Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 229/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.92 ust.2 i 3, art.94 ust.3 zd.drugie
journal: Dz.U. 2017 poz 631
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej - tekst jedn.
article: art.7, art.77 par.1, art.80 i art.107 par.3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art.145 par.1 pkt 1 lit.c w zw. z art.135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka, sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant starszy asystent sędziego Aleksandra Wysocka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 lutego 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej we W. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 497,00 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją personalną z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 94 ust. 2, ust. 3, ust. 4, art. 95 ust. 1, art. 218 ust. 1 pkt 4, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 631 ze zm.) , Dyrektor Zakładu Karnego Nr [...] we W. ( dalej : organ I instancji) zawiesił A. K. (dalej : strona, skarżący) w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy, tj. od dnia [...] stycznia 2018 r. do dnia [...] marca 2018 r., w związku ze skierowaniem wobec niego aktu oskarżenia przez D. Wydział Zamiejscowy Departamentu do Spraw [...] we W. do Sądu Rejonowego dla [...] we W. oraz prowadzonym wobec strony postępowaniem karnym, które znajduje się w fazie procesowej, przed Sądem Rejonowym dla [...] [...] Wydział Karny we W.

W uzasadnieniu decyzji personalnej organ I instancji poczynił następujące ustalenia :

- w dniu [...] marca 2017 r. do Zakładu Karnego Nr [...] we W. wpłynęło pismo [...] z D. Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw [...] we W. informujące, że wobec strony skierowano do Sądu Rejonowego dla [...] we W. akt oskarżenia pod sygnaturą [...].

- z treści powyższego aktu oskarżenia wynika, że funkcjonariusz został oskarżony o to, że:

- w okresie pomiędzy 2007 a 2008 rokiem we W., będąc funkcjonariuszem Służby Więziennej, zatrudnionym w Zakładzie Karnym Nr [...] we W., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru dokonywania w przyszłości tego rodzaju zachowań przy wykorzystaniu nadarzającej się sposobności, w związku z pełnioną funkcją publiczną nie mniej niż dwukrotnie przyjął korzyści majątkowe w zmian za umożliwienie - ustalonemu osadzonemu w tej jednostce - odbycie w otwartej celi stosunku płciowego ze skazanymi kobietami osadzonymi na oddziale kobiecym tej jednostki penitencjarnej, tj. o przestępstwo z art. 228 § 3 kk w zw. z art. 12 kk,

- w dniu [...] listopada 2012 r. we W., strona - będąc funkcjonariuszem Służby Więziennej, zatrudnionym w Zakładzie Karnym Nr [...] we W. oraz pełniąc funkcję oddziałowego, nakłaniała oraz udzieliła pomocnictwa osadzonym w tej jednostce skazanym, do znęcania się fizycznego i psychicznego nad osobą pozbawioną wolności - innym osadzonym w tej samej jednostce penitencjarnej, tj. o przestępstwo z art. 18 § 2 i 3 kk w zw. art. 247 § 1 kk w zb. z art. 158 § 1 kk w zb. z art. 157 § 2 kk i w zb. z art. 231 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk,

- w dniu [...] stycznia 2014 r. we W., strona - będąc funkcjonariuszem Służby Więziennej, zatrudnionym w Zakładzie Karnym Nr [...] we W., na stanowisku zastępcy dowódcy zmiany, bez powodu uderzyła ręką w twarz osadzonego, czym naruszyła jego nietykalność cielesną, tj. o przestępstwo z art. 157 §2 kk,

- w okresie pomiędzy [...] lipca 2014 r. a [...] października 2014 r., strona - będąc funkcjonariuszem Służby Więziennej, zatrudnionym w Zakładzie Karnym Nr [...] we W. na stanowisku zastępcy dowódcy zmiany, w osobistej szafce ubraniowej ukrywała dokument, którym nie miała prawa wyłącznie rozporządzać, w postaci datowanego na [...] lipca 2014 r. pisemnego oświadczenia osadzonego stanowiącego list pożegnalny, a zawierającego informacje co do m.in. zażycia tabletek niewiadomego pochodzenia i powodów podjęcia przez niego we wskazanej dacie próby samobójczej, czym jednocześnie działała na szkodę osadzonego i interesu publicznego, tj. o przestępstwo z art. 276 kk w zw. z art. 231 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk,

- w okresie nie krótszym jak w [...] października 2014 r. (jak w akcie oskarżenia) we W., strona - będąc funkcjonariuszem Służby Więziennej, zatrudnionym w Zakładzie Karnym Nr [...] we W. na stanowisku zastępcy dowódcy zmiany, wbrew wynikającemu z odpowiednich przepisów, zakazu wnoszenia na teren jednostki penitencjarnej oraz obowiązkowi deponowania w wyznaczonym miejscu przedmiotów niebezpiecznych i niedozwolonych - w osobistej szafce ubraniowej posiadała 14 kapsułek produktu leczniczego ketonal 50 mg, który z uwagi na sposób oddziaływania głównego składnika ketoprofenu, przy praktykowanym przez osadzonych zażywaniu go w zwiększonych dawkach i bez nadzoru lekarza - mógł stanowić zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa Zakładu Karnego Nr [...] we W., czym działała na szkodę interesu publicznego, tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 kk w zw. z art. 12 kk.’

