Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 574/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 145a § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Elżbieta Mazur-Selwa NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz strony skarżącej A. S.A. kwotę 5117 zł /słownie: pięć tysięcy sto siedemnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 574/14

UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A S.A. (zwany dalej: A) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2014 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] w sprawie wymierzenia wyżej wymienionemu kary administracyjnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 13 sztuk drzew oraz krzewów rosnących na działce na działce nr 1303/7 położonych w obrębie ewid. L. gmina [...], w łącznej wysokości 52067,22 zł.

W podstawie prawnej decyzji Kolegium powołało art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16.10.2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.).

Z uzasadnienia decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że po wszczęciu z urzędu i przeprowadzeniu postępowania w sprawie usunięcia bez wymaganego zezwolenia drzew i krzewów z terenu działki nr ewid. 1303/7 poł.

w obrębie ewidencyjnym L. Wójt Gminy [...] wydał pierwszą decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r., Nr [...] i wymierzył A S.A. karę administracyjną w wysokości 52 067,22 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew i krzewów.

Na skutek złożonego odwołania decyzja ta została uchylona na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powodem uchylenia było nieprawidłowe wyjaśnienie kwestii reprezentacji strony, co doprowadziło do pominięcia pełnomocników A. w prowadzonym postępowaniu, nieprawidłowe ustalenie stron postępowania oraz niewyjaśnienie kwestii przeznaczenia działki nr 1303/7, na której dokonano wycinki drzew.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Wójt Gminy [...] decyzją

z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] wymierzył administracyjną karę pieniężną w wysokości 52 067,22 zł za usunięcie 13 sztuk drzew oraz krzewów z powierzchni 9m2 bez wymaganego zezwolenia. Organ podał także sposób wyliczenia kary za poszczególne drzewa i krzewy.

Odwołanie od tej decyzji złożył A S.A. podkreślając, że wycinkę drzew i samosiejek na trasie gazociągów przesyłowych na terenie działania [...] w J., zlecił A. C. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą

w S., w drodze przetargu niepublicznego-nieograniczonego, na podstawie zawartej w dniu [...].06.2012 r. umowy nr [...]. Zgodnie z tą umową wycinka drzew winna zostać przeprowadzona w zgodzie z zapisami ustawy o ochronie przyrody, do czego został zobowiązany wykonawca wg załącznik nr 1 do ww. umowy.

Odwołujący podkreślił, że w ww. załączniku, stanowiącym integralną część umowy, wyraźnie wskazano, że wykonawca zobowiązany był uzyskać dokumenty konieczne do realizacji zadania, tj. wypisy z ewidencji działek w celu ustalenia ich właścicieli, zawrzeć z właścicielami stosowne porozumienia (ugody), pozyskać wymagane decyzje administracyjne.

A podkreślił, że sprawcą wycinki był A. C. (wykonawca umowy), który dokonując wycinki drzew i krzewów bez wymaganego prawem zezwolenia, przekroczył postanowienia łączącej strony umowy. W tym zakresie wykonawca nie działał na zlecenie A. Działanie to miało charakter samowolny i nie znajdywało oparcia w zawartej w dniu [...].06.2012 r. umowie. Odwołujący podkreślił, że usunięcie drzew i krzewów nie odbyło się za wiedzą i wolą przedsiębiorcy przesyłowego. Wykonanie wycinki zlecono profesjonalnemu przedsiębiorcy i do jego zadań należało m.in. pozyskanie wymaganych decyzji administracyjnych. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie świadczy o braku świadomości po stronie A o wykonaniu wycinki bez wymaganego zezwolenia, na co Spółka miałaby się zgodzić i mogłaby jej zapobiec.

