Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 661/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 16 pkt 65 lit. i, art. 234
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Marcin Kamiński AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. K. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych - skargę oddala -


UZASADNIENIE

II SA/Rz 661/21

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania M. i A. K., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych

Jak wynika z akt sprawy, w piśmie z 21 czerwca 2019r. A. K. zawiadomił Burmistrza Miasta [...] o dokonaniu przez właścicieli działki nr 3211/1 w [...] (J. B. i A. S.) zmian stanu wody na gruncie ze szkodą dla nieruchomości położonej na działce nr 3205/16, stanowiącej własność A. i M. K. Wedle wnioskodawcy, w trakcie trwania inwestycji, inwestor dokonał znacznej zmiany rzeźby terenu przez nawiezienie dużej ilości ziemi, co spowodowało zakłócenie stosunków wodnych i swobodnego spływu wody opadowej z działki nr 3205/16. W jego ocenie usypanie wału ziemnego tuż przy granicy spowodowało znaczne zawilgocenie ziemi — gnicie trawy, zapadnięcie kostki brukowej i pęknięcie budynku. Ponadto wskazał, że wykonanie szczelnego muru oporowego o głębokości ok. 1 m i wysokości około 0,6 m spowodowało całkowite wstrzymanie naturalnego spływu wód. Dodatkowo uniemożliwienie swobodnego odpływu wody wynika z wykonania na całej długości działki ogrodzenia betonowego z płytami wkopanymi w ziemię. A. K. wnioskował o wydanie decyzji o przywróceniu stanu pierwotnego, tj. do rzędnych wysokościowych terenu oraz rzeźby terenu zgodnie ze stanem z roku 2016.

W trakcie oględzin ustalono, że na działce nr 3205/16 usytuowany jest budynek mieszkalny. Teren wokół budynku wyłożony jest kostką brukową. Działka z trzech stron oraz w granicy z działką nr 3211/2 ogrodzona jest ogrodzeniem z elementów drewnianych, na podmurówce betonowej pełnej, położonej na ziemi. Od strony działki nr 3211/1 graniczy z ogrodzeniem wykonanym przez właściciela działki nr 3211/1. Wody opadowe z powierzchni dachu częściowo odprowadzane są do zbiornika, a częściowo na teren własnej nieruchomości. Teren działki jest częściowo nieutwardzony, porośnięty roślinnością. Nieruchomość podłączona jest do kanalizacji. Powierzchnia terenu ukształtowana jest ze spadkiem w stronę działki 3211/1, z kierunku północno — zachodniego w stronę południowo — wschodnią. Działka nr 3211/1 zabudowana jest budynkiem mieszkalnym. Wokół budynku i na podjeździe teren nieruchomości został utwardzony kostką brukową. Pozostałą część nieruchomości stanowi teren nieutwardzony — trawnik. Działka od strony drogi ul. [...] i działki nr 3211/2 ogrodzona jest ogrodzeniem z siatki. Od strony działki nr 3205/16 oraz działki nr 3212 znajduje się ogrodzenie z płyt betonowych, na długości ok. 16,0 m osadzonych na podmurówce betonowej wkopanej w grunt. Na pozostałej części ogrodzenie wykonane jest jedynie z płyt betonowych. Woda z części dachu, od strony działki nr 3205/16 odprowadzana jest do wykonanego odwodnienia, wkopanego w grunt na głębokość ok. 1,8 m. Pozostała część wód odprowadzana jest do studzienki zbiorczej, skąd wody wsiąkają w grunt. Nieruchomość podłączona jest do kanalizacji. Spadki terenu ukształtowane są w stronę ul. [...], z kierunku północno — zachodniego w stronę południowo — wschodnią. Podczas oględzin wnioskodawca podał do protokołu, że właściciel działki nr 3211/1 dokonał usypania znacznej ilości ziemi, utrudniając odpływ wody oraz bezpośrednio przy granicy działki usypał wał ziemny zatrzymujący swobodny odpływ wód. W jego ocenie spowodowało to wstrzymanie odpływu wody, gnicie trawy, opadnięcie kostki brukowej przy budynku i zarysowanie (pęknięcie) ścian budynku. Wskazał, że czynności te były wykonane w roku 2017. Dodatkowo podał, że J. B. wykonał mur oporowy do głębokości ok. 1,0 m zatapiając w betonie płyty ogrodzeniowe. Jest on wykonany na części ogrodzenia, na pozostałej części wykonano ogrodzenie z elementów betonowych, zakopanych w ziemię. Wedle wnioskodawcy powoduje to zatrzymanie wód do wysokości ok. 0,7 m. Wg informacji podanej przez wnioskodawcę, podmurówka została wykonana w czerwcu 2019r. J. B. podał, że nie został wykonany mur oporowy lecz na długości ok. 16 m znajduje się element ogrodzenia, który spełnia rolę stabilizatora całej konstrukcji, gdyż wody spływające z sąsiedniej działki uszkadzały elementy tegoż ogrodzenia. Dodatkowo wskazał, że zabezpiecza on jego działkę przed zalewaniem wodami opadowymi. Wskazał, że nadmiar wody gromadzący się przy wykonanej podmurówce spływa po niej do odwodnienia znajdującego się na terenie działki nr 3211/1. Wody nie zebrane przez odwodnienie gromadzone są w studzience usytuowanej na terenie jego działki. J. B. wyraził również wolę zawarcia ugody polegającej na wykonaniu otworów w podmurówce, pozwalających na odpływ wód. W jego ocenie nieprawdą jest, że przyczynił się do uszkodzenia kostki i ścian budynku, gdyż całe ogrodzenie zostało wykonane w roku 2018.

Decyzją z [...] listopada 2019r. nr [...], Burmistrz Miasta [...] nakazał właścicielom działki nr 3211/1 wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na terenie działki nr 3211/1 obręb nr [...], poprzez wykonanie 15 otworów o średnicy 2 cm, rozmieszczonych w odległości co 1 m, na całej długości podmurówki betonowej znajdującej się pod ogrodzeniem z płyt betonowych umiejscowionym przy granicy z działką nr 3205/16 obręb nr [...]. Termin wykonania tych czynności ustalono do 30 czerwca 2020r.

W wyniku odwołania J. B. i A. S. — B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z [...] stycznia 2020r. nr [...] uchyliło ww. decyzję Burmistrza Miasta [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. SKO wskazało, że wobec spornego interesu stron postępowania i niezadowolenia wszystkich uczestników postępowania koniecznością staje się powołanie rzeczoznawcy w sprawie.

W toku ponownego rozpoznania sprawy, organ I instancji przeprowadził dowód z opinii biegłego w formie ekspertyzy hydrologicznej.

Następnie Burmistrz Miasta [...] decyzją z [...] listopada 2020r. nr [...] odmówił nakazania J. B. i A. S., przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr 3205/16 obręb nr [...].

Organ I instancji w uzasadnieniu powołał się na ustalenia ekspertyzy, w której biegły dokonał analizy zagospodarowania działek nr 3205/16 i 3211/1. Biegły wskazał, że wykonane otwory geotechniczne przy ogrodzeniu działki od strony dz. 3205/16 oraz ich profile litologiczne przewierconych gruntów, jak również warstwice wysokościowe rzędnych 190, 190,5, 200 m n.p.m., odnoszące się do powierzchni pierwotnej gruntu (stanu przedinwestycyjnego na dz. nr 3211/1), wykazały, że teren powierzchni przy ogrodzeniu dz. 3211/1 (graniczy z dz. 3205/16) został lekko podniesiony do poziomu dz. 3205/16, co obrazują przekroje morfologiczne oraz obniżony po stronie północnozachodniej budynku. Podniesienie powyższe wynosi 0,10-0,40 m. Wykonane zostało w trakcie prac niwelacyjnych powierzchni terenu na etapie budowy budynku mieszkalnego. Powyższe podniesienie gruntu przy ogrodzeniu wykonane zostało z użyciem gruntu rodzimego (gleby).

Biegły wskazał, że wody opadowe z działki 3205/16 spływają aktualnie zgodnie z jej ukształtowaną powierzchnią. Oznacza to ich generalny spływ w kierunku granicy z działkami nr 3211/1 i 3211/2, który jest wynikiem pierwotnego ukształtowania powierzchni terenu. Przy murku ogrodzeniowym, od strony działki nr 3205/16, zmieniają główny kierunek spływu na spływ wzdłuż ogrodzenia. W okresach z wyjątkiem nawalnych opadów burzowych przesączają się pod murkiem ogrodzeniowym na działce nr 3205/16. Na odcinku 16,5 m murku ogrodzeniowego wody opadowe są zatrzymywane, gdzie po części wsiąkają, a po części (w przypadku dłuższych okresów opadów) spływają wzdłuż murku. Swobodny spływ wód opadowych na działkę nr 3211/1 ograniczony (blokowany) jest przez murki ogrodzeniowe , tj. stary murek ogrodzeniowy właściciela dz. nr 3205/16 oraz nowy murek przy granicy działek lecz usytuowany na działce nr 3211/1. Wody opadowe z dachu budynku mieszkalnego odprowadzane są rynnami spustowymi. Biegły zaznaczył, że na czas wykonywania opracowania stwierdzono odprowadzanie wód z rynny przy narożniku budynku od strony działki nr 3211/1 i 3211/2 do zbiornika naziemnego z PCV o pojemności 1 m3. W okresach jesienno-zimowych i wczesno-wiosennych woda ze zbiornika spuszczana jest na powierzchnię działki nr 3205/16, z której spływa w bezpośrednie otoczenie murków ogrodzeniowych. W okresach letnich wykorzystywana jest do podlewania działki (wg informacji udzielonej od właściciela działki nr 3205/16). Z rynien przy narożnikach budynku od strony ogrodowej działki woda odprowadzana jest do pojemników PCV o objętości 0,36 m3, posadowionych na powierzchni terenu oraz bezpośrednio na powierzchnię trawiastą ogrodu. Woda z rynny przy wejściu do budynku odprowadzana jest w część trawiastą. Woda spływająca utwardzonym wjazdem do garażu odprowadzana jest korytkiem drenażowym do zbiornika zakopanego w ziemi, usytuowanego w części ogrodowej działki. Według relacji biegłego właściciel działki nie wyjaśnił, jakiej objętości jest zbiornik oraz jak wygląda jego opróżnianie oraz gdzie dokładnie się on znajduje. Po stronie północno-wschodniej budynku wody opadowe z dojazdu wyłożonego kostką brukową spływają w kierunku działki 3211/2, gdzie rozdzielają się omijając wiatę usytuowaną na podniesionej powierzchni terenu i spływają na działkę 3211/2 przez uszkodzony murek ogrodzeniowy. Spływ powierzchniowy wód opadowych w powyższych warunkach następował w całości zgodnie z nachyleniem pierwotnym powierzchni terenu tj. w kierunku i na działki nr 3211/1 i 3211/2. W ocenie biegłego powyższe warunki spływu oznaczają, że zmieniony został częściowo pierwotny kierunek spływu wód opadowych z części powierzchni działki nr 3205/16 na działkę nr 3211/1 w wyniku wykonania murków ogrodzeniowych między działkami jw., a w szczególności murku ogrodzeniowego o długości 16,5 m, zagłębionego w gruncie na głębokości ok. 0,8 m p.p.t. Powoduje to okresowe (godzinowe) zatrzymywanie wód opadowych po stronie dz. 3205/16, przy ogrodzeniu z dz. nr 3211/1. Biegły zaznaczył, że dotyczy to wyłącznie burzowych opadów atmosferycznych tzw. deszczów nawalnych. W czasie ich trwania wody opadowe nie mogą w całości infiltrować w podłoże gruntowe, przez co wymuszony zostaje ich odpływ wzdłuż ogrodzenia zgodnie z nachyleniem powierzchni terenu. Z kolei wody opadowe z powierzchni działki 3211/1 spływają w kierunku ul. [...] zgodnie z ukształtowaniem powierzchni. Wody opadowe przesączające się pod murkami ogrodzeniowymi w granicy z działką 3205/16 oraz spływające po powierzchni od ogrodzenia od strony dz. nr 3205/16 w kierunku budynku mieszkalnego, odprowadzane są drenażem opaskowym do drenażowej studzienki zbiorczej, usytuowanej po stronie działki od ul. [...], z której rozprowadzone są drenażem podpowierzchniowym w część działki od ul. [...]. Wody opadowe ze spustów dachowych odprowadzane są do powyższej zbiorczej studzienki drenażowej. Przeprowadzona niwelacja powierzchni działki nr 3211/1 po zakończeniu budowy budynku mieszkalnego nie ma żadnego niekorzystnego wpływu na działkę 3205/16, w tym na stosunki wodne w jej obrębie. Wykonany betonowy murek ogrodzeniowy o długości 16,5 m przy granicy z działką 3205/16 blokuje bezpośredni spływ powierzchniowy wody opadowej z działki 3205/16. Spływ powierzchniowy wód opadowych w powyższych warunkach następował po powierzchni terenu działki, zgodnie z jej ukształtowaniem w stronę ul. [...]. Biegły wskazał, że powyższy spływ obejmował również wody opadowe z części działki nr 3205/16.

