Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 930/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 151 par. 1  pkt 1 w zw. z  art. 144
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145  par. 1, 4 i 5
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 30 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania 1.uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Wójta Gminy M. z [...] listopada 2019 r. nr [...]oraz postanowienie Wójta Gminy M. z [...] kwietnia 2018 r. nr [...], 2. odstępuje od zasądzenia od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz K. L. zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy M. z [...] listopada 2019 r. znak [...] o odmowie uchylenia postanowienia Wójta Gminy M. z [...] marca 2017 r. znak [...] , którym ustalono wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości o nr ew. [...] i [...] położonych w obrębie U. gmina M. . Pierwsza stanowi własność K. L. , dalej "Skarżąca", druga L. B. .

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w trybie wznowienia na skutek wniosku K. L. , która jako przyczynę uzasadniającą wznowienie postępowania wskazała art. 145 § 1, 4 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. D.U. 2020, poz. 256), dalej "kpa". Przedmiotem wniosku objęte jest postanowienia Wójta Gminy M. z [...] marca 2017 r. znak [...] , którym ustalono wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości o nr ew. [...] i [...] w obrębie U. obciążając nimi właścicieli po połowie tj. po [...] zł. Skarżąca wskazywała, że postanowienie to zostało wydane po upływie 2 lat od zakończenia postępowania administracyjnego (rozgraniczeniowego). Poza tym postanowienie to nie zostało Jej doręczone. Na kopercie brakuje stempli urzędu pocztowego z datami awizacji. Poza tym sprawa rozgraniczenia została skierowana do sądu.

Wniosek o wznowienie postępowania został złożony pismem z 12 marca 2018 r. i wpłynął do organu 14 marca 2018 r.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. organ wznowił postępowanie w sprawie zakończonej postanowieniem z [...] marca 2017 r.(k 34).

Postanowieniem z [...] listopada 2019 r. Wójt Gminy M. odmówił uchylenia postanowienia Wójta Gminy M. z [...] marca 2017 r. (k 55) uznając jednocześnie, że wniosek o wznowienie został złożony w terminie.

Organ stwierdził, że podnoszona przez stronę okoliczność braku doręczenia Jej postanowienia Wójta Gminy M. nie jest prawdziwa. W toku postępowania reklamacyjnego ustalono, że przesyłka została doręczona 22 marca 2017 r. w trybie doręczenia zastępczego. Przesyłka została wydana do doręczenia 22 marca 2017 r. Z powodu nieobecności adresata pozostawiono awizo. Powtórne awizo wystawiono 30 marca 2017 r. Przesyłka została zwrócona nadawcy 6 kwietnia 2017 r.

Zażalenie wniosła Skarżąca wskazując, że postanowienie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego mogło być wydane najpóźniej do 30 grudnia 2014 r. tj. do dnia wydania decyzji kończącej postępowanie rozgraniczeniowe. Poza tym zarzuciła nie zweryfikowanie czy można było zastosować fikcję prawną doręczenia.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. [...] utrzymano w mocy ww. postanowienie.

Jak wynika z treści uzasadnienia organ przyjął, że skarżąca dowiedziała się o treści postanowienia z uzasadnienia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stycznia 2018 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie odebrała 12 lutego 2018 r. a zatem dochowała 30 dniowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Przystępując do merytorycznego rozpoznania sprawy organ stwierdził, że Skarżąca wszystkie okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania wywodzi z wadliwego, jej zdaniem doręczenia jej (a raczej niedoręczenia) przesyłki z odpisem postanowieniem z [...] marca 2017 r. Oceniając te fakty w świetle podstaw wznowieniowych organ II instancji uznał, że ustalenia faktyczne i ocena prawna dokonana przez organ I instancji jest prawidłowa. Jak bowiem wynika z informacji z Poczty Polskiej przesyłka dla Skarżącej była w sposób prawidłowy awizowana a brak na kopercie adnotacji o drugim awizowaniu stanowi jedynie pomyłkę pracownika poczty. Twierdzenie Skarżącej, że przesyłka nie była jej w ogóle doręczona nie znajduje podstaw w zebranych przez organ dowodach. Odnoszą się do treści pozostałych zarzutów zażalenia organ II instancji nie podzielił wywodów, że postanowienie o kosztach postępowania zostało wydane zbyt późno. Zgodnie z art. 246 § 1 kpa to właśnie wydanie decyzji ostatecznej otwierało organowi drogę do wydania postanowienia o rozliczeniu kosztów. Bez znaczenia jest także ustalona przez sąd powszechny wysokość kosztów postępowania sądowego i obciążenie nimi skarżącej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca zaskarżając postanowienie z [...] stycznia 2020 r. w całości i zarzucając:

