Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 19/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 marca 2021 r. sprawy ze sprzeciwu K. R., W. R. i M. R. od decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2020 r., znak: [...], w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] grudnia 2020 r., znak: [...], Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej także: WINB), działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., dalej: Prawo budowlane), po rozpatrzeniu odwołania A. K. i Ł. K. (dalej: odwołujący się) od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. P. (dalej także: PINB) z [...] września 2020 r., znak: [...], o odmowie wydania nakazu wstrzymania budowy płyty obornikowej ze zbiornikiem na gnojowicę, zlokalizowanych na działce nr [...] w B., gm. R. P., uchylił zaskarżoną decyzję PINB w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

W obszernym uzasadnieniu decyzji WINB wyjaśnił, że podczas kontroli przeprowadzonej 14 sierpnia 2020 r. przez PINB ustalono, że na ww. działce została wybudowana płyta obornikowa ze zbiornikiem na gnojowicę. Jak wynika ze szkicu będącego załącznikiem do protokołu kontroli płyta ta ma trzy ściany o wysokości 1,26 m, wymurowane z bloczków z betonu komórkowego o grubości 24 cm. Długość ścian wynosi: 17,87 m (od strony południowej), 14,82 m (od strony wschodniej) i 14,69 m (od strony zachodniej). Natomiast z inwentaryzacji geodezyjnej sporządzonej przez uprawnionego geodetę wynika, że płyta ma wymiary 17,85 m (krawędź południowa i północna), 14,80 m (krawędź wschodnia) i 17,70 m (krawędź zachodnia). Od strony północnej płyta obornikowa jest otwarta (nie posiada ściany osłaniającej). Pod płytą – w jej w dolnym lewym narożniku (południowo-wschodnim) znajduje się zbiornik na wody gnojowe, który ma pojemność 2,4 m3. Płyta obornikowa jest usytuowana na wysokości budynku mieszkalnego na działce nr [...] stanowiącej współwłasność odwołujących się. Odległość płyty od tego budynku wynosi 18,80 m + 5,10 m + 12,25 m = 36,15 m, od krawędzi jezdni – 18,80 m, od granicy działki nr [...] – 4,10 m, od granicy działki nr [...] – 22,00 m, od granicy pasa drogowego – 16,60 m. Opisaną płytę i zbiornik na gnojowicę wybudował w okresie od stycznia do lutego 2020 r. syn właściciela działki nr [...] – K. R., który oświadczył, że jego ojciec W. R. umową dzierżawy "użyczył" mu część tej działki. Ponadto oświadczył, że prowadzi gospodarstwo rolne związane z hodowlą trzody chlewnej, a jego ojciec prowadzi hodowlę bydła. Inwestor okazał zgłoszenie budowy płyty obornikowej wraz z ze zbiornikiem na wody gnojowe z 1 października 2019 r., znak: [...], które zostało przyjęte bez sprzeciwu przez Starostę [...] (dalej: Starosta).

PINB ustalił również, że zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Gminy R. P. z [...] października 2010 r. (dalej: plan miejscowy) działka nr [...] znajduje się na terenie oznaczonym symbolem [...] RM/MN, przeznaczonym pod zabudowę zagrodową i jednorodzinną. Dla tego terenu, jak wynika z § 58 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 planu, jako przeznaczenie uzupełniające przewidziano usługi o uciążliwości niewykraczającej poza granice działki oraz obiekty o funkcji usługowo-produkcyjnej, które nie powodują żadnej uciążliwości w emisji substancji i energii oraz nie stanowią przedsięwzięć, dla których może być lub jest wymagany raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko na podstawie przepisów odrębnych.

Mając powyższe na względzie, PINB stwierdził, że opisana płyta obornikowa wraz ze zbiornikiem na gnojowicę znajduje się na działce uzupełniającej zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, a tym samym – zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. b) i art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego – nie wymaga pozwolenia na budowę, lecz zgłoszenia. Wobec ustalenia, że inwestor takie zgłoszenie uzyskał, PINB opisaną na wstępie decyzją z [...] września 2020 r. odmówił wydania nakazu wstrzymania budowy opisanego obiektu budowlanego.

Po rozpoznaniu odwołania złożonego przez odwołujących się, WINB stwierdził, że zaskarżona decyzja PINB została wydana bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.), a także bez wyjaśnienia i rozważenia wszystkich okoliczności sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) w zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co uzasadniało zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. Ponadto WINB uznał, że PINB naruszył również art. 50 i art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego.