Dodatkowo wnoszący odwołanie zarzucił, że w operacie pn.: "inwentaryzacja usuniętych drzew i krzewów z terenu nieruchomości położonych na terenie Gminy [...].", sporządzonym przez Biuro Projektowe [...] A. R. nie przedstawiono metody wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej. Natomiast zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyliczenie obwodów pni drzew poprzez ich zaokrąglenie do pełnych centymetrów nie znajduje oparcia w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 13.10.2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. z 2004 r. Nr 228, poz. 2306) oraz Obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 13.10.2011 r. w sprawie opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2012 r. (M.P. z 2011 r. Nr 95, poz. 963). Odwołujący zarzucił brak wykonania wytycznych zawartych w poprzedniej decyzji Kolegium a to zbadania czy część działki z której wykonano wycinkę drzew nie jest lasem. Organ ograniczył się jedynie do ustalenia przeznaczenia terenu w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...], przy czym nie wskazał na jakich dowodach oparł te twierdzenia. Dodano, że w oględzinach w dniu [...].10.2013 r. nie brał udziału biegły, nie zbadano kwestii udzielonych pełnomocnictw reprezentantom Spółki.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium podniosło, że materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Zgodnie z art. 83 ust. 1 cyt. ustawy usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości możne nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2

i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta na wniosek:

1) posiadacza nieruchomości – za zgodą właściciela nieruchomości

2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy a mianowicie, że wycinka drzew została zlecona przez A S.A., przedsiębiorcy A. C. – prowadzącemu działalność gospodarczą [...] w B., na podstawie umowy z dnia [...].06.2012 r. Wycinką objęto drzewa i krzewy znajdujące się na działce nr ewid. 1303/7, własności J. i Z. K. Z uwagi na brak zezwolenia na wycinkę drzew i krzewów, organ wszczął postępowanie, w toku którego przeprowadzono oględziny z udziałem stron oraz uzyskano opinię – inwentaryzację. Na jej podstawie ustalono, że dokonane zostało wycięcie 13 sztuk drzew gatunków olsza szara, czeremcha pospolita, topola, osika, wierzba iwa oraz krzewów leszczyny pospolitej o pow. 9 111m2 oraz krzewów śliwy tarniny o powierzchni 6m2. Kolegium wskazało, że ustalony wiek wyciętych drzew i krzewów oraz ich rodzaj pozwalał na stwierdzenie, że wymagane było zezwolenie na ich wycięcie.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium podało, że organ I instancji w trakcie oględzin ustalił konieczne dla określenia kary administracyjnej obwody pni, zgodnie

z art. 88 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Ustalenia obwodu dokonano stosownie do wyliczeń zwartych w opracowanej inwentaryzacji. Natomiast powierzchnię usuniętych krzewów ustalono na podstawie obmiaru terenu z pozostałością pni przy gruncie mierząc długość i szerokość boków.

Następnie Kolegium wskazując na obwody pnia poszczególnych drzew

i powierzchnię krzewów, szczegółowo przedstawiło sposób wyliczenia wysokości kary pieniężnej, która to opłata w łącznej wysokości wyniosła 52 067,11 zł.

Odnosząc się do argumentów odwołania SKO za chybioną uznało próbę wskazania odpowiedzialnym nielegalnej wycinki drzew przedsiębiorcę A. C. – prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] w S. Podało, że karę pieniężną za usunięcie drzew wymierza się jedynie tym podmiotom, które uprawnione są do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z danej nieruchomości. Stosownie do art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody o takie zezwolenie mogą ubiegać się jedynie posiadacz nieruchomości za zgodą właściciela tej nieruchomości oraz właściciel urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kc – jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Zdaniem Kolegium przedsiębiorca A. C. jako wykonawca zleconej przez A wycinki drzew i krzewów nie mógł uzyskać (jako adresat decyzji) stosownego zezwolenia a zatem nie mógł być podmiotem kar pieniężnych z powodu wycięcia drzew bez zezwolenia. Faktu tego nie może zmienić posiadanie pełnomocnictw do uzyskania takiej decyzji. Kolegium zaznaczyło, że niewykonanie lub nierzetelne wykonanie umowy rodzi jedynie odpowiedzialność cywilną przedsiębiorcy wobec Spółki.

Kolegium powołując się na wyrok NSA z dnia 29.05.2012 r., sygn. akt II OSK 448/11 podało, że administracyjna kara pieniężna za usunięcie drzew bez zezwolenia z terenu nieruchomości, może być wymierzona posiadaczowi nieruchomości zarówno kiedy dokonał on wycięcia tych drzew osobiście, jak i kiedy zlecił wykonanie tej czynności innemu podmiotowi.

