Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 588/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak /spr./, Sędziowie NSA Irena Kamińska, Joanna Runge-Lissowska, Protokolant Anna Harwas, po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. M. i W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2005r. sygn. akt VI SA/Wa 519/04 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 13 ust. 2 i 2b, 18a ust. 5, art. 20 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) i tabeli l.p.4 pkt 4 lit. c. , l.p. 4 pkt 1 lit. a, l.p.4 pkt 1 lit. b załącznika do ustawy w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.), § 5 ust. 1, § 5 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262) i art. 127 § 3, 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku firmy Transport Usługowy P. i W. M., o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją nr [...] z dnia [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w sprawie obciążenia karą pieniężną w wysokości 8760.00 złotych.

Decyzje Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne. W wyniku przeprowadzonej, w dniu 25 września 2003 r., na drodze krajowej nr 58 kontroli stwierdzono, że zespół złożony pojazdu silnikowego i przyczepy przewożący drewno, w skład którego wchodził pojazd silnikowy marki Kamasz o numerze rejestracyjnym [...] oraz przyczepa Ifa i numerze rejestracyjnym [...], jest pojazdem nienormatywnym. Dowodem na powyższe ustalenie jest protokół nr 21 z zatrzymania i kontroli pojazdu z dnia 25 września 2003 r. Wynikają z niego stwierdzone następujące przekroczenia:

- nacisku na drugą oś pojazdu silnikowego o 13,16 KN ponad dopuszczalną dla tej osi normę (72,5 KN),

- nacisku na trzecią oś pojazdu silnikowego o 13,16 KN ponad dopuszczalna dla tej osi normę (72,5 KN).

- nacisku na pierwszą oś przyczepy o 1,91 KN ponad dopuszczalną dla tej osi normę (80 KN),

- nacisku na drugą oś przyczepy o 11,14 KN ponad dopuszczalną dla tej osi normę (80 KN).

Ograniczenie nacisku osi pojazdu do 8 t na drodze krajowej nr 58, na odcinku O.-Z., zostało wprowadzone zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 marca 2003 r. w sprawie sieci dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o określonych parametrach (Dz. U. z 2003 r. Nr 62, poz. 563). Pod znakami zakazu B-19 umieszczono dodatkowo tabliczki z napisem": "Nie dotyczy autobusów komunikacji miejskiej, pojazdów garażujących i zaopatrzenia". Wprowadzone ograniczenie obejmuje także kontrolowany pojazd, który nie mógł zostać uznany za pojazd garażujący. Właściciel pojazdu nie zamieszkuje bowiem na tym odcinku drogi, a strona nie wykazała, aby przedmiotowy pojazd był garażowany w miejscu objętym ograniczeniem. Zjazd do bazy możliwy jest innymi odcinkami dróg, nieobjętymi ograniczeniami nacisków osi pojazdu. Ponadto pojazd garażujący, zmierzający do bazy, to pojazd bez ładunku. Tymczasem zatrzymany pojazd zawierał ładunek i to jeszcze przekroczeniem obciążenia 8 t/oś.

O wszczęciu postępowania została zawiadomiona strona. Oceniając materiał dowodowy, uznano moc dowodową oświadczenia pracowników Rejonu. Podstawowym dowodem był protokół zatrzymania i kontroli pojazdu. Wynika z jego treści przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi.

Na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzją z dnia [...], skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli P. i W. M. – Transport Usługowy w [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. naruszenie art. 92 ust. 1 Konstytucji RP poprzez oparcie rozstrzygnięcia o przepisy Ministra Infrastruktury z dnia 28 marca 2003 r. w sprawie sieci dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o określonych parametrach z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych,

2. naruszenie art. 13 ust. 2a i 2b ustaw L.p. 4 ust. 4 lit. c, L.p. tabela 4 ust. 1 lit. a, L.p. tabela 4 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, poprzez bezpodstawne zastosowanie w stanie faktycznym sprawy,

3. naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie strony czynnego udziału w toczącym się postępowaniu na skutek uniemożliwienia, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 27 stycznia 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 519/04, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. M. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ orzekający zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a. ustalił stan faktyczny sprawy, a stronom zapewnił możliwość udziału w postępowaniu wyjaśniającym (art. 10 k.p.a.). W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, organ właściwie zastosował prawo materialne. Zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] nie naruszają przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i załącznika do ustawy pod poz. Lp. tabela 4 ust. 4 lit. c, Lp. tabela 4 ust. 1 lit. a, Lp. tabela 4 ust. 1 lit. b, a także rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.

Odpowiedzialność przewidziana art. 13 ust. 2a i 2b ustaw publicznych z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, ma charakter obiektywny. Obciążenie przewoźnika kara pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym jest obligatoryjne. Obowiązkiem organu administracyjnego nakładającego karę pieniężną jest wykazanie, że do przekroczenia dopuszczalnych norm doszło na skutek okoliczności zależnych czy zawinionych przez przewoźnika. Zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, ładunek umieszcza się w pojeździe w taki sposób, aby nie powodował dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.

Skarżący nie kwestionuje przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Zarzuca bezpodstawne zastosowanie ustawy w stanie faktycznym sprawy. Jego zdaniem, droga nr 58 znajduje się w wykazie dróg krajowych, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 100 KN. Wyłączenie z tej drogi odcinka O. – Z., narusza art. 92 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że rozporządzenie wykonawcze Ministra Infrastruktury z dnia 28 marca 2003 r. w sprawie sieci dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o określonych parametrach, zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a w konsekwencji niewłaściwie zostało zastosowane prawo materialne tj. art. 13 ust. 2a i 2b ustawy o drogach publicznych.

Ten zarzut – zdaniem sądu – nie jest trafny. Wbrew twierdzeniom skarżącego, rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 marca 2003 r. ma umocowanie w delegacji ustawowej. Wprowadzenie ograniczenia nacisków osi pojazdu na odcinku drogi krajowej mieści się w określeniu "ustala sieć dróg krajowych" zawartym w delegacji przewidzianej art. 41 ustawy o drogach publicznych. W pojęciu "drogi krajowej" zawarte jest pojęcie - odcinek tejże drogi. Trudna sytuacja na drogach wymusza wyłączenie odcinków z dopuszczalnych nacisków osi, przewidzianych dla całej drogi. Interes obywatela musi ustąpić przed interesem społecznym. Odcinki, na których obowiązują ograniczenia są powszechnie znane. Rozporządzenie wykonawcze zostało opublikowane w dzienniku ustaw.

P. i W. M. wnieśli od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości.

Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu:

1) prawa procesowego:

a) art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, iż w postępowaniu nie były kwestionowane przekroczenia dopuszczalnych nacisków na oś;

b) art. 1 § 1 oraz art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nierozpatrzenie zgodnie z zasadą legalizmu, czy zastosowanie procedury prawidłowości pomiaru, jak też zastosowane wagi oraz sposób ważenia były zgodne z obowiązującym prawem, a tym samym czy organ administracji przystępujący do ważenia działał legalnie;

2) prawa materialnego

– art. 13 ust. 2a i 2b do ustawy Lp. tabeli 4 ust. 4 lit. c, Lp. tabeli 4 ust. 1 lit. a, Lp. tabeli 4 ust. 1 lit. b ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (jt. Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.) poprzez bezpodstawne zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

Na tej podstawie wnosili o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia,

2) zasądzenie kosztów procesu, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzili, że w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze do sądu, kwestionowali ustalenia stanu faktycznego co do nacisku na osie. Sąd wadliwie dokonał oceny w tym zakresie i nie zbadał zgodnie z art. 1 § 1 i art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, legalność decyzji.

Sąd, wbrew powyższym przepisom pominął, iż w okresie objętym decyzją, zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 11.05.2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636 ze zm.), procedura ważenia, jak też wymogi metrologiczne dotyczące wag samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu, winny wynikać z rozporządzenia Ministra właściwego do spraw gospodarki. Przepis ten wszedł w życie z dniem 01.01.2003 r., natomiast Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał stosowne rozporządzenie wykonawcze dopiero w dniu 10.02.2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz. U. Nr 35, poz. 316) które to rozporządzenie zostało opublikowane w Dz. U. z dnia 5 marca 2004 r., a tym samym stosownie do § 24 tego rozporządzenia, weszło ono w życie od dnia 13.03.2004 r. Powyższe oznacza, iż pomiędzy 1 stycznia 2003 r., a 13 marca 2004 r. nie istniały przepisy prawne, które stanowiłyby podstawę oceny legalności działań organów administracyjnych, stosujących ważenie pojazdów samochodowych, a tym samym nie można w sposób legalny stwierdzić przekroczenia dopuszczalnych nacisków na oś, co w konsekwencji uniemożliwia stosowanie przepisów prawa materialnego tj. art. 13 ust. 2a i 2b do ustawy Lp. tabeli 4 ust. 4 lit. c, Lp. tabeli 4 ust. 1 lit. a, Lp. tabeli 4 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (jt. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.), wymierzających kary pieniężne za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W stanie faktycznym sprawy, w dniu 25 września 2003 r. tj. w dniu kontroli drogowej pojazdu skarżących, nie było możliwym legalne ważenie pojazdu skarżących, wobec braku stosownych regulacji prawnych. Z całą pewnością nie mogły być to przepisy zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22.12.2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu, bowiem zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP zarządzenia nie stanowią powszechnie obowiązującego prawa, a tym samym nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji administracyjnych nakładających sankcje na obywateli.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi wywodził, że skarżący kwestionowali zarówno we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jak i w skardze do sądu przekroczenie delegacji ustawowej w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 28 marca 2003 r. w sprawie sieci dróg krajowych (Dz. U. Nr 62, po. 563), pod kątem przekroczenia delegacji ustawowej oraz naruszenia prawa strony do czynnego udziału. Nie jest uzasadniony zarzut co do wag. Ważenie odbywało się przy użyciu zalegalizowanych przyrządów pomiarowych. Waga, którą dokonano ważenia ma świadectwo legalizacji wagi nieautomatycznej o nr fabrycznym 420/21.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny związany był podstawami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia prawa procesowego w zakresie oceny prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, czego następstwem, według skarżącego, było wadliwe zastosowanie art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.) oraz załącznika do ustawy regulującego kary pieniężne, o których stanowi art. 13 ust. 2a tej ustawy. Zarzut wyprowadzono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przez zakwestionowanie procedury ważenia.

Skarga kasacyjna nie jest zasadną. Organy orzekające dokonały ustalenia stanu faktycznego zgodnie z przepisami prawa. Wywodzony zarzut co do oceny legalności działań w zakresie ważenia pojazdu nie jest usprawiedliwiony. Ważenia dokonano wagą, która miała świadectwo legalizacji obowiązujące do 31 grudnia 2004 r. Moc obowiązująca tego świadectwa legalizacji nie została podważona. Dokonanie zatem pomiaru wagą legalizowaną na podstawie obowiązujących przepisów czyni zarzut skargi kasacyjnej nieusprawiedliwiony. Nie są zasadne zarzuty co do mocy obowiązującej zarządzenia Nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dziennik Urzędowy Miar i Probierstwa Nr 6, poz. 40) nie były one stosowane jako podstawa materialnoprawna decyzji, jak również w zakresie ustalenia stanu faktycznego.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.