Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 974/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie : WSA Jacek Bursa WSA Paweł Darmoń Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi J. L., S. P. L. i V. N. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu działek skargę oddala


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] działając na podstawie art. 4 pkt 9 b1, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 art. 142 ust. 1 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.), art. 104 K.p.a. orzekł o odmowie zwrotu działek ewidencyjnych nr [...] o pow. 2441m , nr [...] o pow. 348 m i nr [...] o pow. 186m obr. [...] jedn. ewid. [...], objętych księgą wieczystą nr [...], na rzecz H. L. W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, iż nieruchomości objęte wnioskiem powstały z parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...] objętej LWH [...] c.d. KW [...] b. gm. kat. [...], stanowiącej współwłasność E. O. w 1/2 części i H. O. w 1/2 części. Parcela l. kat. [...] o pow. 3450ra2 wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] stycznia 1954 r., z przeznaczeniem na cele Dyrekcji Okręgowej Poczty i Telekomunikacji w [...]. Przedmiotowe orzeczenie wydane zostało na podstawie art. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 roku zmieniającej dekret z dnia 26.04.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz art. 1, art. 2 ust. 1 lit. f) i art. 4 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., Prezydent Miasta [...] orzekł o odmowie zwrotu działek nr [...], nr [...] i części działki nr [...] obr[...] jedn. ewid. [...] uznając iż cel wywłaszczenia nieruchomości został na przedmiotowej nieruchomości zrealizowany już przed momentem wywłaszczenia. Stanowisko powyższe poparł Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...].10.2008 r. Na decyzję organu II instancji została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Sąd w wyroku z dnia 10 lutego 2009 r. o sygn. II SA/Kr 1215/08 przyjął, że "zasadnie organy rozpoznające wniosek skarżącej kasacyjnie uznały, iż nieruchomości objętej wnioskiem przysługuje status nieruchomości wywłaszczonej. Jednocześnie Sąd uznał, że do niniejszej nieruchomości nie mają zastosowania przepisy rozdziału 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W jego ocenie bowiem wywłaszczenie nieruchomości w oparciu o dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 r. odnosiło się tylko do takich nieruchomości, na których cel użyteczności publicznej został już zrealizowany - miało charakter następczy". Wskutek rozpatrzenia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 marca 2010 r sygn. I OSK 681/09 uchylił zaskarżony wyrok i skierował sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Krakowie. Jak stwierdził NSA: "z przepisów art. 1 ust. 1 i art. 2 pkt 1 i 2 omawianego dekretu nie wynika, aby wywłaszczeniu podlegały wyłącznie nieruchomości, na których cel użyteczności publicznej został już uprzednio zrealizowany. W świetle wskazanych przepisów należy bowiem rozróżnić zajęcie nieruchomości na określone cele od wykorzystywania na te cele i zrealizowania określonego celu. Samo zajęcie nieruchomości na określony cel nie oznaczało, że już w chwili wywłaszczenia była ona faktycznie wykorzystywana na ten cel, a w konsekwencji, że cel ten został zrealizowany. Zajęcie na określony cel stanowi przejaw zamiaru określonego korzystania z nieruchomości, natomiast wykorzystywanie zgodne z zamierzonym celem jest faktyczną realizacją uprzednio podjętego zamiaru. Na skutek ponownego rozpoznania sprawy WSA w Krakowie, wyrokiem z dnia 7.10.2010 r. o sygn. II SA/Kr 459/10 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W ramach zaleceń dla organów administracji w ponownym postępowaniu sąd stwierdził, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organy administracji winny mieć zatem na uwadze, że w niniejszym przypadku nie można odrzucić zastosowania przepisu art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W związku z tym należy zbadać i wyjaśnić wszystkie te okoliczności, które przez przepis ten, tj. art. 136 ust. 3 oraz art. 137 powoływanej ustawy o gospodarce nieruchomościami określone zostały jako przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W pierwszym rzędzie chodzi tutaj o ustalenie celu wywłaszczenia spornej nieruchomości oraz jej ewentualnej zbędności na cel wywłaszczenia. Decyzją z dnia [...].10.2012 r. Prezydent Miasta [...] orzekł ponownie o odmowie zwrotu, stwierdzając iż przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Decyzją z dnia [...].10.2013 r., Wojewoda [...] orzekł o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, iż organ I instancji w pierwszej kolejności winien w sposób niebudzący wątpliwości ustalić za pomocą przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego przekonywujących środków dowodowych cel wywłaszczenia, a następie ustalić czy został on zrealizowany stosownie do terminów określonych w art. 137 u.g.n. i w zależności od tego wydać stosowne rozstrzygnięcie. Ponadto polecił zbadać, czy w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie doszło do częściowej modyfikacji celu wywłaszczenia. Ponownie rozpoznają sprawę Prezydent Miasta [...] wskazał, że stosownie do postanowień przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłankami zwrotu nieruchomości są po pierwsze wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot; po drugie objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części) tj. nieruchomości w stosunku, do której Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami; po trzecie zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy, który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Aby nieruchomość mogła zostać zwrócona, wszystkie wyżej przedstawione przesłanki muszą zaistnieć łącznie, przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych. Organ ustalił, że pierwsza przesłanka zwrotu została spełniona. Ponadto stwierdzić należy, iż przejęcie prawa własności parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...] na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie decyzji o charakterze wywłaszczeniowym. Wyjaśnić należy jednakże, iż na decyzji o wywłaszczeniu brak jest klauzuli wskazującej w jakiej dacie stała się ona ostateczna. Pracownik b. Urzędu Wojewódzkiego w [...] w dacie 3.01.1992 r. potwierdził jedynie ten fakt klauzulą "decyzja stała się ostateczna" bez wskazania w jakim momencie nastąpił ów skutek. Przyjąć należy, iż nastąpiło to nie później niż w lutym 1954 r., ponieważ decyzja nie była doręczana a jedynie wywieszana na tablicy ogłoszeń. Dla ustalenia czy i trzecia przesłanka zwrotu została spełniona, należało w prowadzonym postępowaniu o zwrot dokonać oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia, określonego w decyzji w oparciu o przepis art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W pierwszej kolejności organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest ustalić cel wywłaszczenia, a następnie stwierdzić czy zaistniała przesłanka zbędności, uzasadniająca zwrot. Jak wynika z treści orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. [...] z dnia [...].01.1954 r., wywłaszczenia dokonano "na cele Dyrekcji Okręgowej Poczty i Telekomunikacji w [...]". Sformułowanie powyższe określa cel wywłaszczenia, ale czyni to w sposób dalece nieprecyzyjny i wymaga uszczegółowienia na podstawie innych posiadanych materiałów. Pomocny w tym zakresie jest protokół z rozprawy wywłaszczeniowej spisany na gruncie w dniu [...].03.1953 r., jak zaznaczono - w Okręgowej Składnicy Zaopatrzenia Poczty i Telekomunikacji w [...]