Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2255/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 98 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 788
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. G. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego - ojca T. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych; - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez małoletnią J. G., w imieniu której działa przedstawiciel ustawowy T. G. jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] listopada 2011 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu 11 maja 2009 r. do BP ARiMR w O. wpłynął wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, złożony i podpisany przez B. G., przedstawiciela ustawowego małoletniej J. G.

W dniu 18 maja 2009 r. przedstawiciele ustawowi J. G. - T. G. oraz B. G. złożyli oświadczenie w sprawie przekazania działek rolnych w ramach realizowanego programu rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym 1 marca 2009 r. B. G. przekazała na rzecz J. G. w zakresie prawa użytkowania rolniczego, kontynuacji programu rolnośrodowiskowego i działań w zakresie ONW działki ewidencyjne: nr 102 (działka rolna o powierzchni 0,23 ha), 110/1, 110/2. 117/4, 117/5, 117/6 położone w miejscowości S., gmina O. oraz nr 384 położoną w miejscowości L. , gmina N. Jednocześnie w powyższym oświadczeniu małoletnia J. G. zobowiązała się do kontynuacji na przejętych gruntach programu rolnośrodowiskowego B. G.

Następnie w dniu 6 stycznia 2010 r. przedstawiciele ustawowi J. G. złożyli w BP ARiMR w O. umowę przekazania prawa użytkowania gruntów rolnych z dnia 31 grudnia 2009 r. o przekazaniu przez T. G. na rzecz J. G. działek ewidencyjnych: nr 182, obręb G., nr 531/5 obręb Ł., 2/8 obręb P. 32/1, 30/2 i 31 obręb R., nr 234/3. 44/2, 44/4 i 47/1- obręb T. 252 i 248/2 - obręb L. W treści umowy T. G. oraz B. G., działając jako przedstawiciele ustawowi J. G., zobowiązali się w jej imieniu do kontynuowania ich rolniczego wykorzystania w zakresie wymogów płatności ONW oraz do kontynuowania na tych działkach programu rolnośrodowiskowego.

W dniu 1 kwietnia 2010 r. – tym razem do BP ARiMR w B. – wpłynęła kolejna umowa przekazania prawa użytkowania gruntów rolnych. Miała ona anulować i zastąpić ww. umowę z dnia 31 grudnia 2009 r.

W dniu 12 kwietnia 2010 r. do BP ARiMR w B. wpłynął wniosek o przyznanie płatności na rok 2010, złożony i podpisany w imieniu J. G. przez T. G.. Kierownik BP ARiMR w B. ustalił, że miejscem zamieszkania J. G. jest miasto O. i postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. przekazał wniosek Kierownikowi BP ARiMR w O.

W dniu 7 czerwca 2010 r. Kierownik BP ARiMR weryfikując wniosek o płatność na rok 2010 zwrócił się do strony o nadesłanie wyjaśnień w zakresie pełnomocnictwa dla T. G. do reprezentowania małoletniej J. G. oraz zezwolenia sądu rodzinnego do dokonywania w imieniu strony czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 8 czerwca 2010 r. strona złożyła wycofanie części wniosku (działki ewidencyjne nr 252 i 248/2) natomiast w dniu 24 czerwca 2010 r. złożyła wycofanie kolejnej części wniosku, w ramach którego wycofała wszystkie działki, które uprzednio we wniosku zadeklarowała z wyłączeniem działki nr 384.

Następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Kierownik BP ARiMR zawiesił postępowanie w sprawe wniosku o przyznanie płatności za rok 2010 do czasu wydania rozstrzygnięcia w sprawie wniosku na rok 2009.

Decyzją nr [...] Kierownik BP ARiMR odmówił przyznania J. G. płatności rolnośrodowiskowej za rok 2009. W tym samym dniu organ wydał decyzję o odmowie przyznania płatności za rok 2010 wskazując w uzasadnieniu na niespełnienie przez wnioskującą warunków określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 174, poz. 1809. z późn. zm.).

Po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.