W związku z podniesieniem przez wnioskodawcę wpływu powstałego ogrodzenia biegły dokonał w swoim opracowaniu oceny wpływu na działkę nr 3205/16 aktualnego stanu gospodarki wodami opadowymi w jej obrębie oraz wykonania murku ogrodzeniowego na dz. 3211/1 przez właściciela działki oraz istniejącego murku ogrodzeniowego w granicy działek 3205/16 i 3211/1, wykonanego przez właściciela dz. 3205/16. Stwierdził, że powierzchnia terenu dz. 3211/1 przy granicy z działką 3205/16 została podniesiona do poziomu terenu dz. 3205/16 przylegającego do ogrodzenia. Podniesienie powyższe odnosi się do strefy bezpośrednio przylegającej do murku ogrodzeniowego. Teren parceli między budynkiem mieszkalnym na dz. 3211/1, a ogrodzeniem jw. został nieznacznie obniżony, co potwierdzają opracowane przekroje morfologiczne, opracowane w oparciu o dokonane rzędne wysokościowe terenu i rzędne (warstwice wysokościowe), odzwierciedlające morfologię powierzchni terenu z okresu przed inwestycyjnego. W ocenie eksperta powyższe zmiany ukształtowania powierzchni dz. 3211/1 nie oddziałują szkodliwie na dz. 3205/16. Wykonany murek ogrodzeniowy zagłębiony w gruncie na głębokości ok. 0,8 m p.p.t. na długości 16,5 m blokuje spływ powierzchniowy wód opadowych z części powierzchni działki nr 3205/16 na dz. nr 3211/1. Wg biegłego oznacza to, że częściowo narusza pierwotne stosunki wodne w obrębie dz. 3205/16, ale bez szkody dla dz. 3205/16. Pozostała część ogrodzenia wykonana z elementów betonowych posadowiona jest na powierzchni terenu, analogicznie jak murek ogrodzeniowy betonowy po stronie dz. 3205/16. W swoim opracowaniu biegły wskazał, że gospodarka wodna wodami opadowymi w obrębie dz. 3211/1 jest uporządkowana i prowadzona w sposób prawidłowy. Powierzchnia terenu w obrębie działki nr 3205/16 została podniesiona o 0, 10 — 0,50 m, co ilustrują opracowane przekroje morfologiczne po stronie dz. 3205/16 oraz po stronie dz. 3211/1.

W swojej opinii biegły przeanalizował również zagospodarowanie dz. nr 3205/16. W jego ocenie zmieniono i naruszono częściowo pierwotne stosunki wodne w jej obrębie. Wynika to ze zwiększonego spływu wody z działki w stronę dz. 3211/1 za sprawą powierzchni zadaszonej budynku mieszkalnego oraz powierzchni utwardzonych kostką brukową. W ocenie biegłego zastosowany sposób gromadzenia wód opadowych z dachu budynku w zbiorniku o pojemności 1, m3 i 0,36 m3 i wykorzystania ich do podlewania działki jest niewystarczający do przywrócenia pierwotnych stosunków wodnych w jej obrębie. Wynika to z porównania wielkości spływu wód z działki w warunkach pierwotnych i aktualnych, wykazujących zwiększenie spływu dla deszczu nawalnego i objętość powyższych zbiorników. Wynika on ponadto z faktu, że w okresie półrocznym od października do kwietnia powyższych wód opadowych nie wykorzystuje dla potrzeb nawadniania działki i upraw kwiatowo-warzywnych. Zapotrzebowanie roślin w tym okresie w całości zaspokajane jest przez bieżące opady atmosferyczne. Biegły zaznaczył również, że archiwalne zdjęcia zawarte w materiałach sprawy wskazują, że zbiorniki wodne opróżniane są okresowo poprzez spuszczanie z nich wody na powierzchnię działki.

W cenie biegłego wyszczególnione przez wnioskodawcę szkody w postaci znacznego zawilgocenia gruntu, gnicia trawy, zapadania się kostki brukowej i zarysowania budynku mieszkalnego, a także wskazane na etapie autorskiej wizji lokalnej terenu odpadanie płytek elewacyjnych przy wejściu do suteren od strony dz. nr 3211/1 i zawilgocenie tynku przy narożach budynku na dz. nr 3205/16, nie mają nic wspólnego z wykonaniem murku betonowego ogrodzenia. Zawilgocenia tynku na ścianach budynku są nie tylko od strony ogrodzenia z dz. nr 3211/1, ale głównie od strony dojścia do budynku po stronie północno-wschodniej. Wynikają one z niewłaściwego w przeszłości odprowadzania wód z rynien spustowych dachu w bezpośrednie otoczenie ścian budynku. Lokalne obniżenia powierzchni terenu po stronie budynku od ogrodzenia z dz. 3211/1, w miejscu wejścia do suteren spowolniło powierzchniowy odpływ wód opadowych w kierunku dz. 3211/1 za sprawą zmniejszenia nachylenia pierwotnej powierzchni terenu i podniesienia pierwotnej powierzchni terenu przy granicy działek, o czym świadczy miąższość rodzimych gruntów nasypowych stwierdzonych w otworach. Ponadto brak zadaszenia nad wejściem (schodami) do suteren skutkuje wzrostem zawilgocenia murku wyłożonego płytkami grysowymi i ich odpadanie na skutek przemarzania w okresach zimowych. Na występowanie szkód wpływ ma również spuszczanie wody ze zbiornika zbierającego wodę z rynny dachowej na powierzchnię między budynkiem, a ogrodzeniem (granica dz. 3211/1). Wg biegłego zalewanie suteren może mieć miejsce wyłącznie za sprawą gromadzenia się wód opadowych w niezadaszonym obniżeniu wejściowym do suteren oraz przelewanie się wody ze stromego wjazdu do garażu pod budynkiem w okresach intensywnych burzowych opadów atmosferycznych, której nie jest w stanie przyjąć istniejący drenaż.

Biegły na podstawie dokonanego rozpoznania warunków hydrologicznych oraz topograficznych w obrębie działek objętych ekspertyzą wskazał, że stwierdzone naruszenia stosunków wodnych za sprawą obu właścicieli działek będących przedmiotem postępowania administracyjnego nie powodują szkód w obrębie dz. 3205/16, wymienionych przez jej właściciela.

Organ I instancji ocenił, że ekspertyza hydrologiczna jest wyczerpująca, oparta na specjalistycznej wiedzy, logiczna i spójna. Opracowanie zawiera wnioski biegłego wraz z ich uzasadnieniem popartym obliczeniami oraz pomiarami.

Burmistrz zaznaczył, że oceny zmian, jakie nastąpiły w obszarze działki nr 3211/1 dokonał na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności w oparciu o protokół oględzin, dokumentację fotograficzną, protokoły przesłuchań świadków oraz ekspertyzę hydrologiczną. W prowadzonym postępowaniu organ, opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym uznał za udokumentowaną okoliczność braku wystąpienia na terenie działki nr 3205/16 szkody, będącej skutkiem działań właściciela gruntu działki nr 3211/1. Wobec powyższego uznano, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 234 ust. 3 art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 310 ze zm., dalej: p.w.). Chociaż doszło do zmian stanu wody na działce nr 3211/1 to zmiany te nie powodują szkody na działce nr 3205/16. Natomiast skarżący nie przedstawili przeciwnego dowodu, mogącego podważać sporządzoną dla potrzeb niniejszego postępowania opinię.

Odwołanie od decyzji złożyli M. i A. K., którzy wnieśli o jej uchylenie wskazując, że są niezadowoleni z rozstrzygnięcia.

SKO opisaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2020r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Po przedstawieniu ustaleń dokonanych w toku postępowania Kolegium stwierdziło, że zmiany rzeźby terenu działki nr 3211/1 oraz wykonanie murku w miejscu, w którym dotychczas spływała woda stanowią wprawdzie częściową zmianę stosunków wodnych na gruncie, jednakże zmiana ta nie powoduje szkód na działce sąsiedniej nr 3205/16, stanowiącej własność wnioskodawców.

Kolegium zaznaczyło, że nie każda zmiana stosunków wodnych na gruncie będzie skutkowała zastosowaniem art. 234 ust. 3 p.w. Musi to być zmiana szkodliwie wpływająca na grunty sąsiednie. Sama więc zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze organu do tego aby uwzględnił on żądania strony. Konieczne jest bowiem także stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy tą zmianą a owym szkodliwym wpływem na grunty. SKO wzięło również pod uwagę to, że odwołujący nie wnieśli żadnych zarzutów merytorycznych wobec ustaleń decyzji organu I instancji.

M. i A. K. wnieśli skargę na powyższą decyzję Kolegium, zarzucając naruszenie art 234 p.w., dotyczącego zmiany stanu wody na gruncie, spowodowanej zmianami rzeźby terenu przez nawiezienie dużej ilości ziemi (usypanie skarpy), wykonanie szczelnego muru oporowego na długości 16,5 m oraz zakopanie elementów betonowych ogrodzenia na pozostałej długości ogrodzenia na terenie działki nr 3211/1 ze szkodą dla działki nr 3205/16. Skarżący zarzucili, że ustaleń organy dokonały w oparciu o nieprawidłową opinię biegłego.

Skarżący wnieśli o przywrócenie stanu poprzedniego sprzed rozpoczęcia budowy na działce nr 3211/1, poprzez usunięcie nadmiaru ziemi na dz. nr 3211/1 od strony z dz. nr 3211/2 oraz od strony z dz. nr 3205/16; usunięcie wału ziemnego, betonowego muru oporowego na długości 16,5 m (elementów ogrodzenia) oraz podniesienie zakopanych elementów ogrodzenia na pozostałej długości działki.

Według skarżących organ I instancji powinien był ustalić stan wody, czy doszło do jego zmiany, zwłaszcza kierunku, kto jest tego sprawcą, na czym polegała zmiana i czy nastąpiła ingerencja w odpływ wód opadowo — roztopowych. Skarżący podkreślili, że w toku postępowania organ I instancji ustalił, że doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie w wyniku postawienia ogrodzenia na podmurówce betonowej (mur oporowy). Działania właścicielki działki nr 3211/1 niekorzystnie wpływają na stan wody na gruncie działki sąsiedniej tj. 3205/16, powodując szkody obejmujące zablokowanie swobodnego odpływu wód opadowych i roztopowych i zatrzymanie ich na terenie działki nr 3205/16.

Skarżący argumentowali, że zaskarżona decyzja jest dla nich krzywdząca, ponieważ w swoim budynku zamieszkują ponad 20 lat. Budynek funkcjonował prawidłowo szczególnie pod kątem stosunków wodnych. Dopiero w trakcie budowy domu jednorodzinnego na działce nr 3211/1 właściciel wprowadził znaczne zmiany w ukształtowaniu terenu, nawożąc i przemieszczając dużą ilość ziemi przy granicy z działką nr 3211/2 oraz usypał wał ziemny przy granicy z działką 3205/16. Wykonał ogrodzenie własne z płyt betonowych, zagłębionych w ziemię a następnie na odcinku około 16 m wykonał mur betonowy (oporowy) na głębokość około 1 m, zatapiając w nim elementy ogrodzenia betonowego, co spowodowało zakłócenie stosunków wodnych, powodując zatrzymanie i zmianę kierunku spływu wód roztopowych i nadmiaru wód opadowych, co jest niezgodne z prawem. Czynności te spowodowały gnicie trawy, znaczne zawilgocenie gruntu, powodując osiadanie gruntu, zapadanie kostki brukowej, zarysowania budynku od strony działki nr 3211/1.

Skarżący zwrócili uwagę, że z zeznań M. O., powołanego na świadka przez J. B. wynika, że budowa ogrodzenia miała za zadanie zatrzymanie nadmiaru napływu wody z działki 3205/16 podczas opadów ulewnych deszczy, co zgodnie z art 234 p.w. jest zabronione. Z kolei świadek M. M. zeznał, że teren działki nr 3211/1 przy granicy z działką nr 3205/16 do granicy działki był położony poniżej a granicą wówczas było stare ogrodzenie wykonane z elementów prefabrykowanych w podstawie i sztachet drewnianych, co potwierdza, że również w tym terminie usypany został wał ziemny, co w świetle art 234 p.w. jest zabronione.

Skarżący zarzucili, że w ekspertyzie hydrologicznej znajduje się wiele nieścisłości. Biegły stwierdził, że aktualny poziom działki nr 3205/16 przy granicy z działką nr 3211/1 nie jest poziomem pierwotnym, co wynika z obecności gruntów nasypowych ziemnych z okruchami kamieni. Skarżący stwierdzili, że to stwierdzenie nie odnosi się do przedmiotu sprawy. Nasyp musiał być wykonany ponad 20 lat wcześniej, zgodnie zaś z art. 234 p.w., zmian powstałych przed ponad 5 laty nie uwzględnia się w tym postępowaniu. Odnośnie stwierdzonej przez biegłego zmiany spływu wód i zatrzymywania spływu wód, jak również podniesienia poziomu terenu skarżący stwierdzili, że w świetle art. 234 p.w. jest to zabronione.