. Podczas tejże rozprawy przedstawiciel Dyrekcji Okręgowej Poczty i Telekomunikacji w [...] F. K. oświadczył, iż "została ona zajęta w czasie okupacji na cele pocztowo-telekomunikacyjne, jak również po okupacji na te cele była nadal użytkowana oraz jest zaplanowane użytkowanie jej w znacznej części na cele pocztowo-telekomunikacyjne". Z kolei obecny na rozprawie pracownik Okręgowej Składnicy Zaopatrzenia Poczty i Telekomunikacji w [...] E. S. wyjaśnił, iż na terenie przedmiotowej nieruchomości znajdowały się dwa baraki - warsztaty naprawcze, posadowione przez administrację niemiecką, a następnie "Poczta Polska użytkowała ten teren oraz baraki natychmiast po wyzwoleniu". Pierwszy z baraków przeniesiono przed Dworzec [...] w 1946 r., a drugi na sąsiedni teren stanowiący dawną własność Poczty w 1952 r. Dodać należy, iż w wymienionym protokole przedstawiciel przedsiębiorstwa państwowego Polska Poczta Telegraf i Telefon P. F. K. oświadczył, iż "w wypadku wywłaszczenia (...) uwzględnione zostaną potrzeby przedsiębiorstwa Państw. Komunikacja Samochodowa w drodze przekazania odpowiedniej części przedmiotowej nieruchomości, stosownie do planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...]". Z korespondencji miedzy Wojewódzkim Zarządem Łączności w [...], a Państwową Komunikacją Samochodową Okręg [...], wynika iż część parceli l. kat. [...] miała zostać przekazana (i jak wynika z oględzin terenu oraz innych materiałów sprawy - tak się istotnie stało) na potrzeby PKS. Ze znajdującego się w dokumentach "Oszacowania" datowanego na dzień[...].04.1949 r. wynika, iż w/w przedsiębiorstwo planowało nabyć parcele l. kat. [...], 1. kat. [...] i 1. kat. [...], znajdujące się w bezpośrednim sąsiedztwie parceli l. kat. [...], jednakże z planu nieruchomości przeznaczonych dla PKS wynika, iż w istocie cały teren parceli l. kat. [...] również był objęty planowaną inwestycją. Z powyższego wypływa wniosek, iż cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości miał, odmiennie niż to wynika z obecnych uregulowań i praktyki, niejako podwójny lub złożony charakter, a zapis określający cel zawarty w decyzji o wywłaszczeniu nie jest w tym zakresie wyczerpujący. Cel przejęcia parceli l. kat. [...] należałoby zatem sformułować w sposób opisowy następująco: "wywłaszczenie na wspólne potrzeby przedsiębiorstwa państwowego Polska Poczta Telegraf i Telefon oraz Państwowej Komunikacji Samochodowej - Oddział w [...]. Przywołane materiały pozwalają stwierdzić nie tylko, iż wywłaszczona nieruchomość miała być przeznaczona do użycia na potrzeby Dyrekcji Okręgowej Poczty i Telekomunikacji, a ściśle - składnicy pocztowej, a także Państwowej Komunikacji Samochodowej - Oddział w [...], lecz informują ponadto na temat faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości w dacie wywłaszczenia - jak stwierdzono teren był niezabudowany. Z treści pisma Wojewódzkiego Zarządu Łączności w [...] z dnia 10.07.1954 r., wynika po pierwsze, iż nieruchomość "została zajęta w czasie okupacji na cele pocztowo-telekomunikacyjne, a następnie po wojnie była dalej użytkowana na te cele, zaś na skutek zmiany w międzyczasie przeznaczenia przedmiotowych terenów, nieruchomość ta została zajęta i jest użytkowana przez Ekspozyturę Państwowej Komunikacji Samochodowej w [...]. Podczas rozprawy w terenie, połączonej z oględzinami nieruchomości, przeprowadzonej w dniu [...].07.2011 r. stwierdzono, iż przedmiotowy teren stanowi obecnie fragment chodnika przy ul. [...] z pasem zieleni (działka nr [...]), wjazd z płyt betonowych wraz z terenem zielonym między budynkiem PKS w [...] a ul. [...] (działka nr [...]) oraz fragment parkingu przylegającego od strony południowej do w/w terenu zielonego (działka nr [...]). Z pozyskanego na potrzeby sprawy zdjęcia lotniczego z dnia 14.09.1970 r. wynika, iż sposób zagospodarowania przedmiotowego terenu był wówczas w zasadzie identyczny z ustalonym podczas rozprawy w dniu [...].07.2011 r. tj. zieleniec i wjazd na teren PKS w [...] na działce nr [...], pas zieleni na działce nr [...] oraz parking (widoczne parkujące w momencie wykonania fotografii auta) na działce nr [...]. Dodać należy, iż jak ustalono w toku postępowania Telekomunikacja Polska S.A., Poczta Polska, Archiwum Państwowe oraz Instytut Pamięci Narodowej nie posiadają materiałów dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Reasumując organ stwierdził, że nieruchomość zajmowana była w czasie wojny przez administrację niemiecką na cele pocztowo-telekomunikacyjne tj. posadowiono na niej dwa baraki warsztatowe należące do składnicy pocztowej. Baraki pełniły tę funkcję do roku 1946 i 1952, gdy kolejno przeniesiono je w inne miejsca, w momencie wydania decyzji o wywłaszczeniu parcela l. kat. [...] była niezabudowana. Wywłaszczenia dokonano w styczniu 1954 r., a nieruchomość miała być wykorzystywana tak jak uprzednio tj. na cele pocztowo-telekomunikacyjne (składnica pocztowa) - najpóźniej w dniu [...].07.1954 r. (6 miesięcy od daty wydania decyzji o wywłaszczeniu) działka zajmowana była przez Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej, obecnie: PKS w [...] S.A., które włada zasadniczą częścią przedmiotowej nieruchomości do dnia dzisiejszego. Konfrontując cel wywłaszczenia ze stanem nieruchomości objętej wnioskiem do dnia 22.09.2004 r., stwierdzić należy, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, iż cel ten został zrealizowany, bowiem po dacie 9.05.1945 r. obszar objęty wywłaszczeniem był wykorzystywany na cele pocztowo-telekomunikacyjne, a następnie zagospodarowany na potrzeby PKS w [...] tj. w znacznej części stanowił zieleniec przed biurowcem tego podmiotu, wjazd na teren, zaś w południowej części parking. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż wobec niespełnienia przesłanek zbędności nieruchomości zwrot działek nr [...] o pow. 2441m2, nr [...] o pow. 348m2 i nr [...] o pow. 186m2 obr. [...] jedn. ewid. [...] H. L. nie przysługuje.

Odwołanie od tej decyzji złożyła H. L. zarzucając nieuzasadnione rozszerzenie celu wywłaszczenia nieruchomości poprzez uznanie, iż celem było wywłaszczenie na wspólne potrzeby przedsiębiorstwa państwowego Polska Poczta Telegraf i Telefon oraz Państwowej Komunikacji Samochodowej - Oddział w [...] niewyjaśnienie w decyzji administracyjnej powodów, dla których organ administracyjny odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionym przez wnioskodawczynię dowodom, a w szczególności pismu Dyrekcji Okręgu Poczt i Telegrafów w [...] z dnia [...] kwietnia 1950 roku, przyjęcie, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany jeszcze przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu pomimo, iż zgodnie z treścią pisma Dyrekcji Okręgu Poczt i Telegrafów z dnia [...] kwietnia 1950 roku występującej z wnioskiem o wywłaszczenie podmiot żądający wywłaszczenia planował na przedmiotowej nieruchomości oraz na terenie nieruchomości z nią sąsiadujących budowę zajezdni samochodowej dla Pocztowego Urzędu Przewozowego, budowę składnicy materiałów pocztowych i teletechnicznych oraz domów mieszkalnych dla pracowników Okręgu Poczt i Telegrafów, a tymczasem zgodnie z treścią protokołu dochodzenia komisyjnego z dnia [...] marca 1953 r. w dniu [...] marca 1953 r. nieruchomość była niezabudowana i do dnia 20 listopada 1957 roku zgodnie z pismem Prezydium Rady Narodowej w [...] cel ten nie został zrealizowany, bowiem nieruchomość była wykorzystywana przez Państwową Komunikację Samochodową jako przejście i przejazd do zajezdni i budynku administracyjnego P.K.S.", przyjęcie, iż wywłaszczenie zostało dokonane na cele Państwowej Komunikacji Samochodowej - Oddział w [...], mimo iż z wniosku o dokonanie wywłaszczenia oraz z decyzji wywłaszczeniowej wynika, iż celem wywłaszczenia była realizacja na nieruchomości budowy zajezdni samochodowej dla Pocztowego Urzędu Przewozowego, budowy składnicy materiałów pocztowych i teletechnicznych oraz domów mieszkalnych dla pracowników Okręgu Poczt i Telegrafów.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. [...]z [...] stycznia 1954 r. wywłaszczono przedmiotową parcelę na cele Dyrekcji Okręgowej Poczty i Telekomunikacji w [...]. W celu doprecyzowania tak określonego celu wywłaszczenia organ I instancji podjął czynności w sprawie mające na celu jego uszczegółowienie. Za dowód w sprawie uznał protokół z rozprawy wywłaszczeniowej spisany na gruncie w dniu [...] marca 1953 r., w którym wskazano, iż wnioskowana do zwrotu nieruchomość: "została ona zajęta w czasie okupacji na cele pocztowo-telekom. jak również po okupacji na te cele była nadal użytkowana oraz jest zaplanowane użytkowanie jej w znacznej części na cele poczt.-telekom. W wypadku wywłaszczenia całej przedmiotowej nieruchomości na rzecz p.p.P.P.T. i T./państw, przeds. Polska Poczta Telegraf i Telefon/ uwzględnione zostaną potrzeby przedsiębiorstwa Państw. Komunikacja Samochodowa w drodze przekazania odpowiedniej części przedmiotowej nieruchomości. Obecny na rozprawie pracownik Okręgowej Składnicy Zaopatrzenia Poczty i Telekomunikacji w [...], E. S. wyjaśnił, iż na terenie nieruchomości znajdowały się dwa baraki -warsztaty naprawcze, posadowione przez administrację niemiecką, a następnie: "Poczta Polska użytkowała ten teren oraz baraki natychmiast po wyzwoleniu." Pierwszy z baraków przeniesiono przed Dworzec [...] w 1946 ., a drugi na sąsiedni teren stanowiący dawna własność Poczty w 1952 r. W aktach sprawy znajduje się również pismo Wojewódzkiego Zarządu Łączności w [...] skierowane do Państwowej Komunikacji Samochodowej Okręg [...] z [...] lipca 1954 r. w którym wskazano, iż parcela l. kat. [...]: "(...) została zajęta w czasie okupacji na cele pocztowo - telekom, a następnie po wojnie była nadal użytkowana na te same cele przez Dyrekcję. Na tej podstawie wystąpiła Dyrekcja do Prezydium W.R.N. o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Państwa. Orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1954 r., które uprawomocniło się, Prezydium orzekło wywłaszczenie na rzecz Państwa przedmiotowej nieruchomości. Ponieważ jednak na skutek zmiany w międzyczasie przeznaczenia terenów, nieruchomość ta została zajęta i jest użytkowana przez Ekspozyturę Państwowej Komunikacji Samochodowej w [...], Dyrekcja wyraża zgodę na przekazanie przedm. nieruchomości Państwowej Komunikacji Samochodowej pod warunkiem załatwienia i pokrycia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Biorąc pod uwagę powyższe organ I instancji uznał, iż celem przejęcia parceli l. kat. [...] było: "wywłaszczenie na wspólne potrzeby przedsiębiorstwa państwowego Polska Poczta Telegraf i Telefon oraz Państwowej Komunikacji Samochodowej - Oddział w [...]