Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 762/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 14a ust. 1 i ust. 2, art. 1, art. 10 ust. 1a, art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka, Sędziowie Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz, Protokolant Sekretarz Sądowy Agnieszka Bednarczyk, po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 13 marca 2013 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 9 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia przejścia gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz skarżącego S. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 listopada 2011 r. Starosta na podstawie art. 14a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne odmówił stwierdzenia przejścia do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nieruchomości gruntowej pokrytej powierzchniowymi wodami płynącymi stanowiącymi jezioro S., położone w gminie Z., obręb S., nr działki [[...]], nr KW [[...]]. Decyzję podjęto po rozpatrzeniu wniosku Dyrektora Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych z dnia 28 czerwca 2011 r. o wydanie decyzji na podstawie art. 14a ustawy, stwierdzającej przejście gruntów pokrytych wodami płynącymi do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz wydanie decyzji na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne i innych ustaw (Dz. U. nr 130, poz. 1087), stwierdzającej przejście w trwały zarząd Marszałka Województwa nieruchomości obejmującej grunty pokryte wodami powierzchniowymi jeziora S. (działka nr [[...]]) położonej w obrębie S., gmina Z., stanowiącej własność S. B. Starosta odmówił stwierdzenia przejścia do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nieruchomości gruntowej pokrytej powierzchniowymi wodami płynącymi stanowiącymi jezioro S. wskazując, że stanowi ono własność S. B. Dla tej nieruchomości Sąd Rejonowy w B. Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr KW [[...]]. Organ pierwszej instancji skoncentrował się na kwestii prawa własności do spornych gruntów twierdząc, że skoro grunty stanowią własność S. B. i wpisane zostały do księgi wieczystej, to nie mogą zostać wpisane do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa.

Rozpatrując odwołanie Dyrektora Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, reprezentującego Marszałka Województwa, decyzją z dnia 20 stycznia 2012 r., nr [[...]], Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej uchylił decyzję Starosty z dnia 29 stycznia 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając rozstrzygnięcie potwierdzono, że wody jeziora S. jako śródlądowe wody powierzchniowe płynące stanowią własność Skarbu Państwa zgodnie z art. 1 ustawy Prawo wodne. Decyzja wydana w trybie art. 14a Prawa wodnego ma charakter deklaratoryjny i nie powoduje zmian właścicielskich.

W wyniku skargi S. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 maja 2012 r., w sprawie sygn. akt II SA/Gd 166/12 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 20 stycznia 2012 r. uznając, że organ odwoławczy orzekając w sposób kasacyjny na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie wyjaśnił przesłanek wydania takiego rozstrzygnięcia. Wręcz przeciwnie, w uzasadnieniu ocenił, że stan faktyczny sprawy jest dostatecznie wyjaśniony, a wydanie decyzji nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w żadnym zakresie. Nie wskazano żadnej okoliczności, która winna być wyjaśniona przez organ pierwszej instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jak wynikało z orzeczenia organu drugiej instancji prowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego było zbędne. Sąd uznał, że w tym stanie rzeczy nie zachodziła przesłanka do wydania decyzji kasacyjnej, określona w art. 138 § 2 k.p.a.