Jako niezasadny Kolegium oceniło zarzut dotyczący działania wykonawcy

z przekroczeniem uprawnień wynikających z umowy oraz dotyczący braku przedstawienia wyliczenia kary. Odnosząc się do pierwszego z zarzutów SKO podało, że usługi objęte umową zostały wykonane a podniesiony w odwołaniu zarzut dotyczy raczej ich niewłaściwego wykonania. Odnośnie drugiego z zarzutów wskazano, że organ I instancji szczegółowo opisał sposób wyliczenia opłaty

a następnie jej pochodną, tj. karę. Nadto karę ustalono na podstawie operatu pn. "Inwentaryzacja usuniętych drzew i krzewów z terenu nieruchomości położonych na terenie Gminy [...]", wykonanym przez Biuro Projektowe [...] A. R. W operacie tym znajduje się wyliczenie opłat za wycięcie drzew.

Wbrew zarzutom odwołania, zdaniem Kolegium, prawidłowo wyliczono obwody pni drzew poprzez ich zaokrąglenie do pełnych centymetrów. W przepisach rozporządzenia z dnia 13.10.2004 r. oraz obwieszczenia z dnia 13.10.2011 r. wszystkie wartości podane są w pełnych centymetrach.

Jako nieuzasadniony Kolegium oceniło zarzut braku dokonania ustaleń czy część działki na której dokonano wycinki nie jest lasem. W aktach sprawy znajdują się wypisy z ewidencji gruntów, które obrazują aktualne przeznaczenie gruntów.

Z zapisów tych wynika, że teren z którego usunięto drzewa sklasyfikowany jest jako Ł-III, R-IVb, R-IVa. Wyjaśniono, że dowodem przeznaczenia gruntów na potrzeby produkcji leśnej jest ewidencja gruntów.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Rzeszowie złożył A S.A. domagając się jej uchylenia oraz wstrzymania jej wykonania a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Strona skarżąca kwestionowanej decyzji zarzuciła:

1/ naruszenie przepisów postępowania mające zasadniczy wpływ na jego wynik, tj. art. 29 i art. 30 k.p.a. poprzez przyjęcie, że administracyjna kara pieniężna może zostać nałożona na oddział spółki, w sytuacji gdy to spółka akcyjna może być podmiotem na który może zostać nałożona kara;

2/ naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego błędną wykładnię

i przyjęcie, że odpowiedzialności nie ponosi sprawca wycięcia drzew bez zezwolenia, lecz przedsiębiorca przesyłowy, mimo, że sprawca wycinki przekroczył postanowienia łączącej go umowy z przedsiębiorcą i nie działał na jego zlecenie;

- § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22.09.2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz.U. z 2004 r. Nr 219, poz. 2229) poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że podstawą wydania decyzji nie są ustalenia zawarte

w protokole oględzin;

- art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13.10.2004 r. i obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 13.10.2011 r. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że celem obliczenia opłaty dokonuje się zaokrągleń do pełnych złotych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 12.06.2014 r., sygn. akt II SA/Rz 574/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647).

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaistniały okoliczności dające podstawę do wznowienia postępowania. (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.).

Przesłanki wznowienia postępowania określone zostały w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 K.p.a. Zgodnie z art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł

o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub

z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Właśnie ta przesłanka, przesądzająca o uwzględnieniu skargi, zaistniała w rozpoznawanej sprawie.

Materialnoprawną podstawę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2014 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2013 r., stanowią przepisy ustawy

z dnia 16 października 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.) – tj. art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 i ust. 3. Zgodnie z tymi przepisami wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, a wysokość tej kary ustala się w jako trzykrotną opłatę za usunięcie drzewa lub krzewu ustaloną na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6 ustawy o ochronie przyrody.