. W ocenie organu odwoławczego jako prawidłowe należy ocenić ustalenia dokonane przez organ I instancji w zakresie określenia, a następnie doprecyzowania celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z którymi stanowiąca przedmiot postępowania nieruchomość wywłaszczona została na zrealizowanie inwestycji zarówno przez Przedsiębiorstwo Państwowe Polska Poczta Telegraf i Telefon, jak również na potrzeby przedsiębiorstwa Państwowa Komunikacja Samochodowa - Oddział w [...]. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w dokumentacji dotyczącej wywłaszczenia. Zauważyć bowiem należy, iż podstawowym źródłem określenia celu wywłaszczenia w konkretnej sprawie jest decyzja wywłaszczeniowa i to właśnie w tym dokumencie należy poszukiwać celu wywłaszczenia, jednakże z uwzględnieniem jego doprecyzowania w dokumentacji dotyczącej inwestycji, dla urzeczywistnienia której nastąpiło wywłaszczenie. Z dokumentacji dotyczącej przedmiotowego wywłaszczenia, a w szczególności z protokołu z rozprawy wywłaszczeniowej z [...] marca 1953 r. wynika, iż Przedsiębiorstwo Państwowe Polska Poczta Telegraf i Telefon zobowiązało się do przekazania części przedmiotowej nieruchomości na potrzeby przedsiębiorstwa Państwowa Komunikacja Samochodowa - Oddział w [...]. Wskazać również należy, odnosząc się do zarzutów odwołania, iż z pisma Dyrekcji Okręgu Poczt i Telegrafów w [...] z 6 kwietnia 1950 r. wynika, że poza budową zajezdni samochodowej dla Pocztowego Urzędu Przewozowego, budową składnicy materiałów pocztowych i teletechnicznych oraz domów mieszkalnych dla pracowników Okręgu Poczt i Telegrafów, planowano również, że na przyszłej granicy między P.P.T.T. a P.K.S-em stanie budynek administracyjny na całej prawie długości parceli [...], natomiast zajezdnia samochodowa dopiero w tyle za nią, do których to budynków ma prowadzić wjazd środkiem parceli [...]." W związku z powyższym dyrektor Okręgu Poczt i Telegrafów w [...] w ww. piśmie zwrócił się z prośbą do Ministerstwa Poczt i Telegrafów: o spieszne zapoznanie się w Naczelnej Dyrekcji PKS-u z planami zabudowy na terenach PTH przy ul. [...] w [...] i założenie sprzeciwu przeciwko użyciu parceli [...] na cele PKS-u w wypadku kolizji z planami pocztowymi." Z kolei w piśmie z 14 czerwca 1950 r. Dyrekcja Okręgu Poczt i Telegrafów w [...] wskazała: "ponieważ budowa odnośnej linii kolejowej wpływa na plany budowy zajezdni pocztowej, a przy niekorzystnej dla Polskiej Poczty korekturze trasy kolejowej może odnośną budowę w tym miejscu nawet uniemożliwić, upraszam w związku z tym nie rezygnować tymczasowo z parceli [...] na rzecz Państw. Komunikacji Samochodowej." W efekcie, w wyniku uzgodnień podczas rozprawy wywłaszczeniowej w dniu [...] marca 1953 r. ustalono, iż: "w wypadku wywłaszczenia całej przedmiotowej nieruchomości na rzecz p.p.P.P.T. i T. /państw, przeds. Polska Poczta Telegraf i Telefon/ uwzględnione zostaną potrzeby przedsiębiorstwa Państw. Komunikacja Samochodowa w drodze przekazania odpowiedniej części przedmiotowej nieruchomości". Powyższe dokumenty są zatem, zdaniem organu odwoławczego dowodem na to, iż wnioskowana do zwrotu nieruchomość od samego początku przewidywana była na inwestycje realizowane zarówno na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego Polska Poczta Telegraf i Telefon, jak również na potrzeby przedsiębiorstwa Państwowa Komunikacja Samochodowa - Oddział w [...], a jak przyznaje sama odwołująca: "do dnia 20 listopada 1957 roku zgodnie z pismem Prezydium Rady Narodowej w [...] (...) nieruchomość była wykorzystywana przez Państwową Komunikację Samochodową jako "przejście i przejazd do zajezdni i budynku administracyjnego P.K.S". Mając na uwadze powyższe Wojewoda [...] stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako działki ewidencyjne: nr [...], nr [...] i nr [...], została wykorzystana na cel wywłaszczenia.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła H. L. zarzucając naruszenie:

1/ art. 8 ustawy zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych z dnia 29 grudnia 1951 r. (Dz.U. 1952,Nr 4, poz. 25) w zw. z art. 4 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 roku o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w czasie wojny 1939 -1945 r. (Dz.U. Nr 20,poz 138) w zw. z art. 22 § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r.- prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz.U. R.P. Nr 86, poz. 776), poprzez nieuwzględnienie i w konsekwencji przyjęcie, iż zawarte w orzeczeniu o wywłaszczeniu z dnia [...] stycznia 1954 r. określenie podmiotu, który miał korzystać z wywłaszczonej nieruchomości stanowiło jednocześnie określenie celu wywłaszczenia,

2/ art. 1 w zw. z art. 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 roku o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w czasie wojny 1939 - 1945 r. (Dz.U. Nr 20,poz 138) poprzez przyjęcie, iż pojęcie "zajęcie nieruchomości na określone cele" jest tożsame z pojęciem "wykorzystywania na te cele" oraz z pojęciem "zrealizowanie określonego celu",

3/ art. 136 ust. 1 w zw. z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i w efekcie nieuzasadnione rozszerzenie celu wywłaszczenia nieruchomości poprzez uznanie, iż celem było "wywłaszczenie na wspólne potrzeby przedsiębiorstwa państwowego Polska Poczta Telegraf i Telefon oraz Państwowej Komunikacji Samochodowej - Oddział w [...]",

4/ art. 136 ust. 1 w zw. z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, iż wnioskodawczyni nie przysługuje roszczenie o zwrot objętych niniejszym postępowaniem nieruchomości;

5/ art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy,

6/ art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie w decyzji administracyjnej powodów dla których organ administracyjny odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionym przez wnioskodawczynię dowodom, a w szczególności pismu Dyrekcji Okręgu Poczt i Telegrafów w [...] z dnia 6 kwietnia 1950 roku,

7/ art. 153 P.p.s.a. polegające na pominięciu oceny prawnej oraz wytycznych do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 459/10.

Zarzucono również błąd w ustaleniach faktycznych, tj. przyjęcie, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany jeszcze przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu pomimo, iż zgodnie z treścią pisma Dyrekcji Okręgu Poczt i Telegrafów z dnia 6 kwietnia 1950 roku występującej z wnioskiem o wywłaszczenie podmiot żądający wywłaszczenia planował na przedmiotowej nieruchomości oraz na terenie nieruchomości z nią sąsiadujących budowę zajezdni samochodowej dla Pocztowego Urzędu Przewozowego, budowę składnicy materiałów pocztowych i teletechnicznych oraz domów mieszkalnych dla pracowników Okręgu Poczt i Telegrafów, a tymczasem zgodnie z treścią protokołu dochodzenia komisyjnego z dnia[...] marca 1953 r. w dniu [...] marca 1953 r. nieruchomość była niezabudowana i do dnia 20 listopada 1957 roku zgodnie z pismem Prezydium Rady Narodowej w [...] cel ten nie został zrealizowany, bowiem nieruchomość była wykorzystywana przez Państwową Komunikację Samochodową jako "przejście i przejazd do zajezdni i budynku administracyjnego P.K.S.", oraz przyjęcie, iż wywłaszczenie zostało dokonane na cele Państwowej Komunikacji Samochodowej - Oddział w [...], mimo iż z wniosku o dokonanie wywłaszczenia oraz z decyzji wywłaszczeniowej wynika, iż celem wywłaszczenia była realizacja na nieruchomości budowy zajezdni samochodowej dla Pocztowego Urzędu Przewozowego, budowy składnicy materiałów pocztowych i teletechnicznych oraz domów mieszkalnych dla pracowników Okręgu Poczt i Telegrafów.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.

Przedmiotem rozpoznania sądu w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w oparciu o przepisy dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r., a zajętej w tym okresie przez niemiecką administrację potrzeby pocztowe i telekomunikacyjne. W ocenie organów cel wywłaszczenia dokonanego w 1954 r. miał podwójny charakter, które organ (I instancji) określa jako "na wspólne potrzeby przedsiębiorstwa państwowego Poczta Polska Telefon i Telegraf oraz Państwowej Komunikacji Samochodowej – Oddział w [...]". Organ ustala także, że do 1953 r. teren ten był wykorzystywany przez p.p. Pocztę Polską Telefon i Telegraf a po dokonaniu wywłaszczenia przekazano go (teren) Państwowej Komunikacji Samochodowej – Oddział w [...] które to przedsiębiorstwom włada nieruchomością do dnia dzisiejszego. Zdaniem organu, cel wywłaszczenia został zrealizowany. W ocenie sądu stanowisko to zasługuje na aprobatę.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przedmiotowa sprawa była przedmiotem oceny prawnej dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 3 marca 2010 r. I OSK 881/09 uchylił wyrok tut. sądu oddalający skargę na decyzję przedmiocie odmowy zwrotu tej nieruchomości, nie podzielając stanowiska zajętego przez sąd, iż przepisy dekretu o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. nie mają zastosowania do przepisów rozdz. 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 121 z późn. zm. (dalej; ustawa) gdyż odnosiły się do nieruchomości, na których cel wywłaszczenia został już zrealizowany. Zgodnie z art. 190 P.p.s.a. sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Norma powyższa w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji. Rozpatrując ponownie sprawę wojewódzki sąd administracyjny, a w ślad za nim również organ, związani są nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny ale również wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami co do dalszego postępowania. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w szczególności jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2005 r., sygn. akt I OSK 132/05), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny (tak H. Knysiak - Molczyk [w:] H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005). W wyroku z dnia 3 marca 2010 r. I OSK 881/09 NSA powołując się na stanowisko zajęte przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku 9 grudnia 2008 r. sygn. akt SK 43/07 wskazał, iż "przepisów art. 1 ust. 1 i art. 2 pkt 1 i 2 omawianego dekretu nie wynika, aby wywłaszczeniu podlegały wyłącznie nieruchomości, na których cel "użyteczności publicznej" został już uprzednio zrealizowany. W świetle wskazanych przepisów należy bowiem rozróżnić "zajęcie nieruchomości na określone cele" od "wykorzystywania na te cele" i "zrealizowania określonego celu". Samo zajęcie nieruchomości na określony cel nie oznaczało, że już w chwili wywłaszczenia była ona faktycznie wykorzystywana na ten cel, a w konsekwencji, że cel ten został zrealizowany. Zajęcie na określony cel stanowi przejaw zamiaru określonego korzystania z nieruchomości, natomiast wykorzystywanie zgodne z zamierzonym celem jest faktyczną realizacją uprzednio podjętego zamiaru".

Zgodnie z art. 1 ust. 1 w/w/ dekretu dopuszczalne jest wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1) i znajdujących się w dniu wejścia w życie niniejszego dekretu we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Z kolei przepis art. 2 ust 1 pkt 1 dekretu stanowił, iż wywłaszczenie przewidziane w art. 1 ust. 1 dotyczyć może tylko tych nieruchomości, które: zajęte zostały: a) na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, b) na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa, c) na cele wojskowe, d) pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe i cmentarze, e) pod zalesienia lub na melioracje, f) na cele użyteczności publicznej.