Odnośnie zalewania suteren skarżący zaprzeczyli by do takiej sytuacji dochodziło w ich przypadku. Skarżący zarzucili również biegłemu, że nie odpowiedział na pytanie, co dziać się będzie z wodą z roztopów, gdy ziemia jest zamarznięta.

Skarżący stwierdzili również, że art. 234 ust. 1 pkt 1 p.w. nie precyzuje, czy szkoda musi być faktyczna, czy też wystarczy sama potencjalna możliwość wyrządzenia szkody na skutek naruszenia stosunków wodnych. W ocenie skarżących w sprawie powinien być powołany biegły w dziedzinie hydrologii, stosunków wodnych i melioracji wodnych — a nie biegły geolog. Nie dopełniono również wymogu wykonania ekspertyzy po uprzednim zawiadomieniu stron postępowania przez organ prowadzący postępowanie administracyjne.

W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 19 maja 2021r. skarżący podkreślili, że ich dom znajduje się w odległości 6 m od granicy z działką nr 3211/1. Tak niewielka odległość powoduje, że zatrzymanie i blokowanie spływu wód przy ogrodzeniu powoduje zawilgocenie i zagęszczenie gruntu pod kostką brukową ułożoną o szerokości 1 m pod fundamentem budynku. Właściciel działki nr 32111/1zablokował całkowicie spływ wód opadowych z działki skarżących. Ze swojej działki wyprowadził część wód opadowych bezpośrednio na ulicę [...]. Prawidłowość sposobu odprowadzania wód opadowych na działce skarżących została potwierdzona przez nadzór budowlany. Skarżący zarzucili, że ekspertyza hydrologiczna została sporządzona w sposób nieobiektywny z naruszeniem przepisów RODO. Dokumentacja fotograficzna, załączona do opinii biegłego jest niepełna a część zdjęć jest nieczytelnych.

W pismach procesowych z 18 i 26 maja 2021r. uczestnicy postępowania: J. B. i A. S. zakwestionowali twierdzenia skargi. Podnieśli, że to skarżący naruszają art. 234 p.w. Wykonana na długości 16 m podmurówka nie jest murem oporowym lecz elementem ogrodzenia, które spełnia rolę stabilizatora całej konstrukcji, gdyż wody spływające z działki skarżących uszkadzały elementy tegoż ogrodzenia, tym samym ochrania jego działkę przed zalewaniem. Pozostałe płyty ogrodzenia nie są wkopane w ziemię, lecz położone na jej powierzchni, co umożliwia swobodny przepływ wody z działki skarżących. Powyższe potwierdził biegły, który stwierdził, że elementy betonowe spoczywają na podmurówce betonowej, zagłębionej ok 0,8m na długości 16,5m, zaś na pozostałym odcinku granicy o długości 12 m spoczywają na powierzchni terenu. Uczestnicy podnieśli, że ogrodzenie zostało wykonane w czerwcu i lipcu 2018r. a sama podmurówka wykonana została w czerwcu i lipcu 2019r. Tymczasem wniosek skarżących został złożony 21 czerwca 2019r., a więc, gdy podmurówka była w trakcie realizacji. Niemożliwym jest więc, aby z chwilą posadowienia podmurówki natychmiast powstały ewentualne szkody. Strony powołały się na zeznania M. O., który wskazywał, że podczas wykonywania prac w 2018r. zauważył, że na terenie działki skarżących kostka brukowa została źle ułożona oraz występują pęknięcia budynku. Jest to bowiem związane z niewłaściwym rozwiązaniem odprowadzania wód opadowych z dachu. Strona przywołała również ustalenia biegłego, dotyczące naruszenia stosunków wodnych na działce skarżących i zwiększenia spływu wód opadowych z działki skarżących o 49% oraz braku związku pomiędzy naruszeniem stosunków wodnych na działce nr 3211/1 a szkodami wykazywanymi przez skarżących. Strona podkreśliła, ze na działce skarżących znajduje się przy murku ogrodzeniowym płytki dół chłonny a ze zbiornika zbierającego wodę z rynny dachowej spuszczana jest woda na powierzchnię pomiędzy budynkiem a ogrodzeniem w granicy z działką nr 3211/1.

W piśmie procesowym z 10 czerwca 20201r. skarżący podnieśli, że wykonany mur oporowy to też element ogrodzenia, który zakopany jest w ziemię na głębokości 0,8m-1m, co zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego wymaga odrębnego pozwolenia na budowę. Wobec braku takiego pozwolenia jest traktowany jak samowola budowlana. Problem zatrzymania swobodnego spływu wód rozpoczął się w 2017r. od usypania wału ziemnego na terenie działki nr 3211/1 przy granicy z działką nr 3205/16. Od tego czasu podczas ulewnych deszczy tworzyć zaczęły się zastoiska wodne, co powodowało więdnięcie i gnicie trawy oraz zapadnie się kostki brukowej od strony działki nr 3211/1. Teren działki nr 3205/16 nie był zmieniany do ponad 20 lat, o czym świadczą fragmenty starego ogrodzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego 10 lub w innych przepisach - sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga – jako niezasadna – nie zasługuje na uwzględnienie.

Sprawa będąca przedmiotem skargi rozpoznana była w oparciu o przepis art. 234 p.w., który reguluje zakaz oraz konsekwencje zmiany stanu wody i odprowadzania wody na gruncie.

Zgodnie z art. 234 ust. 1 p.w., właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.

Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 234 ust. 2 P.w.). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (art. 234 ust. 3 P.w.). Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane (art. 234 ust. 4 P.w.). Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt (art. 234 Pr. wod).

Na gruncie brzmienia art. 234 ust. 1 P.w. w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że nie każda zmiana stosunków wodnych na gruncie będzie skutkowała zastosowaniem art. 234 ust. 3 P.w. Musi to być zmiana szkodliwie wpływająca na grunty sąsiednie. Sama więc zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze organu do tego aby uwzględnił on żądania strony (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 maja 2019 r. II SA/Rz 276/19). Aktualność zachowują poglądy, wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 11121 ze zm.), która zawierała odpowiednik przepisu art. 234 P.w. w art. 29 ust. 1 tej ustawy. Na gruncie poprzednio obowiązującego art. 29 ust. 1 Prawa wodnego również nie budziło wątpliwości, że tylko wówczas, gdy spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie organ może wydać stosowne nakazy (wyrok WSA w Kielcach z dnia 12 stycznia 2018 r. II SA/Ke 745/17).

W związku z powyższym, dokonując rozstrzygnięcia na podstawie art. 234 ust. 1 i ust. 3 p.w. organy powinny jednoznacznie ustalić, czy właściciel terenu dokonał zmiany stanu wód na swoim gruncie, i czy zmiana ta powoduje szkody na gruncie czy gruntach sąsiednich tj., czy istnieje bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie sprawcy naruszenia, a szkodą występującą na gruncie sąsiednim. Grunt sąsiedni, to grunt nie należący do sprawcy naruszeń (por. wyroki WSA w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2012 r. II SA/Sz 1381/11, WSA w Gliwicach z dnia 22 marca 2012 r. II SA/Gl 890/11, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 lutego 2020 r. II SA/Bk 56/20, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustaleń tych organ winien dokonać zgodnie z ogólnymi regułami postępowania dowodowego, określonymi w art. 7, 77 § 1 k.p.a., z których wynika obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, a w szczególności zobowiązują do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ocena czy dana okoliczność została udowodniona następuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Dodatkowo zaznaczyć należy, że ustalenie opisanego wyżej związku przyczynowo - skutkowego wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. Z tego powodu co do zasady w postępowaniu takim przeprowadzany jest dowód z opinii biegłego z zakresu postępowania wodno-prawnego, a treść opinii stanowi materiał dowodowy pozwalający organowi na poczynienie prawidłowych dla sprawy ustaleń. Opinia biegłego jest szczególnie istotna w sytuacji, gdy - tak jak w sprawie niniejszej - istnieje różnica stanowisk pomiędzy właścicielami gruntów sąsiednich, tj. skarżącymi i ich sąsiadami: J. B. i A. S. (dalej: jako uczestnicy postępowania) w przedmiocie zakłócenia tych stosunków, a także w sytuacji istniejących wątpliwości co do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych lub ich ocen merytorycznych.

Skarżący w niniejszej sprawie stanęli na stanowisku, że w wyniku działań uczestników postępowania, m.in. usypania wału ziemi, budowy muru oporowego i postawienia betonowego ogrodzenia w granicy ich działek doszło do zmiany stosunków wodnych i zakłócenia swobodnego spływu wody z działki skarżących. Działanie te doprowadziły do zawilgocenia ziemi i gnicia trawy, odpadnięcia kostki brukowej i pęknięcia budynku. Uczestnicy postępowania kwestionowali te twierdzenia skarżących wskazując, że woda spływająca z działki skarżących odbierana jest przez odwodnienie oraz studzienkę, wykonaną na ich działce. W toku postępowania uczestnicy wskazywali na liczne nieprawidłowości związane ze sposobem odprowadzania wody na działce skarżących, przedstawiając materiał fotograficzny, jak również zapis filmu.

W związku ze sprzecznymi stanowiskami wyrażanymi przez strony postępowania, organ I instancji zasadnie w toku ponownego rozpoznania sprawy, przeprowadził dowód z opinii biegłego – geodety, który sporządził opinię hydrologiczną dotyczącą tego, czy sposób zagospodarowania działki nr 3211/1 spowodował powstanie szkód na działce nr 3205/16. Biegły stwierdził, że wykonany przez uczestników postępowania w granicy działek nr: 3205/16 i 3211/1 murek betonowy na długości 16,5m, zagłębiony w gruncie na około 0,8 m – który był głównym przedmiotem sporu – blokuje pierwotny spływ powierzchni wód opadowych z działki nr 3205/16 na działkę 3211/1, skutkiem czego zmienia się kierunek ich spływu na równoległy, wzdłuż ogrodzenia w kierunku wschodnim. Stanowi to naruszenie pierwotnych stosunków wodnych za sprawą ww. murku ogrodzeniowego, lecz nie powoduje to szkód na działce wyszczególnionych przez skarżących. Wedle biegłego rzędne wysokościowe wskazują na możliwość spływu wód opadowych wzdłuż ogrodzenia w granicy ww. działek, przez co nie tworzą się długookresowe zastoiska wodne, które mogłyby wskazywać na procesy gnilne trawy. Biegły zaznaczył, że jedynie w trakcie opadów deszczowych nawalnych wody opadowe nie mogą w całości infiltrować w podłoże gruntowe, przez co wymuszony jest ich odpływ wzdłuż ogrodzenia zgodne z nachyleniem powierzchni terenu. Ponadto, powierzchnia terenu działki nr 3211/1 przy granicy z działką nr 3205/16 została podniesiona do poziomu terenu działki nr 3205/16, przylegającego do ogrodzenia. Niemniej teren między budynkiem na działce 3211/1 a spornym ogrodzeniem został nieznacznie obniżony, co biegły stwierdził na podstawie przekrojów morfologicznych terenu.

Z opinii biegłego wynika ponadto, że również ze strony skarżących doszło do naruszenia stosunków wodnych. Na podstawie obliczeń przedstawionych w opinii biegły stwierdził, że spływ wód opadowych z działki skarżących o nr 3205/16 na działkę uczestników postępowania o nr 3211/1 zwiększył się o 49% w stosunku do stanu pierwotnego (za sprawą powierzchni zadaszonej budynku mieszkalnego oraz powierzchni utwardzonej kostką brukową i wykonaniem murku ogrodzeniowego skarżących, pozostawionym obok spornego ogrodzenia uczestników postępowania). W miejscu wejścia do suteren nastąpiło obniżenie powierzchni terenu, co spowolniło spływ wód opadowych w kierunku działki uczestników postępowania. W ocenie biegłego, wyszczególnione przez skarżących szkody wynikłe z pękania ścian, zawilgocenia tynku, gnicia trawy, opadania kostki brukowej nie mają nic wspólnego z wykonaniem murku betonowego ogrodzenia przez uczestników postępowania.

