Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3686/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13i ust. 4b, art. 13k ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego - działając na podstawie przepisów art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm. - dalej także: "u.d.p.") w zw. z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 ze zm.), a także art. 50 pkt 1 lit. j), art. 51 ust. 6 lit. b), art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265) - po rozpatrzeniu wniosku skarżącego M. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. o nałożeniu na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Z protokołu kontroli nr [...] wynika, że w dniu [...] sierpnia 2011 r. o godz. [...] na drodze krajowej [...] w [...], prowadzono kontrolę przy użyciu skanera DSRC pojazdów jadących w kierunku W. Skanowaniu poddano zespół pojazdów składający się z samochodu marki [...] o nr rej. [...] i naczepy marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował skarżący. Pojazd należący do przedsiębiorcy B. K. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...],[...] był wyposażony w urządzenie ViaBox. W wyniku skanowania OBU zainstalowanego w ww. pojeździe stwierdzono 206 naruszeń polegających na braku środków na koncie. Brak środków na koncie stwierdzono w następujących okresach:

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...] UTC do [...] UTC ([...] incydentów),

- dnia [...].08.2011r. od godz. [...] UTC do [...] UTC (15 incydentów),

- dnia [...].08.2011r. od godz. [...] UTC do [...] UTC (15 incydentów),

- dnia [...].08.2011r. od godz. [...] UTC do [...] UTC (17 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...] UTC do [...] UTC (17 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. 17:30 UTC do [...] UTC (18 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...] UTC do [...] UTC (18 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...] UTC do [...] UTC (18 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...] UTC do [...] UTC (18 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...] UTC do [...] UTC (15 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...] UTC do [...] UTC (17 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...] UTC do [...] UTC (17 incydentów),

- dnia [...].08.2011 r. od godz. [...] UTC do [...] UTC (6 incydentów).

Kontrolowany kierowca okazał do kontroli wykresówki, które jednoznacznie potwierdzały fakt, iż kierującym ww. pojazdem w wymienionych dniach był skarżący. W protokole przesłuchania strony z dnia [...] sierpnia 2011 r. kierowca stwierdził, że nie widział żadnych znaków, które informowały go o tym, że wjechał na odcinek drogi płatnej. Potwierdził, iż kontrolowanym pojazdem wykonuje przewozy wyłącznie osobiście i w powyższych okresach prowadził pojazd poddany kontroli. Jednocześnie stwierdził, że szef wyposażył samochód w urządzenie Viabox i poinformował kierowcę o tym, że przy pomocy tego urządzenia pobierane są opłaty za drogi płatne. Stwierdził, że był przekonany, że za wskazane przejazdy wystawiane są faktury, które firma - w której jest zatrudniony – opłaca na bieżąco. Nadto zauważył, że w czasie przejazdu przez bramownice urządzenie wydawało różne, niejednoznaczne sygnały dźwiękowe.

Organ pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. zwrócono się do operatora systemu opłaty elektronicznej K. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] ("K.") o przesłanie następujących informacji:

- jaki rodzaj umowy na dokonywanie opłaty elektronicznej posiada przedsiębiorca: [...] ID Klienta [...]?

-czy w podanych powyżej okresach saldo na koncie przedmiotowego przedsiębiorcy było zerowe lub ujemne?

- od kiedy (podanie daty) konto przedmiotowego przedsiębiorcy wykazywało brak środków?

W odpowiedzi na przedmiotowe pismo spółka poinformowała, iż we wskazanych powyżej okresach na koncie klienta o ID [...], czyli przedsiębiorcy [...] nie było środków. Przedmiotowy klient podpisał umowę przedpłaconą z płatnością ręczną, zaś po raz pierwszy na koncie w/w klienta nie było środków w dniu [...] sierpnia 2011 r.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. skarżący nadesłał wyjaśnienia dotyczące omawianego przejazdu. Podkreślił, że droga, po której się poruszał nie była oznaczona jako droga płatna, więc miał przekonanie, że porusza się po drodze niepłatnej. Nadto wskazał, że urządzenie umieszczone w pojeździe wydawało różne mylące dźwięki i nie potrafił ich jednoznacznie zinterpretować. Wyjaśnił, że przypuszczał, że opłaty reguluje na bieżąco firma, za rzecz której wykonuje przejazdy.

Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. organ poinformował skarżącego o wyłączeniu do odrębnego postępowania administracyjnego naruszenia stwierdzonego protokołem kontroli polegającego na przejeździe po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu [...].08.2011 r. o godz. [...] na [...] km drogi krajowej nr [...]

Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. organ zawiadomił skarżącego o zmianie kwalifikacji naruszenia stwierdzonego protokołem kontroli nr [...] na naruszenie polegające na niezjechaniu z drogi objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej (art. 13k ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.) dniu [...].08.2011 r. o godz. [...] na [...] km drogi krajowej nr [...].

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego - działając na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13l ust. 1 pkt 2, art. 13i , art. 13k ust. 2 pkt 2, ust. 4 u.d.p. - nałożył na kierującego karę pieniężną w wysokości 3000 zł za naruszenie obowiązku niezwłocznego zjechania (niezjechanie) z drogi objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu [...].08.2011 r. potwierdzone zdjęciem z bramownicy kontrolnej na [...] km o godz. [...],

GITD wskazał, że odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu, został wyszczególniony w załączniku rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

GITD podkreślił, że skarżący nie zjechał z drogi krajowej [...], która jest objęta obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej pomimo możliwości zjazdu na najbliższym węźle.

Nadto podkreślił, że pomiędzy ww. bramownicami kontrolnymi istnieje możliwość zjazdu z drogi objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej – na węźle O., do czego zobowiązany był kierujący, zgodnie z art. 13i ust. 4b u.d.p.

GITD - odnosząc się do pisma skarżącego - wskazał, że niedoładowanie konta przez pracodawcę skarżącego oraz okoliczności dotyczące braku prawidłowego oznakowania (brak znaków drogowych) nie mogą stanowić podstawy prawnej do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie.

Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzuciła:

a) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez:

- przyjęcie, że na koncie ID [...] w dniu [...].08.2011 r. nie było środków pieniężnych pozwalających na uiszczenie opłaty elektronicznej, a także że taka opłata nie została uiszczona;

- przyjęcie, że w dniu [...].08.2011 r. między godziną [...] a [...] kierowca stwierdził niesprawność urządzenia ViaBox zainstalowanego w pojeździe;

b) naruszenie przepisów prawa materialnego:

- niezastosowanie art. 13 k ust. 3 u.d.p., w przypadku gdy opłata ta została uiszczona w inny sposób;

- niezastosowanie art. 13 k ust. 2 pkt 2 w zw. art. 13 i ust. 4b u.d.p., poprzez niewykazanie przesłanki "stwierdzenia przez kierującego niesprawności tego urządzenia", które to dopiero obliguje kierującego do niezwłocznego zjechania z drogi;

- naruszenie art. 13 k ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepisy te zezwalają na kumulowanie kar administracyjnych w sytuacji, gdy jedno zachowanie wyczerpuje znamiona dwóch deliktów administracyjnych.

Skarżący we wniosku podkreślił, że nie może wykluczyć, że zamontowane urządzenie wbrew obowiązkowi nie informowało go o żadnych nieprawidłowościach, co wyłącza możliwość przypisania, że skarżący mógł stwierdzić nieprawidłowe działanie urządzenia.

Ponownie rozpoznając sprawę Główny Inspektor Transportu Drogowego wezwał, pismem z dnia [...] maja 2012 r., podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad – K. Sp. z o.o., do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy opłata za przejazd określony w decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. została uiszczona.

Pismem z dnia [...] maja 2012 r. K. Sp. z o.o. wskazała, iż opłata elektroniczna za przejazd ww. pojazdem w dniu [...] sierpnia 2011 r. o godz. [...] nie została uiszczona. Użytkownik nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox. Umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty po dokonaniu przejazdu (umowa typu "pre-pay").

Dnia [...] lipca 2012 r. wpłynęło do organu pismo od strony postępowania. Strona nie zgodziła się z wyjaśnieniami operatora, iż w powyższej sprawie nie składała reklamacji. Przedłożyła kopię pisma reklamacyjnego wraz z kopiami formularzy zgłoszeniowych.

Z pisma operatora systemu ViaToll z dnia [...] września 2012 r. wynika, iż stan salda konta użytkownika w dniach od [...] do [...] sierpnia 2011 r. wynosił 0 zł.

W kolejnym piśmie skarżący oświadczył, że jego pracodawca nie zgadza się z twierdzeniami K. Sp. z o.o. dotyczącymi braku reklamacji.

W piśmie z dnia [...].10.2012 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów na potwierdzenie wadliwości działania systemu elektronicznego poboru opłat (dowód z opinii biegłych, przesłuchanie J. D. z Kancelarii Prawnej [...] w [...]).

Zaskarżoną decyzją GITD utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2012 r.

Na wstępie stwierdził, że podstawą faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, bez uiszczenia opłaty, o której mowa art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

GITD przytoczył treść przepisów prawa regulujących zasady funkcjonowanie elektronicznego systemu poboru opłat, określających obowiązki spoczywające na korzystających z dróg krajowych lub ich odcinków w ramach realizacji tego systemu oraz sankcjonujących ich naruszenie.

W ocenie GITD zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny.

GITD stwierdził, że z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się po drodze wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r., opłata za kontrolowany przejazd nie została uiszczona, a strona postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż jest nią osoba, która kierowała kontrolowanym pojazdem samochodowym, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

W ocenie GITD podnoszone przez stronę okoliczności nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego. Ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z art. 13k ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych.

Organ podkreślił, że przesłanką odpowiedzialności jest stwierdzenie naruszenia obowiązków wynikających z ww. ustawy, a odpowiedzialność ta nie jest oparta na zasadzie winy. W związku z tym przyczyny (obiektywne, subiektywne, zależne od strony lub od niej niezależne), które spowodowały ustalony w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie mają znaczenia prawnego. W tej sytuacji organ oddalił ww. wnioski dowodowe, gdyż ich przeprowadzenie uznał za niecelowe i niepotrzebnie wydłużające postępowanie w sprawie. Jednocześnie organ uznał okoliczności wskazane przez stronę, co do składania reklamacji za udowodnione dając wiarę wyjaśnieniom uzyskanym od K. Sp. z o.o. w postępowaniu nr [...], którego stroną jest również skarżący. GITD podniósł, że w piśmie z dnia [...] lipca 2012 r. operator potwierdził fakt, iż użytkownik składał reklamację dotyczącą nieprawidłowej sygnalizacji niskiego poziomu środków na koncie, jednak reklamacja ta została rozpatrzona negatywnie, a użytkownik został pouczony o treści zawartej umowy oraz o treści rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego. Zdaniem GITD, po ponownym rozpoznaniu sprawy, po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego, należy uznać, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny. Z pism K. Sp. z o.o. w sposób niebudzący wątpliwości wynika bowiem, że za kontrolowany przejazd opłata elektroniczna nie została uiszczona. Organ zauważył, że w piśmie z dnia [...] września 2012 r. operator wskazał, iż stan salda konta użytkownika pomiędzy [...] a [...] sierpnia 2012 r. wynosił 0 zł. Na koncie użytkownika nie było więc żadnych środków potrzebnych do uiszczenia opłaty elektronicznej. Wyjaśnienia złożone przez operatora systemu pozostają w sprzeczności z twierdzeniami strony zawartymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż na koncie Viatoll znajdowały się środki na uiszczenie opłaty elektronicznej. K. Sp. z o.o. jest podmiotem odpowiedzialnym za obsługę krajowego systemu poboru opłat. Organ podkreślił, że skoro podmiot odpowiedzialny za obsługę powyższego systemu ustalił, że opłata nie została uiszczana, a strona nie przedstawia żadnych dowodów świadczących, iż opłatę uiściła, to należy dać wiarę informacji pochodzącej bezpośrednio od podmiotu obsługującego elektroniczny system poboru opłat. Ponadto reklamacja złożona u operatora systemu nie jest podstawą do umorzenia niniejszego postępowania. Organ stwierdził, że nie ma również podstaw, aby uważać, iż jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu systemu Viatoll przyczyniły się do nieuiszczenia opłaty przez stronę. Według GITD, wyjaśnienia operatora są w tym zakresie jednoznaczne i nie budzą wątpliwości. Strona nie mogła uiścić opłaty elektronicznej za przejazdy po płatnych odcinkach dróg, jeśli stan konta pomiędzy [...] a [...] sierpnia 2012 r. wynosił 0 zł. GITD nie zgodził się z zarzutem skarżącego, że doszło wobec niego do wielokrotnego nałożenia kary pieniężnej. Organ odwoławczy stwierdził, że przy wyodrębnieniu spraw administracyjnych organ kierował się następującymi okolicznościami: dniem popełnienia naruszenia, innym odcinkiem drogi krajowej za który istnieje obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej, czasem popełnienia naruszenia. Odmienność którejkolwiek z powyższych przesłanek przesądza bowiem o fakcie dokonania odrębnego przejazdu za który pobierana jest odrębna opłata elektroniczna. Powyższe okoliczności świadczą o dokonaniu innego naruszenia przez kierującego pojazdem, które polega na naruszeniu obowiązku w innym stanie faktycznym, co do miejsca (inny odcinek) lub czasu, a zatem stanowi odrębną indywidualną sprawę administracyjną, która powinna zostać załatwiona osobną decyzją administracyjną.

