Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 856/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-05-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a.,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lipca 2014 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku o zmianę zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

A Sp. z o.o. w [...] złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] stycznia 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że z uwagi na fakt, że prowadzone jest wobec Spółki przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego postępowanie egzekucyjne, nie może ona swobodnie dysponować środkami pieniężnymi i jest zobowiązana realizować dokonane przez w.w organ zajęcia. Skarżąca wskazała, że sytuacja finansowa Spółki od początku 2010 r. znacznie się pogorszyła w związku z wprowadzeniem przepisów ustawy o grach hazardowych. Skarżąca podała, że eksploatuje obecnie ok. 90% mniej automatów niż pod koniec 2009 r., w konsekwencji brak jest środków na bieżącą działalność. Łączna miesięczna wysokość wydatków, do poniesienia których zobowiązana jest skarżąca, znacząco przekracza możliwości finansowe Spółki. Środki trwałe Spółki to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć ani w Polsce (zmiana przepisów, brak zapotrzebowania na automaty) ani za granicą (przystosowanie urządzeń do specyficznych, polskich warunków). Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok [...] zł (za 2013 r.), wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł (za 2013 r.), skarżąca nie podała w jakim banku prowadzony jest rachunek bankowy spółki, jaki jest numer tego rachunku i jaki jest stan rachunku na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, podała natomiast, że rachunek został zajęty przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym.

Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. wezwano skarżącą spółkę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za 2013 i 2014 r. złożonych przez skarżącą spółkę, podanie czy skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, jeżeli tak to w jakiej wysokości w 2014 r. i w styczniu 2015 r. uzyskano z tego tytułu przychody i w jakiej wysokości poniesiono koszty uzyskania przychodów, złożenie raportów kasowych za okres od 1 sierpnia 2014 r. do dnia otrzymania wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożenie odpisu bilansu za 2013 r., rachunku zysków i strat za 2013 r., informacji dodatkowej – wprowadzenie do sprawozdania finansowego i dodatkowych informacji i objaśnień za 2013 r., sprawozdania z działalności zarządu za 2013 r., jeżeli zostało sporządzone sprawozdanie finansowe za 2014 r. należy również przedłożyć odpis tego sprawozdania, złożenie odpisów deklaracji VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy, złożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych, lokat bankowych, rachunków kart kredytowych należących do strony skarżącej za ostatnie sześć miesięcy, złożenie zaświadczenia z banku, które będzie obejmowało okres ostatnich sześciu miesięcy, o zajęciu przez organ egzekucyjny rachunków bankowych spółki, w zaświadczeniu należy wskazać od kiedy, na jakiej podstawie, na jaką kwotę, jaką kwotę do chwili obecnej uiszczono, czy środki, które wpływają na konto są w całości egzekwowane, czy pozostaje jakaś kwota wolna od egzekucji, jeżeli tak to w jakiej wysokości, podanie w jakiej wysokości skarżąca ponosi koszty utrzymania siedziby (np. czynsz, opłaty za wodę, gaz, energię elektryczną, ogrzewanie, telefony stacjonarne i telefony komórkowe, inne), podanie czy spółka zatrudnia pracowników, jeżeli tak to ilu i w jakiej wysokości wypłaca miesięczne wynagrodzenia, złożenie pełnego wykazu środków trwałych należących do spółki (budynki, maszyny, urządzenia, pojazdy mechaniczne, komputery, faxy, drukarki, inne), złożenie dokumentów świadczących o zajęciu rachunków bankowych i majątku spółki, podanie w jakiej wysokości i z jakich środków spółka ponosi koszty związane z utrzymaniem siedziby (np. czynsz, woda, ogrzewanie, gaz, energia elektryczna, telefony stacjonarne i telefony komórkowe, obsługa księgowa, obsługa prawna, inne).

Pismo doręczono skarżącej w dniu [...] marca 2015 r., zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął z dniem [...] marca 2015 r. Do chwili obecnej skarżąca wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełnił.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym wskazała, że przyczyną nieudzielenia w terminie odpowiedzi na wezwanie Sądu były zmiany organizacyjne. Podkreślono, że w związku z nieprzedłużeniem zezwoleń na urządzanie gier na automatach do gier o niskich wygranych Spółka była zmuszona zaprzestać prowadzenia działalności operacyjnej i utraciła źródło przychodów. Dodatkowo wskazano, że Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi wobec Spółki postępowanie egzekucyjne na łączną kwotę przekraczającą [...] zł, a zatem Spółka nie może swobodnie dysponować swoimi aktywami, które są zajęte. Do sprzeciwu Spółka dołączyła zestawienie stanu zaległości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 259 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") od wydanego przez referendarza sądowego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy przysługuje stronie sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 7 dni. Z przepisu art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przed sądem na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencją zatem wniesienia przez skarżącą spółkę sprzeciwu od wydanego w niniejszej sprawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 kwietnia 2015 r., odmawiającego przyznania stronie skarżącej prawa pomocy, była utrata mocy wymienionego postanowienia i rozpoznanie wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...].

W ocenie Sądu wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2010, s. 568).

Należy przy tym zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a., który stanowi, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, natomiast rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Wobec tego, to na stronie spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.

Z powyższego, a także z poglądów doktryny i orzecznictwa wynika, że rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi się przychylić do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe, w związku z czym uznaniowość w zakresie przyznania czy też odmowy przyznania takiego prawa wymaga od sądu dokładnego przeanalizowania i wnikliwej oceny sytuacji wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 19 stycznia 2010 r. o sygn. akt I GZ 1/10; z dnia 28 marca 2012 r. o sygn. akt II GZ 100/12).

Podkreślić także trzeba, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała, iż jej sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Spółka pomimo skierowanego do niej wezwania nie dostarczyła wskazanych informacji i dokumentów, których treść uprawdopodobniłaby, iż jej aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. Strona skarżąca ograniczyła się jedynie do podania takich danych, które mogły świadczyć o jej trudnej sytuacji materialnej dołączając do sprzeciwu tylko zestawienie stanu zaległości i w dalszym ciągu nie przedkładając dokumentów, o których dostarczenie była wzywana.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.