Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SAB/Wr 467/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Tkacz - Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. A. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się w bezczynności w sprawie z wniosku strony skarżącej; II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę D. do załatwienia sprawy z wniosku strony skarżącej w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącego A. A. sumę pieniężną w kwocie 1.900 (jeden tysiąc dziewięćset) złotych; V. oddala skargę z zakresie wymierzenia Wojewodzie D. grzywny; VI. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego A. A. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 19 stycznia 2021 r. (wpływ do organu administracji w dniu 29.01.2021 r.) jest bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie z wniosku obywatela G. A. A. udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę

Jak wynika z akt administracyjnych A. A. (dalej: strona, skarżący) 23 listopada 2018 r. złożył, za pośrednictwem poczty, w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim we Wrocławiu wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz z załącznikiem nr 1 oraz innymi dokumentami.

W aktach sprawy znajdują się kserokopie: paszportu strony, umowy najmu lokalu mieszkalnego oraz oświadczenie o miejscu zamieszkania/adresie do korespondencji strony, ponadto umowa o pracę tymczasową, oświadczenie podmiotu działającego jako agencja pracy tymczasowej o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi w charakterze pracownika tymczasowego i KRS dotyczący agencji pracy tymczasowej. Na dokumentach tych brak adnotacji o dacie ich wpływu do organu administracji, znajduje się jedynie ksero koperty z datą potwierdzoną przez pocztę (data nadania 24.11.2020 r.).

Pismem z 23 listopada 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu 26.11.2020 r.) pełnomocnik strony wniósł ponaglenie, wskazując bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie rozpoznania wniosku strony o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę w Polsce. Wniosek strony winien bowiem być rozpoznany w terminie do 23 grudnia 2018 r., tymczasem nie został rozpoznany do dnie złożenia ponaglenie. Takie działanie świadczy o bezczynności i przewlekłym działaniu organu administracji. W związku z tym pełnomocnik strony wniósł o zobowiązanie organu do niezwłocznego rozpoznania wniosku strony oraz wyjaśnienie przyczyn opieszałości i ustalenia osób winnych takiego stanu.

Pismem z 19 stycznia 2021 r. (wpływ do organu administracji w dniu 29.01..2021 r.) pełnomocnik strony wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:-

- art. 35 § 1 i 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz.256 – dalej: K.p.a.) w zw. z art. 12 § 1 tej ustawy poprzez rażące niedochowanie miesięcznego terminu na załatwienie sprawy przewidzianego w ww. przepisie;

- art. 36 § 1 K.p.a. w zw. art. 9 tej ustawy, poprzez niepoinformowanie strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, a tym samym niepodanie przyczyn zwłoki, brak wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz brak pouczenia o możliwości wniesienia ponaglenia,

- art. 37 § 4 K.p.a. w zw. art. 9 tej ustawy, poprzez niepoinformowanie o przekazaniu ponaglenia, będącego środkiem zaskarżenia do organu II instancji w terminie 7 dni od daty jego otrzymania,

- art. 6 K.p.a. w zw. z art. 8 tej ustawy, statuującego zasadę praworządności poprzez naruszenie, jak i niezastosowanie szeregu przepisów K.p.a. oraz lekceważące podejście do strony, co nie mogło przyczynić się do pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej,

- art. 73 K.p.a. w zw. z art. 10 tej ustawy, poprzez niezapewnienie stronie skarżącej ani jej pełnomocnikowi czynnego udziału w postępowaniu, tj. braku możliwości kontaktu z inspektorem prowadzącym postępowanie, ograniczenie tego kontaktu do sytuacji, w których to urzędnik wzywa stronę do stawiennictwa, co z kolei skutkowało brakiem realnej możliwości uzyskania wglądu do akt sprawy,

- art. 217 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie, tj. brak niezwłocznego wydania zaświadczenia w przedmiocie urzędowego potwierdzenia stanu faktycznego i prawnego dotyczącego złożonego przez skarżącego wniosku.

Tak formułując zarzuty pełnomocnik skarżącego wniosła:

a) na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. ,poz. 2325 ze zm. – dalej: P.p.s.a.) o zobowiązanie przez Sąd organu do niezwłocznego wydania decyzji w przedmiocie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na podjęcie pracy, jednak nie później niż w terminie 14 dni od daty doręczenia do organu I instancji orzeczenia,

b) na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a P.p.s.a. o stwierdzenie przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności oraz iż ta bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

c) na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. o wymierzenie przez Sąd organowi grzywny w wysokości 1.000 zł,

d) na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 7 P.p.s.a. o przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5.600 zł,