Ponownie rozpatrując odwołanie decyzją z dnia 9 października 2012 r. nr [[...]] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję Starosty w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wyjaśniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 14a ust. 1 ustawy Prawo wodne grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Definicja gruntów pokrytych śródlądowymi wodami powierzchniowymi płynącymi została zawarta w art. 9 ust. 1 pkt 4a ustawy Prawo wodne i wynika z niej, że są to grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych, w granicach linii brzegu. W związku z tym uznano, że organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji w trybie art. 14a ustawy Prawo wodne winien był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające celem ustalenia stanu faktycznego, a więc obok weryfikacji dokumentów dotyczących gruntów pokrytych wodami jeziora S. takich jak: mapa ewidencji gruntów, wypis z rejestru gruntów, księga wieczysta założona dla wnioskowanego gruntu, winien był sprawdzić, czy dla tego jeziora została ustalona linia brzegu. Starosta zaniedbał poczynienia ustaleń we wskazanym zakresie, czym naruszył przepisy art. 7 oraz 77 k.p.a. Ustalenie linii brzegu jeziora S. ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, bowiem gdyby linia brzegu dla tego jeziora została prawidłowo ustalona, decyzję na podstawie art. 14a ustawy Prawo wodne, stwierdzającą przejście gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi jeziora S. do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa należałoby wydać. Organ odwoławczy potwierdził ponownie, że Skarb Państwa nabył prawo własności do gruntu pokrytego wodami tego jeziora z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 maja 1962 r. Prawo wodne, to jest z dniem 12 grudnia 1962 r. Tym samym informacje zawarte w ewidencji gruntów oraz księdze wieczystej dotyczącej tej nieruchomości nie są zgodne z przepisami ustawy Prawo wodne, gdyż nie został w nich ujawniony rzeczywisty stan prawny. Sprzeczne z ustawą informacje zawarte w tych dokumentach nie mogą stanowić podstawy do uznania praw właścicielskich innych niż wymienione w art. 11 ust. 1 ustawy Prawo wodne, w którym ustawodawca określił, kto wykonuje prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa. Decyzja wydawana w trybie art. 14a ustawy Prawo wodne jest decyzją o charakterze deklaratoryjnym, niepowodującą zmiany właściciela gruntu i do jej wydania nie jest konieczne uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dopiero kwestia przejścia gruntów stanowiących działkę nr [[...]], znajdującej się pod wodami jeziora S. w trwały zarząd Marszałka Województwa, na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne i innych ustaw jest uzależniona od uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Skargę na powyższą decyzję wniósł S. B., zarzucając naruszenie:

- prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 14a ust. 1 ustawy Prawo wodne poprzez przyjęcie, że wody jeziora S. są wodami płynącymi i ich właścicielem jest Skarb Państwa, mimo braku jakichkolwiek podstaw do takiego twierdzenia i mimo treści księgi wieczystej, zgodnie z którą właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [[...]] jest S. B.,

- przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Skarżący domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi zakwestionowano przepływowy charakter wód jeziora S. oraz złożoną przez odwołującego ekspertyzę hydrologiczną. Wywiedziono wniosek, że skoro w księdze wieczystej ujawnionym właścicielem jest S. B., a brak jest dowodów świadczących o przepływowym charakterze wód jeziora S., to nie można gruntów tych włączyć do zasobu Skarbu Państwa. Skarżący stoi na stanowisku, że decyzja organu pierwszej instancji była prawidłowa, a rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. pozbawione było podstaw prawnych. Brak jest jakichkolwiek okoliczności, które nie zostały wyjaśnione. Wskazano, że w rejestrze gruntów działka nr [[...]] oznaczona jest symbolem "wp". Nie ma więc możliwości dokonania podziału tej nieruchomości i ustalenia linii brzegowej. Wobec tego nie można było zarzucić organowi pierwszej instancji naruszenia art. 7 i 77 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi uznano, że transakcja zakupu działki nr 30 dokonana w 2005 r., jak wynika z treści księgi wieczystej, stanowi pogwałcenie obowiązujących przepisów ustawy Prawo wodne, zgodnie z którymi wody powierzchniowe płynące i grunty pod nimi stanowią wyłączną własność skarbu Państwa i nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu.

Na rozprawie w dniu 13 marca 2013 r. pełnomocnik organu odwoławczego oświadczył, że przed sądem powszechnym toczy się postępowanie z powództwa Marszałka Województwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu wykazywać z urzędu.

Kontrolując zaskarżoną decyzję w świetle przedstawionych kryteriów sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, bowiem decyzja narusza prawo.

Kontroli legalności w przedmiotowej sprawie poddana została decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej 9 października 2012 r., który na mocy art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję Starosty z dnia 7 listopada 2011 r. odmawiającą przejścia do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nieruchomości gruntowej pokrytej powierzchniowymi wodami płynącymi stanowiącymi jezioro S. położone w Gminie Z., obręb S. - działka oznaczona w ewidencji gruntów numerem. [[...]], dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze [[...]]. Organ odwoławczy zajął odmienne od Starosty stanowisko uznając, że płynący charakter wód tego jeziora przesądza o tym, że zarówno te wody, jak i grunty znajdujące się pod wodami stanowią z mocy przepisów ustawy - Prawo wodne własność Skarbu Państwa. Jak twierdzi organ w zaskarżonej decyzji, fakt ujawnienia w księdze wieczystej prowadzonej dla działki nr [[...]] jako właściciela skarżącego S. B. nie stoi na przeszkodzie wydaniu deklaratoryjnej decyzji o przejściu gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi jeziora S. do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa.

Organy administracji rozstrzygały sprawę w oparciu o przepis art. 14a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.), zwanej dalej ustawą Prawo wodne. Zgodnie z art. 14a ust. 1 ustawy Prawo wodne grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651, ze zm.). Natomiast ust. 2 tego przepisu stanowi, że przejście gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi do zasobu, o którym mowa w ust. 1, oraz ich wykreślenie z zasobu stwierdza, w drodze decyzji, na wniosek właściwego organu lub jednostki, o których mowa w art. 11 ust. 1, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej.

Ustawa Prawo wodne reguluje problematykę gospodarowania wodami (art. 1), sprawy własności wód oraz gruntów pokrytych wodami, a także zasady gospodarowania tymi składnikami w odniesieniu do majątku Skarbu Państwa (art. 1a). Zgodnie z tą ustawą wody dzielą się na powierzchniowe i podziemne. Wody, z wyjątkiem wód morza terytorialnego i morskich wód wewnętrznych, są wodami śródlądowymi (art. 5 ust. 2), które dzielą się z kolei na stojące oraz płynące, do których zalicza się wody w ciekach naturalnych, kanałach oraz w źródłach, z których cieki biorą początek (art. 5 ust. 3 pkt 1a).

Ustawa Prawo wodne w rozdziale zatytułowanym "Prawo własności wód" w art. 10 ust. 1a określiła, że śródlądowe wody powierzchniowe płynące stanowią własność Skarbu Państwa. Nacjonalizacja wód śródlądowych płynących dokonała się za przyczyną ustawy Prawo wodne z dnia 30 maja 1962 r. (Dz. U. nr 34, poz. 158). W myśl art. 2 ustawy Prawo wodne z 1962 r., grunty w granicach określonych liniami brzegów, pokryte powierzchniowymi wodami płynącymi, z wyjątkiem rowów, stanowią własność Państwa. Stanowisko takie potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 8 listopada 1971 r., sygn. akt III CZP 28/71 (OSNCP z 1972 r., nr 3, poz. 43), wskazując, że wody i grunty, które stosownie do ustawy wodnej z dnia 19 września 1922 r. stanowiły własność prywatną, a według Prawa wodnego z 1962 r. zostały zaliczone do mienia stanowiącego własność Państwa, stały się własnością Państwa z dniem wejścia w życie prawa wodnego, tj. z dniem 12 grudnia 1962 r. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1977 r., sygn. akt II CR 336/77, "Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego" z 1978 r., nr 6, s. 202 oraz z dnia 29 października 1981 r., sygn. akt I CR 208/81, OSNCP z 1982 r., nr 4, poz. 59).

Natomiast art. 14 ust. 1 ustawy Prawo wodne z 2001 r. stanowi, że grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych wód. Można zatem przyjąć, że ustawodawca w art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1a ustawy Prawo wodne zawarł domniemanie, że wszystkie grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi płynącymi są przedmiotem własności państwa. Zgodnie zaś z art. 14 ust. 1a tej ustawy, przez grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi rozumie się grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych, w granicach linii brzegu.

Jak wynika z przytoczonych przepisów wolą ustawodawcy było, aby własność wód powierzchniowych płynących przesądzała o własności gruntu pod taką wodą w rozumieniu przepisów ustawy Prawo wodne. Własność wody płynącej rozciąga się na własność gruntu pod tymi wodami.

