Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1462/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 21 lipca 2022 r. Nr SKO-NP-4115-317/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 21 lipca 2022 r., znak: SKO-NP-4115-317/22, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.; dalej powoływanej jako "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 615; dalej powoływanej jako "u.ś.r."), po rozpatrzeniu odwołania P. C. (dalej jako: skarżący lub wnioskodawca) od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia 6 maja 2022 r., znak: [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę F. C., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Opisaną wyżej decyzją organ I instancji po rozpatrzeniu sprawy z wniosku skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę odmówił przyznania świadczenia.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji po przytoczeniu treści art. 17 u.ś.r. wskazał, iż w dniu 13 października 2021 r. wpłynął wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Zaznaczono przy tym, iż z przeprowadzonego w dniu 28 października 2021 r. wywiadu środowiskowego wynikało, że matka skarżącego jest po udarze mózgu, z uogólnioną miażdżycą, z zespołem otępiennym, z nadciśnieniem tętniczym i zaburzeniami gospodarki lipidowej oraz cukrzycą. Wyjaśniono, że matka skarżącego nie porusza się samodzielnie i wymaga stałej pomocy we wszystkich czynnościach dnia codziennego, a nadto jest z nią utrudniony kontakt, gdyż wyraża tylko pojedyncze zdania. Dodano też, że wymaga systematycznego zażywania leków oraz stałej kontroli lekarskiej, pomocy i opieki w codziennym funkcjonowaniu poprzez: przygotowanie i podanie posiłków, dozowanie i podawanie leków, doprowadzenie do łazienki, kąpiel i czynności higieniczne (zmiana pampersów). Ponadto podano, że matka skarżącego wymaga opieki przez cały czas, a jej syn, będący wnioskodawcą, udziela matce pomocy we wszystkich czynnościach dnia codziennego od powrotu ze szpitala w kwietniu 2021 r., gdzie przeszła udar mózgu wraz z niedowładem połowicznym lewostronnym. Dodatkowo wskazano, iż jak wynikało z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, skarżący sprawuje opiekę nad matką od kwietnia 2021 r. i nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia (ostatnie zatrudnienie zweryfikowano w lipcu 2007 r.), jak również rodzeństwo, które mieszka oddzielnie, pracuje zawodowo i nie jest w stanie sprawować opieki nad matką, gdyż znacznie pogorszyłoby to ich sytuację materialną i rodzinną. Wyjaśniono, że odwiedzają matkę w miarę swoich potrzeb. Ponadto organ I instancji uznał, iż w związku z tym, że matka skarżącego, czyli osoba wymagająca opieki, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, które uzyskała w wieku 81 lat na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w N. z dnia 28 lipca 2021 r., z którego wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności istnieje od 4 kwietnia 2021 r., a zatem niepełnosprawność w stopniu znacznym nie powstała przed 18-stym rokiem życia, jak również nie powstała w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej do ukończenia 25 roku życia, w związku z czym nie jest spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b u.ś.r. i świadczenie nie przysługuje. W tym zakresie podniesiono, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nakłada obowiązek spełnienia określonych warunków uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i pomimo sytuacji, w której skarżący spełnia pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia zawarte w art. 17 ust. 1 u.ś.r. faktycznie sprawując całodobową opiekę nad swoją niepełnosprawną matką i z tego względu rezygnując i nie podejmując aktywności zawodowej, nie może uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów.

Odwołanie od ww. wniósł skarżący, nie godząc się z takim rozstrzygnięciem oraz zarzucając naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, a przez to naruszenie art. 7 i art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, a także naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji organu I instancji i bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącemu. W uzasadnieniu odwołania rozwinięto podniesione zarzuty, przedstawiając argumentację na ich poparcie oraz przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Na wstępie organ odwoławczy powołując się na treść art. 17 u.ś.r., będącego materialnoprawną podstawą kwestionowanej decyzji wskazał, że decyzją tą odmówiono skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, która legitymuje się na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w N. z dnia 28 lipca 2021 r., z którego wynika, iż znaczny stopień niepełnosprawności u matki skarżącego istnieje od 4 kwietnia 2021 r., zaś daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Podniesiono przy tym, że organ I instancji po raz kolejny uznał, iż skarżący nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. do przyznania wnioskowanego świadczenia, albowiem niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki, zgodnie z załączonym do akt sprawy orzeczeniem o niepełnosprawności powstała w okresie późniejszym niż wymaga tego ww. przepis prawa.

W tym zakresie organ odwoławczy, rozpoznając niniejszą sprawę wskazał, że organ pomocowy orzekając w sprawie wniosku strony dokonał błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. Zwrócono bowiem uwagę, iż obszerną wykładnię odnoszącą się do niekonstytucyjnego przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. organ II instancji zawarł w poprzedniej decyzji kasatoryjnej z dnia 15 lutego 2022 r. Podniesiono przy tym, że w tej kwestii organ odwoławczy w pełni podziela ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, iż w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Dlatego też organ odwoławczy, przekładając powyższe na stan faktyczny przedmiotowej sprawy wskazał, że okoliczność, iż niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki, tj. matki skarżącego powstała w wieku 81 lat, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy zaznaczył jednak, że w przedmiotowej sprawie ustaleniu podlegało także i to, czy spełnione zostały pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i nie występowały przesłanki negatywne, które uniemożliwiałyby jego przyznanie.

Mając na uwadze powyższe organ II instancji, powołując się na istotę świadczenia pielęgnacyjnego oraz przesłanki jego przyznania (w tym określoną w art. 17 ust. 1 u.ś.r. podstawową przesłankę, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, tj. rezygnację z pracy zarobkowej, spowodowaną koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności lub traktowane na równi z tą przesłanką niepodejmowanie pracy), a także na orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się do stanów faktycznych w jakich zastosowanie powinien znaleźć art. 17 ust. 1 u.ś.r., wskazał, że jak wynikało z ustaleń wywiadu środowiskowego, jak i załączonych oświadczeń skarżącego, matka skarżącego, będąca wdową, mieszka wraz ze skarżącym i jego rodziną. Zaznaczono przy tym, że matka skarżącego jest po udarze mózgu, z uogólnioną miażdżycą, zespołem otępiennym, nadciśnieniem tętniczym i zaburzeniami gospodarki lipidowej oraz cukrzycą. Dodano również, że w kwietniu 2021 r. podczas pobytu w szpitalu przeszła zakażenie wirusem SARS-COV2, gdzie wówczas przeszła udar mózgu. Wyjaśniono również, że matka skarżącego – jak ustalono – nie porusza się samodzielnie, wymaga stałej pomocy we wszystkich czynnościach dnia codziennego, a nadto jest z nią utrudniony kontakt, gdyż wyraża pojedyncze zdania. Podano przy tym, że wymaga systematycznego zażywania leków, stałej opieki lekarskiej oraz pomocy i opieki w codziennym funkcjonowaniu poprzez: przygotowanie i podanie posiłków, dozowanie i podanie leków, doprowadzenie do łazienki, kąpiel, zmianę pampersów. Ponadto podniesiono, że ww. czynności wykonuje skarżący, w związku z czym sprawuje stałą opiekę nad matką od jej powrotu ze szpitala w kwietniu 2021 r. Organ II instancji, zaznaczył również, że ustalono, iż matka skarżącego ma oprócz skarżącego jeszcze troje dzieci, które mieszkają oddzielnie, pracują zawodowo i nie są w stanie sprawować opieki nad matką, gdyż znacznie pogorszyłoby to ich sytuację materialną i rodzinną, natomiast odwiedzają matkę w miarę swoich możliwości. Dodano, że z ustaleń tych wynikało, iż skarżący nie może podjąć zatrudnienia, ponieważ matka wymaga całodobowej opieki.

W oparciu o powyższe organ odwoławczy wskazał, że nie kwestionuje faktu, iż matka skarżącego ze względu na swój stan zdrowia oraz wiek wymaga pomocy i opieki, a opiekę tą zapewnia jej wspólnie zamieszkujący z nią skarżący. Niemniej jednak w ocenie organu II instancji w realiach przedmiotowej sprawy brak było związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego a koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. W tym zakresie podniesiono bowiem, że z oświadczenia skarżącego – złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń – wynikało, iż skarżący w 2007 r. zakończył prowadzoną działalność, zaś dalsze prace, najczęściej za granicą, podejmował dorywczo (bez umów). Przy czym podkreślono, że tej ostatniej kwestii organ odwoławczy nie był w stanie zweryfikować ze względu na brak w tym zakresie jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej taki stan rzeczy. Jednocześnie wskazano, że z załączonego do akt sprawy orzeczenia matki skarżącego wynikało, iż ww. dopiero od 2021 r. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, w tych okolicznościach trudno było przyjąć, iż skarżący zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jej nie podejmował z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką.

Ponadto organ odwoławczy zaznaczył, że organ I instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu ustalił, jaki jest krąg osób zobowiązanych do alimentacji względem osoby wymagającej opieki i z ustaleń tych wynikało, że oprócz skarżącego zobowiązanymi do alimentacji matki są jeszcze jej pozostałe dzieci, tj. J. C., I. B. i S. G. W tym zakresie wskazano, że jak wynikało z akt sprawy, zarówno J. C., jak i I. B. nie wyrazili zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, składając jednobrzmiące oświadczenia, z których wynikało, iż z uwagi na swoją sytuację rodzinną i zawodową nie mają możliwości sprawowania opieki nad mamą, dodając, że konieczną i stałą opiekę nad mamą sprawuje ich brat, będący wnioskodawcą, w związku z czym zrezygnował z pracy zawodowej oraz od czasu, gdy mama stała się osobą całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji, tj. od 2021 r., zapewnia mamie najlepszą możliwą opiekę. Podniesiono przy tym, że oświadczenie o takiej samej treści złożyła również S. G. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, wśród wszystkich osób zobowiązanych do alimentacji w stosunku do matki skarżącego, po stronie żadnej z nich nie było przeszkody – która świadczyłaby o niemożności wywiązania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego – mającej charakter obiektywny, niezależny od woli tych osób. Podkreślono bowiem, że jak wynikało z ustaleń, co do przyczyn niemożności sprawowania przez rodzeństwo opieki nad niepełnosprawną matką, wskazano na wykonywanie pracy zawodowej oraz inne miejsce zamieszkania w stosunku do miejsca zamieszkania niepełnosprawnej matki. Tymczasem organ odwoławczy zwrócił uwagę, że – jak wskazują zasady doświadczenia życiowego – w rodzinach wielopokoleniowych istnieje możliwość takiego podzielenia się obowiązkami związanymi z opieką nad starszymi rodzicami, aby sprawowanie takiej opieki nie wymagało rezygnacji któregokolwiek członka rodziny z aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie. Zaznaczono przy tym, że okoliczności polegającej na tym, iż osoba zobowiązana do opieki mieszka w innej miejscowości, posiada własną rodzinę, pracuje i wykonywane przez nią obowiązki zawodowe w jej ocenie nie pozwalają na sprawowanie opieki nad osobą, w stosunku do której ciążą na niej zobowiązania alimentacyjne nie można uznać za okoliczność o charakterze obiektywnym, która pozwoliłaby na swoiste "anulowanie" obowiązku alimentacyjnego. Wyjaśniono bowiem, że kategoria wykonywania pracy zawodowej nie należy do przesłanek o charakterze obiektywnym, a zawsze jest to wybór dokonywany przez osobę zobowiązaną do alimentacji.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy podkreślił, że obowiązek alimentacyjny nie musi polegać na osobistym staraniu, lecz może ograniczać się do łożenia środków finansowych na osobę uprawnioną. Stąd też, zdaniem organu II instancji, jeżeli pozostałe dzieci z subiektywnych względów nie mogą sprawować osobistej opieki nad matką (realizować obowiązku alimentacyjnego w ww. sposób), to nie ma przeszkód, aby opiekę taką sprawowało jedno z nich, np. skarżący, zaś koszty związane z opieką (jako ekwiwalent za rezygnację przez niego z zatrudnienia lub podjęcia zatrudnienia) pokrywane były przez pozostałe dzieci (w ramach ciążącego obowiązku alimentacyjnego), które w takim samym stopniu, co skarżący są zobowiązane do alimentacji względem matki. Zwrócono przy tym uwagę, że w ramach polityki społecznej prowadzonej przez państwo realizowane są także usługi opiekuńcze, które mają na celu wspomaganie opieki nad osobą jej wymagającą po to, aby opiekun takiej osoby nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub podejmować pracy w ograniczonym zakresie czasowym. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, przyznanie skarżącemu świadczenia byłoby niezgodne nie tylko z przepisami prawa, ale także z zasadami współżycia społecznego, ponieważ de facto przerzucałoby na barki wszystkich podatników realizację obowiązku alimentacyjnego, który – z mocy prawa – w pierwszej kolejności ciąży na dzieciach matki skarżącego. Podniesiono przy tym, że w rezultacie odbywałoby się to kosztem rodzin, które rzeczywiście (z racji chociażby tego, że w rodzinie jest jedno dziecko i nie ma innych osób zobowiązanych do alimentacji) muszą rezygnować z zatrudnienia po to, aby zrealizować swój obowiązek alimentacyjny wobec rodziców. Zdaniem organu II instancji w przypadku skarżącego nie ma takiej konieczności, a zatem należało uznać, że organ I instancji – pomimo częściowo błędnego uzasadnienia i błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. – postąpił prawidłowo odmawiając przyznania świadczenia.

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy wskazał, że fakt posiadania przez matkę skarżącego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i fakt sprawowania przez skarżącego nad nią opieki niejako automatycznie nie powodują powstania po jego stronie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Dodano przy tym, że stan faktyczny ustalony przez organ w niniejszej sprawie dawał podstawy do odmowy wnioskowanego świadczenia, aczkolwiek nie z powodu wskazanego przez organ I instancji i dlatego też organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże odmowa ta podyktowana była innymi okolicznościami niż te, które były podstawą do odmowy świadczenia przez organ I instancji.

Skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu wniósł skarżący – P. C., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, uchylenia decyzji organu I instancji oraz zobowiązania organów obu instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie, a także zasądzenia kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. – zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem przez niego opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo-skutkowy istnieje i przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy, co doprowadziło do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia;

b) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1a u.ś.r., polegającej na jego jedynie literalnym odczytaniu i zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu, a w konsekwencji przyjęciu, że przepis ten uniemożliwia ustalenie prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki ma inne dzieci nielegitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak z obiektywnych i niekwestionowanych względów dzieci te nie sprawują nad nią opieki;

2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a pogorszającym się stanem zdrowia jego matki, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto – zdaniem skarżącego – organ w sposób dowolny bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności uznał, że skoro wymagająca opieki matka skarżącego ma inne dzieci nielegitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Tym samym, w ocenie skarżącego, organ odgórnie przesądził o braku spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pomijając okoliczności niemożności sprawowania faktycznej opieki przez ww. osoby oraz brak możliwości zapewnienia przez nie środków na sfinansowanie opieki nad niepełnosprawną matką.

W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie szczegółowo rozwinął podniesione zarzuty, przywołując na poparcie swojej argumentacji liczne orzecznictwo sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w tym zakresie stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką F. C.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 390, powoływanej dalej jako "u.ś.r."), a w szczególności art. 17 tej ustawy. Przede wszystkim należy rozstrzygnąć, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi (skarżącemu) może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r., pomimo że nie da się ustalić, że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej (jego matki), nad którą sprawowana jest opieka, powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia czy też ukończenia 25. roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej (stosownie do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Pozytywne stanowisko w tej kwestii zaprezentował organ odwoławczy, natomiast negatywne – organ I instancji.

Przy rozważaniu powyższej kwestii konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13, Dz. U. z 2014 r. poz. 1443; OTK-A 2014/9/104) dla określenia ich wpływu na sytuację prawną skarżącego.

Jak wynika z treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Natomiast Trybunał Konstytucyjny w punkcie 2. sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. W konsekwencji atrybut konstytucyjności albo niekonstytucyjności nie jest przypisywany całemu aktowi prawnemu albo jego jednostce redakcyjnej (przepisowi), lecz jego fragmentowi, a ściślej rzecz biorąc jakiejś normie (normom) wywiedzionej z tego przepisu. Wyrok zakresowy rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu (por.: M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104).

Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż - jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 1 czerwca 2015 r. (sygn. akt II SA/Bd 366/15) - możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 u.ś.r. i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (por. A. Kustra, Wyroki zakresowe Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sejmowy, nr 4/2011, s. 60). Trybunał Konstytucyjny derogował bowiem fragment pełnego i jednoznacznego pod względem zakresowym przepisu, realizując tym samym klasyczną i nie budzącą kontrowersji funkcję "negatywnego prawodawcy" (por. S. Wronkowska, Kilka uwag o "prawodawcy negatywnym", Państwo i Prawo nr 10/2008). Takie stanowisko zaprezentował m.in. WSA w Gdańsku w wyroku z 9 lipca 2020 r., III SA/Gd 475/20, LEX nr 3032716. Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Trybunał Konstytucyjny derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis we wskazanym w wyroku zakresie domniemania konstytucyjności. Innymi słowy, skutkiem wydanego orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku.

Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Omawiany przepis ustawy, tj. art. 17 ust. 1b jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie, nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność.

Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów.

Zauważyć należy, że Trybunał Konstytucyjny nie może uzasadnieniem swego wyroku przesądzić o tym, że jednoznaczna sentencja wyroku może obowiązywać w innym zakresie, niż wynika to z jej brzmienia lub z zasad prawa konstytucyjnego (art. 190 Konstytucji RP), które obowiązują także Trybunał, stojący na straży ich przestrzegania. Ani treść uzasadnienia wyroku, ani tym bardziej interpretacja fragmentu uzasadnienia nie może modyfikować treści sentencji wyroku, ani też zmieniać wynikających z przepisów prawa skutków orzeczeń wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny. Zgodnie z dominującym poglądem doktryny uzasadnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie wiążą sądów (poza ewentualnie sądem pytającym w przypadku tzw. pytania prawnego), brak jest bowiem przesłanek warunkujących uznanie takiej kompetencji (por. J. Mikołajewicz, Zasady orzecznicze Trybunału Konstytucyjnego. Zagadnienia teoretyczne, Poznań 2008, s. 84).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 1 czerwca 2015 r. (sygn. akt II SA/Bd 366/15) stwierdził, że w uzasadnieniu wyroku Trybunał, m.in. po rozważeniu braku przesłanek do zróżnicowania sytuacji prawnej opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na czas (wiek) powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki wskazał, że skutkiem wyroku jest stwierdzenie w punkcie 8., iż opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być traktowani przez ustawodawcę jako podmioty należące do tej samej klasy. Stwierdzenie to, podobnie jak następne dwa akapity, odnosi się bezpośrednio do ustawodawcy (tzw. sygnalizacja).

Natomiast w akapicie czwartym punktu 8. uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego znajdują się rozważania dotyczące skutku wyroku dla stanu prawnego i sytuacji prawnej adresatów przepisu art. 17 ust. 1b ustawy – "skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy w ocenie Trybunału wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien dokonać tego bez zbędnej zwłoki".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazuje dalej, że fragment ten potwierdza charakterystykę zakresowego typu wyroku. Jeśli zaś chodzi o fragmenty odnoszące się do "uchylenia decyzji przyznających świadczenia" oraz "wykreowania prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych" to dosłownie pojmując treść tego zapisu brak byłoby podstaw do stosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresowo derogowanym brzmieniu, bez ingerencji ustawodawcy. Takie stwierdzenie przeczy natomiast sentencji wyroku i możliwości zrekonstruowania wszystkich konstytutywnych elementów prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po wyłączeniu norm wynikających z derogowanego zakresu przepisu. Zapis zawarty w punkcie 8. uzasadnienia wyroku należy zatem potraktować jako wskazówkę interpretacyjną, nie zaś element rozstrzygający o zakresie derogacji i jej skutku dla obowiązywania prawa.

Podzielając powyższe stanowisko stwierdzić należy, że skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego odniósł bezpośredni skutek, to zadaniem sądu administracyjnego - realizującego ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich - jest ustalenie możliwości jego zastosowania zgodnie z wzorcem konstytucyjnym. Zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje bowiem powstania luki konstrukcyjnej, a zmodyfikowany przepis 17 ust. 1b u.ś.r., w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu, może być stosowany.

W świetle poczynionych rozważań nie można więc uznać, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok nie zmienił sytuacji prawnej strony. Przeciwnie, wynika z niego, że organy - rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) - mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., jednakże z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Jak już podniesiono, wyroki Trybunału Konstytucyjnego są wiążące co do swojej sentencji, ta zaś w przedmiotowej sprawie jednoznacznie stanowi o niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Trafne jest zatem w powyższym zakresie stanowisko organu odwoławczego.

Zdaniem Sądu skarga nie jest jednak uzasadniona. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nie budzi wątpliwości, że zarówno skarżący jak i jego matka spełniają przesłanki, o jakich mowa w ust. 1 pkt 4 tego artykułu, tj. na skarżącym jako synu ciąży obowiązek alimentacyjny, nie podejmuje on zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, zaś F. C. jest osobą niepełnosprawną, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ani organ pierwszej instancji ani organ odwoławczy nie zakwestionowały przytoczonych przez skarżącego we wniosku o przyznanie świadczenia okoliczności dotyczących sprawowania przez niego stałej opieki nad niepełnosprawną matką, czy też zakresu tej opieki. Niewątpliwie matka skarżącego wymaga stałej opieki, a skarżący jej tą opiekę zapewnia.

Organ odwoławczy jednakże prawidłowo przyjął, że w sprawie nie zostały spełnione pozostałe przesłanki przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Mając na uwadze art. 17 ust. 1 u.ś.r. wyjaśnić należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie pielęgnacyjne bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga przy tym, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13). Należy też mieć na uwadze, że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem z zakresu pomocy społecznej, winno zatem być przyznawane na zasadzie pomocniczości, a zatem wówczas, gdy beneficjent świadczenia nie jest w stanie w inny sposób rozwiązać swej trudnej sytuacji życiowej.

W ocenie Sądu nie został wykazany związek pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia a opieką nad matką. Należy zwrócić uwagę, iż skarżący zaprzestał prowadzenia działalności w 2007 r., zaś dalsze prace, najczęściej za granicą, podejmował dorywczo (bez umów). Z kolei niepełnosprawność matki skarżącego datuje się od 2021 r.

Nawet gdyby uznać, że niepodejmowanie przez skarżącego zatrudnienia wyczerpuje przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, w okolicznościach niniejszej sprawy nie można także pominąć, że matka skarżącego posiada jeszcze trójkę dzieci zobowiązanych do alimentacji, a zatem rodzeństwo może wspólnie realizować obowiązek alimentacyjny. Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 128 ustawy z dnia Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Sąd w składzie orzekającym podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, iż wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie podmiot nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, a także wiek połączony ze stopniem zniedołężnienia, który obiektywnie nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki (w przedmiotowej sprawie – matką), jednakże okoliczności takie tego nie uniemożliwiają. Trzeba mieć na względzie również i tę okoliczność, że świadczenie alimentacyjne nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. Taki pogląd prezentował WSA w Krakowie m.in. w wyroku z 31 marca 2022 r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt III SA/Kr 1323/21.

W przedmiotowej sprawie zostało ustalone, że oprócz skarżącego zobowiązanymi do alimentacji matki F. C. są jeszcze jej pozostałe dzieci – syn J. C. oraz córki I. B. i S. G.. J. C. i I. B. nie wyrazili zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, składając jednobrzmiące oświadczenia, z których wynikało, iż z uwagi na swoją sytuację rodzinną i zawodową nie mają możliwości sprawowania opieki nad matką, dodając, że konieczną i stałą opiekę nad mamą sprawuje ich brat, będący wnioskodawcą, w związku z czym zrezygnował z pracy zawodowej oraz od czasu, gdy mama stała się osobą całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji, tj. od 2021 r. i zapewnia mamie najlepszą możliwą opiekę. Oświadczenie o takiej samej treści złożyła również S. G.

Wskazane przez rodzeństwo skarżącego okoliczności (określone w sposób bardzo ogólny) w żaden sposób nie zwalniają rodzeństwa skarżącego z obowiązku alimentacyjnego wobec matki F. C. Rolą rodziny jest zorganizowanie wspólnie opieki nad osobą niepełnosprawną. Dopiero gdy jest to niemożliwe przy wykorzystaniu wszelkich dostępnych dla rodziny możliwości, wchodzi w grę pomoc państwa.

Mając na uwadze powyższe nie sposób przyjąć, aby w przedmiotowej sprawie istniały jakiekolwiek obiektywne przeszkody w odniesieniu do rodzeństwa skarżącego w wywiązywaniu się przez nich ze swoich obowiązków alimentacyjnych, choćby poprzez zapłatę stosownych kwot pieniężnych, które albo umożliwią wynajęcie opiekuna, albo będą stanowić ekwiwalent wynagrodzenia dla skarżącego z tytułu faktycznego wykonywania przez niego czynności opiekuńczych wobec matki.

Prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad matką. Zarzuty skargi w tym względzie są nieuzasadnione. Podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje złego stanu zdrowia matki skarżącego i konieczności opieki, jednakże samo sprawowanie opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Reasumując - zdaniem Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.