Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 186/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6062 Ruch i likwidacja zakładu górniczego
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 4, art. 149, art. 28
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik - Bury, Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Protokolant Izabela Maj- Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 r. przy udziale - sprawy ze skargi B.M.N., J.N., "A" Sp. z o.o. w Piasecznie i "B" S.A. z siedzibą w P. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej dotyczącej ruchu zakładu górniczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...]; 2) uchyla postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...]; 3) oddala skargę "B" S.A. z siedzibą w P.; 4) zwraca połowę uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 (sto) złotych na rzecz skarżącej B.M.N. oraz połowę uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 (sto) złotych na rzecz skarżącego J.N.; 5) zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. na rzecz skarżących B.M.N. i J.N. kwotę 474 (czterysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 6) zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. na rzecz strony skarżącej "A" Sp. z o.o. w P. kwotę 454 (czterysta pięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...],[...] Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 151 § 1, art. 157 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r poz. 267 ze zm. – dalej zwana w skrócie k.p.a.), po rozpoznaniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej decyzją Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...], L.dz. [...], złożonych przez strony: "A" Sp. z o.o., J. P. N. , B. M. N. oraz "B" S.A.: 1) uchylił decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w części dotyczącej umorzenia w całości postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] r. nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r. nr [...] ; 2) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji opisanej w punkcie 1.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] r. "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. zwróciła się do Ministra Środowiska o udzielenie koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie wód termalnych z utworów kredy dolnej i jury dolnej w miejscowości W. , gmina P. , woj. M. . Wniosek ten wraz z projektem został pozytywnie zaopiniowany przez Burmistrza Miasta i Gminy P. . Minister Środowiska stwierdził, że projektowana działalność nie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących zawsze albo znacząco oddziaływać na środowisko, ani nie będzie prowadzona w obrębie obszarów Natura 2000. W efekcie w dniu 7 grudnia 2009 r., na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 2 i art. 85 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2005 r. nr 288, poz. 1947 ze zm. – dalej zwana w skrócie p.g.g.) udzielił spółce "A" (przedsiębiorcy w rozumieniu art. 6 pkt 6 p.g.g.) koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie wód termalnych z utworów kredy dolnej i jury dolnej w miejscowości W. na terenie o powierzchni 0,1 km2 w granicach określonych punktami załamania o współrzędnych (w układzie 1965) podanych w tej koncesji. Decyzja koncesyjna była dwukrotnie zmieniana w zakresie dotyczącym terminu rozpoczęcia działalności objętej koncesją oraz terminu rozpoczęcia prac wiertniczych (decyzje Ministra Środowiska z dnia 19 listopada 2010 r. i z dnia 14 kwietnia 2011 r.).

Wykonawcą robót geologicznych została firma: "C" Sp. z o.o. Oddział [...] w W. i ta firma została wskazana w P. z [...]r . Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w W. działając na wniosek tej spółki z dnia [...] r., decyzją z dnia [...] r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 64 ust. 4 p.g.g., zatwierdził Plan ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne, kierując ją wyłącznie do: "C" Sp. z o.o. O/[...] w Wołominie. Następnie organ ten postanowieniem z dnia [...] r., na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., na wniosek spółki [...] , sprostował oczywistą omyłkę pisarską w sentencji w/w decyzji z dnia [...] r. w ten sposób, że w miejsce dotychczasowego wnioskodawcy i adresata decyzji: "C" sp. z o.o. O/[...] w W. , wpisał "po rozpatrzeniu wniosku J.K. pełnomocnika przedsiębiorcy "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. , ul. [...] ". Tym samym w miejsce dotychczasowej strony decyzji: "C" sp. z o.o. [...] w Wołominie, wstąpił przedsiębiorca: "A" Sp. z o.o.

Postanowieniem z dnia [...] r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r., którą zatwierdzono plan ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne, sprostowanej w/w postanowieniem. Jako stronę tego postępowania organ potraktował wyłącznie "A" Sp. z o.o. W efekcie przeprowadzonego postępowania organ ten decyzją z dnia [...] r., wydaną m.in. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdził w całości nieważność decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazał, że Plan ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne na wykonanie otworu geotermalnego, zatwierdzony ww. decyzją z dnia [...] r., zawiera podstawowe dane otworu (współrzędne). Współrzędne otworu wskazują jednak jego lokalizację poza terenem wyznaczonym koncesją, a zatem przedłożony do zatwierdzenia Dyrektorowi Okręgowego Urzędu Górniczego w W. Plan ruchu sporządzony został z naruszeniem warunków określonych w koncesji. W tej sytuacji organ stwierdził, że skoro plan ten sporządzony został z naruszeniem warunków określonych w koncesji, to naruszony został art. 64 ust. 1 p.g.g., a to z kolei powoduje, iż decyzja z dnia [...] r., zatwierdzająca Plan ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne poza terenem w granicach którego miała być prowadzona działalność, wydana została z rażącym naruszeniem obowiązku i nakazu wynikającego z tego przepisu, co wyczerpuje przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Decyzję tę skierowano wyłącznie do koncesjobiorcy - "A" Sp. z o.o.

Podaniem z dnia [...] r. "B" S.A. w P. , następca prawny firmy: "C" sp. z o.o., wystąpiła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. Jako podstawę żądania pełnomocnik spółki wskazał art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu w szczególności podniósł, że spółka "B" nie została poinformowana o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, nie brała czynnego udziału w postępowaniu – co było efektem błędnego przyjęcia, że spółka ta nie jest stroną postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r. W konsekwencji spółka wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. oraz wydanie w jej miejsce nowej decyzji orzekającej o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r.

Postanowieniem z dnia [...] r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego odmówił wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji z dnia [...] r. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że wszczynając z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r., sprostowanej postanowieniem z dnia [...] r., organ jako stronę tego postępowania ustalił "A" Sp. z o.o. Podmiot ten bowiem, w myśl art. 6 pkt 6 p.g.g., posiadał koncesję na poszukiwanie i rozpoznawanie wód termalnych z utworów kredy dolnej i jury dolnej w miejscowości W. , a zatem był przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy. Zgodnie z art. 64 ust. 1 p.g.g. przedsiębiorca ten sporządził plan ruchu i dla tego przedsiębiorcy plan ruchu został zatwierdzony. W konsekwencji więc tylko "A" Sp. z o.o. mogła być uznana za stronę postępowania w przedmiotowej sprawie. Brak było natomiast podstaw do zawiadamiania innych podmiotów, w tym "B" S.A., o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (której jedyną stroną jest przedsiębiorca), o czynnościach w toku postępowania oraz wydanym rozstrzygnięciu, poprzez doręczenie decyzji z dnia 19 grudnia 2013 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik spółki "B" podniósł, że spółka ta posiada przymiot strony postępowania, gdyż pierwotnie to do niej skierowana została decyzja Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r. Ponadto merytoryczne zbadanie i rozstrzygnięcie kwestii interesu prawnego spółki, dającego jej przymiot strony, może nastąpić tylko w postępowaniu po jego wznowieniu, a zatem odmowa wznowienia postępowania była niezasadna.

