Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 791/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 223 par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 54 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 100,- zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr: [...], Burmistrz Gminy [...] ustalił [...] (dalej: skarżącemu) podatek od nieruchomości za rok 2014 w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wysokość podatku od nieruchomości ustalono na podstawie złożonej informacji dla celów naliczania podatku, danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, stosując stawki określone w Uchwale Rady Miejskiej z dnia [...] października 2013 r.

Pismem z dnia [...] listopada 2017 r., skarżący reprezentowany przez pełnomocnika – swojego brata [...] złożył odwołanie od decyzji organu I instancji, wnosząc o jej uchylenie. Odwołujący wskazał, że nie mieszka w [...] od około 8 lat. Posesja, czyli dom, inne zabudowania i działka, położone w [...] pod adresem ul. [...] miały w okresie objętym zaskarżoną decyzją użytkowników w osobach wskazanych w umowie. Odpis umowy powinien być w dyspozycji urzędu, jako że był wielokrotnie dostarczany, zaś jego treść jest pracownikom znana. Skarżący zaznaczył, że w przypadku braku odpisu umowy, dostarczy jego odpis. Skarżący zwrócił uwagę, że treść umowy jest powszechnie dostępna w księdze wieczystej. Zgodnie z powołanym ustawodawstwem, skarżący nie był podatnikiem w okresie objętym decyzją, więc decyzja powinna być uchylona lub uznana za nieważną.

Organ I instancji, przekazując odwołanie skarżącego, pismem z dnia [...] listopada 2017 r., wskazał, że zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona dnia [...] lutego 2014 r. przez pracownika Urzędu Miejskiego w [...] i ani podatnik ani jego pełnomocnik nie wnieśli odwołania w ustawowym terminie. Nadto, organ uznał podniesione w odwołaniu zarzuty za niezasadne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r., nr: [...], stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu decyzji, organ II instancji wskazał, że jak wynika z akt sprawy, podatnik odebrał zaskarżoną decyzję w dniu [...] lutego 2014 r., zaś odwołanie od niej złożył w dniu [...] listopada 2017 r., pomimo prawidłowego pouczenia o 14-dniowym terminie odwołania. Wobec powyższego, stwierdzono, że niniejsze odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego złożenia.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r., skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżący wskazał, że decyzja w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości w niniejszej sprawie została mu doręczona po raz ostatni w terminie dającym odwołującemu określony w niej termin zaskarżenia. W ocenie skarżącego, odwołanie zostało wniesione w terminie. Termin do wniesienia zaskarżenia jest liczony od dnia ostatniego doręczenia decyzji z pouczeniem o terminie i środkach zaskarżenia. Skarżący wskazał, że w braku możliwości zapoznania się z aktami w przepisanej i wnioskowanej przez niego formie, nie wie czy dowody nadania do niego przesyłek zawierających zaskarżane decyzje a w tym niniejszą zostały pominięte przez organy czy też zgubione czy w inny sposób utracone.

Pismem z dnia [...] września 2018 r., złożonym w odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko, wnoszą o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jednakże nie z przyczyn wskazanych w skardze.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest okoliczność, czy odwołanie skarżącego, złożone pismem z dnia [...] listopada 2017 r., zostało wniesione w terminie.

W tym zakresie, wskazać należy, że zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 z późn. zm., dalej: o.p.), odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wobec więc powyższego, dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowym jest dokładne ustalenie daty, w której decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy, Sąd stwierdził, że w przekazanych przez organ dokumentach znajduje się decyzja organu I instancji z dnia [...] lutego 2014 r., do tej decyzji dołączona jest niepoświadczona za zgodność z oryginałem kopia dokumentu, na którym wskazane są dane skarżącego, numer decyzji oraz podpis wraz z datą [...] lutego 2014 r. Był to jedyny zawarty w aktach sprawy dokument, który stanowić może dowód doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji. Wskazana na nim data pokrywa się także z twierdzeniami organu, który wskazuje, że decyzja została doręczona skarżącemu dnia [...] lutego 2014 r. Z uwagi jednak na nieczytelność podpisu na tym dokumencie, przy jednoczesnym stwierdzeniu, że podpis ten nie należy do skarżącego (podpis należy do osoby, której nazwisko zaczyna się od litery "P"), zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2019 r., Sąd zwrócił się do organu o uzupełnienie akt administracyjnych poprzez nadesłanie oryginału lub urzędowo poświadczonej kopii dowodu doręczenia decyzji oraz dokumentu wskazującego na umocowanie podpisanej tam osoby do działania w imieniu skarżącego.