Na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r., skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Ww. decyzji zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, a mianowicie:

a. przepisu art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 140 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, w sytuacji gdy podstawą decyzji wydanej przez organ I instancji było niezjechanie z drogi objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej, a podstawą decyzji organu II instancji było nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach płatnych bez uiszczonej opłaty elektronicznej. Organ II instancji nie umotywował zmiany kwalifikacji i ustaleń faktycznych;

b. przepisu art. 7 k. p. a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego (zarówno na etapie przed jak i w trakcie rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie niniejszej sprawy) wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes strony w szczególności poprzez nieuwzględnienie lub brak ustosunkowania się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, stanowiska w zakresie niewłaściwego działania urządzenia viaBox zamontowanego w samochodzie [...] oraz niewłaściwego działania systemu poboru opłat, faktycznego stanu środków pieniężnych na koncie użytkownika;

c. przepisu art. 78 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie wniosków dowodowych strony, jako nieistotnych dla rozpoznania sprawy w szczególności w zakresie:

- zwrócenia się K. Sp. z o.o. o wskazanie osób lub podmiotów, które zajmowały się obsługą systemu viaTOLL w miesiącu lipcu i sierpniu 2011 r. w zakresie dotyczącym użytkownika B. K. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...], nr umowy [...], nr identyfikacyjny [...] i przesłuchanie ich w charakterze świadków na okoliczności wskazane w skardze i wniosku z dnia [...].07.2012 r., a dotyczące czy - a jeśli tak to kiedy, jakim środkiem komunikacji przekazana została użytkownikowi informacja dotyczącą osiągnięcia pułapu ostrzegawczego czy też braku środków na koncie, błędnych i mylących wskazań systemu viaTOLL w zakresie ilości środków na koncie użytkownika (jak wynika ze skargi i wniosku z dnia [...].07.2012 r. po doładowaniu dnia [...].08.2011 r. kwotą 500 zł i naliczeniu raportu tygodniowego na dzień [...].08.2011 r. na saldzie kwoty 106,95 zł zakładka systemowa pozostałe saldo wykazywała niezmiennie na dodatnia kwotę w wysokości 458,21 zł),