W ocenie sądu, intencją NSA w wyroku z dnia 3 marca 2010 r. było wskazanie na konieczność wykazania w sensie pozytywnym lub negatywnym, czy przedmiotowa nieruchomość nie tylko została zajęta na cele pocztowe czy telekomunikacyjne, ale czy też była na ten cel wykorzystywana. Tylko bowiem wykorzystanie nieruchomości na cele na które były zajęte wcześniej uzasadnia stanowisko, iż cel wywłaszczenia został osiągnięty, a co za tym idzie żądanie zwrotu nieruchomości jest niezasadne. Zdaniem sądu organy okoliczności tą ustaliły. Zostały one opisane w decyzji organów obu instancji, warto jednak przypomnieć, iż wynikają one (ustalenia) głównie z protokołu dochodzenia komisyjnego z [...] marca 1953 r. w którym udział wzięli przedstawiciele Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – organu który wywłaszczenia dokonał oraz Dyrekcji Okręgowej Poczta Polska Telefon i Telegraf – podmiotu, który wnioskował o dokonanie wywłaszczenia. Wynika z niego, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta przez okupanta w czasie wojny na cele pocztowo telekomunikacyjne (oświadczenie F. K. k. 23 tom 2 akt adm.). Były tam zlokalizowane dwa baraki służące jako warsztaty naprawcze. Po wojnie teren ten (baraki) wykorzystywała p.p Poczta Polska Telefon i Telegraf. W późniejszym czasie baraki te zostały przeniesione poza teren tej nieruchomości (oświadczenie E. S. k. 22 akt adm.). W tym samym protokole przedstawiciel podmiotu ubiegający się o wywłaszczenie tj. przedsiębiorstwa państwowego Poczta Polska Telefon i Telegraf oświadczył, że w przypadku wywłaszczenia tej nieruchomości zostaną uwzględnione potrzeby Państwowej Komunikacji Samochodowej w drodze przekazania odpowiedniej części przedmiotowej nieruchomości stosownie do planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] (oświadczenie F. K. k. 23 tom 2 akt adm.). Warto też przywołać inny dokument z lipca 1954 r. (tom 2 akt adm – brak numeracji strony) w którym Wojewódzki Zarząd Łączności opisując okoliczności zajęcia przedmiotowej nieruchomości i jej późniejszego wykorzystania zgodnie z ustaleniami o których mowa wyżej wskazuje, iż uwagi na to że nieruchomość została zajęta w międzyczasie przez Ekspozyturę Państwowej Komunikacji Samochodowej wyrażą zgodę nieruchomości właśnie na rzecz Państwowej Komunikacji Samochodowej. Zwrócić też należy uwagę na treść decyzji wywłaszczeniowej. Otóż, mowa w niej o wywłaszczeni na rzecz państwa na cele Dyrekcji Okręgowej Poczta Polska Telefon i Telegraf.

Z dokumentów tych wynika kilka faktów. Niewątpliwie przedmiotowa nieruchomość zajęta w czasie II wojny światowej na cele pocztowo telekomunikacyjnie, po wojnie była przez przedsiębiorstwo państwowe Poczta Polska Telefon i Telegraf wykorzystywana w dalszym ciągu zgodnie z celem na jaki została zajęta. W tym znaczeniu cel wywłaszczenia został osiągnięty. Decyzja z dnia [...] stycznia 1954 r. jedynie potwierdzała fakt, jaki zaistniał wcześniej tj. że po zajęciu nieruchomości na cele pocztowo – telekomunikacyjne w okresie wojny 1939 – 1945 r. nieruchomość ta była faktycznie na ten cel wykorzystywana, pierwotnie przez administrację niemiecką, następnie przez przedsiębiorstwo państwowe Poczta Polska Telefon i Telegraf. Z dokumentów tych wynika także, iż w późniejszym czasie, ale przed dokonaniem wywłaszczenia nieruchomość ta została uznana za niezbędną dla innego przedsiębiorstwa państwowego - Państwowej Komunikacji Samochodowej. Z protokołu z dochodzenia komisyjnego z [...] marca 1953 r. w którym jak mowa wyżej udział wzięli przedstawiciele Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – organu który wywłaszczenia dokonał oraz Dyrekcji Okręgowej Poczta Polska Telefon i Telegraf – podmiotu, który wnioskował o dokonanie wywłaszczenia, wyraźnie wynika, że nieruchomości mają być przynajmniej częściowo przekazane na rzecz Państwowej Komunikacji Samochodowej. Organ słusznie ustala, że tak należy odczytywać cel wywłaszczenia. Nie można go ustalić po treści decyzji wywłaszczeniowej. Mowa w niej że celem tym ma być Dyrekcja Okręgowa Poczty i Telekomunikacji. Można uznać że cel wywłaszczenia nie został w ogóle w tej decyzji wskazany. Celem wywłaszczenia nie może być bowiem podmiot na rzecz którego wywłaszczenia się dokonuje czy też który o wywłaszczenie zabiega. Jest to adresat decyzji – beneficjent wywłaszczenia. Celem tym jest określenie działania, jakie na zajętej nieruchomości mają być w przyszłości realizowane. Te zaś nie zostały w żaden sposób w decyzji opisane. Podstawowe znaczenie ma zatem protokół z [...] marca 1053 r., a z protokołu tego wynika, że nieruchomość miała być przekazana na rzecz Państwowej Komunikacji Samochodowej. Podkreślić też należy, iż przedmiotem sprawy nie jest ocena legalności decyzji wywłaszczeniowej, ale określenie celu wywłaszczenia i ustalenie czy cel te został zrealizowany.

