Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 668/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art.188 i 203
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Wrocław od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1394/08 w sprawie ze skargi Gminy Wrocław na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2008 r. nr. [...] i decyzję Wojewody Dolnośląskiego z [...] lutego 2008 r. nr. [...], 2. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy Wrocław 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1394/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy Wrocław na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] o odmowie skomunalizowania na rzecz tej Gminy nieruchomości położonej we W., oznaczonej jako działka nr [...]. Nieruchomość ta w dniu 27 maja 1990 r. pozostawała we władaniu Akademii Ekonomicznej we W., która budynek znajdujący się na nieruchomości wykorzystywała na hotel asystencki.

Wojewódzki Sąd uznał, że stanowisko organów stwierdzające, iż ww. stan wyłącza, na mocy art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, komunalizację nieruchomości jest słuszne. Obowiązująca w dacie komunalizacji ustawa z dnia 4 maja 1982 r. o szkolnictwie wyższym w art. 6 ust. 1 stanowiła, że Minister Edukacji Narodowej realizuje politykę państwa w dziedzinie szkolnictwa wyższego, koordynuje działalność szkół wyższych i nadzoruje podległe mu szkoły wyższe, a Akademia w dniu 27 maja 1990 r. podlegała temu nadzorowi – wyjaśniał Sąd. Zakres zadań szkoły wyższej określony w art. 3 ust. 2 tej ustawy nie obejmował co prawda prowadzenia hoteli asystenckich, ale dla realizacji ustawowych zadań szkoły konieczna jest szeroka baza, która te zadania umożliwia i ułatwia, zatem prowadzenie takiego hotelu jest pomocne do realizacji zadań szkoły wyższej – podkreślał Sąd, dodając, iż art. 4 ust. 2 ww. ustawy stanowił, że szkoła ta ma prawo prowadzenia działalności socjalno-bytowej stosownie do potrzeb pracowników. Zdaniem Sądu, decyzje odmawiające komunalizacji w takim stanie rzeczy są zgodne z prawem.

Reprezentowana przez radcę prawnego, Gmina Wrocław wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania

i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) oraz art. 3 ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 12 ustawy z dnia 4 maja 1982 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 1985 r. Nr 42, poz. 201 ze zm.).

W uzasadnieniu skargi podkreślono: Sąd błędnie utożsamił zadania szkół wyższych z ich uprawnieniami. Zadania to obowiązek szkół ustawowo powierzony, zaś uprawnienia to tylko prawo do prowadzenia jakiejś działalności. Art. 3 ust. 2 wymienia zadania, które muszą być wykonywane obligatoryjnie, zaś art. 4 ust. 2 uprawnienia do wykonywania dodatkowej działalności, co ma charakter fakultatywny i wśród tych drugich jest działalność socjalno-bytowa. Jednak prowadzenie takiej działalności nie jest realizacją zadań publicznych, co by wyłączało komunalizację mienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie tylko niewłaściwie zastosował art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym

i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), dalej "Przepisy wprowadzające", ale także dokonał jego wykładni nadmiernie rozszerzającej.

W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd uznał, że mienie, którego komunalizacji domagała się Gmina Wrocław jest z tej komunalizacji wyłączone, bowiem zastosowanie znajduje art. 11 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających, Zgodnie z tym przepisem mienie ogólnonarodowe nie podlega komunalizacji jeżeli służy wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Za przesłankę wypełniającą przejście służenia wykonywaniu zadań publicznych Sąd uznał nieruchomość, położoną we Wrocławiu przy ul. P., działka nr [...], z tego względu, że zabudowana była w dniu 27 maja 1990 r. budynkiem wykorzystywanym przez Akademię Ekonomiczną we W. jako hotel asystencki. Prowadzenie takiego hotelu przez Akademię Sąd uznał za wykonywanie zadania publicznego, o jakim mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających. Jednak z takim poglądem Wojewódzkiego Sądu nie można się zgodzić.

Wojewódzki Sąd dokonał rozszerzającej wykładni tego przepisu tak w zakresie podmiotowym, jak i przedmiotowym. Przepis ten wymienia jako podmioty wykonujące zadania publiczne organy administracji rządowej, sądy oraz organy władzy państwowej, przewidując, że mienie państwowe służące wykonywaniu zadań należących do tych podmiotów nie podlega komunalizacji, o której mowa w art. 5 ust. 1-3. Akademia Ekonomiczna jest szkołą wyższą i w dniu 27 maja 1990 r. podlegała regulacjom wówczas obowiązującej ustawy z dnia 4 maja 1982 r. o szkolnictwie wyższym . Nadzór nad szkołami wyższymi, zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy, sprawował Minister Edukacji Narodowej i Akademia temu organowi podlegała. Z tego faktu Wojewódzki Sąd zdaje się wyprowadzać, wniosek o wykonywaniu przez Akademię zadań publicznych, należących do organów władzy państwowej. W uzasadnieniu Sąd powołał się na ten nadzór, nie wyjaśniając jakie to ma znaczenie w sprawie, ale wniosek końcowy co do zastosowanie w sprawie art. 11 ut. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających zdaje się właśnie wskazywać, że świadczy to wykonywaniu przez Akademię zadań, o których mowa w tym przepisie.

Z art. 6 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym wynikało, iż Minister Edukacji Narodowej realizuje politykę państwa w dziedzinie szkolnictwa wyższego, natomiast szkoły wyższe powołano do prowadzenia badań naukowych, kształcenia

i socjalistycznego (ustawa pochodziła z 4 maja 1982 r.) wychowania studentów, o czym stanowił art. 1 ust. 1 tej ustawy. Jeśliby zatem ewentualnie podzielić pogląd Sądu co do zadań publicznych, to tylko w takim zakresie można by mówić o mieniu służącemu wykonywaniu tego zadania przez Akademię Ekonomiczną. Gdyby przyjąć, że Akademia wykonuje zadania publiczne należące do organu władzy państwowej , to tylko zadania, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym można by uznać za takie, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających.

Wojewódzki Sąd uznał jednak, że zadanie publiczne, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających, to prowadzenie hotelu asystenckiego. Zadania szkoły wyższej wymieniał art. 3 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym z 1982 r., określając je jako podstawowe. Odpowiadały one zakresowi wskazanemu w art. 1 ust. 1 tej ustawy, bowiem zadaniami tymi było kształcenie i prowadzenie badań. Wśród tych podstawowych zadań art. 3 ust. 2 nie wymieniał prowadzenia hoteli asystenckich. Natomiast art. 4 ust. 2 wskazywał uprawnienia szkoły wyższej i jednym z nich było prowadzenie działalności socjalno-bytowej stosownie do potrzeb pracowników

i studentów. Prawo do wykonywania takiego zadania Wojewódzki Sąd utożsamiał z tym zadaniem, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających. Jednak jest to wniosek zbyt daleko idący, gdyż Ministrowi Edukacji Narodowej takiego zadania na pewno nie można przypisać. Wobec tego i Akademii, która wykonywała w dniu 27 maja 1990 r. zadania tego Ministra, również takiego zadania publicznego przypisać się nie da. Prowadzenie hotelu asystenckiego jako zadanie publiczne należące do Ministra Edukacji Narodowej to wniosek zbyt daleko idący i wyprowadzony wbrew ww. przepisom, z których Wojewódzki Sąd go wywiódł.

Organy obu instancji popełniły ten sam błąd, uznając, iż należy zastosować art. 11 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 188 i art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).