Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2097/98
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 2001-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2, art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Decyzja, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ "potwierdza działalność" wymienioną w art. 1 ust. 2 czego następstwem jest dopiero przyznanie uprawnień kombatanckich. Jeśli ktoś zatem posiada uprawnienia kombatanckie z jakiegoś tytułu, a równocześnie nie potwierdzoną działalność kombatancką z innego tytułu, to przed ostatecznym rozstrzygnięciem pozbawiającym tę osobę nabytych uprawnień kombatanckich należałoby wypowiedzieć się także w tej drugiej kwestii, nie jest to bowiem postępowanie w nowej sprawie, ale w granicach tej samej sprawy administracyjnej. Postępowanie bowiem dotyczy kwestii uprawnień kombatanckich, należy zatem zbadać i przeanalizować wszystkie okoliczności pozwalające ustalić, czy ktoś jest, czy nie jest kombatantem. W obrębie zatem tej samej sprawy będą się mieściły fakty dotyczące działalności skarżącego w czasie wojny, jak i jego powojenna działalność w związku z pełnioną służbą w MO. Jest to też istotne z tego względu, że wiele osób nie występowało przed 31 grudnia 1998 r. z nowymi wnioskami o potwierdzenie /przyznanie/ uprawnień kombatanckich uważając słusznie, iż Urząd będzie orzekał w oparciu o zgromadzony w aktach byłego ZBoWiD materiał dowodowy a zatem, że przy okazji prowadzonej weryfikacji orzeknie o całokształcie ich uprawnień. Przyjęcie, iż organ ma się zajmować badaniem tylko wycinka problematyki związanej z nie zawsze trafną wcześniejszą decyzją ZBoWiD stawiałoby te osoby w sytuacji gorszej od osób, które wystąpiły do Urzędu ze stosownym wnioskiem przed 31 grudnia 1998 r. i praktycznie zamykałoby im drogę do przyznania jakichkolwiek uprawnień kombatanckich w przyszłości mimo istniejącej, choć nie potwierdzonej decyzją działalności kombatanckiej.

TEZY

Decyzja, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ "potwierdza działalność" wymienioną w art. 1 ust. 2 czego następstwem jest dopiero przyznanie uprawnień kombatanckich. Jeśli ktoś zatem posiada uprawnienia kombatanckie z jakiegoś tytułu, a równocześnie nie potwierdzoną działalność kombatancką z innego tytułu, to przed ostatecznym rozstrzygnięciem pozbawiającym tę osobę nabytych uprawnień kombatanckich należałoby wypowiedzieć się także w tej drugiej kwestii, nie jest to bowiem postępowanie w nowej sprawie, ale w granicach tej samej sprawy administracyjnej. Postępowanie bowiem dotyczy kwestii uprawnień kombatanckich, należy zatem zbadać i przeanalizować wszystkie okoliczności pozwalające ustalić, czy ktoś jest, czy nie jest kombatantem. W obrębie zatem tej samej sprawy będą się mieściły fakty dotyczące działalności skarżącego w czasie wojny, jak i jego powojenna działalność w związku z pełnioną służbą w MO. Jest to też istotne z tego względu, że wiele osób nie występowało przed 31 grudnia 1998 r. z nowymi wnioskami o potwierdzenie /przyznanie/ uprawnień kombatanckich uważając słusznie, iż Urząd będzie orzekał w oparciu o zgromadzony w aktach byłego ZBoWiD materiał dowodowy a zatem, że przy okazji prowadzonej weryfikacji orzeknie o całokształcie ich uprawnień. Przyjęcie, iż organ ma się zajmować badaniem tylko wycinka problematyki związanej z nie zawsze trafną wcześniejszą decyzją ZBoWiD stawiałoby te osoby w sytuacji gorszej od osób, które wystąpiły do Urzędu ze stosownym wnioskiem przed 31 grudnia 1998 r. i praktycznie zamykałoby im drogę do przyznania jakichkolwiek uprawnień kombatanckich w przyszłości mimo istniejącej, choć nie potwierdzonej decyzją działalności kombatanckiej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Władysława D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów I Osób Represjonowanych w W. z dnia 1 września 1998 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W.; (...).


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z 18 maja 1998 r., (...), wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/ pozbawiono Władysława D. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w N.-S. decyzją z 2 kwietnia 1982 r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od 1 lipca 1946 r. do 31 grudnia 1947 r. /łącznie 1 rok i 6 miesięcy/.

Organ stwierdza, że Władysław D. uprawnienia kombatanckie uzyskał na podstawie zaświadczenia, iż w okresie od 1 lipca 1946 r. do 30 września 1949 r. pełnił służbę w MO. Jednakże fakt, iż w tym okresie walczył z bandami UPA w ramach służby w Milicji Obywatelskiej nie może być w świetle obecnej regulacji prawnej uznawany za działalność kombatancką.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Władysław D. podnosi, że był szeregowym funkcjonariuszem MO oraz że w trakcie służby walczył z bandami UPA na terenach N., Ł., K.-W. oraz w Bieszczadach. Nie brał udziału w zwalczaniu organizacji niepodległościowych.

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 1 września 1998 r., (...) utrzymano w mocy decyzję własną z 15 maja 1998 r. Decyzję tę wydano na podstawie art. 138 par. 1 w zw. z art. 127 par. 3 Kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./.

Organ stwierdza, że pismo Władysława D. nie wniosło nic nowego do sprawy, ani też, że nie nadesłał on żadnych dokumentów, które mogłyby wpłynąć na zmianę decyzji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Władysław D. podnosi, że służąc jako szeregowiec w MO walczył z bandami UPA. Ponadto w okresie okupacji służył w Armii Francuskiej w Batalionie Ziemi Piotrkowskiej I Armii Francuskiej, która walczyła w wojskami niemieckimi wyzwalając Francję. W tej sytuacji uważa, że pozbawienie go uprawnień kombatanckich jest bardzo krzywdzące.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ dodaje, że o uprawnienia z innych tytułów skarżący powinien ubiegać się w trybie, o którym mowa w art. 22 ustawy o kombatantach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Sądowa kontrola wykazała naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wbrew bowiem treści art. 7 Kpa nie podjęto wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy ze względu na interes społeczny i słuszny interes obywatela. Naruszono też art. 77 Kpa, gdyż nie został w sposób wyczerpujący rozpatrzony zebrany w aktach materiał dowodowy.

Bezsporne jest, iż skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej. Art. 25 ust. 2 pkt 2 nakazuje pozbawić uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Przepis ten zezwala na zachowanie uprawnień kombatanckich osobom, które między innymi "uprawnienia (...) uzyskały z tytułów określonych w ustawie".

Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wielokrotnie w swoich decyzjach powołuje się na stanowisko Sądu Najwyższego akceptujące to, iż nie jest on obowiązany do ustalania w toku postępowania o pozbawienie uprawnień kombatanckich innych tytułów uprawnień /por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1996 r., III ARN 80/95 - OSNAPU 1996 nr 18 poz. 261/. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie stanowisko to jest z zasady słuszne, ale powinno dotyczyć sytuacji, gdy dana osoba w toku takiego postępowania wystąpiłaby z jakimiś nowymi wnioskami i dowodami, a nie w sytuacji, gdy decyzja jest wydawana w oparciu o zgromadzony w aktach materiał. Jak stwierdza Sąd Najwyższy w powołanym wyżej orzeczeniu z dnia 21 marca 1996 r. "pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 nie wyklucza ich przyznania w drodze decyzji potwierdzającej działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, chyba że zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 21 ust. 2 ustawy". Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, gdzie w aktach administracyjnych jest dokument (...) który bezwzględnie powinien być poddany wszechstronnej analizie, przed wydaniem decyzji przez organ pod kątem widzenia tego, czy skarżącemu nie przysługują uprawnienia z art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/.

Decyzja bowiem, o której owa w art. 21 ust. 1 tejże ustawy "potwierdza działalność" wymienioną w art. 1 ust. 2 czego następstwem jest dopiero przyznanie uprawnień kombatanckich. Jeśli ktoś zatem posiada uprawnienia kombatanckie z jakiegoś tytułu, a równocześnie nie potwierdzoną działalność kombatancką z innego tytułu, to przed ostatecznym rozstrzygnięciem pozbawiającym tę osobę nabytych uprawnień kombatanckich należałoby wypowiedzieć się także w tej drugiej kwestii, nie jest to bowiem postępowanie w nowej sprawie, ale w granicach tej samej sprawy administracyjnej. Postępowanie bowiem dotyczy kwestii uprawnień kombatanckich, należy zatem zbadać i przeanalizować wszystkie okoliczności pozwalające ustalić, czy ktoś jest, czy nie jest kombatantem. W obrębie zatem tej samej sprawy będą się mieściły fakty dotyczące działalności skarżącego w czasie wojny, jak i jego powojenna działalność w związku z pełnioną służbą w MO. Jest to też istotne z tego względu, że wiele osób nie występowało przed 31 grudnia 1998 r. z nowymi wnioskami o potwierdzenie /przyznanie/ uprawnień kombatanckich uważając słusznie, iż Urząd będzie orzekał w oparciu o zgromadzony w aktach b. ZBoWiD materiał dowodowy a zatem, że przy okazji prowadzonej weryfikacji orzeknie o całokształcie ich uprawnień. Przyjęcie, iż organ ma się zajmować badaniem tylko wycinka problematyki związanej z nie zawsze trafną wcześniejszą decyzją ZBoWiD stawiałaby te osoby w sytuacji gorszej od osób, które wystąpiły do Urzędu ze stosownym wnioskiem przed 31 grudnia 1998 r. i praktycznie zamykałoby im drogę do przyznania jakichkolwiek uprawnień kombatanckich w przyszłości mimo istniejącej, choć nie potwierdzonej decyzją działalności kombatanckiej.

W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 22 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.