Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1210/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 i  art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1210/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 października 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2009 r., sprawy ze skargi B. K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18 lipca 2007 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100,00 zł (sto złotych 00/100).


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 9 października 2006 roku B. K. (zwany dalej "skarżącym" ) wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia wobec niego postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze od nr [...]do nr [...]z dnia 5 września 2003 roku, podnosząc w nich zarzut przedawnienia dochodzonych na drodze tejże egzekucji zobowiązań i w związku z tym konieczność umorzenia prowadzonego postępowania.

Postanowieniem Dyrektora Izby Celnej z dnia 20 października 2006 roku Nr[...], utrzymanym w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Celnej z dnia 21 grudnia 2006 roku nr [...] oddalono zarzuty skarżącego z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia.

Wnioskiem z dnia 4 stycznia 2007 roku skarżący domagał się umorzenia omawianego postępowania egzekucyjnego, podnosząc, że prowadzone było ono w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 5 września 2003 roku, doręczone w dniu 22 września 2003 roku. Jednakże ich podstawę stanowiły decyzje z dnia 25 maja 1999 roku (dotyczące uchylenia decyzji zawartych w jednolitych dokumentach SAD z 1997r.), które ostateczne stały się z dniem 2 sierpnia 2000 roku. Zdaniem skarżącego, zgodnie z treścią wówczas obowiązujących przepisów, mających zastosowanie do niniejszej sprawy, tj. ustawy z dnia 28 grudnia 1989 roku - Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 z późn. ze zm.) obowiązywał 3 - letni okres przedawnienia egzekucji należności celnych, liczony od dnia ostateczności decyzji o ich wymiarze. W rozważanym stanie faktycznym, w ocenie skarżącego, termin ten upływał więc w dniu 1 sierpnia 2003 roku. Skoro zatem egzekucję wszczęto dopiero w dniu 22 września 2003 roku, to winna była ona zostać umorzona ze względu na przedawnienie dochodzonych należności. Oprócz tego kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie, zdaniem skarżącego, organ powinien był badać z urzędu na każdym etapie, niezależnie od złożenia stosownego wniosku przez zobowiązanego.

Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2007 roku nr [...]Dyrektor Izby Celnej odmówił skarżącemu umorzenia omawianego postępowania egzekucyjnego. Stwierdził bowiem, że w oparciu o wymienione na wstępie, tytuły wykonawcze postępowanie egzekucyjne toczyło się już 2000 roku. Następnie postanowieniem z dnia 9 stycznia 2001 roku nr [...] organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył prowadzone postępowania. Podstawą umorzenia był protokół spisany w dniu 8 stycznia 2001 roku przez poborcę skarbowego, podpisany m.in. także przez skarżącego. W związku z czym, w ocenie organu egzekucyjnego, termin przedawnienia został przerwany i zaczął biec ponownie od 9 stycznia 2001 roku. Do 22 września 2003 roku nie upłynęły trzy lata, a więc nie doszło również do wskazywanego przedawnienia.

W zażaleniu z dnia 25 kwietnia 2007 roku skarżący wniósł o umorzenie postępowania lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, przedstawiając argumentację z wcześniejszego wniosku. Nie zgodził się przy tym jakoby w stosunku do dłużnika było prowadzone inne postępowania egzekucyjne niż te wszczęte w dniu 22 września 2003 roku. Jeśliby nawet jednak założyć, iż takowe było prowadzone, to i tak zostało umorzone. W opinii skarżącego, oznaczało to, że ponownie nie można było już prowadzić postępowania egzekucyjnego. Fakt umorzenia postępowania, jego zdaniem, nie przerywał również biegu terminu przedawnienia.

Postanowieniem z dnia 18 lipca 2007 roku nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaznaczył, że procedura egzekucyjna przewiduje trzy tryby zakończenia postępowania egzekucyjnego, w tym w postaci jego umorzenia. Niemniej, argumenty zawarte w zażaleniu (m.in. przedawnienie zobowiązania) były już podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Na obecnym etapie postępowania sprawdzono więc jedynie brak merytorycznych przesłanek umorzenia, oprócz tych które mogły być sprawdzone jedynie w terminie 7 dniu od doręczenia tytułów wykonawczych, istniejących już w momencie wszczęcia egzekucji i wymienionych w art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku – o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 24, poz. 151 ze zm.) – zwanej dalej upea. Takie działanie organu było wyrazem zasady, w świetle której stany faktyczne wskazane jako podstawa prawna dopuszczalności danego środka zaskarżenia (zarzuty), nie mogły być przedmiotem innych środków prawnych.

W skardze z dnia 23 sierpnia 2007 roku skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie należności. Oprócz dotychczasowej argumentacji zaznaczył, że Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu, nie odnosząc się do samego zagadnienia przedawnienia, tylko zakwestionował samą możliwość posłużenia się tym zarzutem na obecnym etapie prowadzonego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy zażądał jej oddalenia, przytaczając dotychczasowe swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 18 upea jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W zakresie zasad rozpatrywania zażaleń w postępowaniu egzekucyjnym oznacza to, iż organ odwoławczy jest obowiązany m.in. do merytorycznej kontroli prawidłowości rozstrzygnięć (postanowień) organu pierwszej instancji. W związku z czym po wszechstronnym wyjaśnianiu okoliczności faktycznych danego przypadku, rzetelnym zebraniu materiału dowodowego i wnikliwej jego ocenie, a także po uwzględnieniu właściwych norm prawa materialnego i procesowego, organ odwoławczy rozstrzyga o prawidłowości kontrolowanego orzeczenia i wydaje w tym względzie na podstawie art. 138 w zw. z art. 144 kpa w zw. z art. 18 upea stosowne postanowienie.

W rozważanym przypadku podstawą wniosku skarżącego o umorzenie prowadzonej egzekucji był zarzut przedawnienia należności celnych. Ze względu na brak jego zasadności, organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu uwzględnienia tego wniosku. Na skutek wniesionego zażalenia organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, argumentując, że w rzeczywistości powołany przez skarżącego zarzut winien być podniesiony w postępowaniu, wywołanym wniesieniem w ustawowym terminie, zarzutów do postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia brak więc było odniesienia się do merytorycznej oceny zasadności kwestii przedawnienia należności celnych za wyjątkiem samego powołania się na nieistnienie przesłanek z art. 59 § 1 upea. bez jednak jakiegokolwiek głębszego wyjaśnienia.

W opinii Sądu nie można podzielić prezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej. Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego bowiem może być złożony na każdym etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego (vide P. Przybysz Komentarz LexPolonica do art. 59 upea). Podstawą umorzenia jest istnienie przesłanek z art. 59 § 1 lub 2 upea, które po złożeniu wniosku organ winien rozważyć niejako z urzędu. Poza tym, jeżeli w sprawie wystąpi chociażby jeden z warunków wskazanych w § art. 59 § 1 omawianej ustawy pojawia się obowiązek umorzenia takiego postępowania. Między innymi ustawa jako przyczynę umorzenia wymienia: brak wymagalności obowiązku, jego nieistnienie, umorzenie lub wygaśnięcie z innego powodu (art. 59 § 1 pkt 2 upea). Niewątpliwie do tej kategorii zaliczyć należy przedawnienie egzekwowanych należności, powodujące brak możliwości ich dalszego przymusowego dochodzenia właśnie m.in. na drodze postępowania egzekucyjnego. W tym przedmiocie przedawniony obowiązek przestaje istnieć, wygasa. W związku z czym, wbrew przekonaniu organu odwoławczego, przedawnienie egzekucji należności celnych mieści się w katalogu warunków z art. 59 § 1 pkt 2 upea. Jeżeli więc taki zarzut okazałby się zasadny, pojawiłby się również obowiązek umorzenia danego postępowania egzekucyjnego. Nie jest zatem trafny wywód Dyrektora Izby Skarbowej, jakoby kwestia przedawnienia mogłaby być wyłącznie badana w postępowaniu, dotyczącym zarzutów do prowadzonej egzekucji. Co więcej kwestia przedawnienia może być badana zarówno na etapie postępowania w przedmiocie zarzutów (art.33 upea) jak i później na etapie badania (z urzędu lub na wniosek) zasadności umorzenia postępowania w trybie art. 59 §1 pkt 2 upea.

Należałoby bowiem zauważyć, że znacząca część powodów umorzenia wskazanych w art. 59 § 1 rozważanej ustawy, została także wymieniona w art. 33 upea, statuującym podstawy zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Gdyby zatem podzielić pogląd organu, że okoliczności, które zawarte są w art. 33 upea, można dowodzić wyłącznie w postępowaniu, wywołanym zarzutami, chociaż większość z nich stanowi również podstawę umorzenia, to w przeważającej części przypadków egzekucję umorzyć można by tylko na etapie początkowym prowadzonego postępowania, później zaś nie. Oprócz tego stwierdzić należy, iż zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym oraz wniosek o umorzenie takiego postępowania są odrębnymi i samodzielnymi procedurami, które zazębiają się tylko w sytuacjach, gdzie podstawa zarzutów oraz umorzenia jest ta sama. Podsumowując zatem, w postępowaniu z wniosku o umorzenie egzekucji organ bada istnienie lub brak jakichkolwiek przesłanek z art. 59 § 1 lub 2 upea bez względu na fakt, że niektóre z nich mogą być również podstawą zarzutów z art. 33 wskazanej ustawy.

Skoro więc w niniejszej sprawie w rzeczywistości organ odwoławczy w ogóle nie zbadał problematyki przedawnienia egzekwowania wobec skarżącego należności celnych, nie wyjaśnił tym samym w sposób należyty wszystkich okoliczności faktycznych, naruszając w ten sposób art. 7 i 77 kpa w zw. z art. 18 upea, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego już powodu skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Dyrektor Izby Skarbowej zbada zasadność zarzutów skarżącego dotyczących przedawnienia egzekwowanych należności celnych.

Mając powyższe na względzie Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.). O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 §1 cyt. ustawy, zasadzając na rzecz skarżącego zwrot uiszczonej opłaty sądowej (100zł). Powołane przepisy stanowią bowiem, że razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art.200). Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście zalicza się przy tym poniesione przez stronę koszty sądowe (art.205 §1).