Istotną kwestią w przedmiotowej sprawie było zatem określenie charakteru wód jeziora S. Wymagała ona szczegółowej analizy dowodowej z tego powodu, że wody tego jeziora nie zostały ujęte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części składowych stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003 r., Nr 16, poz. 149). Z kolei w ewidencji gruntów działka nr [[...]], pokryta wodami jeziora S., ma przypisane oznaczenie "Wp" - wody płynące. Również z ekspertyzy hydrologicznej sporządzonej na zlecenie Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych wynika, że jezioro S. jest jeziorem przepływowym włączonym do sieci rzecznej zlewni S. w dorzeczu D. i zgodnie z art. 5 ust. 3 i art. 9 ust. 1 ustawy Prawo wodne powinno być zaliczone do wód płynących. Tymczasem z treści księgi wieczystej urządzonej dla działki nr [[...]] wynika sposób korzystania -"rola". Dodatkowo skarżący przedłożył Staroście opinię hydrologiczną z października 2012 r., wykonaną na jego zlecenie, w której autorzy wywodzą ocenę o stojącym charakterze wód jeziora. Starosta zaniedbał przekazania tej opinii organowi odwoławczemu celem rozważenia i skonfrontowania odmiennych wniosków z niej wynikających. Wobec zarzutów sformułowanych przez S. B. w skardze oraz w świetle wykluczających się opinii hydrologicznych i braku jednoznacznego potwierdzenia w innych dokumentach płynącego charakteru wód jeziora sąd uznał, że organ administracji drugiej instancji przedwcześnie przesądził o charakterze wód jeziora naruszając dyspozycję art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Tym samym organ odwoławczy ponownie rozpatrując odwołanie Dyrektora Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, reprezentującego Marszałka Województwa , od decyzji Starosty z dnia 7 listopada 2011 r., wskutek uchylenia decyzji organu odwoławczego z dnia 20 stycznia 2012 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 166/12, dopuścił się naruszenia art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Istotą wskazanej zasady związania oceną prawną jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego, jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego, zaś obowiązek podporządkowania się tak rozumianej ocenie prawnej, może być wyłączony jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, czyli jest ona wiążąca o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. W takiej sytuacji organ, któremu sprawa została przekazana, związany jest wskazaniem sądu co do uzupełnienia postępowania. W przedmiotowej sprawie orzekający wówczas sąd zobowiązał organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy do wskazania kryteriów umożliwiających zaliczenie określonych wód do wód powierzchniowych płynących oraz wskazania z powołaniem się na materiał dowodowy, że występują one w odniesieniu do jeziora S. Analiza kwestionowanej decyzji organu odwoławczego oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego potwierdza, że organ odwoławczy nie uzupełnił postępowania w kierunku wyznaczonym we wskazanym wyroku, a przede wszystkim nie przeprowadził postępowania dowodowego uzupełniającego w celu usunięcia wątpliwości co do charakteru prawnego wód jeziora S. Innymi słowy, w tym zakresie zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto organ odwoławczy rozstrzygając sprawę w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. dopuścił się naruszenia tego przepisu, w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl powołanego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Organ odwoławczy w kontrolowanej sprawie uznał, że koniecznym do rozstrzygnięcia sprawy przejęcia nieruchomości do zasobów nieruchomości Skarbu Państwa jest ustalenie linii brzegowej jeziora S. Nie wyjaśnił przy tym, jakie okoliczności przemawiają za koniecznością przeprowadzenia takiego postępowania, nie przeprowadził ustaleń odnośnie tej kwestii, nie wskazał żadnych dowodów, z których wynikałaby konieczność ustalenia linii brzegowej. Podkreślić należy, że ustalenie linii brzegowej zgodnie z zasadami określonymi w art. 15 ustawy Prawo wodne nie jest obligatoryjne. Odbywa się na wniosek podmiotu mającego interes prawny lub faktyczny i powinno być uzasadnione okolicznościami sprawy. Jak wskazuje skarżący powołując się na wypis z rejestru gruntów, powierzchnia działki nr [[...]] w całości pokryta jest wodami jeziora S., co pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem organu odwoławczego co do konieczności ustalenia linii brzegowej. W takiej zaś sytuacji nie byłoby potrzeby dokonania podziału nieruchomości w celu wyodrębnienia gruntów pokrytych wodami jeziora S. od pozostałych gruntów, ani też konieczności uzupełniania postępowania w znacznej części we wskazanym zakresie.