Stan faktyczny w tej sprawie nie budzi wątpliwości. Z nieruchomości nr 1303/7 położonej w obr. ewid. L., gm. [...], własności J. i Z. K., dokonano wycinki drzew i krzewów. Wycinka ta została zlecona przez A S.A., przedsiębiorcy A. C. – prowadzącemu działalność gospodarczą [...] z/s w B., na podstawie umowy z dnia [...].06.2012 r. Po przeprowadzeniu oględzin i uzyskaniu opinii (inwentaryzacji) ustalono, że wycięte zostało 13 sztuk drzew gatunków olsza szara, czeremcha pospolita, topola, osika, wierzba iwa oraz krzewów leszczyny pospolitej o pow. 9 111m2 a także krzewów śliwy tarniny o powierzchni 6m2. Kolegium wskazało, że ustalony wiek wyciętych drzew i krzewów oraz ich rodzaj pozwalał na stwierdzenie, że wymagane było zezwolenie na ich wycięcie.

Spór w niniejszej sprawie, pomiędzy stroną skarżącą a organami w głównej mierze sprowadza się do twierdzenia, że sprawcą wycinki drzew i krzewów jest wykonawca umowy zawartej w dniu [...].06.2012 r., tj. A. C. prowadzący działalność gospodarczą [...] z/s w B., który jej dokonując działał bez wymaganego prawem zezwolenia, a tym samym przekroczył postanowienia łączącej strony umowy. Zdaniem skarżącej nie można jej zarzucić, że świadomie godziła się na wycinkę i mimo, że mogła jej zapobiec, nie przedsięwzięła w tej mierze żadnych kroków.

W tym miejscu odnotować należy, że w dniu 1 lipca 2014 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok o sygn. akt SK 6/2012 (Dz.U. poz. 923) w którym w pkt I orzekł, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r.

o ochronie przyrody przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast w pkt II postanowił, że wymienione przepisy tracą moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał stwierdził, że konstytucyjnie dopuszczalne jest ustanawianie przez ustawodawcę kar finansowych (pieniężnych) za zachowania naruszające przepisy prawa publicznego, poza systemem prawa karnego. Przyzwolenie jednak na istnienie w państwie, obok prawa karnego, równoległego systemu karania na podstawie prawa administracyjnego nie oznacza, że ustawodawca ma pełną swobodę kształtowania kar administracyjnych i trybu ich nakładania. Granice tej swobody wyznaczają konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego oraz ochrony praw i wolności jednostki, a także zasady proporcjonalności, równości i sprawiedliwości. Stosowanie kar administracyjnych nie może się opierać na idei odpowiedzialności czysto obiektywnej, całkowicie oderwanej od okoliczności konkretnego przypadku, w tym winy sprawcy. Przesłanki stosowania kar pieniężnych oraz ich wysokość powinny być ukształtowane przez ustawodawcę w sposób odpowiadający zasadzie adekwatności ingerencji państwa w chronioną konstytucyjnie sferę jednostki. Ich surowość powinna być adekwatna do stopnia naruszenia dobra chronionego za pomocą kary – w rozpatrywanej sprawie do stopnia uszczerbku w środowisku przyrodniczym. Ustanawiając te sankcje ustawodawca nie powinien również całkowicie abstrahować od sytuacji ekonomicznej osoby podlegającej ukaraniu.

Jak wyżej wskazano przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie są decyzje orzekające o nałożeniu na A S.A. kary administracyjnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew oraz krzewów. Podstawą materialnoprawną tych rozstrzygnięć (co też już wyżej podniesiono) były m.in. art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, których konstytucyjność została podważona powołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

Stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Natomiast zgodnie z ust. 3 cytowanego przepisu, wchodzą one w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego (termin ten nie może przekroczyć 18 miesięcy, gdy chodzi o ustawę oraz 12 miesięcy, gdy chodzi o inny akt normatywny). Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP).

W świetle obowiązującej zasady prawa administracyjnego intertemporalnego - tempus regit actum - punktem odniesienia dla dokonywanej przez sąd administracyjny oceny zaskarżonej decyzji jest stan prawny obowiązujący w dacie wydania takiego aktu. W dacie wydawania zaskarżonych do WSA w Rzeszowie decyzji (z dnia 10 stycznia 2014 r. i 19 listopada 2013 r.), regulacje zawarte w art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 u.o.p. miały moc obowiązującą. Ich niekonstytucyjność stwierdzona została dopiero wspomnianym wyrokiem Trybunału z dnia 1 lipca

2014 r., tj. po dniu, w którym organy administracji rozstrzygnęły niniejszą sprawę. Nadto, Trybunał stwierdzając niezgodność z Konstytucją przedmiotowych unormowań postanowił jednocześnie, że tracą one moc obowiązującą nie z dniem ogłoszenia wyroku, lecz z upływem 18 miesięcy od tej właśnie daty.

