Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 305/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Barbara Czyżewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2006 r. sprawy ze skargi Burmistrza Miasta i Gminy L. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi wierzyciela na przewlekłość postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2005r., nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącego kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Wierzyciel - Burmistrz Miasta i Gminy L. pismem z 28 lutego 2005r. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w W. skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych 20 sierpnia 2001r. (sześć), 6 lutego 2002r. (dwa), 10 lutego 2003r. (cztery), wobec T. K. w związku z zaległościami w podatku od nieruchomości z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Zarzucił, iż pomimo udzielonych organowi egzekucyjnemu informacji o majątku zobowiązanej (pisma z 22 stycznia i 2 kwietnia i 10 września 2003r., w których wskazał, wierzytelności z tytułu wynajmowania przez dłużniczkę części komina kotłowni Telefonii Komórkowej "C.", udziały w P. [...] sp. z o.o. - dalej zwane P. [...] - oraz własność lokalu) nie dokonał on ściągnięcia zaległości oraz nie udzielił wierzycielowi odpowiedzi na zapytania o stan realizacji tytułów wykonawczych.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] kwietnia 2005r., na podstawie art. 17 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 962, dalej u.p.e.a.), oddalił skargę. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż wskazane przez wierzyciela tytuły wykonawcze były wielokrotnie przydzielane poborcom skarbowym (8 maja, 25 czerwca, 29 listopada 2002r., 13 lutego i 14 marca 2003r.), ale czynności egzekucyjne nie mogły być dokonane, gdyż pod wskazanym adresem dłużnika nie zastano. Nieskuteczne okazały się również czynności Policji, do której organ egzekucyjny wystąpił o ustalenie miejsca pobytu zobowiązanej i spowodowanie jej stawiennictwa w urzędzie skarbowym. Bezskuteczne było również zajęcie wierzytelności z tytułu wynajmowania części komina, gdyż "C." podniósł, iż stroną umowy nie jest dłużniczka gminy, ale P. [...].

Organ nadzoru wyjaśnił, że po doręczeniu 18 marca 2003r. zobowiązanej 4 odpisów tytułów wykonawczych, spisano 24 czerwca 2003r. protokół o stanie majątkowym T. K., z którego wynikało, że nie pracuje, utrzymuje się z oszczędności i pomocy rodziny, działalności gospodarczej nie prowadzi od 2000r., ma jednak 150 udziałów w P. [...]. W związku z tym organ dokonał [...] kwietnia 2003r. zajęcia tychże udziałów, składając 22 maja 2003r. wniosek do Sądu Rejonowego dla W. o dokonanie wpisu w tym zakresie w KRS, którego dokonano zarządzeniem z 11 czerwca 2003r. Zajęcie było nieskuteczne, ze względu na to, iż P. [...] przynosiło stratę (szczegółowe dane zawarte są w piśmie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z 19 kwietnia 2004r.).

Stwierdzono ponadto, iż 23 kwietnia 2004r. zajęto wierzytelność z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r., ale przeznaczono ją na koszty egzekucyjne.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. wyjaśnił, iż organ egzekucyjny podjął szereg czynności na zasadzie art. 36 § 1 u.p.e.a., w celu ustalenia praw majątkowych - 27 maja 2003r. wystąpił do Biura Gospodarki Nieruchomościami Geodezji i Katastru. W. o ustalenie czy zobowiązana posiada nieruchomości i własnościowe prawo do lokalu; 24 lutego i 1 sierpnia 2003r. występował do [...] Urzędu Wojewódzkiego o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych. Z uzyskanych informacji wynika, iż zobowiązana posiada samochód osobowy, ale obciążony zastawem na rzecz Banku w W.

Stwierdzono także, iż organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne nie tylko na podstawie uzyskanych od wierzyciela informacji, lecz dokonał szeregu czynności zmierzających do wyegzekwowania należności. Zawiadomieniem z 9 marca 2005r. zajął bowiem wynagrodzenia za pracę zobowiązanej, a 23 kwietnia 2004r. i 29 marca 2005r. spisany został protokół o stanie majątkowym dłużniczki, choć czynności te nie wniosły do sprawy nowych informacji o składnikach majątkowych podlegających egzekucji. Zajęto ponadto, 17 lutego 2005r., własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu, po ustaleniu, iż zobowiązana jest członkiem robotniczej spółdzielni mieszkaniowej "P.", a zajmowany przez nią lokal ma status własnościowy (pisma kierowane do Urzędu Dzielnicy [...] - 24 lutego 2003r., 12 marca 2004r.; do spółdzielni - 16 kwietnia 2003r., do Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych [...] maja i [...] listopada 2003r.). Wyjaśniono również, iż z informacji otrzymanej ze spółdzielni z 25 lutego 2005r. wynika, iż wobec zobowiązanej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Zespół Komorników Nr [...] Sądu Rejonowego dla W., a warunkiem realizacji zajęcia jest sprzedaż lokalu.

Organ nadzoru wyjaśnił również, że wierzyciel uzyskał odpowiedź na zapytanie o stan realizacji tytułów wykonawczych [...] lutego 2003r. oraz [...] marca 2005r.

Burmistrz Miasta i Gminy w L. w zażaleniu z 9 maja 2005r. na powyższe postanowienie wniósł o uznanie za zasadną skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Podniósł, iż z informacji otrzymanych z KRS, według stanu na 23 lutego 2005r., nie wynika, iż nastąpiło zajęcie udziałów T. K. w P. [...]. Podniósł, iż wyjaśnienie organu nadzoru, iż wierzyciel otrzymał pełną informację o przebiegu postępowania egzekucyjnego, jest niezgodne ze stanem faktycznym. Odpowiedź na zapytanie Burmistrza z 27 stycznia 2005r. (wpływ do US 4 lutego 2005r.) została udzielona dopiero 5 dni po wniesieniu skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, a ani organ egzekucyjny, ani organ nadzoru nie informowały wierzyciela o wysokości kwot zajętych w postępowaniu i zaliczonych na koszty egzekucyjne. W związku z tym nadal nie posiada on wiarygodnych danych, co do stanu realizacji ww. tytułów wykonawczych.

Minister Finansów postanowieniem z [...] listopada 2005r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z [...] kwietnia 2005r., w podstawie prawnej wskazując art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływany jako K.p.a.) oraz art. 18 i art. 54 u.p.e.a.

W uzasadnieniu wyjaśnił, kiedy można mówić o przewlekłości postępowania egzekucyjnego - gdy trwa ono dłużej niż jest to konieczne do wyegzekwowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a tym samym do zaspokojenia wierzyciela. Stwierdził, iż w trakcie badania przewlekłości postępowania, o której mowa w art. 54 § 1 i 2 u.p.e.a., ocenie organu podlega terminowość i zakres czynności podjętych przez organ egzekucyjny w celu prowadzenia i zakończenia sprawy, przy uwzględnieniu charakteru i stopnia trudności sprawy. Zdaniem organu czynnikiem decydującym o czasie trwania postępowania egzekucyjnego jest posiadanie przez zobowiązanego majątku, który ma wpływ na skuteczność podejmowanych działań. Ważne jest również podejmowanie działań przez wierzyciela, według reguł określonych w § 2 i 5 rozporządzenia wykonawczego do u.p.e.a. (brak daty i publikatora).

