Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 628/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235 (2)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.), Protokolant Aneta Januszkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi J. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], [...][...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. nr 122, poz. 851, ze zm.), art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94, ze zm.) oraz § 8 ust. 1 i 4 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), zwanego dalej "rozporządzeniem", jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania H. K. (dalej: skarżącej) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...], nr [...] znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21 wg załącznika do rozporządzenia) u skarżącej – utrzymało decyzję w mocy.

Skarżąca, ur. [...] pracowała w latach:

- od 16.08.1963 r. do 28.02.1971 r. w PPUP [...] Rejonowy Urząd [...] Dział Zarządzania Kadrami w J. G. (obecnie "[...]" S.A. Urząd [...] J. G. - Dział Zarządzania Kadrami) jako telefonistka;

- od 1 marca 1971 r. do 31 października 1971 r. w Ł. Oddziale Straży Granicznej w L. (obecnie Ośrodek Szkoleń Specjalistycznych Straży Granicznej w L.) jako starsza telefonistka;

- od 8 listopada 1971 r. do 23 lipca 1976 r. w Wojewódzkim Związku Gminnych Spółdzielni "[...]" Zakład Gospodarczy w L. Ś. na stanowisku księgowej;

- od 24 lipca 1976 r. do 31 lipca 1988 r. w Państwowym Zakładzie Ubezpieczeń w L. na stanowisku starszej księgowej;

- od 31 października 1988 r. do 12 września 1994 r. w Gminnej Spółdzielni "[...]" w L. na stanowisku samodzielnej księgowej;

Od 12 września 1994 r. przebywa na emeryturze.

W związku ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. w dniu 21 listopada 2006 r. wszczął postępowanie w sprawie choroby zawodowej u skarżącej.

Została ona skierowana na badania do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Odział w J. G., który dnia [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej; obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowatego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21 załącznika do rozporządzenia). W uzasadnieniu powyższego orzeczenia podano, iż: (...) W tut. Ośrodku w okresie 8 stycznia 2007 r. do 5 lutego 2007 r. trzykrotnie badana laryngologicznie, audiometrycznie oraz wykonano tympanometrię. Otoskopowo - obie błony bębenkowe perłowo-szare z zachowanym refleksem. Szept słyszy obustronnie ad cocham, mowę potoczną obustronnie z 1 m. Odruchy: Schabach -ucho prawe - 0 ucho lewe - 0, Rinne - ucho prawe -(+) mały dodatni, ucho lewe - (+) mały dodatni, Weber- centralny. Tympanometria - obustronnie krzywa typu AS- Brak odruchów strzemiączkowych. (...) Audiometrycznie - progi słuchu podwyższone, przy częstotliwościach 1, 2 i 3 kHz obliczone jako średnia arytmetyczna osiągają wielkości: 77 dB w uchu prawym i 77 dB w uchu lewym. W niskich częstotliwościach duża rezerwa ślimakowa. Ubytek słuchu w uchu lepiej słyszącym (brak zróżnicowania) przekracza wielkość 45 dB. Niedosłuch obustronny nie ma cech choroby zawodowej (...) 1. Badana przekroczyła znacznie wymagany aktem prawnym okres 2 lat, w czasie którego możliwa, jest diagnostyka choroby zawodowej. H. K. zgłosiła się po 36 latach od zakończenia pracy zawodowej. (...) 3. W/w. nie dysponuje żadną dokumentacją laryngologiczną odzwierciedlającą stan narządu słuchu zarówno w czasie zatrudnienia jak i w latach następnych. (...)".

W trybie odwoławczym skarżąca została skierowana na badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który w dniu [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowatego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21). W uzasadnieniu powyższego orzeczenia stwierdzono: "(...) W obecnie przeprowadzonym badaniu laryngologicznym stwierdzono otoskopowo błony bębenkowe bladoszare z rozmytym refleksem świetlnym, o zachowanej ciągłości. W audiometrii tonalnej wykazano niedosłuch o przewadze komponenty odbiorczej obustronny, średnie ubytki słuchu dla częstotliwości 1,2, 3 kHz wynoszą UP -76 dB i UL - 68 dB. Przeprowadzone próby lokalizacyjne - Pr. SISI, oraz próba zanikania tonu progowego są niespójne, brak możliwości interpretacji wyników. W badaniu audiometrii impedancyjnej uzyskano nieprawidłowy tympanogram typu C1 w uchu prawym, co świadczy o patologii prawej trąbki słuchowej oraz prawidłowy tympanogram typu A w uchu lewym, potwierdzający brak patologii w obrębie ucha środkowego lewego. Zarejestrowano odruchy z mięśni strzemiączkowych obustronnie, co w sposób obiektywny wskazuje na ślimakową lokalizację uszkodzenia narządu słuchu (różnica pomiędzy progiem odruchu strzemiączkowego a progiem słuchowym w audiometrii tonalnej jest mniejsza od 60 dB w zakresie niskich i średnich częstotliwości, co wskazuje na obecność objawu wyrównania głośności, typowego dla patologii ślimaka).Wykonane próby stroikowe - Pr. Webera (niepewne) oraz Pr. Rinnego (obustronnie mały dodatni) przemawiają za dominacją komponenty odbiorczej niedosłuchu obustronnie. Brak dokumentacji o stanie narządu słuchu w czasie potencjalnego narażenia na działanie hałasu ponadnormatywnego tj. w latach 1963 - 1971 (praca telefonistki), jak również w latach następnych oraz aktualnie przeprowadzona ocena stanu narządu nie upoważniają do rozpoznania choroby zawodowej. Stwierdzany przebieg krzywych powietrznych w audiometrii tonalnej nie jest charakterystyczny dla pohałasowego ubytku słuchu tzw. "krzywe płaskie" - ubytki słuchu, są na porównywalnych poziomach, zarówno w niskich, jak i w wysokich częstotliwościach. Niewielka rezerwa ślimakowa (głównie w uchu prawym) w zakresie niskich częstotliwości jest związana z patologią trąbki słuchowej prawej. Reasumując zatem - pomimo wielkości ubytku słuchu (pow. 45 dB) i lokalizacji ślimakowej niedosłuchu po uwzględnieniu wyników badań (nietypowy dla urazu akustycznego przebieg krzywych audiometrycznych) oraz faktu upływu 36 lat od zakończenia pracy w zawodzie telefonistki (pacjentka nie wykazała, że przez ten okres leczyła się laryngologicznie - brak dokumentacji określającej stan narządu słuchu w trakcie zatrudnienia jak i w latach następnych) i braku potwierdzenia narażenia na ponadnormatywne działanie hałasu nie znaleziono podstaw do uznania zawodowej etiologii choroby. Na stan narządu słuchu u pacjentki niewątpliwie mają wpływ zaburzenia naczyniowe związane z wieloletnim nadciśnieniem oraz procesami miażdżycowymi (otoskleroza, zaburzenia gospodarki lipidowej)."

W oparciu o powyższe orzeczenia lekarskie oraz ocenę narażenia zawodowego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. wydał dnia [...] decyzję, znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21 załącznika do rozporządzenia) u skarżącej, od której ww. w dniu 29 czerwca 2007 r. odwołała się. W dniu 13 września 2007 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. skierował pismo do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. (wraz z załączoną całością akt sprawy) zlecając przeprowadzenie postępowania uzupełniającego dotyczącego przebiegu pracy zawodowej skarżącej. W dniu 24 października 2007 r. wpłynęła odpowiedź Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. w przedmiotowej sprawie, dająca podstawę do wydania decyzji II instancji.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., po przeanalizowaniu dokumentacji wydał w dniu [...] decyzję nr [...] znak: [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...], znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu u skarżącej.

Na powyższą decyzję odwołująca się złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, nie zgadzając się z w/w. decyzją. W dniu 16 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem (Sygn. akt III SA/Wr 329/09) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] znak: [...] Podstawą uchylenia decyzji był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. stwierdzający niekonstytucyjność rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., na podstawie którego to wydano zaskarżone decyzje. Sąd podkreślił, że nie dokonywał merytorycznej oceny przedmiotowego postępowania.

Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w dniu 5 stycznia 2010 r. przesłał całość akt sprawy do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. celem ponownego rozpatrzenia zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku.

