuszczenia go do udziału w tym postępowaniu, określona w art. 31 k.p.a., tj. istnienie interesu społecznego, nie została w przypadku wniosku spełniona.

Na wstępie rozważań warto przywołać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wielu swoich orzeczeniach podnosił, że nie wystarczy ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, bo są to wskazanie bardzo ogólnie i na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu. Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja nie używała ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazywała konkretne okoliczności faktyczne, prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć. Nie muszą to być takie okoliczności, które już rzeczywiście wystąpiły, ale okoliczności, które mogą zaistnieć. Aby organizacja społeczna została dopuszczona do udziału w danym postępowaniu na prawach strony winna podać takie okoliczności, które będą świadczyły o tym, że jej udział w tym postępowaniu jest zasadny, bo zachodzą wątpliwości co do pewnego rodzaju okoliczności i jej udział może dodatkowo zagwarantować, że te okoliczności zostaną prawidłowo wyjaśnione (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 985/13 i z 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2194/13 - CBOSA).

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1699/14 wyrażono zaś pogląd, że dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu nie może być "niejako automatyczne". Interes społeczny, który towarzyszyć musi wnioskowi o dopuszczenie do udziału w postępowaniu dotyczącym innej osoby, należy interpretować każdorazowo na tle określonego stanu prawnego i przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie. W literaturze prawniczej i w orzecznictwie podkreśla się też, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (por. B.Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 257; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 843/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1667/15 - CBOSA).

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie Skarżący nie podał żadnych konkretnych okoliczności, mających przemawiać za dopuszczeniem go do udziału w postępowaniu o unieważnienie prawa ochronnego na Znak na prawach strony. W szczególności, jak słusznie uznał Urząd Patentowy RP powoływanie się na zasady ogólne, jak "uczciwa konkurencja", "ochrona praw konsumenta", czy też "dezorientacja na rynku" oraz "dbałość o jakość towarów" nie mogą - same w sobie, a mianowicie bez indywidualizacji tych okoliczności faktycznych, uzasadniać istnienia interesu społecznego w żądaniu Skarżącego.

Sąd zauważa, że przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich, nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego, zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 897/08 - LEX nr 549644).

W tej sytuacji powołanie się przez Skarżącego na cele statutowe - na takie ogólnikowe wartości jak działania zmierzające do ochrony praw konsumenta na rynku materiałów budowlanych oraz zapewnienia wysokiej jakości produktów i uczciwej konkurencji, które w mniemaniu skarżącego stanowią jednocześnie ważny interes społeczny, który uzasadnia dopuszczenie go do udziału w przedmiotowym postępowaniu, jest w ocenie Sądu niewystarczające. Ponadto, cele statutowe nie mogą być utożsamiane z interesem społecznym, bowiem jak wyżej wskazano są to dwie odrębne przesłanki ustawowe, z których każda jest inna i dlatego muszą one być spełnione łącznie.

Idąc tym tokiem rozumowania należy zwrócić uwagę, że postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego na Znak jest postępowaniem szczególnym, w którym organ, jakim jest Urząd Patentowy RP, nie bada charakteru stosunków gospodarczych istniejących na rynku budowlanym, czy też jakości produktów oznaczanych Znakiem, a jedynie rozstrzyga, czy ochrona na Znak została udzielona prawidłowo, czy Znak był rzeczywiście używany zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Stąd też, skoro wniosek Skarżącego o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie został poparty żadnymi konkretnymi argumentami, zatem tak ogólnikowo sformułowany wniosek nie mógł być uznany za spełniający wymogi wykazania przez organizację społeczną przesłanek z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Także we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący nie przytoczył konkretnych okoliczności, argumentów przemawiających za uznaniem, że spełnione zostały łącznie przesłanki z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.

Po drugie, warunek interesu społecznego nie jest spełniony w sytuacji, gdy inicjatywa Skarżącego zmierza do udzielenia poparcia jednej ze stron postępowania o unieważnienie prawa do Znaku, co trafnie wychwycił organ. Ta okoliczność nie pozwalała na przyjęcia, że w interesie społecznym leżało dopuszczenie Skarżącego do udziału w ww. postępowaniu.

W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania – zbieżnego z prezentowanym w innych sprawach Skarżącego zwisłych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie w przedmiocie dopuszczenia go do udziału na prawach strony w postępowaniach dotyczących wygaśnięcia lub unieważnienia praw ochronnych na znaki towarowe (np. VI SA/Wa 583-584/17; VI SA/Wa 592-595/17, czy VI SA/Wa 1915-1916/19), że argumentacja podana przez niego w żądaniu o dopuszczenie do udziału w ww. postępowaniu była niewystarczająca, aby przyjąć że wykazał istnienie obu przesłanek warunkujących dopuszczenie go do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Nie można zaakceptować sytuacji, w której organizacja społeczna za pomocą jedynie ogólnikowych stwierdzeń stara się wykazać potrzebę wzięcia udziału w postępowaniu, przerzucając tym samym na organ administracji ciężar precyzyjnego ustalenia przesłanek zasadności tego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2015 r., II OSK 2808/13). Samo odwoływanie się do celów statutowych lub też ich utożsamianie z interesem społecznym nie jest wystarczające do przyjęcia, że interes społeczny w danej sprawie przemawia za dopuszczeniem organizacji do udziału w postępowaniu. Bez skonkretyzowania interesu społecznego i bez odniesienia go do poszczególnej, indywidualnej sprawy, organizacja społeczna nie może skutecznie skorzystać z instytucji przewidzianej w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.

Na koniec Sąd zauważa, że powyższego stanowiska nie zmieniają zapisy statutowe zawarte w § 6 pkt 7, czy § 7 pkt 11, a mówiące o udziale Skarżącego w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych dotyczących jego statutowej działalności.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.