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego postanowieniem z dnia [...]r . uchylił w całości własne postanowienie z dnia [...] r. i wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazał, że podziela pogląd spółki, iż badanie i rozstrzygnięcie kwestii interesu prawnego wnioskodawcy dającego mu przymiot strony, może nastąpić tylko w postępowaniu po jego wznowieniu. Postanowienie w tej sprawie organ skierował do spółki "B" i spółki "A" . Następnie zawiadomieniami z dnia [...] r. poinformował J. P. N. i B. M. N. , że im również przysługuje status strony w tym postępowaniu.

W efekcie przeprowadzonego postępowania wznowionego organ uchylił decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. w całości i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r. w całości. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w pierwszej kolejności zbadał, czy wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania, określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tzn. czy "B" S.A. przysługuje przymiot strony. W tym zakresie organ ustalił, że "B" S.A. jest następcą prawnym firmy "C" Sp. z o.o. z siedzibą w Jaśle. W ramach inwestycji polegającej na wykonaniu otworu geotermalnego podmiotem, który uzyskał koncesję na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż wód termalnych, czyli przedsiębiorcą w rozumieniu art. 6 pkt 6 p.g.g., był "A" Sp. z o.o. Firma "C" Sp. z o.o. była natomiast podmiotem, któremu "A" Sp. z o.o. na podstawie umowy z dnia [...] r. zlecił realizację robót polegających na wykonaniu otworu wiertniczego. W myśl art. 6 pkt 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze, przez robotę geologiczną należało rozumieć wykonywanie w ramach prac geologicznych wszelkich czynności poniżej powierzchni ziemi, w tym czynności wykonywanych przy użyciu materiałów wybuchowych, oraz likwidację wyrobisk po tych czynnościach. Stosownie do art. 38 tej ustawy, do wykonywania robót geologicznych odpowiednie zastosowanie znajdowały przepisy o ruchu zakładu górniczego, z zastrzeżeniem art. 67a tej ustawy. Zgodnie zaś z art. 79 ustawy przepisy rozdziału 4 (zatytułowanego "Ruch zakładu górniczego") w dziale III stosowało się odpowiednio do podmiotów wykonujących w zakresie swej działalności zawodowej powierzone im czynności w ruchu zakładu górniczego. Poprzez wykonywanie otworu geotermalnego firma "C" Sp. z o.o. zyskała więc status podmiotu wykonującego powierzone mu czynności w ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne. Stroną w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego jest jednak wyłącznie przedsiębiorca występujący o zatwierdzenie planu ruchu i brak jest możliwości przyznania przymiotu strony tego postępowania innym podmiotom niż wnioskodawca ("A" ). "C" Sp. z o.o., jako podmiot wykonujący powierzone mu czynności w ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne, nie był więc stroną postępowania dotyczącego zatwierdzenia planu ruchu zakładu, zakończonego decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r., której nieważność stwierdzono decyzją z dnia [...]r . Status strony w tym postępowaniu przysługiwał tylko przedsiębiorcy, tj. "A" Sp. z o.o.

Organ jednak wywiódł, że stronami w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności są strony, które uczestniczyły w postępowaniu zakończonym weryfikowaną decyzją oraz, zgodnie z art 28 k.p.a, każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Zdaniem organu skutki stwierdzenia nieważności w/w decyzji zatwierdzającej plan ruchu dotyczą interesu prawnego "B" S.A. (następcy prawnego "C" Sp. z o.o.), a interes prawny tego podmiotu wynika z art. 121 ust. 1 w zw. z art. 86 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2014 r. poz. 613 ze zm.). Stanowią one, że do robót geologicznych służących poszukiwaniu i rozpoznawaniu złóż kopalin oraz poszukiwaniu i rozpoznawaniu kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla, a także robót geologicznych służących innym celom wykonywanych z użyciem środków strzałowych albo wykonywanych na głębokości większej niż 100 m albo wykonywanych na obszarze górniczym utworzonym w celu wykonywania działalności metodą robót podziemnych albo metodą otworów wiertniczych, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zakładu górniczego i jego ruchu oraz ratownictwa górniczego, a przepisy o ruchu zakładu górniczego stosuje się odpowiednio do podmiotów wykonujących w zakresie swojej działalności zawodowej czynności im powierzone w ruchu zakładu górniczego.

Nadto, jak wskazał organ, skutki stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej plan ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne polegające na realizacji otworu geotermalnego mogą również dotyczyć interesu prawnego współwłaścicieli nieruchomości gruntowej, tj. B. N. i J. N. , gdyż część wykonanego otworu jest zlokalizowana w granicach ich nieruchomości gruntowej. Ich interes prawny wynika z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.).

Organ wskazał, że żadna z tych stron nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., a zatem zaistniała przesłanka wznowienia wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Dalej przechodząc do rozstrzygania o istocie sprawy, tj. rozważając kwestie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej organ wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu analizie poddane powinny zostać trzy przesłanki: 1) wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.); 2) skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.); 3) wydania decyzji która w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a.).

Przystępując do analizy wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. organ zwrócił uwagę, że decyzja z dnia [...] r. w pierwotnej treści przewidywała, że plan ruchu został zatwierdzony po rozpatrzeniu wniosku zakładu "C" Sp. z o.o. [...] w W. i wyłącznie do tego podmiotu początkowo przesłano tę decyzję. Ponieważ, jak zauważył organ, przymiot strony w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne polegające na realizacji otworu geotermalnego przysługiwał tylko "A" Sp. z o.o. (przedsiębiorcy w rozumieniu art. 6 pkt 6 p.g.g.), to postanowieniem z dnia [...] r. organ, na podstawie art. 113 § 1 k.p.a, sprostował oczywistą omyłkę pisarską w sentencji decyzji z dnia [...] r. w ten sposób, że w miejsce zakładu "C" Sp. z o.o. [...] w Wołominie, wpisał "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. , kierując to postanowienie do strony: "A" Sp. z o.o. oraz do: "C" Sp. z o.o. Oddział [...] w W. , z tym że temu podmiotowi jedynie do wiadomości.

