Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 331/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 7, art. 15 ust. 4, art. 36 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: par. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 2 poz 3
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego.
article: art. 40 ust. 1
journal: Dz.U. 1995 nr 88 poz 439
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. P. Spółka z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 3 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Go 769/10 w sprawie ze skargi R. P. Spółka z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rz. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od R. P. Spółka z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Rz. kwotę 1200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. wyrokiem z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Go 769/10, oddalił skargę R. P. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia.

Naczelnik Urzędu Celnego w Ś. decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. ustalił R. P. Sp. z o.o. (dalej: spółka lub Skarżąca) zobowiązanie w podatku akcyzowym oraz w podatku od towarów i usług od importowanych w 1999 r. samochodów osobowych marki R., w łącznej kwocie [...] zł.

Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Ś., uzasadniając, że przedmiotem importu były samochody osobowe, a nie samochody ciężarowe, jak deklarowała Spółka, a zatem trafnie organ I instancji wydał decyzję o wymiarze Spółce podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług.

Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W., który wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt I SA/Go 1799/05 uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] kwietnia 2005 r.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedmiot opodatkowania musi być określony precyzyjnie i nie można opodatkowywać towaru nie będącego dokładnym desygnatem pojęcia "samochód osobowy". Samochód zakwalifikowany jako "osobowo – towarowy" nie może być uznany za "samochód osobowy" w rozumieniu załącznika nr 6 do ustawy o VAT, pomimo jego zaliczenia do pozycji PCN, która według Ministra Finansów odpowiada pozycji SWW. Towary, które wprawdzie mieszczą się w kategorii oznaczonej kodem PCN 8703, lecz nie spełniają warunków pozwalających na zaklasyfikowanie ich pod kodem SWW 1021 - 1022 nie są przedmiotem opodatkowania akcyzą. Nie można więc bez dokonania analizy zakresu przedmiotowego znajdującego się pod pozycjami SWW 1021, 1022, dokonać automatycznego zaklasyfikowania towarów z pozycji 8703, do grupy wyrobów akcyzowych.

Dyrektor Izby Celnej po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Ś. z dnia [...] grudnia 2004 r.

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że na podstawie art. 194 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa lub o.p.) przeprowadził dowód z opinii biegłego w dziedzinie ruchu drogowego i wypadków drogowych oraz techniki pojazdów samochodowych, na okoliczność zgodności danych zawartych w świadectwie homologacji oraz opinii klasyfikacyjnej ze stanem pojazdów przedstawionych organowi podatkowemu. Organ włączył również do postępowania materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania celnego, dotyczącego importowanych przez Spółkę R. samochodów, w szczególności świadectwa homologacji oraz opinię biegłego rzeczoznawcy wraz z opinią uzupełniającą .

Organ powołał się na stanowisko biegłego, który stwierdził, iż wstawienie kratki za rzędem tylnych siedzeń pasażerów w samochodzie nie zmieniło typu pojazdu ani jego dotychczasowego przeznaczenia.

Biegły wskazał również na interpretację zawartą w piśmie Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 16.04.1998 r., nr [...], z której wynikło, że tak drobne zmiany jak wstawienie kratki za rzędem tylnych siedzeń nie mogło prowadzić do zmiany rodzaju pojazdu z osobowego na ciężarowy. Z kolei w piśmie z lipca 1996 r. nr [...] Departament Transportu Samochodowego poinformował, że nowe samochody osobowe, na które wydano świadectwo homologacji, nie mogą być przed ich sprzedażą poddane przeróbkom i sprzedane jako samochody ciężarowe, jeżeli sprzedawca lub importer nie uzyskał zgody producenta na dokonanie takiej przeróbki. Zdaniem Ministerstwa przypadki przebudowy samochodów osobowych na ciężarowe przed ich rejestracją polegały na imitacji. Biegły podkreślił, że w stanie prawnym obowiązującym w tej sprawie, brak było szczegółowych określeń i "charakterystyk" samochodów osobowych, ciężarowych, ciężarowo-osobowych, co umożliwiało kwalifikowanie do kategorii ciężarowej, samochodów osobowych, poddanych drobnym zmianom (przeróbkom), bez zmian konstrukcyjnych. Importowane pojazdy zostały wyprodukowane przez producenta jako samochody osobowe. Zmiana przeznaczenia samochodów nastąpiła w Rzeczpospolitej Polskiej na drodze administracyjnej, bez zmiany typu oraz bez zmian konstrukcyjnych.

Biegły w swojej opinii wskazał, że samochód ciężarowy, to pojazd przeznaczony do przewozu ładunków, a samochód, którego masa całkowita nie przekracza 3,5 t określa się jako samochód dostawczy. W opinii uzupełniającej (pkt 1) podał, że zakres znaczeniowy pojęcia samochód ciężarowo-osobowy nie jest tożsamy z zakresem pojęcia samochodu osobowo-towarowego i osobowo-bagażowego, bowiem nie odnoszą się one do ładunku. Podniósł, że przewóz osób może odbywać się pojazdem do tego przeznaczonym lub przystosowanym. Wskazał również na możliwość przewozu osób samochodem ciężarowym po spełnieniu określonych warunków m. in. prędkości nieprzekraczającej 50 km/h. Natomiast w spornych pojazdach przebudowa ograniczyła się jedynie do wbudowania kratki, bez ograniczenia prędkości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. orzekając ponownie w sprawie wyrokiem z dnia 3 listopada 2010 r. uznał, że skarga nie jest zasadna.

WSA zauważył, że sprawa była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W., który wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt I SA/Go 1799/05, uchylił decyzję Dyrektora Izby Cywilnej w R. z dnia [...] kwietnia 2005 r.

W wyroku tym Sąd przyjął, że organ odwoławczy bezrefleksyjnie wówczas zastosował transpozycję kodu PCN na SWW. Zastrzegł, że nie jest związany treścią rozporządzenia Ministra Finansów z 27 grudnia 1995 r. w sprawie towarów do celów poboru podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego w imporcie towarów, ponieważ opis towarów jest niezgodny z wynikającym z ustawy o VAT. WSA wskazał wówczas na konieczność ponownej oceny charakteru importowanych pojazdów i prawnopodatkowej kwalifikacji ich importu z uwzględnieniem świadectwa homologacji oraz bez automatycznego zastosowania transpozycji określonej w rozporządzeniu Ministra Finansów, zaznaczając że Sąd nie uznał przyjętej kwalifikacji importowanych pojazdów jako samochodów osobowych za błędną. Uznano, że przeprowadzone postępowanie oraz sformułowana ocena jest niewłaściwa, a wyprowadzone z niej wnioski na gruncie prawa podatkowego za nieuzasadnione.

Dyrektor Izby Celnej trafnie, w ocenie Sądu, odczytał wiążące go wnioski płynące z uzasadnienia poprzedniego wyroku.

Jak ustalił Sąd I instancji, istota sporu w sprawie sprowadziła się do ustalenia w jaki sposób zakwalifikować importowane przez Spółkę pojazdy – czy do samochodów ciężarowych - jak utrzymuje strona, czy do osobowych jak twierdzi organ, a w konsekwencji, czy pojazd objęty zgłoszeniem celnym stanowi przedmiot opodatkowania podatkiem akcyzowym.

Systematyczny Wykaz Wyrobów rozróżnia dwa rodzaje samochodów osobowych: ogólnego przeznaczenia (SWW 1021) i specjalne (SWW 1022). Przedmiotem opodatkowania podatkiem akcyzowym są jedynie te samochody, które mieszczą się w zbiorze obejmującym towary oznaczone symbolami SWW 1021 -1022 tj. w zbiorze obejmującym konkretne, wymienione w załączniku nr 6 do ustawy dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm. dalej: ustawa o VAT), wyroby akcyzowe.

WSA podał, iż działania podjęte przez organ, a mające na celu zweryfikowanie przedstawionego przez Spółkę świadectwa homologacji były jak najbardziej zasadne z uwagi na proste zestawienie stwierdzonego w sprawie i niespornego stanu towaru z treścią świadectwa homologacji. Przeprowadzenie zatem dowodu, który zweryfikowałby treść przedłożonych świadectw było konieczne i nie naruszyło art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jak zarzuciła Skarżąca. Bezkrytyczne przyjmowanie treści wszelkich dokumentów urzędowych, bez ich gruntownego zbadania, świadczy o naruszeniu dyrektywy zasady prawdy materialnej. Ze swej istoty moc dowodowa dokumentów urzędowych nie jest absolutna.

Zdaniem Sądu organ zasadnie uznał, że weryfikacja danych wynikających ze świadectwa homologacji wymaga wiadomości specjalnych z zakresu techniki samochodowej, co w pełni uzasadniało powołanie biegłego (art. 197 § 1 o.p.). Sposób przeprowadzenia tego dowodu w ocenie Sądu I Instancji oraz jego ocena były zgodne z art. 122, 187 § 1 i art. 191 o.p.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że opinia biegłego wraz z opinią uzupełniającą zawierała wyczerpujące, jasne i przekonywujące odpowiedzi na pytania sformułowane przez organ, była wolna od sprzeczności, istnienie których podnosiła skarżąca Spółka. W opinii biegły wskazał, że w znaczeniu technicznym przez przeróbki polegające na zainstalowaniu przegrody pomiędzy bagażnikiem a przestrzenią pasażerską nie doszło do zmiany konstrukcji pojazdu nadanej mu przez producenta. Samochody zostały zaprojektowane i wyprodukowane przez R. jako samochody osobowe, czyli przeznaczone do przewożenia osób i pewnej ilości bagażu. Według biegłego dominująca w samochodzie jest przestrzeń pasażerska. Taki sam charakter ma pojazd z zamontowaną "kratką". Do samochodów osobowych zalicza się samochody m.in. typu "kareta" (sedan) oraz "kombi", których opis normatywny został przytoczony w opinii. Zalicza się do nich również samochód osobowo - ciężarowy czyli "samochód przystosowany konstrukcyjnie do przewozu osób i małych ładunków. Zalicza się do nich również "samochody pochodne od samochodów osobowych służące do przewozu ładunków". Natomiast samochody ciężarowe to samochody przeznaczone do przewozu ładunków z zastrzeżeniem, że samochód ciężarowy, którego masa całkowita nie przekracza 3,5 t określa się jako samochód dostawczy. Biegły zaznaczył, że podział na kategorie samochodów jest dychotomiczny, co oznacza, że samochód w klasyfikacji SWW nie może być jednocześnie samochodem osobowym oraz ciężarowym. Biegły oceniając następstwa technicznej przebudowy stwierdził, że wstawienie "kratki" nie spowodowało trwałej zmiany ilości miejsc siedzących, objętości bagażnika, dopuszczalnej całkowitej masy pojazdu, a co za tym idzie zabieg ten nie zmienił pierwotnego konstrukcyjnego przeznaczenia pojazdu. Kategorycznie stwierdził, że brak było podstaw do zakwalifikowania pojazdu jako ciężarowego.

Jak wskazał WSA taka argumentacja jest przekonująca, wolna od uproszczeń i uogólnień. Biegły formułując swoja opinię oparł się o dokumentację pojazdu zgromadzoną w aktach postępowania podatkowego. Nie dopatrzył się w niej braków i uznał ja za wystarczającą do udzielenia kategorycznej odpowiedz na pytania zawarte w postanowieniu o powołaniu biegłego. Stanowisko, że montaż przegrody działowej nie zmienił konstrukcji pojazdów biegły podtrzymał również w opinii uzupełniającej. Skarżąca podważając opinie biegłego wskazała na sprzeczność w stwierdzeniach biegłego, który z jednej strony stwierdził, że importowane samochody były samochodami osobowymi a w innym miejscu przyznał, że na podstawie dokumentów homologacyjnych winny być uznane za ciężarowe.

Sąd podkreślił, że zlecona opinia miała służyć wyjaśnieniu kwestii, która wymagała wiadomości specjalnych, chodziło o uzyskanie odpowiedzi na pytanie o charakter pojazdów w znaczeniu technicznym nie zaś potwierdzenie ich formalnego statusu na gruncie Prawa o ruchu drogowym. W dacie dopuszczenia samochodów skarżącej do obrotu znaczenie miała klasyfikacja dokonywana według Systematycznego Wykazu Wyrobów, który nie definiował co należy rozumieć pod pojęciem samochodu osobowego czy też ciężarowego. Skarżąca także wskazała, że zgodnie z pkt. 3.3.1 Zasad metodycznych Systematycznego Wykazu Wyrobów w SWW stosuje się nazwy wyrobów ustalone w Polskich Normach i w słownictwie technicznym. Do ustalenia opodatkowania podatkiem akcyzowym towarów importowanych w 1999 roku (dopuszczone do obrotu w tym roku) znajdowały zastosowanie klasyfikacje wydane na podstawie przepisów o statystyce publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, ze zasada interpretowania wątpliwości na korzyść podatnika mogłaby być naruszona w sytuacji, gdyby zachodziły istotne i nie dające się usunąć wątpliwości co do istnienia obowiązku podatkowego, nie może przesądzać o istnieniu ich wskazywana w skardze dysproporcja w ilości dowodów potwierdzających rację podatnika w porównaniu z ilością dowodów, które stanowisko strony podważają. Sąd wskazał, że wątpliwości co do prawidłowości stanowiska skarżącej wynikały z treści świadectwa homologacji, a organ przeprowadził skuteczny przeciwdowód przeciwko temu świadectwu, co znajdowało podstawę w art. 194 § 3 o.p. Nie naruszono również art. 217 Konstytucji RP, bowiem wszystkie kwalitatywne i kwantytatywne elementy podatków, w których określono zobowiązanie podatkowe określono w ustawie o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

R. P. Spółka z o.o. w W. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. W. oraz zasądzenia na rzecz Spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj.:

1. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (dalej: Konstytucja RP) poprzez przyjęcie, że działania Dyrektora Izby Celnej nie naruszają zasady in dubio pro tributario, podczas gdy czynności podejmowane przez organ celny zmierzały do wykazania nieprawidłowości w działaniach Skarżącego poprzez tłumaczenie wszelkich wątpliwości w sprawie na niekorzyść Spółki;

2. art. 217 Konstytucji RP poprzez uznanie za prawidłowe działań Dyrektora Izby Celnej, polegających na opodatkowaniu importowanych przez Spółkę samochodów podatkiem akcyzowym, pomimo iż żadna z obowiązujących ustaw nie przewiduje opodatkowania przedmiotowych samochodów takim podatkiem, a co za tym idzie bezprawnym ustaleniu obowiązku podatkowego w odniesieniu do towarów, które nie mieściły się w przedmiocie opodatkowania akcyzą;

3. art. 6 ust. 7 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w związku z art. 15 ust. 4 i art. 36 ust. 1 i 2 tej ustawy oraz w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 5 stycznia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło w konsekwencji do objęcia opodatkowaniem podatkiem akcyzowym pojazdów samochodowych, które podatkowi temu nie podlegały;

4. art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na zignorowaniu interpretacji statystycznych oraz uznaniu, iż działania Dyrektora Izby Celnej polegające na dokonaniu własnych, nieprawidłowych ustaleń mimo braku kompetencji do ich podejmowania, były uprawnione.

II. naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 184 Konstytucji RP oraz art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych, poprzez ich niezastosowanie, wbrew obowiązkowi wynikającemu wprost z ustawy, a w wyniku tego zaakceptowanie (sanowanie) rażącego naruszenia przepisów postępowania znajdujących się w szczególności w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, tj. 121 § 1, art. 122 w związku z art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 194 § 1 i 3 o.p. poprzez:

a). błędne uznanie, iż organy podatkowe zebrały w sposób prawidłowy materiał dowodowy, dokonały jego wyczerpującej oceny i wydały rzetelne i zgodne z prawem rozstrzygnięcie w sprawie;

b). błędne uznanie, iż moc wiążąca dokumentu urzędowego, jakim niewątpliwie jest świadectwo homologacji, może zostać skutecznie podważona przez wewnętrznie sprzeczna i niespójną opinię oraz opinię uzupełniającą biegłego rzeczoznawcy;

c). tolerowanie przypadku, w którym Spółka stała się ofiarą swoistej praktyki Dyrektora Izby Celnej, polegającej na podważaniu przez niego kompetencji innych organów administracji i karaniu Spółki za zaufanie okazane tym innym organom administracji;

d). błędne uznanie, iż postępowanie podatkowego prowadzone było w sposób rzetelny i wzbudzający zaufanie Spółki do organów podatkowych;

2. art. 190 p.p.s.a poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań odnośnie dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim;

3. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób uchybiający regułom przekonywania.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Skarżąca uzasadniła przedstawione zarzuty, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone na wcześniejszych etapach postępowania.

Dyrektor Izby Celnej w R. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Skarżąca w piśmie z dnia 31 marca 2011 r. odniosła się do argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę kasacyjną.

W dniu 25 stycznia 2012 r. organ złożył odpowiedź na powyższe pismo Skarżącej podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.

Skarżąca w piśmie z dnia 7 lutego 2012 r. przedstawiła dodatkowe uzasadnienie niektórych podstaw kasacyjnych. Natomiast w załączniku do protokołu rozprawy z dnia 22 lutego 2012 r. wniosła o rozważenie przez Naczelny Sąd Administracyjny możliwości skierowania do rozszerzonego składu siedmiu sędziów NSA dwuczłonowego pytania prawnego:

1). Jaki charakter prawny ma świadectwo homologacji wydane przez Ministra Transportu — decyzji administracyjnej czy "zwykłego" dokumentu urzędowego?

2). Czy w świetle art. 180 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, podwyższona wiążąca moc dowodowa dokumentu urzędowego, jakim jest ostateczna decyzja administracyjna, może skutecznie zostać podważona na podstawie dowodu przeprowadzonego przeciwko jego treści w oparciu o art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej (np. z użyciem opinii biegłego rzeczoznawcy) z pominięciem przewidzianych w ustawie nadzwyczajnych trybów służących do eliminacji ostatecznych decyzji administracyjnych z obrotu prawnego (takich jak wznowienie postępowania, czy stwierdzenie nieważności decyzji).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a. i oznacza pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku odwoławczym przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, tylko weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach określonych skargą kasacyjną stwierdza, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.

Zakres zarzutów zawartych w złożonej skardze kasacyjnej wymaga w pierwszej kolejności odniesienia się do zarzutu sformułowanego w pkt II ppkt 2 petitum tej skargi, tj. naruszenia art. 190 p.p.s.a.

Stosownie do art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z regulacji tej w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości wynika, że związanie wykładnią prawa odnosi się do sytuacji, gdy w tej konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej wcześniej orzekał Naczelny Sąd Administracyjny. Jest bezsporne, że w niniejszej sprawie wcześniej nie zapadł żaden wyrok wydany przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie wcześniej jedynie został wydany wyrok przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. Zaskarżonym obecnie skargą kasacyjną wyrokiem sprawa niniejsza była więc ponownie rozpoznawana, ale przez sąd administracyjny pierwszej instancji. Zakres związania oceną prawną w takiej sytuacji procesowej określa art. 153 p.p.s.a., który to przepis nie został wskazany w podstawach skargi kasacyjnej. Zatem zarzut dotyczący naruszenia: "art. 190 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań odnośnie dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim" należało uznać za bezzasadny. Mając na uwadze treść uzasadnienia tego zarzutu dodać należy, że odwoływanie się do orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłego w innej sprawie, choćby podobnej w jej meritum, jest niewystarczające do uznania trafności zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 190 p.p.s.a.

Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut sformułowany w pkt II ppkt 3 petitum skargi kasacyjnej, a dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia przez WSA i sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób uchybiający regułom przekonywania.

W art. 141 § 4 p.p.s.a. zawarto regulację, w ramach której ustawodawca określa jakie elementy ma zawierać uzasadnienie wyroku. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu podniesionego w ramach podstawy kasacyjnej opisanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tylko wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia jest sporządzone w taki sposób, że nie zawiera wszystkich koniecznych elementów bądź dotknięte jest tak oczywistymi brakami, że niemożliwe jest przeprowadzenie kontroli instancyjnej. Dla skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należało zatem wykazać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku z uwagi na jego konstrukcję, braki w zakresie wymogów ustawowych nie pozwala na ocenę zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej. Wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze kasacyjnej, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a., w szczególności wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Autor skargi kasacyjnej nie zarzuca, aby w jakimkolwiek fragmencie tej części uzasadnienia zawierało ono tak istotne braki, że uniemożliwiają one zarówno kontrolę instancyjną, jak też sformułowanie stosownych zarzutów kasacyjnych. W uzasadnieniu omawianego zarzutu wskazuje się jedynie, że w kwestionowanej części, bliżej niesprecyzowanej, uzasadnienie jest lakoniczne. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może sprowadzać się do polemiki z przedstawionym w uzasadnieniu stanowiskiem Sądu pierwszej instancji. Także ocena autora skargi kasacyjnej, że uzasadnienie wyroku jest dla niego nieprzekonywujące, nie może stanowić skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu.

W dalszej kolejności wymaga odniesienia się do zarzutów zawartych w pkt II ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 135 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Istota powyższego uregulowania sprowadza się do tego, że na sąd administracyjny został nałożony obowiązek wyjścia poza granice skargi i zajęcia się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy. Zatem przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Przepis ten dotyczy jedynie orzeczeń uwzględniających skargę (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Lexis Nexis, Wyd. 3, Warszawa 2008, s. 336–337 oraz powołane tam orzecznictwo NSA). Zatem w ramach zarzutu dotyczącego naruszenia art. 135 p.p.s.a., w przypadku oddalenia skargi przez Sąd pierwszej instancji nie można skutecznie kwestionować przeprowadzonej przez ten Sąd oceny legalności zaskarżonej decyzji. W takim zaś kierunku zmierzają argumenty zawarte w uzasadnieniu zarzutu naruszenia art. 135 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej nie wskazano żadnego aktu, którego konieczność wyeliminowania wynikałaby z art. 135 p.p.s.a.

Nie można także uznać za trafne zarzutów dotyczących naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 184 Konstytucji RP oraz art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 p.u.s.a. w zakresie sformułowanym w pkt II ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej.

Generalnie rzecz ujmując, wskazane powyżej jako naruszone przepisy określają zakres kognicji sądów administracyjnych. Przepisy te mogłyby zostać naruszone, gdyby Sąd pierwszej instancji w ogóle sprawy nie rozpoznał albo rozpoznał z uwzględnieniem innego kryterium niż zgodność z prawem. Poprawność oceny legalności zaskarżonej decyzji nie może być utożsamiana z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 184 Konstytucji RP oraz art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. i art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a.

Pozostałe zarzuty zawarte w pkt II ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej dotyczyły naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1, art. 122 w związku z art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 194 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej.

Istota sporu w ramach tak skonstruowanych zarzutów sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy prawidłowe są ustalenia co do tego, że importowane przez skarżącą samochody stanowiły przedmiot opodatkowania podatkiem akcyzowym.

W tym miejscu należy zauważyć, że w dacie dokonania zgłoszenia celnego dotyczącego importowanych samochodów obowiązywała ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku VAT i podatku akcyzowym.

W myśl art. 34 ust. 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlegają czynności określone w art. 2, dotyczące towarów wymienionych w załączniku nr 6 ustawy, zwanych dalej "wyrobami akcyzowymi". W związku z tym przy określeniu jakie towary można uznać za wyroby akcyzowe podlegające opodatkowaniu podatkiem akcyzowym decydują postanowienia załącznika nr 6 do powołanej ustawy o VAT, dokonane w formie tabeli, które wskazują poszczególne nazwy tych towarów lub nazwy grup tych towarów, doprecyzowanych poprzez powiązanie w danej pozycji z określonym grupowaniem z Systematycznego Wykazu Wyrobów. Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o VAT przez towary rozumie się rzeczy ruchome, jak również wszystkie postacie energii, budynki, budowle lub ich części będące przedmiotem czynności określonych w art. 2, które wymienione są w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce państwowej. Taką klasyfikacją – wydaną na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o statystyce państwowej (t.j. Dz. U. z 1989 r. Nr 40, poz. 221 ze zm.) był Systematyczny Wykaz Wyrobów (SWW) wprowadzony zarządzeniem nr 7 Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 26 lutego 1990 r. (Dz. Urz. GUS Nr 3, poz. 11). Klasyfikacja ta zachowała także moc po wejściu w życie ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 marca 1997 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (Dz. U. Nr 42, poz. 264 z późn. zm.), wydanym na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy o statystyce publicznej, została wprowadzona od dnia 1 lipca 1997 r. do stosowania, m.in. w statystyce, ewidencji i dokumentacji oraz rachunkowości, nowa klasyfikacja wyrobów i usług – Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług. W myśl § 2 tego rozporządzenia Systematyczny Wykaz Wyrobów miał być jeszcze stosowany równolegle z nową klasyfikacją do dnia 30 czerwca 1999 r. Jednakże jego stosowanie dla celów poboru podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego zostało przedłużone w oparciu o art. 54 ust. 4 ustawy o VAT, do dnia 31 grudnia 2002 r. (ustawą z dnia 20 maja 1999 r. – Dz. U. Nr 57, poz. 596). Tak więc klasyfikacja SWW miała zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Zaklasyfikowanie towaru do symbolu SWW określonego w załączniku nr 6 do ustawy o VAT rozstrzygało o jego zaliczeniu do "wyrobów akcyzowych".

Czynność klasyfikowania towaru do odpowiedniego grupowania SWW jest elementem ustalenia stanu faktycznego, który zakwestionować w skardze kasacyjnej można wyłącznie w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Ustalenia, o których mowa, odnoszą się więc do sfery faktów w tym sensie, że służą kategoryzacji przedmiotów (wyrobów) dla celów podatkowych. Zastosowanie lub nie określonego prawa materialnego jest konsekwencją ustaleń faktycznych, również tych, które przybierają postać zabiegów klasyfikacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2005 r. sygn. akt FSK 1640/04 oraz glosa do tego wyroku Z. Kmieciaka, opubl. OSP 2005/12/143).

W poz. 5 załącznika nr 6 do ustawy o VAT jako wyroby akcyzowe zostały wymienione samochody osobowe. Do tej pozycji została przypisana klasyfikacja SWW o grupowaniu 1021 i 1022.

Spór w tej sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że orzekające w sprawie organy w sposób zgodny z zasadami prowadzenia postępowania dowodowego dokonały czynności zaklasyfikowania przedmiotowych samochodów jako samochodów osobowych w rozumieniu poz. 5 załącznika nr 6 do ustawy o VAT, a więc zakwalifikowania ich w Systematycznym Wykazie Wyrobów pod kodem SWW 1021.

Strona skarżąca importowane samochody zaklasyfikowała w Systematycznym Wykazie Wyrobów pod kodem SWW 1024, jako samochody ciężarowe. Zdaniem strony skarżącej, za trafnością jej stanowiska przemawiało to, że dysponowała świadectwem homologacyjnym typu pojazdu stwierdzającym, iż importowane samochody są samochodami ciężarowymi. Ponadto organy orzekające dysponowały opiniami klasyfikacyjnymi wydanymi na wniosek organu podatkowego, w których przedmiotowe samochody zaklasyfikowano do kodu SWW 1024. Te dowody, zdaniem skarżącej, były wiążące dla organów w procesie klasyfikowania przedmiotowego towaru.

W ocenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jakichkolwiek podstaw prawnych do przyjęcia, że świadectwo homologacyjne lub opinie klasyfikacyjne stanowią swego rodzaju "prejudykat" przy klasyfikowaniu wyrobów na podstawie załącznika nr 6 do ustawy o VAT.

Jeżeli chodzi o opinie klasyfikacyjne organów statystyki publicznej w obszarze postępowania podatkowego, to mają one wyłącznie walor i funkcje jednego z dowodów postępowania, zatem brak podstaw i uzasadnienia prawnego, aby oceniać je w innym trybie prawnym aniżeli w ramach rozpoznawania konkretnej sprawy podatkowej, w której jako dowód zostały wykorzystane (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2001 r., sygn. K - 32/99, opubl. OTK 2001/3/53; postanowienie siedmiu sędziów NSA z dnia 20 listopada 2006 r., sygn. akt II FPS 3/06, opubl. ONSAiWSA 2007/1/5). Już w postanowieniu z dnia 29 maja 2003 r. (sygn. akt II SA 2968/02, opubl. "Wokanda", 2003/10/38) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że interpretacje – opinie Urzędów Statystycznych dotyczące standardowych klasyfikacji towarów (SWW) nie mają charakteru decyzji administracyjnych ani innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego, a mają one jedynie znaczenie prawne jako środek dowodowy. Stanowią akty wiedzy organu statystyki publicznej.

Natomiast istota świadectwa homologacji i jego znaczenia na gruncie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym została wyjaśniona w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała NSA z dnia 23 października 2000 r., OPK 17/00, opubl. ONSA 2001/2/62; uchwała NSA z dnia 18 grudnia 2000 r., OPK 18/00, opubl. ONSA 2001/31/02; uchwała NSA z dnia 1 lipca 2002 r., OPK 22/02, opubl. ONSA 2003/2/52).

Świadectwo homologacji jest urzędowym potwierdzeniem, że dany typ pojazdu z punktu widzenia bezpieczeństwa może uczestniczyć w ruchu drogowym. Oznacza to, że dany typ pojazdu przeszedł pozytywnie procedurę homologacyjną, obejmującą sprawdzenie, czy określony typ pojazdu, przedmiot jego wyposażenia lub części odpowiada warunkom określonym w stosownych przepisach, w tym także stanowiącym załącznik do Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych warunków homologacji i wzajemnego uznawania homologacji wyposażenia i części pojazdów samochodowych, sporządzonego w Genewie dnia 20 marca 1958 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 104, poz. 1135, 1136). Możliwość posłużenia się świadectwem homologacji w celach prawem przewidzianych przez podmiot, który je uzyskał, nie skutkuje uznaniem tego świadectwa za decyzję administracyjną. Wskazywany przez stronę skarżącą wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2010 r. dotyczył skutków wynikających z decyzji o rejestracji pojazdu, której nie można utożsamiać ze świadectwem homologacyjnym (por. wyrok SN z dnia 9.11.2001 r., sygn. akt III RN 194/01, opubl. OSNAP 2002/5/103 z glosami R. Mastalskiego i J. Zubrzyckiego "Przegląd Podatkowy" 2002/2/41 oraz A. Bartosiewicza i R. Kubackiego "Glosa" 2002/4/20).

Zauważyć należy, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 września 2006 r. (sygn. akt K 7/05 – ogł. Dz. U. Nr 170, poz. 1223) zawarł sformułowanie, że "świadectwo homologacji (...) jest decyzją administracyjną", jednakże zauważyć należy, że w tej kwestii nie odwołano się do jakichkolwiek konkretnych regulacji prawnych. W powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekał o zgodności z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przepisu art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług i nie zajmował się regulacjami prawnymi związanymi z wydaniem świadectwa homologacji. Dodać można jedynie, iż Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu tego wyroku stwierdził, że decyzja dotycząca obniżenia podatku należnego o podatek naliczony jest decyzją podejmowaną w innej sprawie, w oparciu o inne kryteria (wymogi). W konkluzji Trybunał wywiódł, że: "dlatego zarzut Rzecznika dotyczący związania decyzji podatkowej decyzją w sprawie rejestracji pojazdu bądź ustaleniami czy kwalifikacjami prawnymi zawartymi w tej decyzji nie jest trafny". Także powoływany przez stronę skarżącą wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2007 r. (sygn. akt II FSK 157/06, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w uzasadnieniu którego zawarto sformułowanie, iż "świadectwo homologacji jest decyzją administracyjną", nie odnosi się wprost do kwestii prawnych regulujących zasady wydawania świadectw homologacji. Orzeczenie to zostało wydane w innej sprawie, na gruncie regulacji dotyczących podatków i opłat lokalnych. Natomiast w wyroku z dnia 11 marca 2008 r. (sygn. akt I GSK 652/07 opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wprost stwierdził, że "nie jest uzasadnione więc przypisywanie świadectwu homologacji cech powodujących skutki takie, jak wynikające ze związania ostateczną decyzją administracyjną". Wyjaśnił przy tym, że po nowelizacji z dnia 12 września 2002 r. (Dz. U. Nr 169, poz. 1387) art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej pozwala na prowadzenie dowodu przeciwko dokumentom urzędowym, a nie jedynie przeciwko treści takich dokumentów, jak to miało miejsce we wcześniejszym stanie prawnym.

Także w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że świadectwo homologacji typu pojazdu jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej (por. P. Pietrasz [w:] L. Etel. P. Pietrasz, S. Presnarowicz "Ordynacja podatkowa. Komentarz", oraz powołane tam orzecznictwo).

W konsekwencji przyjąć należało, że Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że organ był uprawniony do zweryfikowania treści świadectwa homologacji w trybie przewidzianym w art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej. Dokument urzędowy, o jakim stanowi art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, nie jest dowodem niepodważalnym. Zarzut niezgodności z prawdą dokumentu urzędowego (normatywnego – czyli zawierającego oświadczenie wiedzy) może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi. Przepisy Ordynacji podatkowej nie wprowadzają żadnych ograniczeń w odniesieniu do środków dowodowych, które organ orzekający może dopuścić w celu obalenia mocy dowodowej dokumentów urzędowych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie naruszył wskazywanych przepisów postępowania, akceptując ustalenia i ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przeprowadzoną przez organy. Zarzuty zmierzające do podważenia tej oceny nie są skuteczne.

W szczególności nie jest trafny zarzut, że organ przeprowadzając w trybie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej dowód przeciwko treści zawartej w świadectwie homologacji typu pojazdu podważał kompetencje innych organów administracji. Istota przewidzianego w art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej postępowania nie uprawnia do twierdzenia jakoby tylko podmiot, który sporządził dokument urzędowy był władny weryfikować zawarte w nim dane z rzeczywistym stanem rzeczy.

W konsekwencji ustalenie w sprawie przez organy, że importowane samochody na gruncie regulacji zawartej w poz. 5 załącznika nr 6 ustawy VAT należy zaklasyfikować wg kodu SWW 1021 jako samochody osobowe, nie ma cech sankcji prawnych, jak zarzuca skarżąca, lecz jest konsekwencją poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, w oparciu o zebrany materiał dowodowy. Zauważyć należy, że w tym zakresie organy były zobowiązane stosować przepisy klasyfikujące wyroby akcyzowe według Systematycznego Wykazu Wyrobów, a nie przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, które były podstawą wydania świadectwa homologacji.

Dodać należy, że zgodnie z definicją "samochodu osobowego" zawartą w (obowiązującym w dacie zgłoszenia celnego) art. 2 pkt 40 Prawa o ruchu drogowym – jest to pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą oraz ich bagażu. Natomiast pojazdy samochodowe przeznaczone do przewozu nie tylko ładunków ale i osób w liczbie od 4 do 9 łącznie z kierowcą, zostały ujęte w definicji "samochodu ciężarowego" zawartej w art. 2 pkt 42 Prawa o ruchu drogowym (pojazd samochodowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewodu ładunków; określenie to obejmuje również samochód ciężarowo-osobowy przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu ładunków i osób w liczbie od 4 do 9 łącznie z kierowcą). Takie zdefiniowanie "samochodu ciężarowego" w rozumieniu przepisów Prawa o ruchu drogowym nie oznacza, że pojazd ten ze swej istoty nie może być uznany za szeroko zdefiniowany "samochód osobowy" w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów podatkowych. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, w poz. 5 załącznika nr 6 do ustawy o VAT towarem akcyzowym są samochody osobowe opisane w Systematycznym Wykazie Wyrobów w grupowaniu 1021, 1022. W grupie SWW 1021 wymieniono szerokie spektrum samochodów osobowych: czterokołowe z napędem na jedną oś (1021 – 1), trzykołowe (1021 – 2), z napędem na wszystkie osie (terenowe), samochody osobowe służby zdrowia – sanitarki (1022 – 1). Z kolei w grupie SWW 1022 wymieniono samochody osobowe specjalizowane służby zdrowia – sanitarki (1022 – 1), specjalizowane służby zdrowia pozostałe – bez sanitarek (1022 – 2), specjalizowane policyjne i straży pożarnej – radiowozy (1022 – 3), specjalizowane ruchomych służb technicznych (1022 – 4), taksówki – w wykonaniu specjalnym (1022 – 6), specjalizowane pozostałe (1022 – 9). Z powyższego wynika, że pozycja SWW 1021 obejmuje swym zakresem samochody osobowe ogólnego przeznaczenia, a pozycja SWW 1022 samochody osobowe specjalizowane, czyli samochody budowane na podwoziach samochodów osobowych. Z kolei grupa SWW 1024, która nie została wymieniona w załączniku nr 6 do ustawy o VAT, obejmuje swym zakresem samochody ciężarowe i ciągniki siodłowe.

Ponieważ w załączniku nr 6 do ustawy o VAT zawarte zostało odesłanie do klasyfikacji SWW dodać należy, że zasady metodyczne klasyfikacji stanowią integralną jej część, a przyjęte w nich postanowienia obowiązują przy jej interpretacji i stosowaniu. Zgodnie z pkt 3.1.4. Zasad metodycznych Systematycznego Wykazu Wyrobów usystematyzowanie poszczególnych grup wyrobów w SWW następuje w oparciu o kryteria klasyfikacyjne: surowcowe, technologii wytwarzania, konstrukcji wyrobu, przeznaczenia. Kryterium przeznaczenia dotyczy wyłącznie zasadniczego przeznaczenia wyrobu określonego przez jego producenta (konstruktora, projektanta) i wynikającego z odpowiednich parametrów wyrobu bez względu na rzeczywiste wykorzystanie wyrobu. Z kolei zgodnie z pkt 3.3.1. Zasad metodycznych Systematycznego Wykazu Wyrobów, w SWW stosuje się w zasadzie nazwy wyrobów ustalone w Polskich Normach i w słownictwie technicznym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy uwzględnieniu dotychczasowych rozważań należało uznać, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaakceptował ustalenia organu oparte głównie na treści opinii biegłego – rzeczoznawcy samochodowego.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo zwrócił uwagę, że biegły wskazał, co wprost wynika z Polskiej Normy PN-89/S-02007, iż samochód osobowy to pojazd samochodowy przeznaczony głównie do przewozu osób i ich bagażu o nie więcej niż 9 miejscach siedzących, łącznie z miejscem kierowcy. Do samochodów osobowych zalicza się samochody m.in. typu "kareta (sedan)" oraz "kombi", których normatywny opis został przytoczony w opinii biegłego. Jak wskazano, do tej grupy zalicza się też samochód osobowo-ciężarowy, czyli "samochód przystosowany konstrukcyjnie do przewozu osób i małych ładunków", oraz "samochody pochodne od samochodów osobowych służące do przewozu ładunków". Z Kolei do samochodów ciężarowych zalicza się samochody przeznaczone do przewozu ładunków z zastrzeżeniem, że samochód ciężarowy, którego masa całkowita nie przekracza 3,5 t, określa się jako samochód dostawczy. W konsekwencji trafnie też Sąd pierwszej instancji podkreślił, że z normy wynika, iż podział na kategorie samochodów jest dychotomiczny, co oznacza, że samochód w klasyfikacji SWW nie może być jednocześnie samochodem osobowym oraz ciężarowym.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo uwzględnił te poszczególne stwierdzenia i oceny zawarte w opiniach biegłego, które przy uwzględnieniu użytego w normie kryterium funkcjonalnego dowodzą, że przedmiotowe samochody przeznaczone są do przewozu osób. W sprawie było bezsporne, że importowane samochody zostały wyprodukowane przez R. jako samochody osobowe, a przeróbka pojazdów polegała wyłącznie na zamontowaniu przegrody (kratki) oddzielającej bagażnik od przestrzeni pasażerskiej. W tej sytuacji prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał za logiczne i przekonywujące ustalenia organu oparte na opinii biegłego, że tego rodzaju zabieg nie zmienił typu oraz pierwotnego konstrukcyjnie przeznaczenia pojazdu. Wstawienie "kratki" nie spowodowało trwałej zmiany ilości miejsc siedzących oraz objętości bagażnika, a także dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Wbrew zarzutom formułowanym w skardze kasacyjnej obie opinie biegłego są jednoznaczne i zgodne (odp. na pyt. nr 8 w opinii z dnia 5.08.2009 r. i odp. na pyt. nr 2 w opinii z dnia 18.02.2010 r.). Dodać należy, na co także zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że biegły formułując wnioski zawarte w opinii oparł się o dokumentację pojazdu zgromadzoną w aktach postępowania podatkowego. W związku z tym należy jedynie zauważyć, że z opisu technicznego stanowiącego załącznik do świadectwa homologacji wynika, że liczba miejsc do siedzenia wynosi 5 (poz. 19). Trafny w tej sytuacji jest wniosek, że z uwagi na liczbę miejsc do siedzenia przedmiotowe pojazdy posiadają główne cechy pojazdów osobowych. Podnoszone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzuty kwestionujące trafność powyższych ocen stanowią w istocie polemikę z oceną organu zaakceptowaną przez Sąd pierwszej instancji, która to ocena nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów określonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Wbrew zarzutom strony skarżącej, organy podatkowe zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 121 i 122 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w sposób wszechstronny zbadały sprawę tak pod względem faktycznym, jak i prawnym w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy. Jak już wyżej wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, ocena tego materiału dowodowego nie przekracza zasady swobodnej oceny dowodów, w tym w szczególności opinii biegłego rzeczoznawcy samochodowego. Z przyczyn wcześniej wskazanych brak też podstaw do przyjęcia, że naruszono zasady zawarte w art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej przewidujące obalenie domniemania wynikającego z art. 194 § 1 tej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega więc takich uchybień procesowych Sądu pierwszej instancji, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Prawidłowa jest zatem konkluzja, że żadnym środkiem dowodowym nie wykazano w sposób wiarygodny, iż przedmiotowe samochody nie były to samochody osobowe w rozumieniu poz. 5 załącznika nr 6 do ustawy o VAT, tj. zaklasyfikowane wg SWW do grupy 1021.

Z podanych przyczyn za bezzasadny należało zatem uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, 122, 187 § 1, 191 i 194 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej.

Nie jest też uzasadniony zarzut sformułowany w pkt I ppkt 4 petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 40 ust. 1 ustawy o statystyce publicznej. Przepis ten stanowi, że Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w porozumieniu z właściwymi naczelnymi organami administracji państwowej, opracowuje podstawowe do określenia przebiegu i opisu procesów gospodarczych i społecznych standardowe klasyfikacje i nomenklatury, wzajemne relacje między nimi oraz ich interpretacje.

W ramach zarzutu naruszenia art. 40 ust. 1 o statystyce publicznej strona skarżąca podniosła co prawda zarzut błędnej wykładni powołanego przepisu, to jednakże nie wskazała na czym w jej ocenie ta błędna wykładnia, czyli nadanie innego znaczenia treści zastosowanego przepisu, miała polegać. W tym zakresie zarzut ten nie może więc być oceniony. Z kolei zarzut niewłaściwego jego zastosowania miał polegać na zignorowaniu interpretacji statystycznych i ich niewłaściwej ocenie przez organ podatkowy. Naczelny Sąd Administracyjny już we wcześniejszej fazie rozważań wskazał na charakter prawny zarówno standardów klasyfikacyjnych, jak i ich interpretacji. Standardy klasyfikacyjne są opracowywane i wprowadzane na zasadach określonych w art. 40 ustawy o statystyce publicznej. Nie tych jednak dotyczy omawiany zarzut, jak to wynika z jego uzasadnienia, który odnosi się do tzw. interpretacji (opinii) statystycznych. Należy zatem zauważyć, że interpretacja standardowych klasyfikacji (na co już także wyżej zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny) należy do zadań Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego oraz urzędów statystycznych (art. 25 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 ustawy o statystyce publicznej). Tego rodzaju interpretacje (a takie były złożone w sprawie jako dowód) nie stanowią źródła obowiązku czy uprawnienia, ale mogą być uznane za dowód w postępowaniu podatkowym podlegającym ocenie organu stosującego prawo (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2004 r. OSK 324/04, Rzeczpospolita 2004, nr 203 s. 1; z dnia 25 lutego 2005 r., FSK 1640/04, OPS 2005, nr 12, poz. 143; z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. I FSK 237/05, zbiór lex nr 187613; z dnia 17 lipca 2009 r., II FSK 376/08, lex 513213).

W ten sposób zostały ocenione w postępowaniu podatkowym złożone przez stronę skarżącą interpretacje statystyczne. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, nie mogły mieć one charakteru wiążącego w sprawie z przyczyn wyżej wskazanych. Dodać należy, że nie zostały one wydane na żądanie organów podatkowych rozstrzygających w niniejszej sprawie w zakresie podatku akcyzowego.

Brak podstaw do uznania za trafny zarzut sformułowany w pkt I ppkt 3 petitum skargi kasacyjnej. W ramach tego zarzutu strona skarżąca zarzuciła błędną wykładnię art. 6 ust. 7 w związku z art. 15 ust. 4 i art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o VAT w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie. Zarzut błędnej wykładni wskazanych przepisów nie został dookreślony ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jego uzasadnieniu. W tej sytuacji omawiany zarzut uchyla się w tym zakresie spod kontroli kasacyjnej. Z kolei zarzut niewłaściwego zastosowania powołanych przepisów określono jako: "doprowadzenie w konsekwencji do objęcia opodatkowaniem podatkiem akcyzowym pojazdów samochodowych, które podatkowi temu nie podlegały". Z uzasadnienia tak sformułowanego zarzutu wynika, że w ocenie strony skarżącej przedmiotowe samochody nie podlegały opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, co wynika z treści art. 34 ust. 1 ustawy o VAT.

Wobec tak sformułowanych zarzutów należy zauważyć, że art. 6 ust. 7 ustawy o VAT określa moment powstania obowiązku podatkowego, a art. 15 ust. 4 i 36 ust. 1 i 2 tej ustawy określają podstawy opodatkowania, gdy przedmiotem importu są towary opodatkowane podatkiem akcyzowym. Stosowanie przepisów i przejście do elementów konstrukcyjnych podatku akcyzowego może nastąpić dopiero wówczas, gdy dany towar będzie się mieścił w przedmiocie opodatkowania podatkiem akcyzowym.

Zasadnie zatem można zarzucać naruszenie tych przepisów, gdy będzie to konsekwencją naruszenia przepisu regulującego przedmiot opodatkowania w podatku akcyzowym. Przepisem, który określa przedmiot opodatkowania podatkiem akcyzowym jest art. 34 ust. 1 ustawy o VAT. Strona skarżąca nie podniosła w skardze kasacyjnej zarzutu naruszonia tego ostatnio wymienionego przepisu. Z uwagi na treść uzasadnienia omawianych zarzutów, brak też podstaw do przyjęcia, że tego rodzaju zarzut został sformułowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W sprawie niniejszej za bezzasadny (czyli nieskuteczny) uznany został zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 194 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej, kwestionujący przyjęte w sprawie ustalenia faktyczne co do tego, że samochody stanowiły wyroby akcyzowe w rozumieniu art. 34 ust. 1 ustawy o VAT w związku z poz. 5 załącznika nr 6 do tej ustawy. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie prawidłowo został określony przedmiot opodatkowania podatkiem akcyzowym. W konsekwencji, z uwagi na zakres zarzutów dotyczących naruszenia wskazanych przepisów ustawy o VAT, brak było podstaw do uznania ich za uzasadnione. W sprawie nie podważono bowiem skutecznie prawidłowości podstawy prawnej opodatkowania akcyzą importu przedmiotowych samochodów osobowych jako towaru wymienionego w załączniku nr 6 do ustawy o VAT, pod pozycją 5, grupa SWW 1021. Dodać należy, że w uzasadnieniu tej grupy zarzutów w ogóle nie wskazano na czym miało polegać niewłaściwe zastosowanie § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego. Zatem i z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł się bliżej odnieść do tak sformułowanego w petitum skargi kasacyjnej zarzutu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 217 Konstytucji RP w zakresie sformułowanym w pkt I ppkt 2 petitum skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Wbrew zarzutom strony skarżącej, przy określeniu przedmiotu opodatkowania podatkiem akcyzowym w imporcie stosowne regulacje zostały zawarte w ustawie o VAT oraz w załączniku do tej ustawy. Okoliczność, że strona skarżąca kwestionuje objęcie importowanych samochodów obowiązkiem podatkowym nie oznacza naruszenia art. 217 Konstytucji RP.

Nie trafny okazał się także zarzut dotyczący naruszenia art. 2 Konstytucji RP (pkt I ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie została naruszona wywiedziona z art. 2 Konstytucji RP zasada in dubio pro tributario. W toku rozpoznawania sprawy zarówno po stronie Sądu pierwszej instancji, jak i orzekających organów wystąpiły wątpliwości w sferze stanu faktycznego mającego istotne znaczenie dla jej ostatecznego rozstrzygnięcia. Wbrew jednak zarzutom strony skarżącej, w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego wątpliwości w tym zakresie zostały w sposób wszechstronny wyjaśnione. Sąd pierwszej instancji, co już wyżej podniesiono, zasadnie uznał, że poprzez dowód z opinii biegłego – rzeczoznawcy samochodowego wątpliwości te zostały usunięte. To, że strona skarżąca nie zgadza się z oceną materiału dowodowego dokonaną przez organ i zaakceptowaną przez Sąd nie oznacza, że w sprawie została naruszona powyższa zasada.

Z przyczyn wyżej podanych Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Rozstrzygając o kosztach postępowania kasacyjnego NSA orzekł w oparciu o art. 204 pkt. 1 p.p.s.a.