W odpowiedzi na powyższe zarządzenie, organ nadesłał kolejny egzemplarz zwykłej kopii dokumentu, który wskazuje na doręczenie decyzji organu I instancji w dniu [...] lutego 2014 r. oraz kopię pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego [...] z dnia [...] listopada 2016 r. Pełnomocnictwo to upoważnia [...] do działania w sprawie zarządu nieruchomością skarżącego w sprawach w zakresie zwykłego zarządu oraz przekraczających zakres zwykłego zarządu, za wyjątkiem sprzedaży.

Mimo więc powoływania się przez organ na rażące przekroczenie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania, należy podkreślić, że tylko doręczenie decyzji dokonane w sposób skuteczny, zgodny z przepisami Rozdziału 5 Działu IV Ordynacji podatkowej, może spowodować wprowadzenie decyzji do obrotu prawnego i otwarcie terminu na wniesienie odwołania przez podatnika. Jak wskazuje się w orzecznictwie, jednym z formalnych warunków decydujących o dopuszczalności wniesienia odwołania jest zachowanie przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 o.p. terminu. Przepis ten stanowi, że bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się wraz z doręczeniem decyzji. Wobec tego wniesienie odwołania od decyzji, która nie została doręczona stronie, czyli przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności, jest przedwczesne i nie może wywołać skutków prawnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt: II FSK 3333/16, LEX nr 2251832). Stwierdzenie jednak, że dana decyzja nie została doręczona w sposób prawidłowy, winno jednak skutkować innym rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Organ nie powinien wówczas stwierdzać uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, lecz jego niedopuszczalność z powodu braku substratu zaskarżenia. Dokumenty zawarte w aktach sprawy wskazują, że organ podejmował próbę doręczenia swojej decyzji. Zgromadzone w aktach sprawy dokumenty są jednak niewystarczające do stwierdzenia, czy czynność ta była skuteczna. W aktach sprawy nie ma informacji pozwalających zidentyfikować osobę podpisaną na zawartym w aktach sprawy potwierdzeniu odbioru, brak jest udzielonego jej pełnomocnictwa, ponadto, dokument ten, mimo także wyraźnego wezwania Sądu, został przedłożony jedynie w formie zwykłej kopii.

Przesłana przez organ kopia pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego swojemu bratu – [...], nie ma znaczenia w sprawie już z tej przyczyny, że podpis nakreślony na potwierdzeniu odbioru decyzji w sposób wyraźny różni się od podpisu ww. osoby.

Dokumenty zawarte w aktach sprawy nie pozwalają więc Sądowi na stwierdzenie, czy doręczenie decyzji organu I instancji, jako czynności o wysokim stopniu sformalizowania, nastąpiło w sposób prawidłowy. Sąd podjął czynności celem ustalenia tego faktu, wzywając organ do nadesłania potrzebnych w tym zakresie dokumentów, czego jednak organ nie wypełnił w sposób, który pozwoliłby poczynić jednoznaczne ustalenia, a zwrócić należy uwagę, że to organ obciąża obowiązek przekazania Sądowi kompletu uporządkowanych akt sprawy (art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.).

Jednocześnie, w ocenie Sądu, zasadnym jest na tym etapie postępowania, odniesienie się do twierdzeń skarżącego, który wskazuje, że termin na wniesienie odwołania winien być liczony od chwili ostatniego doręczenia kwestionowanej decyzji. Sąd nie podziela tego poglądu. W ocenie Sądu, nawet w przypadku gdyby organ, wskutek omyłki, ponownie wysłał do podatnika decyzję, wiążącym dla niego będzie moment pierwszego doręczenia. To od tej daty liczyć należy termin wniesienia w sprawie odwołania. Otrzymanie przez skarżącego kolejnego egzemplarza tej samej decyzji będzie więc wyłącznie jej doręczeniem w potocznym rozumieniu tego słowa, a nie w rozumieniu przepisów ordynacji podatkowej.

Rozpoznanie pozostałych zarzutów skargi, uznać należy za przedwczesne.

Podsumowując, stwierdzić należy, że wydane w sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego podlega uchyleniu. Organ, ponownie rozpoznając sprawę, winien w pierwszej kolejności załączyć do akt sprawy dokumenty pozwalające na jednoznaczne stwierdzenie kiedy skarżącemu została doręczona decyzja organu I instancji. Jeśli okaże się, że decyzja ta została przesłana skarżącemu więcej niż jeden raz, organ winien uwzględnić przy obliczaniu terminu jej zaskarżenia moment pierwszego doręczenia i na tej podstawie ocenić, czy doszło do uchybienia przez skarżącego terminowi do jej zaskarżenia.

W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.