Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1606/98
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 1999-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 6, art. 21 ust. 2, art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Teza: Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/ normuje materialnoprawną przesłankę pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały takie uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Osoba taka nie traci automatycznie uprawnień kombatanckich, jeżeli prowadziła działalność stanowiącą odrębną podstawę do uznania jej za kombatanta w rozumieniu przepisów ustawy, chyba że istnieje jeden z przypadków określonych w art. 21 ust. 2, które wykluczają możliwość przyznania uprawnień kombatanckich.

TEZY

Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/ normuje materialnoprawną przesłankę pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały takie uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Osoba taka nie traci automatycznie uprawnień kombatanckich, jeżeli prowadziła działalność stanowiącą odrębną podstawę do uznania jej za kombatanta w rozumieniu przepisów ustawy, chyba że istnieje jeden z przypadków określonych w art. 21 ust. 2, które wykluczają możliwość przyznania uprawnień kombatanckich.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Adama Ch. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 12 sierpnia 1998 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - uchyla zaskarżona decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 12 maja 1998 r. (...) pozbawił uprawnień kombatanckich Adama Ch. przyznanych przez ZW ZBoWiD w Sz. decyzją z dnia 3 lutego 1976 r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od 1 lipca 1945 r. do 31 grudnia 1947 r. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu podał, że Adam Ch. otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w organach bezpieczeństwa publicznego w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/ pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które otrzymały je wyłącznie z tytułu utrwalenia władzy ludowej.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Adam Ch. podniósł, że w latach 1945-1946 brał udział w akcjach zbrojnych mających na celu likwidację ukrywających się w lasach powiatu Ch. na Ziemiach Odzyskanych pododdziałów armii hitlerowskich. Nadto stwierdził, że pełniąc służbę w organach prowadził jedynie sprawy dotyczące nadużyć i przestępstw gospodarczych.

Kierownik do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 12 sierpnia 1998 r. utrzymał własną decyzję z dnia 12 maja 1998 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Adam Ch. brał udział w walkach z niedobitkami poniemieckimi w szeregach organów bezpieczeństwa, które nigdy nie były częścią Wojska Polskiego, ani zmilitaryzowaną służbą państwową /od chwili powołania podlegały Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego/. "Należy zatem stwierdzić, że walka z UPA w ramach organów bezpieczeństwa publicznego nie jest działalnością kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach".

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Adam Ch. podniósł, że w latach 1945 - 1946 brał udział wspólnie z wojskiem w walkach z grupami Wehrwolfu a organy bezpieczeństwa publicznego były jednostkami zmilitaryzowanymi w latach 1945-1947.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji walczących o suwerenność i niepodległość RP. Stanowiąc normatywną definicję kombatanta ustawa powyższa określiła zarazem różne rodzaje służb wojskowych lub uczestnictwa w działaniach uznane za działalność kombatancką /art. 1 ust. 2/ oraz działalność równorzędną za kombatancką /art. 2/ zaliczając do okresów działalności kombatanckiej czas przebywania w określonych warunkach i miejscach /art. 3 i art. 4/.

Według regulacji art. 21 ust. 1 omawianej ustawy, uprawnienia określone w ustawie /uprawnienia kombatanckie/ przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej lub w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w art. 21 ust. 2 tej ustawy. Uzależniając realizację uprawnień kombatanckich od uprzedniego uzyskania decyzji potwierdzających działalność lub fakty, z którymi uprawnienia te są związane, ustawa ta w art. 25 ust. 1 jednocześnie stanowi, że zachowują uprawnienia kombatanckie osoby, które uzyskały je na podstawie przepisów poprzednio obowiązujących czyniąc jednak od tej zasady wyjątki określone w art. 25 ust. 2 i pozbawiając tych uprawnień m.in. osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2 i w art. 2 oraz w art. 4.

W rozpoznawanej sprawie Adam Ch. został pozbawiony uprawnień kombatanckich gdyż zdaniem organu udział w walkach z niedobitkami poniemieckimi w szeregach organów bezpieczeństwa nie jest działalnością kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej ustawy bowiem organy bezpieczeństwa nie były nigdy częścią Wojska Polskiego ani zmilitaryzowaną służbą państwową.

Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić. Ustawa w art. 1 ust. 2 pkt 6 rozróżnia Wojsko Polskie i zmilitaryzowane służby państwa. Przez zmilitaryzowane służby państwowe zdaniem Sądu należy rozumieć również organy bezpieczeństwa publicznego.

Dekret z dnia 7 października 1944 r. o Milicji Obywatelskiej /Dz.U. nr 7 poz. 33/ w art. 1 stanowił, że Milicja Obywatelska jest prawno-publiczną formacją Służby Bezpieczeństwa Publicznego. W dekretach z dnia 20 lipca 1954 r. o służbie w organach bezpieczeństwa publicznego /Dz.U. nr 34 poz. 142/, o służbie w Milicji Obywatelskiej /Dz.U. nr 34 poz. 143/ i o Służbie Więziennej /Dz.U. nr 34 poz. 144/ te trzy formacje określano jako "zorganizowany na wzór wojskowy" i uzbrojone /t.j. zmilitaryzowane/ służby bezpieczeństwa publicznego.

Powyższe argumenty uzasadniają twierdzenie, że ustawodawca rozróżniając w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. Wojsko Polskie oraz zmilitaryzowane służby państwa miał na uwadze m.in. funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej jak i funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa publicznego.

Sąd rozpoznający sprawę podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 września 1996 r. III ARN 30/96 /OSNAPU 1997 nr 6 poz. 83/, że przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach normuje materialnoprawną przesłankę pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały takie uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Osoba taka nie traci automatycznie uprawnień kombatanckich, jeżeli prowadziła działalność stanowiącą odrębną podstawę do uznania jej za kombatanta w rozumieniu przepisów ustawy, chyba że istnieje jeden z przypadków określonych w art. 21 ust. 2, które wykluczają możliwość przyznania uprawnień kombatanckich.

W toku postępowania weryfikacyjnego powyższych okoliczności nie wyjaśniono, co stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 Kpa.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1, 3 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.