Minister Finansów, tak jak Dyrektor Izby Skarbowej w W., wskazał, iż organ egzekucyjny po uzyskaniu (22 stycznia 2003r.) wiadomości od wierzyciela o posiadanych przez zobowiązaną wierzytelnościach w "C." sp. z o.o. podjął działania zmierzające do ich zajęcia (7 i 17 luty, 28 marca 2003r.), ale "C." nie uznał roszczeń pismem z 5 maja 2003r. Wyjaśniono też, iż w związku z zawiadomieniem od wierzyciela z 2 kwietnia 2003r. o posiadanych przez T. K. udziałach w P. [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego W. zajął to prawo zawiadomieniem z 15 kwietnia 2003r., a 22 maja 2003r. wystąpił do KRS o dokonanie stosownego wpisu. Sąd Rejonowy dla. W. złożył 11 czerwca 2003r. do akt rejestrowych zawiadomienie o zajęciu ww. udziałów. Podano także, iż w związku z wnioskiem wierzyciela z 17 września 2003r. organ egzekucyjny zwrócił się do spółdzielni mieszkaniowej "P." z zawiadomieniem o zajęciu własnościowe prawa do lokalu, ale uzyskał informację, iż wobec ww. składnika majątkowego toczy się już egzekucja sądowa. Organ nadzoru drugiej instancji stwierdził dodatkowo, iż egzekucja z nieruchomości, zgodnie z art. 110 u.p.e.a., może być prowadzona, jeśli zastosowanie pozostałych środków egzekucyjnych nie było możliwe lub okazało się bezskuteczne.

Minister Finansów, podtrzymując stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w W., wyjaśnił, iż w toku postępowania egzekucyjnego, niezależnie od wniosków wierzyciela, organ egzekucyjny dokonał 22 marca 2004r. zajęcia wierzytelności zobowiązanej w Urzędzie Skarbowym W. z tytułu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, zajął też wynagrodzenia za pracę w P. [...] (9 marca 2005r.) oraz prowadził czynności, mające na celu ustalenie: miejsca zameldowania zobowiązanej (24 luty 2003r.), miejsca jej pobytu i spowodowania jej stawiennictwa w urzędzie skarbowym przy pomocy Policji (3 października 2002r., 6 marca 2003r.), choć bezskutecznie (25 października 2002r. odpowiedź o niemożności zastania zobowiązanej w miejscu zamieszkania; 27 marca 2003r. informacja o niemożliwości doręczenia wezwań organu egzekucyjnego), posiadanych przez zobowiązaną nieruchomościach (27 maja 2003r. pismo do Biura Gospodarki Nieruchomościami, a 25 marca 2004r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L.), statusu prawnego zajmowanego przez zobowiązaną spółdzielczego własnościowego lokalu mieszkalnego przy ulicy [...] m. [...] (6 marca i 16 kwietnia 2003r. do spółdzielni mieszkaniowej "P."), numeru księgi wieczystej ww. lokalu (27 maja 2003r. do Sądu Rejonowego dla W. M. i 12 marca 2004r. do Urzędu T.). Organ nadzoru powtórzył też informację z zakresu sporządzenia protokołów o stanie majątkowym zobowiązanej - 18 marca, 24 czerwca 2003r. i 23 kwietnia 2004r., które nie wniosły nowych informacji o jej majątku, jak również o próbie pozyskania wiadomości o sytuacji finansowej i majątku P. [...], w którym zobowiązana posiada 50% udziałów.

Zdaniem Ministra Finansów nie bez znaczenia dla sprawy jest przydzielanie tytułów wykonawczych poborcom skarbowym w terminach: 8 maja, 25 czerwca, 29 listopada 2002r., 13 lutego, 14 marca 2003r., 7 marca, 29 grudnia 2004r., bez możność dokonania czynności egzekucyjnych.

W związku z powyższymi okolicznościami organ nadzoru ocenił, iż organ egzekucyjny podjął szereg działań i czynności, które zmierzały do zastosowania i zrealizowania środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., choć nie doprowadziły one do zaspokojenia wierzyciela. Zdaniem organu nieskuteczności postępowania egzekucyjnego, spowodowanego trudnościami w dostępie do majątku zobowiązanej lub jego braku, nie może być utożsamiana z jego przewlekłością.

