Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1137/98
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1999-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Skoro przepisy ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ nie przewidują solidarności w zakresie obowiązku zapłaty cła przez np. dwa podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą, uznać należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu celnego I instancji nie odpowiadają prawu.

TEZY

Skoro przepisy ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ nie przewidują solidarności w zakresie obowiązku zapłaty cła przez np. dwa podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą, uznać należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu celnego I instancji nie odpowiadają prawu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Macieja K. i Bolesława K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 15 kwietnia 1998 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w P. z dnia 30 grudnia 1997 r. (...).


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego w P. decyzją z dnia 30 grudnia 1997 r. wydaną w trybie art. 151 par. 1 pkt 2 w związku z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, uchylił swe wcześniejsze decyzje: z dnia 26 sierpnia 1997 r. zawartą w dowodzie odprawy celnej w sprawie dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym i wymiaru cła od sprowadzonego przez Bolesława K. silnika i innych części samochodu osobowego oraz decyzję z dnia 26 sierpnia 1996 r. zawartą w dowodzie odprawy celnej w sprawie dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym i wymiaru cła od sprowadzonego przez Macieja K. nadwozia samochodu osobowego i dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy Nissan Primera rok produkcji 1991, wymierzając od niego cło w wysokości 8.654,00 zł.

Decyzję tę skierowano do Macieja K. i Bolesława K.

W uzasadnieniu organ celny I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że po zmontowaniu części zarejestrowany został samochód osobowy Nissan Primera na nazwisko Macieja K. i Bolesława K. /syna i ojca/. W tej sytuacji organ celny, mając na względzie regułę 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej uznał, że przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą był samochód osobowy w stanie rozmontowanym, a nie części do samochodu.

Wspomniana reguła 2a stanowi bowiem, że do wyrobu niekompletnego lub znajdującego się w stanie niezmontowanym lub rozmontowanym, o ile posiada on zasadniczy charakter wyrobu kompletnego lub gotowego, stosować należy klasyfikację odpowiadającą pozycji przewidzianej dla wyrobu kompletnego,. Ponadto w sprawie strony naruszyły przepis art. 40 i art. 41 prawa celnego nie zgłaszając do odprawy celnej towaru tj. samochodu osobowego, zgodnie ze stanem faktycznym, kierując się jedynie względami korzyści i zamiarem uniknięcia opłaty celnej od samochodu osobowego w wyższej wysokości niż od części samochodowych.

Z tych względów, wobec zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa zasadne było wznowienie postępowania celnego i uchylenie dotychczasowych decyzji, a także wymierzenie cła od kompletnego samochodu osobowego.

Prezes Głównego Urzędu Ceł nie uwzględnił wniesionego przez Macieja K. i Bolesława K. odwołania i decyzją z dnia 15 kwietnia 1998 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podzielił pogląd Dyrektora Urzędu Celnego w P. co do zasadności uchylenia decyzji zawartych w dowodach odprawy celnej i wymierzenia cła od samochodu osobowego /w stanie. rozmontowanym/ zgodnie z regułą 2a Ogólnych Reguł Interpretacyjnych Nomenklatury Scalonej. Nie dopatrując się naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego przez organ celny I instancji, organ odwoławczy uznał zaskarżoną decyzję za prawidłową.

Decyzję tę - odrębnymi skargami - zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Bolesław K. i Maciej K., wnosząc o jej uchylenie jako naruszającej przepisy art. 145 par. 1 pkt 5, art. 9 Kpa.

W uzasadnieniu jednobrzmiących skarg strony w szczególności podnoszą, że każdy z nich nabył sprowadzone przez siebie części samochodowe w innych firmach i w innych miejscowościach, które zgłosili do odprawy celnej w tym samym dniu i u tego samego funkcjonariusza celnego, który w tym dniu /26 sierpnia 1996 r./ wydał decyzję o dopuszczeniu części samochodowych do obrotu na polskim obszarze celnym i o wymiarze cła. W tej sytuacji, zdaniem skarżących, brak podstaw do przyjęcia, że w sprawie zaistniały nowe okoliczności istniejące w dacie wydania decyzji lecz nie znane organowi celnemu i ujawnione w późniejszym czasie. Z tych też względów powoływanie się przez organy celne na regułę 2a stanowi naruszenie zasad państwa prawa i zasady wynikającej z art. 9 Kpa.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko i wnosi o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Prawo celne w art. 4 ust. 1 stanowi, że przywóz towaru podlega cłu. W myśl art. 40 ust. 1 tegoż prawa, obowiązkiem celnym podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą jest dostarczenie towaru do odprawy celnej. Z kolei za podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ uważa osobę fizyczną, prawną lub jednostkę nie posiadającą osobowości prawnej, dokonującą obrotu towarowego z zagranicą na własny rachunek i we własnym imieniu /art. 2 pkt 6/.

W rozpatrywanej sprawie Bolesław K. sprowadził do kraju silnik i inne części samochodu osobowego Nissan Primera, a jego syn Maciej K. nadwozie tego pojazdu. Każdy ze skarżących był więc podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą, zobowiązanym do uiszczenia cła od Sprowadzonego przez siebie towaru i z obowiązku tego się wywiązał.

Organy celne po stwierdzeniu, że ze sprowadzonych przez skarżących części został zmontowany i następnie zarejestrowany jako współwłasność Bolesława i Macieja K. samochód osobowy /tzw. składak/ uznały, że przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą był samochód osobowy w stanie rozmontowanym, wobec czego wydały decyzję na imię obojga współwłaścicieli samochodu tj. Bolesława K. i Macieja K., mocą której zobowiązani zostali oni do zapłaty cła od tegoż samochodu w wysokości 8.654 zł.

W świetle przytoczonych na wstępie przepisów prawa celnego, po uwzględnieniu pozostałej treści tegoż prawa, nie można podzielić stanowiska organów celnych wyrażonego w wydanych przez nie decyzjach. Brak bowiem podstaw prawnych by uznać, że możliwe jest solidarne obciążenie należnościami celnymi podmiotów odrębnie dokonujących obrotu towarowego z zagranicą Odpowiedzialność solidarna może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy przepis prawa taką odpowiedzialność przewiduje np. w zakresie podatku od spadków i darowizn /art. 5 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - Dz.U. nr 45 poz. 207 ze zm./. Prawo celne jednak indywidualizuje obowiązek w zakresie zapłaty cła, wiążąc go z osobą dokonującą obrotu towarowego z zagranicą. W tej sytuacji, skoro przepisy omawianej ustawy prawo celne nie przewidują solidarności w zakresie obowiązku zapłaty cła przez np. dwa podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą, uznać należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu celnego I instancji nie odpowiadają prawu.

Zauważyć należy też, że w przypadku wydania decyzji w sprawie wymiaru należności celnych na dwie osoby /tj. na dwa odrębne podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą/, wobec braku określenia wysokości tych należności przypadającej na każdą z nich, w sytuacji braku odpowiedzialności solidarnej, wątpliwości budziłaby możliwość wyegzekwowania tych należności w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji /art. 1 ust. 2 prawa celnego/.

Z wyżej przytoczonych motywów Sąd jako nie związany granicami skargi, zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 powołanej ustawy orzekł jak w sentencji.