Pismem z dnia 23 sierpnia 2011 r. strona złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia [...] czerwca 2011 r. Wskazała, iż zaskarżone decyzje są obarczone wadami kwalifikowanymi, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1, 2,3, 4 i 7 k.p.a.

W uzasadnieniu wniosku wskazała w szczególności, że powołane decyzje rażąco naruszają art. 19 k.p.a. z powodu wygaśnięcia właściwości rzeczowej organów ARiMR. W ocenie skarżącej organ powinien wydać decyzję o przyznaniu płatności za 2010 r. i dokonać wypłaty należnych środków do dnia 30 czerwca 2011 r. Brak rozstrzygnięcia i wypłaty w tym terminie powoduje, iż strona nabywa uprawnienia odszkodowawcze, które może egzekwować w trybie cywilnym. Zdaniem Strony wygasa wówczas właściwość rzeczowa organu, bowiem spór przenosi się na płaszczyznę prawa cywilnego.

Skarżąca podniosła również, iż organ błędnie uznał swą kompetencję rzeczową do rozstrzygania o przekroczeniu czynności zwykłego zarządu, do rozstrzygania o nieważności umów cywilnoprawnych i do rozstrzygania o unieważnianiu zaistniałych zdarzeń faktycznych przekazania posiadania nieruchomości.

Powołując się na wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) skarząca wymieniła przepisy procesowe: art. 6-10, art. 64 § 2, art. 75, art. 77, art. 78 § 1, art. 80, art. 97 § 1 pkt 4, art. 110 k.p.a. oraz przepisy prawa materialnego: art. 1 k.r.o., art. 140, art, 44, art. 710, art. 53 § 2 k.c., art. 31, art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, protokołu nr 1 oraz art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, art. 3 i 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. nr 220, poz. 1447. z późn. zm). art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 i nr 10, poz. 76. z późn. zm.).

Powołując się na przesłankę z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. skarżąca wskazała na naruszenie: art. 110 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 ustawy o ewidencji producentów. Z kolei w ramach wniosku o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. podniosła naruszenie art. 28 k.p.a.

Zawiadomieniem z dnia 29 września 2011 r. Prezes ARiMR wszczął postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz z dnia [...] czerwca 2011 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. Prezes ARiMR odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych we wniosku skarżącej.

Odwołując się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skarżąca podkreśliła, iż zaskarżone decyzje są rażąco sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym. Są również sprzeczne z ostatecznymi decyzjami administracyjnymi o nadaniu jej uprawnienia do samodzielnego pozyskiwania płatności przez wpisanie do ewidencji producentów rolnych oraz z ostatecznymi decyzjami o przyznani płatności za poprzednie sezony. Skarżąca wskazała także, iż organy ARiMR nie są uprawnione do orzekania o unieważnieniu umów, ani o przekroczeniu czynności zwykłego zarządu majątkiem małoletniej.

Ponadto skarżąca podniosła, że wniosek, o którym mowa w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym nie jest wnioskiem o płatność, bowiem wnioski takie można składać tylko w terminach od 15 marca do 15 maja i tylko do 2007 r.

