Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 118/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art.4 w zw. z art.15 §1 pkt4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie NSA Irena Kamińska (spr.) del. NSA Jacek Hyla Protokolant asystent sędziego Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Końskie o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Końskie a Wójtem Gminy Lipnica Murowana w przedmiocie: wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków R. H. z dnia 3 marca 2010 r. i z dnia 8 czerwca 2010 r. o przyznanie zasiłków celowych na pokrycie kosztów pobyt w Stowarzyszeniu Pomocy Matkom Samotnie Wychowującym Dzieci i Pomocy Bliźniemu w Końskich postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Końskie jako organ właściwy do rozpoznania w/w spraw.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 14 lipca 2010 r. (data wpływu 22 lipca 2010 r.) Burmistrz Miasta i Gminy Końskie – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Końskich zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy nim, a Wójtem Gminy Lipnica Murowana – Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Lipnicy Murowanej w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej udzielenia pomocy oraz pokrycia należności za pobyt R. H. z siedmiorgiem dzieci w Stowarzyszeniu Pomocy Matakom Samotnie Wychowującym Dzieci i Pomocy Bliźniemu w Końskich.

Z akt sprawy wynika, iż postanowieniem z dnia 22 czerwca 2010 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lipnicy Murowanej działając z upoważnienia Wójta Gminu Lipnica Murowana z dnia 30 kwietnia 2004 r. na podstawie art. 65 K.p.a. uznał się za niewłaściwy do załatwienia wniosku R. H. z dnia 3 marca 2010 r. o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w Stowarzyszeniu Pomocy Matkom Samotnie Wychowującym Dzieci i Pomocy Bliźniemu w Końskich.

W uzasadnieniu postanowienia organ podał, iż w dniu 3 marca 2010 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Końskich wpłynął przedmiotowy wniosek R. H. . Wniosek ten został przesłany do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lipnicy Murowanej w dniu 9 marca 2010 r. Kierownik GOPS w Lipnicy Murowanej w dniu 15 kwietnia 2010 r. decyzją odmówił ww. przyznania pomocy, od której R. H. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie.

Decyzją z dnia 14 czerwca 210 r. Kolegium w Tarnowie uchyliło przedmiotową decyzję podważając właściwość GOPS w Lipnicy Murowanej do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym Kierownik GOPS w Lipnicy Murowanej uznał, iż R. H. koncentruje swoje sprawy życiowe w miejscowości Końskie i tam jest jej miejsce zamieszkania, zatem MOPS w Końskich jest organem właściwym w sprawie.

Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2010 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lipnicy Murowanej działając z upoważnienia Wójta Gminu Lipnica Murowana z dnia 30 kwietnia 2004 r. na podstawie art. 65 K.p.a. uznał się za niewłaściwy do załatwienia wniosku R. H. z dnia 8 czerwca 2010 r. o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w Stowarzyszeniu Pomocy Matkom Samotnie Wychowującym Dzieci i Pomocy Bliźniemu w Końskich. W uzasadnieniu postanowienia organ powtórzył argumenty zawarte w postanowieniu z dnia 22 czerwca 2010 r.

Wnioskiem z dnia 14 lipca 2010 r. (data wpływu 22 lipca 2010 r.) Burmistrz Miasta i Gminy Końskie – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Końskich złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego przedmiotowy wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.

W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż Pani R. H. wychowuje sama siedmioro dzieci w wieku: 17,14,10,8,7,4, i 2 lata, z których pięcioro kontynuuje naukę w szkołach. Źródło utrzymania rodziny stanowią: świadczenia rodzinne w kwocie 991zł oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 1190zł.

Od dnia 23 października 2007r rodzina przebywa w Stowarzyszeniu Pomocy Matkom Samotnie Wychowującym Dzieci i Pomocy Bliźniemu w Końskich przy ul. Partyzantów 8.

Ostatnim miejscem poprzedniego stałego pobytu Pani H. jest Lipnica Dolna, gmina Lipnica Murowana woj. małopolskie. W Końskich przy ul. Partyzantów rodzina nie jest zameldowana, ponieważ właściciele budynku nie wyrażają zgody na zamieszkiwanie osób na terenie ich posesji. Ponadto wnieśli do Sądu Rejonowego w Końskich pozew o eksmisję Stowarzyszenia ( sygn. akt IC 2007/9). W ocenie wnioskodawcy na podstawie art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej właściwym miejscowo do rozpoznania wniosków Pani H. , jest Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Lipnicy Murowanej.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Lipnicy Murowanej wskazał, iż w dniu 15 marca 2010 r. do jego siedziby wpłynął za pośrednictwem Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Końskich wniosek Pani R. H. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w Stowarzyszeniu Pomocy Matkom Samotnie Wychowującym Dzieci i Pomocy Bliźniemu w Końskich wraz z notą księgową dot. miesiąca lutego 2010 roku. W nawiązaniu do treści tego pisma Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Lipnicy Murowanej wystąpił do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Końskich z prośbą o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z Panią R. H. w przedmiotowej sprawie.

Na podstawie otrzymanej dokumentacji tj. aktualizacji wywiadu środowiskowego w miejscu pobytu tj. Stowarzyszeniu Matkom Samotnie Wychowującym Dzieci i Pomocy Bliźniemu Końskie wraz z załącznikami Ośrodek decyzją znak: (...) z dnia 15 kwietnia 2010 r. odmówił Pani R. H. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w Stowarzyszeniu.

Z wcześniej zgromadzonej przez Ośrodek dokumentacji wynika, że R. H. przebywa w Stowarzyszeniu nieprzerwanie od 23 października 2007r. W miejscowości Końskie pobiera również świadczenia rodzinne, świadczenia alimentacyjne jest również zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna. A zatem koncentruje tam swoje sprawy życiowe.

Od powyższej decyzji Pani R. H. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Ośrodka odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie. Decyzją sygn.akt: SKO.PS/4110/45/2010 z dnia 14 czerwca 2010r. uchylona została w całości decyzja Ośrodka i sprawa przekazana została do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzja ta podważyła właściwość miejscową Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lipnicy Murowanej do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie.

W związku z tym Ośrodek po ponownym przeanalizowaniu sprawy uznał, że Pani R. H. przebywa w miejscowości Końskie z zamiarem stałego pobytu. Postanowieniem znak: GOPS 5012/16/1/2010 z dnia 22 czerwca 2010 roku przekazał całość dokumentacji w oryginale do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Końskich do załatwienia wniosku według właściwości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 §1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływana jako P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spór o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej.

W rozpatrywanej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość między Burmistrzem Miasta i Gminy Końskie a Wójtem Gminy Lipnica Murowana. Przedmiotowy spór powstał na tle stosowania art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.), w którego ust. 1 stwierdzono, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsca zamieszkania" i w tej mierze należy odwołać się do przepisów ogólnych Kodeksu cywilnego. Przepis art. 25 K.c. przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej rozumie miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd co do tego, że miejscem stałego pobytu jest to, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres zameldowania. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się więc dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu w danej miejscowości. Oba te elementy muszą przy tym występować łącznie. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli, gdyż nie jest czynnością prawną. Nie musi też łączyć się z zameldowaniem. Samo zameldowanie jest bowiem kategorią prawa administracyjnego i nie przesądza o miejscu zamieszkania. Wystarczy więc, że zamiar stałego pobytu wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. W taki sposób ustala się miejsce zamieszkania osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych.

Mając powyższe na uwadze przyjąć należy, iż w przypadku R. H. obie wymienione w tym przepisie przesłanki spełnia Miasto Końskie. Wskazuje na to okoliczność, że R. H. zamieszkuje w miejscowości Końskie, gdzie pobiera świadczenia rodzinne i jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Taki stan rzeczy znajduje potwierdzenie także w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 23 września 2010 r. w miejscowości Końskie przez pracownika socjalnego. W wywiadzie tym wskazano, że R. H. została objęta przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Końskich pomocą w postaci zasiłku rodzinnego w wysokości 591 zł, świadczenia z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 400 zł oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 1190 zł. Miasto Końskie jest również miejscem, w którym R. H. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w Końskich od 28 grudnia 2009 r. jako osoba bezrobotna. Taki stan rzeczy w sposób jednoznaczny wskazuje na zamiar zamieszkania R. H. w miejscowości Końskie na czas dłuższy niż tylko chwilowe przebywanie.

Trzeba bowiem wskazać, że wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Jednocześnie zauważyć należy, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy jest tutaj kwestia zameldowania, będąca kategorią prawa administracyjnego lecz nieprzesądzająca o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. Samo zameldowanie jest czynnością materialno-techniczną o charakterze deklaratoryjnym i służy celom ewidencyjnym potwierdzającym fakt pobytu w danym lokalu.

Reasumując przyjąć zatem należy, że przebywanie w miejscowości Końskie połączone ze ześrodkowaniem aktywności życiowej przez R. H. w tym mieście wskazuje na zamiar przebywania w nim na stałe, czyniąc z niego miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. Skoro właściwość miejscową gminy zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a miejscem tym w rozpoznawanej sprawie jak wyżej wskazano jest Końskie, to właściwym do rozpatrzenia wniosku R. H. z dnia 3 marca i 8 czerwca 2010 r. będzie Burmistrz Miasta i Gminy Końskie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.