e) na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych,

f) na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony wskazała, że wniosek skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wpłynął do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego 23 listopada 2018 r. W sprawie pomimo skutecznego doręczenia wniosku, a tym samym wszczęcia postępowania, organ administracji nie podjął żadnych czynności do dnia wniesienia do Sądu skargi na bezczynność. W geście zrozumienia sytuacji Wojewody Dolnośląskiego strona przez długi okres nie podejmowała inwazyjnych dla organu działań wnosząc o wgląd do akt sprawy (pismo wniesione w dniu 25.05.2020 r.) oraz o wydania zaświadczenia skutecznie pismo wniesione w dniu 22.06.2020 r.). Nie przyniosło to żadnego rezultatu, wnioski strony były ignorowane, a w sprawie nie podejmowano żadnych czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Tymczasem organ niezwłocznie po otrzymaniu wniosku strony winien dokonać jego oceny formalnej i procesowej i podjąć stosowne działania celem wydania decyzji w sprawie. Wskazano także, że postępowanie w sprawie z wniosku strony nie jest szczególnie skomplikowane, tj. nie wymaga powoływania biegłego, czy też przeprowadzania szczególnie długiego procesu dowodowego. Sprawę można rozpatrzyć merytorycznie na podstawie dostarczonych przez stronę dowodów, które na skutek opieszałości organu, trwającej dokładnie dwa lata jeden miesiąc i dwadzieścia sześć dni, zdezaktualizowały się. Strona skarżąca nie dostrzega usprawiedliwienie dla tak długiego rozpoznawania wniosku, w szczególność za takie, w jej ocenie, nie mogą być uznane braki kadrowe czy duża liczba wniosków. W tych okolicznościach za zasadny uznała strona skarżąca wniosek o zobowiązanie przez Sąd Wojewody do wydanie decyzji w terminie 14 dni od daty doręczenia orzeczenia oraz orzeczenie na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5.600 zł, która będą stanowić swoistego rodzaju rekompensatę za przeżyty stres spowodowany bezczynnością lub przewlekłością organu. Skarżący, składając ponaglenie, wyczerpał całą drogę administracyjną. Wojewoda Dolnośląski do dnia wniesienia skargi nie przekazał ponaglenie celem dalszego procedowania, w tych okolicznościach jedynie droga sądowa może doprowadzić do zakończenie postępowania z wniosku strony.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o oddalenie skargi. Po przedstawieniu przebiegu postępowania, obejmującego też czynności podjęte po wniesieniu skargi do Sądu, Wojewoda zapewnił, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców, konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Problemy kadrowe Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu oraz ilość wniosków cudzoziemców nie są okolicznościami niemającymi znaczenia w sprawie, w szczególności dla oceny czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym kontekście przekroczenie terminu musi być bowiem nie tylko znaczne, lecz także oczywiste, pozbawione racjonalnego uzasadnienia oraz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy. Takim okolicznościami faktycznymi usprawiedliwiającymi przekroczenie terminów, zdaniem Wojewody, są właśnie znaczna ilość spraw i braki kadrowe. Z tych powodów uważa, że nie ma podstaw do uznania, iż miała miejsce bezczynność z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Wojewoda podkreśla, że przepisy P.p.s.a. stwarzają jedynie możliwość przyznania od organu sumy pieniężnej, a uwzględnienie wniosku w tym zakresie wymagana wykazania przez stronę, która wystąpiła z wnioskiem, że zaistniały przyczyny przyznania takiej sumy, z powalaniem się nie tylko faktu powstałej zwłoki, ale także wykazaniem istnienia i rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy. Zdaniem organu, strona skarżąca nie uzasadniła istnienia i rozmiaru krzywdy, która stanowiłaby podstawę do uwzględnienia wniosku o przyznanie sumy pieniężnej. Z tych powodów wniosek ten winien zostać oddalony. Jednocześnie Wojewoda zauważa, że nie jest możliwe przyznanie od organu zarówno sumy pieniężnej jak i nałożenie na organ grzywny co wprost wynika z art. 149 §1 P.p.s.a.

Z akt administracyjnych wynika także, że Wojewoda, pismami z 25 lutego 2021 r.:

- wezwał skarżącego, z uwagi na złożenie niekompletnego wniosku, na podstawie art. 64 § 2 w zw. z art. 106 ust. 2 oraz art. 106 ust. 4 w zw. z art. 99 ust. 1a ustawy z 12 grudnia 2013 o cudzoziemcach (tj. Dz. U z 2020 r., poz. 35 ze zm. ), do osobistego stawiennictwa w dniu 13.03.2021 r. i przedstawienie ważnego dokumentu podróży oraz złożenia odcisków linii papilarnych, a także uzupełnienie wniosku w terminie 7 dni w części E – oświadczenie, data i podpis oraz dostarczenia 4 kolorowych fotografii o wskazanych parametrach, pod rygorem pozostawienia wniosku strony bez rozpoznania.

- przekazał ponaglenie strony do Urzędu do Spraw Cudzoziemców;

- wystąpił do Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura we Wrocławiu i Komendy Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej w Krośnie Odrzańskim o udzielnie informacji, w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, czy wjazd i pobyt strony na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Do dnia rozpoznania przez Sąd skargi brak informacji od Wojewody Dolnośląskiego o zakończeniu postępowania w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w Polsce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Na wstępie należy wskazać, że skarżący przed wniesieniem skargi na bezczynność Wojewody wyczerpał, przewidziane w tego rodzaju sprawach w art. 37 § 1 K.p.a., środki zaskarżenia (ponaglenie wniósł w dniu 26.11.2020 r.). Stosowanie zatem do art. 52 § 1 P.p.s.a. dopuszczalna jest w niniejszej sprawie droga sądowa i nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi.

Skarga jest zasadna.

Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe postępowanie" zatem odwołując się do dyrektywy interpretacyjnej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zakaz wykładni synonimicznej) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.).

Z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Takie rozumienie bezczynności wynika wprost z treści art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. W myśl tego przepisu bezczynność oznacza, że nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Dla oceny zasadności skargi nie ma przy tym znaczenia czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i § 2 K.p.a., jest zasada szybkości postępowania. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień winny być załatwiane niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 §1-3 K.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki.

Podkreślić należy, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 35 § 5 K.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonej czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. W tym zakresie należy też wskazać przepis art. 15 zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374 – dalej: ustawa dot. COVID-19), w brzmieniu obowiązującym w okresie od 31 marca do 23 maja 2020 r., w szczególności ust. 10 tego przepisu, który wyklucza skuteczne postawienie organowi administracji zarzuty bezczynności lub przewlekłości postępowania, w przypadku nie podejmowania w ww. okresie czynności w ramach prowadzonych postępowań.

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić stronę, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a P.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ administracji przekroczył określony w art. 35 K.p.a. termin rozpoznania sprawy. Uwzględniając konieczność wystąpienia do Policji, Straży Granicznej i ABW o udzielnie informacji o stronie postępowania, co jest procedurą rutynową, wynikającą z art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 35. ze zm.), która zajmuje zwykle 30 dni, sprawa skarżącego winna być rozpoznana w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie rozpoznał wniosku skarżącego mimo upływu 23 miesięcy, tj. od 23 listopada 2018 r. (data wpływu wniosku do organu administracji) do dnia wniesienia skargi (tj. do 29 stycznia 2021 r.). Wskazany okres 23 miesięcy nie obejmuje okresu od 31 marca do 23 maja 2020 r., tj. zawieszenia biegu terminów procesowych, stosownie do art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374) oraz uchylenia ww. przepisu przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875). Przez okres 23 miesięcy organ administracji nie podjął żadnej czynności w sprawie mimo wniesienia przez skarżącego ponaglenia pismem z 23 listopada 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu 26.11.2020 r.), a ponaglenie przekazał do Urzędu do Spraw Cudzoziemców dopiero 25 lutego 2021 r., tj. po wniesieniu przez stronę skargi do Sądu. Pierwsze czynność w sprawie Wojewoda podjął dopiero 25 lutego 2021 r. (wezwanie do uzupełnienia braków formalnych, występnie w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach o informacje o Stronie oraz nadanie biegu ponagleniu wniesionemu w dniu 26.11.2020 r.). W konsekwencji bezczynności organu administracji trwała 23 miesiące. W rozpoznawanej sprawie Wojewoda nie przekazał też w terminie ponaglenia Strony z 26 listopada 2020 r. do Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Ponaglenie to przekazał dopiero 25 lutego 2021 r. r. (tj. po wniesieniu skargi do Sądu). Wojewoda nie tylko nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku zbadania czy wniosek strony spełnia wymogi formalne, niezwłocznie po wpływie tego wniosku i ewentualnego wezwania do jego uzupełnienia w wyznaczonym terminie, ale uniemożliwił stronie skuteczne domaganie się rozpoznanie tego wniosku w ramach postępowania instancyjnego w administracji bowiem ponaglenie strony wniesione 26 listopada 2020 r. przekazał do Urzędu do Spraw Cudzoziemców po trzech miesiącach i dopiero po wniesieniu skargi na bezczynności do Sądu. Okoliczności te uzasadniają stwierdzenie, że Wojewoda naruszył zasady i terminu określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 K.p.a. w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a. Biorąc po uwagę wskazane w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ administracji dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu z wniosku skarżącego (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a), o czym orzeczono w punkt I sentencji wyroku.

Sąd uznał - uwzględniając czas trwania bezczynności, brak reakcji na ponaglenie Strony oraz przekazanie ponaglenia Strony do Urzędu do Spraw Cudzoziemców opóźnieniem (dopiero po wniesieniu skargi do Sądu) - że w niniejszej sprawie bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Przy czym stwierdzenie bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. oznacza oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie organ administracji przez 23 miesiące nie podjął żadnych czynności, które zmierzałyby do rozpoznania wniosku strony, nie wyznaczył terminu rozpoznania sprawy i nie wyjaśnił przyczyn tak znacznej zwłoki. W okresie 23 miesięcy Wojewoda nie zbadał nawet czy wniosek strony spełnia wymogi formalne, czy konieczne jest jego uzupełnienie, nie podjął też rutynowych czynności w sprawie, wskazanych w art. 109 ustawy o cudzoziemcach. Pierwsze czynności Wojewoda podjął dopiero upływie 23 miesięcy od wpływu wniosku i po wniesieniu przez stronę skargi do Sądu na bezczynność Wojewody. Przez 23 miesięcy strona nie miała żadnej informacji o przebiegu postępowania mimo, że w okresie tym uzupełniła dokumenty i wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie i brak czynności w sprawie. Konieczne było wniesienie skargi do Sądu na bezczynność Wojewody, aby Wojewoda po 23 miesiącach zbadał wniosek strony pod względem formalnym wezwał do uzupełnienia braków formalnych wniosku i wykonał czynności rutynowe związane z uzyskaniem informacji o wnioskodawcy (art. 109 ustawy o cudzoziemcach). Wojewoda uchybił także i to w sposób znaczny terminowi przekazania ponaglenia strony (wpływ ponaglenie w dniu 26.11.2020 r. przekazane pismem z dnia 25.02.2021 r.), czym wstrzymywał rozpoznanie wniesionego przez stronę środka zaskarżenia na etapie postępowania administracyjnego, co wymusiło na stronie postępowania wniesienie skargi do Sądu. Sąd nie ma zatem wątpliwości, że organ administracji w sposób znaczny, niezaprzeczalny i bez uzasadnionej przyczyny naruszył wszelkie terminu rozpoznania wniosku strony, to znaczy w sposób rażący naruszył prawo strony skarżącej do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie oraz zasady postępowania, w tym zasadę szybkości postępowania, zasadę zaufania, zasadę informowania, a także prawo do skutecznego wniesienia środka zaskarżenia (ponaglenie).

Odnosząc się do argumentów Wojewody o ogromnej ilości spraw, trudnościach kadrowych i konieczności wnikliwej analizy złożonych przez cudzoziemców dokumentów, Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające zwykle swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłości postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi stron, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od ponad 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu, które nie przynoszą zauważalnych skutków w postaci skrócenia okresu rozpoznawania spraw.

Ponieważ do dnia orzekania Wojewoda nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie, brak w tym zakresie informacji od stron postępowania, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Przy czym dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu.

Mając na uwadze ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny, w szczególności całkowite ignorowanie strony przez okres 23 miesięcy od dnia wpływu wniosku strony, niepodejmowanie żadnych czynności, mimo aktywności strony w tym okresie, nie informowanie strony o przewidywanym terminie zakończenia postępiania, blokowanie rozpoznania ponaglenia wniesionego przez stronę czyli rażące naruszanie praw strony w postępowaniu administracyjnym Sąd za zasadne uznał przyznanie skarżącemu od Wojewody Dolnośląskiego sumy pieniężnej w wysokości 1.900 zł. W ocenie Sądu, przyznanie sumy pieniężnej w ww. kwocie z jednej strony zdyscyplinuje organ administracji do wprowadzenia efektywnych zasad procedowania w tego rodzaju sprawach, z drugiej w sposób dostateczny zrekompensuje wszelkiego rodzaju niedogodności jakie związane były z tak długim oczekiwaniem na podjęcie w niniejszej sprawie czynności zmierzających do zakończenia postępowania w sprawie z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W ocenie Sądu, zawarte w skardze żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości 5.600 zł w realiach sprawy jest zbyt wygórowane.

Wobec przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej Sąd oddalił skargę w zakresie wymierzenie Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywny (punkt V sentencji wyroku). Zgodnie bowiem z art. 149 § 2 P.p.s.a. możliwe jest zastosowanie wobec organu administracji jednego z wymienionych w ww. przepisie środków, tj. albo grzywny albo sumy pieniężnej. Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej wyklucza zatem możliwość nałożenia grzywnę na organ administracji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. (punkt VI sentencji wyroku).