Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 560/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 210 poz 25 art. 2 pkt 7, art. 57, art. 98
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu  Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie NSA Jacek Surmacz WSA Jarosław Szaro / spr./ Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2015r. sprawy ze skargi Gminy Radomyśl nad Sanem na decyzję Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 5 maja 2015 r. nr RPPK.IZ.UMWPK-W0540/14/01 w przedmiocie określenia i zobowiązania do zwrotu kwoty w wysokości 83.358,89 zł pobranej na podstawie umowy o dofinansowanie projektu ze środków EFRR 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Zarządu Województwa Podkarpackiego na rzecz skarżącej Gminy Radomyśl nad Sanem kwotę 5 268 (pięć tysięcy dwieście sześćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zarząd Województwa [...] decyzją z dnia [...] maja 2015r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Gminy [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zarządu Województwa [...] nr [...] z dnia

[...] listopada 2014r. określającą kwotę w wysokości 83.358,89 zł przypadającą do zwrotu przez Gminę w związku z wykorzystaniem środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich

z naruszeniem procedur w ramach umowy o dofinansowanie projektu

i zobowiązującą Gminę do zwrotu ww. kwoty w całości wraz z odsetkami.

Jak wynika z akt sprawy, Gmina w dniu 5 lutego 2010r. złożyła do IZ RPO WP w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007 - 2013r. wniosek o dofinansowanie projektu pt. "Kompleksowa termomodernizacja 5 obiektów użyteczności publicznej na terenie Gminy [...]". Wniosek ten został pozytywnie oceniony i wybrany do dofinansowania, w wyniku czego Zarząd Województwa [...] zawarł w dniu 15 września 2010r. z Gminą umowę o dofinansowanie ww. projektu.

Wydatki kwalifikowane w ramach projektu wyniosły 1.444.601,63 zł a kwota dofinansowania z EFRR - 841 047,06 zł.

Przedmiotem projektu była termomodernizacja 5 obiektów użyteczności publicznej, tj. Zespołów Szkół w [...] , w [...],

w [...] oraz Ośrodków Zdrowia w [...] i w [...]. Zgodnie ze złożonym wnioskiem o dofinansowanie, właścicielem wszystkich nieruchomości była Gmina [...].

Realizacja przedmiotowego projektu została zakończona 30 września 2010r. (tj. data podpisania przez Beneficjenta ostatniego protokołu odbioru) oraz 15 grudnia 2010r. (data zapłaty przez Beneficjenta ostatniej faktury/innego dokumentu księgowego dotyczącego wydatków poniesionych w ramach Projektu). Ostatnia płatność w projekcie (tzw. płatność końcowa) została przekazana Beneficjentowi

w dniu 4 kwietnia 2011r.

Po zakończeniu realizacji projektu, Gmina udostępniała nieodpłatnie część powierzchni w budynkach obu ośrodkach zdrowia na rzecz Gminnego Samodzielnego Zakładu Opieki Zdrowotnej.

Beneficjent zobowiązał się we wniosku o dofinansowanie, że efekty realizacji projektu nie zostaną sprzedane, ani oddane w użytkowanie (odpłatne) podmiotom trzecim.

W dniu 29 stycznia 2014r. Beneficjent poinformował IZ RPO WP, że z uwagi na trudną sytuację finansową publicznego zakładu opieki zdrowotnej, Gmina podjęła decyzję o przekształceniu w połowie 2013r. publicznego zakładu opieki zdrowotnej

w niepubliczny zakład opieki zdrowotnej oraz wydzierżawieniu pomieszczeń służących działalności medycznej na rzecz podmiotów prowadzących tam działalność medyczną.

Okoliczność ta spowodowała naliczenie korekty dofinansowania ze środków EFRR w wysokości 83.358,89 zł. Beneficjent w piśmie z 27 czerwca 2014r. został wezwany do zwrotu ww. środków wraz z odsetkami w związku z wykorzystaniem środków europejskich przyznanych na podstawie umowy o dofinansowanie

z naruszeniem obowiązujących procedur.

W odpowiedzi Beneficjent nie zgodził się z wyliczoną kwotą zwrotu oraz stanowiskiem Instytucji Zarządzającej. Gmina podniosła, że działalność medyczna

w przedmiotowych budynkach prowadzona jest na podstawie kontraktów z NFZ. Ponadto warunkiem zawarcia umowy dzierżawy była kontynuacja świadczeń

w zakresie i specjalnościach realizowanych dotychczas przez SP ZOZ, a zatem bez zawarcia umowy z NFZ podmioty medyczne nie mogły zostać stroną umów dzierżawy lub najmu. Wyjątkiem są pomieszczenia zajmowane przez lekarzy stomatologów, którzy swoją działalność wykonują na podstawie kontraktu z NFZ

i w ramach działalności komercyjnej.

Instytucja Zarządzająca nie uznała argumentów Beneficjenta i ponownie wezwała go do zwrotu środków.

Z powodu bezskutecznego upływu 14 - dniowego terminu do zwrotu środków, Zarząd Województwa [...] wydał postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu przez Gminę środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich.

Następnie Zarząd Województwa [...] decyzją z dnia [...] listopada 2014r. nr [...] określił i zobowiązał Beneficjenta do zwrotu kwoty 83.358,89 zł w związku z wykorzystaniem środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur w ramach umowy o dofinansowanie projektu, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych oraz określił sposób zwrotu poprzez zwrot środków na rachunek bankowy IZ RPO WP w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji.

Beneficjent wniósł w obowiązującym terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniósł, że decyzja o przekształceniu Ośrodków Zdrowia

z publicznych na niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej zapadła w wyniku zadłużenia GSPZOZ zaś z otrzymanego programu naprawczego nie wynikało, że sytuacja ulegnie poprawie w najbliższym czasie. Beneficjent potwierdził, że doszło do wydzierżawienia budynków na rzecz niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej, które świadczą usługi w ramach podstawowej opieki zdrowotnej. Zdaniem Gminy wprowadzone zmiany wpłynęły korzystnie na funkcjonowanie podstawowej opieki zdrowotnej w Gminie, która świadczona jest na podstawie kontraktów zawartych

z NFZ. Beneficjent podkreślił, że użytkowane obiekty nadal są publiczne, właścicielem jest Gmina.

Zarząd Województwa [...] w opisanej na wstępie decyzji z dnia

[...] maja 2015r. utrzymał w mocy decyzję własną.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z załącznikiem nr 18 ("Dodatkowe wyjaśnienia") do Regulaminu konkursu dla naboru wniosków o dofinansowanie projektów ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w trybie konkursowym w procedurze preselekcji w ramach działań: 2.2 Infrastruktura energetyczna, 5.2 Infrastruktura ochrony zdrowia i pomocy społecznej, schemat A - Infrastruktura ochrony zdrowia i osi priorytetowej III Społeczeństwo informacyjne Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007 - 2013 - przyjętego Uchwałą Nr 245/4720/09 Zarządu Województwa [...]

z dnia 22 grudnia 2009r. (dalej Regulamin konkursu), koszty związane

z termomodernizacją części budynków wynajmowanych podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą musiały być kosztami niekwalifikowanymi w projekcie np.: gabinet stomatologiczny, prywatna apteka, poczta. Jednocześnie w załączniku nr 18 określono, że w przypadku Niepublicznego ZOZ, wydatki związane

z termomodernizacją budynku, w którym mieści się przedmiotowa instytucja, mogły być uznane za kwalifikowane wyłącznie w przypadku, gdy działalność NZOZ-u prowadzona jest w całości w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia na podstawie kontraktu z NFZ (w takim przypadku beneficjent zobowiązany będzie przedstawić jako dodatkowy załącznik kontrakt z NFZ).

Organ wskazał, że Beneficjent zobowiązał się we wniosku o dofinansowanie, że efekty realizacji projektu nie zostaną sprzedane, ani oddane w użytkowanie (odpłatne) podmiotom trzecim. W dniu 29 listopada 2012r. Rada Gminy [...] podjęła Uchwałę Nr XIX/152/12 o likwidacji Gminnego Samodzielnego Publicznego ZOZ, który zaprzestał udzielania świadczeń zdrowotnych w dniu 31.03.2013r. Majątek zlikwidowanego zakładu w całości przeszedł na rzecz Gminy. Zdaniem organu nie miało miejsca przekształcenie Samodzielnego Publicznego ZOZ w placówkę niepubliczną ZOZ, jak również w miejsce zlikwidowanego podmiotu nie powołano nowego. Następnie Gmina wydzierżawiła cześć budynku ośrodka zdrowia w [...] i w [...] podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą jako NZOZ z przeznaczeniem na udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie i specjalnościach realizowanych dotychczas przez GSPZOZ. Znajdujące się w tych budynkach gabinety stomatologiczne Gmina wynajęła podmiotom w ramach prowadzonej przez nich prywatnej praktyki lekarskiej w celu świadczenia usług medycznych na zasadach określonych w umowie z NFZ i usług komercyjnych.

Zarząd stwierdził, że takie działanie Beneficjenta jest sprzeczne z treścią załącznika nr 18 do Regulaminu konkursu, który określa koszty niekwalifikowane. Zgodnie z art. 56 ust. 4 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U. UE L 210 z dnia

31 lipca 2006 r.), dalej Rozporządzenie 1083/2006, zasady kwalifikowania wydatków ustala się na poziomie krajowym, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w Rozporządzeniach szczegółowych. Z kolei na podstawie art. 26 ust. 1 pkt. 6 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1649 ze zm.), do zadań Instytucji Zarządzającej należy w szczególności określanie kryteriów kwalifikowalności wydatków. Zarząd stwierdził więc, że skoro działając jako IZ RPO WP zastrzegł w Regulaminie konkursu, że za wydatki niekwalifikowane (tj. nieobjęte dofinansowaniem) IZ RPO WP uznaje koszty związane z termomodernizacją części budynków wynajmowanych podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą to z racji tego, że w sprawie doszło do odpłatnego oddania do używania (wynajęcia) części budynków ośrodków zdrowia właśnie takim podmiotom, koszty związane z termomodernizacją tych pomieszczeń należało uznać za niekwalifikowane. Budynki zostały bowiem wynajęte podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą. W odniesieniu do rynku usług medycznych, według orzecznictwa europejskiego, wykonywanie usług medycznych stanowi działalność gospodarczą bez względu na to, czy koszty świadczonych usług są pokrywane bezpośrednio przez pacjenta, czy też przez władze publiczne, czy fundusze zdrowia.

Zarząd stwierdził, że nie jest skuteczne powoływanie się przez Beneficjenta na zapis załącznika nr 18 do Regulaminu konkursu, że "W przypadku Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej wydatki związane z termomodernizacją budynku,

w którym mieści się przedmiotowa instytucja, będą kwalifikowane wyłącznie

w przypadku, gdy działalność NZOZu prowadzona jest w całości w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia na podstawie kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia (w takim przypadku beneficjent zobowiązany będzie przedstawić jako dodatkowy załącznik kontrakt z NFZ)". To postanowienie zdaniem organu znalazłoby zastosowanie w stosunku do NZOZ-u, który byłby beneficjentem projektu, a zarazem właścicielem termomodernizowanego obiektu.

W przedmiotowej sprawie zastosowaniu podlega wcześniejszy zapis ww. załącznika, zgodnie z którym koszty związane z termomodernizacją części budynków wynajmowanych podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą są kosztami niekwalifikowanymi. Zdaniem organu sam fakt wynajęcia budynków podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą sprawił, że koszty poniesione na termomodernizację tych budynków stały się kosztami niekwalifikowanymi.

Naruszenie przez Beneficjenta postanowień Regulaminu konkursu stanowi nieprawidłowość o której mowa w art. 2 pkt. 7 Rozporządzenia 1083/2006. Przez przepisy prawa wspólnotowego, o których mowa w definicji nieprawidłowości, należy rozumieć zarówno przepisy prawa Unii Europejskiej, jak i prawa krajowego (zgodnie z art. 184 ust. 1 o finansach publicznych). Szkoda w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w przedmiotowej sprawie wystąpiła w wysokości środków finansowych wypłaconych Beneficjentowi, w kwocie 83 358,89 zł.

Zarząd powołał się również na treść art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, zgodnie z którym operacja (projekt) objęta dofinansowaniem ze środków EFRR w ciągu 5 lat od daty jego zakończenia nie może zostać poddana zasadniczym modyfikacjom. Zdaniem organu okres trwałości w projekcie powinien być liczony od daty przekazania płatności końcowej, tj. od 4 kwietnia 2011r. do

4 kwietnia 2016r. Kwotę nieprawidłowości obliczono dla tej części 5-letniego okresu trwałości, dla której nie spełnione były warunki określone w Regulaminie konkursu dla dwóch obiektów z osobna, według określonych powierzchni użytkowych i dat wydzierżawienia/najmu części obiektów.

Gmina [...] zaskarżyła powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz Skarżącej.

Gmina postawiła zarzut naruszenia:

- art. 57 Rozporządzenia 1083/2006 przez nietrafne przyjęcie, że wydzierżawienie pomieszczeń w budynkach ośrodków zdrowia na rzecz niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej stanowi naruszenie trwałości projektu,

- Załącznika Nr 18 do Regulaminu konkursu, przez przyjęcie, że kosztami niekwalifikowanymi są koszty termomodernizacji budynków przekazanych niepublicznym zakładom opieki zdrowotnej.

Zdaniem Skarżącej pojęcie trwałości projektu w znaczeniu zawartym art. 57 Rozporządzenia 1083/2006 należy rozumieć jako niepoddanie go znaczącej modyfikacji wynikającej ze zmiany charakteru własności lub zaprzestanie działalności. Dla zachowania trwałości projektu obojętne jest zatem wydzierżawienie bądź najem, gdyż ww. przepis o tych czynnościach nie wspomina. Wymagane jest natomiast utrzymanie prawa własności przez dotychczasowego właściciela, jak również dalsze prowadzenie działalności. Takie same regulacje zawierają Krajowe Wytyczne, dotyczące kwalifikowania wydatków w ramach funduszy strukturalnych

i Funduszy Spójności w okresie programowania 2007-2013, wydane przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego oraz podręcznik kwalifikowania wydatków

w ramach RPO Województwa [...] na lata 2007-2013.

W ocenie Skarżącej zapisy Załącznika Nr 18 należy traktować łącznie, jako wiążące i rozumieć w ten sposób, że koszty niekwalifikowane występują w przypadku termomodernizacji części budynków wynajętych podmiotom gospodarczym prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie ochrony zdrowia, jeśli ich działalność nie jest prowadzona w ramach kontraktu z NFZ. Jeżeli zakład opieki zdrowotnej taki kontrakt podpisał (co ma miejsce w niniejszej sprawie), to koszty termomodernizacji należy uznać za kwalifikowane.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa [...] wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podnosząc przy tym, że przedmiotowa decyzja nie została wydana na podstawie art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje:

Skarga jest uzasadniona. Wydając decyzję określającą wysokość kwoty do zwrotu i zobowiązująca do jej zwrotu, Zarząd Województwa naruszył prawo materialne, a w szczególności przepisy art. 2 pkt 7 oraz 57 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.

Jak wynika z powyżej wskazanego stanowiska Zarządu, podstawą nakazania zwrotu części kwoty dofinansowania udzielonego na podstawie umowy z dnia

15 września 2015r. była zmiana przez beneficjenta zasad wykorzystywania budynków poddanych termomodernizacji, a w szczególności wynajęcie tychże budynków NZOZ-om.

Skutkowało to przyjęciem, że koszty związane z termomodernizacją tych budynków nie mogły być uznane za koszty kwalifikowalne w myśl załącznika 18 do Regulaminu konkursu - dodatkowe wyjaśnienia, a w szczególności wyjaśnień dotyczących działania 2.2 - infrastruktura energetyczna. W ocenie Zarządu koszty związane z termomodernizacją części budynków wynajmowanych podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą będą wydatkami niekwalifikowanymi nawet

w sytuacji, gdy podmioty te są niepublicznymi zespołami opieki zdrowotnej, prowadzącymi działalność wyłącznie w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia na podstawie kontraktu zawartego z Narodowym Funduszem Zdrowia. Okoliczność przewidziana w zdaniu ostatnim powoływanego akapitu "wyjaśnień" ma bowiem zastosowanie tylko w sytuacji, gdy to NZOZ jest beneficjentem projektu,

a nie podmiotem wynajmującym lokal od beneficjenta projektu.

Stanowisko Zarządu Województwa w tym zakresie w ocenie Sądu Administracyjnego znajduje potwierdzenie w zapisach tychże wyjaśnień.

W interesującej Sąd części w swej istocie wskazano, że zapis o kwalifikowalności kosztów NZOZ-u, w przypadku prowadzenia projektu związanego z infrastrukturą energetyczną, dotyczy sytuacji, gdy to właśnie NZOZ jest beneficjentem projektu. Do takich sytuacji należy więc ograniczyć dopuszczalność kwalifikowalności tego typu kosztów.

Pomimo rozstrzygnięcia tej kwestii zgodnie z twierdzeniami Zarządu Województwa Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne

w szczególności, gdy stwierdza, że wynajęcie lokali w zmodernizowanym budynku po okresie zakończenia realizacji projektu może powodować uznanie części kosztów poniesionych na te inwestycję za niekwalifikowalne, a to z kolei skutkuje wystąpieniem z tego powodu nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt 7 Rozporządzenia 1083/2006.

Rozważyć bowiem należy kwestię pojęcia kwalifikowalności kosztów oraz okresu czasu, w którym dokonuje się kwalifikowalności tego kosztu.

Ustalenia te muszą zostać dokonane na podstawie wydanych w ramach prowadzonych postępowań uchwał Instytucji Zarządzającej - Zarządu Województwa [...], ustalających kwestie związane z prowadzeniem konkursów,

a w szczególności Załącznika do uchwały Zarządu Województwa [...]

z dnia 30 września 2014r. nr 400/9510/14, Podręcznik kwalifikowania wydatków

w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] za lata 2007 - 2013 wrzesień 2014 r., - dalej podręcznik.

W podręczniku tym wskazano, jakie koszty poniesione w trakcie realizacji projektu z uwodnieniem wszelkich możliwych części programu operacyjnego mogą być uznane za kwalifikowalne, jakie zaś kwalifikowalnymi być nie mogą. Wskazano czas, w jakim wydatki te muszą być poniesione, jak również wskazano zasięg geograficzny projektu. Dla sprawy niniejszej najistotniejsze jest jednak to, że

w podręczniku tym wskazano również czas dokonywania oceny kwalifikowalności wydatków.

W szczególności dotyczy tego ust. 3.2 podręcznika. Wskazano w nim czas,

w którym dokonuje się oceny kwalifikowalności wydatku: "Ocena kwalifikowalności wydatku polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami. Oceny takiej dokonuje się zarówno na etapie wyboru wniosku o dofinansowanie projektu, jak i podczas realizacji projektu."

Z wyjaśnienia tego wynika więc, że oceny kwalifikowalności dokonuje się po pierwsze na etapie dokonywania oceny projektu, czyli przed przystąpieniem do jego realizacji, a po drugie, na etapie realizacji projektu.

Ponieważ niniejsze postępowanie nie toczy się w związku z wyborem projektu należy ograniczyć rozważania jedynie co do dokonania oceny kwalifikowalności wydatku do etapu realizacji projektu.

Aby dokonać zdefiniowania pojęcia realizacji projektu należy sięgnąć do umowy o dofinansowanie (wskazanej powyżej), która w § 1 pkt 15 - 17 definiuje pojęcia rozpoczęcia projektu oraz rzeczowego i finansowego zakończenia realizacji projektu.

Przez rozpoczęcie realizacji projektu należy zatem uważać datę poniesienia pierwszego wydatku kwalifikowalnego w projekcie tj. datę zapłaty przez beneficjenta na podstawie faktury/innego dokumentu księgowego, dotyczącego wydatków poniesionych w projekcie.

Przez datę rzeczowego zakończenia realizacji projektu należy rozumieć datę podpisania przez beneficjenta ostatniego protokołu odbioru w ramach projektu.

Przez zakończenie finansowe realizacji projektu należy uważać datę poniesienia ostatniego wydatku w projekcie tj. datę zapłaty przez beneficjenta na podstawie faktury/innego dokumentu.

Okres realizacji projektu w związku z powyższymi definicjami zamyka się więc pomiędzy zapłatą pierwszej i ostatniej faktury w ramach danego projektu.

Na ten okres czasu musi być więc dokonywana ocena kwalifikowalności wydatków. Jest ona wszak dokonywana podczas realizacji projektu. O ocenie kwalifikowalności wydatku świadczyć więc będzie stan faktyczny i prawny związany

z elementami podmiotowymi i przedmiotowymi umowy na okres realizacji projektu.

Jak wynika z podręcznika, występują dwie kwalifikowalności - potencjalna (na etapie oceny projektu) i rzeczywista (na etapie jego realizacji). Ta druga, nazywana też ostateczną, dokonywana jest na podstawie wniosku o płatność z odpowiednimi załącznikami.

Okoliczności istotne dla kwalifikowalności wydatku muszą więc istnieć w chwili dokonywania oceny. Nie będą takimi okoliczności, które nastąpiły już po zakończeniu realizacji projektu. Okoliczności takie mogą być uwzględniane jedynie w ramach naruszenia zasady trwałości projektu.

Organ ma oczywiście możliwość dokonania weryfikacji kwalifikowalności wydatku również w czasie późniejszym, po zakończeniu realizacji projektu, ale jest to możliwe tylko wtedy, jeżeli ujawniły się okoliczności istniejące w chwili realizacji projektu, mające wpływ na ocenę kwalifikowalności wydatków, a organowi nie były one znane, lub też były wcześniej błędnie interpretowane. Każdorazowo muszą to być jednak okoliczności istniejące w chwili wyboru projektu lub realizacji projektu (np. organ nie wiedział, że część budynku objęta wnioskiem o termomodernizację już

w chwili realizacji, czy oceny projektu była wynajmowana), gdyż beneficjent zataił tę okoliczność; organ nie wiedział, że beneficjent nie jest uprawniony podmiotowo do dofinansowania.

Jeżeli tego typu okoliczności, mogące mieć wpływ na ocenę kwalifikowalności wydatków pojawiły się dopiero po zakończeniu realizacji projektu, to mogą być oceniane przez pryzmat art. 57 Rozporządzenia 1083/2006.

W tym zakresie w myśl podręcznika pojęcie "trwałości projektu" rozumiane jest jako niepoddanie projektu tzw. znaczącej modyfikacji tj.:

a) modyfikacji mającej wpływ na charakter lub warunki realizacji projektu lub powodującej uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny; oraz

b) wynikającej ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury albo

z zaprzestania działalności produkcyjnej.

Zasada trwałości projektu obowiązuje przez okres 5 lat od dnia zakończenia realizacji projektu.

Umowa o dofinansowanie w § 15 pkt 18 określa szczegółowo obowiązki beneficjenta w okresie obowiązywania trwałości projektu, zaś § 15 pkt 19 umowy określa zakres i podstawy do żądania zwrotu dofinansowania w przypadku naruszenia zasady trwałości projektu.

Powyższe unormowania zawarte w podręczniku i umowie o dofinansowanie wprost określają zasady zwrotu przez beneficjenta dofinansowania w przypadku, gdy nie dotrzymał on swoich obowiązków w tym zakresie i poddał projekt znaczącym modyfikacjom.

Tylko i wyłącznie te przepisy (znajdujące swoje źródło w art. 57 Rozporządzenia 1083/2006), określają obowiązki beneficjenta w tym okresie oraz uchybienia z którymi związany jest obowiązek zwrotu dofinansowania.(§ 15 pkt 4 jako dotyczący okresu czasu realizacji projektu nie będzie miał zastosowania).

Nie budzi wątpliwości w niniejszej sprawie, że zmiany, jakich dokonał beneficjent w strukturze korzystania z budynków objętych dofinansowaniem nastąpiły już w okresie po zakończeniu realizacji projektu, a przed upływem okresu obowiązywania zasady trwałości projektu. Dlatego też zmiany te muszą zostać ocenione przez Zarząd Województwa przez pryzmat tego przepisu Rozporządzenia 1083/2006 i wydanych na jego podstawie, w związku ze stosowanymi delegacjami, przepisów prawa krajowego.

Dopiero ustalenie, że doszło do naruszenia zasady trwałości projektu może doprowadzić do zobowiązania beneficjenta do zwrotu dofinansowania na zasadach określonych w art. 98 i następne Rozporządzenia 1083/2006.

Należy przy tym wskazać, że określenie korekt na podstawie tych właśnie przepisów w przypadku naruszenia zasady trwałości projektu przewidziane jest wprost w treści art. 57 ust. 3 Rozporządzenia 1083/2006.

Dlatego też dokonanie oceny kwalifikowalności kosztów na czas po zakończeniu realizacji projektu, w okresie obowiązywania trwałości projektu stanowiło naruszenie prawa materialnego. Ewentualna nieprawidłowość musi być oceniona z uwzględnieniem ram nakreślonych przez art. 57 ust. 1 Rozporządzenia 1083/2006. Zarząd Województwa oceni zatem, czy poddano projekt zasadniczej modyfikacji, wynikającej ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury albo

z zaprzestania działalności gospodarczej i mającej wpływ na charakter lub warunki realizacji inwestycji, lub powodującej nieuzasadnione korzyści przez podmiot publiczny.

Tylko w przypadku zaistnienia tego typu uchybień możliwe będzie dokonanie korekt, o których mowa w art. .98 i nast. Rozporządzenia 1083/2006, a tym samym określenie i zobowiązanie Skarżącej Gminy do zwrotu dotacji.

Podstawą orzeczenia Sądu Administracyjnego są przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).