- zwrócenia się do B. K. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą [...] o okazanie urządzenia viabox (id [...]) zmontowanego w samochodzie [...] o nr rej. [...] w sierpniu 2011 r. i dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia czy to urządzenie funkcjonowało w sposób prawidłowy i czy w związku z tym Skarżący miał obiektywną możliwość zorientowania się, czy jest uszkodzone lub czy konto jest nienaładowane, a tym samym czy mógł uniknąć złamania norm ustawy, jaki był faktyczny stan środków pieniężnych na koncie użytkownika,

- dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia czy działanie systemu viaTOLL (m.in. konto systemowe użytkownika B. K., sposób obsługi użytkownika B. K., przekazywanie informacji między urządzeniami składającymi się na system) w zakresie miejscowo i czasowo odpowiadającym przedmiotowemu postępowaniu, było prawidłowe a w związku z tym czy użytkownik miał obiektywną możliwość zorientowania się w stanie konta a także czy kierowca miał możliwość zorientowania się, że system działa nieprawidłowo lub że konto jest nienaładowane a tym samym czy mogłem uniknąć złamania norm ustawy, jaki był faktyczny stan środków pieniężnych na koncie użytkownika;

d. naruszenie przepisu art. 80 k.p.a. poprzez:

- przyjęcie przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego dowolnych ustaleń, nie wynikających z treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, poprzez uznanie, że w przedmiotowym okresie na koncie użytkownika nie było środków pozwalających na uiszczenie opłaty elektronicznej, opłata ta nie została uiszczona, urządzenie viabox i pozostałe urządzenia składające się na system elektronicznego poboru opłat działały w sposób prawidłowy;

- przyjęcie, iż podstawą faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22.03.2011 r., podczas gdy podstawą decyzji organu I instancji było niezjechanie z drogi objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej;

e. naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

- brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności w odniesieniu do oceny zasadności pominięcia wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego w toku postępowania.

- nie odniesienie się przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego do całokształtu zarzutów zaprezentowanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a. art. 8 Konstytucji RP w zw. z art. 13 ustawy o drogach publicznych poprzez zaniechanie odmowy zastosowania wskazanego przepisu ustawy, jako sprzecznego z Konstytucją w zakresie:

- w którym pozwala on na kumulowanie kar administracyjnych w sytuacji, gdy jedno zachowanie wyczerpuje znamiona dwóch lub więcej wskazanych w tym przepisie deliktów administracyjnych, co prowadzi do nieuzasadnionej multipenalizacji i wielokrotnego karania za jeden czyn jako niezgodnej z zasadą demokratycznego państwa prawnego i zasadą proporcjonalności,

- w którym pozwala on na kumulowanie kar administracyjnych w sytuacji, gdy jedno zachowanie wyczerpuje znamiona dwóch lub więcej wskazanych w tym przepisie deliktów administracyjnych co może prowadzić do sytuacji, iż kierujący pojazdem bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej po drodze krajowej na odcinku o długości np. 10 km na którym znajduje się np. 10 bramownic z urządzeniami rejestrującymi (ilość bramownic jest zależna od ilości dróg dojazdowych umożliwiających wjazd lub zjazd z drogi krajowej) obciążony zostanie karami administracyjnymi w wymiarze 30.000 zł (po 3000 zł za przekroczenie każdej bramownicy) podczas, gdy ten sam kierujący pojazdem bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej po drodze krajowej na odcinku o długości 10 km na którym znajdują się np. tylko 2 bramownice zostanie obciążony karami administracyjnymi w wymiarze 6 000 zł, co w mojej ocenie jest pogwałceniem zasady równości wobec prawa, zasady proporcjonalności i zasady demokratycznego państwa prawnego,

- w którym pozwala na nałożenie kary administracyjnej w kwocie 3000 zł w sytuacji, gdy koszt nieuiszczonej opłaty za przejazd może wynosić tylko 60 groszy, co w ocenie skarżącego, narusza zasadę proporcjonalności oraz zasady demokratycznego państwa prawnego,

- w którym przewiduje nałożenie kary administracyjnej za przejazd bez uiszczonej opłaty na kierowcę a nie na stronę umowy z podmiotem pobierającym opłaty z wykorzystaniem sytemu elektronicznego poboru opłat i zarazem użytkownika urządzenia umożliwiającego pobieranie tych opłat jak również systemu informacji i obsługi konta (co w warunkach polskich jest regułą i dotyczy sytuacji pracodawca i pracownik) co łamie zasadę demokratycznego państwa prawnego oraz zasadę sprawiedliwości społecznej,

- w którym wysokość kar pieniężnych jest określona w sposób bezwzględnie sztywny co nie dopuszcza uwzględnienia ewentualnego stopnia zawinienia czy też okoliczności danego deliktu co narusza zasady sprawiedliwości społecznej,

- w którym przewidziana w ustawie odpowiedzialność ma charakter absolutny co wyklucza jakiekolwiek dowodzenie przez podmiot odpowiedzialny okoliczności ekskulpujacych (np. błędu co do prawa, błędu co faktu przez wykazanie że zostało uczynione wszystko czego można było od niego rozsądnie wymagać aby nie dopuścić do naruszenie normy prawa) co narusza zasady sprawiedliwości społecznej.

- w jakim została wprowadzona zmiana przepisów ustawy oraz wprowadzony system Viatoll;

b. art. 13 k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie polegające na naliczaniu kar za przekroczenie poszczególnych bramownic czy też odcinków dróg w sytuacji, gdy kara jest nakładana za przejazd po drodze publicznej bez względu na ilość przekroczonych w tej sytuacji bramownic czy też odcinków dróg;

c. art. 13 k ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 13 k ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepisy te zezwalają na kumulowanie kar administracyjnych w sytuacji, gdy jedno zachowanie wyczerpuje znamiona dwóch deliktów administracyjnych.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, M. G. wniósł o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r., jak i poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] lutego 2012 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej zwana "p.p.s.a."), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014, poz. 1647), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia(art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) i pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd, biorąc pod uwagę powyższe kryteria, uwzględnił skargę w sprawie.

Sąd na wstępie wskazuje, że organ I instancji (dla przejrzystości wywodu Sąd w niniejszym uzasadnieniu będzie określał organ orzekający w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 2012 r., jako organ I instancji, zaś organ orzekający w postępowaniu wywołanym wnioskiem skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy jako organ odwoławczy) nałożył na skarżącego karę pieniężną na podstawie art. 13 k ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. w związku z niezjechaniem z drogi objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu [...] sierpnia 2011 r. potwierdzone zdjęciem z bramownicy kontrolnej na [...] km o godz. [...].

Organ odwoławczy utrzymał zaś w mocy zaskarżoną decyzję, z tym że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczna oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433) bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Dla jasności wywodu Sąd przytoczy zarówno przepisy stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia organu I instancji, tj. art. 13 k ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., jak i przepisy stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięcia organu odwoławczego, tj. art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

I tak - przyjmując za obowiązujący w sprawie stan prawny z dnia [...] sierpnia 2011 r. (dzień stwierdzonego naruszenia) - przepis art. art. 13 k ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. stanowił, że kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, który narusza obowiązek określony w art. 13i ust. 4b - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Przepis art. 13i ust. 4b stanowił zaś o obowiązku kierującego pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie, o którym mowa w ust. 3, w przypadku stwierdzenia niesprawności tego urządzenia, do niezwłocznego zjechania z drogi objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej.

Z kolei art. art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. stanowił o obowiązku korzystającego z dróg publicznych do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Z przedstawionego stanu sprawy wynika, że rezultat przeprowadzonego przez organy postępowania wyjaśniającego nie był tożsamy i różna była kwalifikacja prawna przypisanego Skarżącemu naruszenia.

W takim stanie rzeczy organ odwoławczy nie mógł na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymać w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji oznacza bowiem, że w wyniku rozpoznania sprawy rozstrzygnięcie organu odwoławczego pokrywa się z rozstrzygnięciem organu I instancji, tj. że rozstrzygnięcie organu I instancji jest w ocenie organu odwoławczego prawidłowe, zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem, jak również celowości.

