Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SO/Ol 1/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-06-08 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2, art. 258 par. 2 pkt 7.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. F. o zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 23 maja 2015 r. M. F., w związku z zamiarem złożenia skargi, na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji z dnia "[...]" znak "[...]", zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez wnioskodawcę formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwuletnim synem. Skarżący wskazał, że uzyskuje dochód z tytułu zasiłku rehabilitacyjnego w kwocie "[...]" zł netto. Żona skarżącego zatrudniona jest na umowę o pracę i uzyskuje dochód w wysokości "[...]" netto. Łączny dochód rodziny wynosi "[...]" zł. Skarżący nie posiada jakiegokolwiek majątku. Żona i syn również nie posiadają majątku. Na miesięczne wydatki rodziny składają się: rachunki 400 zł, telefon 50 zł, utrzymanie dziecka 350 zł, żywność 400 zł. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że żona jest w ciąży i w związku z tym ma większe potrzeby, dodatkowo podkreślił, że "[...]". Wskazał, że nie posiadają kredytów jak i pożyczek. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że obecnie z powodu "[...]" przebywa na zasiłku rehabilitacyjnym. Kwota zasiłku jest bardzo niska w związku z czym nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Pozostaje na utrzymaniu żony, której dochody są niskie. Podniósł, iż zamieszkują w domu należącym do jego matki w zamian za część opłat za media w wysokości 400 zł. Media opłaca jego matka w związku z czym nie posiada rachunków. Oświadczył także, iż w okresie 01.01.2012r. do teraz nie nabywali ani nie zbywali żadnych wartościowych przedmiotów czy majątku.

Do złożonych wyjaśnień dołączono wyciąg ze wspólnego konta małżonków za okres od 01.01.2015 r. do 23.05.2015 r., rachunek za telefon w kwocie 49,20 zł, postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego z dnia "[...]" potwierdzenie przelewu na konto nr: "[...] z tytułu wynagrodzenia za pracę za miesiąc kwiecień 2015 r. w kwocie "[...]", decyzję ZUS z dnia "[...]" w przedmiocie przyznanego świadczenia rehabilitacyjnego skarżącemu, kserokopię pierwszej strony karty ciąży, oraz wyciąg z rachunku matki wnioskodawcy potwierdzający wpłatę zasiłku rehabilitacyjnego na jej konto (1 strona).

Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie.

W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Jak już wskazano, prawo pomocy może być przyznane tylko wówczas, gdy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy jako wyjątku od zasady ponoszenia kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Oceniając sytuację majątkową skarżącego należy stwierdzić, że wbrew oświadczeniu wnioskodawcy, iż jego dochody i brak majątku nie pozwalają mu na uiszczenie całości kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego należało stwierdzić, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na wstępie zauważyć należy, że w związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy skargi na decyzję organu podatkowego wydanej w trybie wznowienia postępowania administracyjnego wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosi 200 zł ( § 2 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniach przed sądami administracyjnymi [Dz. U z 2003 r., Nr 221, poz. 2193]). Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się ewentualna opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Opierając się zatem na złożonym oświadczeniu wnioskodawcy stwierdzić należy, że z przedstawionych oświadczeń wnioskodawcy wynika, że trzyosobowa rodzina skarżącego utrzymuje się z dochodu w kwocie "[...]" netto miesięczne, w tym ponosi wydatki w wysokości 1.600 zł miesięczne. "[...]" Dodatkowo oświadczył, że nie posiada oszczędności. Jednakże wbrew tym wyjaśnieniom, z przedstawionego przez skarżącego wyciągu z rachunku bankowego nr "[...]"wynika, że na wspólnym koncie bankowym małżonków - strona posiadała saldo w kwocie "[...]" na dzień 23.05.2015 r. Podkreślić przy tym należy, że z przedstawionego wyciągu z tego rachunku wynika także, że dodatnie saldo na tym rachunku powyżej "[...]" utrzymuje się od 02.01.2015 r. Dodatkowo analiza przedstawionego dokumentu wskazuje, że z rachunku tego skarżący nie opłaca bieżących kosztów utrzymania. Oceniając zatem zgromadzony materiał dowodowy należy stwierdzić, że w sytuacji gdy wnioskodawca posiada środki pieniężne na rachunku bankowym w wysokości ponad "[...]" przekraczającej wysokość należnego na obecnym etapie postępowania wpisu sądowego brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Bez wątpienia bowiem ze wspólnego rachunku bankowego wnioskodawca nie opłaca bieżących wydatków. Nadto stwierdzić należy, że pensja żony wnioskodawcy wpływa na inny rachunek bankowy, a zgodnie z oświadczeniem strony z tego to dochodu wnioskodawca opłaca wszystkie bieżące wydatki.

Podkreślić należy, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji zatem, gdy wnioskodawca posiada środki na rachunku bankowym brak było podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku strony.

W związku z tym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji.