Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 1253/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 116 § 1 i § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia J. A. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] orzekł o odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe "A" z tytułu:

- podatku dochodowego od osób fizycznych za okres VIII-XII 2001 r. " w łącznej wysokości należności głównej 150,50 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi;

- podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r. w wysokości należności głównej 3.071 zł wraz z odsetkami za zwłokę, kosztami upomnienia i kosztami egzekucyjnymi;

- podatku od towarów i usług za okres 1999 r. - 2001 r. w łącznej wysokości należności głównej 31.693.10 zł wraz z odsetkami za zwłokę, kosztami upomnienia i kosztami egzekucyjnymi.

Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzeczeniem z dnia 10 listopada 2004 r. sygn. akt I SA/Lu 187/04 oddalił skargę na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej.

Postępowanie egzekucyjne w stosunku do strony jako osoby trzeciej odpowiedzialnej za zaległości podatkowe spółki "A" prowadził Naczelnik Urzędu Skarbowego, który jako wierzyciel w oparciu o decyzję z dnia 11 grudnia 2003 r. wystawił stosowne tytuły wykonawcze.

W toku prowadzonej egzekucji organ egzekucyjny nie wyegzekwował od strony żadnych należności pieniężnych.

Od dnia 1 stycznia 2004 r. wierzycielem i organem egzekucyjnym w stosunku do należności podatkowych przypadających od "A" stał się Naczelnik Urzędu Skarbowego. Również prowadzone przez ten organ egzekucyjny postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej spółki nie doprowadziło do całkowitego wyegzekwowania zaległości.

Pismem z dnia 26 marca 2013 r. strona zwróciła się do Urzędu Skarbowego o udzielenie pisemnej odpowiedzi o stanie zaległości podatkowych w stosunku do Skarbu Państwa oraz o naliczonych odsetkach od tych zaległości. Urząd Skarbowy poinformował, że podatnik nie posiada zaległości podatkowych, jak również nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Wobec powyższego strona złożyła pismo zatytułowane "zażalenie" skierowane do Dyrektora Izby Skarbowej, w którym domagała się wydania postanowienia nakazującego Naczelnikowi Urzędu Skarbowego udzielenia żądanej informacji, o którą wnioskował utrzymując, że Urząd odmówił jej udzielenia.

Naczelnik Urzędu Skarbowego wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec strony w oparciu o decyzję z dnia 11 grudnia 2003 r. zostało umorzone. Powodem umorzenia postępowania egzekucyjnego było przedawnienie zaległości podatkowych dotyczących spółki "A.".

Pismem z dnia 2 lipca 2013 r. podatnik zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej o nakazanie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego wydania decyzji umorzeniowych, o wydanie postanowienia ujawniającego powody prowadzenia postępowań umorzeniowych oraz o wydanie postanowienia natychmiastowego zwrotu zabranych pieniędzy wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wpłaty.

Dyrektor Izby Skarbowej zakwalifikował pismo jako zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego z udziałem Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec podatnika na podstawie określonych tytułów wykonawczych.

Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznając zażalenie na powyższe postanowienie stwierdził, że podatnik pełnił funkcję prezesa zarządu spółki "A." w okresie w którym powstały zobowiązania podatkowe z tytułu:

- podatku dochodowego od osób fizycznych za okres VIII-XII 2001 r.,

- podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r.,

- podatku od towarów i usług za okres 1999 r. - 2001 r.

Jednocześnie zaznaczył, że egzekucja administracyjna w stosunku do spółki okazała się bezskuteczna.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia [...] orzekł o odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe spółki "A.". Na podstawie tej decyzji wystawił na stronę tytuły wykonawcze i skierował je do egzekucyjnej realizacji.

Organ drugiej instancji podkreślił, że prowadzone zarówno wobec spółki oraz strony skarżącej działania egzekucyjne mające na celu przymusowe wyegzekwowanie zaległości podatkowych nie doprowadziły do ich przymusowej realizacji, jak również organy egzekucyjne nie zastosowały skutecznie środków egzekucyjnych, które spowodowałyby przerwanie biegu terminu przedawnienia.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej Dyrektor Izby Skarbowej nadmienił, że okolicznością, od której uzależnione jest rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji jest doręczenie tej decyzji osobie trzeciej. Koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień grudnia trzeciego roku po roku, w którym decyzję o odpowiedzialności osobie trzeciej doręczono. W rozpatrywanej sprawie decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej została doręczona w dniu 15 grudnia 2003 r., zobowiązanie uległo zatem przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2006 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie nie stwierdził aby organ prowadzący wobec strony skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych zastosował środek egzekucyjny, który doprowadził do przerwania biegu terminu przedawnienia zaległości podatkowych, co zdaniem organu oznacza, że zobowiązanie strony wygasło.

Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że wygaśnięcie zobowiązania pierwotnego dłużnika tj. spółki "A." wskutek zapłaty czy przedawnienia powoduje zwolnienie z odpowiedzialności osoby trzeciej. Biorąc pod uwagę informacje Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] dotyczące stanu zaległości podatkowych spółki "A." Naczelnik Urzędu Skarbowego po dokonaniu analizy wymagalności obowiązków objętych tytułami wykonawczymi postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2013 r. umorzył postępowanie egzekucyjne objęte tymi tytułami wykonawczymi.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] skarżący wniósł o jego uchylenie.