Innymi słowy jeżeli w wyniku rozpatrzenia odwołania organ odwoławczy uznaje, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe i utrzymuje to rozstrzygnięcie w mocy, to uznaje że podstawa prawna tego rozstrzygnięcia jest prawidłowa.

Organ II instancji, w następstwie wniesionego odwołania władny jest merytorycznie rozpoznać sprawę i podjąć - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. - również takie rozstrzygnięcie, które nie pokrywa się z rozstrzygnięciem organu I instancji, wtedy gdy w ocenie organu odwoławczego stanowisko organu I instancji jest nieprawidłowe z uwagi na niezgodność z przepisami prawa lub z punktu widzenia celowości (vide B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C.H. Beck, W-wa 2004, str. 596). Kompetencje organu odwoławczego obejmują bowiem zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu I instancji, polegających na niewłaściwym zastosowaniu prawa materialnego, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych. W przypadku odmiennego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy ma on kompetencje merytoryczno – reformatoryjne. Zgodnie bowiem z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., norma pierwsza, organ odwoławczy jest władny uchylić zaskarżoną decyzję albo w całości, albo w części, i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy.

W rozpoznawanej sprawie ustaleniem organu odwoławczego doszło do zmiany sytuacji prawnej strony odwołującej się. Obowiązkiem organu odwoławczego, w sytuacji zmiany ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji i innej kwalifikacji prawnej naruszenia - stosownie do art. 9 § 1 K.p.a. - było należyte i wyczerpujące poinformowanie Skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

Zasada udzielania przez organ administracji publicznej informacji faktycznej i prawnej uznawana jest za jeden z istotnych czynników wpływających na umacnianie zasady praworządności w działaniach administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 1995 r., SA/Lu 2479/94, niepubl.). Stanowi także doniosły element realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.).

Takie działanie organu pozwoliłoby Skarżącemu wypowiedzenie się co do tych okoliczności, złożenie wyjaśnień, czy - być może - przedstawienie nowych dowodów, podniesienie dodatkowych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Tym samym skarżący po pierwsze nie musiałby w skardze podnosić szeregu okoliczności i wątpliwości związanych z ustaleniami dokonanymi w postępowaniu odwoławczym, które znalazły odzwierciedlenie w decyzji; po drugie, z uwagi na niedokonanie oceny podniesionej argumentacji i nieodniesienie się do niej przez organy rozpoznające sprawę, narażać na brak możliwości rozważenia jej przez Sąd.

Organ odwoławczy - który poniechał ww. działań - dopuścił się naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz zasad ogólnych postępowania administracyjnego z art. 8 i 9 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kolejną kwestią wymagającą wyjaśnienia jest brak uzasadnienia organu, co do konieczności uiszczenia opłaty elektronicznej za sporny przejazd pomimo, że w dniu [...] sierpnia 2011 r. system poboru opłat odnotował 17 tzw. incydentów. Należy zatem wyjaśnić, co podnosił również skarżący, czy w tej sprawie czasem nie doszło do multiplikacji nakładanych kar za przejazd pod bramownicami (zamiast za jeden przejazd danym odcinkiem drogi), co nie jest dopuszczalne w świetle przepisu art. 13 k. ust.1 u.d.p. wykładanego zgodnie z regułami wyznaczonymi przez Konstytucję, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 10 września 2014r. sygn. akt P 36/13, a także Rzecznik Praw Obywatelskich w wystąpieniu z dnia [...] stycznia 2013r. znak [...] skierowanym do Ministra Transportu.

Sąd, mając na względzie art. 135 p.p.s.a., uchylił także decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2012 r. Skarżący bowiem już w piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. podnosił, że droga, po której się poruszał, nie była oznaczona jako płatna. Ta kwestia nie została w żaden sposób przez organ wyjaśniona. Na kwestię braku oznaczenia drogi, jako płatnej wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 1467/12.

Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdzono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Skarżący był zwolniony od kosztów sądowych na podstawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 kwietnia 2013r.