Skarżąca została skierowana powtórnie na badania do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G., który w dniu 1 kwietnia 2010 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB - w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21) u skarżącej. W uzasadnieniu podano, iż "(...) Obecnie od zakończenia pracy zawodowej badanej minął okres 39 lat, po roku 1971 ww. nie pracowała w hałasie. Brak danych z wywiadu oraz dokumentacji medycznej wskazującej, że p. H. K. była leczona laryngologicznie z powodu niedosłuchu lub innych dolegliwości ze strony narządu słuchu w okresie zatrudnienia lub w okresie 2 lat po jego zakończeniu. (...) Rozpoznany niedosłuch obustronny nie ma cech choroby zawodowej i jest pochodzenia pozazawodowego (przyczyna wymaga dokładnej diagnostyki laryngologicznej). (...) Brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - pkt. 21 wykazu, gdyż w przypadku orzekanej nie można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że rozpoznane schorzenie spowodowane zostało działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, a warunek wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w ustalonym przepisami okresie nie został spełniony."

W trybie odwoławczym skarżąca została skierowana na badania do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który w dniu 10 sierpnia 2010 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu (poz. 21) u skarżącej w uzasadnieniu podając: "(...) Pomimo jednak stwierdzanej wielkości ubytków słuchu (obustronnie powyżej 45 dB) brak jest dostatecznych podstaw do łączenia rozpoznawanego niedosłuchu z warunkami pracy w zawodzie telefonistki zakończonej 39 lat temu. W aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych jednoznacznie określono kryteria niezbędne do rozpoznania choroby zawodowej, zarówno kliniczne, jak i dotyczące okresu wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym - dla choroby zawodowej narządu słuchu okres ten wynosi 2 lata. W przypadku pacjentki brak jest nie tylko dokumentacji potwierdzającej narażenie na hałas ponadnormatywny w miejscu pracy, ale także brak jest jakiejkolwiek dokumentacji lekarskiej potwierdzającej leczenie laryngologiczne podjęte przez badaną oraz określającej stan narządu słuchu w okresie narażenia na hałas i bezpośrednio po jego zaprzestaniu (do 1973 r.). Reasumując - brak jest podstaw do rozpoznania u badanej zawodowej choroby narządu słuchu."

W oparciu o ww. orzeczenia lekarskie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. dnia [...] wydał decyzję nr [...], znak: [...], o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21) u skarżącej.

Wskutek wniesionego odwołania przez skarżącą [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., po przeanalizowaniu dokumentacji dopatrzył się nieprawidłowości w toku postępowania administracyjnego organu I instancji. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. błędnie zawiadomił strony o wszczęciu postępowania dnia 22 stycznia 2010 r., podczas gdy przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte dnia 21 listopada 2006 r., i przy wydawaniu decyzji ograniczył się do analizy dokumentacji od dnia 22 stycznia 2010 r. Ponadto nie wskazał w decyzji pełnej podstawy prawnej, w oparciu o którą wydał decyzję oraz nie dopełnił obowiązku zawiadomienia stron postępowania, o wniesionym odwołaniu - w myśl art. 131 k.p.a. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. stwierdził także uchybienia dotyczące niepełnego uzasadnienia decyzji w części sprawozdawczej (brak przebiegu postępowania administracyjnego od listopada 2006 r.) oraz w uzasadnieniu (brak części obejmującej wywody określone w art. 107 § 3 k.p.a.) i wydał w dniu [...] decyzję nr [...] znak: [...] uchylającą zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu u skarżącej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. wydał w dniu [...] decyzję nr [...]- o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21) u skarżącej.

Od powyższej decyzji skarżąca odwołała się, kwestionując zaskarżoną decyzję organu I instancji. Odwołująca się uważa, że istniejące dolegliwości zdrowotne są ściśle związane z wykonywaną w przeszłości pracą zawodową.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania organ I instancji prawidłowo, na podstawie § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych uznał, że dokonane czynności w toku postępowania pozostają skuteczne. Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika z art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

W przypadku skarżącej ww. kryteria nie zostały spełnione.

Dwie niezależne placówki diagnostyczno-orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych: [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., były zgodne co do faktu, iż wg obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych - 1, 2 i 3 kHz (poz. 21 wg załącznika do rozporządzenia) u skarżącej. W ww. jednostkach medycznych wykonano szereg badań diagnostycznych: laryngologicznych, audiometrycznych (tympanometria) w wyniku których stwierdzono, że krzywe audiometryczne charakteryzujące się płaskim przebiegiem nie są charakterystyczne dla obrazu klinicznego uszkodzenia słuchu spowodowanego skutkami biologicznego działania hałasu - ubytki słuchu są na porównywalnych poziomach, zarówno w niskich jak i w wysokich częstotliwościach.

W aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych jednoznacznie określono kryteria niezbędne do rozpoznania choroby zawodowej, zarówno kliniczne, jak i dotyczące okresu wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym - dla choroby zawodowej narządu słuchu okres ten wynosi 2 lata. W przypadku skarżącej jest znacznie przekroczony wymagany aktem prawnym okres 2 lat, w czasie którego możliwa jest diagnostyka choroby zawodowej. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca zgłosiła się po raz pierwszy do diagnostyki narządu Słuchu w 2007 r. tj. po 36 latach od zakończenia pracy zawodowej. Brak również jest dokumentacji medycznej potwierdzającej uszkodzenie narządu słuchu odwołującej z okresu udokumentowanej pracy zawodowej lub z okresu 2 lat po jej zakończeniu. Wskazany przez ustawodawcę okres 2 lat, wynika z faktu, iż zgodnie z wiedza medyczną tylko rozpoznanie postawione w tym okresie można wiązać z zawodową ekspozycja na hałas. Po tym okresie przeważający wpływ na zmiany w narządzie słuchu mają czynniki pozazawodowe.

Pomimo wielkości ubytku słuchu (pow. 45 dB) i lokalizacji ślimakowej niedosłuchu po uwzględnieniu wyników badań (nietypowy dla urazu akustycznego przebieg krzywych audiometrycznych) oraz faktu upływu aktualnie prawie 40 lat od zakończenia pracy w zawodzie telefonistki i braku potwierdzenia narażenia na ponadnormatywne działanie hałasu uprawnione placówki diagnostyczno-orzecznicze nie znalazły podstaw do uznania zawodowej etiologii choroby u skarżącej.

Powyższe okoliczności uniemożliwiają uznanie związku przy czy nowo-skutkowe go pomiędzy chorobą zawodową a warunkami pracy, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym.

Organ odwoławczy podkreślił, że upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych placówki medyczne ([...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Odział w J. G., Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. po przeprowadzeniu specjalistycznych badań wydały przekonujące oraz spójne co do meritum - orzeczenia lekarskie. Warunek dotyczący rozpoznania klinicznego choroby zawodowej: obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21 wg rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Dz. U. nr 105) u skarżącej nie został spełniony.

Zdaniem jednostek orzeczniczych niewątpliwy wpływ na wielkość stwierdzanego aktualnie niedosłuchu u skarżącej ma nadciśnienie tętnicze, na które jest leczona od 1980 r., a które nie jest związane z narażeniem zawodowym na hałas.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, dotyczącego powiązania dolegliwości zdrowotnych z wykonywaną pracą zawodową, organ stwierdził, że w tym zakresie - co do zasady - zostało wypracowane stanowisko przez Sądy Administracyjne, z treści którego wynika, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie mają charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nimi związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia, niż to uczyniły upoważnione jednostki orzecznicze. Natomiast odnosząc się do kwestii narażenia zawodowego skarżącej organ podkreślił, iż fakt występowania okresowo czynników szkodliwych na stanowisku pracy, nie jest równoznacznym z wystąpieniem choroby zawodowej u pracownika narażonego na dany czynnik. Do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wystarczające wykazanie ekspozycji zawodowej na czynnik wywołujący chorobę, lecz musi być również rozpoznanie choroby zawodowej, dokonane przez jednostkę właściwą do rozpoznania chorób zawodowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej, zarzucił decyzji naruszenie § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia poprzez błędną ich interpretację polegającą na uznaniu, że istniejąca u skarżącej choroba nie powstała w związku ze sposobem wykonania pracy oraz naruszenie przepisów postępowania – art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie oceny stanu faktycznego bez rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu zważył, co następuje:

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami – zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a).

W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L., nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Podstawę prawną regulacji chorób zawodowych stanowi art. 235¹ kodeksu pracy, który określa, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/GL 876/09 (Lex 577707): "Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych."

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r., którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. i obowiązywały już w chwili wydania decyzji przez organ I instancji, jak i przez organ odwoławczy. W rezultacie to według zapisów rozporządzenia należy oceniać przedmiotowe postępowanie organów administracji wszczęte w czerwcu 2009 r. Wskazuje na to § 11 ust. 1 rozporządzenia, który stanowi, że z zastrzeżeniem postępowań wszczętych i nie zakończonych przed dniem 3 września 2002 r., do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

W tym stanie rzeczy, nie można odmówić mocy dowodowej orzeczeniom lekarskim, wydanym na podstawie rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., które mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) utraciło moc z dniem 3 lipca 2009 r., albowiem czynności dokonane w toku postępowań wszczętych przed dniem 3 lipca 2009 r. pozostają skuteczne, a określenie definicji choroby zawodowej zawarte w § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w całości bez wprowadzenia w nim zmian przejął art. 235¹ Kodeksu pracy.

Zgodnie natomiast z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja z dnia [...], nr [...][...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., który działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy oraz § 8 ust. 1 i 4 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] nr [...] znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz (poz. 21 wg rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. Dz. U. nr 105) u skarżącej – utrzymał decyzję w mocy.

Powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepis art. 2351 Kodeksu pracy stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy).

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Zgodnie z § 8 ust. 1 owego rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

W tym miejscu, należy także podkreślić, że sądy administracyjne wielokrotnie podkreślały, że bez opinii uprawnionych placówek służby zdrowia, bądź sprzecznie z nimi, organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej. Pogląd taki jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, podziela go także - co do zasady - Naczelny Sąd Administracyjny, który w innej sprawie (sygn. akt II OSK 195/08), zauważył: "Jeśli bowiem orzeczenia lekarskie stwierdzały brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, to organy administracji związane były takimi ustaleniami i nie mogły wydać, w oparciu o uznanie administracyjne, decyzji oczekiwanej przez zainteresowanego."

Przepisami o charakterze materialnym, znajdującymi zastosowanie w sprawie są uregulowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Zgodnie z § 2 tego aktu, wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia. Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Załącznik do rozporządzenia określa w tabeli 2 okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego i dla omawianego przypadku, tj. obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz (poz. 21) - ustala okres 2 lat.

Tymczasem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, że skarżąca zakończyła pracę na stanowisku telefonistki w 1971 r. i wówczas ustało oddziaływanie czynnika narażenia zawodowego w postaci hałasu. Rozróżnić trzeba fakt zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, który może nastąpić w dowolnym okresie, niezależnie czy ustało narażenie zawodowe, czy też w trakcie narażenia. Ustawodawca zakreślił okres dla wystąpienia udokumentowanych skutków zdrowotnych. Zatem w przypadku skarżącej brak jest potwierdzonych w badaniach lekarskich z okresu do 2 lat po ustaniu narażenia zawodowego wystąpienia wymaganego ubytku słuchu. Załączone do skargi pisma - "opinia służbowa", karta porady specjalistycznej z dnia 13 stycznia 2004 r. znajdują się już w aktach przedmiotowej sprawy i były analizowane przez uprawnione placówki diagnostyczno-orzecznicze przy wydawaniu orzeczeń lekarskich. Natomiast załączone do skargi zaświadczenie lekarskie z dnia 1 marca 2011 r. wydane przez otolaryngologa z rozpoznaniem "Obustronny głęboki niedosłuch czuciowo-nerwowy spowodowany pracą w szczególnych warunkach szkodliwych, charakter uszkodzenia trwały, bez rokowania na poprawę" nie jest dokumentem wiążącym organy wydające decyzję w powyższej sprawie, gdyż "rozpoznanie choroby zawodowej może jedynie nastąpić w drodze orzeczenia lekarskiego wydanego przez upoważnioną placówkę diagnostyczno-orzeczniczą w zakresie chorób zawodowych" (zgodnie z wyrokiem Sądu w innej sprawie: sygn. akt IV SA/Wr 577/09). Należy podkreślić, iż postępowanie orzecznicze w sprawie choroby zawodowej jest ściśle określone i prowadzone zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z § 5 ust. 1 cytowanego rozporządzenia "Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy". Wskazać należy, iż rozpoznanie kliniczne postawione przez lekarza otolaryngologa nigdy nie było kwestionowane. Skarżąca ma potwierdzony w wielokrotnie wykonanych badaniach ubytek słuchu. Niemniej jednak nie może stanowić dowodu wskazanie przez nieupoważnionego w tym zakresie lekarza, iż niedosłuch skarżącej spowodowany został pracą. Wskazać trzeba, iż w kwestii oceny związku schorzenia z wykonywaną pracą właściwy jest lekarz medycyny pracy zatrudniony w ww. upoważnionych jednostkach. Dlatego też takie stwierdzenie bez jakiegokolwiek umotywowania nie może być przeciwdowodem w toczącym się postępowaniu. Ponadto, zgodnie z poglądem orzecznictwa, wskazanie w przepisach jednostek uprawnionych do stwierdzania choroby zawodowej powoduje, że gdy ich opinie nie stwierdzają istnienia choroby zawodowej, opinia innej jednostki służby zdrowia i to niespełniająca żadnych wymogów formalnych nie może być uznawana za podstawę kwestionowania opinii podmiotów uprawnionych, (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2005r sygn. OSK 1488/04 publ. w LEX 166671).