Biegły w pierwszej kolejności wskazał bowiem, że zawilgocenia tynku na ścianach budynku skarżących znajdują się nie tylko od strony spornego ogrodzenia, lecz gównie od strony dojścia do budynku i wynikają z niewłaściwego w przeszłości odprowadzania wód z rynien spustowych dachu w bezpośrednie otoczenie ścian. Jeżeli chodzi o sposób odprowadzania wody z dachu budynku skarżących biegły wskazał, że z rynny przy narożniku budynku od strony działki nr 3211/1 woda odprowadzana jest do zbiornika naziemnego. W okresach jesienno - zimowych i wczesno – wiosennych woda ze zbiornika spuszczana jest na powierzchnię działki, z którego spływa w bezpośrednie otoczenie murków ogrodzeniowych. W okresach letnich, wedle informacji skarżących, woda ta wykorzystywana jest do podlewania działki. Z kolei z rynien przy narożnikach budynku od strony ogrodowej działki woda odprowadzana jest do pojemników PCV posadowionych na powierzchni terenu oraz bezpośrednio na powierzchnię trawiastą ogrodu. Woda z rynny przy wejściu do budynku również odprowadzana jest na część trawiastą działki. Należy podkreślić, że powyższe stwierdzenia są poparte dokumentacją zdjęciową, na której widoczne są rynny i przewody, ułożone bezpośrednio na terenie działki. Na zdjęciach widoczny jest sposób odprowadzania wody opisany przez biegłego, z którego wynika, że woda odprowadzana jest bezpośrednio na grunt lub też do zbiornika PCV w późniejszym czasie opróżnianego. Na uwagę zasługuje również, że woda spływająca utwardzanym wjazdem do garażu odprowadzana jest korytkiem drenażowym do zbiornika zakopanego w ziemi, usytuowanego w części ogrodowej działki, co wynika z dokumentacji zdjęciowej oraz z mapy aktualnego zagospodarowania terenu, będącej załącznikiem do opinii. Skarżący nie określili, jak wygląda opróżnianie tego zbiornika zwłaszcza, że na ich działce znajduje się również drugi dół chłonny, bezpośrednio przy spornym ogrodzeniu. Z kolei od strony północno – wschodniej budynku skarżących wody opadowe z dojazdu wyłożonego kostką spływają w kierunku działki uczestników postępowania, gdzie spływają na działkę uczestników postępowania przez murek ogrodzeniowy. Powyższe ustalenia biegłego wskazują, że opisywane przez skarżących szkody, polegające na gniciu trawy, osiadaniu kostki brukowej, czy też zawilgoceniu ścian budynków są wynikiem zastosowanego przez skarżących sposobu odprowadzania wód opadowych bezpośrednio na teren działki, przy pomocy dołów chłonnych, w których gromadzona jest woda, przy czym jeden z dołów chłonnych zlokalizowany jest przy spornym murku ogrodzenia.

Jako drugą z przyczyn braku związku pomiędzy naruszeniem stosunków wodnych przez uczestników postępowania a szkodami skarżących biegły wskazał obniżenie powierzchni terenu od strony ogrodzenia z działką nr 3211/1 w miejscu wejścia do suteren. To obniżenie spowolniło powierzchniowy odpływ wód opadowych w kierunku działki nr 3211/1 za sprawą zmniejszenia nachylenia pierwotnej powierzchni terenu i podniesienia pierwotnej powierzchni terenu przy granicy działek. Biegły wskazał również na brak zadaszenia nad wejściem do suteren, co skutkuje wzrostem zawilgocenia murku. Biegły zwrócił także uwagę, że spływ wód opadowych z działki nr 3205/16 na działkę nr 3211/1 zwiększył się o 49% w stosunku do stanu pierwotnego.

Z opinii biegłego wynika więc, że opisana powyżej obustronna zmiana stosunków wodnych po stronie skarżących i uczestników postępowania oraz sposób odprowadzania wód opadowych z budynku skarżących, polegający m.in. na odprowadzaniu wód opadowych z rynien bezpośrednio na teren działki skarżących oraz spuszczanie wody opadowej bezpośrednio na teren nieruchomości ze zbiorników, które wodę tą zbierają, jak również gromadzenie wody w dołach chłonnych w ziemi w połączeniu z powyżej opisanymi działaniami, związanymi z fragmentarycznym obniżeniem części terenu przy wejściu do suteren wyklucza możliwość uznania, że pomiędzy zmianą stosunków wodnych przez uczestników postępowania a szkodami opisanymi przez skarżących zachodzi związek przyczynowo – skutkowy.

W ocenie Sądu organy dysponując dowodem z opinii biegłego jako osoby, posiadającej odpowiednie kompetencje z zakresu hydrologii, prawidłowo uznały, że nie ma podstaw do nałożenia na uczestników postępowania obowiązku, o którym mowa w art. 234 ust. 3 P.w. Organ nie jest wprawdzie związany opinią biegłego, gdyż to od jego woli zależy ostateczny kształt decyzji, jednak trzeba zaznaczyć, że nie dysponuje on wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Opinia biegłego jest dla organu materiałem, który powinien mu pomóc w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej. Zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. dowód z opinii biegłego może być przeprowadzony, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Chodzi zatem o przypadki, gdy do rozstrzygnięcia sprawy potrzebna jest szczególna wiedza z jakiejś dziedziny, przedmiotem opinii są okoliczności dotyczące stanu faktycznego sprawy. Biegły nie ustala faktów mających znaczenie dla sprawy, ale udziela organowi informacji specjalnych (opartych o posiadaną specjalistyczną wiedzę) dotyczących tych okoliczności faktycznych, udziela wyjaśnień koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy. Opinia biegłego ułatwia zatem ocenę zebranego materiału dowodowego, gdy są do tego potrzebne wiadomości specjalne. Organ administracji swobodnie ocenia opinię biegłego na podstawie zasad, wiedzy i doświadczenia życiowego. Dlatego przyjmuje się, że opinia biegłego ze swej istoty powinna zawierać uzasadnienie, które pozwala dokonać analizy spójności i poprawności wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Z opinii powinno wynikać czym kierował się specjalista, wskazując określone tezy, i z jakich materiałów źródłowych i opracowań korzystał (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2021r., sygn. III OSK 314/21). Te wymogi analizowana opinia biegłego spełnia.

W ocenie Sądu skarżący nie zakwestionowali skutecznie twierdzeń zawartych w ekspertyzie, co zresztą mogli uczynić przedstawiając równorzędny z przedmiotową opinią dowód. W ekspertyzie hydrologicznej wyjaśniono wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy kwestie, które pozostają spójne z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W toku postępowania uczestnicy postępowania przedstawili materiał fotograficzny i video, który przedstawiał potwierdzony następnie w ekspertyzie hydrologicznej sposób odprowadzania wód opadowych na działce skarżących. Fakt odprowadzania wód opadowych z dachu rynnami spustowymi na teren nieutwardzony działki a w części do zbiornika został również potwierdzony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], który o postępowaniu wyjaśniającym poinformował w piśmie z 26 września 2019r.

Należy pokreślić, że nałożenie na właściciela nieruchomości obowiązku, o którym mowa w art. 234 ust. 2 P.w. jest możliwe jedynie wobec jednoznacznego stwierdzenia, że jego działania spowodowały zmianę stosunków wodnych na gruncie sąsiednim i zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. W niniejszej sprawie nie zachodzą podstawy do tego rodzaju jednoznacznego stwierdzenia. Opisane w opinii biegłego działania skarżących, związane w szczególności ze sposobem uregulowania spływu wód opadowych z ich zabudowań i spuszczaniem wody opadowej bezpośrednio na teren własnej nieruchomości wykluczają przyjęcie, że skutki w postaci gnicia trawy, zapadania się kostki brukowej, czy też zawilgocenia ściany budynku są wynikiem posadowienia murku betonowego przez uczestników postępowania. W opinii biegłego wykazano, że poza opadami nawalnymi, woda opadowa ma możliwość przesiąkania pod murkiem ogrodzenia i spływania zgodnie z nachyleniem terenu w kierunku działki uczestników postępowania, na której znajduje się odwodnienie oraz studzienka. Należy również podkreślić, że skarżący, poza twierdzeniami kwestionującymi rzetelność opinii, nie przedstawili dowodów, które pozwalałyby podważyć wiarygodność twierdzeń zawartych w opinii biegłego, które jawią się jako kompletne i w pełni udokumentowane. Ustalenia biegłego zostały przekonująco przedstawione w części opisowej ekspertyzy oraz należycie udokumentowane dołączonymi do niej załącznikami w postaci mapy obrazującej położenie punktów pomiarów rzędnej powierzchni analizowanego terenu, linii opracowanych przekrojów morfologicznych oraz wykonanych otworów geotechnicznych dla określenia miąższości gruntów nasypowych oraz rodzimych; zestawienia wyników pomiarów rzędnych powierzchni terenu oraz map obrazujących wzajemne położenie działek nr 3211/1 i 3205/16, sposób ich zagospodarowania z zaznaczeniem kierunków pierwotnego i aktualnego spływu wód oraz z zaznaczeniem istotnych elementów urządzeń, które miały wpływ zasadniczy na ustalenia co do związku przyczynowego pomiędzy zmianą stanu wody na gruntach a deklarowanymi przez skarżących szkodami.

Wobec ustalenia braku związku pomiędzy działaniem uczestników postępowania a opisywanymi przez skarżących szkodami, organy obu instancji miały podstawę do wydania decyzji w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada zgromadzonym dowodom, które zostały przez organy zgodnie z wymogami procedury administracyjnej wszechstronnie rozpatrzone. Organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia (art. 7 k.p.a.), zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz dokonując jego oceny w sposób zgodny z art. 80 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi, jak również argumentacji, zawartej w kolejnych pismach skarżących wskazać należy, że w związku z przeprowadzonym dowodami nie jest kwestionowane, że budowa spornego murku betonowego, stanowi naruszenie stosunków wodnych. Doszło również do opisanego przez biegłego częściowego podniesienia poziomu gruntu przy ogrodzeniu pomiędzy działkami stron. Należy jednak podkreślić, że w postępowaniu wykazano, w szczególności w oparciu o ekspertyzę hydrologiczną, że powyższe działania nie mogą mieć związku z szkodami, akcentowanymi w skardze z uwagi na przyjęty przez skarżących sposób odprowadzania wód opadowych na gruncie, co zostało przedstawione we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia. Raz jeszcze należy wskazać, że nakaz przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom mógłby zostać skierowany do J. B. oraz A. S., gdyby został stwierdzony związek przyczynowy pomiędzy ich działaniami a szkodami skarżących. W niniejszej natomiast sprawie taki związek został wykluczony. Twierdzenie skarżących, że teren od strony działki nr 3211/1 został podniesiony do około 1 m nie zostało potwierdzone w opinii biegłego. W opinii tej stwierdzono, że wykonane otwory geotechniczne przy ogrodzeniu działki od strony dz. 3205/16 oraz ich profile litologiczne przewierconych gruntów, jak również warstwice wysokościowe rzędnych 190, 190,5, 200 m n.p.m., odnoszące się do powierzchni pierwotnej gruntu (stanu przedinwestycyjnego na dz. nr 3211/1), wykazały, że teren powierzchni przy ogrodzeniu dz. 3211/1 graniczący z działką nr 3205/16 został lekko podniesiony do poziomu dz. 3205/16, co obrazują przekroje morfologiczne oraz został obniżony po stronie północnozachodniej budynku. Podniesienie powyższe wynosi 0,10-0,40 m. Podniesienie powyższe odnosi się do strefy bezpośrednio przylegającej do murku ogrodzeniowego. Niemniej w ocenie biegłego powyższe zmiany ukształtowania powierzchni działki nr 3211/1 nie wpływają szkodliwie na działkę skarżących. Biegły twierdzenia te oparł na podstawie opracowanych przekroi morfologicznych i otworach geotechnicznych. Skarżący na poparcie swych twierdzeń nie przedstawili miarodajnego dowodu. Skarżący zwracali uwagę na stwierdzenie biegłego, że wzdłuż spornego muru ogrodzeniowego tworzą się godzinowe zastoiska wodne. Należy jednak podkreślić, że to stwierdzenie biegłego odnosi się do deszczów nawalnych. W pozostałych natomiast przypadkach biegły stwierdził, że woda opadowa przesącza się pod murkiem ogrodzeniowym i spływa po powierzchni od ogrodzenia ze strony działki skarżących do budynku mieszkalnego na działce uczestników postępowania a odprowadzana jest drenażem opaskowym do drenażowej studzienki zbiorczej.

Skarżący akcentowali również, że sporny mur ogrodzeniowy jest w istocie murem oporowym. Zgodnie z art. 16 pkt 65 lit. i p.w. mur oporowy zaliczany jest do kategorii urządzeń wodnych, rozumianych jako urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Z kolei konstrukcje oporowe zostały zakwalifikowane do kategorii budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 1333 ze zm.). Wprawdzie w systemie prawa nie sformułowano definicji muru oporowego, niemniej termin ten był wyjaśniany w orzecznictwie sądowo administracyjnym. Wskazano tam, że celem przyświecającym budowie muru oporowego jest zabezpieczenie danego terenu przed oddziaływaniem mas ziemnych lub wodnych z innego terenu. Przez mur oporowy (ścianę oporową) rozumieć należy samodzielną, najczęściej masywną, budowlę (konstrukcję) powstrzymującą poziome parcie gruntu pochodzące od wysokiego nasypu przez nią podtrzymywanego. Sporny murek ogrodzeniowy, na którym posadowione zostały płyty betonowe ma długość 16,5 m a zagłębiony jest w gruncie na głębokości 0,8 m. Nie sposób uznać, by była to masywna budowla, podtrzymująca wysoki nasyp ziemny. Przede wszystkim nie pełni ona funkcji zatrzymującej spływ wody z sąsiedniego terenu, jak bowiem wykazano w opinii biegłego, poza deszczami nawalnymi woda z działki skarżących przesiąka pod wspomnianym murkiem ogrodzeniowym i spływa do wykonanego na działce uczestników postępowania odwodnienia.

Mając na względzie powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.