Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1098/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2  pkt 7  lit. a,  art. 9  ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 5 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Grudziądza z dnia 11 maja 2018 r., nr FA.8320.609.4.2014.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Kierownik Samodzielnego Referatu Funduszu Alimentacyjnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie na podstawie art. 31 ust. 1, art. 12, art. 9 ust. 1, 2, i 4a, art. 2 pkt 7a, 11 i 18, art. 18 ust. 5, art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2018 r. poz. 544 z późn.zm., dalej powoływana jako ustawa) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego - uznał za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone na rzecz D. N. za okres od [...].10.2014 r. do [...].08.2015 r. w łącznej wysokości 2.750 zł oraz zobowiązał M. P. do zwrotu należności w kwocie 1379,90 zł wraz z odsetkami ustawowymi należnymi do czasu całkowitej spłaty zadłużenia, które za okres od [...].11.2014 r. do [...].05.2018 r. wynoszą 282,69 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w myśl art. 2 pkt 7a ustawy, za nienależnie pobrane świadczenia uznaje się świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu (art. 23 ust. 1). Od kwot nienależnie pobranego świadczenia, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 23 ust. 1a).

Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, z uwagi na fakt, że od 18.09.2015 r. na mocy ustawy z dnia 24.07.2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1302), w której zmieniono brzmienie art. 23 ust. 2, ustalenie i zwrot nienależnie pobranych świadczeń następuje jedną decyzją.

Dalej organ wskazał, że na mocy decyzji z [...].08.2014 r., znak: [...], przyznano prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. N. w wysokości 250 zł miesięcznie na okres od [...].10.2014 r. do [...].09.2015 r. Następnie w dniu [...].09.2015 r. do organu wpłynęło zaświadczenie z 1.09.2015 r., z którego wynika, że córka strony N. P. była zatrudniona od [...].10.2014 r., a dochód uzyskany za miesiąc następujący po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, tj. za listopad 2014 r., wyniósł 1.190 zł. Wobec tego dokonano ponownego przeliczenia dochodu rodziny uzyskanego w 2013 r., tj. w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy 2014/2015 z uwzględnieniem dochodu uzyskanego po tym roku. Ustalono, że w przeliczeniu na osobę dochód wyniósł 1.079.66 zł, a tym samym przekroczył kwotę 725 zł uprawniającą do korzystania ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W toku prowadzonego postępowania w dniu 31.08.2015 r. strona oświadczyła, że córka N. P. podjęła zatrudnienie od października 2014 r., które trwało na dzień złożenia oświadczenia. Wobec powyższych okoliczności decyzją z [...].10.2015 r., znak [...], ustalono, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone na rzecz D. N. za okres od [...].12.2014 r. do [...].08.2015 r. w łącznej wysokości 2.250 zł są świadczeniami nienależnie pobranymi oraz zobowiązano stronę do zwrotu ww. należności. W wyniku odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...].11.2015 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Natomiast w konsekwencji skargi, Wojewódzki Sądu Administracyjny w Bydgoszczy w dniu 13.04.2016 r. wydał wyrok w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 71/16, w którym uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...].10.2015 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu pobranego świadczenia konieczne jest uostatecznienie się decyzji uznającej to świadczenie za nienależnie pobrane, co oznacza, że nie jest możliwe orzekanie w tych sprawach jednocześnie, czyli w jednej decyzji. Sąd nadmienił również, że dla zastosowania przez organy podstawy prawnej - art. 2 pkt 7 lit. a ustawy - niezbędne jest wykazanie, że osoba, której te świadczenia wypłacono, pobrała je ze świadomością ich "nienależności", tj. miała lub powinna mieć świadomość tego, że świadczenie jej nie przysługiwało, tzn. należy wykazać, że osoba uprawniona została prawidłowo poinformowana, jakie okoliczności powodują ustanie prawa do świadczeń. Dopiero takie ustalenie może być podstawą zobowiązania tej osoby do zwrotu pobranych świadczeń na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Wobec powyższych zaleceń decyzją z [...].09.2016 r. orzeczono, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w okresie od [...].12.2014 r. do [...].08.2015 r. w łącznej wysokości 2250 zł są świadczeniami nienależnie pobranymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na skutek odwołania strony, decyzją z [...].10.2016 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W konsekwencji skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w dniu 25.07.2017 r. wydał wyrok w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 1558/16, w którym uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta z [...].09.2016 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że niewyjaśnione zostały okoliczności, przez jaki okres córka strony N. P. uzyskiwała dochód z tytułu świadczenia pracy.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że N. P. zatrudniona była w od [...].10.2014 r. do [...].08.2016 r., a dochód uzyskany za miesiąc następujący po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, tj. za listopad 2014 r., wyniósł 1.190 zł.