W uzasadnieniu skargi podkreślił, że zaskarżone postanowienie jest nierzetelne. Zakwestionował okoliczności związane z brakiem działań ze strony organu egzekucyjnego mających na celu wyegzekwowanie należności z tytułu podatku VAT. Skarżący nadmienił, że Skarb Państwa czy to przez swoich przedstawicieli, czy to przez Pocztę Polską próbował doręczyć mu tytuły wykonawcze. Strona skarżąca skierowała pod adresem Sądu kilka żądań dotyczących czynności dokonywanych przez organ w ramach postępowania egzekucyjnego. Skarżący podkreślił, że jego zdaniem wszelkie pisma kierowane przez organy pod jego adresem powinny być doręczane także ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii oceny zasadności stanowiska zawartego w zaskarżonym postanowieniu o wystąpieniu podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego, w stosunku do członka zarządu spółki "A.", a to wobec wygaśnięcia obowiązku tj. w związku z przedawnieniem się należności spółki "A." objętych stosownymi tytułami wykonawczymi.

Przedmiotem rozważań Sądu jest zatem ustalenie, czy w sprawie wystąpiły przesłanki przewidziane w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. dalej: "upea") stanowiące podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że za zaległości podatkowe spółki

z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna (...). Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej). Wobec poczynionych ustaleń świadczących o tym, że skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu spółki "A." w okresie, w którym powstały przedmiotowe zobowiązania podatkowe oraz bezskuteczności egzekucji skierowanej do spółki w celu przymusowego wyegzekwowania należności Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe wspomnianej spółki. Wystawione zostały na skarżącego tytuły wykonawcze:

- nr [...] wystawiony 10 lutego 2004 r. na zaległy podatek dochodowy od osób fizycznych za sierpień 2001 r.,

- nr [...] wystawiony 10 lutego 2004 r. na zaległy podatek dochodowy od osób fizycznych za okres od września do grudnia 2001 r.,

- nr [...] wystawiony 18 lutego 2004 r. na zaległy podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 1999 r.

Prowadzone na ich podstawie postępowanie egzekucyjne mające na celu przymusowe wyegzekwowanie zaległości podatkowych okazało się bezskuteczne. Organ egzekucyjny prowadzący postępowanie nie zastosował również środka egzekucyjnego, który zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej mógłby doprowadzić do przerwania biegu terminu przedawnienia dotyczącego przedmiotowych zaległości podatkowych.

Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 upea, postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, albo jeżeli obowiązek nie istniał. W takim przypadku organ egzekucyjny, na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela, bądź z urzędu wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, o czym stanowi § 3 w związku z § 4 wskazanego artykułu.

Jak zaznaczono powyżej w przypadku bezskuteczności egzekucji skierowanej przeciwko spółce w celu wyegzekwowania zaległości podatkowych odpowiedzialność ponoszą członkowie jej zarządu. Zatem dopóki istnieć będzie zobowiązanie pierwotnego dłużnika (spółki) dopóty osoba trzecia będąca w zarządzie tejże spółki musi liczyć się z możliwością obciążenia jej powstałymi zaległościami, których organowi egzekucyjnemu nie udało się wyegzekwować. W przypadku natomiast przedawnienia zobowiązań pierwotnego dłużnika (spółki) osoba trzecia (skarżący) zostaje zwolniona z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.

W przypadku zaległości podatkowych spółki "A." ustalono, że:

- zobowiązanie obejmujące kwotę podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r. w części nieuregulowanej uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2005 r., należność ta objęta była tytułem wykonawczym nr [...] i uległa w tym dniu przedawnieniu,

- zobowiązanie obejmujące kwotę podatku dochodowego od osób fizycznych za sierpień 2001 r. zostało uregulowane w całości, bezprzedmiotowa stała się zatem zaległość objęta tytułem wykonawczym nr [..] oraz tytułem wykonawczym [...] w części dotyczącej września 2001 r.,

- zobowiązanie obejmujące kwotę podatku dochodowego od osób fizycznych za październik 2001 r. w części nieuregulowanej uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2006 r. (dotyczy tytułu wykonawczego [...]),

- zobowiązanie obejmujące kwotę podatku dochodowego od osób fizycznych za listopad 2001 r. uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2006 r. natomiast za grudzień 2001 r. uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2007 r. (dotyczy tytułu wykonawczego [...]).

Mając na uwadze powyższe okoliczności dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych spółki "A." stwierdzić należy, że wygaśnięcie zobowiązań podatkowych spółki oraz fakt, że skarżący wnioskiem z dnia 11 czerwca 2013 r. spowodował wszczęcie postępowania dotyczącego sprawdzenia wymagalności obowiązku objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi Naczelnik Urzędu Skarbowego prawidłowo umorzył postępowanie egzekucyjne objęte wspomnianymi tytułami.

Odnosząc się do kwestii zaległości podatkowych dotyczących podatku VAT za lata 1999 – 2001 zauważyć należy, że w świetle informacji przekazanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego podatek ten uległ przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2008 r. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego nie wystawił tytułów wykonawczych dotyczących wymienionego podatku wynikającego z decyzji z dnia 11 grudnia 2003 r. Organ egzekucyjny nie prowadził zatem wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego w tym zakresie słusznie uznał, że brak jest podstaw do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego wskazanych należności.

Przyznać należy rację Dyrektorowi Izby Skarbowej, który zauważył, że w rozpoznawanym przypadku w sytuacji, gdy prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne nie było skuteczne ponieważ nie wyegzekwowano w jego toku żadnych kwot czyni bezpodstawnym wniosek skarżącego o ich zwrot.

Z powyższych względów, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.