Uzasadniając to stanowisko WINB wskazał, że Starosta decyzją z 3 stycznia 2019 r., znak: [...], zatwierdził projekt budowlany i udzielił ojcu inwestora pozwolenia na budowę płyty obornikowej wraz ze zbiornikiem na wody gnojowe na ww. działce nr [...]. Usytuowanie i wymiary inwestycji objętej pozwoleniem na budowę pokrywają się z inwestycją będącą przedmiotem niniejszego postępowania, wybudowaną w oparciu o zgłoszenie przyjęte przez Starostę bez sprzeciwu [...] października 2019 r. W związku z tym, że odwołujący się nie zostali uznani za strony postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji, Starosta, działając na ich wniosek, postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. wznowił postępowanie, a następnie decyzją z [...] sierpnia 2019 r., znak: [...], odmówił uchylenia kwestionowanej decyzji o pozwoleniu na budowę uznając, że odwołujący nie mieli przymiotu strony w tej sprawie. Wojewoda L. (dalej: Wojewoda) decyzją z [...] października 2019 r., znak: [...], utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty z [...] sierpnia 2019 r. Obie te decyzje zostały uchylone nieprawomocnym wyrokiem z WSA w Lublinie z 14 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 762/19. W wyroku tym Sąd jako prawnie wadliwe ocenił stanowisko organów obu instancji, że A. K. i Ł. K. nie przysługiwał przymiot stron w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] stycznia 2019 r. W konsekwencji – zdaniem Sądu - bezzasadnie organy te uchyliły się od ponownego przeprowadzenia postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę dla płyty obornikowej wraz ze zbiornikiem na wody gnojowe na działce nr [...].

WINB podkreślił, że działki sąsiednie względem działki nr [...], na której znajdują się objęte postepowaniem obiekty budowlane, są działkami rolnymi bez zabudowań, a najbliższe zabudowania gospodarcze znajdują się na innej działce (nr [...]) w odległości około 300 m. Realizacja obiektów gospodarczych na działce o charakterze rolnym, która nie ma charakteru siedliskowego i na której oraz w jej sąsiedztwie brak jest jakichkolwiek zabudowań, co ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie jest objęta art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i wymaga – zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego – uzyskania pozwolenia na budowę. Skoro więc inwestor dokonał zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych dla opisanej inwestycji, która wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, a Starosta wadliwie nie wniósł sprzeciwu od tego zgłoszenia, obowiązkiem PINB było przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. W toku tego postępowania PINB obowiązany będzie wyjaśnić, czy istnieje możliwość doprowadzenia omawianej inwestycji do stanu zgodnego z prawem, w tym również ustalić, w jakim stopniu wykonane roboty budowlane odbiegają od warunków udzielonego pozwolenia na budowę oraz czy zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i zasadami wiedzy technicznej.

W sprzeciwie od tej decyzji WINB K. R., W. R. i M. R. (dalej: skarżący) zarzucili organowi naruszenie przepisów:

- art. 80 ust. 1 i 2, art. 83 ust. 1 i 2 oraz art. 29 i art. 30 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że organy nadzoru budowalnego mają prawo do badania ważności podstaw do zgłoszenia robót budowlanych, wobec których nie złożono sprzeciwu, podczas gdy badanie tej kwestii jest zastrzeżone do właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej;

- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie mimo, że WINB nie mógł dokonać oceny, co do faktów, jak i co do prawa działania PINB, które nie mieściło się w granicach przyznanych przez przepisy prawa powszechnie obowiązującego, a tym bardziej nie miał prawa do sformułowania wobec PINB wskazówek, co do dalszego postępowania, gdyż kwestia ta była zastrzeżona do właściwości organów administracji architektoniczno-budowlanej;

- art. 6 i art. 8 k.p.a. poprzez przyjęcie, że ostateczne i prawomocne zgłoszenie budowy płyty gnojowej ze zbiornikiem na wody gnojowe, dokonane Staroście przez skarżącego K. R. w dniu 1 października 2019 r., od którego organ ten nie wniósł sprzeciwu w ustawowym terminie, może być przez WINB kwestionowane w każdym czasie;

- art. 50 i art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, poprzez przyjęcie, że PINB, po ustaleniu stanu faktycznego w niniejszej sprawie, powinien był wyjaśnić, czy w sprawie tej mają zastosowanie przepisy dotyczące pozwolenia na budowę i zatwierdzenia projektu budowlanego, czy też zgłoszenia robót budowlanych, podczas gdy PINB nie miał prawa do wydawania rozstrzygnięć w zakresie oceny ważności podstawy zgłoszenia budowy płyty obornikowej ze zbiornikiem na wody gnojowe w każdym czasie, w sytuacji gdy w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocne i ostateczne zgłoszenie robót budowlanych, od którego nie wniesiono sprzeciwu.

W odpowiedzi na sprzeciw WINB wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprzeciw jest niezasadny. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Zgodnie z art. 64e ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

Podkreślenia wymaga, że co do zasady, kontrola dokonywana w takiej sprawie przez sąd administracyjny nie może obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż byłoby to niedopuszczalne. Konsekwencją wydania decyzji kasatoryjnej jest skierowanie sprawy do organu pierwszej instancji w celu dokonania ustaleń niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które wykraczają poza zakres postępowania, jakie może przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a. Sąd kontrolując decyzję wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie powinien dokonywać bezpośrednio wykładni prawa materialnego (zob. wyroki NSA: z 26 września 2017 r., II OSK 902/17 i z 19 marca 2019 r., I OSK 509/19).

Niekiedy jednak zachodzą takie wyjątkowe sytuacje, gdy dokonanie przez sąd oceny prawidłowości zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. wiąże się w sposób immanentny z koniecznością rozważenia prawidłowości wykładni przepisów prawa materialnego. Dochodzi do tego z reguły w sytuacji, gdy powodem wydania decyzji kasatoryjnej, o jakiej mowa w art. 138 § 2 k.p.a. jest stwierdzenie przez organ odwoławczy, że organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, w konsekwencji czego doszło do naruszenia przepisów postępowania wiążącego się z tym, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W takiej właśnie sytuacji, gdy rozwikłanie zagadnień materialnoprawnych stanowi warunek sine qua non prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, sąd obowiązany jest odnieść się – w niezbędnym zakresie – do wykładni przepisów prawa materialnego (zob. analogiczne stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 19 stycznia 2021 r., I OSK 2606/20).

W rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżących, nie budzi wątpliwości Sądu, że prawidłowe było stanowisko organu odwoławczego co do konieczności uchylenia – w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. – decyzji organu pierwszej instancji w celu ponownego rozpatrzenia sprawy przez ten organ, z uwagi na fakt wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania oraz to, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Treść zarzutów sprzeciwu, które sprowadzają się do zakwestionowania uprawnienia organów nadzoru budowlanego do wypowiadania się w niniejszej sprawie w kwestii legalności robót budowlanych wykonanych przez inwestora, jest całkowicie nieuzasadniona.

Rację ma skarżący twierdząc, że do właściwości rzeczowej organów administracji architektoniczno-budowlanej, którymi w odniesieniu do robót budowlanych wykonanych przez inwestora są Starosta [...] i Wojewoda L. (gdyby zaś w pierwszej instancji orzekał ten Wojewoda, to organem drugiej instancji byłby Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego), należą sprawy określone w ustawie Prawo budowlane i niezastrzeżone do właściwości innych organów, w tym sprawy dotyczące pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych (art. 82 ust. 1, 2 i 3 Prawa budowlanego). Niezależnie jednak od tego, ustawodawca przesądził, że do właściwości rzeczowej powiatowego inspektora nadzoru budowlanego i wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego należą zadania i kompetencje, o których mowa w art. 48-51 Prawa budowlanego. Ponadto organy te obowiązane są do kontroli przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego oraz – co istotne w okolicznościach sprawy – do kontroli działania organów administracji architektoniczno-budowlanej.

W ramach tych ustawowo określonych kompetencji organów nadzoru budowlanego mieści się więc dokonywanie oceny prawidłowości stosowania przepisów Prawa budowlanego przez organy administracji architektoniczno-budowlanej. Nie dotyczy to wprawdzie zasadniczo kontroli instancyjnej decyzji (postanowień) podejmowanych przez starostów i wojewodów, choć odnotować należy, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego jest wspólnym organem wyższego stopnia dla decyzji podejmowanych w pierwszej instancji przez wojewodę (jako organ administracji architektoniczno-budowlanej) i wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego. Natomiast zarówno powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, jak i wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego, wykonując swoje zadania w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym na podstawie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, są uprawnieni i jednocześnie zobowiązani do oceny legalności wykonanych (bądź wykonywanych) robót budowlanych także pod kątem stwierdzenia, czy roboty te wymagały zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej bądź też, czy wymagały pozwolenia na budowę.

