Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 251/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8 par. 1, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 131 ust. 1, art. 134 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1232
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska - spr. Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi I. R. i B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nieważność decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżących I. R. i B. R. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez I. R. i B. R. (zwanych dalej również skarżącymi) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej również: SKO, Kolegium) z dnia 28 stycznia 2021 r., nr [...], którą uchylono decyzję własną z dnia 5 października 2020 r., nr [...] w całości i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia 26 września 2014 r., nr [...] , w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 26 września 2014 r. Kolegium - na wniosek Wojewody Opolskiego - stwierdziło nieważność w całości decyzji Starosty [...] z dnia 6 czerwca 2014 r., nr [...] : ustalającej na rzecz skarżących odszkodowanie w wysokości 30.913 zł z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka nr a, k.m. [...], obręb [...] o powierzchni 0,0910 ha (pkt 1); zobowiązującej Wojewodę Opolskiego do wypłaty odszkodowania określonego w pkt 1 jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, chyba że strony poprzez odrębne pisemne uzgodnienie ustalą inny sposób i termin wypłaty odszkodowania, i wskazującej, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego (pkt 2); orzekającej o wypłacie odszkodowania przelewem na konto wskazane przez osobę uprawnioną bądź w gotówce za pokwitowaniem osoby uprawnionej (pkt 3). Rozstrzygnięcie zostało wydane m.in. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm. [na dzień wydania obecnie zaskarżonej do Sądu decyzji - Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.]), zwanej dalej K.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w myśl art. 28 ust. 1 w związku z art. 27a ust. 2 ustawy o ochronie przyrody dla obszaru Natura 2000 sprawujący nadzór nad obszarem regionalny dyrektor ochrony środowiska sporządza projekt planu zadań ochronnych na okres 10 lat, przy czym pierwszy projekt sporządza się w terminie 6 lat od dnia zatwierdzenia obszaru przez Komisję Europejską jako obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty. Regionalny dyrektor ochrony środowiska ustanawia, w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia, plan zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000, kierując się koniecznością utrzymania i przywracania do właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000. Plan zadań ochronnych może być zmieniony, jeżeli wynika to z potrzeb ochrony tych siedlisk przyrodniczych lub gatunków roślin i zwierząt (art. 28 ust. 5). Plan zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 zawiera określenie działań ochronnych ze wskazaniem podmiotów odpowiedzialnych za ich wykonanie i obszarów ich wdrażania (art. 28 ust. 10 pkt 4). SKO zwróciło uwagę, że rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 17 lutego 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000, zmienione rozporządzeniem z dnia 17 kwietnia 2012 r., na które powołuje się Starosta Nyski, zgodnie z delegacją zawartą w art. 28 ust. 13 ustawy o ochronie przyrody określa dla obszaru Natura 2000: 1) tryb sporządzania projektu planu zadań ochronnych; 2) zakres prac koniecznych dla sporządzenia projektu planu zadań ochronnych; 3) tryb dokonywania zmian w planie zadań ochronnych. Przepisy tego rozporządzenia nie ustanawiają konkretnych działań, zachowań, nakazów czy zakazów powodujących ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, a jedynie regulują mechanizm działania w procesie sporządzania projektu planu zadań ochronnych. Działania ochronne dla siedliska przyrodniczego znajdującego się na przedmiotowej działce określa załącznik nr [...] do zarządzenia [...] Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia 8 maja 2012 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] [...], wydanego na podstawie art. 28 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody. W związku ze zmianą rozporządzenia z dnia 17 lutego 2010 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Opolu zarządzeniem Nr [...] z dnia 12 listopada 2012 r. dokonał zmiany zarządzenia Nr [...] poprzez wprowadzenie podziału zadań ochronnych określonych w załączniku nr [...] na obligatoryjne i fakultatywne. Jako przedmiot ochrony wymienił siedliska przyrodnicze oznaczone kodem [...], tj. niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie, wskazując, że odpowiedzialnymi za wykonanie działań obligatoryjnych są właściciele lub posiadacze obszaru. Do ograniczenia sposobu korzystania z działki nr [...] doszło w istocie w wyniku ustanowienia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w drodze zarządzenia obowiązkowych działań ochronnych. Zdaniem SKO, Starosta [...] nieprawidłowo uznał, że na skutek wydania przez Ministra Środowiska rozporządzenia z dnia 17 kwietnia 2012 r. i dokonanego w nim podziału działań ochronnych na obligatoryjne i fakultatywne, w przedmiotowej sprawie obowiązany do wypłaty odszkodowania jest, reprezentowany przez Wojewodę Opolskiego, Skarb Państwa. Wydając decyzję organ orzekł wbrew dyspozycji art. 134 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 1232, z późn. zm.), zwanej dalej Prawem ochrony środowiska lub ustawą, co powoduje, że decyzja z dnia 6 czerwca 2014 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. Starosta dokonał niewłaściwego przyporządkowania stanu faktycznego pod normę art. 134 pkt 2 Prawo ochrony środowiska, bowiem zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne i prawne nie mieszczą się w zakresie obowiązywania tego przepisu. Nadto nie było podstaw prawnych (art. 156 § 1 pkt 2 in principio K.p.a.) do zawierania w sentencji decyzji (pkt 2 i pkt 3) informacji dotyczących sposobu i terminu wypłaty przez Wojewodę odszkodowania oraz wskazywania, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w jego wypłacie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Informacje te wykraczają poza ramy rozstrzygnięcia określonego w art. 131 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Wynikają one wprost z art. 148 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami mającego zastosowanie w sprawach tego typu na mocy odesłania z art. 133 Prawa ochrony środowiska. Z tych przyczyn, zdaniem Kolegium, należało wyeliminować decyzję Starosty z obrotu prawnego, ponieważ jest dotknięta kwalifikowanymi wadami prawnymi z uwagi na jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa oraz bez podstawy prawnej. Opisana decyzja Kolegium stała się ostateczna, gdyż żadna ze stron nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W dniu 2 grudnia 2019 r. (data wpływu wniosku) skarżący zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia 26 września 2014 r. Wnioskodawcy wskazali, że w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 17 kwietnia 2012 r. i ogłoszeniem zarządzenia Nr.[...] Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] [...] nastąpiło ograniczenie sposobu użytkowania działek położonych w [...], wydzielonych z działki nr [...], z terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkalną, pensjonatową do rehabilitacji mieszkalnej, usług turystyki i sportu wraz z obiektami infrastruktury technicznej i dojazdem wewnętrznym, pod warunkiem uprzedniego wyłączenia ich z produkcji rolnej. Wskazując na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Op 183/16, oraz przytoczone w tym wyroku orzecznictwo i literaturę zarzucili, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Kolegium z dnia 26 września 2014 r. w sposób rażący narusza normy materialnego prawa administracyjnego zawarte w art. 129 i n. Prawa ochrony środowiska, pozbawiając ich możliwości uzyskania odszkodowania z tytułu poniesionej szkody w postaci utraty wartości nieruchomości powstałej wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Istnieje więc podstawa do żądania usunięcia tej decyzji z obrotu prawnego.

Pismem z dnia 28 sierpnia 2020 r. Kolegium zawiadomiło strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia 26 września 2014 r.

Decyzją z dnia 5 października 2020 r., nr [...], Kolegium - działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. - stwierdziło nieważność decyzji własnej z dnia 26 września 2014 r., nr [...]. W uzasadnieniu zrelacjonowało stan faktyczny sprawy i stwierdziło, że w rozpoznawanej sprawie do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżących doszło w związku z ochroną zasobów środowiska przez poddanie ochronie obszarów Natura 2000. Źródłem tych ograniczeń było zarządzenie Nr [...] Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia 8 maja 2012 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] [...] (Dz. Urz. Woj. Op. poz. [...]), w brzmieniu nadanym przez § 1 zarządzenia Nr [...] Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia 12 listopada 2012 r. zmieniającego zarządzenie Nr [...] w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] [...] (Dz. Urz. Woj. Op. poz. [...]), w zakresie załącznika nr [...] , które weszło w życie z dniem 27 listopada 2012 r. Konsekwencją wprowadzonej zmiany było ograniczenie polegające na tym, że m.in. na obszarze stanowiącym własność wnioskodawców zidentyfikowano siedlisko przyrodnicze [...], skutkiem czego przestało być możliwe jego przekształcenie na inny cel, w tym pod zabudowę, ze względu na zakaz niszczenia i pogarszania stanu tego siedliska, a zarazem określenie, że dla tego terenu działaniem obligatoryjnym jest ekstensywne użytkowanie kośne, kośno-pastwiskowe lub pastwiskowe trwałych użytków zielonych. Zarządzenie to wydane zostało na podstawie art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, zgodnie z którym regionalny dyrektor ochrony środowiska ustanawia, w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia, plan zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000, kierując się koniecznością utrzymania i przywracania do właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000. Zdaniem organu, bezspornie omawiane zarządzenie ograniczyło sposób użytkowania nieruchomości wnioskodawców. Ponadto Starosta [...] dysponował operatem szacunkowym potwierdzającym, że wskutek tego ograniczenia wartość owej nieruchomości zmniejszyła się o 30.913 zł. Uprawniało to Starostę do wydania decyzji ustalającej odszkodowanie na podstawie art. 131 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Dalej organ wskazał na treść art. 134 ustawy i odwołując się do wyroku WSA w Opolu z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Op 183/16, stwierdził, że powyższy przepis nie obejmuje sytuacji, w której (tak jak w niniejszej sprawie) ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nastąpiło w wyniku wydania zarządzenia przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska. W ocenie organu wynik wykładni literalnej wspomnianego przepisu przeczy jednak wynikowi jego wykładni systemowej, która nakazuje dokonywanie interpretacji prawa z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych. Natomiast zasada demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) i zasada ochrony własności (art. 64 Konstytucji RP) nie pozwala na poprzestanie na bezpośrednim brzmieniu art. 134 Prawa ochrony środowiska, ponieważ prowadzi do ograniczenia właścicieli w dochodzeniu swoich roszczeń związanych z ograniczeniem prawa własności. Innymi słowy, niewskazanie wprost w tym przepisie aktów prawnych wydawanych przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska nie jest równoznaczne z brakiem podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania. Z art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1464) wynika, że zadania administracji rządowej w województwie wykonują m.in. organy niezespolonej administracji rządowej. W myśl art. 123 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie Dz. U. z 2020 r. poz. 283, z późn. zm.) regionalny dyrektor ochrony środowiska jest organem administracji rządowej niezespolonej, właściwym do realizacji zadań, o których mowa w art. 131 ust. 1, na obszarze województwa. W przypadku wydania przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska aktu prawa miejscowego, który stanowi źródło ograniczeń w sposobie korzystania z nieruchomości, zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest Skarb Państwa. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o administracji rządowej w województwie wojewoda jest reprezentantem Skarbu Państwa, w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych ustawach, a zatem będzie on podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania stosownie do art. 134 pkt 2 ustawy. Stosownie do powyższego Kolegium uznało, że Starosta Nyski wskazując w decyzji, iż do wypłaty odszkodowania zobowiązany jest Wojewoda Opolski, nie naruszył art. 134 pkt 2 Prawa ochrony środowiska, a tym bardziej nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji z tej przyczyny może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owo rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Z kolei wskazanie w sentencji decyzji sposobu i terminu wypłaty odszkodowania oraz skutków zwłoki lub opóźnienia w jego wypłacie miało jedynie informacyjny charakter, trudno więc zarzucić Staroście wydanie rozstrzygnięcia bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 in principio K.p.a.). Poza tym, w ocenie organu, w sprawie zakończonej decyzją z dnia 6 czerwca 2014 r. nie wystąpiły również pozostałe przesłanki zastosowania sankcji nieważności. Reasumując, Kolegium uznało, że stwierdzenie nieważności decyzji, która nie była dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. rażąco narusza prawo, stąd kwestionowana przez wnioskodawców decyzja Kolegium nie mogła się ostać.

Wnioskiem z dnia 7 grudnia 2020 r. Wojewoda Opolski zwrócił się do Kolegium o ponowne rozpatrzenie sprawy. Szczegółowo opisał poszczególne czynności podejmowane przez strony, Starostę [...] i Kolegium, przedstawił wykładnię art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz podniósł, że "postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie służy ponownej weryfikacji prawidłowości załatwienia określonej kwestii wynikłej w toku prowadzenia postępowania, ale rozważeniu, czy określoną decyzję obciążają ciężkie wady nakazujące wyeliminować ją z obrotu prawnego".

