Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 2350/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski, Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.), Protokolant Krzysztof Garbacz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2006r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że uchylona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej spółki kwotę 3.011,00 (trzy tysiące jedenaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 28 listopada 2005 r. [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2005 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...].

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Jednolitym dokumentem administracyjnym SAD z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] dokonano zgłoszenia rafinowanego tłuszczu roślinnego otrzymanego w procesie uwodornienia PALPITIX D34, który objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. W zgłoszeniu zadeklarowano towar wg kodu PCN 1516 20 98 0.

W dniu 11 listopada 2000 r. Urząd Celny celem ustalenia tożsamości towaru pobrał próbki towaru (jeden worek foliowy) z numerem pozycji ewidencji E13 [...], które następnie oddano do badań. Po przeprowadzonych badaniach przez Euroservice International Inspection Services Spółkę z o. o. w Gdańsku organ celny otrzymał świadectwo badań nr [...] wydane w dniu [...] lutego 2001 r., z którego wynika, iż PALPITIX P34 jest mieszaniną oleju z ziaren palmowych oraz oleju z ziaren palmowych całkowicie uwodornionego, a proponowana klasyfikacja wg kodu taryfy celnej to 1516 20.

Postanowieniem z dnia [...] września 2001 r. Urząd Celny wszczął w sprawie [...] postępowanie celne dotyczące klasyfikacji towarowej dla towaru objętego w/w zgłoszeniem celnym, a 12 października 2001 r. skarżąca przedłożyła oświadczenie producenta spornego tłuszczu, który zadeklarował, iż produkt PALPITIX D34 jest wyprodukowany na bazie oleju z ziaren palmowych, jako jedynego rodzaju surowca i otrzymywany w procesie uwodornienia oraz nie jest on dalej przetworzony w celu dostosowania do bezpośredniej konsumpcji, ale jest używany jako półprodukt w przemyśle cukierniczym. Jednocześnie wyjaśniła, iż PALPITIX D34 należy klasyfikować do kodu 1516 20 98 0 ponieważ jego nazwa odpowiada brzmieniu pozycji 1516 oraz podpozycji 1516 20, tłuszcz ten był poddany specjalnej transformacji chemicznej typu uwodornienie, ale nie był dalej przetwarzany. Nie jest on natomiast ani margaryną, ani wyrobem oleju czy tłuszczu roślinnego, który byłby poddany emulgowaniu, zmaśleniu lub teksturowaniu w celu dostosowania do bezpośredniego spożycia. Tłuszcz ten wprost wymieniony jest w wyjaśnieniach do podpozycji 1516 20, a skład tego typu towaru był i jest znany organowi celnemu od dawna. Był on wówczas klasyfikowany pod kodem taryfy celnej 1516 20 98 0, co było zbieżne ze stanowiskiem władz celnych krajów Unii Europejskiej.

Ponowne wyjaśnienia skarżąca złożyła w dniu 5 listopada 2001 r. przedkładając pismo Ministerstwa Finansów Wydziału Ceł i Akcyzy w Antwerpii oraz wyjaśnienia producenta spornego tłuszczu. Z pierwszego dokumentu wynika, iż określonemu we wniosku produktowi (brak jego nazwy) winien być przypisany kod 1516 20 98. Producent natomiast potwierdził, iż PALPITIX D34 jest uwodornionym tłuszczem roślinnym, otrzymywanym na bazie oleju z ziaren palmowych i poddanym bieleniu, neutralizacji, uwodornieniu i dezodoryzacji. Modyfikacja chemiczna ma wpływ na chemiczne właściwości tłuszczu.

Urząd Celny decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] uznał zgłoszenie celne z dnia 29 października 2000 r. nr [...] za nieprawidłowe w zakresie klasyfikacji taryfowej i wymiaru długu celnego, zmieniając klasyfikację towarową na kod 1517 90 99 0, stawkę celną na 30 % oraz kwotę należnego cła na 22.223,40 zł od towaru objętego zakwestionowanym zgłoszeniem celnym. Urząd wskazał na konieczność uiszczenia niedoboru cła w kwocie 19.845,30 zł wraz z odsetkami wyrównawczymi od dnia 27 maja 2001 r. do dnia zapłaty Z uzasadnienia decyzji wynika, iż kontrola przeprowadzona w siedzibie skarżącej zakwestionowała prawidłowość klasyfikacji taryfowej towaru zgłoszonego w dniu 29 października 2000 r. Sporny towar PALPITIX D34 dopuszczono do obrotu klasyfikując do kodu PCN 1516, który obejmuje tłuszcze i oleje zwierzęce i roślinne i ich frakcje, częściowo lub całkowicie uwodornione, estryfikowane wewnętrznie, reestryfikowane lub elaidynizowane, rafinowane lub nie, ale dalej nie przetworzone. PALPITIX D34 jest mieszaniną olejów roślinnych. Właściwą natomiast jest pozycja 1517, która obejmuje margarynę; jadalne mieszaniny lub wyroby z tłuszczów lub olejów zwierzęcych lub roślinnych, lub z frakcji różnych tłuszczów lub olejów z niniejszego działu inne niż jadalne tłuszcze lub oleje lub ich frakcje z pozycji 1516.

Ponadto organ celny pobiera odsetki wyrównawcze, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych, a przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowanie kwoty wynikającej z tego długu powoduje uzyskanie korzyści finansowej.

Z akt administracyjnych nie wynika kiedy skarżąca otrzymała powyższą decyzję, ale w dniu 10 grudnia 2001 r. złożyła od niej odwołanie do Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu odwołania wskazała, iż sporny preparat to półprodukt, który jest tłuszczem niejadalnym, powstałym w wyniku procesów uwodornienia i rafinacji, który nie został poddany dalszym procesom obróbki. Nie stanowi on mieszaniny olejów, ponieważ jest tłuszczem otrzymanym wyłącznie z oleju ziaren palmowych. Gdyby go uznać za mieszaninę to miałaby ona składać się z tego samego oleju. Nadto sam fakt akceptowania przez wiele lat przez organy celne kodu 1516 20 98 0 niewątpliwie potwierdza dobrą wiarę i świadczy o prawidłowości działania Spółki.

W dniu 6 września 2002 r. Izba Celna otrzymała opinię Zakładu Analizy i Oceny Jakości Żywności Wydziału Chemicznego Politechniki Gdańskiej, z której wynika, iż sporny produkt stanowi mieszaninę oleju z ziaren palmowych całkowicie uwodornionego z olejem z ziaren palmowych nieuwodornionym, mimo iż użyty do produkcji tego tłuszczu był wyłącznie olej z ziaren palmowych. Jednocześnie w opinii odniesiono się do pism Instytutu Mięsnego i Tłuszczowego z dnia 8 i dnia 25 października 2001 r., któremu zarzucono nie liczenie się z faktami. Pism tych brak w aktach administracyjnych.

Dodatkowo w dniu 2 października 2002 r. skarżąca przedłożyła pismo Centralnej Administracji Ceł i Akcyzy w Brukseli z dnia 28 maja 2002 r., z którego wynika, iż produkt o nazwie ERTILOR PK 34D jest częściowo uwodornionym tłuszczem roślinnym otrzymanym przez zmieszanie oleju z ziaren palmowych, rafinowanym, dalej nie przetworzonym i winien być klasyfikowany wg kodu 1516 20 98 oraz oświadczenie producenta, z którego wynika, iż nazwa PALPITIX D34 została w dniu 1 lipca 2001 r. zmieniona na ERTILOR PK 34D.

Izba Celna po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję, przyjmując argumenty powołane przez organ I instancji, a zarzuty skarżącej uznając za bezpodstawne. Powyższa decyzja została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 maja 2005 r. sygn. akt 3/I SA/Po 2975/02. W ocenie Sądu zacytowana w zaskarżonej decyzji treść pozycji 1516 i 1517 nie została przez organy celne poddana pełnej i wyczerpującej analizie w kontekście danych dotyczących omawianego tłuszczu. W zaskarżonej decyzji nie odniesiono się też do stanowiska strony skarżącej, która wykazywała konsekwentnie, że omawiany tłuszcz jest jedynie półproduktem nie przeznaczonym do bezpośredniej konsumpcji i może być wykorzystany do produkcji tłuszczów jadalnych. Decyzja nie zawiera żadnych rozważań odnoszących się do stopnia przetworzenia klasyfikowanego tłuszczu.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] będącej przedmiotem rozpoznawanej skargi Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż o klasyfikacji taryfowej towaru do danego kodu PCN decydują jego cechy, charakteryzujące go w sposób najbardziej szczegółowy. Pozycja 1516 obejmuje pojedyncze tłuszcze i oleje zwierzęce lub roślinne i ich frakcje, całkowicie lub częściowo uwodornione, estryfikowane wewnętrznie, reestryfikowane lub elaidynizowane, nawet rafinowane, ale dalej nie przetworzone. Pozycja ta wyłącza uwodornione tłuszcze i oleje oraz ich frakcje, które zostały poddane dalszemu przetworzeniu do celów spożywczych jak teksturowanie.

Zgodnie z regułą 1 ORINS oraz mając na uwadze fakt, iż sporny towar stanowił mieszaninę oleju z ziaren palmowych i całkowicie uwodornionego oleju z ziaren palmowych, organ odwoławczy przyjął, że PALPITIX D34 winien być zaklasyfikowany do kodu PCN 1517 20 99 0. Powyższy stan towaru jest zgodny ze stanowiskiem skarżącej, jak i dokonaną na zlecenie organu odwoławczego analizą przez Spółkę [...] oraz opinią Zakładu Analizy i Oceny Żywności Politechniki Gdańskiej. W związku z tym, że sporny towar jest mieszaniną nie można go zakwalifikować do kodu 1516. Z wyjaśnień do Taryfy celnej wynika, iż pozycja ta obejmuje tylko pojedyncze oleje i tłuszcze. Według organu odwoławczego w uwadze "B" (uwagi ogólne do działu 15) czytamy, iż "pozycje 1515 do 1517 nie obejmują jadalnych i niejadalnych mieszanin lub preparatów oraz tłuszczy i olejów roślinnych, które zostały zmodyfikowane chemicznie (pozycja 1516, 1517 lub 1518...). Jeżeli wolą ustawodawcy do jednej z pozycji Taryfy celnej ma być zaliczony towar będący mieszaniną, to ustawodawca wyraźnie to określa. A zatem kryterium rozróżniającym towary z pozycji 1516 od towarów z pozycji 1517 nie może być tylko stopień ich przetworzenia i jadalności, a przede wszystkim, to czy towar jest pojedynczym olejem, czy też mieszaniną różnych olejów. Sporny towar jest niewątpliwie mieszaniną dwóch różnych olejów opisanych w dziale 15 Taryfy celnej. Opinia Zakładu Analizy i Oceny Żywności Politechniki Gdańskiej wskazuje, iż sporny produkt, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie jest jednorodnym olejem poddanym częściowemu uwodornieniu, a jego cechy i skład chemiczny wykazują, że nie mógł powstać w sposób inny niż poprzez zmieszanie dwóch różnych olejów, choć wywodzących się z jednego gatunku oleju z ziaren palmowych.