Inaczej mówiąc w toku procedury naprawczej z art. 50-51 Prawa budowlanego organy nadzoru budowlanego mają prawo i obowiązek zbadania, czy roboty budowlane wykonane przez inwestora na podstawie zgłoszenia nie były jednak objęte silniejszą formą reglamentacji prawno-budowlanej, jaką jest wymóg uzyskania pozwolenia na budowę bądź też czy roboty te wykonano zgodnie z warunkami określonymi w art. 30 ust. 1 tej ustawy. Stanowi o tym jednoznacznie art. 50 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego, z którego wynika, że ten tryb legalizacji robót budowlanych odnosi się w szczególności do innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 ustawy robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 ustawy.

Nie ma zatem podstaw prawnych, by z kompetencji organów nadzoru budowlanego, prowadzących postępowanie w tym trybie, wyłączyć uprawnienie do badania opisanej kwestii. W przeciwnym razie organy te byłyby pozbawione instrumentów prawnych służących wyegzekwowaniu obowiązku zalegalizowania robót budowlanych wykonanych z naruszeniem prawa, co w sposób oczywisty stawiałoby inwestora realizującego takie roboty (w sposób niezgodny z prawem) w sytuacji korzystniejszej niż inwestora realizującego zabudowę z wszelkimi ograniczeniami wynikającymi z przepisów prawa.

Takiej właśnie oceny dokonał w niniejszej sprawie WINB, stwierdzając, że roboty budowlane wykonane przez skarżącego K. R. wymagały pozwolenia na budowę, a nie zgłoszenia. W związku z tym, zdaniem WINB, skoro inwestor dokonał zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych dla spornej inwestycji, która wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, a Starosta – mimo że powinien był to uczynić – nie wniósł sprzeciwu od tego zgłoszenia, to PINB obowiązany był do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, o jakim mowa w art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego.

Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że Sąd, z uwagi na opisane wyżej ograniczenia co do zakresu orzekania, wynikające z charakteru postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie sprzeciwu od decyzji, nie może wypowiadać się wiążąco na temat tego, czy istotnie roboty budowlane wykonane przez inwestora wymagały pozwolenia na budowę, czy też wystarczające było zgłoszenie zamiaru ich wykonywania Staroście. Odnosząc się do tej kwestii, a także mając na uwadze argumentację podniesioną w złożonym sprzeciwie należy raz jeszcze wskazać, że sąd administracyjny nie ma podstaw prawnych do wyrażania oceny prawnej w szerszym zakresie niż wynika to z art. 64e p.p.s.a., który stanowi, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Z tego powodu sąd nie może kontrolować legalności także decyzji organu pierwszej instancji. Trzeba przy tym mieć na względzie, że w postępowaniu wszczętym na skutek sprzeciwu nie biorą udziału uczestnicy postępowania (art. 64b § 3 p.p.s.a.). Dokonując więc tego rodzaju ocen w wyroku, bez udziału innych – niż skarżący wnoszący sprzeciw – stron postępowania administracyjnego, w którym zapadła zaskarżona decyzja, sąd administracyjny naruszyłby prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Takich ocen, mogących mieć istotny wpływ na prawa i obowiązki obywateli, sąd dokonywać może jedynie w postępowaniu ze skargi na decyzję ostateczną kończącą postępowanie w sprawie, w którym zagwarantowane jest prawo do sądu wszystkich stron postępowania administracyjnego oraz dwuinstancyjność postępowania sądowego (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 10 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Po 1152/17). Należy zauważyć, że ze względu na wynikające z art. 64b § 3 p.p.s.a. ograniczenie kręgu uczestników postępowania, w niniejszej sprawie nie mogli być uczestnikami postępowania A. K. i Ł. K., którzy składali odwołanie od decyzji PINB z [...] września 2020 r., znak: [...]

Tym niemniej, mając na uwadze to, że WINB uznał, iż roboty budowlane objęte zgłoszeniem dokonanym przez inwestora wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, za prawidłowe należało uznać stanowisko WINB, że stwierdzenie powyższej okoliczności uzasadniało wydanie decyzji kasatoryjnej określonej w art. 138 § 2 k.p.a. Organ ten zwrócił też uwagę, że decyzją Starosty z [...] stycznia 2019 r., znak: [...], zostało wydane dla skarżącego W. R. (właściciela działki nr [...] w B.) pozwolenie na budowę płyty obornikowej wraz ze zbiornikiem na wody gnojowe na działce nr [...]. Trafnie przy tym organ odwoławczy dostrzegł, że wskazana decyzja dotyczy takiej samej zasadniczo inwestycji, jak będąca przedmiotem oceny w niniejszej sprawie inwestycja zrealizowana przez syna W. R. – skarżącego K. R., który utrzymuje, że wykonał ją w oparciu o dokonane przez niego w dniu 1 października 2019 r. zgłoszenie, przyjęte bez sprzeciwu przez Starostę. Bezsprzecznie w dacie dokonania zgłoszenia, jak i w chwili orzekania przez organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie, ww. pozwolenie na budowę nie zostało wyeliminowane z obiegu prawnego. Zasadnie więc wskazał WINB, że w takiej sytuacji PINB powinien był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, w jakim stopniu wykonane roboty budowlane odbiegają od warunków udzielonego pozwolenia na budowę, a co za tym idzie, czy zostały one wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i zasadami wiedzy technicznej.

Nie negując zasadności stanowiska WINB w tym zakresie, należy wskazać, że wymaga ono uzupełnienia. Jak prawidłowo stwierdził WINB, a co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, usytuowanie i istotne parametry inwestycji objętej pozwoleniem na budowę pokrywają się zasadniczo z inwestycją będącą przedmiotem niniejszego postępowania, zrealizowaną przez skarżącego K. R. – jak wynika z jego twierdzeń – w oparciu o zgłoszenie przyjęte przez Starostę bez sprzeciwu [...] października 2019 r. Niekwestionowane jest również, jak podniesiono wyżej, że wznowione zostało postępowanie zakończone ww. decyzją o pozwoleniu na budowę, a decyzje organów obu instancji z [...] sierpnia 2019 r. oraz z [...] października 2019 r., wydane w przedmiocie odmowy uchylenia ww. pozwolenia na budowę, zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 14 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 762/19.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd zawarł szeroki wywód wskazujący na konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania tej sprawy przy uwzględnieniu tego, że skarżącym przysługiwał przymiot strony postępowania zakończonego ww. decyzją z [...] stycznia 2019 r. Sąd stwierdził mianowicie, że "niewątpliwie użytkowanie płyty obornikowej powoduje uciążliwe immisje, chodzi nie tylko o nieprzyjemne zapachy, ale również wyziewy (gazy) i owady, które mogą przenosić zakażenia. Jest to okoliczność powszechnie znana, przyznaje to sam organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Argument, że każda nowa inwestycja wiąże się z pewnymi niedogodnościami, nie jest adekwatny w odniesieniu do inwestycji polegającej na składowaniu (zwłaszcza dużych ilości, ok. 300-500 ton) gnojowicy w otwartym zbiorniku, takim, jak w niniejszej sprawie. Rację mają skarżący, że oddziaływanie takiego obiektu na sąsiednie działki jest bezsporne i w zabudowie mieszkaniowej traktowane powinno być jako immisje przekraczające przeciętną miarę. W rozpatrywanej sprawie m.p.z.p. dopuszcza w terenie objętym inwestycją i na działce skarżących zabudowę zagrodową i jednorodzinną (symbol w planie G21 RM/MN), jest więc to przeznaczenie mieszane, o cechach charakterystycznych zarówno dla gospodarki rolnej, jak i mieszkaniowej. Inwestycja ma być usytuowana na działce inwestora na wysokości działki skarżących. Mając na uwadze mieszany charakter przeznaczenia tych terenów (i faktyczne mieszane ich wykorzystywanie), ocena interesu prawnego powinna opierać się na założeniu, że immisje powodowane przez sporną płytę obornikową mogą przekroczyć przeciętną miarę".

W konsekwencji Sąd podkreślił, że "organ nie miał uzasadnionych podstaw do odmowy uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, lecz powinien potraktować skarżących jako strony tego postępowania i rozpoznać sprawę na nowo, uwzględniając ich zarzuty dotyczące zatwierdzonego projektu budowlanego spornej inwestycji".