- naruszenie prawa procesowego poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego skutkujące nieprawidłowym ustaleniem że postanowienie zostało Skarżącej doręczone w sposób prawidłowy w trybie doręczenia zastępczego;

-naruszenie prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy w szczególności:

-art. 44 i 107 kpa poprzez błędne przyjęcie, że zostały spełnione wszystkie przesłanki dla uznania skuteczności doręczenia zastępczego;

-art. 152 kodeksu cywilnego oraz art. 262 kpa w zw. z art.38 i 39 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez błędne założenie że prawo zobowiązuje K. L. do ponoszenia całości kosztów postępowania rozgraniczeniowego po ponad 2 latach od wydania decyzji;

-art. 246 w zw. z art. 145 kpa oraz art. 7 Konstytucji R.P. poprzez błędne przyjęcie że dopuszczalne jest wydanie postanowienia o kosztach postępowania rozgraniczeniowego po ponad 2 latach od wydania decyzji o rozgraniczeniu.

Wniosła o dopuszczenie dowodów wymienionych w skardze oraz zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 7 października 2020 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia z [...] marca 2017 r. i umorzenie postępowania w przedmiocie kosztów postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Ponadto wniosła o dopuszczenie dowodu z akt postępowania rozgraniczeniowego toczącego się przed sądem powszechnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca a nadto postanowienie o wznowieniu postępowania zapadły z naruszeniem art. 149 § 2 k.p.a. (postanowienie) a w konsekwencji z naruszeniem art. 151 § 1 pkt 1 kpa (decyzja poprzedzająca) i 138 § 1 pkt 1 kpa (zaskarżona decyzja), które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej: "ppsa.". Zgodnie z tą normą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie na które przysługuje zażalenie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2019 poz. 2167 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W niniejszej sprawie organ prowadził postępowania w trybie nadzwyczajnym o jakim mowa w art. 145 i następne kodeksu postępowania administracyjnego.

Postępowanie wywołane wnioskiem o wznowienie składa się z 2 faz.

Pierwsza to faza badania podstaw formalnych wniosku. Organ w pierwszej kolejności ma obowiązek zbadania czy podanie zostało wniesione w terminie jednego miesiąca od dnia w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. W przypadku podstawy z art. 145 § 1 pkt 4 kpa (niebranie udziału w postępowaniu bez własnej winy) termin ten liczy się od dowiedzenia się o decyzji (art. 148 § 1 i 2 kpa). Gdy zatem wniosek wskazuje podstawę faktyczną żądania i został wniesiony w terminie organ, zgodnie z art. 149 § 1 kpa, wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez organ postępowania co do przyczyn wznowienia i rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Dowiedzenie się oznacza powzięcie wiadomości o wydaniu rozstrzygnięcia, a w związku z tym jest to pewne zdarzenie określane jako akt wiedzy (fakt intelektualny). Ciężar dowodu dochowania terminu spoczywa na wnioskującym (por. wyrok NSA z 12 marca 2020 r.; II OSK 233/19, LEX nr 3027256). Strona musi udowodnić kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w sposób pozwalający organowi zweryfikować i ustalić, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Oznacza to, że dla oceny skuteczności wniosku nie jest istotne czy strona znała treść rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu organy w sposób wadliwy przyjęły, że skarżąca wniosła podanie o wznowienie w terminie o jakim mowa w art. 148 § 2 kpa.