Czasowe odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązywania powołanych przepisów (art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy

o ochronie przyrody) może budzić wątpliwości co do skutków tego wyroku w okresie 18 miesięcy do chwili wygaśnięcia tych przepisów.

Tut Sąd stoi na stanowisku, że nie można do stanów faktycznych zaistniałych przed datą wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny stosować przepisów, których niezgodność z Konstytucją Trybunał ten przesądził (por. Sąd Apelacyjny

w Lublinie w wyroku z dnia 16.01.2014 r., sygn. akt III AUa 1174/13, opubl. w LEX nr 1416154). Jak bowiem podnosi się w orzecznictwie sądowym, przepis prawa uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 16.02.2010 r., sygn. akt I FSK 2075/08, opubl. w LEX nr 593807; wyrok NSA z dnia 6.02.2008 r., sygn. akt II OSK 1745/07; wyrok WSA w Łodzi z dnia 1.02.2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1145/11, opubl. w LEX nr 1109088, wyrok WSA w Krakowie z 11.07.2014 r., sygn. akt II SA/Kr 738/14, publ. baza orzeczeń: www.cbios.nsa.gov.pl).

Także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 marca 2007 r., sygn. akt III PK 96/2006 (OSNP 2008, z. 5-6, poz. 61), stanął na stanowisku, że odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Nie jest bowiem tak, że do tak oznaczonego dnia jest on zgodny z Konstytucją, a od tego dnia staje się on niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny, ma ten charakter od dnia jego wydania, a samo odroczenie utraty mocy obowiązującej ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym (por. wyrok NSA z dnia 26.05.2009 r., sygn. akt II OSK 290/09; wyrok NSA z 7.06.2013 r, sygn. akt I OSK 1178/12; z dnia 2.04.2014 r., sygn. akt I OSK 2296/12, publ.: baza orzeczeń).

Obowiązywanie danego przepisu nie zawsze oznacza nakazu jego stosowania i taka właśnie sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania oznacza wprawdzie jego obowiązywanie, ale już jego stosowanie w tym okresie winno być zawsze przedmiotem szczegółowej analizy (por. R. Hauser, J. Trzciński: Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008 r., s. 70 i nast.).

Powyższe oznacza zaś, że sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją w okresie odroczenia jego mocy obowiązującej (uchwała NSA z 7.12.2009 r., sygn. akt I OPS 9/09; wyrok NSA z 16.02.2010 r. sygn. akt I FSK 2075/08; wyrok NSA z 6.02.2008 r. sygn. akt II OSK 1745/07, publ.: baza orzeczeń). Jako nieuzasadnione należałoby ocenić postępowanie, gdyby tylko

z uwagi na odroczenie mocy obowiązywania niekonstytucyjnych przepisów, tak organy administracyjne jak i sądy byłyby zobowiązane w majestacie prawa do dalszego tolerowania a wręcz nakazywania jego stosowania i tym samym naruszania Konstytucji. Nie można mówić o bezwzględnej konieczność stosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją tylko dlatego, że kierując się określonymi względami Trybunał Konstytucyjny odroczył moc obowiązywania takiego przepisu. Skoro dany przepis nie jest zgodny z Konstytucją, to mając na uwadze hierarchiczny układ aktów prawnych, nakaz jego stosowania nie może być uznany za realizację zasady państwa prawnego.

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni zgadza się z poglądem zawartym w wyroku NSA z dnia 29.04. 2011 r., sygn. akt I OSK 1070/10, publ. Lex nr 1080864 oraz w powołanym wyżej wyroku WSA w Krakowie z 11.07.2014 r., sygn. akt II SA/Kr 738/14, zgodnie z którym w przypadku zastosowania przez Trybunał Konstytucyjny art. 190 ust. 3 Konstytucji, sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenia wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu.