- w dniu [...] października 2014 r. postanowieniem nr [...] Dyrektor Zakładu Karnego Nr [...] we W. wszczął przeciwko stronie postępowanie dyscyplinarne, a następnie postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. nr [...] organ I instancji zawiesił przedmiotowe postępowanie z uwagi na długotrwałą przeszkodę uniemożliwiającą prowadzenie postępowania,

- postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] organ podjął zawieszone postępowanie z uwagi na fakt, że przeciwko stronie został skierowany akt oskarżenia z dnia [...] grudnia 2016 r. (sygn. akt. [...]), który organ uzyskał w dniu [...] marca 2017 r. Podjęcie zawieszonego postępowania pozwoliło na wydanie postanowienia z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] o zmianie zarzutów. W dniu [...] kwietnia 2017 r. postanowieniem nr [...] przedmiotowe postępowanie zostało ponownie zawieszone.

Organ I instancji powołał się na przepis art. 94 ust. 2 o Służbie Więziennej , który wprowadza możliwość zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe albo postępowania dyscyplinarnego. Treść przepisu wskazuje, że zawieszenie w czynnościach służbowych możliwe jest w wypadku wszczęcia przeciwko funkcjonariuszowi jednego ze wskazanych w nim postępowań.

Według organu , z uwagi na fakt, że na obecnym etapie analiza sytuacji procesowej, nawet po przesłaniu aktu oskarżenia do Sądu i uzyskaniu pewnych informacji z Prokuratury, nie daje podstaw do rozstrzygnięcia zarzutu, czy doszło do naruszenia przez stronę dyscypliny służbowej poprzez nadużycie zajmowanego stanowiska służbowego dla osiągnięcia korzyści majątkowej oraz przekroczenia uprawnień określonych w przepisach prawa. W tym też sensie długotrwała przeszkoda w postaci prowadzonego postępowania karnego, która dotyczy zarzucanego czynu ponownie zaistniała.

W ocenie organu I instancji, przepis art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej stanowi przesłankę dającą podstawę do zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych w związku z faktem, że zostało wszczęte przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne, a także prowadzone jest przeciwko niemu postępowanie karne o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego oraz skierowaniem przeciwko funkcjonariuszowi przez D. Wydział Zamiejscowy Departamentu do Spraw [...] we W. do Sądu Rejonowego dla [...] we W. aktu oskarżenia, w którym zarzuca się stronie popełnienie przestępstw z art. 228 § 3 kk w zw. z art. 12 kk, z art. 18 § 2 i 3 kk w zw. art. 247 § 1 kk w zb. z art. 158 § 1 kk w zb. z art. 157 § 2 kk i w zb. z art. 231 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, z art. 157 § 2 kk, z art. 276 kk w zb. z art. 231 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, z art. 231 § 1 kk w zw. z art. 12 kk oraz trwającym postępowaniem karnym, które znajduje się w fazie procesowej przed Sądem Rejonowym dla [...] we W., [...] Wydział Karny.

Organ I instancji stwierdził ,że zawieszając funkcjonariusza w czynnościach służbowych wziął pod uwagę, w szczególności charakter i rodzaj zarzucanych mu przestępstw, zagrożonych surową odpowiedzialnością karną. Według organu , czasowe odsunięcie funkcjonariusza od wykonywania zadań i czynności służbowych, z uwagi na charakter zarzucanych przestępstw zagrożonych wysoką sankcją karną, tj. postawienia zarzutów z art. 228 § 3 kk w zw. z art. 12 kk, z art. 18 § 2 i 3 kk w zw. art. 247 § 1 kk w zb. z art. 158 § 1 kk w zw. z art. 157 § 2 kk i w zb. z art. 231 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, z art. 157 § 2 kk, z art. 276 kk w zw. z art. 231 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk, z art. 231 § 1 kk w zw. z art. 12 kk podyktowane zostało również obawą o realną możliwość właściwego, zgodnego z prawem wywiązywania się strony z nałożonych obowiązków służbowych. W tym zakresie organ wskazał ,że pełnienie przez funkcjonariusza służby w Zakładzie Karnym Nr [...] we W. na stanowisku zastępcy dowódcy zmiany jest związane ze stałym i bezpośrednim kontaktem z osobami pozbawionymi wolności. Waga, rodzaj i charakter zarzucanych stronie przestępstw skutkowało utratą zaufania przez organ I instancji, co do właściwego wykonywania przez stronę zadań służbowych. Pełnienie przez funkcjonariusza służby w stałym i bezpośrednim kontakcie z osobami osadzonymi w jednostce penitencjarnej w kontekście charakteru zarzucanych przestępstw nie daje gwarancji, że ponownie strona nie popełni czynów noszących znamiona przestępstwa.

Zdaniem organu I instancji, brak jest gwarancji, że w trakcie wykonywania przez funkcjonariusza obowiązków i czynności służbowych, nie zaistnieje jego styczność z osobami pozbawionymi wolności, które mogą mieć związek z prowadzoną przeciwko stronie sprawą karną. Taki stan rzeczy zaś mógłby osłabić zaufanie do Służby Więziennej zarówno ze strony osadzonych, jak i społeczeństwa. Ze względu na jakość zarzucanych stronie przestępstw dalsze pełnienie przez stronę służby zagraża dobru Służby Więziennej. Organ powołał się na zasady etyki określone w Regulaminie Nr [...] Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2010 r. , zgodnie z którymi funkcjonariusz Służby Więziennej winien zachowywać się w sposób praworządny, odpowiadający godności funkcjonariusza publicznego. Powinien on unikać zachowań, które mogą godzić w dobre imię służby, wystrzegać się korupcji oraz zwalczać wszelkie jej przejawy. W szczególności zaś nie powinien wykorzystywać swojego stanowiska w celu uzyskania korzyści.

Strona odwołała się od decyzji pierwszo-instancyjnej ,podnosząc zarzut rażącego naruszenia art. 94 ust. 2 i ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej , mające wpływ na wynik rozstrzygnięcia, polegające na :

1/ zawieszeniu strony w czynnościach służbowych na okres kolejnych 3 miesięcy mimo, że w związku z prowadzonym przeciwko niemu przez Prokuraturę Apelacyjną we W. (obecnie D. Wydział Zamiejscowy Departamentu do Spraw [...]) postępowaniem karnym okres jego zawieszenia w czynnościach służbowych trwał już łącznie maksymalny okres przewidziany przez ustawę tj. 12 miesięcy, a tym samym nie ma możliwości dalszego stosowania wobec niego zawieszenia w czynnościach służbowych;

2/ niezasadności zawieszenia strony w czynnościach służbowych na okres kolejnych 3 miesięcy, albowiem w prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu karnym zostały zgromadzone i zabezpieczone wszelkie dowody, a nadto obwiniony informował Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] we W. o tym, że w Areszcie Śledczym we W., do którego został oddelegowany przebywają osadzeni, którzy są świadkami w toczącym się przeciwko niemu postępowaniu i mimo tego został podtrzymany rozkaz o jego delegowaniu do tej jednostki.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej we W. ( dalej: organ II instancji organ odwoławczy ) decyzją personalną z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 218 ust. 1 pkt 4, ust. 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej , utrzymał w mocy decyzję personalną organu I instancji.

W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy na wstępie wskazał, że decyzja organu I instancji poprzedzona była decyzją nr [...] z dnia [...] września 2017 r. Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] we W., zawieszającą stronę w czynnościach służbowych, na okres 3 miesięcy, tj. od dnia [...] października 2017 r. do dnia [...] grudnia 2017 r., w związku ze skierowaniem wobec strony aktu oskarżenia przez D. Wydział Zamiejscowy Departamentu do Spraw [...] we W. do Sądu Rejonowego dla [...] we W. oraz prowadzonym postępowaniem karnym, które znajduje się w fazie procesowej, przed Sądem Rejonowym dla [...] [...] Wydział Karny we W. Z kolei decyzja nr [...] z dnia [...] września 2017 r. poprzedzona była decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. Dyrektora Zakładu Karnego Nr [...] we W., zawieszającą funkcjonariusza w czynnościach służbowych, na okres kolejnych 3 miesięcy, tj. od dnia [...] lipca 2017 r. do dnia [...] września 2017 r., w związku ze skierowaniem wobec strony aktu oskarżenia przez D. Wydział Zamiejscowy Departamentu do Spraw [...] we W. do Sądu Rejonowego dla [...] we W., [...] Wydział Karny.

Organ II instancji wskazał też , że decyzja nr [...] organu I instancji z dnia [...] czerwca 2017 r. poprzedzona była decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., na mocy której zawieszono stronę w czynnościach służbowych od dnia [...] kwietnia

2017 r. na okres 3 miesięcy, w związku ze skierowaniem wobec strony aktu oskarżenia przez D. Wydział Zamiejscowy Departamentu do Spraw [...] we W. do Sądu Rejonowego dla [...] we W.

Dalej organ odwoławczy stwierdził , że z treści wniesionego przeciwko funkcjonariuszowi aktu oskarżenia wynika, że został on oskarżony m.in. z art. 276 k.k., co stanowi nowy, nieznany dotychczas organowi I instancji zarzut, w porównaniu z wcześniejszymi informacjami uzyskanymi od organu prowadzącego postępowanie karne, który nie był przedmiotem wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów, a jednocześnie podstawą do wydania przez organ I instancji wcześniejszych decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych. Zwrócił ponadto uwagę, że skierowanie aktu oskarżenia, w którym zarzuca się stronie popełnienie przestępstw z art. 228 § 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k., z art. 18 § 2 i 3 k.k. w zw. art. 247 § 1 k.k. w zb. z art 158 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. i w zb. z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., z art.157 § 2 k.k., z art. 276 k.k. w zb. z art. 231 §1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., stanowi przesłankę dającą podstawę do zawieszenia w czynnościach służbowych, w trybie art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. Organ odwoławczy podkreślił ,że organ I instancji zawieszając funkcjonariusza w czynnościach służbowych, wziął pod uwagę, w szczególności charakter i rodzaj zarzucanych czynów, zagrożonych surową odpowiedzialnością karną. W związku z powyższym czasowe odsunięcie go od wykonywania czynności służbowych podyktowane było obawą o realną możliwość właściwego wywiązywania się z nałożonych obowiązków służbowych w kontekście pełnienia służby w bezpośrednim kontakcie z osobami pozbawionymi wolności. Pełnienie przez stronę służby w Zakładzie Karnym Nr [...] we W. na stanowisku zastępcy dowódcy zmiany było związane ze stałym i bezpośrednim kontaktem z osobami pozbawionymi wolności. Waga, rodzaj i charakter zarzucanych funkcjonariuszowi przestępstw skutkowało utratą zaufania przez organ I instancji, co do właściwego wykonywania przez niego zadań służbowych. Przy czym brak było gwarancji, że w trakcie wykonywania przez funkcjonariusza obowiązków i czynności służbowych, nie zaistnieje jego styczność z osobami pozbawionymi wolności, które mogą mieć związek z prowadzoną przeciwko niemu sprawą karną.

Jednocześnie zdaniem organu odwoławczego zaistniały całkiem nowe okoliczności , a mianowicie wskazał ,że do Sądu został wniesiony akt oskarżenia przeciwko stronie, co stanowi okoliczność istotną w sprawie. Pierwsze zawieszenie w latach 2014 - 2015 związane było z przedstawieniem stronie postanowienia o przedstawieniu zarzutów. Zgodnie z przepisem art. 313 k.p.k. postanowienie o przedstawieniu zarzutów wydaje się, gdy istnieje dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia czynu zabronionego przez daną osobę. Zaznaczono, że specyfika służby funkcjonariuszy Służby Więziennej jest taka, że często są oni bezpodstawnie oskarżani przez skazanych odbywających karę pozbawienia wolności o popełnienie przestępstw przeciwko skazanym. Prowadzone jest postępowanie przygotowawcze, które najczęściej jest umarzane, jednak może się zdarzyć, że zostanie wydane postanowienie o przedstawieniu zarzutów. W niniejszej sprawie strona zapewniała organ I instancji o niedorzeczności zarzutów oraz braku w aktach postępowania przygotowawczego dowodów wskazujących na swoją winę. Postępowanie przygotowawcze toczyło się bardzo długo, do momentu uchylenia poprzedniego zawieszenia w czynnościach służbowych, nie zakończyło się wniesieniem do sądu aktu oskarżenia przeciwko stronie. Organ I instancji, dając wiarę, że w postępowaniu przygotowawczym nie zgromadzono dowodów wskazujących na winę strony, dopuścił funkcjonariusza do służby. Nie zwolnił strony ze służby dając wiarę jej wyjaśnieniom i szansę na formalne oczyszczenie się z zarzutów w postępowaniu karnym.

Jednak jak wskazał dalej organ , w dniu [...] marca 2017 r. do Zakładu Karnego Nr [...] we W. wpłynęło oficjalne zawiadomienie z D. Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw [...] we W. informujące, że wobec strony skierowano do Sądu Rejonowego dla [...] we W. akt oskarżenia pod sygnaturą [...]. Według organu II instancji , była to nowa okoliczność w sprawie, zważywszy na brzmienie przepisu art. 331 k.p.k. W tym zakresie organ stwierdził , że akt oskarżenia wnosi się do sądu, gdy istnieje podstawa do jego wniesienia, wobec tego przyjąć trzeba i zachodzi co najmniej duże prawdopodobieństwo, że osoba ta popełniła przestępstwo (art. 249 § 1 kpk). Musi zaistnieć także prawdopodobieństwo skazania jako przesłanka wniesienia aktu oskarżenia. Chodzi w tym przypadku o własną prognozę prokuratora, opartą o tymczasową ocenę faktyczną i prawną sprawy, prowadzącą do wniosku, że po przeprowadzonej rozprawie prawdopodobnie złoży wniosek o skazanie oskarżonego, który zostanie przez sąd uwzględniony. Ustawa wymaga kontynuowania postępowania aż do uzyskania przekonania o zasadności wniesienia aktu oskarżenia opartego jednak tylko na materiale dowodowym zgromadzonym dla sądu w niezbędnym zakresie (art. 297 § 1 pkt 5, art. 325h k.p.k.).

Według organu orzekającego zaistniała nowa okoliczności w postaci oficjalnej informacji od organu państwa, że zachodzi nie tylko podejrzenie, ale poparte materiałem dowodowym duże prawdopodobieństwo, iż funkcjonariusz dopuścił się poważnych przestępstw (m.in. dopuścił się nadużycia funkcji czego efektem było pobicie osadzonego i narażenie go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia, sprzedajności, ukrycia dokumentu, którym nie miał prawa wyłącznie rozporządzać). Konieczne stało się (w interesie służby i osób odbywających karę pozbawienia wolności) odsunięcie strony od pełnienia obowiązków służbowych. Było to możliwe jedynie w drodze zawieszenia w wykonywaniu czynności służbowych.

Jak wskazał organ dalej , akt oskarżenia wniesiony do Sądu przeciwko stronie w toku postępowania karnego zawierał nowe zarzuty, których nie obejmowało postanowienie o przedstawieniu zarzutów w początkowej fazie postępowania karnego. Oznaczało to, że organ I instancji był uprawniony w oparciu o nowe okoliczności do zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych; było to nowe, związane z nowymi okolicznościami faktycznymi, odrębne od poprzednich, zawieszenie w czynnościach służbowych, a nie przedłużenie poprzedniego zawieszenia ponad określony w ustawie o Służbie Więziennej okres 12 miesięcy; podstawy faktyczne zawieszenia w roku 2014-2015 i 2017 nie pokrywały się;

Organ odwoławczy podkreślił istotę i cel uregulowań przepisów art. 94 ust. 2 i 3 w związku z art. 27 ustawy o Służbie Więzienne , które stanowią, że służba publiczna, jaką pełnią funkcjonariusze Służby Więziennej, wymaga by funkcjonariusz cechował się wysokim poziomem moralnym i nieposzlakowaną opinią i takiemu wizerunkowi społecznemu funkcjonariusza służyć mają przepisy, przewidujące m.in. zawieszenie w czynnościach służbowych. Wydana decyzja nie przesądza w żadnym stopniu o winie funkcjonariusza ani nie narusza zasady domniemania niewinności osoby, której postawiono zarzut w postępowaniu karnym. Jednakże ze względu na rodzaj zarzucanych przestępstw i wobec wystąpienia dużego prawdopodobieństwa ich popełnienia, dalsze pełnienie przez stronę służby zagrażało dobru Służby Więziennej. Taki stan rzeczy zaś mógłby osłabić zaufanie do Służby Więziennej zarówno ze strony osadzonych, jak i społeczeństwa.

Końcowo organ II instancji skonstatował ,że wobec tego rodzaju zarzutu, interes służby, który w tym przypadku należy utożsamiać z interesem społecznym, góruje nad interesem funkcjonariusza, jako strony postępowania administracyjnego (art. 7 k.p.a.), co niewątpliwie uzasadnia zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych. W interesie społecznym, tożsamym z interesem służby, jest to aby postawione zadania były realizowane wyłącznie przez osoby pozostające poza jakimikolwiek podejrzeniami o działalność sprzeczną z prawem.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której skarżący wniósł o jej uchylenie i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarga oparta została na zarzutach naruszenia przepisów:

1) art. 94 ust. 2 i ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej poprzez zawieszenie w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy mimo, że w związku z prowadzonym postępowaniem karnym okres zawieszenia w czynnościach służbowych trwał już łącznie maksymalny, dwunastomiesięczny okres przewidziany przez ustawę, a tym samym nie ma możliwości dalszego stosowania wobec niej zawieszenia,

2) art. 7 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

3) art. 8 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;

4) art. 9 k.p.a., poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania skarżącego o okolicznościach fatycznych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków;

5) art. 11 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i niewyjaśnienie przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy;

6) art. 77 k.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie przez organ administracji publiczne całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący;

7) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i sporządzenie wydanej decyzji, które nie zawiera wskazania przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej twierdzeniom i dowodom skarżącego, w szczególności dotyczących faktu, że organ I instancji miał pełną wiedzę o treści wszelkich zarzutów stawianych skarżącemu przez prokuraturę, a pochodzącą z jego pisemnych wyjaśnień z dnia [...] września 2015 r.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że w zaskarżonej decyzji organ w najmniejszym nawet stopniu nie próbował uzasadnić kolejnego zawieszenia w czynnościach służbowych, w szczególności w kontekście kilku już wydanych w tym przedmiocie decyzji, które łącznie przekraczały dopuszczalny okres zawieszenia. Nie wyjaśniono w jakim zakresie pojawiły się nowe, wcześniej nieznane zarzuty, które ewentualnie usprawiedliwiałyby ponowne skorzystanie z możliwości zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych w trybie art. 94 ust 2 ustawy o Służbie Więziennej . Dotyczy do zwłaszcza rzekomo nowych okoliczności związanych z odnalezionymi w szafce służbowej funkcjonariusza listem pożegnalnym jednego z osadzonych oraz kapsułek ketonalu. W istocie informacje o tym zdarzeniu były znane przełożonym już od momentu samego przeszukania, co nastąpiło w dniu [...] października 2014 r. Stosowanie zawieszenia w trybie art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej nie ma charakteru obligatoryjnego , wobec tego charakter decyzji wymaga od organów nie tylko wskazania konkretnego zarzutu, którego pojawienie się uzasadniałoby zawieszenie funkcjonariusza, ale również uzasadnienia powodów, dla których te konkretne, nowe zarzuty, powodują zawieszenie funkcjonariusza.

Zdaniem skarżącego, niezasadny jest argument dotyczący dobra służby i właściwego poziomu moralnego funkcjonariuszy i ich nieposzlakowanej opinii, albowiem po okresie zawieszenia został on ostatecznie przywrócony do służby i wykonywał swoje czynności przez niemal półtora roku. Również z własnej inicjatywy poinformował przełożonych, że skierowano go do służby w jednostce, w której zostały osadzone osoby mające związek z toczącym się postępowaniem karnym, co jednakże nie wzbudziło jakiejkolwiek reakcji przełożonych. W zaskarżonej decyzji organ kwestię tę pomija milczeniem.

Według skarżącego, organ nie odniósł się w zaskarżonej decyzji do faktu, że jego przełożeni widzieli o wszystkich stawianych mu zarzutach , choćby z przeprowadzonych rozmów, czy też jego pisemnych wyjaśnień z dnia [...] września 2015 r. Skarżący nie jest w stanie wydedukować z zaskarżonej decyzji, czy organy obu instancji zapoznały się w ogóle z jego pisemnymi wyjaśnieniami, czy porównali je do stawianych mu zarzutów, a w końcu dlaczego, mimo ich treści, w dalszym ciągu twierdzą, że pojawiły się jakieś "nowe", niesprecyzowane w żadnej z decyzji zarzuty, które miałyby uzasadniać nowe, ponowne, zawieszenie skarżącego w trybie art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej.

Skarżący dodał, że wbrew sugestii organu, nie ma on prawnego obowiązku informowania przełożonych o kolejnych fazach prowadzonego przeciwko niemu postepowania karnego. Kwestię tę reguluje powołany przez skarżącego przepis § 20 ust. 1 pkt 4 Regulaminu [...] Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2010 r., z którego wynika, że funkcjonariusz ma obowiązek poinformowania w formie raportu pisemnego o wszczęciu i zakończeniu prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego. Wniesienie aktu oskarżenia do sądu nie stanowi ani o wszczęciu ani też o zakończeniu postepowania karnego, jest jedynie jednym z jego etapów, który o niczym nie przesadza. Do tych kwestii jednak nie odniesiono się w zaskarżonej decyzji.

Zdaniem skarżącego, organ I instancji nie wszczął wobec niego jakiegokolwiek postępowania administracyjnego celem jego ponownego zawieszenia w czynnościach służbowych. Nie został o tym poinformowany, mimo, że był w służbie od niemal półtora roku (po powrocie z zawieszenia), nie dano mu możliwości obrony lub przedstawienia swojego stanowiska, zignorowano wszelkie dowody, które były w dyspozycji organu. Końcowo skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja zawiera te same braki i uchybienia, co wcześniej wydane decyzje służby więziennej, które zostały już uchylone przez tut. Sąd

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie .podtrzymując stanowisko , zawarte w zaskarżonej decyzji .

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

W punkcie wyjścia rozważań nad oceną zasadności skargi zauważyć należy , że będąca przedmiotem osądu decyzja personalna z dnia [...] marca 2018 r. wydana została w określonym otoczeniu prawnym ,a mianowicie stanowi ona rezultat podejmowanych przez określony okres czasu działań prawnych organów służby więziennej w sprawie personalnej skarżącego. Organy więzienne obu instancji trzykrotnie bowiem - za okres poprzedzający wydanie zakwestionowanej decyzji - orzekały w sprawie skarżącego, a podjęte przez nie orzeczenia cechowały się nie tylko tożsamością podstawy faktycznej i prawnej, ale i identyczną argumentacją. Przy czym wydane w administracyjnym toku postępowania decyzje ostateczne były już przedmiotem kontroli tutejszego Sądu, który trzema kolejnymi wyrokami z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 402/17 , z dnia 9 stycznia 2018 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 640/17 i z dnia 21 marca 2018 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wr 20/18 uchylił zaskarżone decyzje i poprzedzające je decyzje personalne organu I instancji. Wyroki te odnosiły się kolejno : do decyzji personalnej Dyrektora OSW nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. i poprzedzającej ją decyzji personalnej Dyrektora ZK nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., dotyczących zawieszenia skarżącego z dniem [...] kwietnia 2017 r. w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy, a także kolejnej decyzji personalnej Dyrektora OSW nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. i poprzedzającej ją decyzji personalnej Dyrektora ZK nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. o zwieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych do dnia [...] września 2017 r. oraz decyzji personalnej Dyrektora OSW z dnia [...] listopada 2017 r. , nr [...] i poprzedzającej ją decyzji personalnej Dyrektora ZK z dnia [...] września 2017 r., nr [...] o zawieszeniu skarżącego na okres 3 miesięcy do dnia [...] grudnia 2017 r.

Wskazać również należy, że stanowisko tutejszego Sądu wyrażone w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 402/17 w odniesieniu do pierwszej decyzji personalnej zawieszającej skarżącego w czynnościach służbowych z tych samych powodów , co zaskarżona decyzja , zostało zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny , który wyrokiem z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. I OSK 1060/18 oddalił skargę kasacyjną organu od powyższego wyroku.

Taki też kontekst prawny należy mieć na uwadze przy sądowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji , która w istocie rzeczy stanowiła konsekwencję określonej sekwencji zdarzeń o charakterze prawotwórczym, a więc poprzedzających ją decyzji organów więziennych o zawieszeniu skarżącego w czynnościach służbowych .Wszystkie wspomniane wyżej decyzje w tym przedmiocie zostały wyrokami tutejszego Sądu wyeliminowane z obrotu prawnego z tym uzasadnieniem ,że są obarczone wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego. Takimi samymi wadami dotknięte są również decyzje organów obu instancji wydane w badanej sprawie .

Podstawą materialną zaskarżonej decyzji stanowił art. 92 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej , zgodnie z którym funkcjonariusza można zawiesić w czynnościach służbowych w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe albo postępowania dyscyplinarnego. Co równie istotne, z art. 92 ust. 3 wskazanej ustawy wynika, że zawieszenie może nastąpić na czas nie dłuższy niż 3 miesiące, zaś tylko w szczególne uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy. Z brzmienia przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że decyzja o zawieszeniu funkcjonariusza w czynnościach służbowych podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. A zatem organ ma pewien luz decyzyjny , co nie oznacza jednak , że w tym przypadku mamy do czynienia z dowolnością działania organu, gdyż za każdym razem jego powinnością jest należyte i staranne umotywowanie zasadności podjętego rozstrzygnięcia, poprzedzone dostatecznym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych sprawy .

Takich standardów nie spełniają obie wydane w sprawie decyzje, albowiem przy ich wydawaniu organy powieliły te same błędy w postępowaniu , które popełnione przy wydawaniu wcześniejszych decyzji zawieszających skarżącego w obowiązkach służbowych za poprzedzający okres.

W ślad za wyrokami tutejszego Sądu w sprawach o sygn. akt IV SA/ Wr 402/17 , IV SA 640/17 ,IV SA/Wr 20/18 powtórzyć należy ,że po pierwsze , podstawą faktyczną wydanego rozstrzygnięcia było skierowanie aktu oskarżenia przeciwko skarżącemu do Sądu karnego. Nie można jednak nie zauważyć, że samo wniesienie aktu oskarżenia było jedynie kolejną czynnością procesową podjętą w toku toczącego się już od dłuższego czasu postępowania karnego, o którego wszczęciu przełożony służbowy skarżącego został powiadomiony w dniu [...] października 2014 r. Mając wiedzę o tym fakcie Dyrektor Zakładu Karnego wielokrotnie zawieszał skarżącego w czynnościach służbowych, a mianowicie decyzjami personalnymi nr [...], nr [...] (z uwagi na tymczasowe aresztowanie), nr [...], nr [...].

Po drugie , nie można nie dostrzegać tego ,że po upływie 12-miesięcznego okresu zawieszenia funkcjonariusz został przywrócony do czynnej służby, którą pełnił nieprzerwanie przez ponad półtora roku, aż do czasu kolejnych czterech trzymiesięcznych zawieszeń, najpierw od dnia [...] kwietnia 2017 r., a następnie do [...] września 2017 r., do dnia [...] grudnia 2017 r. i obecnie do dnia [...] marca 2018 r.

Wobec tego niezrozumiałym jest , dlaczego organ I instancji mając wiedzę o toczącym się postępowaniu karnym, przywrócił skarżącego do służby, stwierdzając tym samym o ustąpieniu przesłanek potwierdzających jego czasową nieprzydatność do niej. W opisanej sytuacji , że nie można było zatem ponownie z tej samej przyczyny zawiesić funkcjonariusza na kolejny, trzymiesięczny okres. Zważywszy na to , że przepisy ustawy o Służbie Więziennej ograniczają możliwość zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych na okres powyżej 12 miesięcy. Po jego upływie organ może podjąć decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, gdy w dalszym ciągu istnieją przesłanki do niedopuszczenia go do służby albo może przywrócić go do jego obowiązków, gdy wskazane przesłanki ustąpią.

Bez wpływu na taką konstatację Sądu pozostaje argumentacja organu , wedle której przyczyną zawieszenia było ujawnienie nowych, dotychczasowych nieznanych organowi zarzutów, jakie zostały postawione skarżącemu w związku z dokonanym przeszukaniem jego szafki służbowej w dniu [...] października 2014 r. i zabezpieczeniem listu pożegnalnego jednego z osadzonych oraz 14 kapsułek leku ketonal. Z ujawnionych okoliczności sprawy wynika ,że funkcjonariusz w dniu [...] września 2015 r. złożył pisemne wyjaśnienia dotyczące wszczętego wobec niego postępowania dyscyplinarnego w sprawie wydalenia ze służby, w których poruszył także kwestię zarzutów z art. 276 k.k. w zw. z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. Wprawdzie wskazane pismo nie zostało podpisane przez skarżącego , lecz znajdowało się ono w aktach sprawach i organ był w jego posiadaniu , czego dowiódł dołączając na żądania Sądu kserokopię tegoż pisma. Organ obowiązany był wziąć je pod uwagę w toku rozpatrywania sprawy , jednak w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji organ w ogóle nie odniósł się wyjaśnień złożonych w tym piśmie przez funkcjonariusza. Podobnie organ również nie wyjaśnił, dlaczego uznał za nową okoliczność postawienia skarżącemu zarzutów, skoro ich podstawą było przeszukanie szafki służbowej funkcjonariusza w dniu [...] października 2014 r., o czym – jak podniósł to skarżący – wiedzieli jego przełożeni , a co wprost wynika z jego pisemnych wyjaśnień , o których mowa wyżej ,zaś organ je zupełnie pominął . Zarzut braku wyczerpującego uzasadnienia decyzji dotyczy także podniesionej przez organ I instancji kwestii związanej z postępowaniem dyscyplinarnym , podczas gdy postępowanie to, po krótkim okresie podjęcia w celu zmiany postawionych zarzutów, w dalszym ciągu pozostaje zawieszone z uwagi na toczące się postępowanie karne.

W tym miejscu wymaga podkreślenia , że brak odniesienia się do zarzutów odwołania świadczy o nierozpoznaniu przez organ odwoławczy sprawy w jej całokształcie (vide uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1986 r., sygn. akt III AZP 11/86; glosa T. Wosia i J. Zimmermanna do uchwały, PiP z 1989 r. z. 8). Natomiast w przypadku decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego szczególną rolę obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie (vide wyroki NSA: z dnia 11 września 2015 r. sygn. akt II FSK 1821/13; z dnia 15 lipca 2008 r. sygn. akt II FSK 660/07; z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 671/11, z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1496/10).

Spajając tę część rozważań , zauważyć należy ,że materiał aktowy analizowanej sprawy , nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie , czy organ zawiesił skarżącego rzeczywiście na podstawie nowych i nieznanych mu dotychczas okoliczności, czy też były to przesłanki, o których wiedzę już posiadał. Przesądzenie tej kwestii ma doniosłe znaczenie , albowiem w tym ostatnim przypadku zawieszenie funkcjonariusza na kolejny, trzymiesięczny okres, przekraczałoby ustawowy, dwunastomiesięczny limit. W takiej sytuacji nie można było więc uznać, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera przekonujące argumenty, a także odnosi się do pojawiających się na tym tle wątpliwości i zastrzeżeń strony postępowania. Skoro w niniejszej sprawie nie zgromadzono wyczerpującego materiału dowodowego, ani nie odniesiono się do pojawiających się wątpliwości w zakresie przedstawienia skarżącemu nowych zarzutów w postępowaniu karnym, to pod adresem organów obu instancji musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Stwierdzenie powyższego obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: p.p.s.a., o czym orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego, sprowadzających się do zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego wraz z opłatą kancelaryjną od udzielonego pełnomocnictwa, orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien przede wszystkim wyjaśnić, kiedy faktycznie przełożeni skarżącego dowiedzieli się o faktach stanowiących podstawę do przedstawienia mu nowych, dotychczas im nieznanych zarzutów w postępowaniu karnym, a także kiedy pozyskali wiadomość o tych zarzutach i jaką rolę w tym odegrały wyjaśnienia skarżącego z dnia [...] września 2015 r. Kolejno organ winien ocenić, czy w takiej sytuacji w dalszym ciągu będą zachodziły przesłanki do zawieszenia funkcjonariusza na tej podstawie i czy nie sprzeciwia się temu dyspozycja art. 94 ust. 3 zd. drugie ustawy o Służbie Więziennej. Ustalenia w tym zakresie powinny znaleźć odzwierciedlenie w należycie i starannie uzasadnionej decyzji , spełniającej wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.