Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 78/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2006-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Asesor WSA Wojciech Czajkowski (spr.) Protokolant Anna Fic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2006r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie określenia Agencji Nieruchomości Rolnych, wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości i podatku rolnym 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja, nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 czerwca 2005 r. o nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. uchyliło decyzję Wójta Gminy P. z dnia 6 września 2004 r. o nr ewid. "[...]" w sprawie określenia Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O., wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za okres od dnia l sierpnia 2003 r. do dnia 31 października 2003 r. w kwocie 100.527,70 i zobowiązania podatkowego w podatku rolnym na okres od dnia l listopada 2003r. do dnia 31 grudnia 2003r. w wysokości 4.894,90zł.

Z akt sprawy wynika, że wymiaru podatku za oba okresy dokonano dla tych samych gruntów o powierzchni 402,1109 ha, oznaczonych jako działki ewidencyjne o numerach 1/1 i 4/11, położonych w obrębie P. gm. P., powiat B. Od dnia 13.02.1996 roku do 31.07.2003 roku nieruchomości te pozostawały w zarządzie Rejonowego Zarządu Infrastruktury w O. działającego w imieniu Ministra Obrony Narodowej i stanowiły kompleks wojskowy — poligon. Decyzją Starosty B. z dnia 25.11.2002 roku o nr "[...]" zmieniono zaś dane ewidencyjne dotyczące wymienionych działek w ten sposób, że zamiast dotychczasowych użytków wpisano "tereny różne" oznaczone symbolem "Tr". Z kolei decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa w O. z dnia 14.07.2003 roku nr "[...]" na wniosek Ministra Obrony Narodowej orzeczono wygaśnięcie zarządu tych nieruchomości, jako zbędnych dotychczasowemu zarządcy.

Protokołem zdawczo - odbiorczym z 31.07.2003 roku zarządca ten przekazał wymienione nieruchomości Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. W dniu 6.08.2003 roku Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O., Zamiejscowa Sekcja Gospodarowania Zasobem w E. wystąpiła natomiast z wnioskiem do Starosty B. o zmianę danych ewidencyjnych w wyżej wymienionych działkach z "terenów różnych" na poprzednie użytki rolne, zgodnie ze stanem istniejącym przed wydaniem decyzji nr "[...]".

Decyzją z dnia 19.09.2003 roku o nr "[...]" Starosta

B. orzekł o wprowadzeniu zmian w rejestrze gruntów odnośnie wyżej wymienionych działek w ten sposób, że zamiast wpisanego dotychczas użytku "Tr" przywrócił dla tych działek użytki gruntowe istniejące w rejestrze przed wydaniem decyzji Starosty B. z dnia 25.11.2002 roku. W toku postępowania poprzedzającego wydanie tej decyzji Starosta B. ustalił zaś, że przedmiotowe grunty nie były wykorzystywane do szkoleń żołnierzy z użyciem materiałów wybuchowych, nie były objęte żadnymi pracami melioracyjnymi i rekultywacyjnymi. Stan klasyfikacji gruntów nie zmienił się zatem w stosunku do stanu istniejącego w dniu uznania wyżej

wymienionych gruntów za tereny różne.

Rozstrzygając w sprawie jako organ I instancji, w uzasadnieniu decyzji z dnia 06 września 2004 roku Wójt Gminy P. wskazał, że będące przedmiotem opodatkowania grunty w chwili przejęcia ich do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, jako tereny różne, podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Nie były one bowiem sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy - w rozumieniu art. l oraz 2 ust. l i 2 ustawy z dnia 15.11.1984 roku o podatku rolnym (Dz.U. z 1993r. nr 94 poz.431 ze zm.). Tym samym, były wyłączone od opodatkowania podatkiem rolnym. Ponieważ zgodnie z treścią art. 6 ust. l ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku, organ zauważył, iż obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstał w stosunku do ANROT w O. w dniu 1.08.2003 roku. Równocześnie obowiązek w podatku od nieruchomości wygasł 31.10.2003 roku, to jest z upływem miesiąca, w którym wprowadzono w ewidencji gruntów i budynków zmiany klasyfikacji gruntów - co skutkowało powstaniem z dniem 01.11.2003 roku obowiązku w podatku rolnym.

W toku prowadzonego w związku z wniesionym przez Agencję Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. odwołaniem w sprawie, postępowania drugoinstancyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. powzięło wątpliwości interpretacyjne odnośnie decyzji Starosty B. z dnia 19.09.2003 roku przyznającej przedmiotowym gruntom charakter użytków rolnych. W odpowiedzi na pismo SKO dotyczące wyjaśnienia tych wątpliwości w dniu 26.01.2005 roku Starosta B. poinformował, że przedmiotowe grunty uznane pod zarządem Ministerstwa Obrony Narodowej za teren zamknięty i oznaczony symbolem "Tr" nie były użytkowane jako czynny poligon wykorzystywany do szkoleń żołnierzy z użyciem materiałów wybuchowych, nigdy nie były faktycznie wyłączone z produkcji rolniczej, nie zostały zdegradowane, jak też nie były na nich prowadzone żadne prace, które mogłyby naruszyć wcześniej obowiązującą bonitację gleby. Z tych też przyczyn , jak wyjaśnił Starosta B., z chwilą przejęcia działek do zasobu ANROT w O. należało przywrócić gleboznawczą klasyfikację gruntów.

W oparciu o powyższe organ odwoławczy uznał, że klasyfikacja

bonitacyjna gleby mimo zmian ewidencji gruntów nie uległa zmianie. Sama zaś

ewidencja gruntów jest, zdaniem organu, jedynie źródłem informacji, która

winna odzwierciedlać stan faktyczny, a ten, jak wynika z przeprowadzonych

dowodów, nie uległ zmianie od momentu kiedy grunty te sklasyfikowane

były jako użytki rolne. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że zmiana

klasyfikacji gruntów z użytków rolnych na tereny różne związana była ze

stroną podmiotową władającego tymi gruntami i nie zmieniła charakteru

użytków rolnych. Uznał również, że skoro podatnik złożył korektę deklaracji podatkowej za okres od 1.08.2003 roku do 31.12.2003 roku wykazując podatek w kwocie 12.237,30 zł i taką też kwotę w dniu 21.11.2003 roku uiścił, (przy czym nie ustalono, iż wysokość zobowiązania jest inna od wykazanej w deklaracji), to postępowanie wszczęte i prowadzone na podstawie art.21 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa pozbawione było przedmiotu. Dlatego decyzję pierwszoinstancyjną uchylono na podstawie art. 208 § l w zw. z art. 233 § l punkt 2 a Ordynacji podatkowej, umarzając postępowanie w niniejszej sprawie.

Skargę na decyzję SKO złożył Prokurator Okręgowy, który zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, to jest art. 21 ust. l ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000r. nr 100 poz .1086) poprzez błędne przyjęcie, że ustalenie przedmiotu opodatkowania następuje na podstawie stanu faktycznego, a nie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków i opodatkowanie gruntów podatkiem rolnym zamiast podatkiem od nieruchomości. Wnosząc o uchylenie decyzji Skarżący zwrócił uwagę, iż zgodnie z treścią art. 21 ust. l tej ustawy podstawą planowania gospodarczego, przestrzennego, wymiaru podatków, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarowania nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów. Do ewidencji tej w związku z określaniem przedmiotu opodatkowania podatkiem rolnym bądź podatkiem od nieruchomości do ewidencji gruntów i budynków, odwołują się ponadto przepisy art. l ustawy o podatku rolnym, jak i art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U z 2002r. nr 9 poz.84 ze zm.),.

Prokurator Okręgowy podniósł, iż wykładnia art. 21 ust. l Prawa geodezyjnego i kartograficznego, a także praktyka orzecznicza sądów

administracyjnych wskazują jednoznacznie, że organ podatkowy ustalając

przedmiot opodatkowania opiera się na danych wynikających z ewidencji

gruntów i do czasu wprowadzenia zmian w ewidencji ujawnione w niej dane

są wiążące. Moc wiążącą posiadają dane dotyczące opisu gruntu - ich

położenia, konkretnych granic, rodzaju użytków i ich jakości - klasy

bonitacyjnej. Powyższe potwierdza zaś treść orzeczeń Naczelnego

Sądu Administracyjnego (z dnia 15.11.1994 roku o sygn. akt SA /Ka

2592/93 - M. Podatkowy 1995/6/179, z dnia 11.04.1995 roku o sygn. akt SA/Wr 1703/94-Wspólnota 1995/42/24, z dnia 16.09.1998 roku w sprawie sygn. SA/Ka 2369/95). Organ podatkowy I instancji, jako nieuprawniony, nie mógł zatem czynić w toku postępowania w sprawie własnych ustaleń co do prawidłowości danych wynikających z ewidencji gruntów, ani badać zgodności tych danych, w zakresie rodzaju użytków gruntowych czy klas gleboznawczych, ze stanem faktycznym.

Organ II instancji dokonując natomiast własnych, odmiennych od wynikających z ewidencji gruntów ustaleń na temat charakteru użytków gruntowych i przedmiotu opodatkowania naruszył, zdaniem Skarżącego, art. 21 ust. l ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Uwzględniając odwołanie podatnika, SKO dokonało też błędnej interpretacji decyzji Starosty B. z dnia 19.09.2003 roku, w której sentencji wskazano, iż "przywraca się użytki gruntowe istniejące w rejestrze przed wydaniem decyzji Starosty B. nr "[...]" z dnia 25.11.2002". Sformułowanie to, jak wskazano w skardze, nie może oznaczać, że zmiana w ewidencji gruntów wprowadzona decyzją Starosty z dnia 25.11.2002 roku nie miała wiążącego charakteru w okresie jej obowiązywania, bądź też, że późniejsza decyzja tego organu w jakikolwiek sposób eliminowała stan prawny istniejący w dacie obowiązywania decyzji wcześniejszej. Wymierzając zatem podatek od nieruchomości za okres od 1.08.2003 roku do 31.10.2003 roku Wójt Gminy P. działał w oparciu o aktualny stan prawny wynikający z ewidencji gruntów.

Prokurator Okręgowy nadmienił ponadto, że przez okres kiedy sporne grunty pozostawały w zarządzie Ministra Obrony Narodowej pobierany był od

władającego tymi gruntami podatek od nieruchomości, a jak ustalił organ odwoławczy, stan gruntów ani klasyfikacja bonitacyjna gleby w żadnym momencie nie uległy zmianie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu wydanej decyzji podniosło ponadto, iż fakt pobierania od władającego glebami podatku od nieruchomości, nie mógł przesądzić o tym, że w dacie dysponowania gruntami utraciły one

charakter użytków rolnych. Ustalenie, czy na określonym podmiocie ciążył obowiązek podatkowy w podatku rolnym, czy też w podatku od nieruchomości należało do wyłącznej kompetencji organu podatkowego. W przypadku zaś kwestionowania nałożonego obowiązku podatkowego podatnik mógł realizować swoje uprawnienia poprzez środki zaskarżenia w postępowaniu podatkowym zwykłym jak i podjęcie czynności w postępowaniach nadzorczych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Dokonując na podstawie art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269 ze zm.) kontroli decyzji organu II instancji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, iż jej wydanie nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co przesądza o konieczności stwierdzenia podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie pozostaje poza sporem, iż do oceny jej okoliczności zastosowanie miały przepisy prawa podatkowego zawarte w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, ustawie o podatku rolnym, jak i ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Stosownie zaś do art. 21 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wymiar podatku od nieruchomości od gruntów dokonywany jest na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów jest natomiast specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach. Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 o.p. Zgodnie z tym przepisem stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. W związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Podatnik kwestionujący prawidłowość danych zawartych w ewidencji gruntów powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję (starosta). (p. Komentarz do art. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.02.9.84), L. Etel, S. Presnarowicz, Podatki i opłaty samorządowe. Dom Wydawniczy ABC, 2003.)

Jak podkreślano już w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego (por., wyrok NSA w Katowicach z 15.11.1994. o sygn. SA/Ka 2592/05 M.Podat. 1995/6/179) organy podatkowe przy wymiarze podatku od nieruchomości będąc związanymi zapisami w ewidencji gruntów i budynków nie są uprawnione do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie. Ujawnione w ewidencji dane są bowiem dla tych organów wiążące. Ich kwestionowanie może natomiast nastąpić jedynie w przepisanym w/w ustawą z dnia 17.05.1989 r. trybie i nie należy do organów podatkowych. Znaczenie dla ustalenia wysokości podatku od gruntów objętych zaskarżoną decyzją miały więc dokumenty znajdujące się w operacie ewidencyjnym spornych działek o łącznej powierzchni 402,1109 ha. Z zebranych w sprawie dowodów, w tym decyzji Starosty B. z dnia 25 listopada 2002r. o przeklasyfikowaniu wymienionych gruntów z użytków rolnych na tereny różne, oraz z dnia 19.09.2003r. o przywróceniu im charakteru rolnego, jednoznacznie wynika, że do 19.09.2003r. wymienione grunty kwalifikowane były w istniejących urządzeniach ewidencyjnych pod symbolem "Tr – Tereny różne". W tej sytuacji, organ podatkowy I instancji uznając w oparciu o treść art.6 ust.1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, że obowiązek w podatku rolnym powstał z dniem 01.11.2003r., prawidłowo zastosował przepisy art. 2 tej ustawy oraz art.1 ustawy o podatku rolnym i obciążył przedmiotowe działki za sporny okres podatkiem od nieruchomości.

Należy przy tym zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w uzasadnieniu skargi, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie zinterpretowało decyzję Starosty B. z dnia 19.09.2003 roku. Zawarte w niej sformułowanie "przywraca się użytki gruntowe istniejące w rejestrze przed wydaniem decyzji Starosty B. nr "[...]" z dnia 25.11.2002" nie może bowiem oznaczać, że zmiana w ewidencji gruntów wprowadzona decyzją Starosty z dnia 25.11.2002 roku nie miała wiążącego charakteru w okresie jej obowiązywania, bądź też, że późniejsza decyzja tego organu w jakikolwiek sposób eliminowała stan prawny istniejący w dacie obowiązywania decyzji wcześniejszej.

Wymiaru podatku od nieruchomości za okres od 1.08.2003 roku do 31.10.2003 roku Wójt Gminy P. dokonał więc zgodnie z aktualnym stanem prawnym wynikającym z ewidencji gruntów. Z akt postępowania podatkowego wynika natomiast, że wobec pozostających poza sporem danych zawartych w ewidencji gruntów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało nieprawidłowej oceny prawnej okoliczności sprawy przyjmując, iż ustalenie przedmiotu opodatkowania następuje na podstawie stanu faktycznego, a nie wymienionej ewidencji. Powyższe stanowisko Sądu organ podatkowy II instancji powinien zatem uwzględnić w związku z ponownym rozpoznaniem sprawy.

Mając na względzie, iż zaskarżona decyzja organu II instancji wydana została z naruszeniem prawa materialnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono stosownie do dyspozycji art.152, zaś o kosztach w oparciu o przepisy art.200 i 209 tej ustawy.