Sąd w rozpoznawanej sprawie uwzględnił zarówno przedmiot regulacji prawnej, znaczenie naruszonego dobra (prawa własności i braku proporcjonalności

w ingerencji w to prawo) oraz przyczyn, dla których strona skarżąca dokonała przy pomocy przedsiębiorcy – A. C. usunięcia drzew i krzewów. Z akt sprawy wynika bowiem, że zlecono usunięcie drzew i krzewów rosnących w strefach kontrolowanych (po 2 mb z obu stron osi gazociągu) gazociągów wysokiego ciśnienia na terenie działania [...] w J.).

Przesądzenie zatem przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności przepisów zawartych w art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody musi skutkować uznaniem, że objęte skargą decyzje są wadliwe. Oceny tej nie może zmienić fakt odroczenia utraty przez nie mocy obowiązującej. Powyższe skutkuje zaś odstąpieniem od zasady badania kontrolowanych aktów na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dacie jego podjęcia. Zaistniała bowiem podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego, określona w art. 145a § 1 K.p.a., która obliguje Sąd do uchylenia wydanych przez organy decyzji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy wyjaśnią okoliczności związane z wycinką drzew i krzewów na działce nr 1303/7, obręb L., gm. [...], uwzględniając kwestie podniesione w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt SK 6/2012. Przy czym tut. Sąd nie przesądza czy okoliczności te powinny wpłynąć na obniżenie wysokości naliczonej kary, ani na ile kara ta powinna być obniżona, niemniej jednak organy winny te okoliczności rozważyć.

Końcowo tut. Sąd jako niezasadny ocenia podniesiony w skardze zarzut dotyczący nałożenia kary pieniężnej na oddział spółki akcyjnej, nie zaś na samą spółkę. Zauważyć należy, że zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy

w kwestionowanych decyzjach wyraźnie wskazał, że kara administracyjna za wycinkę drzew i krzewów, wymierzona została A S.A. Wyjaśnić należy, że spółka akcyjna staje się osobą prawną z chwilą wpisania jej do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (art. 306 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.). Kodeks spółek handlowych nie reguluje kwestii tworzenia oddziałów spółek akcyjnych mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednak na możliwość tworzenia przez przedsiębiorcę (spółkę akcyjną) oddziałów wskazują przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., 672 ze zm.), tj. art. 5 pkt 4, zgodnie z którym przez oddział rozumie się wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Jeżeli przedsiębiorca posiada oddziały, to w rejestrze przedsiębiorców obok danych dotyczących przedsiębiorcy powinny być ujawnione także siedziby i adresy jego oddziałów (art. 38 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - Dz. U. z 2013 r., poz. 1203 ze zm.). Pomimo, organizacyjnego, technicznego, kadrowego i finansowego wyodrębnienia, oddział nie posiada odrębnej podmiotowości (zdolności) prawnej. Osobowość prawną, a co za tym idzie zdolność sądową posiada jedynie spółka akcyjna, co oznacza, że tylko spółka akcyjna może być stroną w postępowaniu administracyjnym jaki i sądowym. Zatem w realiach niniejszej sprawy stroną postępowania jest wyłącznie A S.A. i do tego podmiotu zostały skierowane kwestionowane decyzje. Jak zauważyło Kolegium w odpowiedzi na skargę wskazanie "w dalszej kolejności" adresu Oddziału miało na celu jedynie dookreślenie podmiotu z uwagi na terytorialny zakres działalności Spółki. Zresztą wbrew podnoszonym zarzutom, sama strona skarżąca formułując czy to skargę, odwołanie, czy też innego rodzaju pismo kierowane do organu w toku postępowania jako stronę wskazywała: A S.A. i na taki podmiot (tj. Spółkę akcyjną) została nałożona kara.

Z tych wszystkich względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...].11.2013 r.

W związku z uwzględnieniem skargi Sąd zastosował art. 152 P.p.s.a. i określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Koszty postępowania zasądzono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).