Organ wskazał, że strona zapoznała się z katalogiem dochodów uzyskanych i utraconych składając w dniu [...].08.2014 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Strona zaznaczyła również, że nie nastąpiła w jej rodzinie utrata ani uzyskanie dochodów. Ponadto w punkcie 1 pouczenia decyzji, na mocy której przyznano prawo do przedmiotowych świadczeń, strona została skutecznie poinformowana, że w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona lub jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia (art. 19 ust. 1) oraz, że osoba która pobrała nienależnie świadczenia jest zobowiązana do ich zwrotu (art. 23 ust. 1). Ponadto, o konieczności informowania organu o każdej zmianie sytuacji dochodowej rodziny strona wiedziała znacznie wcześniej, gdyż w okresie świadczeniowym 2009/2010 toczyło się już postępowanie w sprawie weryfikacji prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego z uwagi na uzyskanie dochodu przez córkę N. P. w postaci renty rodzinnej.

Tymczasem, we wniosku z [...].08.2014 r. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego strona wskazała członków swojej rodziny, co nie budziło wątpliwości i organ nie miał podstaw do kwestionowania składu rodziny.

Organ ustalił, że skład rodziny uległ zmianie z uwagi fakt, iż N. P. pod koniec września 2014 r. opuściła rodzinę i zamieszkała w B., gdzie podjęła pracę tworząc samodzielne gospodarstwo domowe. Pomimo ustawowego obowiązku informowania niezwłocznie o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, o podjęciu zatrudnienia przez córkę strona poinformowała dopiero [...].08.2015 r., tj. po upływie prawie roku od dnia podjęcia zatrudnienia przez córkę, natomiast o zmianie składu rodziny poinformowała dopiero w złożonym [...].03.2018 r. odwołaniu.

Uwzględniając zatem nowe okoliczności faktyczne, mające wpływ na sytuację dochodową rodziny, dokonano ponownego przeliczenia dochodu i wzięto pod uwagę dochody członków rodziny wskazanych przez stronę w oświadczeniu z [...].04.2018 r. Uwzględnienie bowiem w składzie rodziny wyłącznie stronę i jej syna D. N. spowodowało, że dochód rodziny od początku okresu świadczeniowego, tj. od [...].10.2014 r. przekracza próg dochodowy uprawniający do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Biorąc pod uwagę wyłącznie dochód strony z roku poprzedzającego okres świadczeniowy 2014/2015, tj. z roku 2013, który pomniejszony o składkę na ubezpieczenia społeczne oraz składkę za ubezpieczenia zdrowotne wyniósł 18.919,30 zł podzielony przez 12 miesięcy i 2 osoby - dochód na osobę w rodzinie wyniósł 788,31 zł. Reasumując, zmiana składu rodziny spowodowała przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego począwszy od [...].10.2014 r.

Wobec powyższego, zgodnie z art. 18 ust. 5 ustawy, stwierdzić należy, że od [...].10.2014 r. nie została spełniona podstawowa przesłanka warunkująca kontynuację prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jaką jest spełnienie kryterium dochodowego.

W tym stanie rzeczy organ stwierdził, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego za okres od [...].10.2014 r. do [...].08.2015 r. w kwocie 2.750 zł są świadczeniami nienależnie pobranymi zgodnie z art. 2 ust. 7a ustawy. Świadczenie z funduszu alimentacyjnego za miesiąc wrzesień 2015 r. nie zostało wypłacone. W dniu [...].04.2016 r. w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji Urząd Skarbowy przekazał na poczet spłaty zadłużenia kwotę 1522,20 zł, z czego 1370,10 zł przekazano na należność główną, 140,50 zł na odsetki ustawowe za opóźnienie oraz 11,60 zł na koszty upomnienia. Organ wezwał zatem stronę do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 1379,90 zł wraz z odsetkami ustawowymi, które do [...].05.2018 r., tj. do dnia wydania decyzji, wynosiły 282,69 zł i biegną nadał do czasu całkowitej spłaty zadłużenia - w terminie 14 dni, od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M. P. W uzasadnieniu strona stwierdziła, że według niej zaskarżona decyzja jest bezprzedmiotowa, ponieważ wyrokiem WSA w Bydgoszczy z 13.04.2016 r. sąd ten rozstrzygnął sprawę, wobec tego decyzja organu I instancji z 19.09.2016 r. nie powinna być wydana. Ponadto opisała okoliczności pobrania nienależnych świadczeń, informując, że wynikło to z jej niewiedzy. Poinformowała także o złej sytuacji materialnej swojej rodziny.

Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 pkt 7a , art. 9 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 23, art. 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Za nienależnie pobrane świadczenie uważa się, zgodnie z przepisem art. 2 pkt 7 lit. a ustawy, świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości łub w części.

W przedmiotowej sprawie okolicznością powodującą ustanie prawa do świadczeń w okresie od [...].10.2014 r. do [...].08.2015 r. była zmiana składu rodziny strony od końca września 2014 r. - zgodnie z dołączonymi do akt sprawy oświadczeniami zarówno strony, jak również jej córki N. P., spowodowana zmianą miejsca zamieszkania tej ostatniej i prowadzenia przez nią samodzielnego gospodarstwa domowego począwszy od końca września 2014 r., o czym strona nie poinformowała organu I instancji. Strona poinformowała o powyższym fakcie dopiero [...].03.2018 r. w złożonym odwołaniu. Na podstawie powyższej informacji organ dokonał ponownego przeliczenia dochodu rodziny, uwzględniając zmianę jej składu począwszy od [...].10.2014 r. i ujmując w składzie rodziny M. P. oraz jej syna D. N. Wobec powyższego ustalono, że dochód na osobę w rodzinie w badanym okresie wyniósł 788,31 zł, a tym samym uznać należy, że zmiana składu rodziny spowodowała przekroczenie kryterium dochodowego wynoszącego 725 zł, począwszy od [...].10.2014 r.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy, w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu, są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. Strona była poinformowana o ciążącym na niej obowiązku w tym zakresie zarówno w pouczeniu decyzji ustalającej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jak również w oświadczeniu stanowiącym część II wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego złożonym na okres świadczeniowy 2014/2015 i podpisanym przez nią [...].08.2014 r. W tych warunkach uznano, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od [...].10.2014 r. do [...].08.2015 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi, w badanym okresie strona nie spełniała bowiem kryterium dochodowego oraz nie powiadomiła o zmianie składu rodziny.

Zgodnie z art. 23 ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu, należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń stała się ostateczna. Przepis ust. 4 art. 23 stanowi, że decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat.

Skargę na powyższą decyzję złożyła M. P. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że sprawa została już rozpatrzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokami z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA /Bd 71/16 oraz z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 1558/16. Ponadto, powołując się na art. 118 K.c. i art. 23 ust. 2 "ustawy o pomocy osób uprawnionych do alimentów", zarzuciła, że sprawa uległa przedawnieniu. Równocześnie skarżąca podkreśliła swoją ciężką sytuację finansową - wychowuje samotnie syna, którego zaspokojenie podstawowych potrzeb pochłania większą część środków, którymi dysponuje. Ponadto, niesłuszne pobranie świadczenia wynikło z braku informacji, a nie z jej złej woli.

.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, aczkolwiek z innych powodów, niż w niej wskazane.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 23 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. W sprawie istotny był również art. 2 ust. 7 lit. a) ustawy, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu - oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (art. 9 ust. 2 ustawy).

W pierwszej kolejności wskazać jednak trzeba, że stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej powoływana jako P.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wydał już dwa wyroki, przy czym w pierwszym z nich, wydanym 13.04.2016 r. w sprawie II SA/Bd 71/16, wyrażono pogląd, że "(...) przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu pobranego świadczenia konieczne jest uostatecznienie się decyzji uznającej to świadczenie za nienależnie pobrane. Oznacza to, że nie jest możliwe orzekanie w tych sprawach równocześnie, czyli w jednej decyzji." Sąd związał zatem organ, jak również Sąd orzekający w aktualnym składzie, ww. poglądem, zatem odmienne stanowisko organu w tym zakresie stanowi rażące naruszenie art. 153 P.p.s.a. Nie ma bowiem żadnego znaczenia to, że po wydaniu ww. wyroku pojawiło się orzecznictwo sądów administracyjnych dopuszczające możliwość jednoczesnego wydania dwóch decyzji, tj. o uznania świadczenia za nienależnie pobrane oraz o obowiązku jego zwrotu. Jak wynika z ww. przepisu, odstąpienie od wyrażonej w nim zasady jest dopuszczalne jedynie w przypadku zmiany przepisów prawa, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, ponieważ zmiana przepisu art. 23 ustawy, w zakresie mogącym mieć wpływ na kwestię treści decyzji w ww. zakresie, miała miejsce [...].09.2015 r., a więc przed wydaniem decyzji organu I instancji z [...].10.2015 r. Zatem Sąd, wydając wyrok z 13.04.2016 r., brał pod uwagę treść przepisów ustawy w nowej treści. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że organy dopuściły się naruszenia art. 153 P.p.s.a.