Powyższe uchybienia w postępowaniu prowadzą zatem do konieczności uchylenia decyzji organu odwoławczego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyjęcie do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa gruntów pod jeziorem S., a później do przekazania tych gruntów w trwały zarząd, zależeć będzie jednak w pierwszej kolejności od wyniku postępowania cywilnego przed sądem powszechnym, w sprawie uzgodnienia treści księgi wieczystej przedmiotowej działki ze stanem rzeczywistym. Wpis w księdze wieczystej ujawniający jako właściciela działki nr [[...]] S. B. (na mocy umowy sprzedaży z dnia 16 lutego 1995 r.) stanowi przeszkodę uniemożliwiającą zdaniem sądu wydanie decyzji stwierdzającej przejęcie gruntów pokrytych wodami przedmiotowego jeziora do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. Stan prawny tej nieruchomości istniał w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Skoro skarżący jest wpisany w księdze wieczystej jako właściciel przedmiotowej nieruchomości, to organ administracji jest związany domniemaniem wynikającym z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 2982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r., nr 124, poz. 1361, ze zm.), a podważenie stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej jest możliwe jedynie w drodze powództwa o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Oznacza to pierwszeństwo postępowania przed sądem powszechnym przed wydaniem rozstrzygnięcia na podstawie art. 14a ust. 2 ustawy Prawo wodne (por. także stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 699/11, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Potwierdzeniem wywiedzionego stanowiska jest treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt II CZP 69/09 (LEX n 551070), w której stwierdzono, że przepis art. 2 ustawy z dnia 30 maja 1962 r. - Prawo wodne (Dz. . Nr 34, poz. 158 ze zm.) stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej nabycia prawa własności przez Skarb Państwa bez potrzeby stwierdzenia nabycia tego prawa orzeczeniem sądu, chyba że zachodzi konieczność uzgodnienia stanu prawnego księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Jak wyjaśnia się w tej uchwale, w orzecznictwie Sądu Najwyższego i piśmiennictwie przyjmuje się, że w wyjątkowych sytuacjach podstawą wpisu może być sam przepis ustawy (por. uchwały z dnia 9 lipca 1993 r., sygn. akt III CZP 9/93, OSNC z 1994 r., nr 2, poz. 29 i z dnia 7 maja 2009 r., sygn. akt III CZP 15/09, OSNC z 2010 r., nr 1, poz. 10 oraz postanowienia z dnia 24 czerwca 1997 r., sygn. akt II CKN 216/97, OSNC z 1998 r., nr 1, poz. 7 i z dnia 23 maja 2002 r., sygn. akt IV CKN 1092/00, OSNC z 2003 r., nr 9, poz. 122). Ma to miejsce w sytuacji, w której nabycie własności nastąpiło z mocy samego prawa, a taki wypadek przewidywał art. 2 Prawa wodnego z 1962 r. Obecnie o własności Skarbu Państwa wód płynących oraz gruntów pod tymi wodami przesądzają przepisy art. 10 ust. 1a w związku z art. 14 ust. 1 ustawy Prawo wodne z 2001 r., które stanowią podstawę wpisu do księgi wieczystej nabycia prawa własności przez Skarb Państwa bez potrzeby stwierdzenia nabycia tego prawa orzeczeniem sądu. Jeżeli jednak w księdze wieczystej jako właściciel figuruje osoba fizyczna, to - o ile do usunięcia powstałej niezgodności pomiędzy jej treścią a rzeczywistym stanem prawnym nie dojdzie w drodze oświadczenia tej osoby w odpowiedniej formie - konieczne jest orzeczenie sądu wydane na podstawie przepisu szczególnego, jakim jest art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Przepis ten pozwala, przy braku ograniczeń dowodowych, uzyskać wyrok będący podstawą wpisu stanu prawnego zgodnego ze stanem rzeczywistym. Takie rozwiązanie gwarantuje pewność i bezpieczeństwo obrotu nieruchomościami.

Oznacza to, że bez wzruszenia na drodze postępowania cywilnego wpisu przysługującego skarżącemu prawa własności nie jest możliwe, w przekonaniu sądu, wydanie decyzji o przejęciu działki gruntu pokrytego jeziorem S. do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, a następnie przekazaniu tych gruntów w trwały zarząd. Wynik postępowania cywilnego w sprawie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym stanowi zagadnienie prejudycjalne w sprawie o przejście gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz w sprawie o przejście w trwały zarząd stanowiących własność Skarbu Państwa wód oraz gruntów pod wodami stwierdzane w trybie art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 130, poz. 1087 ze zm.). Do czasu prawomocnego orzeczenia w tej kwestii kontrolowane postępowanie administracyjne powinno ulec zawieszeniu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W kwestii wykonalności zaskarżonego aktu orzeczono stosownie do treści art. 152 tej ustawy. Ponadto sąd orzekł o zwrocie kosztów postępowania na podstawie przepisów art. 200 w związku z art. 205 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądzając od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz skarżącego S. B. kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmującą uiszczony w sprawie wpis sądowy w wysokości 200 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349, ze zm.).