Minister Finansów wyjaśnił dodatkowo, iż w aktach egzekucyjnych znajduje się potwierdzenie informacji o złożeniu do akt rejestrowych zawiadomienia organu egzekucyjnego o zajęciu udziałów należących do zobowiązanej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie Ministra Finansów strona wniosła o uznanie skargi za zasadną, gdyż: 1) zabrakło obiektywnej oceny prowadzonego postępowania egzekucyjnego, 2) w okresie czterech lat nie wyegzekwowano zaległości i nie informowano wierzyciela (skarżącego) o stanie realizacji tytułów wykonawczych, a 3) pełną informację o przebiegu postępowania przedstawiono dopiero po 5 dniach od wniesienia skargi na przewlekłość, 4) wbrew twierdzeniom organów nie nastąpiło też zajęcie udziałów w P. [....] sp. z o.o., nie wynika to bowiem z odpisu z Rejestru Przedsiębiorców otrzymanego z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 23 lutego 2003r.

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Rozszerzając argumentację zawartą w treści postanowienia podniósł także, że zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości należne od zobowiązanej, jest zobowiązaniem solidarnym, co oznacza, że może być dochodzone w stosunku do drugiego z zobowiązanych - T. B., ale wierzyciel nie podjął czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych przeciw niemu, czym naruszył przepis art. 6 § 1 u.p.e.a.

Na rozprawie w dniu 6 lipca 2006r. wierzyciel podniósł, iż udziały w P. [...] zostały zbyte przez zobowiązaną na rzecz osoby trzeciej, co w jego ocenie oznacza, iż do zajęcia tych udziałów nie doszło.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne i miały wpływ na wynik sprawy.

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a., stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia, bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 - 2 P.p.s.a.).

W ocenie Sądu organy nadzoru rozpoznające i rozpatrujące sprawę oceniły w sposób niewłaściwy, iż nie doszło do przewlekłości postępowania egzekucyjnego, czym naruszyły dyspozycję art. 54 § 1 in fine u.p.e.a. w związku z art. 80 K.p.a. oraz art. 12 K.p.a. w związku art. 18 u.p.e.a. Nie wzięły również pod rozwagę całokształtu zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego sprawy. W związku z czym nieprawidłowo zastosowały też dyspozycję art. 77 § 1 in fine K.p.a.

Sąd zauważa na wstępie, iż we wskazanej wyżej ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zdefiniowano terminu przewlekłości postępowania, o której mówi art. 54 § 1 in fine. Definicji tego pojęcia nie ma również w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, który ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z art. 18 u.p.e.a. W związku z tym mogą się rodzić wątpliwości interpretacyjne z tego zakresu. Niemniej jednak w ocenie Sądu możliwe jest posiłkowe odwołanie się do unormowań zawartych w ustawie z dnia 17 czerwca 2004r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, dalej powoływana jako ustawa o skardze). Z przepisu art. 2 ust. 2 tej ustawy wynika, iż dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej, uwzględniając charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Pożądane jest również odwołanie się, na mocy art. 18 u.p.e.a., do zasady przewidzianej w art. 11 K.p.a. - szybkości, wnikliwości i prostoty postępowania oraz zasady wynikającej z dyspozycji art. 7 § 2 u.p.e.a. - stosowania środków prowadzących do bezpośredniego wykonania obowiązków, choć najmniej uciążliwych dla zobowiązanego.

Sąd mając powyższe na względzie nie kwestionuje prawidłowości tezy postawionej przez Ministra Finansów w zaskarżonym postanowieniu, że nieskuteczności postępowania egzekucyjnego, spowodowanego trudnościami w dostępie do majątku zobowiązanej lub jego braku, nie można utożsamiać z jego przewlekłością, niemniej jednak skład orzekający wskazuje, iż za przewlekłe uznać należy postępowanie, w którym choć podejmowane były czynności, to jednak zostały rozciągnięte w czasie przez organ egzekucyjny ponad miarę i w efekcie nie zmierzały do wyegzekwowania należności wierzyciela zainteresowanego, jak najszybszym zakończeniem egzekucji w sposób skuteczny.

