Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 876/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, WSA Bronisław Szydło, Protokolant Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2003 r. odmawiającej nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2006 r. a także decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] października 2006 r. oraz uchylonej nią decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] czerwca 2006 r. odmawiającej uchylenia decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2003 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 stycznia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1088/04 oddalił skargę D. K. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] . Wymienioną decyzją Minister Edukacji Narodowej i Sportu utrzymał w mocy decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] odmawiającą nadania D. K. stopnia nauczyciela dyplomowanego. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wymieniona nie posiada kwalifikacji do zajmowania stanowiska pedagoga w szkole ponadgimnazjalnej, a zatem nie spełnia jednego z warunków określonych w art. 9b ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 884/05 oddalił skargę kasacyjną od wymienionego wyżej wyroku Sądu

I instancji.

Pismem z dnia 11 maja 2006 r. skierowanym do [...] Kuratora Oświaty D. K., wskazując jako podstawę art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej również kpa, wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej odmowy nadania jej stopnia nauczyciela dyplomowanego i wydanie decyzji nadającej ten stopień. Wskazała, że wniosek dotyczy decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego. W uzasadnieniu podniosła, że w dniu [...] stycznia 2004 r. ukończyła Studia Podyplomowe w zakresie pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu w B. i uzyskała kwalifikacje do pracy na stanowisku pedagoga w szkole ponadgimnazjalnej.

[...] Kurator Oświaty, po rozpatrzeniu wymienionego wyżej wniosku, decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], na podstawie art. 154 § 2 kpa odmówił uchylenia decyzji tego organu z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] o odmowie nadania D. K. stopnia nauczyciela dyplomowanego. W uzasadnieniu organ stwierdził m.in., że nie budzi wątpliwości, iż wymieniona wyżej decyzja [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2003 r., utrzymana w mocy decyzją Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] marca 2004 r. jest decyzją ostateczną, na mocy której strona nie nabyła prawa. Wskazał przy tym, że strona żąda ponownego rozpoznania sprawy dotyczącej odmowy nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego, a przedmiotem postępowania w trybie art. 154 kpa nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz jedynie weryfikacja decyzji ostatecznej z uwzględnieniem przesłanek określonych w tym przepisie.

Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 kpa oraz art. 9b ust. 7 pkt 3 ustawy

z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674), po rozpatrzeniu odwołania strony, uchylił decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia

[...] czerwca 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.

W uzasadnieniu wskazał, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

[...] Kurator Oświaty, ponownie rozpoznając wniosek D. K. z dnia 11 maja 2006 r., decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] na podstawie art. 154 § 2 kpa, odmówił uchylenia decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] o odmowie nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego. W uzasadnieniu podał, że brak jest przesłanek przemawiających za wzruszeniem wymienionej decyzji w trybie art. 154 § 1 kpa.

Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] Minister Edukacji Narodowej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 9b ust. 7 pkt 3 Karty Nauczyciela, uchylił wymienioną wyżej decyzję organu I instancji oraz odmówił zmiany decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...]. W uzasadnieniu podał, że decyzja organu I instancji jest decyzją związaną, a tego rodzaju decyzje nie mogą być uchylane w trybie art. 154 kpa. Organ wskazał też, że po spełnieniu przez D. K. wymogów niezbędnych do nadania jej stopnia nauczyciela dyplomowanego, wymieniona powinna wystąpić do [...] Kuratora Oświaty z wnioskiem o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień nauczyciela dyplomowanego. Wskazał również, że strona wnioskiem z dnia 11 maja 2006 r. wniosła o zmianę decyzji [...] Kuratora Oświaty, a nie o jej uchylenie, jak błędnie przyjął organ I instancji, co stanowiło podstawę uchylenia decyzji tego organu i orzeczenia o odmowie zmiany decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2003 r.

Wymieniona wyżej decyzja Ministra Edukacji Narodowej stała się przedmiotem skargi D. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucając niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz błąd w ustaleniach faktycznych i prawnych, a także naruszenie prawa procesowego tj. art. 7, art. 12, art. 35, art. 107, art. 138 i art. 154 kpa, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] marca 2007 r., jako naruszającej prawo oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu, poza doprecyzowaniem zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego, wskazała,

że organ rozpatrując odwołanie nie zbadał, czy w sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 154 § 1 kpa i nie odniósł się do zarzutów odwołania, czym naruszył wymieniony przepis.

Minister Edukacji Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Nie zgodził się

z zarzutem niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i stwierdził, że cały materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wyczerpujący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analizując sprawę pod tym kątem Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Jej uwzględnienie następuje jednakże z powodów innych, niż podała skarżąca.

Przepis art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej również kpa, stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Przedmiotem postępowania wszczętego w trybie nadzwyczajnym w celu zmiany lub uchylenia decyzji w trybie powołanego przepisu jest zatem ustalenie istnienia przesłanek wzruszenia decyzji ostatecznej. Definicję decyzji ostatecznej zawiera

art. 16 § 1 kpa stanowiąc, że decyzje od których nie służy odwołanie

w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego odwołanie nie służy m.in. od decyzji wydanych w II instancji oraz od decyzji organu I instancji, jeżeli strona nie wniosła skutecznie odwołania od takiej decyzji (uchybiła terminowi do wniesienia odwołania i nie przywrócono tego terminu).

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że decyzja [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2003 r., której zmiany w trybie art. 154 kpa domagała się skarżąca, nie jest decyzją ostateczną. Od decyzji tej bowiem strona wniosła odwołanie, po rozpatrzeniu którego Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [...] marca 2004 r. utrzymał w mocy wymienioną wyżej decyzję organu I instancji. Z tego też względu decyzja [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] odmawiająca nadania D. K. stopnia nauczyciela dyplomowanego nie mogła być przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 154 kpa, czego ani [...] Kurator Oświaty, ani Minister Edukacji Narodowej nie wzięli pod uwagę.

Okoliczność, że skarżąca we wniosku z dnia 11 maja 2006 r. skierowanym do [...] Kuratora Oświaty o zmianę – w trybie art. 154 kpa – decyzji o odmowie nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego wskazała decyzję tego właśnie organu

z dnia [...] listopada 2003 r., a zatem decyzję nieostateczną, rodziło po stronie [...] Kuratora Oświaty konieczność dopełnienia obowiązku informacyjnego wobec strony. Organ ma bowiem, na podstawie art. 9 kpa, obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej w razie potrzeby niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wyjaśnienia i wskazówki powinny dotyczyć w szczególności dopuszczalności pisma (wyrok NSA

z dnia 17 września 1992 r. sygn. akt III SA 949/92 nie publikowany, Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego pod redakcją Romana Hausera, Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1995 r., str. 154).

Powyższe odnieść można również do oceny dopuszczalności żądania strony. Treść żądania wyznacza bowiem przedmiot postępowania.

[...] Kurator Oświaty powinien był zatem poinformować stronę, że wniosek

o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 kpa dotyczyć może wyłącznie decyzji ostatecznej, a zatem decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] marca 2004 r. Wskazując stronie, że decyzja [...] Kuratora Oświaty z dnia

[...] listopada 2003 r. nie może być przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 154 kpa – nie jest to bowiem decyzja ostateczna – organ powinien był jednocześnie zwrócić się do wnioskodawcy z pytaniem, czy wobec powyższego wnosi

o zmianę lub uchylenie decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] marca 2004 r., którą to decyzją organ utrzymał w mocy decyzję [...] Kuratora Oświaty o odmowie nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego, zakreślając przy tym termin

7 dni na udzielenie odpowiedzi.

Po wskazaniu przez stronę, że żądanie wniosku z dnia 11 maja 2006 r. należy odnosić do decyzji Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] marca 2004 r., [...] Kurator Oświaty – przestrzegając z urzędu swej właściwości (art. 19 kpa) – winien wniosek strony przekazać, zgodnie z art. 65 kpa, Ministrowi Edukacji Narodowej celem rozpatrzenia. Organem właściwym do wydania decyzji w trybie art. 154 kpa jest bowiem organ, który wydał decyzję ostateczną, a zatem w tym przypadku organ odwoławczy – Minister Edukacji Narodowej.

W niniejszej sprawie [...] Kurator Oświaty nie poinformował strony,

że postępowanie w trybie art. 154 kpa nie może dotyczyć decyzji tego organu z dnia

18 listopada 2003 r. Co więcej, nie zauważając, że decyzja ta nie jest decyzją ostateczną, [...] Kurator Oświaty przeprowadził na podstawie powołanego przepisu postępowanie w trybie nadzwyczajnym i wydał decyzję administracyjną o odmowie uchylenia wymienionej decyzji.

Działaniem takim [...] Kurator Oświaty naruszył art. 154 § 1 i § 2 kpa oraz art. 19 kpa, który nakłada na organy administracji publicznej obowiązek kontroli swojej właściwości z urzędu. Kontroli takiej organ nie dokonał ani w toku postępowania, ani przy podejmowaniu decyzji. Tym samym decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 kpa). Natomiast Minister Edukacji Narodowej uchylając decyzją z dnia [...] marca 2007 r. decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2006 r. oraz odmawiając zmiany decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2003 r. o odmowie nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego, naruszył art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 154 § 1 kpa. Minister Edukacji Narodowej orzekł bowiem o odmowie zmiany w trybie art. 154 kpa decyzji nieostatecznej, która nie mogła stanowić przedmiotu tego postępowania, a nadto pominął fakt, iż organ I instancji wydał decyzję z naruszeniem przepisów o właściwości. Tym samym, zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa,

o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Powyższe obligowało Sąd do stwierdzenia nieważności zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Jednocześnie, z uwagi na to, że obowiązkiem Sądu w ramach kontroli działalności administracji publicznej dokonanej w niniejszej sprawie jest stworzenie – przez wydanie orzeczenia – takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał

i funkcjonował żaden akt niezgodny z prawem, konieczne stało się objęcie zakresem orzeczenia również decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] oraz decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] października 2006 r. nr [...], wydanej po rozpatrzeniu odwołania od wymienionej decyzji organu I instancji. W związku z tym, że także te decyzje obarczone są wadami powodującymi ich nieważność – wydane zostały bowiem z naruszeniem odpowiednio art. 154 § 1 i § 2 kpa w zw. z art. 19 kpa oraz art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 154 § 1 kpa – Sąd obowiązany był stwierdzić ich nieważność (art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 kpa).

Ponownie rozpoznając sprawę organ obowiązany będzie uwzględnić wskazania Sądu zawarte w niniejszym wyroku, w tym w szczególności – dopełniając obowiązku informacyjnego wobec strony (art. 9 kpa) – wyjaśnić jaka jest rzeczywista treść żądania wniosku z dnia 11 maja 2006 r.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O zwrocie kosztów postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie nie orzekł, bowiem w sprawie niniejszej nie wystąpiły koszty postępowania.