Skarżąca wskazała również, iż przestała być posiadaczem gospodarstwa rolnego, bowiem przekazała posiadanie wszystkich działek rolnych A. J.. Zaskarżone decyzje zostały zatem skierowane do podmiotu, który utracił przymiot strony.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzje Prezesa ARiMR stwierdzając w uzasadnieniu, że decyzja Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika BP ARiMR z dnia [...] czerwca 2011 r. nie są dotknięte wadami, których wystąpienie zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. powodowałoby konieczność stwierdzenia ich nieważności. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu, że organ ARiMR rozpatrujący wniosek o płatność rolnośrodowiskową złożony w ramach §14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązany jest zbadać, czy wskazane w tym przepise przesłanki zostały spełnione – m.in. zweryfikować umowę przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. W przedmiotowej sprawie na podstawie umowy z dnia 1 marca 2009 r. B. G. przekazała na rzecz małoletniej skarzącej J. G. działki: nr 102, 110/1, 110/2, 117/4, 117/5, 17/6 położone w miejscowości S., gmina O. oraz działkę nr 384 położoną w miejscowości L., gmina N. Na mocy przedmiotowej umowy J. G. zobowiązała się kontynuować na przejętych gruntach program rolnośrodowiskowy B. G. W umowie zawarto jednocześnie oświadczenie, iż: "T. i B. G., jako przedstawiciele ustawowi J. G. wyrażają zgodę na dokonanie powyższego działania przez ich córkę J. G.". Pod treścią ww. umowy widnieją podpisy T. G. oraz B. G. MRiRW zauważył, że z uwagi na powyższe należało ustalić, czy dokonana czynność była zgodna z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Zdaniem organu ww. umowa nie była zgodna z art. 98 §2 pkt 2 k.r.o., ponieważ żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka przy czynnościach prawnych pomiędzy dzieckiem, a jednym z rodziców, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo że dotyczy należnych od drugiego z rodziców środków utrzymania. Umowy przekazania prawa użytkowania gruntów rolnych z dnia 1 marca 2009 r. nie można natomiast zakwalifikować jako bezpłatnego przysporzenia. Czynność przeniesienia posiadania wymienionych w powołanej umowie działek rolnych jest zatem zgodnie z art. 58 k.c. nieważna.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca powtórzyła argumentację powołaną w odwołaniu od decyzji Prezesa ARiMR i wniosła o uchylenie decyzji MRiRW z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2011 r. Skarżąca stwierdziła, że zarówno decyzja Kierownika BP ARiMR z dnia jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Dyrektora OR ARiMR są obciążona wadami prawnymi, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. Decyzje te zostały bowiem wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania:

- art. 7, art. 13 § 1, art. 19 i art. 20, art. 24 § 1 pkt 1 i 4, art. 28 § 1, art. 50 § 1 oraz art. 54 § 1 pkt 6, art. 61 § 1 i 4, art. 61a § 1 i 62, art. 75 § 1 i 2, art. 77, art. 80 i 81, art. 86, art. 89, art. 97 § 1 pkt 4, art. 104, art. 107 § 1 i 3, art. 110, art. 126 w zvv. z art. 110 k.p.a., art. 2 § 1 kpc, art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Zdaniem skarżącej przy wydaniu ww. decyzji doszło również do naruszenia prawa materialnego, tj.:

- § 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie. Skarżąca podniosła, że zarówno ona, jak i jej następca prawny spełnili wszystkie wymagania wnioskowanej płatności, a Kierownik Biura Powiatowego mimo tego odmówił przyznania jej płatności z powodu wydania przez Kierownika BP ARiMR w O. orzeczenia o nieważności umowy użyczenia gruntów, oraz orzeczenia o nieważności dokonanej czynności faktycznej przeniesienia posiadania gruntów rolnych.

- § 14 pkt 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem skarżącej rolnik przejmujący posiadanie gruntów powinien złożyć organowi kopię umowy dokumentującej pisemnie zaistniały fakt przeniesienia posiadania gruntów rolnych do wiadomości, a nie do zatwierdzenia, czy też oceny skuteczności prawnej. W ocenie skarżącej nie było wolą prawodawcy, aby Kierownik BP ARiMR rozstrzygał o ważności umów cywilnoprawnych.

- art. 2a rozporządzenia WE nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 przez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 31 października 2012 r. skarżąca podtrzymała zarzuty podniesione w skardze. Organ w piśmie z dnia 19 grudnia 2012 r. podtrzymał natomiast własne stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270 - dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Funkcją sądownictwa administracyjnego jest zatem sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Wymaga to oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Rozważając w tym kontekście zarzuty zawarte w skardze stwierdzić należy, że nie są one zasadne, ponieważ odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] OR ARiMR z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia [...] czerwca 2011 r. była zgodna z prawem.

Wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;

4. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie;

5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą:

7. zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji administracyjnej, co przesądza o tym, że pozytywne orzeczenie w tym zakresie (stwierdzające nieważność decyzji) może zapaść wyłącznie w wypadku zaistnienia co najmniej jednej z podstaw określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Wady decyzji wyliczone w art. 156 § 1 pkt 1-6 k.p.a. noszą znamiona wad istotnych kwalifikowanych. Ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje albo stosunek prawny ułomny, albo w ogóle się on nie nawiązuje. Generalnie należy stwierdzić, że wady tkwią w samej decyzji (jej treści) i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowe, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej (patrz: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. CH BECK, s. 704).