Zdaniem składu rozpoznającego przedmiotową sprawę analiza akt sprawy, na podstawie których orzeka Sąd, prowadzi do wniosku, iż organy nadzoru skupiły się wyłącznie na ocenie terminowości działań podejmowanych przez organ egzekucyjny. Pominęły natomiast, tak istotną kwestię, prawidłowości podejmowanych czynności egzekucyjnych oraz dokonywania ich stosownie do treści art. 7 § 2 u.p.e.a.

W świetle art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny ma obowiązek stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, choć najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Tym samym rolą tego organu jest wypośrodkowanie między interesem wierzyciela, który liczy na to, iż jego należności zostaną wyegzekwowane w możliwie najkrótszym terminie, a interesem zobowiązanego, wobec którego należy zastosować najmniej uciążliwe środki egzekucyjne. Przy stosowaniu łagodnych środków egzekucyjnych organ nie może jednak zapominać, w jakim celu prowadzona jest egzekucja - w celu wyegzekwowania należności, których dłużnik nie uregulował w prawem przewidzianym terminie.

Sam organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego W. - na co nie zwróciły uwagi organy nadzoru obu instancji, w piśmie kierowanym do dłużnika (uczestnika postępowania sądowego - T. K.) przyznaje, iż zastosowane w postępowaniu egzekucyjnym środki w znikomej części prowadzą do realizacji obowiązków objętych tytułami egzekucyjnymi. Stwierdza również, iż wyegzekwowana kwota pieniężna jest niewspółmiernie niska w stosunku do zadłużenia (k. 201 akt administracyjnych). Tym samym organ egzekucyjny przyznaje, iż nie prowadzi egzekucji administracyjnej - nie stosuje środków egzekucyjnych - w sposób mający na celu wyegzekwowanie należności, choć stosownie do wyżej wskazanego art. 7 § 2 u.p.e.a. ma taki obowiązek.

Zdaniem sądu analiza akt administracyjnych wskazuje ponadto, iż możliwe było szybsze tempo postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. W sposób efektywniejszy można było również podejmować czynności egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania należności, także te przewidziane w art. 36 § 1 u.p.e.a. Wprawdzie organy nadzoru podnoszą, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego W. prowadząc postępowanie egzekucyjne podjął szereg czynności w celu ustalenia praw majątkowych dłużniczki gminy L., niemniej jednak Sąd zauważa, iż działania te ograniczały się w przeważającej części, w początkowej fazie postępowania egzekucyjnego, przez blisko rok, do badania czy zobowiązana posiada nieruchomości na terenie m.st. Warszawy i czy lokal mieszkaniowy ma status własnościowy oraz czy została dla niego ustanowiona księga wieczysta. Nie da się zaprzeczyć, iż zajęcie nieruchomości, jako składnika majątkowego o najwyższej wartości, w dużo większej mierze może zaspokoić wierzyciela, aniżeli egzekucja z ruchomości i rachunków bankowych zobowiązanej. Niemniej jednak organ egzekucyjny ma obowiązek prowadzić wszelkie działania zmierzające do wyegzekwowania zajętej należności, kierując się, co wyżej wskazano, zasadą przewidzianą w art. 7 § 2 u.p.e.a.

W tym miejscu warto zwrócić natomiast uwagę, że za spełnienie powyższego warunku nie można uznać braku działań ze strony Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne w związku z informacją zawartą w protokole o stanie majątkowym zobowiązanej z 24 czerwca 2003r., o utrzymywaniu się z oszczędności. Zdaniem Sądu, organy nadzoru, które twierdzą, iż organ egzekucyjny podjął szereg czynności zmierzających do wyegzekwowania obowiązku powinny zauważyć, że organ egzekucyjny mógł również albo zwrócić się do zobowiązanej o udzielenie wyjaśnień z zakresu posiadanych rachunków bankowych, albo wystąpić, w trybie art. 36 § 1 w związku z art. 80 § 1 u.p.e.a., art. 84 u.p.e.a. lub art. 85 u.p.e.a. do banków, jako "innych podmiotów" wymienionych w art. 36 § 1 u.p.e.a. o udzielenie informacji o posiadanych przez zobowiązaną rachunkach bankowych. Brak takich działań ze strony organu egzekucyjnego oraz nie dostrzeżenie tego typu nieprawidłowości, szczególnie z uwagi na to, iż organy nadzoru winny, badając czy nie doszło do przewlekłości postępowania egzekucyjnego, sprawdzać obok terminowości, również prawidłowość dokonywanych czynności, dowodzi, iż w sposób nieprawidłowo zastosowano art. 54 § 1 u.pe.a. w związku z art. 7 § 2 u.p.e.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

Organ egzekucyjny, który ma obowiązek podejmować działania zmierzające bezpośrednio do wykonania obowiązku przez zobowiązanego, nie poczynił - w świetle akt sprawy - ustaleń zmierzających do stwierdzenia, jaka była rzeczywista ilości udziałów posiadanych przez dłużniczkę w spółce P. [...], ograniczając się do uznania za prawdziwe stwierdzenia zobowiązanej z protokołu o stanie majątkowym z 24 czerwca 2003r., iż posiada ona tylko [...] udziałów. Spowodowało to uzasadnione wątpliwości wierzyciela, co do ilości udziałów oraz skutecznego ich zajęcia w spółce P. [...] w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego. Minister Finansów, do którego wpłynęło zażalenie, zawierające te wątpliwości, zamiast zbadać ze względu na kryterium prawidłowości dokonanej czynności, podnoszoną przez Burmistrza okoliczność czy w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym doszło do zajęcia całości czy tylko część udziałów (np. przez uzyskanie informacji z KRS o ilości posiadanych przez zobowiązaną udziałów w P. [...]), stwierdził, iż w aktach sprawy znajdują się dowody potwierdzające dokonanie zajęcia udziałów w P. [...] (nie wyjaśniono czy wszystkich należących do zobowiązanej).

W ocenie Sądu brak ustaleń z powyższego zakresu nie pozwalał organowi nadzoru na dokonywanie prawidłowych ocen czy doszło do przewlekłości postępowania w tym kontekście. Warto również zaznaczyć, iż niepodjęcie przez organ egzekucyjny stosownych czynności, które mogły i powinny być wykonane, skoro miały znaczenie dla sprawy, powinno być ocenione jako powodujące przedłużanie się postępowania egzekucyjnego oraz przyczyniające się do nie wykonania obowiązku, stosownie do treści art. 7 § 2 u.p.e.a., szczególnie, gdy organ egzekucyjny wykazał się niefrasobliwością wskazując konkretną liczbę udziałów, w sytuacji, gdy nie sprawdził, ile udziałów w spółce P. [...] posiada zobowiązana, oraz gdy prawo nie zabraniało mu zajęcia wszystkich udziałów (por. J. Wąsik Administracyjna egzekucja z udziału w spółce z o.o., Glosa 2002/9/27).

Sąd zaznacza jednocześnie, iż organy nadzoru powinny też rozważyć, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, okoliczność podniesioną przez stronę skarżącą (wierzyciela) na rozprawie w dniu 6 lipca 2006r. i nie kwestionowaną przez uczestniczkę postępowania, o sprzedaży dokonanej przez zobowiązaną udziałów osobie trzeciej w 2005r., szczególnie ze względu na dyspozycję art. 96k u.p.e.a. oraz art. 71a § 1 i 71b u.p.e.a. Skoro bowiem dla kupującego udziały w spółce P. miały wartość, należałoby się zastanowić: 1) czy ww. spółka nie wypracowała, przed wniesieniem przez wierzyciela skargi na przewlekłość postępowania, zysku, który mógłby przyczynić się choćby do częściowego zaspokojenia tego wierzyciela, oraz 2) czy ta okoliczność została wzięta pod uwagę przez organ egzekucyjny, czy też uznał on za wystarczające, także w 2005r., stwierdzenia Urzędu Skarbowego W. z 19 kwietnia 2004r., o tym, iż ww. spółka przynosi straty.

W ocenie składu orzekającego dodatkowo stwierdzić należy, iż analiza akt sprawy pozwala na stwierdzenie, iż przed organem egzekucyjnym możliwe było wcześniejsze zajęcie ruchomości znajdujących się w mieszkaniu należącym do zobowiązanej T. K., skoro inne środki egzekucyjne nie doprowadziły do wyegzekwowania należności (m.in. bezskuteczne zajęcie wierzytelności w "C.", wiadomość dotarła do organu 11 kwietnia 2003r., k. 89 akt administracyjnych). W doktrynie podnosi się bowiem, że zajęcie ruchomości przez organ nadzoru jest niezwykle mobilizujące dla dłużnika, który stara się za wszelką cenę znaleźć środki na spłacenie wierzytelności.

O tym, iż ww. dłużniczka, wskazana w tytułach wykonawczych, posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, w którym mogą znajdować się składniki majątkowe podlegające egzekucji administracyjnej, organ prowadzący postępowanie egzekucyjne dowiedział już w marcu 2003r. Informacja o tym znajduje się w piśmie skierowanym do organu egzekucyjnego ze Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w W. z 13 marca 2003r. (k. 74 akt egzekucyjnych). Kroki zmierzające do zajęcia ruchomości, podjęto natomiast dopiero 23 kwietnia 2004r., a więc po blisko roku od wiadomości, pod jakim adresem zamieszkuje zobowiązana.

Skład orzekający podnosi ponadto, iż znamiona przewlekłości, czego nie zauważają organy nadzoru, posiada również czynienie ustaleń przez organ egzekucyjny w zakresie tego czy dla lokalu należącego do skarżącej ustanowiono księgę wieczystą czy też nie. Analiza akt sprawy oraz poniższe rozważania dowodzą także, że Naczelnika Urzędu W., który uznał, iż powyższa informacja jest niezbędna do zastosowania jednego z cięższych środków egzekucyjnych - egzekucji z nieruchomości, nie stosował możliwie najprostszych środków prowadzących do załatwienia sprawy, mimo iż taki obowiązek wynikał z art. 12 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

Warto bowiem zauważyć, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzący postępowanie egzekucyjne już 24 marca 2003r. powziął wiadomość, iż wobec dłużniczki gminy L. z tytułu podatku od nieruchomości prowadzona jest egzekucja sądowa z prawa do lokalu mieszkalnego (data doręczenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W. pisma ze spółdzielni mieszkaniowej z 13 marca 2003r.), a jak stwierdza organ nadzoru drugiej instancji dopiero 25 lutego 2005r. (po nadesłaniu odpowiedzi ze spółdzielni). W swym piśmie z 13 marca 2003r. spółdzielnia wskazuje sygnaturę akt sprawy komorniczej i wyjaśnia, iż w stosunku do lokalu zamieszkiwanego przez zobowiązaną prowadzona jest egzekucja sądowa. Tym samym najprostszym działaniem organu było wystosowanie pisma, w trybie art. 36 § 1 u.p.e.a., do komornika (-ów), prowadzących egzekucję sądową, zapewne posiadających wiedzę czy dany lokal ma ustanowioną księgę wieczystą. Wówczas organ egzekucyjny działałby zgodnie z zasadą szybkości postępowania, wyrażoną w treści art. 12 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., która nabiera szczególnego znaczenia, gdy badana jest przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny, narażając się na zarzut przewlekłości postępowania (art. 54 § 1 i 2 u.p.e.a.), zdecydował się natomiast na prowadzenie w sposób długotrwały, bo około roczny, postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, polegającego na występowaniu najpierw do spółdzielni mieszkaniowej pismem z 23 kwietnia 2003r. o udzielenie informacji czy lokal ma ustanowioną księgę wieczystą, zamiast o podanie adresu komornika (-ów), prowadzącego egzekucję sądową (odpowiedź z 30 kwietnia 2003r. - k. 101 akt administracyjnych), następnie - pismami z 27 maja 2003r. do Biura Gospodarki Nieruchomościami (k. 104 akt administracyjnych; odpowiedź 1 lipca 2003r., k. 108 akt administracyjnych) do Sądu Rejonowego dla W. (k. 105 akt administracyjnych, odpowiedź 26 listopada 2003r., k. 142 akt administracyjnych) oraz do Urzędu T. dopiero pismem z 12 marca 2004r. (k. 157 akt administracyjnych) i uzyskanie odpowiedzi 23 marca 2004r. (k. 167 akt administracyjnych).

W odniesieniu do ostatniej z wyżej wskazanych czynności, podjętej przez organ egzekucyjny, stosownie do art. 36 § 1 u.p.e.a., Sąd zauważa, iż skoro już z pisma Sądu Rejonowego z 26 listopada 2003r. wynikało, iż możliwe jest wystąpienie do właściwego Urzędu w celu uzyskania numeru księgi wieczystej, zastanawiające jest dlaczego działania z tego zakresu zostały podjęte dopiero w marcu 2004r. Jedynie informacyjne Sąd podaje, iż w 12 marca 2004r. organ uzyskał odpowiedź, iż nieruchomość lokalowa należąca do zobowiązanej, położona przy ul. [...] ma księgę wieczystą [...] nr [...].

W związku z powyższymi rozważaniami Sąd uznał, iż informacje przedstawione w porządku chronologicznym przez oba organy nadzoru, choć prawdziwe w świetle akt sprawy, ale niejednokrotnie przedstawione w sposób wybiórczy (np. pominięcie milczeniem pisma spółdzielni mieszkaniowej "P." z 13 marca 2003r.) nie świadczą po pierwsze o tym, iż oceny dokonano zgodnie z dyspozycją art. 80 K.p.a., a po drugie o tym, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego W. nie miało charakteru przewlekłego. Podejmowanie bowiem działań i czynności, które nie zmierzają do szybkiego i bezpośredniego zastosowania i zrealizowania środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., a wielokrotnie są zbędne i nadmiernie przedłużają to postępowanie nie oznacza wypełnienia w sposób należyty przepisu art. 7 u.p.e.a., jak też ogólnej zasady wyrażonej w art. 12 K.p.a. - szybkości, wnikliwości i prostoty postępowania egzekucyjnego, która ma zastosowanie w tym postępowaniu na mocy art. 18 u.p.e.a.

W ocenie Sądu wierzyciel, który wniósł skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, współdziałał z organem egzekucyjnym, wskazując mu składniki majątkowe, z których może być prowadzona egzekucja. Nie da się również wykluczyć, iż gdyby organ egzekucyjny informował wierzyciela na bieżąco o stanie realizacji tytułów, postępowanie egzekucyjne mogłoby nabrać większego tempa. Sąd zauważa jednak, iż powyższe okoliczności nie mają istotnego wpływu na ocenę czy doszło do przewlekłości postępowania egzekucyjnego, tj. czy organ egzekucyjny dokonywał w terminie czynności, które miały istotne znaczenie dla zaspokojenia wierzyciela oraz czy zastosowano środki zmierzające do bezpośredniego zaspokojenia wierzyciela przy użyciu najprostszych sposobów, a więc czy w sposób prawidłowy wypełnił dyspozycję art. 1a pkt 12 u.p.e.a. w związku z art. 7 u.p.e.a., art. 12 i art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz innych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazanych wyżej.

Tym samym oba postanowienia podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i a) P.p.s.a. (punkt pierwszy sentencji). Rozstrzygnięcie z punktu drugiego zapadło stosownie do art. 152 P.p.s.a., a o zwrocie kosztów postępowania sądowego (punkt trzeci sentencji) orzeczono na mocy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), strona skarżąca była bowiem reprezentowana przez radcę prawnego.