Jak bowiem wynika z akt administracyjnych Skarżąca o decyzji z [...] marca 2017 r. dowiedziała się znacznie wcześniej niż wskazała. Pismem z 26 kwietnia 2017 r. Wójt Gminy M. wezwał bowiem Skarżącą do zapłaty kwoty [...] zł powołując w piśmie postanowienie z [...] marca 2017 r. w sprawie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Pismo było doręczone w trybie doręczenia zastępczego (k 7 koperta). Nawet przyjmując tezę, że doręczenie nie było skuteczne (brak dwukrotnej awizacji) to i tak wniosek o wznowienie został złożony po ustawowym terminie. Wynika to z tego, że sama Skarżąca w piśmie, które wpłynęło do urzędu Gminy M. 20 października 2017r., (k 13 akt adm.) wniosła o wydanie jej oryginału postanowienia z [...] marca 2017 r. Z pisma w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że w tej dacie wiedziała o wydaniu tego postanowienia a nawet o jego treści bo tę treść powołała w treści pisma. Dlatego termin do złożenia wniosku o wznowienie rozpoczął bieg od dnia następnego tj. 21 października 2017 r. i upływał 20 listopada 2017 r. Wniosek o wznowienie został złożony w urzędzie Gminy M. 14 marca 2018 r. a więc z uchybieniem terminu. Ponieważ wniosek ten nie ma daty (prawdopodobnie była wcześniejsza niż data złożenia pisma) to należy przyjąć datę wpłynięcia wniosku do organu.

W ocenie Sądu ponieważ organ wadliwie przyjął skuteczność wniosku o wznowienie koniecznym stało się uchylenie postanowienia w przedmiocie wznowienia jako wydanego z naruszeniem art. 149 § 2 kpa. W niniejszej sprawie gdyby organ w sposób prawidłowy dokonał oceny terminowości wniosku o wznowienie powinien był na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. odmówić wszęcia postępowania.

W związku z powyższym nie podlegają ocenie zarzuty merytoryczne skargi dotyczące wadliwości rozdzielenia na właścicieli kosztów postępowania rozgraniczeniowego po połowie oraz czynią niezasadnymi wnioski dowodowe złożone w skardze i piśmie z 7 października 2020 r.

Sąd zwraca uwagę, że nie mamy w tym przypadku do czynienia z sytuacją o jakiej mowa w art. 134 § 2 ppsa (zakaz wydania orzeczenia na niekorzyść strony) gdyż mocą wydanego przez organ rozstrzygnięcia skarżąca nie nabyła żadnych uprawnień. Poza tym orzekając w granicach sprawy Sąd ma uprawnienie do oceny sprawy pod kątem przepisów proceduralnych obowiązujących organ w szczególności gdy mamy do czynienia z postępowaniem nadzwyczajnym. Jeżeli sąd widzi poważne naruszenia w tym zakresie skutkujące brakiem podstaw do prowadzenia postępowania wznowieniowego ma obowiązek taką decyzję wyeliminować z obrotu prawnego. Tymczasem zakaz orzekania na niekorzyść strony skarżącej dotyczy sprawy w znaczeniu materialnoprawnym. Sąd łamie zakaz reformationis in peius, kiedy orzeka co do istoty sprawy odmiennie, czyniąc to w sposób niekorzystny dla strony, nie mając ku temu podstaw. (por. wyroki NSA: z 29 kwietnia 2020.I OSK 2959/19, LEX nr 2979037; z 25 czerwca 2019 r., I FSK 882/17, LEX nr 2702248).

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, 135 i 120 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2016, poz 718 ze zm.) Sąd orzekł jak w wyroku.

Mimo uchylenia decyzji Sąd odstąpił od zwrotu Skarżącej kosztów postępowania (art. 200 ppsa) uznając, że uchylenie decyzji nastąpiło z urzędu i z innych przyczyn niż w niej wskazane. Dlatego Sąd uznał, że zachodzi przypadek o jakim mowa w art. 199 ppsa.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z przyczyn formalnych (wniosek złożony po terminie) na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.