Drugi kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie tłuszczu PALPITIX D34 do pozycji 1517 jest jego jadalność, która odróżnia go od mieszanin kwalifikowanych do pozycji 1518, a nie do pozycji 1516, dla której jadalność jest cechą obojętną. Cechę jadalności potwierdza powołana wyżej opinia, jak i inne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy (np. certyfikat producenta). Jadalność w rozumieniu Taryfy nie oznacza, iż towar musi nadawać się do bezpośredniej konsumpcji, a wystarczy że może być używany do dalszego przetwarzania lub bezpośrednio używany w produkcji żywności.

Zatem decydujące o klasyfikacji cechy spornego towaru to jego jadalność oraz fakt, iż jest on mieszaniną dwóch różnych olejów klasyfikowanych do dwóch różnych pozycji Taryfy celnej (surowy olej – 1511, olej całkowicie uwodorniony – 1516).

Termin "jadalne mieszaniny" występujący w brzmieniu pozycji 1517 dotyczy tłuszczów nadających się do spożycia, zarówno bezpośrednio jak i po przetworzeniu. Dlatego pozycja 1517 obejmuje zarówno tłuszcze bezpośrednio spożywane przez ludzi, jak i stosowane w przemyśle spożywczym.

Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, iż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, zatem należy brać pod uwagę przede wszystkim zapisy w niej zawarte, a nie te znajdujące się w innych źródłach, czy też wskazane przez kraje Unii Europejskiej. Jednocześnie organ odwoławczy przypomniał, iż od 1 stycznia 1998 r. każdy importer w trybie art. 5 Kodeksu celnego może zwrócić się do właściwego organu o wydanie wiążącej informacji taryfowej dotyczącej klasyfikacji towaru wg Taryfy celnej, którą stosuje się do towarów, wobec których formalności celne zostały dokonane po dniu, w którym informacja ta została udzielona. Ta regulacja prawna umożliwia całkowite wykluczenie jednego ze skutków ryzyka handlowego ponoszonego przez importera towaru, a w okresie importu spornego towaru skarżąca o wydanie takiej informacji nie wnioskowała.

Organ odwoławczy z całą stanowczością podkreślił, iż kryterium rozróżniającym towary z pozycji 1516 od towarów z pozycji 1517 jest przede wszystkim to, czy towar jest pojedynczym olejem, czy też mieszaniną różnych olejów, niezależnie od jego sposobu przetworzenia.

Odnośnie odsetek wyrównawczych, organ odwoławczy uznał, iż skarżąca nieprawidłowo podała dane w zgłoszeniu celnym, zatem nastąpiło określenie długu celnego w niższej wysokości niż prawnie należnej. Organ celny może odstąpić od poboru odsetek wyrównawczych tylko w przypadku, gdy dłużnik udowodni, iż podanie nieprawidłowych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania, a ciężar udowodnienia braku zaniedbania spoczywa na stronie. W przedmiotowej sprawie zastosowanie niższej stawki celnej spowodowało, iż skarżąca uzyskała korzyść finansową, z uwagi na zapłatę mniejszej kwoty wynikającej z długu celnego.

Powyższą decyzję Spółka otrzymała w dniu 2 listopada 2005 r., a w dniu 24 grudnia tegoż roku zaskarżyła ją do tut. Sądu, wnosząc o jej uchylenie i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz od Dyrektora Izby Celnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca zarzuciła decyzjom naruszenie przepisów art. 153, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej oraz naruszenie przepisów art. 13 § 1, § 3 pkt 1 i 2, § 4, art. 65 § 4, art. 83 § 3, art. 85 § 1, art. 222 § 4 Kodeksu celnego, przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz przepisów Wyjaśnień do Taryfy celnej stanowiących załącznik do tego rozporządzenia, a także § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 143, poz. 958).

W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, iż organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie zastosował się do wydanego w przedmiotowej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zawierającego wiążące dla organów administracji celnej oceny prawne oraz wskazania, co do dalszego postępowania administracyjnego. Zawarta w tym wyroku ocena zasadności postulowanej przez Spółkę klasyfikacji taryfowej importowanego towaru pozostaje zatem wiążąca dla organu odwoławczego, który zobowiązany był prowadzić dalsze postępowanie administracyjne przy uwzględnieniu tej okoliczności. Natomiast Dyrektor Izby Celnej nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania, którego ustalenia wykazywałyby konieczność zmiany klasyfikacji spornego towaru, opierając się w swojej argumentacji na dowodach istniejących w momencie orzekania przez Sąd. Tymczasem Sąd ten uznał za niesporny stan towaru (mieszanina), wskazując na konieczność odniesienia się w jego klasyfikacji do pozostałych kryteriów tj. stopnia przetworzenia oraz przeznaczenia. Kryterium stopnia przetworzenia nie zostało w zaskarżonej decyzji w ogóle rozważone, a kryterium przeznaczenia zostało rozważone w sposób całkowicie błędny. Sporny produkt jest wprawdzie mieszaniną, ale olejów tego samego rodzaju. Jest także półproduktem nie nadającym się do bezpośredniego spożycia. Nie został poddany żadnym innym procesom poza uwodornieniem i rafinacją

Zdaniem skarżącej sporny tłuszcz importowany jest do Polski od 1997 r., a jego skład znany był organom celnym od dawna z uwagi na pobieranie i analizę jego próbek. Do 2001 r. organy celne nie kwestionowały zasadności przyjętej przez skarżącą klasyfikacji. Trudno zatem obciążać działającą w dobrej wierze skarżącą odsetkami wyrównawczymi. Nie można skarżącej zarzucić, iż przedmiotowa sytuacja powstała z jej winy, jej zaniedbania czy świadomego działania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powołał się na dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd bada zgodność z prawem obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji.

Nadto, zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy te sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Środki te określone zostały przez przepisy art. 145 do art. 150 cyt. wyżej ustawy.

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 z późn. zm.) do spraw dotyczących długu celnego, który powstał przed dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej, stosuję się przepisy dotychczasowe. Cytowane uregulowanie dotyczy przepisów prawa materialnego i w niniejszej sprawie winny być stosowane przepisy obowiązujące w chwili powstania długu celnego tj. w dniu 29 października 2000 r.

Z art. 13 § 1 i 6 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 160, poz. 1084 z późn. zm.), obowiązującego w dacie powstania długu celnego, wynika, iż cła określane są na podstawie taryfy celnej, którą w drodze rozporządzenia ustanawia Rada Ministrów. Klasyfikację towarów w taryfie celnej określa kod taryfy celnej (art. 13 § 5), a minister właściwy do spraw finansów ogłasza wyjaśnienia do taryfy celnej. Taryfa celna obejmuje m. in. Polską Scaloną Nomenklaturę Towarową Handlu Zagranicznego PCN. Zatem w dacie powstania długu celnego obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 107, poz. 1217) oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 sierpnia 1999 r. w sprawie wyjaśnień do Taryfy celnej (Dz.U. Nr 74, poz. 830).

Należy zgodzić się ze skarżącą, iż organ odwoławczy zaskarżoną decyzją naruszył przepis art. 153 p.p.s.a. choć nie w tak szerokim zakresie jak skarżąca podnosi. Organ celny był związany zarówno oceną prawną, jak i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku WSA w Poznaniu uchylającym pierwszą decyzję organu odwoławczego wyrażoną w niniejszej sprawie. Zdaniem skarżącej w wyroku tym Sąd ocenił zasadność postulowanej przez nią klasyfikacji towarowej i ocena ta jest wiążąca dla Dyrektora Izby Celnej . Z taką tezą trudno się zgodzić, ponieważ w w/w wyroku Sąd wskazał, iż cechy omawianego tłuszczu uzasadniałyby klasyfikację do pozycji 1516 Taryfy celnej. Jednocześnie Sąd uznał, iż klasyfikowanie go do pozycji 1517 wymagało poczynienia ustaleń wskazujących na właściwość tej pozycji oraz przekonującego i wyczerpującego uzasadnienia, sama zaś decyzja nie zawierała żadnych rozważań dotyczących stopnia przetworzenia klasyfikowanego w niej tłuszczu. Nie można zatem uznać, iż Sąd przyjął zasadność postulowanej przez skarżącą klasyfikacji.

Nie zmienia to jednak faktu, iż zaskarżona decyzja narusza przepis powołanego wyżej art. 153, choć bardziej rozlegle i precyzyjnie uzasadnia przyjęte przez organ odwoławczy stanowisko. Przede wszystkim, mimo wskazówek zawartych w wyroku poznańskiego Sądu, organ odwoławczy nadal nie poczynił żadnych rozważań dotyczących stopnia przetworzenia spornego towaru, poprzestając tym razem na stwierdzeniu, iż kryterium rozróżniającym towary z pozycji 1516 od towarów z pozycji 1517 jest przede wszystkim to czy towar jest pojedynczym olejem czy mieszaniną różnych olejów, niezależnie od jego sposobu przetworzenia. Z takiej oceny można się domyślać (ale tylko domyślać), iż organ celny uznał, że zapis "ale dalej nie przetworzone" zawarty w opisie pozycji 1516 nie powoduje, iż produkty klasyfikowane do pozycji 1517 to tylko produkty "dalej przetworzone". Także rozważania organu odwoławczego dotyczące niemożności klasyfikowania spornego towaru do pozycji 1516 są niepełne i nadal nie wyjaśniają przekonywująco i wyczerpująco (jak nakazał poznański Sąd) dlaczego takiej klasyfikacji nie można stosować. Cytowana uwaga "B" nie rozwiewa wątpliwości, ponieważ dotyczy łącznie pozycji 1516 do 1518.

Przeprowadzając dowód z opinii biegłego organ celny dołączył jednocześnie opinię Instytutu Przemysłu Mięsnego i Tłuszczowego (wyniki analiz), do której odniesiono się w opinii Zakładu Analizy. Zdaniem Sądu Orzekającego w tej sprawie organ odwoławczy, wbrew opinii sporządzonej przez Instytut przyjmuje, że "sporny POLPITIX D34 jest niewątpliwie mieszanką dwóch różnych olejów". Przy czym organ powołuje się na opinię Instytutu akcentując iż, "cechy i skład chemiczny wykazują, że nie mógł powstać w sposób inny niż poprzez zmieszanie różnych olejów, choć wywodząca się z jednego gatunku oleju z ziaren palmowych" (str.6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).

Otóż wbrew cytowanym przez organ odwoławczy twierdzeniom w opinii jest jednoznaczne stwierdzenie, iż "Próba tłuszczu o nazwie Polpitix D.34, która była przedmiotem badań stanowi mieszaninę oleju z ziaren palmowych całkowicie uwodornionego z olejem z ziaren palmowych nieuwodornionego". Zatem wbrew stwierdzeniom organu odwoławczego, w opinii wskazano na mieszaninę oleju a nie na mieszaninę olejów.

Kwestia tego sformułowania ma istotne dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenie, albowiem zdaniem organu wyrażonym w jego uzasadnieniu "kryterium rozróżniającym towary z pozycji 1516 od towarów z pozycji 1517 nie może być tylko stopień ich przetworzenia i jadalności, ale przede wszystkim to, czy towar jest pojedynczych olejem, czy też mieszaniną różnych olejów (str.6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).

Zauważyć także należy, iż do pozycji taryfy 1516 zaliczany – tłuszcze i oleje zwierzęce lub roślinne i ich frakcje, częściowo lub całkowicie uwodornione.

W sporządzonej przez Instytut opinii, która została przyjęta przez organ odwoławczy nadający tej opinii "decydujące znaczenie" stwierdzono, iż "nazwanie takiego produktu olejem częściowo uwodornionym, nie będzie w sensie merytorycznym stanowiło błędu" (str. 76 akt administracyjnych wspólnych do spraw [...] do [...]). Wymienione powyżej różnice istniejące pomiędzy twierdzeniami organu odwoławczego a sporządzoną opinią, wskazują na naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej.

Nie można natomiast zgodzić się ze skarżącą, iż organ odwoławczy rozważył kryterium przeznaczenia w sposób całkowicie błędny. W decyzji wskazano, iż jadalność, o której mowa w pozycji 1517 to nie tylko przydatność do bezpośredniej konsumpcji, ale także możliwość używania do dalszego przetworzenia lub do bezpośredniego używania przy produkcji żywności, o czym świadczy treść punktu "B" uwag do pozycji 1517.

W tym miejscu należy również wskazać, iż z treści art. 197 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) wynika, iż biegłym może być tylko osoba dysponująca odpowiednimi właściwościami, a nie instytut naukowy lub naukowo – badawczy. W aktach niniejszej sprawy brak postanowienia lub jakiegokolwiek innego dokumentu, z którego wynikałoby kto został powołany celem wydania opinii lecz z opinii wynika, iż Zakład Analizy i Oceny Jakości Żywności Politechniki Gdańskiej, a nie konkretna osoba.

Natomiast w całej rozciągłości należy zgodzić się z zarzutem naruszenia § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 43, poz. 958 z późn. zm.). Trudno bowiem nie przyjąć, iż w sytuacji gdy po kilku latach sprowadzania spornego towaru i klasyfikowania go do pozycji 1516 przy pełnej akceptacji organów celnych, organy te odmiennie zaczynają interpretować Wyjaśnienia do Taryfy celnej i uznają podawane przez skarżącą w zgłoszeniu celnym dane za nieprawidłowe, iż są to szczególne okoliczności nie wynikające z zaniedbania lub świadomego działania skarżącej. Powody zmiany przez wiele lat akceptowanego stanowiska w zaskarżonej decyzji nie zostały wskazane czym naruszono przepis art. 121 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa.

W świetle powyższych rozważań Sąd przyjął, iż stan faktyczny nie został dokładnie wyjaśniony, czym naruszono przepisy art. 187 § 1, zaś uzasadnienie decyzji naruszyło art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.

Za przyjęciem wskazanego wyżej stanowiska przemawiają także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 maja 2002 r. w sprawie V SA 1824/01 (publ. LEX nr 109282) i z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie V SA 585/02 (publ. LEX nr 142188). Wynika z nich, iż w przypadku gdy cechy sprowadzanego towaru budzą wątpliwości, zaś treść taryfy celnej (objaśnień towarzyszących jej stosowaniu) nie pozwala na jednoznaczne ustalenie kryteriów rozgraniczenia klasyfikacji towarów, postępowanie administracyjne powinno wykorzystać wszelkie środki dowodowe, aby ustalić i wyodrębnić klasy towarów, których cechy różnią je między sobą jakościowo na tyle, aby mogło to być uznane za kryterium decydującej klasyfikacji. Natomiast każdorazowa zmiana ustalonej praktyki klasyfikacji celnej, dotychczas stosowanej wobec adresata decyzji celnej, wymaga sprecyzowania przesłanek, które powodują, że utrzymanie dotychczasowej praktyki jest nie do przyjęcia i wyjaśnienie to podlega kontroli sądu.

Zważywszy powyższe, Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia wskazanych wyżej przepisów art. 121 § 1, 187 § 1, 210 § 4 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej i naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy ponownie przeanalizuje wydaną przez Instytut opinię, rozważając możliwość dopuszczenia dowodu z opinii uzupełniającej, zgodnie z wymogami art. 197 Ordynacji podatkowej.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1349 z późn. zm.), określając jednocześnie, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana, do czego obligował go przepis art. 152 p.p.s.a.

( - ) Dariusz Skupień ( - ) Jan Grzęda ( - ) Jacek Niedzielski