Brak zatem w ogóle udokumentowania objawów tej choroby w czasie przewidzianym rozporządzeniem. W takiej sytuacji choroba ta – niezależnie od wyników badań przeprowadzonych w trakcie postępowania administracyjnego oraz narażenia zawodowego trwającego do 1971 r. – nie może być uznana za chorobę zawodową w rozumieniu cytowanych przepisów z powodu upływu wymaganego okresu 2 lat od ustania narażenia - dla wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych.

Abstrahując od powyższego należy zaznaczyć, iż organ administracyjny ani Sąd nie posiadają specjalistycznej wiedzy medycznej, która jest niezbędna do rozpoznania chorób zawodowych. Organy administracyjne, a w dalszej kolejności Sąd, badają prawidłowości wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego (jasność, logiczność, spójność, rzetelność uzasadnienia) nie oceniając go od strony merytorycznej. Skoro więc w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie wydane przez dwie niezależne od siebie jednostki służby zdrowia w sposób jasny i konsekwentny nie znalazły podstaw do uznania zawodowej etiologii choroby, gdyż przebieg krzywych powietrznych w audiometrii tonalnej nie jest charakterystyczny dla pohałasowego ubytku słuchu, brak jest dokumentacji określającej stan narządu słuchu w trakcie zatrudnienia i w latach następnych - to nie ma podstaw, by odmówić im wiarygodności i orzec w sposób sprzeczny z tymi orzeczeniami. Orzeczenia lekarskie są wystarczająco umotywowane, nie budzą zastrzeżeń i nie pozostają ze sobą w sprzeczności. Przeciwko tym opiniom nie został przedstawiony żaden inny dowód. Ich moc dowodowa nie została zatem obalona. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, iż organ nie może dokonać rozpoznania choroby sprzecznie z orzeczeniem lekarskim. Prawidłowo sporządzone orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest w tym sensie "wiążące" dla organów inspekcji sanitarnej i prowadzić musi do wydania decyzji o odmowie stwierdzenia choroby.

W powyższym świetle trzeba przyjąć, że bez wątpienia przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej nie zostały spełnione.

Postępowanie przed organami Inspekcji Sanitarnej prowadzone było z zachowaniem wszelkich reguł Kodeksu postępowania administracyjnego, Sąd nie dopatrzył się żadnych uchybień proceduralnych, a ustaleniom w zakresie stanu faktycznego i ich ocenie nie można zarzucić nieprawidłowości.

W tym stanie rzeczy, wobec braku naruszenia norm prawa procesowego lub materialnego - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na mocy art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Orzeczenie o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu uzasadnia treść art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Z tych względów należało orzec jak w sentencji