Skarżąca powołuje się w skardze na przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. pkt 1, 2 i 3.

Odnosząc się do pierwszej z wymienionych przesłanek – wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości – wskazać należy, że nie wystąpiła ona w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie bowiem z treścią art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. nr 98, poz. 634. z późn. zm.) Prezes Agencji, dyrektorzy oddziałów regionalnych i kierownicy biur powiatowych wydają decyzje administracyjne w zakresie określonym w odrębnych przepisach. Z art. 10 ust. 2 powołanej ustawy wynika natomiast, że w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. w stosunku do dyrektorów oddziałów regionalnych jest Prezes Agencji, a w stosunku do kierowników biur powiatowych - dyrektor oddziału regionalnego. W rozpoznawanej sprawie "odrębnymi przepisami", o których mowa w ww. art. 10 ust. 1 były: art. 3 ust. 2 pkt 1 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 z późn. zm.) – dalej jako "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich" oraz § 11 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Na podstawie tych przepisów, płatność rolnośrodowiskową przyznaje, zmniejsza i wstrzymuje, w drodze decyzji administracyjnej, kierownik biura powiatowego Agencji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. Jak zaś wyjaśniono wcześniej organem wyższej instancji w stosunku do kierownika biura powiatowego w postępowaniu administracyjnym jest właściwy miejscowo dyrektor oddziału regionalnego.

Przenosząc powyższe ustalenia na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że decyzja Dyrektora [...] OR ARiMR z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika BP ARiMR z dnia [...] czerwca 2011 r. nie zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Za oczywiście bezzasadny należało też uznać zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 19 k.p.a. Okoliczność braku wypłaty środków z tytułu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 do dnia 30 czerwca 2010 r. nie pociąga bowiem za sobą utraty właściwości rzeczowej organów ARiMR do rozpoznawania sprawy.

Kolejną wadą kwalifikowaną ww. decyzji, na którą powoływała się skarżąca było wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 §1 pkt 2 k.p.a.).

Wyjaśnienia wymaga, że przez wydanie decyzji bez podstawy prawnej należy rozumieć decyzję wydaną w sytuacji, w której nie ma przepisu prawnego, umocowującego administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 725).

W ocenie Sądu orzekające w niniejszej sprawie organy słusznie uznały, że decyzja Kierownika BP ARiMR z dnia [...] czerwca 2011 r. jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] sierpnia 2011 r. nie zostały wydane bez podstawy prawnej. Decyzję organu I instancji wydano bowiem w szczególności na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o. wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz § 11 ust. 1 w zw. z § 2 ust. 1 oraz § 14 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zw. z art. 98 § 2 k.r.o. Powołana podstawa prawna została wyjaśniona w uzasadnieniu decyzji.

Z kolei decyzja organu odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r. związku z wniesionym przez skarżącą odwołaniem została wydana w oparciu o art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR, art. 3 ust. 2 pkt 1 oraz art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz § 11 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1-3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Ocenę czy ww. przepisy stanowią prawidłową podstawę prawną powołanych decyzji należy połączyć z rozważeniem zarzutów skarżącej dotyczących wydania tych decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Przed przystąpieniem do tych rozważań wyjaśnienia jednak wymaga, iż rażące naruszenie prawa zachodzi, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Teza ta wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego i stanowi podstawowe kryterium oceny, czy w konkretnym przypadku miało miejsce zwykłe naruszenie prawa, czy też przybrało ono postać kwalifikowanego naruszenia prawa, z którym ustawa wiąże skutek w postaci stwierdzenia nieważności decyzji. Inaczej mówiąc, rażące naruszenie prawa występuje wtedy, gdy orzeczenie wydane przez organ administracji publicznej w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładnia tej normy nie budzi wątpliwości (por. np. wyrok NSA z 13 lipca 2001 r., sygn. akt III SA 1110/00, niepubl.).

Składając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] sierpnia 2011 r. skarżąca zarzuciła tymże decyzjom rażące naruszenie art. 101 k.r.o., art. 140, art. 44, art. 710 i art. 53 §3 k.c., art. 31 i 42 Konstytucji RP, art. 6 EKPC oraz § 14 ust. rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Podobne zarzuty sformułowała w odniesieniu do art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 64 § 2, art. 75, art. 77, art. 78, art. 80, art. 97 §1 pkt 4, art. 110 k.p.a. Powołując się na przesłankę z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. skarżąca wskazała na naruszenie: art. 110 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 ustawy o ewidencji producentów. Z kolei w ramach wniosku o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. podniosła naruszenie art. 28 k.p.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zasady, warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych określa rozporządzenie rolnośrodowiskowe z dnia 20 lipca 2004 r.

Zgodnie z § 11 ust. 2 tego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana na wniosek producenta rolnego. Wniosek ten składa się corocznie na formularzu udostępnianym przez Agencję. Z kolei § 14 przedmiotowego rozporządzenia, stanowi, iż jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego.

Z powyższej regulacji wynika więc, że płatność przysługuje producentowi rolnemu, na którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa lub jego części tylko w przypadku łącznego spełnienia następujących przesłanek:

- przeniesienie posiadania nastąpiło w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji,

- nowy posiadacz złoży wniosek w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania,

- nowy posiadacz zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem.

Powyższe przesłanki są kolejno analizowane przez Kierownika BP ARiMR, do którego wpłynął wniosek złożony w trybie ww. §14 rozporządzenia. Wynika z nich również, że organ ARiMR rozpoznający wniosek kontynuacyjny uprawniony jest do analizy kwestii przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego (jego części). Dokonując tej oceny Kierownik BP ARiMR – a za nim organ II instancji – zauważył, że w dniu 1 marca 2009 r. została zawarta umowa przekazania prawa użytkowania gruntów rolnych przez B. G. na rzecz małoletniej J. G. obejmujących działki: nr 102, 110/1. 110/2, 117/4, 117/5, 17/6 położone w miejscowości S., gmina O. oraz działkę nr 384 położoną w miejscowości L., gmina N. Na podstawie tej umowy J. G. zobowiązała się kontynuować na przejętych gruntach program rolnośrodowiskowy B. G. W treści umowy zawarto oświadczenie, iż T. i B. G. jako przedstawiciele ustawowi J. G. wyrażają zgodę na dokonanie powyższego działania przez ich córkę J. G.. Umowa została podpisana przez T. G. oraz B. G.

Wobec tego, że ww. umowa została zawarta pomiędzy rodzicem, a dzieckiem, Kierownik BP ARiMR trafnie zwrócił uwagę na treść art. 98 §2 k.r.o., zgodnie z którym żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo że dotyczy należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania.

W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż umowy przekazania prawa użytkowania gruntów rolnych z dnia 1 marca 2009 r. nie można uznać za bezpłatne przysporzenie, ponieważ przekazane grunty nie wchodzą w skład majątku małoletniej. Dokonane na podstawie umowy z dnia 1 marca 2009 r. przekazanie posiadania było zatem sprzeczne z przepisami ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Zgodnie natomiast z art. 58 k.c. "czynność prawna (...) sprzeczna z ustawą jest nieważna (...)". Na gruncie cytowanego przepisu przez pojęcie ustawy należy rozumieć wszystkie akty prawne składające się na system źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Chodzi tu zatem o: konstytucję, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia wydawane przez organy wskazane w konstytucji na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania oraz akty prawa miejscowego (zob. art. 8 oraz art. 87-92 Konstytucji RP). W rozpoznawanej sprawie słuszny więc był wniosek organów ARiMR, iż nieważność umowy z dnia 1 marca 2009 r. mogła być spowodowana jej sprzecznością z przepisem ustawy k.r.o.

W odniesieniu do zarzutów skarżącej dotyczących nieuprawnionego uznania przez organy ARiMR umowy z dnia 1 marca 2009 r. za nieważną wyjaśnić należy, że nieważność, o której mowa w art. 58 k.c. jest nieważnością bezwzględną, co oznacza, że taka czynność prawna nie wywołuje żadnych skutków w sferze cywilnoprawnej. Stan nieważności z uwagi na sprzeczność z ustawą powstaje z mocy samego prawa i datuje się od początku, tzn. od chwili dokonania czynności (por. Z. Radwański, Teoria umów, Warszawa 1977, s. 128; wyr. SN z dnia 5 grudnia 2002 r., III CKN 943/9.9, OSNC 2004, nr 3, poz. 48). Dodać również należy, że stan bezwzględnej nieważności czynności prawnej jest brany pod uwagę z urzędu przez organy stosujące prawo (por. post. SN z dnia 19 grudnia 1984 r., III CRN 182/M, Lex nr 8663), a zatem także przez organy rozpoznające wnioski przyznanie płatności z tytułu realizacji rolnośrodowiskowych.

W związku z powyższym nie są zasadne zarzuty skarżącej wskazujące, iż organy ARiMR wydające decyzje z dnia [...] czerwca i [...] sierpnia 2011 r. w sposób nieuprawniony orzekły o ważności umowy cywilnoprawnej z dnia 1 marca 2009 r.

Podsumowując wskazać należy, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, umowa w tym zakresie była bowiem nieważna.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego błędnego uznania przez organy ARiMR, iż wycofanie części wniosku było niedopuszczalne wskazać należy, że zgodnie z art. 25 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jeśli właściwy organ poinformował już rolnika o nieprawidłowościach we wniosku o przyznanie pomocy lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, wycofanie nie jest dozwolone odnośnie do części wniosku, których dotyczą nieprawidłowości. Wniosek o przyznanie płatności na rok 2010 został złożony w dniu 12 kwietnia 2010 r., natomiast Kierownik BP ARiMR w dniu 7 czerwca 2010 r. wezwał przedstawiciela ustawowego małoletniej wnioskodawczyni do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości m.in. do dostarczenia pełnomocnictwa do jej reprezentowania. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wycofała znaczną część wniosku w dniach 8 i 24 czerwca 2010 r. Zgodnie z powołanym przepisem rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 przedmiotowe wycofanie nie było jednak skuteczne, a organ ARiMR nie będąc uprawniony do umorzenia postępowania w zakresie wycofanych działek musiał merytorycznie rozpoznać wniosek o przyznanie płatności na rok 2010.

W świetle wskazanych powyżej regulacji prawnych i stanu faktycznego sprawy co do odmowy przyznania skarżącej płatności na rok 2010 należy stwierdzić, że w wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek strony, Prezes ARiMR (a za nim Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi) prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia [...] czerwca 2011 r., bowiem decyzje te nie zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, nie dotyczyły sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną oraz zostały skierowane do właściwej strony postępowania.

Zarówno decyzja Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] sierpnia 2010 r. jak i decyzja Kierownika BP ARiMR z [...] czerwca 2010 r. wydane zostały z uwzględnieniem cyt. przepisów prawa krajowego i wspólnotowego oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie było tym samym podstaw do stwierdzenia, iż doszło do rażącego naruszenia prawa, które z kolei pociągałoby za sobą konieczność stwierdzenia ich nieważności w oparciu o tryb określony w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Sąd nie stwierdził ponadto, iż organy administracji w niniejszej sprawie prowadziły postępowanie z obrazą przepisów postępowania administracyjnego wymienionych w skardze, a w szczególności przepisów regulujących zebranie i ocenę materiału dowodowego. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy wykonały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co znalazło wyraz w uzasadnieniach wydanych przez nie decyzji. Zarówno Prezes ARiMR jak i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi słusznie uznał, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji o odmowie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na 2010 r., a decyzje w tym przedmiocie nie są obciążone żadną z wad kwalifikowanych. Przy ich wydawaniu nie zaistniały okoliczności wymagające wyjaśnienia przy użyciu postulowanych przez skarżącą środków dowodowych m.in. rozprawy administracyjnej na okoliczność "uzgodnienia stanowisk i wykluczających się interesów stron".

Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę.