Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2226/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 138 § 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 59 ust 1 pkt 1, art 71 ust 2 pkt 1, art 73 ust 1, art 75 ust 1 pkt 1a, art 80, 82
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.),, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2016 r. sprawy ze skarg G. B., J. D., T. S., W. Z., Stowarzyszenia [...] z siedzibą w J., Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargi


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: GDOŚ, organ II instancji, organ odwoławczy) z [...] maja 2015 r., znak: [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołań wniesionych przez następujące osoby: [...], od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej: RDOŚ w [...], organ I instancji) z [...] kwietnia 2014 r., znak: [...], określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie drogi ekspresowej S19 K. – B. na odcinku granica województwa [...] i [...] - S. wraz z niezbędną infrastrukturą, budowlami i urządzeniami — od km 0+000 do km 8+750 dla wariantu przebiegu trasy WS 9 oraz od km 8+800 do km 51+976 dla wariantu WS 5J.

W decyzji z [...] maja 2015 r. GDOŚ w decyzji organu I instancji:

1. uchylił pkt I.2.36 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł:

"Ewentualne prace budowlane w korytach rzek (poza rzeką S.), z którymi koliduje planowane przedsięwzięcie należy prowadzić p za okresem tarła i migracji ryb (tj. poza okresem marzec - czerwiec i wrzesień - grudzień)".;

2. uchylił pkt I.2.40 c decyzji w brzmieniu: "ogrodzić plac budowy siatką, aby nie doszło do zwiększonego zniszczenia terenów preferowanych przez motyle" i w tym zakresie umorzył postępowanie.;

3. uchylił pkt I.2.41 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Teren budowy, zaplecza budowy, bazy techniczne i składy materiałów budowlanych na czas ich funkcjonowania należy ogrodzić siatką o oczkach nie większych niż cm, wkopaną w ziemię na głębokość 30 cm oraz o wysokości 60 cm nad powierzchnią terenu. Siatkę należy wyposażyć w tzw. przewieszkę, tj. odgięcie (min. 5 cm) materiału w górnej części na zewnątrz drogi, zaplecza, baz i składów, w kierunku otaczającego terenu, pod kątem 45-90°. Montaż i funkcjonowanie ogrodzeń prowadzić zgodnie z wytycznymi herpetologa z nadzoru przyrodniczego".;

4. uchylił fragment pkt I.2.42 decyzji w brzmieniu: "Wzdłuż ogrodzenia ochronnego w kilometrażu, określonym w ww. pkt i na jego końcach, należy wykopać dołki o wymiarach ok. 0,5 x 0,5 x 0,2 m, które będą wyłożone folią." i w tym zakresie orzekł: "Wzdłuż ogrodzenia ochronnego, o którym mowa w ww. punkcie i na jego końcach, należy wykopać dołki o wymiarach ok. 0,5 x 0,5 x 0,2 m, które będą wyłożone folią".

5. uchylił pkt I.2.44 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Przed likwidacją i zasypaniem wykopów z wodą, rozlewisk itp., osoba sprawująca nadzór herpetologiczny sprawdzi dno i ściany pod kątem obecności w nich zwierząt (płatów, gadów, kijanek lub skrzeku). W przypadku stwierdzenia ich występowania, nalepy je wyjąć i przenieść w inne odpowiednie miejsca z dala od placu budowy. Optymalny termin wykonania prac związanych z zasypywaniem powyższych obszarów to przełom września i października. Zasypanie należy przeprowadzać zaczynając od spuszczenia czyści wody (jeśli to możliwe). Po odczekaniu ok. dwóch dni należy odłowić pozostające w wykopie płazy (część wyjdzie po rozpoczęciu prac). Odłowione plaży należy przenieść do znajdującego się w odległości co najmniej 1 km zbiornika wodnego. Zasypywanie należy prowadzić od strony bardziej stromej i głębszej, aby umożliwić płazom wyjście z drugiej strony. W trakcie zasypywania należy Zwracać uwagę na płazy pozostające w wykopie, sukcesywnie je odławiać i wynosić. Po zasypaniu ok. 3/4 wykopu należy ponownie odczekać dwa dni i ewentualnie odłowić pozostałe plaży. tej czynności należy bezzwłocznie zasypać pozostałą część wykopu".;

6. uchylił pkt I.2.45 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "W przypadku konieczności likwidacji zbiorników wodnych czynności te należy wykonać we wrześniu".;

7. uchylił pkt I.2.46 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Przy likwidowaniu zbiornika wodnego należy zbiornik wcześniej wygrodzić, aby płazy go nie zasiedliły. Należy jednocześnie postępować według zasad określonych w pkt 1.2.44".;

8. uchylił pkt I.2.53 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Nasyp drogowy w granicach zalewu wodą o prawdopodobieństwie przewyższenia p=1% rzeki San, nie będzie szerszy niż istniejący nasyp kolejowy, tj. nie będzie szerszy niż 90 m Wolną przestrzeń pomiędzy nasypem drogowym a nasypem kolejowym wypełnić gruntem do poziomu obliczeniowego lustra wody powodziowej o ww. prawdopodobieństwie wystąpienia".;

9. uchylił pkt I.2.66 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "W km drogi ok. 0+000 - 6+500 oraz w km ok. 12+550 - 13+650, 13+900 - 37+500, 45+850 - 51+400, zastosowany zostanie szczelny system odwodnienia drogi. Zbiorniki retencyjne planowane do realizacji w ww. kilometrażach należy wykonać jako szczelne.";

10. uchylił pkt I.3.3 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Ekrany akustyczne należy zaprojektować jako ekrany nieprzeźroczyste. W celu poprany widoczności lub doświetlenia, dopuszczą się miejscowe zastosowanie ekranów z elementami przeźroczystymi. Na ekranach przeźroczystych należy umieścić znaki graficzne w postaci czarnych pionowych pasów o szerokości ok. 2 cm w odległości 10 cm".;

11. uchylił pkt I.3.8 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Ogrodzić całą trasę po obu stronach siatką drucianą na metalowych słupkach, o wysokości 250 cm nad powierzchnią terenu, o następujących parametrach:

- od podłoża do wysokości 60 cm wielkość oczek siatki nie może przekraczać wartości 0,5 cm;

- od wysokości 60 cm do 120 cm wielkość oczek siatki wynosić ma 5x15 cm;

- od wysokości 120 cm do 250 cm wielkość oczek siatki wynosić ma 15 x 15 cm. Ogrodzenie należy skonstruować w taki sposób, by naprowadzało zwierzęta na przejścia, łączyło się z nimi w sposób płynny i uniemożliwiający przedostanie się zwierząt na pas drogowy. Siatka musi być dodatkowo wkopana w ziemię na głębokość minimum 50 cm. Ogrodzenia ochronne należy prowadzić jako długie odcinki proste, bez gwałtownych załamań (zalecanie jednorazowe załamania, nie większe niż 15°)".;

12. uchylił pkt I.3.11 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Po obu stronach wlotów przepustów dostosowanych do pełnienia funkcji przejść dla małych zwierząt i płazów, na odcinkach nie krótszych niż 100 m od osi przepustu, w każdym kierunku, należy zainstalować na stałe płotki naprowadzające zwierzęta do wlotów przejść w postaci (w zależności od lokalnych uwarunkowań): płyt polimerowych (pełnych), murków, ramp betonowych lub siatki metalowej (o oczkach nie większych niż 0,5 x 0,5 cm), o wysokości nie mniejszej niż 0,6 m od poziomu terenu. Płotki należy wkopać w ziemię na głębokość min. 30 cm. Górna część konstrukcji winna być wygięta w kierunku przeciwnym niż jezdnia (na szerokości około 5-10 cm), pod kątem 45-90°, a zewnętrzne końce systemów (nie naprowadzające do przejść) winny być uformowane w kształcie litery "U" powodując zmianę kierunku ruchu zwierząt. Konstrukcje naprowadzające winny łączyć się z czołami przepustów w sposób płynny i uniemożliwiający przedostanie się zwierząt na pas ruchu".;

13. uchylił pkt I.3.12 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Na wysokości MOP B., od strony terenów otwartych na całej długości ogrodzenia ochronnego oraz na odcinkach po minimum 100 m od tego MOP-u nalepy zaprojektować dodatkowe wygrodzenie herpetologiczne (siatka o wielkości oczek nie większych niż 5x5 mm i wysokości 60 cm ponad powierzchnię terenu oraz zakopana na 30 cm lub pełne elementy), aby ograniczyć wejście płazów na teren MOP".;

14. uchylił pkt I.3.17 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Zbiorniki retencyjne, retencyjno-infiltracyjne i infiltracyjne należy zaprojektować w ogrodzeniu ochronnym drogi. W przypadku, gdy ze względów technicznych zbiorniki zlokalizowane byłyby poza ogrodzeniem trasy, należy je indywidualnie ogrodzić (szczegóły techniczne, jak przy stałych płotkach naprowadzających małe zwierzęta/płazy do przejść). Należy wykonać zbiorniki kompensacyjne (rozrodcze) dla płazów - w ilości 8 sztuk:

- rejon km 11 +500 - 1 zbiornik

- rejon km 14+350 - 14+550 - 2 zbiorniki

- rejon km 16+300 - 16+400 - 1 zbiornik

- rejon km 25+020 - 26+040 - 2 zbiorniki

- rejon km 35+050 — 35+650 - 2 zbiorniki

Powierzchnia zbiorników wynosić ma od 150 do 200 m2, natomiast głębokość stopniowo zwiększająca się od 30 do 100 cm, przy czym płycizny do 30 cm powinny zajmować większą część zbiornika (do 80%). Zbiorniki muszą nieregularne kształty, brzeg i dno zbiorników nie mogą być wybetonowane, natomiast nachylenie brzegów powinno wynosić 1:2,5. Należy je zaprojektować poza pasem drogowym i wykonać je przed zasypaniem i likwidacją istniejących zbiorników. W trakcie wykonywania prac zbiorniki muszą, tyć ogrodzone od placu budowy (szczegóły techniczne jak przy stałych płotkach naprowadzających małe zwierzęta/płazy do przejść)".;

15. uchylił pkt I.3.22 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł:

"Zaprojektować przejścia dla zwierząt:

a) na odcinku I (granica woj. [...] i [...] - węzeł Z.) w km ok.:

- 0+035 - 01 MS: przejście dolne dla średnich zwierząt integrowane z mostem na rzece B., o następujących wymiarach: długość 35 m, szerokość 56 m, minimalna wysokość 35 m, szerokości 56 m, minimalna wysokość 3,5 m,

- 0+480 - PEM: przejście dla małych zwierząt zintegrowane z ciekiem, o wymiarach: długość 42 m, szerokość 2 m, minimalna nyso kość 2 m, minimalna wysokość 2m,

- 1+500 - 03 PEŚG: przejście górne dla średnich zwierząt, o wymiarach: długość 81m, szerokość 35 m,

- 2+400: 05 PEDG: przejście górne dla dużych zwierząt, o wymiarach: długość 94 m, szerokość 5 m,

- 2+750 - PEM: przejście dla małych zwierząt, suche, o wymiarach: długość 42 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 3+385 - PEM: przejście dla małych zwierząt, suche, o wymiarach: długość 41 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 3+760 - 07 PEŚG: przejście górne dla średnich zwierząt zespolone z przejazdem gospodarczym, o wymiarach: długość 94 m, szerokość 35 m, strefa wydzielona dla zwierząt 2 x 15 m,

- 4+250 -przejście dla małych zwierząt o wymiarach: szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 4+300 - 08 PEŚD: przejście dolne dla dużych zwierząt, o wymiarach: długość 35 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 5 m,

- 4+500 - PEM: przejście dla małych zwierząt zintegrowane z ciekiem, o wymiarach: długość 43 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 4+740 - 09 MS: przejście dolne dla dużych zwierząt zintegrowane z mostem na rzece G., o wymiarach: długość 34 m, szerokość 50 m, minimalna wysokość 5m,

- 5+031 - PEM: przejście dla małych zwierząt, suche, o wymiarach: długość 43 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

-5+260 - PEM: przejście dla małych zwierząt, suche, o wymiarach: długość 44 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 6+330 - PEM: przejście dla małych zwierząt, suche, o wymiarach: długość 43 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 8+075 - PEM: przejście dla małych zwierząt zintegrowane z ciekiem, o wymiarach: długość: 44 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 8+260 - 12 PEDG: przejście górne dla dużych zwierząt, nad S19 i DK19, o wymiarach: długość 94 m, szerokość 55 m,

- 8+600 - PEM: przejście dla małych te zwierzęta zintegrowane z ciekiem, o wymiarach: długość 44 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2m,

b) na odcinku II (węzeł Z. – S.) w km ok.:

- 8+971 - 1 PZM: przejście dla małych zwierząt, suche, o wymiarach: długość 43 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 9+459 - 01 PZŚd: przejście dolne dla zwierząt średnich, o wymiarach: długość 35m, szerokość 15 m, minimalna wysokość 3,5 m,

- 9+565 - 2 PZM: przejście dla małych zwierząt zintegrowane z ciekiem, o wymiarach: długość 43 m, szerokość 2,5 m, minimalna wysokość 2,5 m,

- 10+198 - 02 PZŚd: przejście dolne dla zwierząt średnich, o wymiarach: długość 35m, szerokość 15 m, minimalna wysokość 3,5 m,

- 10+924 - 3 PZM: przejście dla małych zwierząt, suche, o wymiarach: długość: 44m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

-11+997 - 4 PZM: przejście dla małych zwierząt, suche, o wymiarach: długość 71 m, szerokość 2,5 m, wysokość 2,5 m,

- 12+711 - 5 PZM: przejście dla małych zwierząt zintegrowane z ciekiem, o wymiarach: długość 45 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 15+155 - 08 MS: przejście dla zwierząt dużych zintegrowane z mostem na rzece S. i 2 drogami dojazdowymi, o wymiarach: długość 35 m, szerokość 420, minimalna wysokość 5 m, strefa wydzielona dla zwierząt minimum 2 x 30m,

-15+500 - przejście dla małych zwierząt o wymiarach: szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 16+083 - 6 PZM: przejście dla małych zwierząt, suche, o wymiarach: długość 45 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 18+933 - 13 PZŚd: przejście dolne dla zwierząt średnich, o wymiarach: długość 35m, szerokość 15 m, minimalna wysokość 3,5 m,

- 22+000 - przejście dla małych zwierząt o wymiarach: szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 22+619 - 16 PZŚd: przejście dolne dla zwierząt średnich, o wymiarach: długość 35m, szerokość 15 m, minimalna wysokość 3,5 m,

- 23+470 - 7 PZM: przejście dla małych zwierząt zintegrowane z ciekiem, o wymiarach: długość 45 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

-24+000 - 8 PZM: przejście dla małych zwierząt, suche, o wymiarach: długość 44 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 24+732 - 9 PZM: przejście dla małych zwierząt, suche, o wymiarach: długość 42 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

-25+378 - 10 PZM: przejście dla małych zwierząt zintegrowane z ciekiem, o wymiarach: długość 42 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

-25+960 - 11 PZM: przejście dla małych zwierząt, suche, o wymiarach: długość 43 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 26+491 - 17 PZŚg: przejście górne dla zwierząt średnich, nad S19 i 2 drogami dojazdowymi, o wymiarach: długość 108 m, szerokość 33 m,

- 27+169 - 19 PZDg: przejście górne dla zwierząt dużych, nad S19 i drogą dojazdową, o wymiarach: długość 81 m, szerokość 53 m,

- 27+361 - 12 PZM: przejście dla małych zwierząt, suche, o wymiarach: długość 42m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 27+825 - 20 PZŚd: przejście dolne dla zwierząt średnich, o wymiarach: długość 35 m, szerokość 15 m, minimalna wysokość 3,5 m,

- 28+150 - 13 PZM: przejście dla małych zwierząt, suche, o wymiarach: długość 45m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 29+217 - 22 PZŚd: przejście dolne dla zwierząt średnich, o wymiarach: długość 35m, szerokość 15 m, minimalna wysokość 3,5 m,

- 29+959 - 24 PZŚg: przejście górne dla zwierząt średnich, nad S19 i 2 drogami dojazdowymi, o wymiarach: długość 108 m, szerokość 33 m,

- 30+955 - 14 PZM: przejście dla małych zwierzą zintegrowane z ciekiem, o wymiarach: długość 44 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 33+110 - 15 PZM: przejście dla małych zwierząt, suche, o wymiarach: długość 44m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 33+600 - 16 PZM: przejście dla małych zwierząt, suche, o wymiarach: długość 48m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 35+141-17 PZM: przejście dla małych zwierząt zintegrowane z ciekiem, o wymiarach: długość 51 m, szerokość 5 m, minimalna wysokość 2,5 m,

- 36+050 -29 PZŚd: przejście dolne dla zwierząt średnich, o wymiarach: długość 35m, szerokość 15 m, minimalna wysokość 3,5 m,

- 36+715 -18 PZM: przejście dla małych zwierząt zintegrowane z ciekiem, o wymiarach: długość 41 m, szerokość 6 m, minimalna wysokość 2,5 m,

- 37+752 -19 PZM: przejście dla małych zwierząt zintegrowane z ciekiem, o wymiarach: długość 53 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 39+578 -20 PZM: przejście dla małych zwierząt zintegrowane z ciekiem, o wymiarach: długość 43 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 40+792 -33 PZŚg: przejście górne dla zwierząt średnich, nad S19 i 2 drogami dojazdowymi, o wymiarach: długość 104 m, szerokość 33 m,

- 41+423 -21 PZM: przejście dla małych zwierząt zintegrowane z ciekiem, o wymiarach: długość 43 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 43+485 -22 PZM: przejście dla małych zwierząt zintegrowane z ciekiem, o wymiarach: długość 43 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2m,

- 45+990 - 37 PZŚd: przejście dolne dla zwierząt średnich, o wymiarach: długość 35m, szerokość 15 m, minimalna wysokość 3,5 m,

- 48+159 - 40 PZŚg: przejście górne dla zwierząt średnich, nad S19 i 2 drogami dojazdowymi, o wymiarach: długość 104 m, szerokość 33 m,

- 49+239 - 23 PZM: przejście dla małych zwierząt zintegrowane z ciekiem, o wymiarach: długość 42 m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m,

- 50+669 - 24 PZM: przejście dla małych zwierząt, suche, o wymiarach: długość 47m, szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m".;

16. uchylił pkt I.3.23 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Dodatkowo w celu zapewnienia możliwości migracji płazów w rejonie rzeki B. (w km ok. 0+150 - 0+300), oprócz przejść dla małych zwierząt, należy zaprojektować min. dwa przejścia dla płazów, o wymiarach: szerokość 2 m, minimalna wysokość 2 m".;

17. uchylił pkt I.3.24 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł: "Przy projektowaniu przejść dla zwierząt, o których mowa w pkt I.3.22) i 23), należy uwzględnić poniższe zalecenia:

a) przejścia górne:

- duże przejście nadziemne (zielone mosty), dla dużych zwierząt - stosunek szerokości do długości ≥ 0,8; szerokość przejścia w strefie najścia powinna zwiększać się płynnie (lejkowato) w kierunku podstawy najść w obu kierunkach (kształt podwójnej paraboli w rzucie pionowym): maksymalne nachylenie powierzchni przejścia i nasypów najść - 15 %;

- średnie przejście nadziemne dla średnich zwierząt - szerokość przejścia w strefie najścia powinna zwiększać się płynnie (lejkowato) w kierunku podstawy najść w obu kierunkach (kształt podwójnej paraboli w rzucie pionowym); maksymalne nachylenie powierzchni najścia - 15 %;

- średnie przejście górne z przejazdem gospodarczym (drogą) - maksymalne nachylenie powierzchni przejścia i nasypów najść

- 15 %;

b) przejścia dolne:

-przejścia dla małych zwierząt, przekrój prostokątny - przepust może być wykonany z betonu, tworzywa sztucznego lub metalu; dla przepustu suchego (bez deku) należy pokryć powierzchnię przejścia gruntem naturalnym,

- w przypadku przejść dla małych zwierząt zespolonych z ciekiem wymiary wydzielonej strefy przeznaczonej dla zwierząt: półki ziemne (gruntowe pasy terenu powyżej poziomu wody średniej) szerokość minimalna ≥ 2 x szer. koryta cieku (nie mniej niż 2 x 0,5m) wysokość minimalna (światło pionowe) od półki do spodu konstrukcji przepustu ≥ 1,5 m. Półki te powinny być powiązane z terenem, tzn. należy upewnić swobodne wejście na półkę. W przypadku, gdy do cieku zlokalizowanego na przejściu uchodzą rowy odwodnieniowe, półki muszą bezkolizyjne przeprowadzać zwierzęta przez koryta rowów i w tym celu konieczne jest skanalizowanie ujściowych odcinków otwartych rowów lub zastosowanie szczelnych przykryć. Pod obiektem nie zachodzi konieczność umacniania cieków metodami naturalnymi - faszynami, dopuszcza się pionowe krawędzie półek dla zwierząt".;

18. uchylił pkt I.3.25 a) tiret 10 decyzji w brzmieniu: "należy umieścić przy wylotach przejść dolnych większe głazy (kilka-kilkanaście sztuk) lub karpy korzeniowe - kilkanaście sztuk uniemożliwiające przejazdy pojazdów po powierzchni przejścia; głazy powinny mieć różną wielkość, powinny być zakopane w gruncie w sposób znacząco utrudniający ich usunięcie ciągnikiem, część nadziemna nie powinna być wyższą niż 40 cm, zaś odstępy powinny być nieregularne i nie większe niż 150 cm".;

i w tym zakresie orzekł:

"-należy umieścić przy wylotach i na powierzchni przejść dolnych większe głazy (kilka-kilkanaście sztuk) i karpy korzeniowe (kilka-kilkanaście sztuk) uniemożliwiające przejazdy pojazdów po powierzchni przejścia; głazy powinny mieć różną wielkość, powinny być zakopane w gruncie w sposób znacząco utrudniający ich usunięcie ciągnikiem, część nadziemna nie powinna być wyższą niż 40 cm, zaś odstępy powinny być nieregularne i nie większe niż 150 cm;

- na przejściu w km 15+155 obejmującym most na rzece S. konieczne jest wykonanie nasadzeń niskich i niezwartych (szerokość pasa ok. 3 m) wzdłuż dróg dojazdowych pod przeprawą mostową".;

19. uchylił pkt I.3.25 b) tiret 5 decyzji w brzmieniu: "- należy umieścić przy wylotach przejść górnych większe głazy (kilka-kilkanaście sztuk) lub karpy korzeniowe (kilka- kilkanaście sztuk) uniemożliwiające przejazdy pojazdów po powierzchni przejścia"

i w tym zakresie orzekł:

"- należy umieścić przy wylotach i na powierzchni przejść górnych większe głazy (kilka- kilkanaście sztuk) lub karpy korzeniowe (kilka-kilkanaście sztuk) uniemożliwiające przejazdy pojazdów po powierzchni przejścia,".;

20. uchylił pkt I.3.25 c) tiret 1 decyzji w brzmieniu:

"-droga zlokalizowana na powierzchni przejścia powinna posiadać minimalne natężenie ruchu (drogi gospodarcze polne lub leśnej)"

i w tym zakresie orzekł:

"-droga zlokalizowana na powierzchni przejścia powinna posiadać minimalne natężenie ruchu (drogi gospodarcze polne lub leśne),

- odcinki dróg zlokalizowane na powierzchni przejść dla zwierząt należy oddzielić od pozostałej części przejść, poprzez wykonanie nasadzeń wzdłuż dróg".;

21 uchylił pkt I.3.25 f) tiret 8 decyzji w brzmieniu:

"-wprowadzenie struktur roślinności naprowadzającej, tj. nasadzenia drzew i krzewów w obszarze najść przejść górnych i dojść do przejść dolnych wykonane w taki sposób, by tworzyły ciągłe lub przerywane pasy zorientowane pod kątem ostrym względem osi środkowej przejścia, ukierunkowując ruch zwierząt; należy uwzględnić gatunki stanowiące atrakcyjną bazę żerową w okresie owocowania"

i w tym zakresie orzekł

"-wprowadzenie struktur roślinności naprowadzającej, tj. nasadzenia drzew i krzewów w obszarze najść przejść górnych i dojść do przejść dolnych wykonane w taki sposób, by tworzyły ciągłe pasy zorientowane pod kątem ostrym względem osi środkowej przejścia, ukierunkowując ruch zwierząt; roślinność naprowadzająca powinna łączyć się w sposób ciągły z istniejącym drzewostanem, należy uwzględnić gatunki stanowiące atrakcyjną bazę żerową w okresie owocowania".;

22. uchylił pkt I.3.25 g) tiret 2 decyzji w brzmieniu: "- osłony powinny być budowane powyżej wlotów przejść dolnych (możliwie blisko krawędzi jezdni) na długości ok. 50 m od osi przejścia (w obu kierunkach), o wysokości ok. 3 m"

i w tym zakresie orzekł

"- osłony powinny być budowane powyżej wlotów przejść dolnych (możliwie blisko krawędzi jezdni) na długości ok. 50 m od osi przejścia (w obu kierunkach), oraz na całej długości konstrukcji przeprawy, pod którą zlokalizowane jest przejście (możliwie blisko krawędzi jezdni) o wysokości ok. 3 m".;

23. uchylił fragment pkt I.3.27 decyzji w brzmieniu: "- nasadzenia powinny być niższe od poziomu jezdni (w miejscach, gdzie przebiega ona po nasypie)".

i w tym zakresie orzekł

"- nasadzenia powinny być niższe od poziomu jezdni (w miejscach, gdzie przebiega ona po nasypie). Łączna powierzchnia wszystkich nasadzeń (zieleń dogęszczająca, krajobrazowa i izolacyjna) obejmować ma ok. 90 ha. Jednocześnie celem minimalizacji negatywnego wpływu inwestycji na siedliska leśnej fauny należy zastosować montaż następujących sztucznych schronień: 27 budek dla ptaków typu A1, 28 budek dla ptaków typu A, 10 budek dla ptaków typu B, 10 budek dla ptaków typu D, 5 budek dla ptaków typu E, 15 budek dla nietoperzy typu Stratman, 15 budek dla nietoperzy typu Issel. Ww. schronienia należy powiesić w sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia, w uzgodnieniu z właścicielem terenu".;

24. uchylił pkt I.3.28 decyzji w całości i w tym zakresie orzekł:

"Zieleń izolacyjną o funkcji ograniczającej negatywne oddziaływania oraz funkcji osłonowej należy zaprojektować w miejscach gdzie droga przechodzi przez tereny zabudowane tj. w km ok. 22+000 - 26+900, 34+000 - 35+000 i 43+800 - 45+150 (rejon miejscowości [...]). Zieleń izolacyjna powinna mieć zwartą, wielopiętrową strukturę. W doborze gatunkowym należy w pierwszej kolejności stosować gatunki rodzime, a wyłącznie przy braku możliwości ich przeżycia dopuszczone jest użycie gatunków obcych, jednakże z bezwzględnym zakazem stosowania gatunków inwazyjnych. Nie nasadzać gatunków drzew i krzewów mogących stanowić atrakcyjną bazę pokarmową dla ptaków".;

25. uchylił pkt I.3.29 tiret 4 decyzji w brzmieniu: "- planowane nasadzenia zieleni w rejonie trasy powinny zostać wykonane wyłącznie z wykorzystaniem rodzimych gatunków drzew i krzewów; należy przestrzegać bezwzględnego zakazu stosowania gatunków inwazyjnych jak np. czeremcha amerykańska Prunus serotina, robinia akacjowa Robinia pseudoacacia, dąb czerwony Quercus rubra, róża pomarszczona Rosa rugosa; nie należy stosować gatunków drzew i krzewów mogących stanowić atrakcyjną bazę pokarmową dla ptaków".

i w tym zakresie orzekł:

"-planowane nasadzenia zieleni w rejonie trasy należy wykonać wyłącznie z wykorzystaniem rodzimych gatunków drzew i krzewów; nie należy stosować gatunków drzew i krzewów mogących stanowić atrakcyjną bazę pokarmową dla ptaków".;

26. uchylił pkt II.1.b decyzji w całości i w tym zakresie orzekł:

"w skład nadzoru przyrodniczego wchodzić mają: ornitolog teriolog chiropterolog, ichtiolog botanik i entomolog. Nadzór ten ma trwać od momentu rozpoczęcia prac, w których niezbędne jest zapewnienie nadzoru, do ich zakończenia,

c) w szczególności pod nadzorem przyrodniczym realizowane muszą być prace wymienione w pkt. 1.2.5 oraz I-2.29 decyzji, natomiast w ramach tego nadzoru wymagana jest obecność następujących specjalistów:

- entomolog, ornitolog i teriolog - do czynności wskazanych w pkt. I.2.32 decyzji,

- ichtiolog i herpetolog - do czynności wskazanych w pkt. I.2.38 oraz I-2-39 decyzji,

- herpetolog - do określenia rozmieszczenia i zagęszczenia wiader, o których mowa w pkt. I.2.42 decyzji,

- herpetolog - do czynności wskazanych w pkt. I.2.44,I.3.11 i I.3.12 decyzji,

- ornitolog i chiropterolog - do wytycznych w zakresie montażu sztucznych schronień wskazanych w pkt. I.3.27 decyzji

- botanik - do czynności wskazanych w pkt. I.3.27,I.3.28 i I.3.29 decyzji".;

27. uchylił pkt III decyzji w całości i w tym zakresie orzekł:

"Nakładam obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Nie stwierdzam konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko.";

28. w pozostałej części utrzymał w mocy ww. decyzję.

Stan sprawy przestawiał się następująco:

W decyzji z [...] kwietnia 2014 r. RDOŚ w [...] na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 73 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 1a, art. 80, art. 82, art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm., dalej: u.u.i.ś), ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowej inwestycji.

Odwołania od powyższej decyzji wniosły osoby wskazane w sentencji. Odwołania te zostały wniesione z zachowaniem terminu przewidzianego w k.p.a.

Zaskarżona decyzja nie była doręczana skarżącym bezpośrednio, lecz poprzez publiczne obwieszczenie, zgodnie z art. 49 k.p.a. Zawiadomienia o wydaniu zaskarżonej decyzji zostały upublicznione w urzędach ([...], Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w [...]), a najpóźniejszym terminem dokonania tej czynności był 8 maja -22 maja 2014 r., co oznacza, że ostatnim dniem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania był 5 czerwca 2014 r.

Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji:

1) Niewłaściwy przebieg drogi w miejscowości J., ze względu na konieczność wyburzeń domów, w sytuacji możliwości jej przesunięcia poza teren zabudowany, wskazany przez Społeczny Komitet Sołectwa J.;

2) nieuwzględnienie postulatów mieszkańców J. w kwestii realizacji inwestycji poza terenami zabudowy (zgodnie z "podwariantami" wskazanymi na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego);

3) realizację inwestycji w niewłaściwym wariancie lokalizacyjnym (skarżący wskazują na preferowany wariant "WS9J + 2", jako korzystniejszy społecznie, tańszy o 370 milionów złotych od wariantu WS5J i wskazany na etapie przedłożenia wniosku przez GDDKiA jako wariant realizacyjny), co pociąga za sobą marnotrawstwo publicznych pieniędzy;

4) niewłaściwy przebieg drogi na terenie gm. N., wieś Z., nr działek [...] oraz gm. U., nr działki [...], skutkujący koniecznością wyburzeń domów mieszkalnych, zamiast poprowadzenia jej o 100 m na wschód, przez pola uprawne, co stanowi jednocześnie naruszenie art. 66 ust. 1a u.u.i.ś. Skarżąca wnosi jednocześnie o zmianę korytarza drogi w obrębie ww. działek, poprzez likwidację zbędnego łuku i przesunięcie trasy o 100-150 m w kierunku wschodnim;

5) bezzasadne wysiedlenia, w tym 7 zabudowań w miejscu realizacji węzła Z., przy czym "mieszkańcy do chwili obecnej nie zostali o tym poinformowani" — sugestia przesunięcia węzła bliżej linii kolejowej, gdzie nie ma żadnych zabudowań (wg wariantu WS8);

6) brak uzasadnienia zmiany wariantu planowanego do realizacji (z WS9 do WS5J) na odcinku II drogi;

7) modyfikacja wariantu (z WS9 do WS5J) w toku postępowania, bez konsultacji społecznych ("w tajemnicy przed mieszkańcami"), w szczególności z mieszkańcami Z., N. i J.;

8) nieprawdziwe twierdzenie, że zmiana wariantu (z WS9 do WS5J) została dokonana "na życzenie samorządów N. i R. nad S."-,

9) wskazanie wariantu do realizacji zgodnego z preferencjami Burmistrza N. i Burmistrza R. nad S.;

10) brak legitymacji Burmistrza Gminy N. do poparcia przebiegu drogi w wariancie WS5J w imieniu mieszkańców;

11) brak odniesienia się RDOŚ w [...] do postulatów przesunięcia węzła Z. w stronę linii kolejowej (z ominięciem zabudowy);

12) zbyt duża, nieuzasadniona skala wyburzeń budynków mieszkalnych, w związku z realizacją planowanego przedsięwzięcia;

13) dużo większa liczba wyburzeń przy realizacji wskazanego w zaskarżonej decyzji wariantu WS5J (29 budynków mieszkalnych i 72 gospodarcze), niż w poprzednim wariancie WS9 (17 budynków mieszkalnych i 43 gospodarcze);

14) niewłaściwie przeprowadzona analiza wielokryterialna ze względu na brak wariantowania technicznego;

15) nieuzasadnione faworyzowanie jednych stron postępowania (uwzględnienie wniosku firmy [...] o zmianę przebiegu drogi), przy nieuwzględnianiu wniosków innych stron (mieszkańców miejscowości, którzy nie akceptują przebiegu drogi w wariancie WS5J);

16) ograniczenie rozwoju zachodniej części N., ze względu na otoczenie tego terenu z 3 stron planowaną drogą S19, (a z czwartej istniejącą DK19);

17) zajęcie potencjalnych terenów inwestycyjnych w gm. N.;

18) brak publicznej dostępności informacji o planowanej inwestycji;

19) nieuzgodnienie z mieszkańcami planowanej inwestycji;

20) naruszenie art. 6 ust. 4 Konwencji sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z 2003 r. Nr 78 poz. 706), poprzez nieprzeprowadzenie konsultacji społecznych przed wydaniem decyzji na odpowiednio wczesnym etapie, na którym wszystkie rozwiązania są możliwe, co skutkowało tym, że społeczeństwo nie miało faktycznego wpływu na szczegółowe rozwiązania projektu;

21) zatajanie informacji i wprowadzanie mieszkańców w błąd przez Urząd Miasta w N. odnośnie planów budowy drogi i zagospodarowania terenu;

22) odcięcie [...] od Z. (np. kościoła, szkoły i innych obiektów użyteczności publicznej);

23) utrudnienia w dostępie do gruntów ornych w efekcie realizacji przedsięwzięcia, mimo planowanych dróg dojazdowych (brak przejazdów dla mieszkańców, przy jednoczesnym zaprojektowaniu 3 przejść dla średnich zwierząt oraz 5 przejść dla zwierząt małych);

24) ingerencja wariantu WS5J w tereny Gór [...] — miejsca, gdzie istniał kościół i cmentarz - ważnego ze względów kulturowych, historycznych i religijnych;

25) niepoinformowanie mieszkańców o wpływie inwestycji na spadek cen wartości przyległych nieruchomości i związanych z tym odszkodowań;

26) brak odniesienia się RDOŚ w [...] do protestu właścicieli gruntów, w obliczu braku odszkodowań za poniesione straty;

27) konieczność likwidacji oraz ograniczenia działalności i możliwości rozwoju firm i związanego z tym wzrostu bezrobocia;

28) brak analizy w zakresie oddziaływania miejsc obsługi podróżnych (MOP) na środowisko na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia;

29) wzrost zanieczyszczenia środowiska, intensywności hałasu i innych uciążliwości dla życia mieszkańców;

30) zwiększenie hałasu, drgań i stężenia metali ciężkich (ołowiu) od strony południowej N., gdzie S19 będzie przebiegać na odcinku 1 km w odległości 90-210 m od zabudowań;

31) pogorszenie stanu bezpieczeństwa dzieci uczęszczających do przedszkola i szkoły podstawowej;

32) nieprawdziwe tłumaczenie, że planowana droga zmniejszy uciążliwości związane z ruchem na istniejącej DK19, ze względu na bezpośrednią bliskość obu dróg w obrębie "ciasnej zabudowy" N. i związane z tym oddziaływania skumulowane;

33) brak zabezpieczenia terenu budowy przed wyciekami paliw i płynów eksploatacyjnych z maszyn budowlanych;

34) kolizja inwestycji ze strefą ochronną ujęcia wody w Z., przy jednoczesnej zmianie przebiegu drogi z uwagi na kolizję z ujęciem wody w T.;

35) negatywne skutki realizacji przedsięwzięcia, polegające na spadku poziomu wód podziemnych i osuszeniu ujęcia wody w Z., jak również przydomowych studni;

36) zawarcie w decyzji niespójnych i wykluczających się informacji w zakresie ingerencji przekopu drogowego w ujęcie wody w Z.;

37) wydanie decyzji na podstawie dokumentacji, która nie zawiera aktualnych danych na temat stanu ujęcia wody w Z.;

38) zaprojektowanie systemów odwodnienia drogi w oparciu o "bliżej nieokreślone analizy, niepoparte wynikami badań własnych", co ma zagrażać strefom szczególnie wrażliwym na zmiany stosunków wodnych;

39) brak odsunięcia węzła Z. od zabudowań, w celu uniknięcia bezzasadnego wywłaszczenia działek i przeprowadzenie drogi przez strefę ochronną ujęcia wody w Z.;

40) zwiększenie zagrożenia powodziowego w N. oraz J. (w wyniku stworzenia nasypu);

41) brak analizy w zakresie negatywnego oddziaływania zanieczyszczonych wód opadowo-roztopowych odprowadzanych z planowanego mostu do rzeki San oraz niekorzystne oddziaływania takich zrzutów;

42) naruszenie art. 37 u.u.i.ś, poprzez nieodniesienie się w pełni do wniosków składanych przez Społeczny Komitet Ochrony Ujęcia Wody w Z.;

43) wydanie decyzji na podstawie dokumentacji nieuwzględniającej analizy oddziaływań skumulowanych przedsięwzięcia, szczególnie w miejscach przecięć z innymi ciągami komunikacyjnymi, tj. samochodowymi i kolejowymi,

44) oparcie zaskarżonej decyzji o opinię nieznanego autorstwa, podważającą stanowisko Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] dotyczące budowy nasypu drogowego w sąsiedztwie nasypu kolejowego w miejscu przekroczenia rzeki S.;

45) naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli — zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej;

46) naruszenie art. 3 ust. 2 i art. 4 ust. 5 i 6 Europejskiej Karty Samorządu lokalnego sporządzonej w Strasburgu dnia 15 października 1985 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607 ze zm.), poprzez uniemożliwienie partycypacji obywateli w procesie ustanowienia prawa;

47) naruszenie art. 7, 75, 77 § 1 i 80 k.p.a., w związku z art. 66 u.u.i.ś., poprzez stwierdzone braki w raporcie;

48) naruszenie art. 2 Konstytucji RP, poprzez złamanie zasady ochrony zaufania obywateli do Państwa;

49) celowe powiększenie obszaru Natura 2000 "Enklawa [...]" w okolicach J., aby "zblokować możliwość ominięcia terenów zabudowanych", przy jednoczesnym zmniejszeniu tego obszaru (N. — strona północna);

50) degradacja obszaru Natura 2000, w związku z przebiegiem inwestycji wzdłuż południowej granicy tego obszaru chronionego,

51) negatywny wpływ przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, o czym ma świadczyć zapis w decyzji "jest tu duża obfitość ptactwa", polegający m.in. na przesiedleniu niektórych gatunków;

52) wskazanie wariantu (WS5J), który ingeruje w obszar Natura 2000 znacznie bardziej (na odcinku 2000 m, przechodząc przez środek obszaru), niż wariant WS9 (tylko 180 m);

53) negatywny wpływ inwestycji na motyle występujące od południowej i północnej strony N. (wymienione w Polskiej Czerwonej Księdze);

54) brak zaprojektowania przejścia górnego dla dużych zwierząt na odcinku II od węzła [...]., w km 9+000 - 12+711, mimo istnienia w tym miejscu transeuropejskiego korytarza migracyjnego dużych ssaków;

55) mało szczegółowy raport, w którym jakość badań terenowych uniemożliwia zweryfikowanie prawidłowości dokumentacji pod względem identyfikacji potencjalnych oddziaływań i propozycji działań minimalizujących na obszar Natura 2000, w tym w szczególności brak analizy pod kątem skumulowanych oddziaływań planowanej drogi na ten obszar z innymi ciągami komunikacyjnymi;

56) zastosowanie do inwentaryzacji przyrodniczej niewłaściwych metod, nie pozwalających na ocenę poprawności wykonanych badań (brak podania warunków, terminów, ilości, obszaru kontroli i składu wykonującego je zespołu);

57) uwzględnienie w inwentaryzacji przyrodniczej wybranych terenów wzdłuż planowanej drogi, przy zupełnym pominięciu pozostałych obszarów;

58) negatywne oddziaływania związane z lokalizacją węzła Z. w obrębie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu;

59) brak analizy w zakresie ilości i składu gatunkowego drzew i krzewów przewidzianych do wycinki;

60) wzrost zagrożenia dla gatunków zwierząt chronionych, w tym takich, które znajdują się w "Czerwonej Księdze" (salamandra plamista, żółw błotny, modraszki, błotniak stawowy);

61) Realizacja inwestycji na terenie, gdzie istnieje 100-letni drzewostan oraz stanowiska bobra europejskiego (rejon węzła Z.).

Skarżący wnoszą o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W decyzji z [...] maja 2015 r. GDOŚ na stronach 11-16 przedstawił swoje stanowisko uzasadniając zmiany warunków dokonanych w decyzji organu I instancji. Na stronach od 16 do 43 organ II instancji odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniach.

Organ odwoławczy wyjaśnił także, że z uwagi na wpłynięcie do GDOŚ na etapie postępowania odwoławczego nowego materiału dowodowego, w dniach 19 marca – 8 kwietnia 2015 r. został zapewniony udział społeczeństwa, polegający na możliwości zapoznania się w siedzibie RDOŚ w [...] z niezbędną dokumentacją sprawy oraz złożeniu uwag i wniosków w ww. terminie. Z notatek służbowych sporządzonych przez pracownika RDOŚ w [...] wynika, że z dokumentacją sprawy zapoznały się następujące osoby: [...] oraz Wójt Gm. J.

W przeważającej mierze treść uwag społeczeństwa dotyczyła podtrzymania swojego stanowiska w sprawie i wcześniej zgłaszanych zarzutów poruszonych w odwołaniach (przede wszystkim preferencja wariantu lokalizacyjnego WS9 na odcinku od węzła Z. do S. i "podwariantu" nr 2 drogi omijającego wieś J.) i omówionych szczegółowo w niniejszej decyzji.

Biorąc pod uwagę zagadnienia dotychczas nieporuszone, zarzucono: brak odniesienia się w raporcie do kwestii technicznego zabezpieczenia przed awarią w trakcie robót budowlanych i w trakcie użytkowania drogi w sąsiedztwie ujęcia wody w Z. oraz możliwości toksycznego zanieczyszczenia wód podziemnych.

W decyzji organ II instancji wyjaśnił, że warunki hydrogeologiczne zdiagnozowane na podstawie materiałów archiwalnych i przekrojów geologicznych przedłożonych przez inwestora wykluczają możliwość ingerencji przedmiotowej inwestycji w utwory przepuszczalne, którymi zasilana jest warstwa wodonośna ujmowana w studniach w Z. Z tego względu zdaniem organu II instancji, nie ma podstaw by zakładać, że zaistnienie awarii podczas budowy drogi lub jej eksploatacji może skutkować przedostaniem się zanieczyszczeń do wód podziemnych. Dodatkowo GDOŚ wskazał, że na odcinku przebiegającym skrajem nieobowiązującej aktualnie strefy ochrony pośredniej ww. ujęcia, zgodnie z pkt. I.2.66 decyzji zastosowany zostanie (w km 12+550 - 13+650) szczelny system odwodnienia drogi, wraz ze szczelnymi zbiornikami retencyjnymi, co sprawi, że wszelkie zanieczyszczenia spływające z drogi będą nim ujmowane i nie będą przedostawać się do ziemi.

Organ II instancji wyjaśnił, że przepisy k.p.a. nie przewidują trybu udzielania indywidualnych odpowiedzi skarżącym wnoszącym odwołania od decyzji w trakcie trwania postępowania, natomiast odniesienie się do wszystkich zarzutów następuje w uzasadnieniu decyzji. Eedług organu II instancji, strony były informowane przez GDOŚ (poprzez publiczne zawiadomienia) o tym, że sprawa ze względu na skomplikowany charakter i konieczność uzyskania od GDDKiA wyjaśnień nie mogła być załatwiona w terminie przewidzianym przez przepisy k.p.a.

Organ II instancji zwrócił także uwagę, że ww. koncepcja (zaproponowana w piśmie GDDKiA do GDOŚ z 14 stycznia 2015 r. - w odpowiedzi na wezwanie) jest czysto hipotetyczna, bowiem przedłożone przez inwestora przekroje geologiczne nie wskazują na możliwość ingerencji drogi S19 w warstwy wodonośne, w tym takie o zwierciadle napiętym. Według organu odwoławczego, co istotne, GDDKiA podaje, że przy założeniu najbardziej skrajnego (i w zasadzie nierealnego) scenariusza, że piezometryczny poziom zwierciadła wód podziemnych w linii projektowanej drogi mógłby być taki sam jak w rejonie studni w Z., to jego przecięcie z niweletą drogi (opadającą w kierunku doliny S.) nastąpiłoby dopiero w km 13+640 jej biegu, a więc poza zasięgiem ww. strefy. Koncepcja zastosowania betonowej "wanny" dotyczy wyłącznie dalszego odcinka drogi (poza strefą), zatem nie może to potencjalnie zagrażać warstwie wodonośnej zasilającej ujęcie w Z. Zdaniem GDOŚ, zasygnalizowana w ww. piśmie kwestia potencjalnego zastosowania uszczelnienia w km 13+640 - 13+820 drogi dotyczy sytuacji wystąpienia na tym odcinku potencjalnej warstwy wodonośnej, co na tym etapie nie jest prawdopodobne, a ewentualne zastosowanie takiego środka minimalizującego dopływ wód podziemnych do wykopu możliwe jest do nałożenia podczas ponownej oceny oddziaływania na środowisko, która będzie przeprowadzana w ramach postępowania w sprawie wydania zezwolenia na realizację inwestycji drogowej.

W skardze z 10 czerwca 2015 r. na decyzję GDOŚ z [...] maja 2015 r., skarżący: G.B., T.S., i J.D. zaskarżyli ww. decyzję w całości oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a u.u.i.ś. w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 3 u.u.i.ś., które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na zmianie wariantu przebiegu drogi ekspresowej z WS9 na WS5J bez konsultacji z mieszkańcami okolicznych terenów, nieuwzględnieniu postulatów społecznych mieszkańców miejscowości N., Z. oraz J. w zakresie ustalenia wariantów przebiegu planowanej inwestycji oraz niezapewnienie należytego udziału społeczeństwa przez organy obu instancji w prowadzonym postępowaniu po zmianie wariantu przebiegu drogi S19 wskazanego we wniosku inwestora z wariantu WS9 na WS5J.

II. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego:

1. art. 7, 77 § 1 art. 80 i 107 § 3 k.p.a. przez niewyczerpujące zbadanie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w zakresie oddziaływania planowanej inwestycji na warunki hydrologiczne panujące w rejonie ujęcia wody i jego obszaru zasobowego w miejscowości Z. oraz na wydajność tego ujęcia.

2. art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewykorzystanie wszystkich materiałów archiwalnych z rejonu ujęcia wód podziemnych w Z. oraz dokonanie ich ogólnikowej interpretacji na etapie opracowywania "Raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko" oraz "Studium geologiczno – inżynierskiego", w wyniku czego błędnie ustalono, że przedmiotowa inwestycja w zakresie projektowanego odcinka drogi w km 13+000-14+200 nie będzie ingerowała w wody podziemne zasilające ujęcie wody w miejscowości Z.

3. art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności istotnych w sprawie tj. przez nieprzeprowadzenie analizy co do zmiany zagrożenia powodziowego w miejscowości N. i J. w związku z planowaną inwestycją.

W związku z powołanymi zarzutami, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 135 p.p.s.a. skarżący wnoszą o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Ponadto, na zasadzie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. skarżący wnoszą o wstrzymanie wykonalności zaskarżonych decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili argumenty przemawiające ich zadaniem, za zasadnością postawionych zarzutów.

W piśmie z 18 czerwca 2015 r. stanowiącym uzupełnienie skargi z 10 czerwca 2015 r. skarżący przedłożyli wyjaśnienia dotyczące zarzutów zawartych w piśmie znak: [...] z [...] marca 2015 r. odnoszących się do "Ekspertyzy hydrologicznej dotyczącej prognozowania wpływu budowy drogi ekspresowej S-19 K.-B. w wersji WS5J w km13+000-14+200 na istniejące ujęcie wody podziemnej w miejscowości Z. i warunki hydrologiczne w rejonie ujęcia". Skarżący wnoszą o dołączenie przedmiotowego pisma do akt postępowania i przekazanie go wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W piśmie z 11 września 2015 r. organ II instancji przedstawił wyjaśnienia dotyczące sposobu ustalenia interesu prawnego osób wnoszących odwołania.

W skardze z 12 czerwca 2015 r. skarżący – W.Z. zaskarżył decyzję GDOŚ z [...] maja 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję RDOŚ w [...] z [...] kwietnia 2014 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa procesowego, a mianowicie:

1) art. 7, art. 8, art. 11 i art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego polegającego na pominięciu w zupełności wariantu WS9+2 oraz nieuwzględnieniu przy podjęciu rozstrzygnięcia słusznego interesu obywateli poprzez dopuszczenie wariantu powodującego konieczność wysiedlenia znacznej ilości osób na odcinku Węzeł [...] (wariant WS 5J) w porównaniu do wariantu WS 9J+2),

2) art. 77 k.p.a. w związku z art. 81 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego polegające na nie wzięciu pod uwagę innego wariantu przebiegu drogi (wariant WS 9J+2), a także niezbadaniu skutków społecznych, gospodarczych i środowiskowych podziału miejscowości na dwie części, ponadto polegające na niezbadaniu skutków rozdzielenia suchych zbiorników retencyjnych co przyczyni się do spotęgowania skutków powodzi, a także polegająca na niedokładnym, powierzchownym zbadaniu terenu Gór [...] pod kątem występowania pozostałości cmentarza, kościoła i innych przedmiotów o znaczeniu sakralno-historycznym,

3) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieuchyleniu decyzji organu I instancji podczas gdy wystąpiła konieczność wyjaśnienia sprawy, która to ma istotny wpływ na wyjaśnienie sprawy uzasadniająca uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia poprzez konieczność wzięcia pod uwagę innego bardziej optymalnego i mniej uciążliwego dla mieszkańców wariantu przebiegu drogi - wariant WS 9J+2;

4) art. 81 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez jego niezastosowanie polegające na odstąpieniu organów wydających decyzję od wskazania inwestorowi innego wariantu do realizacji z uwagi na zbyt zaawansowany proces inwestycyjny tj. niewskazania wariantu WS 9J+2, który to wariant w porównaniu do wariantu WS 5J pociąga za sobą znaczne mniejsze straty społeczne, gospodarcze, ekonomiczne i środowiskowe mieszkańców miejscowości J.,

5) 77 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. poprzez odstąpienie w raporcie od analizy wariantu WS 9J+2 z uwagi na zbyt zaawansowany proces inwestycyjny podczas gdy dokonanie w raporcie analizy wariantu WS 9J+2 unaoczniłoby organowi przyjęcie tego wariantu za najbardziej optymalny oraz to, że zaawansowany stopień inwestycji nie jest okolicznością usprawiedliwiającą odstąpienie od analizy wszystkich wariantów pojawiających się na każdym etapie sprawy,

6) 77 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 7 u.u.i.ś. poprzez nieuwzględnienie w raporcie (przy wariancie WS 5J) rzeczywistego i niekorzystnego wpływu tegoż wariantu na mieszkańców J., stopień zagrożenia powodziowego a także na występujące tam miejsca historyczno-religijne (Góry [...]),

7) art. 80 ust. 1 pkt 3 poprzez nieuwzględnienie przy wydaniu decyzji wyniku postępowania z udziałem społeczeństwa, które jasno się opowiedziało przeciwko wariantowi WS 5J, zaś jasno się opowiedziało za wariantem WS 9J+2 ewentualnie za wariantem WS 5J+4,

8) 79 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez niezapewnienie udziału społeczeństwa Jeżowego w postępowaniu w przedmiocie zmiany wariantu WS 9 na wariant WS 5J, która to zmiana była nagła i nieoczekiwana z punktu widzenia społeczności oraz odbyła się bez żadnych wcześniejszych sygnalizacji zmiany wariantu ze strony organu i inwestora, która to odbyła się również w krótkim czasie nie pozwalającym odpowiednio zareagować stronom.

Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wniósł i uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty świadczące jego zdaniem, o zasadności podniesionych wyżej zarzutów.

W skardze Stowarzyszenie Mieszkańców J. z siedzibą w J. (dalej: Stowarzyszenie) zaskarżyło decyzję GDOŚ z [...] maja 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z [...] kwietnia 2014 r.

Zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie prawa procesowego, a mianowicie:

1) art. 7, art. 8, art. 11 i art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego polegającego na pominięciu w zupełności wariantu WS 9+2 oraz nieuwzględnieniu przy podjęciu rozstrzygnięcia słusznego interesu obywateli poprzez dopuszczenie wariantu powodującego konieczność wysiedlenia znacznej ilości osób na odcinku Węzeł [...] (wariant WS 5J) w porównaniu do wariantu WS 9J+2,

2) art. 10 k.p.a. w zw. z art. 31 k.p.a. oraz art. 79 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez pozostawienie bez rozpoznania odwołania Społecznego Komitetu Sołectwa J., a w dalszej kolejności poprzez pominięcie Stowarzyszenia Mieszkańców J. z siedzibą w J. będącego następcą Społecznego Komitetu Sołectwa J. w postępowaniu, uniemożliwieniu Stowarzyszenia Mieszkańców J. wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszaniu żądań oraz nieuwzględnieniu Stowarzyszenia Mieszkańców J. w sentencji decyzji jako podmiotu występującego na prawach strony w tymże postępowaniu:

3) art. 77 k.p.a. w związku z art. 81 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego polegające na nie wzięciu pod uwagę innego wariantu przebiegu drogi (wariant WS 9J+2), a także niezbadaniu skutków społecznych, gospodarczych i środowiskowych podziału miejscowości na dwie części, ponadto polegające na niezbadaniu skutków rozdzielenia suchych zbiorników retencyjnych co przyczyni się do spotęgowania skutków powodzi, a także polegająca na niedokładnym, powierzchownym zbadaniu terenu Gór [...] pod kątem występowania pozostałości cmentarza, kościoła i innych przedmiotów o znaczeniu sakralno-historycznym,

4) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieuchyleniu decyzji organu I instancji podczas gdy wystąpiła konieczność wyjaśnienia sprawy, która to ma istotny wpływ na wyjaśnienie sprawy uzasadniająca uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia poprzez konieczność wzięcia pod uwagę innego bardziej optymalnego i mniej uciążliwego dla mieszkańców wariantu przebiegu drogi - wariant WS 9J+2,

5) art. 81 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez jego niezastosowanie polegające na odstąpieniu organów wydających decyzję od wskazania inwestorowi innego wariantu do realizacji z uwagi na zbyt zaawansowany proces inwestycyjny tj. niewskazania wariantu WS 9J+2, który to wariant w porównaniu do wariantu WS 5J pociąga za sobą znaczne mniejsze straty społeczne, gospodarcze, ekonomiczne i środowiskowe mieszkańców miejscowości J.,

6) 77 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. poprzez odstąpienie w raporcie od analizy wariantu WS 9J+2 z uwagi na zbyt zaawansowany proces inwestycyjny podczas gdy dokonanie w raporcie analizy wariantu WS 9J+2 unaoczniłoby organowi przyjęcie tego wariantu za najbardziej optymalny oraz to, że zaawansowany stopień inwestycji nie jest okolicznością usprawiedliwiającą odstąpienie od analizy wszystkich wariantów pojawiających się na każdym etapie sprawy,

7) 77 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 7 u.u.i.ś. poprzez nieuwzględnienie w raporcie (przy wariancie WS 5J) rzeczywistego i niekorzystnego wpływu tegoż wariantu na mieszkańców J., stopień zagrożenia powodziowego a także na występujące tam miejsca historyczno-religijne (Góry [...]),

8) art. 80 ust. 1 pkt 3 poprzez nieuwzględnienie przy wydaniu decyzji wyniku postępowania z udziałem społeczeństwa, które jasno się opowiedziało przeciwko wariantowi WS 5J, zaś jasno się opowiedziało za wariantem WS 9J+2 ewentualnie za wariantem WS 5J+4,

9) 79 ust. 1 u.u.i.ś. poprzez niezapewnienie udziału społeczeństwa J. w postępowaniu w przedmiocie zmiany wariantu WS 9 na wariant WS 5J, która to zmiana była nagła i nieoczekiwana z punktu widzenia społeczności oraz odbyła się bez żadnych wcześniejszych sygnalizacji zmiany wariantu ze strony organu i inwestora, która to odbyła się również w krótkim czasie nie pozwalającym odpowiednio zareagować stronom.

Stowarzyszenie wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumenty uzasadniające zarzuty przedstawione w skardze.

W piśmie z 29 czerwca 2015 r. Stowarzyszenie Z. zaskarżyło decyzję GDOŚ z [...] maja 2015 r. wskazują, że w decyzji GDOŚ z [...] maja 2015 r. ([...]), a także w decyzji RDOŚ w [...] z [...] kwietnia 2014 r. ([...]) o środowiskowych uwarunkowaniach nie nałożono obowiązku kompensacji przyrodniczej, która jest wymagana prawem w sytuacji, gdy planowana inwestycja wpływa negatywnie na Obszary Natura 2000 lub inne formy ochrony przyrody. Obowiązek i zakres kompensacji przyrodniczej powinny być określone w decyzji GDOŚ ponieważ nie zostały one ujęte w decyzji RDOŚ w [...] i w samym raporcie.

W skardze Stowarzyszenie Z. przedstawiło stanowisko uzasadniające zasadność podniesionego zarzutu w zakresie braku nałożenia obowiązku kompensacji przyrodniczej w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargi z 14 lipca 2015 r. organ II instancji odniósł się do skarg: G.B., T.S., J.D., W.Z. oraz Stowarzyszenia Mieszkańców J. na decyzję GDOŚ z [...] maja 2015 r., wnosząc o oddalenie skarg.

W odpowiedzi na skargę z 30 lipca 2015 r. organ II instancji odniósł się do skargi Stowarzyszenia Z. wnosząc o jej oddalenie.

W dniu 4 marca 2016 r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo GDDKiA Oddział w [...] zawierające stanowisko i wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie. GDDKiA w całości popiera odpowiedzi na skargi i wnosi o oddalenie złożonych skarg w całości.

Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 8 marca 2016 r.: G.B. złożył załącznik do protokołu zatytułowany "Braki w raporcie środowiskowym na podstawie którego wydano decyzję środowiskową, T.S. złożył załącznik do protokołu dotyczący odcinka drogi S19 od S. po węzeł Z. Stowarzyszenie Mieszkańców J. na rozprawie w dniu 8 marca 2016 r. złożyło pismo skierowane do Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska informujące, że w dniu 25 listopada 2014 r. zostało zarejestrowane Stowarzyszenie Mieszkańców J. – numer KRS-[...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

W ocenie Sądu, organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów k.p.a. i u.u.i.ś.

Zdaniem Sądu, uzasadnienie decyzji zarówno organu I jak i II instancji spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. Z treści tych uzasadnień wynikają motywy podjętych rozstrzygnięć, których przedmiotem jest określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie drogi ekspresowej S19 K. – B. na odcinku granica województwa [...] i [...] – S. wraz z niezbędną infrastrukturą, budowlami i urządzeniami — od km 0+000 do km 8+750 dla wariantu przebiegu trasy WS 9 oraz od km 8+800 do km 51+976 dla wariantu WS 5J. W ocenie Sądu, uzasadnienia kontrolowanych decyzji stanowią uzewnętrznioną motywację podjętych w nich rozstrzygnięć dotyczących ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego przedsięwzięcia. W uzasadnieniach decyzji obu instancji znalazło się bowiem ustalenie, jakie normy obowiązują w związku z wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i jakie jest ich znaczenie w odniesieniu do skarżących. Organy dokonały interpretacji podstaw prawnych wydania decyzji środowiskowej obejmujących w szczególności: art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 73 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 1a, art. 80, art. 82, art. 85 ust. 2 pkt 1 u.u.i.ś. oraz innych przepisów powołanych w decyzjach organów obu instancji.

Podejmując rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie organy przeprowadziły również w sposób prawidłowy proces subsumcji stanu faktycznego pod treść obowiązujących norm prawnych regulujących wydanie decyzji środowiskowej w niniejszej sprawie. Proces ten w ocenie Sądu, znalazł odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zarówno organu I i II instancji.

W niniejszej sprawie organ II instancji prowadził postępowanie od początku, nie będąc związany ustaleniami organu instancji niższej. Organ II instancji ustosunkował się do twierdzeń skarżących zawartych w odwołaniu, a także przeprowadził kontrolę instancyjną działania, które podjął organ I instancji. Ustalenia te znajdują bowiem swój wyraz w decyzji odwoławczej GDOŚ z [...] maja 2015 r. W zaskarżonej do Sądu decyzji organ II instancji powołał się na motywy wyrażone przez organ I instancji.

GDOŚ uzasadnił także fakt nieuwzględnienia odwołań skarżących, podając motywy, jakimi się kierował. Należy stwierdzić, że uzasadnienia kontrolowanych przez Sąd decyzji wydanych w niniejszej sprawie są związane z przedmiotem rozstrzygnięcia, którym jest wydanie decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia polegającego na budowie drogi ekspresowej S19 K. – B. na odcinku granica województwa [...] i [...] – S. wraz z niezbędną infrastrukturą, budowlami i urządzeniami - od km 0+000 do km 8+750 dla wariantu przebiegu trasy WS 9 oraz od km 8+800 do km 51+976 dla wariantu

WS 5J.

Organ odwoławczy w niniejszej sprawie wydając decyzję z [...] maja 2015 r., nie miał wątpliwości co do stanu faktycznego w sprawie i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136 k.p.a.). Z tego powodu miał obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy, zamiast uchylać decyzję organu I instancji i przekazywać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. GDOŚ w punkcie 2 zaskarżonej decyzji uchylił punkt I.2.40 c decyzji organu I instancji i w tym zakresie umorzył postępowanie co jest zgodne z treścią art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

W przypadku gdy organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części, może orzec co do istoty sprawy tylko w tej części. GDOŚ, uchylając zaskarżoną decyzję RDOŚ w [...] z [...] kwietnia 2014 r. w części i orzekający w tym zakresie co do istoty sprawy, szczególnie starannie i w sposób niebudzący wątpliwości oznaczył, w jakim zakresie uchyla zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy ma obowiązek wydać decyzję reformacyjną, jeżeli nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z 22 września 1981 r., II SA 400/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 88). Organ nie powinien więc unikać merytorycznego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy stan faktyczny jest możliwy do ustalenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, a sporna jest tylko kwestia jego oceny. Na stronach 11- 16 decyzji z [...] maja 2015 r. w punktach 1-27, GDOŚ uzasadnił zmianę warunków dokonaną w decyzji organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skargach: G.B., T.S., J.D., W.Z. oraz Stowarzyszenia Mieszkańców J. na decyzję GDOŚ z [...] maja 2015 r. wskazać należy co następuje:

Sąd nie podziela zarzutu niezapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowej inwestycji, ponieważ udział został przeprowadzony przez RDOŚ w [...] (w dniach 11-31 marca 2014 r.), jak również przez GDOŚ na etapie odwoławczym (w terminie 19 marca – 8 kwietnia 2015 r.). Z uwagi na to, że liczba stron postępowania w niniejszej sprawie przekracza 20, zgodnie z art. 74 ust. 3 u.u.i.ś., do doręczeń korespondencji zastosowano przepisy art. 49 k.p.a. W prowadzonym postępowaniu w dniach od 11 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r. zapewniono udział społeczeństwa - zgodnie z art. 79 u.u.i.ś.

RDOŚ w [...] w obwieszczeniu z [...] maja 2013 r. znak: [...], powiadomił strony postępowania o wszczęciu postępowania administracyjnego, zmierzającego do wydania decyzji środowiskowej dla realizacji przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego.

W dniu 26 czerwca 2013 r., RDOŚ w [...], przesłał do urzędów gmin, w granicach których będzie realizowane przedsięwzięcie określone we wniosku, dokumenty do niego dołączone, celem ułatwienia dostępu stronom przedmiotowego postępowania oraz wszystkim zainteresowanym do map ewidencyjnych, z naniesionym przebiegiem granic terenu, na którym przewiduje się realizację przedmiotowego przedsięwzięcia oraz terenu, na który będzie ono oddziaływało oraz do treści raportu o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko. Dla uporządkowania procesu zapoznawania się z dokumentacją oraz potwierdzenia możliwości zapoznania się z przesłaną dokumentacją do Urzędów gmin wysłano jednocześnie tabelę, będącą propozycją sposobu zbierania informacji o dokonanych czynnościach administracyjnych. O wysłaniu ww. materiałów do poszczególnych urzędów gmin, organ I instancji zawiadomił strony postępowania oraz wszystkich zainteresowanych obwieszczeniem z [...] czerwca 2013 r., znak: [...].

W obwieszczeniu RDOŚ w [...] z [...] marca 2014 r. znak: [...] podano do publicznej wiadomości informacje o przedłożonym wniosku i raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wraz z informacją o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wszczęciu postępowania, przedmiocie decyzji, która ma być wydana, organie właściwym do wydania decyzji oraz organach właściwych do wydania opinii, możliwościach zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy i miejscu wyłożenia jej do wglądu, możliwości i terminie składania uwag, z zachowaniem 21-dniowego terminu ich składania oraz organie właściwym do ich rozpatrzenia. Zostało ono zamieszczone na tablicy ogłoszeń i Biuletynie Informacji Publicznej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w [...] i tablicach ogłoszeń Urzędu Miejskiego w [...]. Dodatkowo Inwestor wywiesił powyższe Obwieszczenie w pobliżu miejsca realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.

Podczas przeprowadzonego udziału społeczeństwa, jak również poza procedurą udziału społeczeństwa w toku postępowania zmierzającego do wydania przedmiotowej decyzji środowiskowej, wpłynęło szereg wniosków, pism, protestów, zastrzeżeń. Zostały one przesłane do inwestora - Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, celem ustosunkowania się do zawartych w nich treści. Stanowisko dotyczące powyższych uwag, inwestor przedstawił w przekazanych RDOŚ w [...] pismach z 31 marca 2014 r. i 10 kwietnia 2014 r.

Obwieszczenie RDOŚ w [...] z [...] kwietnia 2014 r. znak: [...], zamieszczono na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń oraz na stronie internetowej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w [...] i Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w [...], a także na tablicach ogłoszeń urzędów miast i gmin, na terenie których przebiega planowane przedsięwzięcie oraz w pobliżu miejsca realizacji przedsięwzięcia, poinformowano strony postępowania o zgromadzeniu całości materiału dowodowego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla analizowanego przedsięwzięcia oraz o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów.

W trakcie udostępnienia stronom ww. obwieszczenia, wpłynęło pismo Społecznego Komitetu Ochrony Ujęcia Wody w Z. z 16 kwietnia 2014 r.

W piśmie tym zawarto informację, że w Urzędzie Gminy i Miasta N., w dniu 15 kwietnia 2014 r., został złożony wniosek o przywrócenie stref ochronnych ujęcia wody w Z. Jednocześnie zwrócono się o ustosunkowanie się do zastrzeżeń, jakie Komitet wniósł do przedmiotowego postępowania, w ramach udziału społeczeństwa, w piśmie z 20 marca 2014 r. Zgodnie z art. 37 ust. 2 u.u.i.ś, RDOŚ w [...], jako organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej, odniósł się do otrzymanych w ramach udziału społeczeństwa uwag i zastrzeżeń w uzasadnieniu decyzji z [...] kwietnia 2014 r. Udział społeczeństwa w procesach decyzyjnych związanych z ochroną środowiska gwarantują przepisy: prawa międzynarodowego, prawa unijnego i prawa krajowego.

Udział społeczeństwa w procesach decyzyjnych zgodnie z zasadą partycypacji publicznej w prawie unijnym zapewniają przepisy dyrektywy z 2003/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 26 maja 2003 r. przewidującej udział społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania niektórych planów i programów w zakresie środowiska oraz zmieniająca w odniesieniu do udziału społeczeństwa i dostępu do wymiaru sprawiedliwości dyrektywy Rady 85/337/EWG i 96/61/WE (Dz.U.UE.L.2003.156.17 z dnia 2003.06.25). Z treści przepisów tego aktu prawnego wynika, że skuteczny udział społeczeństwa w podejmowaniu decyzji umożliwia społeczeństwu wyrażenie, a decydentom branie pod uwagę opinii i trosk, które mogą mieć związek z tymi decyzjami, zwiększając w ten sposób odpowiedzialność i przejrzystość procesu podejmowania decyzji oraz wnosząc wkład w publiczną świadomość w zakresie kwestii dotyczących środowiska i poparcie dla podjętych decyzji.

W prawie polskim zasada wynikające z ww. dyrektywy ujęta została w art. 74 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 ze zm., dalej: Konstytucja RP), zobowiązującym władze publiczne do włączania wszystkich zainteresowanych w rozwiązywanie problemów ochrony środowiska. Według art. 5 u.u.i.ś. zasada oznacza, że każdy, w przypadkach określonych w ustawie, ma prawo do uczestniczenia w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Prawo partycypacji publicznej jest nieograniczone pod względem podmiotowym, nie ma dla przykładu znaczenia miejsce zamieszkania osoby zamierzającej skorzystać z tych uprawnień. Prawo nie ma jednak charakteru powszechnego od strony przedmiotowej, zakres uprawnień z niego wynikających precyzowany jest przepisami szczegółowymi - w tym przypadku są to przepisy u.u.i.ś. Z zapewnieniem udziału społeczeństwa wiąże się wiele obowiązków adresowanych do organu prowadzącego postępowanie. Są to obowiązki o charakterze proceduralnym i materialnym. Obowiązki proceduralne to obowiązek podania określonych informacji do publicznej wiadomości oraz obowiązek przyjmowania w wyznaczonych terminach zgłaszanych uwag i wniosków. Obowiązki materialne to obowiązek rozpatrzenia zgłoszonych uwag i wniosków i wykazania, w wymagany sposób, że takie rozpatrzenie nastąpiło.

Zdaniem Sądu, nie można zgodzić się z zarzutem braku publicznej dostępności informacji o planowanej inwestycji. Z akta sprawy wynika, że jeszcze długo przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestor inicjował "dobrowolne" działania mające na celu poinformowanie lokalnych społeczności o planach przebiegu drogi i uzyskaniu uwag i wniosków. W szczególności GDDKiA zorganizowała na przełomie 2008 i 2009 r. spotkania z mieszkańcami, w gminach: [...], co znacząco wykracza poza wymogi u.u.i.ś., które formalnie nie obligują inwestora do przeprowadzania takich konsultacji społecznych. Jak wynika z raportów z ww. akcji informacyjnej, społeczeństwu zostały udostępnione informacje o planowanym przebiegu drogi na tablicach informacyjnych i ogłoszeniowych (informacje i mapy dotyczące przebiegu wszystkich wariantów trasowania inwestycji oraz szczegółowe harmonogramy spotkań informacyjnych dla całego zadania) w urzędach, na stronie internetowej GDDKiA, na stronach internetowych poszczególnych gmin oraz w lokalnej prasie.

Sąd podziela stanowisko organ II instancji, że społeczeństwo miało również dostęp do informacji o zmianie proponowanego wariantu z WS9 na WS5J na wniosek samorządów gmin, bowiem RDOŚ w [...] w ramach postępowania zmierzającego do wydania zaskarżonej decyzji zagwarantował społeczeństwu w sposób przewidziany przepisami u.u.i.ś. możliwość zapoznania z dokumentacją sprawy i złożenie uwag i wniosków w dniach od 11-31 marca 2014 r. (udział społeczeństwa). Powyższe względy nie potwierdzają słuszności zarzutu o nieuzgodnieniu z mieszkańcami planowanej inwestycji.

W ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia art. 6 ust. 4 Konwencji sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska poprzez nieprzeprowadzenie konsultacji społecznych przed wydaniem decyzji na odpowiednio wczesnym etapie, na którym wszystkie rozwiązania są możliwe, co skutkować miało niezapewnieniem społeczeństwu faktycznego wpływu na szczegółowe rozwiązania projektu.

W literaturze wyrażono pogląd, według którego "Art. 6 reguluje udział społeczeństwa w procesie autoryzacji działalności w odniesieniu do konkretnych przedsięwzięć. (...). Przewidziane w art. 6 wymogi odnośnie udziału społeczeństwa odnoszą się do całego szeregu procedur decyzyjnych dotyczących przedsięwzięć określonych na podstawie ust. 1. (...) przewidziane w art. 6 wymogi odnoszą się do wszystkich pozwoleń dotyczących przedsięwzięć określonych na podstawie ust. 1, w których względy ochrony środowiska stanowią decydującą przesłankę rozstrzygnięcia". (zob. J. Jendrośka, W. Radecki, Konwencja o dostępie do informacji udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska z komentarzem, Wrocław 1999, s. 84-87). Oznacza to, że inicjowane przez inwestora w niniejszej sprawie "dobrowolne" działania mające na celu poinformowanie lokalnych społeczności o planach przebiegu drogi i uzyskaniu uwag i wniosków, a w szczególności zorganizowane przez GDDKiA na przełomie 2008 i 2009 r. spotkania z mieszkańcami zaprzeczają naruszeniu art. 6 Konwencji z Aarhus.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 74 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 4 Konwencji z Aarhus, GDDKiA przeprowadziła konsultacje z mieszkańcami gmin ok. 4-5 lat przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przedstawiając 8 potencjalnych wariantów planowanej drogi ekspresowej. Uwzględniając wyniki tych konsultacji, zawężono następnie liczbę wariantów. Organ I instancji zapewnił społeczeństwu możliwość udziału na etapie, gdy raport został zmieniony (zmiana wariantu WS9 na WS5J dla II odcinka drogi), czyli w sposób standardowy, jaki przewiduje u.u.i.ś.

Wskazać należy, że organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie ma obowiązku konsultowania ze społeczeństwem przebiegu inwestycji w rozumieniu uzgodnienia stanowiska, czy osiągnięcia kompromisu. Zdaniem Sądu, nie doszło do naruszenie art. 6 ust. 4 Konwencji z Aarhus. Sposób zagwarantowania przez Rzeczpospolitą Polską spełnienia obowiązku umożliwiającego społeczeństwu udziału w procesie inwestycyjnym (na tyle wcześnie, że wszystkie warianty będą jeszcze możliwe, a udział społeczeństwa może być skuteczny), wskazany w ww. konwencji, został doprecyzowany w przepisach u.u.i.ś. które nie zostały naruszone przez organy obu instancji.

W szczególności art. 33 ust. 1 pkt 6 tej ustawy zakłada, że przed wydaniem decyzji wymagającej udziału społeczeństwa organ do tego właściwy podaje bez zbędnej zwłoki do publicznej wiadomości informację o możliwości składania uwag i wniosków, a do niezbędnej dokumentacji sprawy przedłożonej do wglądu społeczeństwu należy m.in. wniosek o wydanie decyzji wraz z wymaganymi załącznikami (m.in. raport o oddziaływaniu na środowisko z zaproponowanymi wariantami inwestycji). Inny przepis tej ustawy (art. 79 ust. 1) określa, że udział społeczeństwa ma zostać zapewniony przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w postępowaniu, w ramach którego przeprowadzana jest ocena oddziaływania na środowisko. Wobec powyższego, udział społeczeństwa w wydawaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (gdzie wykonywana jest ocena oddziaływania na środowisko) jest zapewniony podczas prowadzonego postępowania. Wówczas społeczeństwo ma możliwość wniesienia uwag i wniosków, także pod adresem rozpatrywanych wariantów przedsięwzięcia. Organ I instancji zastosował się do tego przepisu, przeprowadzając udział społeczeństwa.

Z uwagi na wpłynięcie do GDOŚ na etapie postępowania odwoławczego nowego materiału dowodowego w dniach 19 marca – 8 kwietnia 2015 r. został zapewniony udział społeczeństwa, polegający na możliwości zapoznania się w siedzibie RDOŚ w [...] z niezbędną dokumentacją sprawy oraz złożeniu uwag i wniosków ww. terminie.

Z notatek służbowych sporządzonych przez pracownika RDOŚ w [...] wynika, że z dokumentacją sprawy zapoznały się następujące osoby: [...]. Uwagi i wnioski w terminie wskazanym powyżej zgłosiły następujące osoby: [...] oraz Wójt Gm. J. W przeważającej mierze treść uwag społeczeństwa dotyczyła podtrzymania swojego stanowiska w sprawie i wcześniej zgłaszanych zarzutów poruszonych w odwołaniach (przede wszystkim preferencja wariantu lokalizacyjnego WS9 na odcinku od węzła Z. do S. i "podwariantu" nr 2 drogi omijającego wieś J.) i omówionych szczegółowo w niniejszej decyzji. Jeśli chodzi o zagadnienia dotychczas nieporuszone, zarzucono: brak odniesienia się w raporcie do kwestii technicznego zabezpieczenia przed awarią w trakcie robót budowlanych i w trakcie użytkowania drogi w sąsiedztwie ujęcia wody w Z. oraz możliwości toksycznego zanieczyszczenia wód podziemnych.

We decyzji z [...] maja 2015 r. organ II instancji wyjaśnił, że warunki hydrogeologiczne zdiagnozowane na podstawie materiałów archiwalnych i przekrojów geologicznych przedłożonych przez inwestora wykluczają możliwość ingerencji przedmiotowej inwestycji w utwory przepuszczalne, którymi zasilana jest warstwa wodonośna ujmowana w studniach w Z. Strony były informowane przez GDOŚ (poprzez publiczne zawiadomienia) o tym, że sprawa ze względu na skomplikowany charakter i konieczność uzyskania od GDDKiA wyjaśnień nie mogła być załatwiona w terminie przewidzianym przez k.p.a.

Wskazać również należy, że skarżący nie wyjaśnili, na czym ich zdaniem, polega niedostateczny udział społeczeństwa w postępowaniu.

Sąd podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w sytuacji różnych, niekiedy sprzecznych ze sobą postulatów podmiotów zgłaszających uwagi w postępowaniu w zakresie akceptacji poszczególnych wariantów planowanej drogi, nie było możliwości wyboru wariantu, który spełniałby oczekiwania wszystkich osób.

Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia przez GDDKiA konsultacji społecznych po zmianie wariantu z WS9 na WS5J (etap II inwestycji), należy podkreślić, że konsultacje (spotkania informacyjne) organizowane w 2008 r. i 2009 r. były działaniami przeprowadzonymi przed wszczęciem postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w celu zapoznania miejscowej społeczności z planowaną inwestycją i wariantami przebiegu planowanej drogi oraz wysłuchania uwag i wniosków na temat zaprezentowanych propozycji. Zgodnie z art. 81 ust. 1 u.u.i.ś, jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia. W niniejszej sprawie o zmianie wariantu wskazanego do realizacji (spośród przedstawionych w raporcie) zdecydował sam inwestor. Nie można zatem podzielić poglądu W.Z., że wariant WS9 z niewiadomych przyczyn został w ostatniej chwili zmieniony na wariant WS 5J. Podnieść należy, że organ w ocenie oddziaływania na środowisko poszczególnych wariantów i analizie możliwości określenia środowiskowych uwarunkowań dla wariantu wskazanego przez wnioskodawcę zobowiązany był zgodnie z zasadą kompleksowości ochrony wyrażoną w art. 5 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1232, dalej: p.o.ś.) do uwzględnienia nie tylko kwestii ilości budynków przeznaczonych do wyburzenia, lecz wszelkich oddziaływań generowanych przez planowane przedsięwzięcie i ich wpływ na wszystkie elementy środowiska. Słowo "kompleksowy" oznacza "ogarniający kilka różnych dziedzin, obejmujący jakąś zwartą całość, tworzący jakiś kompleks. Oznacza to ujmowanie i rozwiązywanie jakiegoś zagadnienia w sposób uwzględniający wszystkie jego aspekty łącznie" (zob. Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, t. 1, Warszawa 1978, s. 978).

Zasada kompleksowości ochrony stanowiąca podstawę instytucji prawnej ocen oddziaływania na środowisko zakłada, że "ochrona jednego lub kilku elementów przyrodniczych powinna być realizowana z uwzględnieniem ochrony pozostałych elementów" (art. 5 p.o.ś.). Przez środowisko rozumie się ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami (art. 3 pkt 39 p.o.ś.).

Kompleksowość w tej zasadzie określana jest z dwóch punktów widzenia. Po pierwsze – zasada ta jest elementem szerokiej idei zintegrowanego podejścia do kwestii środowiskowych, z punktu widzenia całościowego ujęcia wszystkich elementów środowiska w ich wzajemnych oddziaływaniach. Drugim punktem widzenia jest kompleksowe traktowanie oddziaływań na środowisko, co jest uwzględniane w konstrukcji wielu instytucji prawnych, takich jak: ocena oddziaływania na środowisko, dostęp do informacji. Traktowanie środowiska jako całości oznacza sytuację, w której "poprawna jest tylko taka ochrona, która choćby wyróżnionym przedmiotem działania ochronnego był tylko jeden element środowiska, dotyczy jednocześnie wszystkich pozostałych elementów" (zob. J. Boć (w:) Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska. Komentarz, red. J. Jendrośka, Wrocław 2001, s. 94).

Kompleksowe podejście oznacza, że na środowisko składają się wszystkie elementy przyrodnicze w tym także przekształcone w ich wzajemnym powiązaniu i oddziaływaniu. Zasada kompleksowości dotyczy więc składników środowiska oraz stanów naturalnych podlegających ochronie prawnej. Środowisko – według tej zasady – powinno być traktowane jako pewna całość, zespół wpływających na siebie wzajemnie elementów. Postępowanie dotyczące oceny oddziaływania na środowisko danego przedsięwzięcia powinno uwzględniać relacje i zależności zachodzące między elementami środowiska. Naruszenie równowagi ochrony pomiędzy tymi elementami może zrodzić bezpośrednio negatywne skutki realizacji przedsięwzięcia dla środowiska jako całości. Instrumenty prawne ocen oddziaływania na środowisko wykorzystywane w kompleksowej ochronie środowiska nie mogą powodować sytuacji, w której ochrona jednego elementu środowiska będzie realizowana kosztem innych. Zdaniem L. Jastrzębskiego "kompleksowa ochrona zasobów naturalnych ma charakter obowiązku administracyjnego"(zob. L. Jastrzębski, Ochrona prawna przyrody i środowiska w Polsce. Zagadnienia administracyjne, Warszawa 1976, s. 122). Na etapie przed rozpoczęciem procesu inwestycyjnego obowiązek ten powinien oddziaływać prewencyjnie już podczas prac projektowych czy w związku z planowaniem pewnych działań inwestycyjnych poprze udostępnianie informacji o takiej inwestycji.

Nie jest prawdą, że "mieszkańcy nie byli informowani o zmianie przebiegu inwestycja oraz, że odbywało się to niejako w tajemnicy przed mieszkańcami, bowiem RDOŚ w [...] zawiadomił poprzez publiczne obwieszczenie o zmianie wariantu dla odcinka II inwestycji, jak również zagwarantował zarówno stronom, jak i społeczeństwu, możliwość wnoszenia uwag do postępowania. Nieuprawniony jest zatem poruszony w skardze zarzut braku konsultacji z mieszkańcami zmiany wariantu przedsięwzięcia wskazanego do realizacji. W niniejszej sprawie inwestor w ramach swoich uprawnień jako wnioskujący o wydanie decyzji środowiskowej zdecydował o takiej zmianie. Inwestor nie miał obowiązku konsultowania swoich planów z mieszkańcami. Należy jednak zauważyć, że wybrany ostatecznie wariant został już wcześniej przedstawiony w raporcie (był znany wszystkim, którzy zapoznali się z dokumentacją), jak również ww. zmiana była rezultatem sugestii organów samorządowych (przede wszystkim wójtów, burmistrzów oraz starosty), które reprezentują lokalną społeczność.

Za bezpodstawny należy uznać zarzut niepodania żadnych istotnych argumentów, które uzasadniałyby zmianę przebiegu drogi. Argumentacja, która skłoniła GDDKiA do zmiany wariantu (m.in. podana przez lokalne organy samorządowe), została bowiem obszernie przedstawiona w zaskarżonej decyzji. Należy zwrócić uwagę, że motywacja, jaką kierowały się organy samorządu lokalnego, stanowi sprawę drugorzędną, gdyż zmiana wariantu nastąpiła na wniosek inwestora. Rolą organu wydającego decyzję środowiskową jest m.in. zbadanie dopuszczalności realizacji takiego wariantu w świetle uwarunkowań środowiskowych i gdy z oceny oddziaływania na środowisko nie wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, nie ma podstaw do ingerowania bądź kwestionowania takiego wariantu (w tym wskazania w decyzji innego wariantu dopuszczonego do realizacji). Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia (art. 73 ust. 1 u.u.i.ś.). W tym przypadku wymagania co do wskazania żądania podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia wyznacza przedmiot postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej. Organ ochrony środowiska nie ma pełnej swobody co do zmiany kwalifikacji prawnej żądania podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Wniosek złożony na podstawie art. 73 ust. 1 u.u.i.ś. jest żądaniem wszczęcia postępowania, którego przedmiotem jest realizacja przedsięwzięcia zgodnie z jednym z trzech wariantów zaproponowanych przez inwestora. Żądanie podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia organ ocenia m.in. na podstawie przedłożonego raportu.

Sąd nie podziela stanowiska skarżących, że mieszkańcy nie zostali informowani o zmianie przebiegu inwestycji oraz, że odbywało się to niejako w tajemnicy przed mieszkańcami. RDOŚ w [...] zawiadomił poprzez publiczne obwieszczenie o zmianie wariantu dla odcinka II inwestycji, jak również zagwarantował zarówno stronom, jak i społeczeństwu, możliwość wnoszenia uwag do postępowania. Nieuprawniony jest także zarzut braku konsultacji z mieszkańcami zmiany wariantu przedsięwzięcia wskazanego do realizacji.

Nie można zgodzić z zarzutem niepodania żadnych istotnych argumentów, które uzasadniałyby zmianę przebiegu drogi. Argumentacja, która skłoniła GDDKiA do zmiany ww. wariantu (m.in. podana przez lokalne organy samorządowe), została bowiem obszernie przedstawiona w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Z rysunku 15.8 raportu wynika, że wnioskodawca nadał preferencjom społecznym odnośnie poszczególnych wariantów, jako jednemu z kryteriów wielokryterialnej analizy wariantowej wysoką rangę. Oznacza to, że przy wyborze wariantu wskazanego do realizacji postulaty społeczności lokalnych zostały wzięte pod uwagę bardziej, niż większość innych kryteriów. Należy zwrócić uwagę, że za zmianą wariantu z WS9 na WS5J postulowały organy samorządowe reprezentujące wszystkie obszary, przez które przechodzą ww. warianty, m.in.: Konwent Wójtów i Burmistrzów Powiatu [...] (pismo z 04.10.2013 r.), Rada Powiatu [...] (pismo z 22 lipca 2013 r.), Rada Miejska w N. (pismo z 12 lipca 2013 r.), Burmistrz Gminy i Miasta N. (pismo z 10 czerwca 2013 r. i 9 grudnia 2013 r.), Burmistrz i Przewodniczący Rady Miejskiej Gm. i Miasta R. nad S. (pismo z 10 lipca 2013 r.), Rada Sołecka w N. (pisma z dnia 10 grudnia 2013 r., 12 grudnia 2013 r.), Społeczny Komitet Sołectwa J. (pismo z 8 listopada 2013 r.). Rezultatem licznych postulatów w tym zakresie było zorganizowanie przez GDDKiA spotkania w Warszawie w dniu 10 września 2013 r., w którym uczestniczyli m.in.: Starosta N., Przewodniczący Konwentu Wójtów i Burmistrzów Powiatu [...], Burmistrz Gm. i Miasta R. nad S., Burmistrz Gm. i Miasta N., Burmistrz Gm. i Miasta N., Wójt Gm. J., Wójt Gm. K., sołtys sołectwa J., Radny Gm. J., reprezentant Towarzystwa Miłośników Ziemi [...]. Treść protokołu ze spotkania jednoznacznie wskazuje, że niemal jednogłośnie wszyscy reprezentanci władz lokalnych opowiedzieli się za przebiegiem odcinka II drogi w wariancie WS5J zamiast WS9.

Uzasadniając wnioski o zmianę wariantu, podawano następujące argumenty: WS5J wariantem bardziej oczekiwanym społecznie i akceptowanym przez samorządy gmin terenu starostwa, natomiast wariant WS9 jest społecznie nieakceptowalny; realizacja WS9 wprowadzałaby kolejną liniową przeszkodę obok istniejącej już linii kolejowej szerokotorowej i DK19; przebieg WS5J częściowo zgodny ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy N.; wariant WS5J jest usytuowany w korytarzu linii szerokotorowej LK65, natomiast wariant WS9 przechodzi centralnie przez tereny będące w części własnością gminy, dla których uchwalono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z przeznaczeniem pod zabudowę przemysłowo-usługową; WS9 ingeruje w zabudowę miejscowości P., przechodzi przez grunty orne najlepszej klasy bonitacyjnej, bardzo mocno ingeruje w gospodarkę Lasów Państwowych, których działalność jest jednym z istotniejszych źródeł utrzymania mieszkańców gminy N.; w miejscu przejścia WS9 przez tereny nad rzeką S. znajdują się najcenniejsze pozostałości po Bitwie [...] (1914 r.). Należy zauważyć, że również Wójt Gm. J. nie zanegował wariantu WS5 pod warunkiem m.in. przesunięcia węzła P. na wschód w celu uniknięcia wyburzeń. W piśmie z 4 października 2013 r. do RDOŚ w [...] Konwent Wójtów i Burmistrzów Powiatu [...] reprezentowany przez wójtów i burmistrzów gminy N., R. nad S., J. i K. nawiązuje do ustaleń poczynionych na ww. spotkaniu. Ponadto w ww. pismach wyrażających poparcie dla wariantu WS5J wyrażono wiele innych argumentów odnośnie preferencji lokalnych władz takiego rozwiązania.

Sąd nie podziela stanowiska skarżących, że za realizacją inwestycji według wariantu WS9 przemawiają argumenty o charakterze przyrodniczym. Organ II instancji odniósł się do tej kwestii szczegółowo w zaskarżonej decyzji, natomiast skarżący nie poparli swojej opinii żadną argumentacją merytoryczną, poza ponownym wskazaniem długości przekroczenia przez oba warianty obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty Dolina [...] PLH180020. Ponadto, wbrew stwierdzeniu znajdującemu się w skardze, skarżący nie przedstawili szeregu racjonalnych argumentów za realizacją drogi w wariancie WS9, lecz ograniczyli swoją argumentację do porównania ilości budynków przeznaczonych do wyburzenia, kosztów realizacji obu wariantów oraz ingerencji w ww. obszar Natura 2000.

W decyzji organ II instancji szczegółowo wyjaśnił, że podstawą do oszacowania wpływu drogi na ww. obszar chroniony nie jest procent zajęcia terenu chronionego przez inwestycję, ale to, czy i jak wpływa ona na cele ochrony obszaru, w tym na gatunki będące przedmiotami ochrony, wskazując jednocześnie, że większe jest niebezpieczeństwo znacząco negatywnego wpływu w wariancie WS9, niż w wariancie WS5J (procentowe zajęcie siedlisk chronionych).

Wskazać należy, że wysokość kosztów realizacji przedsięwzięcia nie jest przedmiotem oceny oddziaływania na środowisko. Jeśli chodzi o ilość wyburzeń, w zaskarżonej decyzji podano, że aspekt ten jest jednym z wielu branych pod uwagę podczas wielokryterialnej analizy wariantowej, która przesądza o wyborze (przez inwestora) wariantu planowanego do realizacji, który w dalszej kolejności podlega akceptacji organu środowiskowego (podczas oceny oddziaływania na środowisko).

Procedura oceny indywidualnej ma dać odpowiedź na wiele pytań, postawionych w art. 62 u.u.i.ś. Treść art. 62 tej ustawy ma kluczowe znaczenie dla organów prowadzących odpowiednie postępowania, które powinny w pierwszym rzędzie doprowadzić do oceny zebranej w trakcie postępowania dokumentacji pod kątem zawarcia w niej informacji niezbędnych do przeprowadzenia analiz wymaganych tym przepisem. Dokumentacja – z tego punktu widzenia niepełna – powinna zostać odpowiednio uzupełniona. W następnej kolejności należy przeprowadzić odpowiednie analizy, wyciągnąć z nich wnioski i zastosować je w sposób umożliwiający osiągnięcie założonych efektów.

W ocenie oddziaływania na środowisko skupia się treść trzech zasad prawnych ochrony środowiska: przywołanych wcześniek zasady kompleksowości ochrony, zasady prewencji i zasady przezorności. Ocena w ujęciu prakseologicznym jest zrelatywizowana do celu działania. Słowo "oddziaływanie" oznacza wywoływanie zmiany lub utrzymywanie stanu rzeczy, czyli niedopuszczenie do zmiany. Uwzględniając pozycję oddziaływania w łańcuchu zdarzeń w odniesieniu do danego skutku, można rozróżnić oddziaływanie pośrednie i bezpośrednie. "Oddziaływanie" jest terminem, którego znaczenie jest szersze od pojęcia "działanie", które można traktować jako pewien rodzaj wpływu na coś lub kogoś. Termin działanie dotyczy człowieka, natomiast na człowieka może oddziaływać jakaś rzecz albo kompleks rzeczy, który uczestniczy w stanie rzeczy (zob. T. Pszczołowski, Mała encyklopedia prakseologii i teorii organizacji, Wrocław–Warszawa–Kraków 1978, s.143). Zdaniem J. Jendrośki w odniesieniu do instytucji oceny można mówić o wykształceniu się międzynarodowego wzorca opartego na przekonaniu, że najlepiej spełnia ona swoją rolę jako instrument kompleksowej i prewencyjnej polityki ochrony środowiska i zrównoważonego ekologicznie rozwoju (J. Jendrośka, Oceny oddziaływania na środowisko jako instytucja prawna: Charakter prawny i struktura regulacji, [w:] H. Lisicka (red.), Prawo i polityka w ochronie środowiska. Studia z okazji 40-lecia pracy naukowej Jerzego Sommera, Wrocław 2006, s. 81-82).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zbadanie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w zakresie oddziaływania planowanej inwestycji na warunki hydrogeologiczne panujące w rejonie ujęcia wody i jego obszaru zasobowego w miejscowości Zarzecze oraz na wydajność tego ujęcia, wskazać należy, że GDOŚ przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające (wezwania do GDDKiA o uzupełnienia raportu i wyjaśnienia) oraz rozpatrzył szczegółowo cały materiał dowodowy dotyczący tego zagadnienia. W ramach postępowania wyjaśniającego organ II instancji rozpatrzył: raport o oddziaływaniu na środowisko (wraz z uzupełnieniami) i dwa opracowania specjalistyczne przedłożone w toku postępowania odwoławczego przez skarżących obejmujące: 1) Projekt stref ochrony sanitarnej ujęcia wody podziemnej z. utworów czwartorzędowych; miejscowość Z.; gmina: N.; województwo [...] ([...], wrzesień 1994, mgr inż. C.S., dalej: ekspertyza I), 2) EKSPERTYZA HYDROGEOLOGICZNA dotycząca prognozowanego wpływu budowy drogi ekspresowej S-19 K. – B. w wersji WS5J w km 13+000 - 14+2000 na istniejące ujęcie wody podziemnej w miejscowości Z. i warunki hydrogeologiczne w rejonie ujęcia (S.M., [...], grudzień 2014 r., dalej: ekspertyza II), która została oparta o ekspertyzę I.

W ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnili poglądu, że nie zastała wykonana dostateczna analiza w zakresie oddziaływania planowanej inwestycji na warunki hydrogeologiczne panujące w rejonie ujęcia wody w Z. oraz analiza dotycząca wpływu inwestycji na wydajność tego ujęcia.

Nie można zgodzić się z stwierdzeniem skarżących, że GDOŚ przyjął w całości wyjaśnienia inwestora i nie uwzględnił uwag zawartych w ekspertyzie II. Organ II instancji dokonał krytycznej oceny tego opracowania na stronach: 28-34 decyzji z [...] maja 2015 r.

Skarżący nie przedstawili argumentów przemawiających za uzasadnieniem zarzutu dotyczącego przecięcia strefy ujęcia wody w Z. na odcinku ok. 1000m na głębokości poziomu spływów wód do ujęcia, które spowoduje skutek w postaci tego, że droga stanie się rowem melioracyjnym.

Sąd nie podziela poglądu skarżących, że decyzja została wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Nie było niezbędne w przedmiotowej sprawie wymaganie od inwestora przedłożenia aktualnych badań stanu ujęcia wody ze względu na fakt, że raport w tym zakresie był wystarczający, a jego ustalenia zgodne z materiałami archiwalnymi (ekspertyza I). Podnieść należy, że zarzut ten był podnoszony na etapie odwoławczym i GDOŚ wyjaśniał, że przy inwestycji liniowej o znacznej długości (ponad 51 km) wymagana od inwestora szczegółowość materiału dowodowego (a co za tym idzie jego aktualność) musi mieć racjonalne granice i dopiero występowanie obszarów szczególnie wrażliwych przyrodniczo lub pojawienie się wątpliwości organu co do różnych zagadnień uzasadnia wymóg jego uszczegółowienia w toku postępowania.

W przedmiotowej sprawie dopiero na etapie postępowania odwoławczego strony przedłożyły szczegółowe - opracowania dotyczące sytuacji hydrogeologicznej ujęcia wody w Z. oraz wpływu inwestycji na to ujęcie (ekspertyza I i II), czego konsekwencją było wzywanie GDDKiA przez GDOŚ o zajęcie stanowiska i przedłożenie wyjaśnień w tym zakresie. Organ II instancji wyjaśnił, że jeśli chodzi o kwestię aktualności danych hydrogeologicznych danego obszaru, co do zasady są one stabilne i nie ulegają dynamicznym zmianom (a dane na ich temat nie ulegają dezaktualizacji) w przypadku braku istotnych czynników, które mogły by takie zmiany zainicjować.

Odnosząc się do pisma skarżących: G.B., T.S. i J.D. z 18 czerwca 2015 r., stanowiącego uzupełnienie skargi wskazać należy, że zawiera ono polemikę autora ekspertyzy II z wyjaśnieniami GDDKiA w zakresie wpływu realizacji przedsięwzięcia na ujęcie wody w Z. i studnie kopane. Sąd podziela stanowisko GDOŚ w tej kwestii wyrażone w odpowiedzi na skargi. W ocenie Sądu, uzupełnienie skargi: G.B., T.S. i J.D. nie jest związane z przedmiotem zaskarżonej decyzji.

Nie można zgodzić się z zarzutem braku analizy przez GDOŚ wpływu inwestycji na okoliczne studnie gospodarcze. Organ II instancji bada to zagadnienie na stronach 33-34 zaskarżonej decyzji. Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że nie ma podstaw do przyjęcia, że budowa drogi według wariantu WS5J przyczyni się do obniżenia poziomów wody w studniach kopanych.

Organ II instancji wskazuje ponadto, że treść ekspertyzy II potwierdza również powyższy wniosek. GDOŚ podnosi, że z załącznika nr 1 ekspertyzy II wynika m.in., że układ warstwie jednoznacznie wskazuje na spadek powierzchni terenu od studni S1 i S2 w stronę planowanej drogi, zatem kierunek grawitacyjnego spływu wód deszczowych i roztopowych (przeciwny niż w warstwie wodonośnej, z której ujmowana jest woda w ujęciu w Z.) oznacza brak możliwości oddziaływania planowanej drogi na zasilanie studni kopanych infiltrującymi wodami powierzchniowymi znajdujących się na terenach o wyższych rzędnych.

Nie można zgodzić się z zarzutem skarżących, że realizacja inwestycji może skutkować przedostaniem się zanieczyszczeń drogowych do gruntu i do warstwy wodonośnej ujmowanej ze studni w Z. W decyzji organ II instancji objął szczelnym systemem odwodnienia drogi (pkt 9 decyzji GDOŚ zmieniający pkt I.2.66 decyzji RDOŚ w [...] na całym odcinku kolizji inwestycji z nieobowiązującą obecnie strefą ochrony pośredniej ujęcia wody w Z.), co spowoduje, że wszelkie zanieczyszczenia spływające z drogi będą ujmowane w tym systemie i nie będą przedostawać się do ziemi.

Wbrew stanowisku skarżących w decyzji środowiskowej uwzględniono zabezpieczenia terenu budowy przed wyciekami paliw i płynów eksploatacyjnych maszyn budowlanych. W punkcie I.2.3 decyzji środowiskowej nałożono na inwestora obowiązek zapewnienia szczelnej powierzchni placów postojowych dla maszyn budowlanych i środków transportu, natomiast w pkt. I.2.2, I.2.4 i I.2.5 wprowadzono ograniczenia w zakresie lokalizowania takich miejsc.

Nie znajduje uzasadnienia zarzut nieuwzględnienia w postępowaniu modyfikacji wniosku GDDKiA, polegającego na nieznacznym przesunięciu przebiegu drogi ze względu na kolizję z fabryką [...] (w pobliżu miejscowości Z.). W ocenie Sądu, organy uczestniczące, w określaniu środowiskowych uwarunkowań realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia brały pod uwagę każdą korektę wniosku (raportu) oraz składane przez inwestora wyjaśnienia na etapie postępowania, co znalazło swój wyraz w obu wydanych przez te organy decyzjach. Ocena oddziaływania planowanej drogi na ujęcie wód w Z. uwzględniała sytuację po dokonaniu w raporcie korekty w ww. zakresie.

Odnosząc się do zarzutu niekorzystnego wpływu robót ziemnych związanych z niweletą drogi na głębokości 10-18 m p.p.t. na warstwę wodonośną zasilającą ujęcie wody w Z. i studnie kopane wskazać należy, że Sąd podziela w tym zakresie stanowisko organu II instancji, według którego takiego oddziaływania nie będzie. Organ II instancji wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie inwestor przedstawił w odpowiedzi na wezwanie GDOŚ przekrój geologiczny, z którego wynika, że planowana niweleta drogi nie ingeruje w żadną warstwę wodonośną, bowiem znajdują się tu utwory słaboprzepuszczalne (pyły, iły, gliny) gdzieniegdzie tylko przewarstwione soczewkami piasku. Powyższe względy prowadzą do wniosku, że na podstawie dostępnych informacji należy przyjąć, że przebieg planowanej drogi z aktualną niweletą w żaden sposób nie naruszy warstw wodonośnych. Ponadto inwestor wskazuje, że na etapie prac projektowych parametry drogi oraz rozpoznanie warunków geologicznych ulegną dalszemu doprecyzowaniu, co oznacza, że w hipotetycznym przypadku konieczności nieznacznej korekty niwelety ze względu na uwarunkowania hydrogeologiczne, będzie możliwe na etapie ponownej oceny oddziaływania na środowisko.

Podniesione w skardze zagadnienie dotyczące utrudnień w prowadzeniu robót ziemnych (przebić hydraulicznych) z uwagi na duży wpływ wód podziemnych i napięte zwierciadło wody zostało również omówione w decyzji organu II instancji. Organ II instancji przyjął wyjaśnienia GDDKiA i stwierdził, że nie ma podstaw do zakładania, że realizacja wykopu pod planowaną drogę może wpłynąć negatywnie na ujęcie wód podziemnych w Z. i jego zasilanie.

Nie można zgodzić z poglądem skarżących, że organy określające środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowej inwestycji w niedostatecznym stopniu odniosły się do kwestii zwiększenia zagrożenia powodziowego w miejscowości N. i J. i nie przeprowadziły analiz w tym zakresie. Sąd podziela stanowisko organu II instancji, który wyjaśnił, że z technicznego punktu widzenia nie ma żadnych problemów takiego zrealizowania przedmiotowej drogi, by nie zwiększać ryzyka powodziowego na tych obszarach. Zależy to jednak od rozwiązań konstrukcyjnych (w tym świateł i kształtów przepustów), które zostaną doprecyzowane na dalszym etapie inwestycyjnym — w projekcie budowlanym, bowiem na etapie postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie są znane szczegółowe dane techniczne przedsięwzięcia. Wskazać należy, że inwestor zobligowany jest do takiego zaprojektowania rozwiązań technicznych, aby uzyskać pozytywne stanowisko regionalnego zarządu gospodarki wodnej (odstępstwo od zakazu lokalizowania przedsięwzięć na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią), jak również marszałka województwa (pozwolenie wodno-prawne). Ponadto określone na etapie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę szczegółowe rozwiązania techniczne mostów, przepustów, czy wałów będą przedmiotem analizy RDOŚ w [...] podczas przeprowadzania ponownej oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, do czego obliguje pkt III decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Błędne jest zatem stanowisko skarżących, że przeprowadzenie szczegółowych analiz wyboru rozwiązań technicznych na dalszych etapach postępowania inwestycyjnego wpłynie na brak możliwości wyboru wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, ponieważ wariant wskazany do realizacji został zatwierdzony w decyzji środowiskowej, natomiast dobór rozwiązań technicznych służących ochronie przeciwpowodziowej będzie dokonywany wyłącznie dla tego wariantu.

Sąd podziela pogląd organu II instancji, że na etapie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wystarczająca jest deklaracja zawarta w raporcie, że światła obiektów inżynierskich zostały wstępnie zaplanowane w taki sposób, aby zachowane były wymagania rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 63, poz. 735 ze zm.). Wbrew stanowisku skarżących, nieuwzględnienie w raporcie wzrostu zagrożenia powodziowego jako kryterium do porównania wariantów, nie oznacza niedostatecznego rozpoznania środowiska przyrodniczego. Powyższy zarzut nie został podniesiony na etapie postępowania odwoławczego. Organ II instancji z tego powodu nie wypowiedział się na ten temat w zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu, nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia zagrożenia powodziowego w analizie wielokryterialnej lokalizacji wariantu. Uwzględnienie tego czynnika w analizie wielokryterialnej nie było zatem konieczne. Zagrożenie powodziowe jest elementem zarządzania ryzykiem powodziowym.

Problematykę zarządzania zagrożeniem powodziowym w prawie unijnym regulują przepisy dyrektywy 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim (Dz. Urz. UE. L 288 z 6 listopada 2007 r. s. 27). Zgodnie z ww. dyrektywą cele dotyczące zarządzania ryzykiem powodziowym powinny być określone przez państwa członkowskie i muszą się opierać na warunkach lokalnych i regionalnych. Jednym z podstawowych instrumentów zarządzania ryzykiem powodziowym są plany zarządzania ryzykiem powodziowym. Plany te powinny uwzględniać triadę działań obejmujących: zapobieganie, ochronę i przygotowanie. W tym celu przewiduje się w planach uwzględnienie w większym stopniu utrzymywanie i/lub odnowę tarasów rozlewowych, a także środki zapobiegania szkodom związanym ze zdrowiem ludzkim, środowiskiem, dziedzictwem kulturowym i działalnością gospodarczą oraz środki minimalizujące tego rodzaju szkody. Państwa członkowskie powinny opierać swoje oceny, mapy i plany związane z zarządzaniem ryzykiem powodziowym na odpowiednich "najlepszych praktykach" i "najlepszych dostępnych technologiach" niepowodujących nadmiernych kosztów. Celem podstawowym wynikający z treści dyrektywy 2007/60/WE jest ustanowienie ram dla oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim, w celu ograniczania negatywnych konsekwencji dla zdrowia ludzkiego, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalności gospodarczej, związanych z powodziami na terytorium Wspólnoty. Państwa członkowskie były zobowiązane także do dokonania wstępnej oceny ryzyka powodziowego do dnia 22 grudnia 2011 r. w odniesieniu do każdego obszaru dorzecza lub jednostki zarządzającej, lub fragmentu międzynarodowego dorzecza, które są położone na ich terytorium.

Na podstawie wstępnej oceny ryzyka powodziowego, państwa członkowskie dla każdego obszaru dorzecza lub jednostki zarządzającej lub fragmentu międzynarodowego obszaru dorzecza, które są położone na ich terytorium, powinny określić takie obszary, na których stwierdzają istnienie dużego ryzyka powodziowego lub jego wystąpienie jest prawdopodobne. Dyrektywa 2007/60/WE przewiduje ponadto obowiązek przygotowania przez państwa członkowskie na poziomie obszaru dorzecza lub jednostki zarządzającej - map zagrożenia powodziowego i map ryzyka powodziowego w najbardziej odpowiedniej skali. Mapy zagrożenia powodziowego jako jeden z instrumentów zarządzania powinny obejmować obszary geograficzne, na których może wystąpić powódź. Mapy ryzyka powodziowego przedstawiają potencjalnie negatywne skutki związane z powodzią.

Na podstawie map zagrożenia powodziowego państwa członkowskie opracowują plany zarządzania ryzykiem powodziowym, skoordynowane na poziomie obszaru dorzecza lub jednostki zarządzającej. W Komunikacie Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetów Regionów "Zarządzanie zagrożeniem powodziowym. Zapobieganie powodziom, ochrona przeciwpowodziowa i ograniczenie skutków powodzi z 12 lipca 2004 r. (KOM 2004 472 z 12.07. 2004 r.) określone zostały działania obejmujące zarządzanie zagrożeniem powodziowym. Mają one na celu zmniejszenie prawdopodobieństwa i/lub wpływu powodzi. Najbardziej skutecznym podejściem jest podejmowanie działań w ramach programów zarządzania zagrożeniem powodziowym.

Zagadnienia dotyczące zarządzania ryzykiem powodziowym w ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 469, dalej: p.w.) regulują przepisy działu VA tej ustawy zatytułowanego "Ochrona przed powodzią" (art. 88a-88q). Ochrona przed powodzią generalnie realizuje określone w normach prawnych funkcje zarządzania ryzykiem powodziowym. Zarządzanie ryzykiem powodziowym jest łączone z podejmowaniem decyzji związanych z ustaleniem który z możliwych i realnych wariantów kombinacji celów ze środkami przyniesie największe korzyści dla obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi. Obszarami narażonymi na niebezpieczeństwo powodzi są określone we wstępnej ocenie ryzyka powodziowego obszary, na których istnieje znaczące ryzyko powodzi lub jest prawdopodobne wystąpienie znaczącego ryzyka powodzi (art. 9 ust. 6b p.w.). Zarządzanie ryzykiem powodziowym jest jednym z głównych instrumentów ochrony przed powodzią.

Zgodnie z art. 88a ust. 4 p.w., ochronę przed powodzią realizuje się, uwzględniając wszystkie elementy zarządzania ryzykiem powodziowym, w szczególności zapobieganie, ochronę, stan należytego przygotowania i reagowanie w przypadku wystąpienia powodzi, usuwanie skutków powodzi, odbudowę i wyciąganie wniosków w celu ograniczania potencjalnych negatywnych skutków powodzi dla zdrowia ludzi, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalności gospodarczej. Wstępną ocenę ryzyka powodziowego przygotowuje Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej.

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy nie było zdaniem Sądu, podstaw do uwzględnienia zagrożenia powodziowego w analizie wielokryterialnej lokalizacji wariantu.

Odnosząc się do kwestii braku identyfikacji przez GDOŚ wariantu najbardziej korzystnego dla środowiska, należy zwrócić uwagę, że taki wariant (dla obu odcinków planowanej drogi) został wskazany w raporcie, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniu decyzji RDOŚ w [...] z [...] kwietnia 2014 r. Z raportu wynika, że dla etapu II drogi: "Przy przyznaniu poszczególnym kryteriom wag i uwzględnieniu kryteriów przyrodniczych i społecznych wariantem, który uzyskał największą, liczbę punktów jest wariant WS7J. Następnym w kolejności jest wariant WS5J i WS8J. Przy czym warianty WS5J i WS8J otrzymały oceny niewiele odbiegające od oceny wariantu WS7J. Pozostałe warianty otrzymały znacznie niższą ocenę niż wariant WS7J. W ocenie Sądu, brak poruszenia tej kwestii przez GDOŚ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie potwierdza braku analizy i nie stanowi naruszenia przepisów.

Wariant przedmiotowego przedsięwzięcia, dla którego organy określiły środowiskowe uwarunkowania, jest zgodnie z analizą w raporcie, jednocześnie najbardziej korzystnym dla środowiska (WS9 - etap I) lub nieznacznie ustępującym takiemu wariantowi pod względem liczby punktów (WS5J - etap II). Sąd podziela stanowisko GDOŚ, że zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju organ środowiskowy nie jest zobligowany przepisami prawa do określania środowiskowych uwarunkowań dla wariantu najbardziej korzystnego dla środowiska. Wskazać należy, że zasada zrównoważonego rozwoju wyznacza koncepcję programową całego systemu przepisów prawa ochrony środowiska. Pojęcie rozwoju zrównoważonego, które stanowi podstawę dla tej zasady jest definiowane w art. 3 pkt 50 p.o.ś. jako "taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń". W definicji podkreślone zostały najistotniejsze elementy zasady zrównoważonego rozwoju. Do tej zasady ustawa – Prawo ochrony środowiska odwołuje się wielokrotnie w innych artykułach. Zasada zrównoważonego rozwoju nakazuje zatem integrowanie działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, co w ocenie Sądu miało miejsce przy wyborze przedmiotowego przedsięwzięcia w wariancie WS5J. Zasada zrównoważonego rozwoju powinna być uwzględniana w procesie stosowania prawa dla interpretacji wymogów w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej czy ochrony środowiska tam, gdzie ustawodawca pozostawił organom pewien luz decyzyjny (zob. J. Sommer, Efektywność prawa ochrony środowiska i jej uwarunkowania – problemy udatności jego struktury, Wrocław 2005, s. 57). Powinna ona zatem pełnić przede wszystkim rolę dyrektywy wykładni przepisów prawa, zwłaszcza gdy pojawią się wątpliwości co do zakresu, rodzaju i sposobu realizacji obowiązków – jak w przypadku wyboru wariantu alternatywnego realizacji przedsięwzięcia w procedurze oceny oddziaływania na środowisko: Orzekający ostatecznie w sprawie organ dokonuje oceny stanu faktycznego i, gdy nie wybrano wariantu optymalnego z punktu widzenia ochrony zasobów przyrodniczych, rozważa, czy zakładana znaczniejsza ingerencja w zasoby środowiska jest dopuszczalna (uzasadniona w kontekście zasad zrównoważonego rozwoju). (zob. wyrok WSA w Warszawie z 23 czerwca 2009 r., IV SA/WA 1269/08).

W orzecznictwie wyrażono także pogląd, według którego "Stosowanie zasady zrównoważonego rozwoju przy opracowywaniu planu miejscowego polega na wyważeniu przez organ wartości podlegających ochronie konstytucyjnej i wybór takich rozwiązań, które będą z jednej strony uwzględniały konieczność ochrony środowiska przyrodniczego i interesu ogółu społeczeństwa, a z drugiej ważnego indywidualnego interesu" (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 października 2010, sygn. akt II SA/Lu 349/10, LEX nr 753788).

Zasada zrównoważonego rozwoju odgrywa szczególną rolę w wykładni systemowej stosowania przepisów regulujących procedurę ocen oddziaływania na środowisko. Wykładnia ta oznacza poszukiwanie sensu kontekstualnego, a zarazem ważności określonej normy prawnej w układzie współrzędnym obowiązujących przepisów prawnych chroniących środowisko. Zdaniem J. Sommera, "zasada zrównoważonego rozwoju postuluje określone ułożenie stosunków między rozwojem ekonomicznym i społecznym oraz ochroną środowiska. [...] W idei zrównoważonego rozwoju chodzi o stworzenie trwałych i sprawiedliwych podstaw bytu ludzi, zarówno obecnych, jak i przyszłych pokoleń, przez zrównoważenie rozwoju społecznego i ekonomicznego ze zużyciem zasobów środowiska oraz poprawę jego jakości, tam gdzie to jest konieczne" (J. Sommer, Prawo a koncepcja zrównoważonego rozwoju, [w:] A. Papuziński (red.), Zrównoważony rozwój. Od utopii do praw człowieka, Bydgoszcz 2005, s. 80). Zdaniem WSA w Gorzowie Wielkopolskim, "Zasada zrównoważonego rozwoju pełni przede wszystkim rolę dyrektywy wykładni. A to wtedy gdy pojawiają się wątpliwości co do zakresu obowiązków, rodzaju obowiązków i sposobu ich realizacji należy posiłkować się zasadą zrównoważonego rozwoju. Pełni ona zatem rolę podobną do zasad współżycia społecznego czy społeczno-gospodarczego przeznaczenia w prawie cywilnym. W pierwszej kolejności do uwzględniania zasady zrównoważonego rozwoju obowiązany jest ustawodawca w procesie stanowienia prawa ale z drugiej zasadę te powinny mieć na uwadze organy stosujące prawo. Niekiedy bowiem stan faktyczny wymaga rozważenia i wyważenia rozwiązań korzystniejszych stosując zasadę zrównoważonego rozwoju" (Zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt. II SA/Go 825/08, LEX nr 526352).

Odnosząc się do kwestii braku zasadności nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzjom określającym środowiskowe uwarunkowania, należy stwierdzić, że wbrew przekonaniu skarżących, brak bezpośredniej wykonalności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie stoi w sprzeczności z możliwością nadania takiej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd według którego "Ocena, czy istnieją przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, należy do organu, który wydał decyzję. Jednakże gdy organ stwierdzi, że istnieją przesłanki określone w art. 108 § 1 k.p.a., wówczas nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest obowiązkowe. Bezpodstawności nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nie można natomiast upatrywać, tak jak to czynią skarżący, w braku możliwości wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zgodnie z art. 86 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organ wydający m.in. decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, decyzję o pozwoleniu na budowę oraz decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach umożliwia inwestorowi ubieganie się o uzyskanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i z tego względu należy je ocenić jako w pełni uzasadnione". (zob. wyrok NSA z 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 2169/11). Sąd nie stwierdza naruszenia prawa w nałożonym przez RDOŚ w [...] rygoru natychmiastowej wykonalności.

Wskazać należy, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest zgodnie z art. 72 ust. 1 u.u.i.ś., aktem administracyjnym ustalającym środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Ustalenie tychże uwarunkowań powinno być w konsekwencji podstawowym elementem jej treści. Ustalenie uwarunkowań powinno nastąpić w trakcie postępowania zmierzającego do wydania tejże decyzji, przy czym szczególnym elementem takiego postępowania, w sytuacjach określonych ustawą, może być procedura indywidualnej podstawowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przeprowadzenie takiej procedury daje zestaw prawnie określonych informacji, uzyskanych w szczególnym, sformalizowanym trybie, służących ustaleniu treści decyzji. Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, wszystkich – w obu ich kategoriach, przed uzyskaniem tzw. decyzji realizacyjnej, wskazanej w art. 72 ust. 1 u.u.i.ś. Lista decyzji realizacyjnych ma charakter zamknięty, obejmuje kilkanaście ich rodzajów, wśród nich decyzje wydawane na podstawie przepisów ustawy – Prawo budowlane (w tym pozwolenie na budowę czy decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego), decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Przykładowe wyliczenie wskazuje, że w odniesieniu do określonego przedsięwzięcia może być wymagane uzyskanie, w określonej kolejności, więcej niż jednej decyzji realizacyjnej. W takiej sytuacji decyzja środowiskowa powinna być uzyskana przed wystąpieniem o pierwszą z decyzji realizacyjnych i w odniesieniu do takiego przedsięwzięcia wymagane jest uzyskanie tylko jednej decyzji środowiskowej.

Podobnie wymagane jest uzyskanie tylko jednej decyzji środowiskowej w sytuacji, gdy wnioskodawca uzyskuje odrębnie decyzje dla poszczególnych etapów realizacji przedsięwzięcia. Decyzja taka bowiem, mimo że oczywiście jej adresatem jest określony podmiot, dotyczy ściśle określonego przedsięwzięcia, realizowanego w określonym miejscu. Uzyskaną decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć do wniosku o wydanie decyzji realizacyjnej. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organ wydający decyzje realizacyjne, zaś przepisy dotyczące jej wydawania powinny być odpowiednio stosowane także w przypadku jej zmiany.

Sąd podziela stanowisko organu II instancji, według którego brak racjonalnych przesłanek do przebiegu inwestycji według "podwariantów" zaproponowanych przez mieszkańców J., wbrew twierdzeniu skarżących, nie jest wyrazem nierespektowania woli społeczności Jeżowego, ani braku poszanowania słusznego interesu obywateli. Większość poruszanych kwestii (w tym o celowej "likwidacji" obszarów Natura 2000 oraz wprowadzeniu w innej lokalizacji, aby uniemożliwić przebieg drogi wg koncepcji skarżących - WS9J+2) została wyjaśniona w zaskarżonej decyzji, bowiem była podnoszona na etapie odwoławczym.

Zdaniem Sądu, wskazać należy, że wariant WS5J (który został wybrany przez GDDKiA jako realizacyjny dla etapu II) był jednym z wariantów alternatywnych, przedstawionych w raporcie. Nie można zatem zgodzić się z zarzutem dotyczącym "iluzoryczności" przeprowadzonych "konsultacji społecznych" po zmianie wariantu. Zdaniem Sądu, RDOŚ w [...] w sposób prawidłowy zapewnił udział społeczeństwa w postępowaniu zgodnie z zasadą partycypacji publicznej. Społeczeństwo miało możliwość zapoznania się i wniesienia uwag wobec materiału dowodowego, stanowiącego podstawę określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego błędnego przyjęcia przez organy, że przedsięwzięcie w "podwariancie" (WS9J+2) zaproponowanym przez skarżących może ingerować w obszar Natura 2000 Enklawy Puszczy [...]. W ocenie Sądu, nie można zgodzić się z opinią zawartą w skardze W.Z., że żaden przepis nie zabrania inwestycji na terenach objętych Naturą 2000. Organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu wskazał jednak, że proponowany przez skarżących wariant może spowodować znaczące negatywne oddziaływanie, o którym mowa w art. 33 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 627, ze zm., dalej u.o.p.). Wynika ono z pogorszenia integralności obszaru Natura 2000, o czym stanowi art. 33 ust. 1 pkt 3 u.o.p.

Podnieść należy, że realizacja wariantu proponowanego przez skarżących powoduje odcięcie południowego końca obszaru położonego na południe od R. nad S. To odcięcie prowadzić będzie zdaniem organu II instancji, do degradacji "odciętej" części Enklaw Puszczy [...] i w praktyce do konieczności wyłączenia z sieci Natura 2000 odciętego fragmentu obszaru i jego likwidację. Naruszy zatem integralność obszaru (art. 33 ust. 1 pkt 3 u.o.p.), co powoduje że realizacja takiego rozwiązania jest możliwa wyłącznie po spełnieniu przesłanek, o których mowa w art. 34 u.o.p. Według GDOŚ, w niniejszym przypadku nie ma szans na zajście ww. przesłanek, gdyż istnieje wariant alternatywny, korzystniejszy przyrodniczo i nie powodujący znaczącego negatywnego oddziaływania na obszary Natura 2000 (wariant wskazany do realizacji w raporcie), w tym Enklawy Puszczy [...]. Natomiast w przypadku przywołanego przez skarżącego przecięcia obszaru o znaczeniu dla Wspólnoty Dolina [...] PLH180020, znaczące negatywne oddziaływanie na ww. obszar, o którym mówi art. 33 u.o.p., nie będzie mało miejsca. Związane jest to z faktem, że ochronie w tym obszarze podlega, ekosystem i gatunki związane z doliną rzeczną. Przejście przez dolinę zaplanowano mostem, więc nie dojdzie do fizycznej degradacji zdecydowanej większości obszaru dolinnego rzeki. Natomiast w przypadku wskazywanego przez skarżących wariantu w pobliżu miejscowości J. droga prowadzona będzie po powierzchni terenu, z koniecznością likwidacji wszystkich ekosystemów znajdujących się na jej trasie. Dodatkowo, w przypadku przejścia wariantu WS5J przez S., nie dojdzie do naruszenia integralności obszaru Natura 2000, ponieważ planowana przeprawa w wariancie inwestorskim ulokowana została w pobliżu istniejącego mostu kolejowego (co spowoduje o wiele mniejsze oddziaływanie), jak również przecięcie to zostanie wykonane nad doliną rzeki, nie powodując fragmentaryzacji którejkolwiek z części obszaru obejmującego dolinę S. od J. po jego ujście do W.

W ocenie Sądu, przesłanką przemawiającą za dokonaniem wyboru wariantu proponowanego przez inwestora była ochrona ww. ekosystemu. W literaturze wyrażono pogląd, że "Ekosystem jest to układ ekologiczny, składający się z biocenozy i jej środowiska – biotopu, w którym wzajemnie na siebie oddziałują żywe organizmy i nieożywiona część środowiska" (zob. W. Niedbała, Ekologia – organizmy żywe i ich środowisko, [w:] J. Strzałko, T. Mossor-Pietraszewska, Kompendium wiedzy o ekologii, Warszawa 1999, s. 71).

W przypadku "podwariantu" WS9J+2 wskazywanego przez skarżących, nastąpi fizyczne odcięcie i degradację części obszaru Enklawy Puszczy [...]. Zdaniem Sądu, organy środowiskowe dokonały szczegółowej i pogłębionej oceny w zakresie oddziaływania na środowisko, w tym na obszary Natura 2000, wymienionych w dokumentacji planowanej inwestycji wariantów przedsięwzięcia. Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że realizacja wariantu, o którym mówią skarżący, może spowodować znaczące negatywne oddziaływania na obszar Enklawy Puszczy [...], ze względu na naruszenie jego integralności, o czym mówi art. 33 ust. 1 pkt 3 u.o.p.

Jednocześnie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 34 u.o.p., gdyż istnieje wariant alternatywny, który został wskazany przez inwestora. Realizacja wariantu preferowanego przez skarżących mogłaby zatem doprowadzić do naruszenia powyższych przepisów. Według Sądu, ocena oddziaływania wariantu WS5J dokonana przez organy środowiskowe wykazała, że nie wpływa on znacząco negatywne na obszary Natura 2000, które przecina, w szczególności zaś na obszar Dolina [...]. Związane jest to m.in. z budową mostu nad doliną S., przez co ekosystem rzeczny nie zostanie zniszczony, a jedynie naruszony w niewielkim stopniu, który nie będzie prowadził do naruszenia integralności tego obszaru, jak i nie będzie powodował znaczącego negatywnego oddziaływania na ten teren chroniony.

Ze względu na wpływ na obszary Natura 2000, wariantem wybranym do realizacji pozostał wariant, dla którego wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Przebieg trasy w miejscowości J. zaproponowany przez skarżących nie może być zatem zaakceptowany, także ze względu na treść art. 33 i 34 u.o.p.

Sąd nie uznał za uzasadnione zarzutów skarżących dotyczących pogorszenia komfortu psychicznego oraz warunków zdrowotnych mieszkańców, zwiększenia podatności na choroby depresyjne, onkologiczne, układu oddechowego i sercowo-naczyniowego, z uwagi na występowanie w sąsiedztwie drgań, hałasu oraz stężeń substancji szkodliwych "ponad przeciętną normę. Wskazać należy, że zarzuty te nie zostały przez skarżących w żaden sposób uprawdopodobnione. Skarżący nie określili także odcinka planowanej drogi, gdzie przekroczenia te mogą wystąpić.

Zdaniem Sądu, przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko nie wykazała zasadności realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę (WS5J dla etapu II). Sąd nie znalazł podstaw do uznania stanowiska wyrażonego w skardze W.Z., do narzucenia przez organ wydający decyzję środowiskową "najbardziej optymalnego wariantu" realizacji przedsięwzięcia i to na każdym etapie procedowania. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że tylko zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 81 ust. 1 u.u.i.ś., może spowodować wskazanie innego wariantu niż proponowany przez inwestora. Przepis ten wyraźnie stanowi, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.

Rozwijając odpowiedź na postawiony wyżej zarzut wskazać należy, że weryfikacja adekwatności raportu, stanowi obowiązkowy etap procedury ocen oddziaływania na środowisko. Analiza wariantów może obejmować: warianty związane z rodzajem przedsięwzięcia, w ramach których rozpatrzone winny

być: stosowane procesy i technologie, metody prowadzenia działalności, czas prowadzenia działalności, konstrukcja obiektów, rodzaje i źródła wykorzystywanych

surowców, asortyment produktów, program realizacji przedsięwzięcia, skala przedsięwzięcia, systemy zarządzania, procedury w zakresie zarządzania środowiskowego, rozwiązania w zakresie zatrudniania i szkolenia pracowników, rozwiązania w zakresie likwidacji przedsięwzięcia, rekultywacji i planowanego późniejszego wykorzystania terenu, warianty związane z lokalizacją przedsięwzięcia, obejmujące: umiejscowienie przedsięwzięcia, trasy dojazdowe, zagospodarowanie działki i usytuowanie obiektów, rozwiązania w zakresie dojazdu, obiekty pomocnicze, warianty związane z oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko, według kryteriów takich jak: metody ograniczania emisji, metody gospodarowania odpadami, monitoring i instrukcje postępowania na wypadek awarii, warianty ze względu na inne zagadnienia, obejmujące: politykę w zakresie racjonalnego wykorzystania zasobów środowiska, politykę w zakresie wytwarzania produktów przyjaznych środowisku. (zob. też M. Behnke, Analiza wariantowa jako przesłanka wskazania wariantu innego niż proponowany przez inwestora lub odmowy wydania decyzji środowiskowej, [w:] B. Rakoczy, M. Pchałek (red.), Wybrane problemy prawa ochrony środowiska, Warszawa 2010, s. 68-69). W literaturze zwraca się także uwagę, że podmiot sporządzający raport nie może ograniczyć się tylko do samego wyliczenia proponowanych wariantów. Powinien również uzasadnić ich wybór oraz określić przewidywane oddziaływanie na środowisko, w tym również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, a także możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko. Powinien wreszcie wskazać proponowany do realizacji wariant z określeniem jego oddziaływania na poszczególne elementy środowiska (G. Dobrowolski, Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, Toruń 2011, s. 189).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, "warianty przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. Warianty przedsięwzięcia nie mogą odbiegać od siebie w takim stopniu, który oznaczałby swoistą zmianę tożsamości tego przedsięwzięcia poprzez przekształcenie jego konstytutywnych, fundamentalnych parametrów i prowadziłby w rezultacie do zaproponowania do realizacji kilku różnych przedsięwzięć tego samego rodzaju. Powinny one poprzestać na korekcie parametrów dokonywanych w ramach jednego przedsięwzięcia. W przypadku przedsięwzięcia polegającego na budowie drogi wszystkie warianty muszą się mieścić - w zakresie jej lokalizacji - w granicach jednego korytarza, od którego możliwie są jedynie niewielkie odchylenia w poszczególnych wariantach, podyktowane w szczególności potrzebą ochrony siedlisk przyrodniczych poprzez ich ominięcie i pozostawieniem poza liniami wyznaczającymi zasięg inwestycji". (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1605/13, LEX nr 1769926).

Zdaniem Sądu, nie jest zatem zasadny zarzut nieprzedstawienia w raporcie oddziaływania inwestycji na "mieszkańców J.". W rozdziale 12 tego opracowania ("Wpływ na zdrowie ludzi") przedstawiono, jakie oddziaływania może generować planowana droga na zdrowie ludzi, zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 7 lit. a u.u.i.ś. W podrozdziałach 12.1 i 12.2 raportu (odpowiednio dla fazy realizacji i eksploatacji trasy S19) zaprezentowano oddziaływania na zdrowie ludzi m. in. takie jak drgania, hałas, zanieczyszczenia powietrza, potencjalny wpływ na wody powierzchniowe i podziemne, czy powstawanie odpadów. Z tych powodów zdaniem Sądu, zarzut należy uznać za bezpodstawny.

Odnosząc się do kwestii zakresu oraz jakości prac badawczych przeprowadzonych przez GDDKiA w J. (poprzedzonych wydaniem decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. Delegatura w T. z [...] listopada 2013 r. nr [...], znak: [...], określającej szczegółowy zakres i rodzaj niezbędnych badań archeologicznych) dotyczących reliktów kościoła drewnianego, towarzyszącego mu cmentarza, czy też domu plebańskiego lub dzwonnicy, należy stwierdzić, że zgodnie z informacją podaną w zaskarżonej decyzji, na etapie odwoławczym tutejszy organ nie wzywał inwestora o ich udostępnienie, wobec braku zakwestionowania przez odwołujących się ich wyników. Skarżący na etapie skargi do Sądu, jak również na etapie odwoławczym, nie przedłożyli żadnych dowodów, ani nawet rzetelnych argumentów, które mogą podważyć treść ww. prac badawczych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 w zw. z art. 31 k.p.a. oraz art. 79 ust. 1 u.u.i.ś., poprzez pozostawienie bez rozpoznania odwołania Społecznego Komitetu Sołectwa J., pominięcie w postępowaniu Stowarzyszenia Mieszkańców J. z siedzibą w J., będącego następcą Komitetu, uniemożliwienie Stowarzyszeniu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszania żądań, jak również nieuwzględnienie Stowarzyszenia w sentencji decyzji, jako podmiotu występującego na prawach strony w tymże postępowaniu, wskazać należy, że z uwagi na braki formalnoprawne podania (brak przedłożenia statutu organizacji i dokumentów poświadczających uprawnienie K.Z. do jej reprezentowania), które nie zostały wyeliminowane pomimo dwukrotnego wezwania GDOŚ (z 25 czerwca 2014 r. oraz z 5 września 2014 r., pismem z 8 maja 2015 r. pozostawiono je bez rozpoznania. Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że dowodem na dopuszczenie przez GDOŚ organizacji do udziału w postępowaniu jest fakt, że Komitet udzielał się i był traktowany na prawach strony, co potwierdza liczna korespondencja zgromadzona w aktach sprawy oraz liczne odniesienia w zaskarżonych decyzjach do stanowisk wyrażonych przez tę organizację. Wskazać należy, że organizacja społeczna zainteresowana udziałem w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa nie ma prawa uczestniczyć jako strona, lecz jako podmiot na prawach strony. Każdy z organów prowadzących postępowanie bada natomiast indywidualnie, czy konkretna organizacja spełnia wymogi ustawowe, by stać się uczestnikiem postępowania. Ze względu na brak spełnienia ww. wymogów, GDOŚ wzywał dwukrotnie Komitet o uzupełnienie braków formalnoprawnych odwołania, czemu osoba występująca w imieniu organizacji nie uczyniła zadość. Nie ma możliwości, by organizacja społeczna została zgodnie z prawem dopuszczona do udziału w postępowaniu na prawach strony bez m.in. przedłożenia statutu, czy upoważnienia dla osoby, która występuje w jej imieniu.

Pismo z 9 grudnia 2014 r. skierowane do Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska nie zawiera żadnego żądania, lecz jedynie informację o założeniu Stowarzyszenia, jego celach, wyraża wolę współpracy oraz prośbę o kierowanie wszelkich odpowiedzi i wniosków na jego adres. Przepisy obowiązującego prawa nie przewidują możliwości scedowania oświadczeniem praw przysługujących jednej organizacji na rzecz drugiej. Oznacza to, że GDOŚ nie miał podstaw prawnych, aby traktować Stowarzyszenie jako następcę składającego odwołanie Komitetu. Pismo to nie zawiera wniosku o przystąpienie do postępowania odwoławczego na prawach strony.

Odnosząc się do zarzutów skargi Stowarzyszenia Z. należy stwierdzić, że nie można podzielić stanowiska tego Stowarzyszenia. Przede wszystkim, zgodnie z art. 34 u.o.p. kompensację przyrodniczą dotyczącą obszarów Natura 2000 nakłada się wyłącznie w sytuacji prognozowanego znaczącego negatywnego oddziaływania na cele ochrony tych obszarów. Należy zaznaczyć, że po pierwsze nie każdy wpływ na obszar Natura 2000 powodować będzie negatywne oddziaływanie na cele jego ochrony, zaś po drugie, nawet jeśli negatywny wpływ na ww. obszar wystąpi, jego oddziaływanie nie musi być znaczące. W literaturze wskazuje się, że "działania kompensacyjne należy odróżnić od działań zapobiegawczych – zmierzających do uniknięcia niekorzystnych wpływów oraz działań naprawczych – służących ograniczeniu lub eliminacji negatywnych skutków w środowisku, które wystąpiły w sposób nieprzewidziany. Kompensacja nie może mieć pierwszeństwa przed działaniami zapobiegawczymi – zasadą jest uniknięcie szkód i zmian w środowisku, a nie ich wyrównanie. Kompensacja przyrodnicza jest wyrównaniem szkód i zmian, co oznacza, że może polegać na zastąpieniu określonych cennych elementów środowiska (np. siedlisk) poprzez ich odtworzenie w innym miejscu. Kompensacja może mieć również formę restytucji (odtworzenia) siedliska lub populacji na terenie realizacji przedsięwzięcia, np. w sytuacji gdy do określonych szkód/zmian doszło w wyniku czasowego zajęcia terenu na potrzeby prac budowlanych" (zob. M. Górski, Komentarz do art. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska [w:] M. Górski, M. Pchałek, W. Radecki, Prawo ochrony środowiska. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2014).

Przeprowadzenie kompensacji przyrodniczej jest obligatoryjne w dwóch przypadkach: jeżeli w trakcie postępowania w sprawie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko, w ramach którego dokonuje się oceny habitatowej (oceny oddziaływania planu lub programu na obszar Natura 2000), postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w ramach którego dokonuje się oceny habitatowej (oceny oddziaływania przedsięwzięcia potencjalnie lub zawsze mogącego znacząco oddziaływać na środowisko), lub postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 (innego niż potencjalnie lub zawsze mogącego znacząco oddziaływać na środowisko) zostanie stwierdzone, że niezbędne jest wyrównanie przewidywanych szkód i zmian w środowisku mogących mieć wpływ na integralność obszaru Natura 2000, które mogą zostać spowodowane przez realizację planu lub przedsięwzięcia (art. 34 ust. 1 u.o.p.; oraz jeżeli zostanie stwierdzone, że w trakcie prac budowlanych ochrona elementów przyrodniczych nie jest możliwa, mimo że inwestor realizujący przedsięwzięcie uwzględni w procesie inwestycyjnym wszelkie wynikające z ustaw lub uzyskanych decyzji wymogi dotyczące ochrony środowiska na obszarze prowadzenia prac, a w szczególności w zakresie ochrony gleby, zieleni, naturalnego ukształtowania terenu i stosunków wodnych (art. 75 ust. 3 p.o.ś.).

Zdaniem Sądu, organy środowiskowe - zarówno RDOŚ w [...], jak również GDOŚ, przeprowadziły analizę występujących w zasięgu wpływu planowanego przedsięwzięcia obszarów Natura 2000 oraz oceniły skalę oddziaływania projektowanej drogi ekspresowej w szczególności na stan przedmiotów ochrony ww. obszarów, naruszenie ich integralności oraz na ich wzajemne powiązania. Podstawą przy przeprowadzeniu analizy był m.in. tom 4 raportu oraz specjalistyczna wiedza organów środowiskowych zarówno na temat samych obszarów Natura 2000 (m.in. Standardowe Formularze Danych, dalej: SDF każdego z obszarów), jak również przedmiotów ochrony tych ostoi. W sąsiedztwie przedmiotowej trasy S19 występuje 6 obszarów Natura 2000. Niniejsze przedsięwzięcie koliduje z 2 obszarami Natura 2000, tj. Doliną [...] na długości ok. 2,3 km oraz Puszczą S., gdzie na odcinku 400 m przebiega po granicy ostoi, natomiast pozostałe obszary Natura 2000 nie są przez nie naruszane.

W ocenie Sądu, organy środowiskowe dokonały merytorycznej oceny, czy całościowy wpływ planowanej drogi ekspresowej, taki jak np. hałas, zanieczyszczenie powietrza, zajęcie terenu, przecięcie struktur przyrodniczych itd., będzie wpływał, a jeśli tak to w jaki sposób, na wskazane w SDF poszczególnych obszarów Natura 2000 przedmioty ochrony, integralność obszarów oraz ich wzajemne powiązania.

W niniejszej sprawie organy środowiskowe uwzględniając również dane i rozważania zawarte w raporcie, prawidłowo ustaliły, że projektowana inwestycja nie będzie znacząco negatywnie oddziaływała na żaden ze wskazanych wyżej obszarów Natura 2000. Należy podkreślić, że GDOŚ, skierował na etapie postępowania odwoławczego wezwanie do wnioskodawcy o dodatkowe informacje i szczegółowe wyjaśnienia, m.in. w tym zakresie.

Stowarzyszenie Z. w skardze nie podaje żadnych konkretnych zarzutów, mających potwierdzać błędne ustalenia organów środowiskowych, ograniczając się wyłącznie do stwierdzenia, że przedstawione w niniejszej materii argumenty są niewystarczające do sformułowania końcowego wniosku. Stowarzyszenie Z. w skardze wskazuje na wyrwane z kontekstu fragmenty materiału dowodowego przytoczonego na stronach 4 - 5 skargi, które nie mogą być oceniane samodzielnie bez porównania z innymi zapisami tych dokumentów. Dotyczy to np. oddziaływania na obszar specjalnej ochrony ptaków Lasy [...] PLB060005. Wskazać należy, że materiał dowodowy potwierdza, że budowa trasy S19 spowoduje negatywne oddziaływanie na część przedmiotów i celów ochrony, ale nie będzie to wpływ znacząco negatywny. Z treści raportu wynika, że to oddziaływanie dotyczyć będzie samej budowy, co oznacza, że będzie krótkotrwałe i po zakończeniu prac wpływ ten ustąpi.

W niniejszej sprawie nie dojdzie zatem do trwałego i znacząco negatywnego oddziaływania, które powodowałoby konieczność zastosowania art. 34 u.o.p., w tym m.in. kompensacji przyrodniczej. W tym kontekście Stowarzyszenie Z. wskazuje również na zagrożenie dla bielika (Haliaeetus albicilla), który jest jednym z przedmiotów ochrony obszaru Lasy [...]. Z treści raportu wynika jednak, że ewentualne zajęcie terenów żerowiskowych bielika będzie minimalne. W niniejszym przypadku nie dojdzie do zajęcia takiej części terenów żerowiskowych tego gatunku, aby miało ono znacząco negatywny wpływ na jego populację lęgową w obszarze Lasów [...]. Będzie mogła ona nadal funkcjonować i osiągać sukces lęgowy, także po zrealizowaniu przedmiotowego przedsięwzięcia.

Nie można podzielić zarzutu dotyczącego oddziaływania przedsięwzięcia na projektowany rezerwat [...]. W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z funkcjonującym rezerwatem. Z tego powodu nie było potrzeby wykonania kompensacji przyrodniczej. Sąd nie podziela stanowiska Stowarzyszenia Z. w sprawie wpływu realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia na obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Dolina [...] PLH180020.

Wskazane przedsięwzięcie przechodzi przez ww. obszar Natura 2000 na odcinku 2,3 km. Na trasie wybranego do realizacji wariantu występują 4 siedliska przyrodnicze, wymienione w załączniku I Dyrektywy Rady 92/43/EWG z 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.U.UE.L.1992.206.7 z dnia 1992.07.22, dalej: dyrektywa Siedliskowa), które są przedmiotami ochrony obszaru Dolina [...]. Obejmują one: starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne, ziołorośla górskie i ziołorośla nadrzeczne, niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie, łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe. Planowana inwestycja będzie powodować niewielkie procentowo straty przyrodnicze wynoszące 0,0065 %, 0,27% oraz 18% zasobów siedlisk w obszarze Dolina [...]. Takie straty przyrodnicze nie mogą zostać uznane za znaczące negatywne oddziaływanie na ww. obszar Natura 2000. Punktowe zniszczenie powyższych siedlisk nie będzie prowadzić do pogorszenia ich stanu w obszarze, nie spowoduje dalszej degradacji ich płatów, ani nie uniemożliwi funkcjonowania tych przedmiotów ochrony w Dolinie [...].

W przypadku siedliska 6430 w raporcie znajduje się informacja, że projektowane przedsięwzięcie spowoduje zniszczenie 0,07 ha powierzchni, co odpowiadałoby 1,37% zasobów siedliska w obszarze. W wyjaśnieniach inwestora przedstawionych w piśmie z 6 marca 2015 r. wskazano, że powyższe dane dotyczą zajęcia powierzchni nad siedliskiem (most drogowy) i nie będzie to prowadzić do fizycznej ingerencji w to siedlisko, np. poprzez lokalizację w jego płatach podpór konstrukcji mostowej. Oznacza to, że siedlisko 6430 nie ulegnie zniszczeniu na skutek realizacji omawianego przedsięwzięcia.

Podnieść również należy, że naruszenie obszaru Dolina [...] nastąpi przede wszystkim na skutek umiejscowienia na tym terenie mostu drogowego. Ewentualne naruszenie ekosystemu doliny rzecznej, której siedliska są przedmiotem ochrony ww. obszaru, będzie minimalne. Trasa nie będzie bowiem przebiegać w zdecydowanej większości po powierzchni terenu (co wiązałoby się z fizyczną likwidacją wszystkich siedlisk, które znajdą się w śladzie drogi), lecz przez most. Zajęcie powierzchni dotyczyć będzie przede wszystkim punktowej lokalizacji podpór ww. obiektu. Nie wpłynie to znacząco negatywnie na obszar Doliny [...] obejmującego dolinę powyższej rzeki na odcinku od J. po jej ujście do W. oraz nie zakłóci integralności tego obszaru i jego powiązań z innymi ostojami sieci Natura 2000.

GDOŚ zastosował środki kompensacyjne, o których mowa w art. 3 pkt. 8 oraz art. 75 p.o.ś. Przewidziano rozwiązania obejmujące wykonanie 8 zastępczych zbiorników rozrodczych dla płazów (punkt 1.3.17 decyzji), albo zastosowania zastępczych schronień rozrodczych dla ptaków i nietoperzy w postaci montażu 110 budek (punkt 1.3.27 decyzji). Art. 75 p.o.ś. zobowiązuje inwestora do ochrony elementów przyrodniczych tak dalece jak to możliwe, a w przypadku gdy ochrona taka nie jest możliwa - do naprawienia wyrządzonych szkód, w szczególności przeprowadzenia kompensacji. Dla przedsięwzięć, dla których przeprowadzono ocenę oddziaływania na środowisko, warunki, o których mowa w art. 75 ust. 1 i 3 p.o.ś. określone będą przede wszystkim w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która jest wiążąca dla pozwolenia na budowę.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Stowarzyszenia Z., że decyzja GDOŚ w sprawie środowiskowych uwarunkowań powinna zawierać w swej treści nakaz przeprowadzenia ponownej eksperckiej, rzetelnej oceny stopnia negatywnego wpływu planowanego przedsięwzięcia na obszary Natura 2000 (tzw. oceny siedliskowej, naturowej) lub uzupełnienia istniejącej. W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na ocenę stopnia wpływu planowanej inwestycji na obszary Natura 2000. Także wiedza specjalistyczna zarówno RDOŚ w [...], jak również GDOŚ, pozwalała na przeprowadzenie szczegółowej i dokładnej oceny oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko, w tym na obszary Natura 2000. Wskazywane przez Stowarzyszenie Z. niewykonanie raportu według zaleceń dobrych praktyk GDDKiA dotyczących opracowań środowiskowych nie miało wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Raport o oddziaływaniu na środowisko musi spełniać warunki określone w art. 66 u.u.i.ś., natomiast zgodność z dobrymi praktykami wnioskodawcy nie jest obligatoryjna. Nie ma obowiązku "sporządzenia listy kontrolnej potencjalnych zagrożeń realizacji celów ochronnych i integralności obszaru Natura 2000". Skarżący nie podał, jaki element środowiska został pominięty, lub niewłaściwie oceniony i jak przekłada się to na wynik postępowania.

Wskazać należy, że w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgodnie z zasadą przezorności nałożono obowiązek przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko. Według Sądu, w przeprowadzonym postępowaniu właściwie oceniono wpływ na środowisko, w tym na obszary Natura 2000, jakie będzie powodować planowane przedsięwzięcie. W decyzji środowiskowej nałożono szczegółowe warunki realizacji inwestycji, które spowodują ograniczenie oddziaływania projektowanej drogi ekspresowej i zapobiegną m. in. znaczącemu negatywnemu oddziaływaniu na obszary Natura 2000 naruszane, lub położone w sąsiedztwie trasy S19.

Odnosząc się do pisma G.B. złożonego podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 8 marca 2016 r. jako załącznik do protokołu zatytułowany braki w raporcie środowiskowym na podstawie którego wydano decyzję środowiskową, Sąd stwierdza, że treść raportu odpowiada wymaganiom określonym przez ustawodawcę w art. 66 u.u.i.ś. Zdaniem Sądu, przedłożony przez wnioskodawcę raport jest kompleksowy, spójny i rzetelny. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, "Sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. Ocena sądu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe". (zob. wyrok NSA z 28 sierpnia 2014 r. sygn. akt II OSK 495/13). Zastrzeżenia wobec przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, aby nie były uznane za gołosłowne powinny zostać poparte na przykład ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu. Raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Podważenie jego ustaleń mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujący równie fachową wiedzą jak autorzy raportu, której wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora (zob. wyrok NSA z 20 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2564/12).

Odnosząc się do złożonego na rozprawie pisma T.S. zatytułowanego "załącznik do protokołu dot: odcinek drogi S19 do S. po węzeł Z." wskazać należy, że stanowisko skarżącego w kwestii braku konsultacji społecznych stanowi powtórzenie zarzutów skargi do których Sąd odniósł się na początku niniejszego uzasadnienia. Pozostałe zagadnienia podniesione w ww. załączniku nie są związane z przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie.

Pismo Stowarzyszenia Mieszkańców J. z 9 grudnia 2014 r. złożone podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 8 marca 2016 r. skierowane jest do Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska i zawiera informacje o zarejestrowaniu ww. Stowarzyszenia.

Mając powyższe na względzie, skargi nie mogły zostać uwzględnione, a Sąd orzekł na mocy art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji.