Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2199/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 24 ust. 4, art. 28, art. 83 ust. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... października 2017 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... lipca 2017 r. nr ...


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi L.P. (dalej jako: "skarżąca" lub "strona") jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "ZUS" lub "organ"), z [...] października 2017 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oraz umarzająca postępowanie w części.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Pismem z [...] maja 2017 r., sprecyzowanym pismem z [...] maja 2017 r. strona wniosła o umorzenie należności z tytułu składek.

Decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] ZUS:

I. W związku z art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze zm., dalej jako: "u.s.u.s") odmówił skarżącej umorzenia zadłużenia w łącznej wysokości 81.033,67 zł, w tym z tytułu nieopłaconych należności na:

1) ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez płatnika za 2.2003 r., od 5.2005 r. do 8.2009 r. w łącznej kwocie 57.241,63 zł

2) ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez płatnika za okres od 9.2005 r. do 8.2009 r. w łącznej kwocie 19.670,56 zł

3) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 9.2005 r. do 10.2005 r., od 12.2005 r. do 8.2009 r. w łącznej kwocie 4.121,48 zł

II. W związku z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odmówił umorzenia stronie zadłużenia w łącznej wysokości 75.036,57 zł, obejmującego należności z tytułu nieopłaconych składek należnych za skarżącą jako płatnika składek na:

1) ubezpieczenia społeczne za 2.2003 r., za okres od 5.2005 r. do 8.2009 r. w łącznej kwocie 52.568,60 zł

2) ubezpieczenie zdrowotne za okres od 9/2005 r. do 8/2009 r. w łącznej kwocie 18.631,56 zł

3) Fundusz Pracy za okres od 9.2005 r. do 10.2005 r., od 12.2005 r. do 8.2009 r. w łącznej kwocie 3.836,41 zł.

W uzasadnieniu swej decyzji organ wyjaśnił, w oparciu o treść art. 28 ust. 3 u.s.u.s., na czym polega całkowita nieściągalność, której wystąpienie umożliwia umorzenie należności z tytułu składek oraz wskazał, iż w sytuacji skarżącej żadna z przesłanek wskazanych w powyższym przepisie nie występuje. Organ zauważył m.in., że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201), gdyż pomimo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej strona jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowej w miejscowości K. (udział 3/224 z 2808 m2) oraz ½ terenów mieszkaniowych o powierzchni 0,1097 na w miejscowości K. przy ul. [...].

Organ wskazał również, że należności Zakładu z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej jako: "rozporządzenie"), w którym zawarto otwarty katalog przypadków, w których możliwe jest umorzenie należności z tytułu składek w sytuacji, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Wskazał następnie, że z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania wynika, że [...] lipca 2009 r. skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności. Nie posiada tytułu do ubezpieczeń, nie posiada dochodów. Prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem, który pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 2.565,75 zł netto. Dodał, że wniosek o umorzenie strona motywowała brakiem dochodu oraz pozostawaniem na utrzymaniu męża, który jest osobą schorowaną i zadłużoną. ZUS zauważył, że ze zgromadzonych dokumentów nie wynika aby skarżąca podejmowała próby poprawy sytuacji finansowej poprzez, np. podjęcie pracy. Zauważył, że nie zarejestrowała się jako osoba bezrobotna co dodatkowo pozbawiło stronę ubezpieczenia zdrowotnego, a tym samym prawa do korzystania z publicznej służby zdrowia. Zdaniem organu skarżąca nie wykazała, aby stan zdrowia uniemożliwiał jej podjęcie pracy. Dodał, że strona nie przedstawiła również żadnych dokumentów potwierdzających choroby męża oraz posiadanie przez niego zobowiązań.

Podsumowując organ stwierdził, że na podstawie dokumentów zgromadzonych w toku postępowania nie można jednoznacznie stwierdzić, iż regulowanie obciążających, a wynikających z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zobowiązań publicznoprawnych będzie stanowiło utrudnienie w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych strony.

Pismem z 19 lipca 2017 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, m.in., że nie zgadza się z wyliczeniem rachunkowym organu, bowiem sumy są nieaktualne z uwagi na ich przedawnienie.

Decyzją z [...] października 2017 r. nr [...] ZUS utrzymał w mocy decyzję własną z [...] lipca 2017 r. i:

I. w związku z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. odmówił umorzenia należności z tytułu składek na:

1) ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez płatnika za okres od 12/2005 do 8/2009 r., z tytułu:

a) składek – 22.908,40 zł

b) odsetek za zwłokę liczonych na dzień 10.05.2017 r. – 23.312,00 zł

c) odsetek za zwłokę od składek finansowanych przez ubezpieczonych liczonych na dzień 10.05.2017 r. - 768,00 zł

2) ubezpieczenie zdrowotne za okres od 12/2005 r. do 8/2009 r., z tytułu:

a) składek – 8.678,90 zł

b) odsetek za zwłokę liczonych na dzień 10.05.2017 r. – 8.822,00 zł

c) odsetek za zwłokę od składek finansowanych przez ubezpieczonych liczonych na dzień 10.05.2017 r. - 965,00 zł

3) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 12/2005 r. do 8/2009 r., z tytułu:

a) składek - 1 879,67 zł

b) odsetek za zwłokę liczonych na dzień 10.05.2017 r. - 1 868,00 zł.

II. w związku z art. 28 ust 3a cytowanej ustawy odmówił umorzenia figurującego na koncie skarżącej zadłużenia w łącznej wysokości 65.293,75 zł, obejmującego należności z tytułu nieopłaconych składek należnych za stronę jako płatnika składek na:

1) ubezpieczenia społeczne za okres od 12/2005 do 8/2009 r., z tytułu:

a) składek – 21.874,68 zł

b) odsetek za zwłokę liczonych na dzień 10.05.2017 r. – 22.455,00 zł

2) ubezpieczenie zdrowotne za okres od 12/2005 r. do 8/2009 r., z tytułu:

a) składek – 8.678,90 zł

b) odsetek za zwłokę liczonych na dzień 10.05.2017 r. – 8.822,00 zł

3) Fundusz za okres od 12/2005 r. do 8/2009 r., z tytułu:

a) składek – 1.726,17 zł

b) odsetek za zwłokę liczonych na dzień 10.05.2017 r. – 1.737,00 zł.

III. na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej jako: "k.p.a.") związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. umorzył postępowanie w zakresie umorzenia zadłużenia figurującego na koncie skarżącej, obejmującego należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za miesiąc 2/2003 r. oraz od 5/2005 r. do 11/2005 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 9/2005 r. do 11/2005 r., na Fundusz Pracy za okres od 9/2005 r. do 10/2005 r, z uwagi na ich przedawnienie.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia ZUS ponownie wskazał, iż w odniesieniu do strony nie zachodzi żadna okoliczność pozwalająca na uznanie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, a tym samym brak jest możliwości umorzenia przedmiotowych należności na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Wyjaśnił m.in., że w stosunku do strony nie prowadzone było przez naczelnika urzędu skarbowego i komornika sądowego postępowanie egzekucyjne, jak również nie toczyło się wobec strony postępowanie likwidacyjne czy upadłościowe.

W zakresie przesłanki zaprzestania prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201) wskazał, że skarżąca zakończyła prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej 31 sierpnia 2009 r., jednakże z materiałów zgromadzonych w sprawie nie wynika, że brak jest możliwości przeniesienia odpowiedzialności na małżonka, następców prawnych oraz osoby trzecie. Podkreślił, że dotychczas nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne w stosunku do zaległości, o których umorzenie strona się zwraca, nie można zatem z całą pewnością stwierdzić, iż w trakcie ewentualnej egzekucji prowadzonej w stosunku do strony Zakład nie uzyska środków pozwalających na całkowite lub częściowe pokrycie zaległości.

Analizując przesłanki umorzenia należności, o których mowa w art. 28 ust 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia organ, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził, że w sytuacji skarżącej nie ma podstaw do umorzenia należności z tytułu składek. W jego ocenie umorzenie należności na podstawie ww. przepisu jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i znikome szanse na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec ZUS, która to sytuacja w przypadku skarżącej nie zachodzi.

Organ podkreślił, że skarżąca nie osiąga żadnych dochodów i nie jest nigdzie zatrudniona. Dodał, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem E.P., który pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2.565,75 zł netto miesięcznie. Zauważył, że biorąc zatem pod uwagę miesięczny dochód w dwuosobowym gospodarstwie domowym, który wynosi 2.565,75 zł netto, nie można stwierdzić, że skarżąca jak i jej rodzina żyje poniżej minimum socjalnego, czy też minimum egzystencji.

ZUS zwrócił uwagę na fakt, że skarżąca poinformowała, iż nie otrzymuje żadnych świadczeń z PUP czy MOPS. Powyższe, w ocenie organu, świadczy o tym, że strona nie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, bowiem w takim wypadku miałaby przyznaną pomoc, np. z opieki społecznej.

Organ wskazał następnie, że z dokumentacji sprawy nie wynika również, aby ze względów zdrowotnych strona miała przeciwskazania do wykonywania pracy, albo z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny nie mogła pozyskać dochodów niezbędnych do uregulowania zadłużenia. Nadmienił, że strona nie wskazała, że legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności bądź niezdolności do pracy, co ograniczyłoby jej możliwości podejmowania pracy zarobkowej.

ZUS zauważył również, że na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej skarżąca była wraz z mężem właścicielem nieruchomości gruntowej o pow. 2808,00 m2 (udział 3/224) w K. oraz terenów mieszkaniowych o powierzchni 0,1097 ha w K. Umową darowizny z [...] kwietnia 2017 r. nieruchomości zostały przepisane na córkę strony – D.P. (chwila wpisu w KW [...]), co zdaniem organu świadczy o wyzbywaniu się majątku przez skarżącą.

Organ stwierdził w konsekwencji, że argument, iż strona nie pracuje zawodowo, nie osiąga dochodów i jest na utrzymaniu męża nie jest okolicznością pozwalającą na umorzenie należności z tytułu składek. Wyjaśnił, że obecna trudna sytuacja finansowa, na którą powołuje się strona, nie stanowi automatycznie podstawy do umorzenia. Podkreślił, że skarżąca ma 58 lat, aktualnie nie uzyskuje żadnych dochodów i nie jest zgłoszona do ubezpieczeń z jakiegokolwiek tytułu. Dodał, że skarżąca nie dostarczyła zaświadczeń wskazujących, iż stan jej zdrowia nie pozwala podjąć pracy. Zauważył również, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie nie poinformowała ona Zakładu, czy poszukuje pracy. Powyższe, w ocenie organu, świadczy o tym, iż obecnie trudna sytuacja materialna skarżącej może ulec zmianie z chwilą podjęcia zatrudnienia.

W końcowej części uzasadnienia decyzji organ przytoczył treść art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378, dalej jako: "ustawa o redukcji") i wskazał, że w związku z treścią ww. regulacji składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy wskazane w pkt III sentencji uległy przedawnieniu, co powodowało konieczność umorzenia postępowania w tym zakresie jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Pismem z 4 grudnia 2017 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję ZUS wnosząc "o umorzenie postępowania ZUS w sprawie bezpodstawnych i przeterminowanych należności".

W treści skargi strona podniosła zarzut przedawnienia należności z tytułu składek objętych wnioskiem o umorzenie, a także podkreśliła trudną sytuację finansową swojej rodziny oraz wskazała przyczyny niepodejmowania pracy zarobkowej – opieka nad chorym mężem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że został on wydany z naruszeniem przepisu prawa materialnego wpływającym na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa materialnego czy procesowego na treść aktu, a więc ukształtowanych w nim stosunków administracyjnoprawnych materialnych lub procesowych. W myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując, według powyższych przepisów, oceny legalności zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji z [...] lipca 2017 r. Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie doszło bowiem do naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie przypomnieć należy, że postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek unormowane jest w art. 28 u.s.u.s., jak również w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu – w pkt od 1 do 6, albo gdy zachodzą inne szczególne względy wskazane w rozporządzeniu.

Jednocześnie z treści art. 24 ust. 4 u.s.u.s. wynika, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, zastrzeżeniem art. 24 ust. 5-6 u.s.u.s. Przepis ten został znowelizowany art. 11 pkt 1 lit. a ustawy o redukcji. Przed nowelizacją ustawodawca przewidywał 10-letni okres przedawnienia tych należności. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o redukcji do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego termin (art. 27 ust. 2 ustawy o redukcji).

Powyższe oznacza, iż co do zasady należności z tytułu składek wymagalnych przed dniem 1 stycznia 2012 r. (a z takimi mamy do czynienia w niniejszej sprawie) przedawnią się z dniem 1 stycznia 2017 r. Wcześniejszy 10-letni okres przedawnienia stosujemy tylko wówczas, jeżeli przedawnienie na dotychczasowych zasadach nastąpiłoby przed 1 stycznia 2017 r.

Należy podkreślić, że merytoryczne decyzje w sprawach umorzenia należności z tytułu składek mogą być zatem wydawane wyłącznie w przypadku należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast procedowanie w sprawach dotyczących należności, które wygasły na skutek przedawnienia. Jeżeli taka okoliczność ujawni się w toku postępowania, to w tym zakresie organ pierwszej instancji powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe, działając na mocy art. 105 k.p.a. Jeżeli zaś przedawnienie należności stwierdzone zostanie dopiero w postępowaniu odwoławczym (to jest będącym skutkiem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), to Zakład powinien uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej przedawnionych należności i w tym zakresie umorzyć postępowanie pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (por.: wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2425/06, wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt III SA/Lu 98/12, wyrok WSA w Warszawie z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 340/13).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że postępowanie administracyjne dotyczyło umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za luty 2003 r., oraz za okresy od maja 2005 r. do sierpnia 2009 r.

Analiza akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie dotyczy należności za okresy, co do których organ powinien wypowiedzieć się w kwestii przedawnienia, albowiem – jak wskazano powyżej - stosownie do przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zasadą jest, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu.