Sąd wskazał również, że "zgromadzony materiał dowodowy, w tym dokumentacja budowlana pozostawia wątpliwości co do tego, czy organ dokonał należytej oceny zgodności usytuowania spornej płyty obornikowej z obowiązującymi przepisami. [...] Nie można zatem wykluczyć uzasadnionych okolicznościami faktycznymi sytuacji, w których to inwestor będzie chciał realizować w pełnym zakresie swoje prawo do zabudowy z przekroczeniem zasady poszanowania interesów osób trzecich. W ocenie Sądu taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Zachowanie odległości 35 m od spornej inwestycji do budynku mieszkalnego skarżących nie jest - w świetle przytoczonych wyżej okoliczności i rozważań prawnych - wystarczające do uznania, że inwestycja została zaplanowana z poszanowaniem interesów osób trzecich. Inwestor miał nie tylko możliwość, ale wręcz obowiązek (zgodnie z projektem) usytuowania płyty bliżej swoich budynków inwentarskich, natomiast usytuował płytę blisko budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce skarżących".

Ponadto Sąd podniósł, że "obowiązek poszanowania interesów skarżących wynikał także z planu miejscowego, który - jak wyżej wskazano - w tym obszarze przewiduje zabudowę mieszaną - zagrodową i jednorodzinną, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego, w tym realizowanie urządzeń i obiektów związanych z tym gospodarstwem, powinno uwzględniać prawo korzystania przez inne osoby z budynków mieszkalnych w sposób niezakłócony ponad przeciętną miarę. [...] Stosownie do § 12 rozporządzenia [rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, Dz. U z 2014 r., poz. 81] obiekty budowlane rolnicze, jeśli powodują uciążliwości w postaci zapachów (co jest niewątpliwe w niniejszej sprawie), powinny być oddzielone strefą zieleni izolacyjnej, której w zatwierdzonym projekcie budowlanym nie przewidziano".

Mając na uwadze ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w opisanym wyżej wyroku oraz wobec tego, że wyrok ten nie stał się prawomocny, albowiem skarżący W. R. złożył skargę kasacyjna od tego orzeczenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, rzeczą PINB – w toku ponownego rozpoznania sprawy – winno być rozważenie zasadności zawieszenia postępowania w sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego opisaną wyżej decyzją Starosty z 3 stycznia 2019 r. o pozwoleniu na budowę.

Niezależnie od tego, co wskazano wyżej, podkreślić należy, że prawidłowo stwierdził WINB, iż obowiązkiem PINB było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia, czy istnieje możliwość doprowadzenia spornej inwestycji do stanu zgodnego z prawem, mając na uwadze nie tylko zachowanie przepisów techniczno-budowlanych, ale także, czy nie narusza ona uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego) i czy nie zakłóci korzystania z nieruchomości odwołujących ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych – zakaz immisji (art. 144 k.c.).

Dlatego też – jak zasadnie ocenił organ odwoławczy – dopiero ponowne przeprowadzenie wymaganego postepowania wyjaśniającego pozwoli na dokonanie wymaganej w tej sprawie oceny, czy nie zostały naruszone ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w tym zwłaszcza wynikające z § 58 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 planu.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów sprzeciwu, podkreślenia wymaga, że podniesione w nich uchybienia, z uwagi na swój charakter, nie mogły prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji WINB. Jak wskazano wyżej, sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji kasatoryjnej opartej na art. 138 § 2 k.p.a., ocenia tylko, czy organ odwoławczy zasadnie stwierdził istnienie przesłanek do wydania tej decyzji, wynikających z tego przepisu. To znaczy, że sąd ocenia prawidłowość stanowiska organu drugiej instancji w zakresie, w jakim stwierdził on, że zaskarżona odwołaniem decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Ocena sądu jest więc w tym przypadku odmienna aniżeli ma to miejsce w innych kategoriach spraw sądowoadministracyjnych, w których – co do zasady – sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, jakich dopuścił się organ wydając zaskarżony akt.

Raz jeszcze stwierdzić należy, że WINB prawidłowo stwierdził, że decyzja PINB z [...] września 2020 r., znak: [...], została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Innymi słowy organ odwoławczy zasadnie ocenił, że organ pierwszej instancji, rozpoznając sprawę, naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji. Zgodnie z wymogami art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a., WINB zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazania co do okoliczności, jakie – jego zdaniem – należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Z tych wszystkich względów, Sąd oddalił sprzeciw na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 151a § 2 i art. 64d § 1 p.p.s.a.