Ponadto, z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że zobowiązano w niej skarżącą do zwrotu świadczenia w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna. Tymczasem, art. 23 ustawy nie zawiera uregulowania w zakresie terminu spłaty nienależnie pobranego świadczenia. Zobowiązanie na podstawie tego przepisu strony do spłaty nienależnie pobranego świadczenia w terminie 14 dni od daty, kiedy decyzja stanie się ostateczna, jest orzeczeniem bez podstawy prawnej, co czyni decyzję wadliwą (tak samo WSA w Krakowie w wyroku z 28.02.2018 r., III SA/Kr 1491/17, LEX nr 2457931). W związku z powyższym organy dopuściły się naruszenia art. 23 ustawy.

Nie był natomiast zasadny zarzut skarżącej dotyczący przedawnienia określonej przez organ należności. Zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy, należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń stała się ostateczna. W niniejszej sprawie decyzja taka nie była jeszcze ostateczna. Natomiast stosownie do art. 23 ust. 4 ustawy, decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. W analizowanej sprawie niewątpliwie zatem ten termin nie upłynął, ponieważ dotyczy ona świadczeń pobranych w okresie od [...].10.2014 r. do [...].08.2015 r.

Dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji nie ma natomiast znaczenia sytuacja osobista i materialna skarżącej, ponieważ przepisy ustawy w zakresie orzekania o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane oraz obowiązku jego zwrotu nie przewidują takiej możliwości. Okoliczności te jednak mogą być oceniane w postępowaniu wszczętym na wniosek strony na podstawie art. 23 ust. 8 ustawy, w myśl którego, organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Niewątpliwie organy w prawidłowy sposób ustaliły okoliczność, że pobrane przez skarżącą świadczenie należało uznać za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 23 ustawy. Co należy rozumieć przez takie świadczenie, zostało zawarte w uzasadnieniu cyt. wcześniej wyroku WSA w Bydgoszczy z 13.04.2016 r. Stwierdzono w nim, że "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że się ono jemu nie należy. W świetle zebranego materiału dowodowego w sposób bezsporny i prawidłowy organy ustaliły, że skarżąca została w prawidłowy sposób pouczona o ciążącym na niej obowiązku powiadomienia o każdej zmianie jej sytuacji rodzinnej (stosownie do art. 19 ustawy – w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia). Tymczasem skarżąca nie zawiadomiła organu o tym, że we wrześniu 2014 r. jej córka wyprowadziła się z domu i prowadzi od tego czasu własne gospodarstwo domowe, co w świetle oświadczeń w tym zakresie samej skarżącej, jak i jej córki, należy uznać za bezsporne. Tym samym dokonując wyliczenia, stosownie do art. 9 ustawy, organ prawidłowo wyliczył, że skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe, tj. jej dochód na członka rodziny przekroczył 725 zł. Organ zasadnie, biorąc pod uwagę wyłącznie dochód strony z roku poprzedzającego okres świadczeniowy 2014/2015, tj. z roku 2013 (pomniejszony o składkę na ubezpieczenia społeczne oraz składkę za ubezpieczenia zdrowotne) w wysokości 18.919,30 zł, podzielił przez 12 miesięcy i 2 osoby, co dało dochód na osobę w rodzinie w kwocie 788,31 zł.

Ponownie rozpoznając sprawę organ wyda decyzję w zakresie uznania pobranego świadczenia za nienależnie pobrane, a następnie, gdy powyższa decyzja będzie ostateczna, wyda stosowne rozstrzygnięcie w zakresie zobowiązania do zwrotu ww. świadczenia, pamiętając przy tym, że nie jest uprawniony do oznaczania terminu, w jakim ma to nastąpić.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.