W zaskarżonej decyzji z [...] października 2017 r. ZUS, rozpatrując ponownie sprawę, w pkt III sentencji umorzył postępowanie w zakresie nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za miesiąc luty 2003 r. oraz za miesiące od maja do listopada 2005 r.; na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od września do listopada 2005 r., i na Fundusz Pracy za miesiące od września do października 2005 r. z uwagi na ich przedawnienie. Organ nie wypowiedział się natomiast w swej decyzji w kwestii ewentualnego przedawnienia pozostałych należności z tytułu składek objętych wnioskiem strony, a wymienionych w pkt I i II sentencji ww. decyzji. Powyższą okoliczność ZUS miał obowiązek uwzględnić z urzędu, co więcej zarzut przedawnienia został również podniesiony przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (s. 1 wniosku).

Z cytowanych powyżej przepisów wynika jednoznacznie, że charakter sprawy wymaga wypowiedzi organu czy należności z tytułu nieopłaconych składek uległy przedawnieniu w świetle cyt. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., czego w niniejszej sprawie zabrakło.

Jednocześnie Sąd pragnie podkreślić, że zasadą jest, że organ uwzględnia stan faktyczny i prawny w dacie orzekania. W rozpoznawanej sprawie, skoro organ po raz pierwszy orzekał [...] lipca 2017 r., a zaskarżona decyzja jest z [...] października 2017 r., to brak wypowiedzi organu w przywołanych wyżej decyzjach w kwestii ewentualnego przedawnienia należności objętych wnioskiem, jest uchybieniem w świetle wyżej powołanych przepisów.

Należy zauważyć, iż w decyzji z [...] lipca 2017 r. ZUS w ogóle nie rozważał kwestii przedawnienia należności objętej niniejszym postępowaniem. Kwestia ta została poruszona dopiero w decyzji z [...] października 2017 r., jednakże tylko w zakresie wybranych przez organ należności. Ponadto ZUS w żaden sposób nie umotywował swojego stanowiska w zakresie przedawnienia części należności ograniczając się jedynie do przytoczenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji treści przepisów art. 24 ust. 4 u.s.u.s. oraz art. 27 ustawy o redukcji (s. 9 zaskarżonej decyzji). Podkreślenia przy tym wymaga również fakt, że niezbędnych informacji do ustalenia kwestii przedawnienia należności nie zawierają przesłane do Sadu akta administracyjne sprawy, które rozpoczynają się wnioskiem strony o umorzenie należności z [...] maja 2017 r.

Brak wypowiedzi organu w zakresie kwestii przedawnienia należności objętych wnioskiem o umorzenie należności jest istotny również z uwagi na pozostałą część uzasadnienia zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji z [...] lipca 2017 r., gdzie ZUS wskazywał m.in., że wobec strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe oraz egzekucyjne, które to okoliczności mogłyby powodować przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia (art. 24 ust. 5-6 u.s.u.s).

Brak tych ustaleń oznacza, że organ nie dopełnił wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., obligującymi organ do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, przytoczenia przepisów i wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia.

Tym samym konieczne stało się uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji z [...] lipca 2017 r.

Jednocześnie zauważyć należy, że organ dopuścił się naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymując w mocy decyzję własną z [...] lipca 2017 r. w całości. Podkreślenia wymaga, że w pkt III sentencji zaskarżonej decyzji ZUS umorzył, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., postępowanie w zakresie części należności objętych wnioskiem strony i będących przedmiotem decyzji z [...] lipca 2017 r. nr [...]. W takiej sytuacji organ nie mógł zatem w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 utrzymać w mocy w całości decyzji z [...] lipca 2017 r., lecz powinien w części, tj. w zakresie objętym umorzeniem postępowania, ww. decyzję uchylić na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i umorzyć w tym zakresie postępowanie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uwzględnić dokonaną przez Sąd ocenę prawną oraz wyeliminować wskazane błędy. W wypadku, gdyby organ nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że objęte wnioskiem strony należności uległy przedawnieniu, dokona on szczegółowej analizy sprawy w zakresie zasadności umorzenia przedmiotowych należności w świetle art. 28 u.s.u.s. W ocenie Sądu wątpliwości budzą dotychczasowe rozważania organu dotyczące sytuacji materialnej i osobistej skarżącej. ZUS w swoich rozważaniach nie dokonał bowiem wyczerpujących ustaleń w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków gospodarstwa domowego skarżącej – nie uwzględnił m.in. faktu zaciągniętej pożyczki przez męża strony. Szerszego wyjaśnienia wymaga ponadto kwestia stanu zdrowia męża skarżącej i konieczności sprawowania nad nim stałej opieki, bowiem powyższe okoliczności uzasadniały, zdaniem strony, brak podejmowania przez nią prób podjęcia zatrudnienia.

Z wyłożonych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.