Podkreślenia wymaga także ta okoliczność, iż przedmiotowa sprawa dotyczy wywłaszczenia jakie dokonało się w latach 50-tych ubiegłego wieku, wywłaszczenia które dokonane było w zupełnie innym porządku prawnym niż porządek aktualnie obowiązujący. Obecnie wywłaszczenie to akt indywidualny z jasno określonym celem publicznym, na jaki ma być ono dokonane i polega na pozbawieniu albo ograniczeniu prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. W przeszłości wywłaszczenie (przejęcie na własność) było często aktem zbiorowym - skierowanym do wielu podmiotów (aczkolwiek nie w przedmiotowej sprawie) a cel, na jaki wywłaszczenia (odjęcia własności) dokonywano, określany był przeważnie w bardzo ogólnikowy sposób. Jak stanowi w art. 216 ust 2 ustawy przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych, między innymi na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Odpowiedzenie stosowanie przepisu dopuszcza pewne modyfikacje, jeżeli nie co do samego brzmienia normy prawnej wywodzonej z danego przepisu to z pewnością do określenia szczegółowości kwestii normowanych tym przepisem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 marca 2013 r. II SA/Ke 119/13). Jak mowa wyżej, w przeszłości akt wywłaszczenia nie odpowiadał aktualnie obowiązującym standardom. Nie można w ocenie sądu do stanów faktycznych zaistniałych w innym porządku prawnym stosować wprost aktualnych uregulowań w zakresie takich pojęć jak cel wywłaszczenia. Interpretacja tego pojęcia (cel wywłaszczenia) musi uwzględniać fakt, że w dacie dokonania wywłaszczenia, z którym to wiąże się niniejsze postępowanie i co wynikało z ówcześnie obowiązujących przepisów i praktyki, cel wywłaszczenia nie musiał być precyzyjnie określony a podmioty przejmujące własność nieruchomości nie były ograniczone czasowo w realizacji tego celu. Często kwestie - co konkretnie miało być realizowane na danym obszarze wywłaszczonym, określane było już po wywłaszczeniu np. w planach realizacyjnych które zresztą legalnie, były zmieniane bądź korygowane. Akt wywłaszczenia jaki w sprawie ocenianej przez sąd wydano, jest tym bardziej specyficzny i odmienny od aktualnych uregulowań, że legalizował już zaistniały stan faktyczny. Przejęcie własności następowało po realizacji celu wywłaszczenia. Tym bardziej należy uwzględnić odmienności w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym. Nie można tej samej miary przykładać do oceny braku realizacji celu wywłaszczenia dokonywanych aktualnie, do stanów zaistniałych w dość odległej przeszłości i na podstawie całkowicie odmiennej regulacji prawnej.

Wskazać też należy, iż przepisy dekretu o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. nie wymagały aby występowała tożsamość wykorzystania terenu zajętego na cele użyteczności publicznej w okresie wojny z wykorzystaniem go po wojnie. Przesłankami wywłaszczenia było jedynie zajęcie terenu na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. a wymienione w art. 2 pkt 1 tj. na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa, na cele wojskowe, pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe i cmentarze, pod zalesienia lub na melioracje, na cele użyteczności publicznej. Przesłanką wywłaszczenia było także to, by nieruchomości te znajdowały się w dniu wejścia w życie dekretu we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych i były użytkowane na cele użyteczności publicznej o których mowa wyżej. Sposób wykorzystania tych nieruchomości mógł być zatem różny od sposobu w jaki wykorzystywano teren w dniu zajęcia – tym bardziej, jeżeli zajęcie było dokonane w sposób czysto faktyczny bez zachowania jakiejkolwiek zasad prawnych. Istotne było jedynie, aby było to zajęcie na cele użyteczności publicznej a nieruchomość znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych i była nadal użytkowana na wskazane w dekrecie cele.

Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Jak wynika z oświadczenie E. S. (k. 22 akt adm.) przedmiotowy grunt "stanowił własność żydowską, wobec czego okupant zajął teren bez żadnych umów". Celu wywłaszczenia nie można upatrywać zatem w zaistniałym fakcie tj. bezprawnych wejściu w posiadanie nieruchomości i wykorzystaniu go w określony sposób. Istotnym jest, że nieruchomość została zajęta w okresie 1939 – 1945 r. na cele użyteczności publicznej, po wojnie także na te cele była wykorzystywana i była w posiadaniu podmiotów o których mowa w art. 1 pkt 1 dekretu. Cel wywłaszczenia określał organ w akcie dokonania wywłaszczenia a nie okupant niemiecki przez fakty dokonane. W ocenie sądu organy prawidłowo uznały, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Żądanie zwrotu tej nieruchomości jest więc bezpodstawne.

Zarzuty skargi nie mają usprawiedliwionych podstaw. Z przyczyn o których mowa wyżej, nie można uznać, że organy bez podstawy prawnej samodzielnie ustaliły cel wywłaszczenia a nie jedynie go doprecyzowały. Trudno doprecyzować cel wywłaszczenia, w sytuacji kiedy decyzja wywłaszczeniowa tego celu w zasadzie nie określa. Organ musi podjąć działania które pozwolą mu na ustalenie woli podmiotu który wywłaszczenia dokonał, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Także powoływanie się na dokumenty z 1950 r., które miały wykazać, że na przedmiotowej nieruchomości miano zamiar realizować zajezdnię pocztową, składnicę materiałów pocztowych technicznych czy też domy dla pracowników poczty jest nieskuteczne. Dokumenty te pochodzą z 1950 r. a zatem z okresu niemalże 3 lat przed sporządzeniem protokołu z dochodzenia komisyjnego z [...] marca 1953 r. Z protokołu wynika natomiast, że na ten czas (sporządzenia protokołu) zamiary Dyrekcji Okręgowej Poczty i Telekomunikacji co do przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości uległy zmianie. Nie można też tracić z pola widzenia tego faktu, że cel wywłaszczenia określa ostatecznie nie podmiot, który o wywłaszczenie wnioskuje, ale organ który wywłaszczenia dokonuje. W dochodzeniu komisyjnym, z którego sporządzono protokół datowany na dzień[...] marca 1953 r. i w którym wzmiankuje się o przekazaniu nieruchomości na rzecz Państwowej Komunikacji Samochodowej brali udział przedstawiciele organu wywłaszczającego. W ocenie sądu ten właśnie dokument najpełniej obrazuje cel wywłaszczenia.

Mając na uwadze powyższe okoliczności na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.