Kierując się treścią art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. organ wskazał, że na tle tego przepisu w powiązaniu z art. 113 § 1 k.p.a. prezentowany jest pogląd, w myśl którego oceniając wadliwość decyzji polegającą na niewłaściwym oznaczeniu strony należy rozważać dwie sytuacje: 1) gdy postępowanie administracyjne było prowadzone wobec jednostki mającej w danej sprawie interes (obowiązek) prawny i jedynie w wyniku oczywistej omyłki nastąpiło błędne lub niedokładne (nieprecyzyjne) oznaczenie strony w decyzji (wadliwość nieistotna) oraz 2) gdy postępowanie było prowadzone wobec jednostki niemającej w danej sprawie interesu (obowiązku) prawnego (wadliwość istotna). Organ zaznaczył przy tym, że przez pojęcie "skierowanie decyzji" należy rozumieć sytuację, w której następuje określenie w drodze decyzji praw i obowiązków oznaczonego podmiotu, stąd faktu doręczenia decyzji nie należy utożsamiać ze "skierowaniem decyzji". W przedmiotowej sprawie wniosek o zatwierdzenie planu ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne polegające na realizacji otworu geotermalnego został podpisany i złożony przez J. K. - pracownika "C" Sp. z o.o. Oddział [...] w W. , pełniącego jednocześnie funkcję kierownika ruchu tego zakładu. W czasie składania w/w wniosku J. K. legitymował się pełnomocnictwem udzielonym mu w dniu [...] r. przez Prezesa Zarządu "A" Sp. z o.o. Wynika z tego, zdaniem organu, że postępowanie administracyjne dotyczące zatwierdzenia Planu ruchu zakładu było prowadzone wobec "A" Sp. z o.o., czyli osoby mającej w tej sprawie interes prawny, a błędne oznaczenie strony w wydanej w tej sprawie decyzji było wynikiem oczywistej omyłki, która spowodowała wadliwość nieistotną, usuwalną w trybie rektyfikacji. W konsekwencji decyzja zatwierdzająca Plan ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne polegające na realizacji otworu geotermalnego, sprostowana stosownym postanowieniem, została skierowana do "A" Sp. z o.o., tj. do osoby mającej interes prawny w sprawie zatwierdzenia tego planu i nie jest obarczona kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Badając przesłankę wydania decyzji z dnia [...] r. z rażącym naruszeniem prawa organ wyjaśnił, że treść sentencji decyzji w spawie Planu ruchu w istocie ogranicza się do zatwierdzenia tego Planu i wskazania okresu, na jaki plan został sporządzony, bądź do odmowy zatwierdzenia tego dokumentu. Zdaniem organu sytuację prawną przedsiębiorcy kształtuje treść zatwierdzonego Planu ruchu, a nie sama decyzja. Zatem celem ustalenia, czy decyzja z dnia [...] r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, analizie należało poddać przede wszystkim treść dokumentu, który został zatwierdzony tą decyzją. Analiza ta powinna uwzględniać, że o wystąpieniu rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, decydują trzy przesłanki: 1) oczywistość naruszenia prawa, 2) charakter przepisu, który został naruszony oraz 3) racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Kierując się tymi kryteriami organ stwierdził, że w Planie ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne polegające na realizacji otworu geotermalnego zostały określone współrzędne otworu w układzie Warszawa 1975, którego lokalizacja znajduje się poza granicami terenu wyznaczonymi w koncesji Ministra Środowiska z dnia 7 grudnia 2009 r. i projekcie prac geologicznych. Jednakże w świetle wymagań określonych w załączniku nr 4 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie planów ruchu zakładów górniczych (Dz.U. nr 94, poz. 840 ze zm.) plan ruchu zakładu w ogóle nie powinien wskazywać lokalizacji zaprojektowanych robót geologicznych, a lokalizacje tą powinna wyznaczać koncesja (przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca był uprawniony do prowadzenia działalności objętej koncesją). Zatem skoro w planie ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne polegające na realizacji otworu geotermalnego nie powinny znaleźć się jakiekolwiek dane lokalizacyjne projektowanego otworu, a w szczególności jego współrzędne, to zamieszczenie tych danych w przedmiotowym planie ruchu naruszało przepisy załącznika nr 4 do w/w rozporządzenia w sprawie planów ruchu. Lokalizację zaprojektowanych robót geologicznych przede wszystkim określała koncesja Ministra środowiska z dnia 7 grudnia 2009 r. stanowiąca załącznik do przedmiotowego Planu ruchu. Skoro więc odpis tej koncesji stanowi integralną część Planu ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne polegające na realizacji otworu geotermalnego, to nieuprawnione jest twierdzenie, że Plan ten jest niezgodny z koncesją w zakresie określenia przestrzeni, w granicach której miała być prowadzona działalność polegająca na poszukiwaniu i rozpoznawaniu złóż wód termalnych. Tym samym organ stwierdził, że zatwierdzenie przedmiotowego planu ruchu nie nastąpiło z naruszeniem art. 64 ust. 1 i 4 w zw. z art. 38 p.g.g. Organ przyznał, że realizacja otworu nastąpiła poza granicami terenu określonego w koncesji i projekcie prac geologicznych, jednak nie jest to skutkiem zatwierdzenia przedmiotowego Planu ruchu lecz stanowi konsekwencję wykonania robót geologicznych niezgodnie z projektem prac geologicznych i koncesją. Oznacza to, że decyzja z dnia 9 listopada 2011 r., którą zatwierdzono Plan ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne polegające na realizacji otworu geotermalnego, nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Organ wskazał w konsekwencji, że wykonanie w/w decyzji zatwierdzającej Plan ruchu zakładu nie mogło wywołać wykroczenia, jak również żadnego innego czynu zagrożonego karą. Tym samym decyzja z dnia 9 listopada 2011 r. nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą określoną wart. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. Nie jest też obarczona innymi wadami, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności.

W tej sytuacji Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, w wyniku wznowienia postępowania, decyzją z dnia [...] r. uchylił własną decyzję z dnia [...] r. stwierdzającą nieważność decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r. zatwierdzającej plan ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne na wykonanie otworu geotermalnego w całości i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, w całości. Decyzje wznowieniową organ skierował do "B" S.A., "A" Sp. z o.o., B. N. , J. N. i wszyscy jej adresaci złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Spółka "A" zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem:

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. podczas gdy decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa ponieważ zatwierdzając plan ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne na wykonanie otworu geotermalnego organ wskazał lokalizację otworu poza trenem w granicach którego miała być prowadzona działalność określona w koncesji z dnia 7 grudnia 2009 r., co rażąco narusza obowiązek i nakaz wynikający z art. 64 ust. 1 i ust. 4 p.g.g.;

- art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 listopada 2011 r. pomimo, że przy wykonywaniu robót geologicznych polegających na realizacji otworu geotermalnego wypełnione zostały znamiona wykroczeń z art. 119 pkt 1 i art. 121 pkt 2 p.g.g., gdyż realizacja otworu wykonana została poza granicami terenu wyznaczonego w koncesji Ministra Środowiska z dnia 7 grudnia 2009 r., co było następstwem wykonania decyzji z dnia [...] r.;

- art. 113 § 1 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia z dnia [...] r. Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z dnia [...] r. podczas gdy zakres przedmiotowy w/w postanowienia i charakter wprowadzonych tym postanowieniem zmian nie mógł stanowić przedmiotu postanowienia w trybie art. 113 § 1 k.p.a.

W efekcie spółka "A" wniosła o uchylenie w całości decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie w całości nieważności decyzji z dnia [...] r. sprostowanej postanowieniem z dnia [...] r.

B. N. decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego dnia [...] r. zarzuciła naruszenie: art. 151 § 1 pkt 1 i 2, art. 145 § 1 pkt 4, art.28, art. 107 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 – k.p.a., art.2 Konstytucji RP, art.108 ust. 2 pkt 2 lit.a, art.108 ust. 3, ust.10, ust.12, art.121 ust. 1 w zw. z art. 86 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze, art. 64 ust.1 i ust. 4 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze, poprzez:

1) wznowienie postępowania pomimo braku przyczyny wznowienia - a tym samym wadliwość postępowania wznowieniowego z uwagi na bezpodstawne przyznanie przymiotu strony w tym postępowaniu spółce "B" S.A. w sytuacji, gdy stroną tego postępowania może być jedynie "A" sp. z o.o.;

2) brak podstaw do uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność, a więc nieznajdujące podstawy prawnej ani faktycznej stwierdzenia organu, że decyzja ostateczna Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W efekcie B. N. wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] r. w całości i wydanie decyzji odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. w całości na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., ewentualnie o uchylenie decyzji z dnia [...] r. w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie ostatecznej decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. w całości i jednoczesne stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] r. w całości (na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) z powodu rażącego naruszenia prawa.

Tożsame w treści zarzuty i wnioski zgłosił J. N. .

"B" S.A. zarzuciła z kolei decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. naruszenie:

1) art. 158 § 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak wydania w sprawie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 listopada 2011 r. zatwierdzającej Plan ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne na wykonanie otworu geotermalnego - organ winien odmówić stwierdzenia nieważności tej decyzji, a nie umorzyć postępowanie;

2) art. 105 § 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji w sytuacji, gdy ze względu na brak przesłanek merytorycznych organ winien odmówić stwierdzenia nieważności decyzji;

3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, w której uzasadnienie jest częściowo sprzeczne z rozstrzygnięciem.

W efekcie "B" S.A. wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...]r. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie ostatecznej decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. w całości i odmowę stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego uchylił własną decyzję z dnia [...] r. w części dotyczącej umorzenia w całości postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r. i odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji. W uzasadnieniu organ podtrzymał stanowisko wyrażone w pierwszoinstancyjnej decyzji z dnia [...] r. i argumenty w niej zawarte. Zaakcentował, że zarzuty spółki "A" , B. N. i J. N. są całkowicie chybione, a część z nich oparta została na przepisach prawa geologicznego i górniczego z 2011 r. i przez to jest niezrozumiała, gdyż w chwili wydawania decyzji zatwierdzającej plan ruchu zakładu ustawa ta jeszcze nie obowiązywała.

Organ uwzględnił natomiast te z zarzutów, które kwestionowały prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji. W efekcie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ uchylił własną decyzję z dnia [...] r. w części dotyczącej umorzenia w całości postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 9 listopada 2011 r. i (w miejsce umorzenia postępowania) odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji.

W skardze do Sądu B. M. N. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez nie wyłączenie od udziału w sprawie i podpisanie decyzji z dnia [...] r. przez M. K. jako pracownika Wyższego Urzędu Górniczego, a następnie podpisanie decyzji z dnia [...] r. przez M. K. jako organu, a także działanie przez tą osobę w postępowaniu w drugiej instancji (np. podpisanie postanowienia z dnia [...] r. - przedłużenie terminu do rozpoznania sprawy);

2) art. 28 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne ich zastosowanie polegające na przyznaniu "B" S.A. prawa strony w postępowaniu o wznowienie postępowania w sytuacji, gdy jako dokonująca odwiertu spółka ta przymiotu strony nie posiada, jak również nie posiada prawa do żądania wznowienia postępowania;

3) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności z rażącym naruszeniem art. 64 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr. 228, poz. 1947 ze zm.);

4) art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja z dnia [...] r. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność miała charakter trwały z uwagi na to, że nie było możliwości wykonania odwiertu zgodnie z koncesją która określała obszar odwiertu w jednym miejscu, a jednocześnie zgodnie z w/w decyzją, w której zatwierdzono Plan ruchu zakładu górniczego wskazano do odwiertu zupełnie inne miejsce;

5) art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja z dnia [...] r. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą w sytuacji, gdy sam organ wydający decyzję przyznaje w jej uzasadnieniu, że dokonano odwiertu wbrew warunkom określonym w koncesji (poza terenem koncesji);

6) art. 113 § 1 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię, a mianowicie przyjęcie, że jest możliwe sprostowanie decyzji w tym trybie w sytuacji tak znacznego błędu w decyzji, jak wpisanie "A" sp. z o.o." zamiast ""C" sp. z o.o.";

7) art.7, art. 8, art. 77 § 1, art.80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie.

Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 64 ust. 4 w zw. z art. 64 ust. 1 p.g.g. poprzez błędną wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że organ zatwierdzający plan ruchu zakładu górniczego nie ma obowiązku weryfikacji czy plan ruchu zawiera założenia zgodne z koncesją, w szczególności, że organ nie ma obowiązku weryfikacji czy wskazana na planie ruchu lokalizacja otworu wiertniczego oraz zakładu górniczego jest zgodna z obszarem dopuszczonym koncesją na eksploatację złoża;

2) art. 64 ust. 1 p.g.g. oraz § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie planów ruchu zakładów górniczych poprzez błędną wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że wskazanie lokalizacji otworu wiertni oraz lokalizacji zakładu górniczego stanowi dodatkowy element (fakultatywny, nieobowiązkowy), którego nie ujmuje się w planie ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne, a co za tym idzie nie podlega on weryfikacji przez organ nadzoru górniczego zatwierdzający plan ruchu.

W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Nadto wniosła, na podstawie art. 155 § 1 p.p.s.a., aby sąd w formie postanowienia poinformował właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o istotnych naruszeniach prawa jakie miały miejsce w niniejszej sprawie, tj. o wykonaniu odwiertu poza obszarem koncesji (co wypełnia znamiona czynów zabronionych opisanych w art. 118 oraz art. 119 p.g.g.), a także o całkowitej bierności organów nadzoru górniczego w sprawie istnienia (od 2012 r.) samowoli górniczej, braku likwidacji odwiertu wykonanego w ramach samowoli górniczej oraz o braku jakichkolwiek decyzji organów nadzoru górniczego zobowiązujących podmiot dokonujący prac górniczych do usunięcia odwiertu (zamknięcia zakładu górniczego zgodnie z przepisami), a także usunięcia skutków odwiertu (poprzez dokonanie chociażby rekultywacji terenu).

Wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Tożsamą w treści i żądaniach skargę wniósł J.P. N. .

Skargę wniosła także "A" Sp. z o.o. zarzucając zaskarżonej decyzji Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 listopada 2011 r. podczas gdy decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa, bowiem decyzja zatwierdzająca plan ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne na wykonanie otworu geotermalnego wskazujący lokalizację otworu poza trenem w granicach którego miała być prowadzona działalność - określonym w koncesji z dnia 7 grudnia 2009 r., wydana została z rażącym naruszaniem obowiązku i nakazu wynikającego z art. 64 ust. 1 i ust. 4 p.g.g;

2) art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności w/w decyzji pomimo, że przy wykonywaniu robót geologicznych polegających na realizacji otworu geotermalnego wypełnione zostały znamiona z wykroczeń z art. 119 pkt 1 i art. 121 pkt 2 p.g.g.;

3) art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. pomimo, że została ona skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, gdzie poprzez takie postępowanie organ pozbawił skarżącą uprawnienia wynikającego z art. 127 k.p.a., zgodnie z którym od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie;

4) art. 113 § 1 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia z dnia [...] r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z dnia 9[...] r., podczas gdy zakres przedmiotowy w/w postanowienia i charakter wprowadzonych postanowieniem zmian nie mógł stanowić ku temu podstawy prawnej;

5) art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. podczas gdy decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa z racji wydania jej już po rozpoczęciu robót związanych z wykonywaniem otworu geotermalnego;

6) § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie planów zakładów górniczych w zw. z art. 108 p.g.g. poprzez niezasadne przyjęcie, że plan ruchu mógł podpisać za przedsiębiorcę przedstawiciel podmiotu wykonującego na jego rzecz określone prace na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Ponadto spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

1) art. 8, art. 6 i 107 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwiło realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;

2) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na braku wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie i oparciu decyzji na niekompletnym materiale dowodowym;

3) art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych;

4) art. 7 k.p.a. polegające na ograniczeniu się Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego do kontroli zasadności argumentów przytoczonych przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji, podczas gdy zupełnie pominięte zostały twierdzenia skarżących;

5) art. 7 k.p.a. poprzez niestaranne, powierzchowne i mało wnikliwe rozpoznanie stanu faktycznego sprawy i podjęcie niesłusznej decyzji na podstawie niedostatecznych, błędnych przesłanek;

6) art. 80 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, polegające na nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie i dokonanie na jego podstawie błędnych ustaleń faktycznych;

7) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. wyrażające się w braku wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechaniu dążenia do ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy oraz braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z zasadami logiki i zasadami doświadczenia życiowego,

8) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie motywów rozstrzygnięcia;

9) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez ogólnikowość i lapidarność uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji organu odwoławczego;

10) art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w sytuacji gdy organ odwoławczy nie był uprawniony do wydania takiego rozstrzygnięcia, gdyż jeżeli organ pierwszej instancji umorzy postępowanie administracyjne ze względu na jego bezprzedmiotowość, to organ odwoławczy nie może uchylić tej decyzji i orzec w tym zakresie co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) bowiem tak wydana decyzja narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.);

11) art. 12 § 1 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi wnikliwego działania w sprawie;

12) art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że nakaz wyłączenia pracownika od udziału w sprawie nie ma zastosowania;

13) art. 127 § 3 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez błędne założenie, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie;

14) art. 127 § 3 w zw. z art. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez brak wyłączenia w sprawie pracownika organu, który był z mocy ustawy wyłączony od udziału w postępowaniu.

W efekcie spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. oraz o stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się zapadłego orzeczenia Sądu, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania w/g norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargi Prezes Wyższego Urzędu Górniczego nie zgodził się z zarzutami skarżących i w całości podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wnosząc o oddalenie skarg.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. spółka "A" podtrzymując stanowisko zawarte w skardze w szczególności zaakcentowała, że wydanie postanowienia z dnia [...] r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z dnia [...] r. stanowi o nieważności tej decyzji. W obszernej argumentacji zakwestionowała także uznanie spółki "B" za stronę postepowania administracyjnego.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. "B" S.A. podniosła zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5, art. 28, art. 145 § 1 pkt 4, art. 156 § 1 pkt 2, 5 i 6, art. 113 § 1, art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 15 k.p.a., a także art. 6, art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 tej ustawy. Zwróciła też uwagę na naruszenie § 12 rozporządzenia z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie ruchu zakładów górniczych.

Organ odniósł się do zarzutów w piśmie procesowym z dnia [...]r .

W kolejnym piśmie z dnia [...] r. "B" SA potwierdziła umocowanie J.K. do reprezentowania spółki "A" w postępowaniu o zatwierdzenie Planu ruchu zakładu. Przedstawiając w tym kierunku obszerną argumentację "B" wniosła o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skargi zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji okazały się zasadne.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że przedmiotem rozpoznania są skargi na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. uchylającą decyzję tego organu z dnia [...] r. – wydaną w wyniku wznowienia postępowania - w części dotyczącej umorzenia w całości postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r. wydanej "A" Sp. z o.o. i orzekającą odmówić stwierdzenia nieważności w/w decyzji zatwierdzającej Plan ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne.

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w której ją wydano było dotknięte kwalifikowaną wadą przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a. Podstawą takiego postępowania jest, co do zasady, zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania. Bez wydania takiego postanowienia nie może skutecznie toczyć się postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania wówczas gdy zostanie wstępnie stwierdzone, że wniosek pochodzi od strony postępowania, został złożony w terminie oraz że strona powołuje się na podstawy wznowienia wymienione w art. 145 i 145a k.p.a. Jeżeli natomiast zostanie ustalone, że brak jest jednego z tych elementów, wówczas organ postanawia o odmowie wznowienia postępowania.

Odmowa wznowienia postępowania może więc nastąpić z przyczyn przedmiotowych jak i podmiotowych. Niedopuszczalność przedmiotowa postępowania o wznowienie będzie miała miejsce, gdy strona zażąda wznowienia postępowania w innej sprawie aniżeli zakończonej decyzją ostateczną, natomiast niedopuszczalność postępowania z przyczyn podmiotowych, gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży jednostka niebędąca stroną w sprawie lub strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2005, wydanie 7, str. 668).

W przedmiotowej sprawie postępowanie wznowione zostało postanowieniem z dnia [...] r. na wniosek wykonawcy robót geologicznych "B" S.A., następcy prawnego firmy: "C" Sp. z o.o., któremu to podmiotowi "A" Sp. z o.o. (przedsiębiorca posiadający stosowną koncesję) na podstawie umowy z dnia 31 sierpnia 2011 r. zleciła realizację robót polegających na wykonaniu otworu wiertniczego.

Ustalenia i rozstrzygnięcia wymaga zatem kwestia legitymacji tej spółki do żądania wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] r. wydanej spółce "A" szczególnie, że kwestia ta objęta jest zarzutami skarg.

Pojęcie strony, a więc podmiotu, któremu w postępowaniu administracyjnym przysługuje taki status, zostało oparte w art. 28 k.p.a. na prawnej kategorii interesu prawnego. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 k.p.a.). Cechami interesu prawnego jest jego indywidualność, konkretność, aktualność i obiektywna sprawdzalność, a jego istnienie znajduje umocowanie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby, lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Oznacza to, że przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. Szczególnymi cechami interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym i w prawie administracyjnym jest po pierwsze bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a (co do zasady) normą prawa materialnego, na której budowany jest interes prawny. Oznacza to, że jeżeli sprawa dotyczy dwóch lub więcej podmiotów, to interes prawny mają tylko te z nich, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny. Aby mieć przymiot strony, należy więc wykazać interes prawny w danym postępowaniu lub w żądaniu dokonania czynności przez organ. Nie wystarczy wykazać jakiegokolwiek interesu, ale musi mieć on charakter prawny, a więc musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwości wydania określonej decyzji lub podjęcia czynności. Rozumienie interesu prawnego, według kryteriów wskazanych wyżej, jest w orzecznictwie sądów administracyjnych pojmowane jednolicie i utrwalone (por. wyroki NSA z dnia 9 grudnia 2005 r., II GSK 310/05, z dnia 19 marca 2002 r., IV SA/Wa 1132/00, z dnia 13 marca 2001 r., IV SA/Wa 2312/99).

Podmiot, który na podstawie właściwego przepisu prawa materialnego nie potrafi wykazać własnego, konkretnego, aktualnego i obiektywnie sprawdzalnego interesu prawnego lub nie potrafi wykazać jakie obowiązki lub prawa wynikają dla niego z postępowania administracyjnego (z decyzji), nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a tym samym nie jest legitymowany do skutecznego inicjowania postępowania administracyjnego, na przykład w celu zmiany podjętych rozstrzygnięć przez organ administracji publicznej.

Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może wskazać przepisu prawa materialnego, który stanowi podstawę zgłoszonego przez niego roszczenia.

W doktrynie odnaleźć można także pogląd, że postępowanie administracyjne i decyzja wydana jako jego wynik może dotyczyć interesu prawnego danego podmiotu bezpośrednio lub pośrednio. Możliwość wywodzenia pośredniego interesu prawnego z tzw. "prawa refleksowego" polega na tym, że prawo podmiotowe wykonywane przez uprawniony podmiot może prowadzić do naruszenia nieobojętnych dla interesów osoby trzeciej norm prawnych, uzasadniających interes tej osoby w udzieleniu ochrony prawnej (H.Knysiak-Molczyk – glosa do wyroku NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. II GSK 59/06 oraz powołana tam literatura, OSP 2007/4/42). W sferze materialnej wyraża się to tym, że przyznanie uprawnień jednemu podmiotowi wpływa na uprawnienia drugiego podmiotu, a w sferze formalnej oznacza uprawnienie do szukanina ochrony procesowej przez podmiot dysponujący "prawem refleksowym" w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji, której efekt będzie miał wpływ na stworzenie, modyfikację lub zniesienie jego sytuacji prawnej w całości lub w części. Należy jednak podkreślić, że możliwość dochodzenia ochrony procesowej przez podmiot powołujący się na przysługujące mu tzw. "prawo refleksowe" może mieć miejsce tylko wówczas, gdy podmiot ten wykaże naruszenie jego interesu wynikającego z konkretnej normy prawa materialnego, niekoniecznie tożsamej z normą prawną kształtującą interes prawny adresata decyzji. W każdym jednak przypadku interes prawny wywodzony z norm "prawa refleksowego" musi spełniać kryteria wskazane wyżej, przy omawianiu zasad wywodzących się z art. 28 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie "B" S.A. występując podaniem z dnia [...] r. o wznowienie postępowania wskazała jako podstawę żądania art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Konkretyzując zasadność wniosku podniosła, że spółka nie została poinformowana o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, nie brała czynnego udziału w postępowaniu – co było efektem błędnego przyjęcia, że spółka ta nie jest stroną postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r. Tymczasem decyzja ta początkowo została skierowana do jej poprzednika prawnego. W tym zakresie wskazała na naruszenie szeregu przepisów postępowania, w tym art. 10, art. 39 w zw. z art. 40, art. 109, art. 61 w zw. z art. 123 oraz art. 28 k.p.a., a także art. 64 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze, według którego na podstawie warunków określonych w koncesji oraz projektu zagospodarowania złoża przedsiębiorca sporządza plan ruchu każdego zakładu górniczego (ust. 1). Plan ruchu zakładu górniczego podlega zatwierdzeniu, w drodze decyzji, przez właściwy organ nadzoru górniczego (ust. 4).

Jak z powyższego wynika, spółka wnosząc o wznowienie postępowania nie wskazała konkretnego przepisu prawa materialnego, który odnosiłby się do jej indywidulnego interesu i mógłby stanowić przedmiot rozważań organu co do legitymacji spółki do wszczęcia postępowania.

Pomimo tego organ postanowił wznowić postępowanie po czym ustalił i stwierdził, że "B" S.A. (następca prawny firmy "C" Sp. z o.o. z siedzibą w J. ) to wykonawca robót polegających na wykonaniu otworu geotermalnego (wiertniczego) na zlecenie (umowa z dnia [...] r.) przedsiębiorcy, który uzyskał koncesję na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż wód termalnych, czyli "A" Sp. z o.o. Organ wykazał, że firma "C" Sp. z o.o. miała status podmiotu wykonującego powierzone mu czynności w ruchu zakładu wykonującego roboty geologiczne. Stroną w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia Planu ruchu zakładu górniczego był jednak wyłącznie przedsiębiorca występujący o zatwierdzenie planu ruchu i brak jest możliwości przyznania przymiotu strony tego postępowania innym podmiotom niż wnioskodawca ("A" ). W konsekwencji "C" Sp. z o.o. nie był i nie mógł być stroną postępowania dotyczącego zatwierdzenia planu ruchu zakładu, zakończonego decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r., której nieważność stwierdzono decyzją z dnia [...] r. Status strony w tym postępowaniu przysługiwał tylko przedsiębiorcy, tj. "A" Sp. z o.o. Organ uznał jednak, że skutki stwierdzenia nieważności w/w decyzji zatwierdzającej Plan ruchu dotyczą także interesu prawnego "B" S.A. (następcy prawnego "C" Sp. z o.o.), a interes prawny tego podmiotu wynika z art. 121 ust. 1 w zw. z art. 86 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2014 r. poz. 613 ze zm.), według których do robót geologicznych służących poszukiwaniu i rozpoznawaniu złóż kopalin oraz poszukiwaniu i rozpoznawaniu kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla, a także robót geologicznych służących innym celom wykonywanych z użyciem środków strzałowych albo wykonywanych na głębokości większej niż 100 m albo wykonywanych na obszarze górniczym utworzonym w celu wykonywania działalności metodą robót podziemnych albo metodą otworów wiertniczych, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zakładu górniczego i jego ruchu oraz ratownictwa górniczego, a przepisy o ruchu zakładu górniczego stosuje się odpowiednio do podmiotów wykonujących w zakresie swojej działalności zawodowej czynności im powierzone w ruchu zakładu górniczego. To z kolei oznacza, w przekonaniu organu, że zaistniała przesłanka wznowienia wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Przede wszystkim należy wskazać, że interes prawny powinien mieć charakter indywidualny, realny i istnieć w dacie stosowania norm. Stosowanie przedmiotowych w sprawie norm prawa materialnego, a zatem zatwierdzenie Planu ruchu zakładu, nastąpiło na podstawie decyzji z dnia [...] r. wydanej pod rządami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. prawo geologiczne i górnicze. W tej sytuacji wywodzenie interesu prawnego z art. 121 ust. 1 w zw. z art. 86 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2014 r. poz. 613 ze zm.), tj. ustawy obowiązującej od 2012 r., jest nieuzasadnione szczególnie, że zgodnie z jej art. 214 ust. 1 pozostają w mocy decyzje dotyczące ruchu zakładu górniczego, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów.

Interes prawny przysługuje podmiotowi tylko w jego "własnej" sprawie, zatem wykonawca robót wiertniczych na terenie objętym koncesją innego podmiotu nie ma interesu prawnego w kwestionowaniu rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniu o zatwierdzenie Planu ruchu zakładu, choć ma niewątpliwie interes faktyczny.

Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę stoi na stanowisku, że interesu prawnego nie można wywieść z faktu dysponowania umową o roboty geologiczne (wiertnicze), ponieważ uprawnienia o takie roboty są w istocie wyrazem interesu faktycznego (gospodarczo-ekonomicznego), który nie jest tożsamy z interesem prawnym. Stroną postępowania o zatwierdzenie Planu ruchu zakładu jest jedynie podmiot, który uzyskał koncesję, co organ z resztą przyznał w postanowieniu wznawiającym postępowanie. Nie zmienia tego faktu okoliczność, że organ doręczył początkowo decyzję o zatwierdzeniu Planu ruchu zakładu do poprzednika prawnego "B" S.A., po czym rozstrzygnięcie to sprostował wskazując, że jedynym podmiotem uprawnionym w tym zakresie była wyłącznie "A" Sp. z o.o. Postanowienie to nie było kwestionowane w trybie postępowania administracyjnego.

Skoro "B" S.A. nie miała interesu prawnego w inicjowaniu postępowania wznowieniowego w sprawie zatwierdzenia planu ruchu zakładu, to nie mogła być stroną takiego postepowania, a wszczęte postępowanie w celu wzruszenia wydanej w tej sprawie decyzji nie mogło się toczyć.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że przed wydaniem postanowienia, a po złożeniu podania o wznowienie postępowania, organ podejmuje określone czynności proceduralne mające na celu rozpoznanie złożonego wniosku, niemniej jednak nie są one podejmowane w ramach postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 893/09 i powołane tam orzecznictwo). Również w doktrynie przyjmuje się, że czynności podjęte przez organ przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania nie są czynnościami procesowymi, lecz mają charakter wewnętrzny (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 673; M. Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 881; Cz. Martysz [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t. 2, Warszawa 2005, s. 331). W trakcie tych czynności wstępnych organ powinien zbadać czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone z zachowaniem ustawowego terminu, czy osoba wnosząca podanie posiada zdolność procesową oraz, czy w podaniu została wskazana ustawowa przyczyna wznowienia postępowania. Już na tym etapie organ może uznać, że żądanie pochodzi od osoby niebędącej stroną postępowania, jeżeli brak legitymacji procesowej po stronie tej osoby nie budzi żadnych wątpliwości.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd przyjmowany powszechnie w dotychczasowym orzecznictwie, że podstawą interesu prawnego, dającego określonemu podmiotowi możliwość uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym, jest konkretna norma prawa materialnego odnosząca się wprost do sytuacji tego podmiotu i stwarzająca dla niego legitymację procesową strony (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2006 r., sygn. akt II GSK 100/06), co w przedmiotowej sprawie nie wystąpiło. Fakt ten był oczywisty od chwili złożenia wniosku o wznowienie postępowania, gdyż "B" S.A. nie wskazała przepisu prawa materialnego, który mógłby stanowić przedmiot analiz organu i konfrontacji z materiałem dowodowym sprawy. Skład orzekający Sądu podziela pogląd, że kwestia czy podmiot żądający w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wznowienia postępowania administracyjnego legitymuje się interesem prawnym uzasadniającym jego udział w charakterze strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją powinna zostać co do zasady wyjaśniona w toku wznowionego postępowania. Stosownie bowiem do art. 149 § 2 k.p.a. dopiero postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy. Zasada ta jednak musi doznać ograniczeń, jeżeli już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do jego uwzględnienia. W szczególności będzie to miało miejsce gdy wniosek ten pochodzi od osoby, która w dacie jego składania nie może wykazać i nie wykazuje, iż przysługiwał jej przymiot strony postępowania zakończonego decyzją ostateczną (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 648/14). Jak zwraca się uwagę w piśmiennictwie, dopuszczalność odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną istnieje wówczas, gdy można mówić o niedopuszczalności wznowienia, rozumianej jako brak wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 k.p.a., nawet wówczas, gdy żądający wznowienia na jedną z nich formalnie się powołuje (Z.Czarnik, R. Sawuła, Glosa do wyroku NSA z dnia 8 lipca 1997 r., SA/Rz 606/96).

Taka sytuacja miała miejsce w przypadku kontrolowanej sprawy. Tym samym skoro z treści wniosku złożonego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wynikało, że podmiot domagający się wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją o zatwierdzeniu Planu ruchu zakładu nie był stroną takiego postępowania ani nie mógł nią być, gdyż nie posiadał stosownej koncesji i nie przysługiwał mu status przedsiębiorcy w rozumieniu p.g.g., to zasadne było wydanie przez właściwy organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. W opisanej sytuacji brak było bowiem podstaw do wznowienia a następnie prowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia, a ostatecznie wydania decyzji merytorycznej na wniosek podmiotu niemającego statusu strony postępowania.

Powyższe zadecydowało o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji, a nadto postanowienia wznawiającego postępowanie w rozpoznawanej sprawie.

Wskazania dotyczące dalszego postępowania po wydaniu wyroku wynikają wprost z treści tego uzasadnienia. Skoro "B" S.A. w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym nie posiada interesu prawnego, dającego jej przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. i nie można go wywieść ani z przepisów ustawy Prawo geologiczne i górnicze, ani też z żadnych innych przepisów, to organ nie przechodzi do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W przypadku zatem, jeżeli nie wystąpią nowe okoliczności faktyczne uzasadniające wznowienie postępowania organ utrzyma w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie wznowienia. Nie niweczy to prawa organu do ewentualnego wszczęcia z urzędu odrębnego postępowania – o ile organ uzna to za celowe – w kierunku wzruszenia decyzji z dnia [...] r.

Odnosząc się do zarzutów skarg i stanowisk stron Sąd stwierdza, że skuteczne okazały się te z nich, które wskazywały na brak podstaw do przyznania "B" S.A. statusu strony w postępowaniu z uwagi na brak interesu prawnego, co doprowadziło do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji obu instancji. Tym samym, wobec takiego rozstrzygnięcia sprawy, pozostałe zarzuty i argumenty skarg oraz zaprezentowane w pismach procesowych stanowiska Sąd ocenił jako pozostające bez znaczenia dla wyniku tego postępowania. Podkreślić bowiem trzeba, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji obejmuje zarówno prawidłowość stosowania przepisów postępowania, jak i zgodność z przepisami prawa materialnego. Jednak tylko prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne (w tym prawidłowa konkretyzacja strony postępowania) umożliwiają prawidłową subsumcję stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego. Ustalenia te, jak wyżej wywiedziono, nie były prawidłowe. W tej sytuacji ocena taka byłaby przedwczesna.

Co do zarzutów odnoszących się do decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia [...] r. o zatwierdzeniu Planu ruchu zakładu oraz postanowienia w sprawie jej sprostowania Sąd wyjaśnia, iż – kierując się wyżej wyrażonym poglądem - wykraczają one poza granice rozpoznawanej sprawy i mogą być podnoszone w odrębnym postępowaniu administracyjnym, o ile zostanie otwarte, w stosunku do decyzji nieważnościowej z dnia [...] r.

Odnosząc się do sformułowanego na podstawie art. 155 § 1 p.p.s.a. wniosku, aby Sąd w formie postanowienia poinformował właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o naruszeniach prawa jakie miały miejsce w niniejszej sprawie, tj. o wykonaniu odwiertu poza obszarem koncesji, a także o bierności organów nadzoru górniczego w sprawie samowoli górniczej oraz braku jej likwidacji, a także usunięcia skutków odwiertu – Sąd wyjaśnia, że art. 155 p.p.s.a. znajduje zastosowanie w razie stwierdzenia istotnych naruszeń prawa i ma charakter fakultatywny. Oznacza to, że Sąd może poinformować właściwe organy jeśli uzna to za uzasadnione okolicznościami sprawy. W przedmiotowej sprawie konieczność taka nie wystąpiła. Wskazania wymaga, że o naruszeniach prawa które miałyby stanowić przedmiot postanowienia sygnalizacyjnego spółka "A" poinformowała już Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki, o czym świadczą załączone do akt administracyjnych pisma tych organów z dnia 10 kwietnia 2014 r. oraz 16 maja 2004r.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono o wykonalności decyzji. O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200 i art. 205 p.p.s.a.