W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku Kolegium decyzją z dnia 28 stycznia 2021 r., na podstawie art. 156 § 1, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 K.p.a., uchyliło decyzję własną z dnia 5 października 2020 r. i - orzekając co do istoty sprawy - odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia 26 września 2014 r., nr [...] . W ocenie Kolegium decyzja z dnia 26 września 2014 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa i nie jest obarczona żadną z pozostałych wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. W tym zakresie SKO dowodziło, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z brzmieniem niebudzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie, ale zbadanie, czy kwestionowana decyzja jest dotknięta jedną z wad powodujących jej nieważność. Kolegium przypomniało, że podstawę materialnoprawną decyzji SKO z dnia 26 września 2014 r. stanowił art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 134 pkt 2 Prawa ochrony środowiska. W decyzji tej stwierdzono, że Starosta [...], w sposób nieznajdujący oparcia w jednoznacznym brzmieniu art. 134 pkt 2 ustawy, ustalił przedmiotowe odszkodowanie, zobowiązując przy tym Wojewodę Opolskiego do jego wypłaty, mimo że z treści ww. przepisu i okoliczności sprawy nie wynika, aby były podstawy do obarczania wspomnianego organu tym obowiązkiem. Zgodnie bowiem ze wspomnianym przepisem obowiązanymi do wypłaty odszkodowania lub wykupu nieruchomości są: reprezentowany przez wojewodę Skarb Państwa - jeżeli ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nastąpiło w wyniku wydania rozporządzenia Rady Ministrów, właściwego ministra albo wojewody. W niniejszej sprawie natomiast, jak wskazało Kolegium w przedmiotowej decyzji, ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nastąpiło w wyniku wydania zarządzenia Nr [...] Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia 8 maja 2012 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] [...] (Dz. Urz. Woj. Op. poz. [...]), a nie w wyniku wydania rozporządzenia Rady Ministrów, właściwego ministra albo wojewody. W tym zakresie Kolegium oparło się na jednoznacznej wykładni językowej art. 134 pkt 2 ustawy, wedle której norma ta nie obejmuje sytuacji, gdy omawiane ograniczenie wynika z zarządzenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Dowodziło dalej, że zgodnie z ugruntowanym i jednolitym stanowiskiem judykatury w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, którego treść nadaje się do stosowania w bezpośrednim rozumieniu. Tym samym rażące naruszenie prawa nie zachodzi wówczas, gdy nie istnieje oczywista sprzeczność między treścią przepisu a rozstrzygnięciem. Pojęcie rażącego naruszenia prawa należy wykładać jako naruszenie mające oczywisty charakter, przejawiający się w tym, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu. Istnienie tego rodzaju niezgodności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie, a więc wówczas, gdy dochodzi do przekroczenia prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Między innymi tym właśnie różni się postępowanie prowadzone w trybie zwykłym od nieważnościowego (nadzwyczajnego), że o ile w postępowaniu zwykłym stanowisko organu zaprezentowane w danej decyzji, przyjmujące jedną z interpretacji omawianego przepisu (np. językową), może podlegać w toku instancji korekcie (stosując w postępowaniu odwoławczym inną interpretację przepisu, np. funkcjonalną czy systemową), to w postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, odwoływanie się do innych - poza językową - wykładni jest niedopuszczalne. W kontekście powyższego Kolegium uznało, że wydanie decyzji z dnia 26 września 2014 r. nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a.), ponieważ treść decyzji nie pozostaje w oczywistej (niewymagającej odwoływania się do różnych metod wykładni) sprzeczności z treścią przepisu prawa. Nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w sytuacji, gdy Kolegium oparło się na bezpośrednim brzmieniu przepisu, nawet wówczas, gdy późniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym wyrok WSA w Opolu z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Op 183/16, oraz wyrok NSA z dnia 10 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2481/16, dokonało innej - sprzecznej z wynikami wykładni językowej - interpretacji przepisów. Organ zauważył, że ww. wyroki zapadły już po wydaniu aktualnie kwestionowanej decyzji, a w obrocie prawnym brak było wcześniej orzecznictwa sądowoadministracyjnego prezentującego podobną złożoną wykładnię funkcjonalną i systemową art. 134 ustawy. W tej sytuacji uznanie decyzji z dnia 26 września 2014 r. za rażąco naruszającą prawo byłoby niedopuszczalne. Tym samym, w ocenie składu orzekającego, decyzja Kolegium z dnia 5 października 2020 r. jest nieprawidłowa. Nie sposób bowiem przypisać decyzji z dnia 26 września 2014 r. przymiotu oczywistości naruszenia prawa, w szczególności art. 134 Prawa ochrony środowiska. Takiej oczywistości nie wykazano również w uzasadnieniu decyzji z dnia 5 października 2020 r., przeciwstawiając bezpośredniemu brzmieniu art. 134 ustawy inne rodzaje wykładni tego przepisu. SKO nie stwierdziło również wystąpienia żadnej z pozostałych przesłanek do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. Informacyjnie podało, że niezależnie od wyniku postępowania administracyjnego w przedmiocie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, strona może dochodzić swoich roszczeń przed sądem powszechnym.

W skardze na powyższą decyzję skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika, zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 129 ust. 1 i ust. 2, art. 131 ust. 1 oraz art. 134 pkt 2 ustawy, poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów, ograniczającą się do stricte literalnego ich rozumienia i przyjęcia, że przepisy te nie obejmują sytuacji, w której ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nastąpiło w wyniku wydania zarządzenia przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska, podczas gdy w analizowanym przypadku zastosowanie wykładni językowej nie było wystarczające dla prawidłowego ustalenia podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Zdaniem skarżących, pełne spektrum intencji ustawodawcy w ramach przepisów Prawa ochrony środowiska może zostać ujawnione jedynie przez przeprowadzenie wykładni systemowej, która winna prowadzić do wniosku, że pozbawienie właściciela możliwości zabudowy nieruchomości wskutek działania organu administracji rządowej skutkuje nabyciem przez tego właściciela prawa dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wobec Skarbu Państwa. Ponadto skarżący sformułowali zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 16 K.p.a., poprzez przyjęcie, że decyzja SKO z dnia 26 września 2014 r., stwierdzająca nieważność decyzji Starosty [...] z dnia 6 czerwca 2014 r., nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy wskazana decyzja SKO stwierdzała nieważność uprzedniej decyzji Starosty [...] bez zaistnienia przesłanek ustawowych z art. 156 § 1 K.p.a., a tym samym rażąco naruszała prawo, godząc jednocześnie w zasadę trwałości decyzji administracyjnej.

Na podstawie tych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

W motywach skargi skarżący dowodzili, że Kolegium istotnie zawęziło definicję rażącego naruszenia prawa jedynie do sytuacji, w której treść decyzji nie pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Tymczasem mówiąc o rażącym naruszeniu prawa należy mieć na uwadze naruszenie prawa materialnego, procesowego oraz przepisów o charakterze ustrojowym i kompetencyjnym. Chodzi więc o wszystkie normy prawne regulujące działanie administracji publicznej w indywidualnych sprawach, niezależnie od tego, z jakich przepisów prawa się wywodzą. Ponadto o tym, czy naruszenie prawa jest naruszeniem "rażącym" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Za "rażące" uznać należy mianowicie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Nie ma tu natomiast rozstrzygającego znaczenia ani oczywistość naruszenia określonego przepisu prawnego, ani nawet charakter przepisu, który został naruszony. Skarżący ponownie powołali się na ww. wyroki WSA w Opolu i NSA, przytaczając argumentację w nich zawartą. Na tej podstawie wywiedli, że niewskazanie wprost w art. 134 Prawo ochrony środowiska aktów wydawanych przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska nie oznacza, że brak jest podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania. Zdaniem skarżących obecna odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium, stwierdzającej nieważność decyzji ustalającej odszkodowanie na ich rzecz, będzie skutkowała pozbawieniem ich możliwości dochodzenia swoich roszczeń wobec Skarbu Państwa. Tak więc wskutek obecnie wydanej decyzji powstanie niepożądany stan prawny, w którym właściciele, pomimo bezspornego ograniczenia sposobu korzystania z ich nieruchomości, nie otrzymają należnej im z tego tytułu restytucji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten narusza przepisy prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i orzeczenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Na wstępie rozważań celowe jest przypomnienie, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 stycznia 2021 r., którą uchylono decyzję własną z dnia 5 października 2020 r. i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia 26 września 2014 r.

Ocena Sądu sprowadzała się zatem do rozważenia podstaw stwierdzenia nieważności w odniesieniu do decyzji objętej tym trybem i prawidłowości przeprowadzenia postępowania w tym zakresie. W pierwszej kolejności odnotowania wymaga, że stwierdzenie nieważności decyzji stanowi nadzwyczajny tryb postępowania, którego celem jest wyłącznie skontrolowanie, czy określona decyzja jest dotknięta jedną z wadliwości wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Postępowanie to jest przy tym samodzielne i całkowicie odrębne w stosunku do postępowania, w którym następuje merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Nie służy ono rozpoznaniu sprawy objętej weryfikowaną decyzją w jej zasadniczym przedmiocie. Dopiero stwierdzenie nieważności powoduje przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, który wydał wadliwy akt i rozpoznania istoty sprawy. Zgodnie z art. 156 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Wskazane przez ustawodawcę przesłanki stwierdzenia nieważności mają charakter wyczerpujący, co oznacza brak możliwości stosowania w tym zakresie wykładni rozszerzającej i stwierdzania nieważności z innych przyczyn niż określone w art. 156 § 1 K.p.a. Wskazania też wymaga, że rozpatrując sprawę w omawianym trybie, organ orzekający obowiązany jest wziąć pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania badanej decyzji, a ewentualna późniejsza zmiana stanu prawnego czy zmiana okoliczności faktycznych, nie może mieć wpływu na dokonywaną przez niego ocenę. Organ, co do zasady, nie przeprowadza też nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie lub kwestionowanie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu zakończonym decyzją będącą przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzwyczajnym.

W okolicznościach kontrolowanej sprawy Sąd uznał, że Kolegium przedwcześnie stwierdziło, że zachodzą podstawy do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia 26 września 2014 r. Przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacja jest bowiem niewystarczająca dla uznania poprawności zaprezentowanego przez organ stanowiska.

Wobec charakteru popełnionych przez Kolegium naruszeń wyjaśnić trzeba, że w art. 7 K.p.a. ustawodawca nałożył na organy obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, zaś przepis art. 77 § 1 K.p.a. wskazuje na konieczność nie tylko wyczerpującego zebrania, ale również rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Natomiast ustanowiona w art. 80 K.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu faktycznym i prawnym rozstrzygnięcia - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Tylko tak przeprowadzone postępowanie stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 11 K.p.a. Podkreślenia wymaga, że również w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji mają zastosowanie przepisy ogólnego postępowania administracyjnego, zwłaszcza przepisy o postępowaniu dowodowym, przy pomocy których organ winien dążyć do ustalenia, czy zaistniały okoliczności przewidziane w art. 156 § 1 K.p.a., uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 3190/18, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać też trzeba, że w myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 K.p.a. organy administracji zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W odniesieniu do omówionych zasad doniosłą rolę pełni uzasadnienie decyzji, które stosownie do przepisu art. 107 § 3 K.p.a. powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie służy bowiem przekonaniu strony postępowania, że jej stanowisko zostało wzięte pod uwagę i rozważone w kontekście wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Motywy oraz tok rozumowania organu, przedstawiające ocenę i proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, powinny natomiast zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący, aby możliwe było ustalenie zajętego przez organ stanowiska, również w kontekście zarzutów podniesionych przez strony postępowania.

W przekonaniu Sądu w badanej sprawie Kolegium niewątpliwie naruszyło wskazane przepisy. Nie sprostało bowiem określonym w nich obowiązkom na skutek nierozpoznania sprawy w jej całokształcie. W związku z tym przypomnienia wymaga, że zarządzeniem Nr [...] Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia 8 maja 2012 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...], w brzmieniu nadanym przez § 1 zarządzenia Nr [...] Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu z dnia 12 listopada 2012 r. zmieniającego zarządzenie Nr [...] w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] (Dz. Urz. Woj. Op. poz. [...]), w zakresie załącznika nr [...] , będącym aktem prawa miejscowego, wprowadzono ograniczenie sposobu użytkowania nieruchomości skarżących. W tych okolicznościach Starosta Nyski uznał, że zachodzi podstawa prawna do ustalenia na rzecz skarżących, na podstawie art. 131 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, odszkodowania z tego tytułu i takie rozstrzygnięcie zostało zawarte w pkt 1 decyzji z dnia 6 czerwca 2014 r. Tymczasem, stwierdzając nieważność decyzji Starosty w całości, SKO w decyzji z dnia 26 września 2014 r. stwierdziło wystąpienie przesłanek nieważnościowych tylko co do pkt 2 i 3 decyzji organu pierwszej instancji. Zdaniem SKO decyzja Starosty została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a., ponieważ Starosta dokonał niewłaściwego przyporządkowania stanu faktycznego pod normę art. 134 pkt 2 Prawo ochrony środowiska i nieprawidłowo uznał, że na skutek wydania przez Ministra Środowiska rozporządzenia z dnia 17 kwietnia 2012 r. i dokonanego w nim podziału działań ochronnych na obligatoryjne i fakultatywne, w przedmiotowej sprawie obowiązany do wypłaty odszkodowania jest, reprezentowany przez Wojewodę Opolskiego, Skarb Państwa. Poza tym SKO stwierdziło, że nie było podstaw prawnych do określenia w pkt 2 i pkt 3 sentencji decyzji informacji dotyczących sposobu i terminu wypłaty przez Wojewodę odszkodowania oraz wskazania, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w jego wypłacie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Kolegium nie wypowiedziało się natomiast, czy wystąpiła wada kwalifikowana, obligująca do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty również w zakresie pkt 1, w którym ustalono na rzecz skarżących wysokość odszkodowania w kwocie 30.913 zł. W uzasadnieniu decyzji Kolegium z dnia 26 września 2014 r. brak jest jakiejkolwiek argumentacji odnośnie do ewentualnej wadliwości zastosowania przez Starostę [...] art. 131 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, a mimo to Kolegium stwierdziło nieważność badanej decyzji w całości, co spowodowało wyeliminowanie również rozstrzygnięcia co do ustalenia wysokości odszkodowania. Z kolei z analizy uzasadnienia zaskarżonej do Sądu decyzji z dnia 28 stycznia 2021 r. wynika, że Kolegium - badając decyzję z dnia 26 września 2014 r. w kontekście wystąpienia przesłanek do stwierdzenia nieważności - w ogóle pominęło kwestię ustalenia odszkodowania i nie dokonało oceny rozstrzygnięcia w zakresie zastosowania art. 131 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Brak również wypowiedzi Kolegium odnośnie do prawidłowości stanowiska wyrażonego w decyzji z dnia 26 września 2014 r. dotyczącego uznania, że wskazania co do terminu wypłaty i sposobu oraz skutków opóźnienia w wypłacie odszkodowania należy traktować jako rozstrzygnięcie wydane bez podstawy prawnej, pomimo ich informacyjnego charakteru. W ocenie Sądu obowiązkiem Kolegium była ocena stanowiska przedstawionego w decyzji z dnia 26 września 2014 r. pod kątem przesłanek nieważnościowych w zakresie wszystkich punktów decyzji Starosty [...] z dnia 6 czerwca 2014 r. Natomiast jedyna kwestia, która została omówiona przez Kolegium w zaskarżonej decyzji dotyczy określenia - wbrew dyspozycji art. 134 pkt 2 Prawa ochrony środowiska - Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Wojewodę Opolskiego, jako podmiotu zobowiązanego do wypłaty spornego odszkodowania. Tymczasem art. 134 Prawa ochrony środowiska określa tylko właściwy podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania, a nie podstawę do ustalenia odszkodowania. Poza tym, zdaniem Sądu, Kolegium przy ocenie stopnia naruszenia przepisu art. 134 ustawy wyraziło błędne stanowisko co do rozumienia pojęcia rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a.), uznając, że należy je wykładać wyłącznie jako naruszenie mające oczywisty charakter, przejawiający się w tym, że treść decyzji pozostaje w oczywistej (wyraźnej) sprzeczności z treścią przepisu. Kolegium pominęło natomiast, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo. Przy czym chodzi tu o skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 651/20; wyrok NSA z dnia 10 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2481/16). W ocenie Sądu, decyzja z dnia 26 września 2014 r., którą wyeliminowano rozstrzygnięcie Starosty Nyskiego w zakresie pkt 1, w ogóle nie została oceniona przez Kolegium w kontekście skutków pozbawienia skarżących odszkodowania, w sytuacji gdy niewątpliwie na skutek wydania zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Opolu ograniczono dotychczasowy sposób użytkowania nieruchomości skarżących. Z kolei szeroko eksponowana przez Kolegium kwestia braku oczywistego naruszenia prawa dotyczyła tylko art. 134 pkt 2 Prawa ochrony środowiska, podczas gdy podstawę do ustalenia odszkodowania stanowił art. 131 ust. 1 tej ustawy. Wobec zatem braku wyczerpującego rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i wybiórczego omówienia przez Kolegium podstaw do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia 26 września 2014 r. Sąd uznał, że sprawa nie została rozpoznana w jej całokształcie, co z całą pewnością świadczy o złamaniu wynikającej z art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej oraz o przeprowadzeniu postępowania z naruszeniem zasady przekonywania, o jakiej mowa w art. 11 K.p.a. W uzasadnieniu decyzji zabrakło całościowej oceny decyzji Kolegium z dnia 26 września 2014 r., a wypowiedź organu ograniczyła się tylko do kwestii podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania, z pominięciem prawa skarżących do przyznania odszkodowania. Nie jest więc wiadome, czy według SKO w ogóle doszło do rażącego naruszenia prawa w zakresie przyznania odszkodowania na podstawie art. 131 ust. 1 Prawa ochrony środowiska oraz czy ustalenia z pkt 2 i pkt 3 decyzji Starosty Nyskiego zostały określone bez podstawy prawnej. W tym miejscu warto jeszcze odnotować, że NSA w powołanym wyżej wyroku o sygn. akt II OSK 2481/16 jednoznacznie stwierdził, że wykładnia systemowa art. 134 pkt 2 Prawa ochrony środowiska i wskazanie wojewody jako podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania w sytuacji wydania zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o ustanowieniu planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000, nie może być uznane za rażące naruszenie prawa. Również zawarcie w decyzji regulacji dotyczących sposobu i terminu wypłaty odszkodowania oraz skutków zwłoki lub opóźnienia nie stanowi rażącego naruszenia art. 129 ust. 2 w zw. z art. 129 ust. 1, art. 131 w zw. z art. 134 pkt 2 Prawa ochrony środowiska.

Sąd uznał, że brak merytorycznego stanowiska Kolegium w omówionym wyżej zakresie uniemożliwia ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji co do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 26 września 2014 r. Pamiętać bowiem trzeba, że sądy administracyjne badają wyłącznie legalność podjętych decyzji i nie zastępują organów w załatwianiu spraw. Dodatkowo wskazać przyjdzie, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w którym nie podano wyczerpujących ustaleń w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia oraz niedostatecznie wyjaśniono jego podstawy prawne, a więc uzasadnienie, które nie tłumaczy wydanej decyzji, z całą pewnością stanowi o niespełnieniu wymogów z art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Podkreślenia wymaga, że tak wadliwie sporządzone uzasadnienie decyzji SKO nie świadczy o merytorycznym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i narusza zasadę swobodnej oceny dowodów, zobowiązującej do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach, wskazanych w uzasadnieniu decyzji. Powtórzyć przyjdzie, że w takim wypadku usprawiedliwione jest również postawienie Kolegium zarzutu naruszenia szeregu zasad ogólnych procedury administracyjnej, w tym określonych w art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a. Pamiętać trzeba, że uzasadnienie decyzji jest tak samo ważne jak jej rozstrzygnięcie, zarówno dla strony, jak i dla sądu administracyjnego kontrolującego decyzję pod względem zgodności z prawem, gdyż powinno odzwierciedlać stanowisko organu i tłumaczyć przebieg rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Natomiast motywy oraz tok rozumowania organu, przedstawiające ocenę i proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji w taki sposób, aby możliwe było poznanie przez stronę i w miarę możliwości zaakceptowanie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy, a w dalszej kolejności - by umożliwić pełną i rzetelną kontrolę takiej decyzji przez sąd (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2322/17; wyrok WSA w Opolu z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt II SA/Op 369/10). Tak się jednak nie stało w rozpoznawanej sprawie, ponieważ uzasadnienie decyzji Kolegium jest niepełne i nie tłumaczy motywów wydanego rozstrzygnięcia w kwestiach o zasadniczym znaczeniu.

Z powiedzianego dotąd wynika, że Kolegium nie przeprowadziło ustaleń wymaganych dla rozstrzygnięcia i dokonało oceny decyzji z dnia 26 września 2014 r. w wybranym przez siebie zakresie, bez odniesienia się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym kwestii ewentualnego wystąpienia kwalifikowanego naruszenia prawa w związku z ustaleniem odszkodowania na rzecz skarżących oraz wydania decyzji Starosty bez podstawy prawnej w zakresie ustaleń zawartych w jej pkt 2 i pkt 3, obejmujących informacje co do sposobu i terminu wypłaty przez Wojewodę odszkodowania oraz wskazania skutków zwłoki lub opóźnienia. W konsekwencji tych uchybień sprawa nie została dostatecznie rozpoznana, a tym samym stanowisko o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 26 września 2014 r. jest na obecnym etapie przedwczesne i nieuprawnione. Rzeczą Sądu nie jest natomiast poszukiwanie argumentów przemawiających za zasadnością stanowiska organu, czy też odpowiedź na postawione w toku postępowania przed organem zarzuty skarżących. Zasygnalizowano już na wstępie, że sądy administracyjne powołane są do kontroli działań organów administracji publicznej, a tym samym nie mogą ich w tych działaniach zastępować. Dodatkowo - jak podniesiono wcześniej - uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie tłumaczy wystarczająco podjętego rozstrzygnięcia. W konsekwencji uznać należy, że Kolegium istotnie naruszyło szereg podstawowych zasad procedury administracyjnej, w tym określonych w art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Natomiast stwierdzone wadliwości - z uwagi na ich charakter oraz skutki - czynią koniecznym uchylenie zaskarżonej decyzji. W takim przypadku zbędne jest dalsze badanie jej prawidłowości, w tym w kontekście pozostałych zarzutów skargi.

W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt 2 sentencji wyroku, uzasadnia treść art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony przez skarżących wpis od skargi w wysokości 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej w kwocie 480 zł, wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) oraz zwrot równowartości opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.