Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 698/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.134 par.1,art.145 par.1 pkt 1 lit. a) i c), art.200,art.205 par.2;
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.36 ust.4,art.552 ust.1 i 4;
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
article: par.5 ust. 4-6
journal: Dz.U. 2017 poz 2502
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne

SENTENCJA

Dnia 27 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 roku sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Zarządu Zlewni z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie opłaty za usługi wodne 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Zarządu na rzecz skarżącej spółki kwotę 4277 zł (słownie: cztery tysiące dwieście siedemdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Informacją kwartalną z dnia "[...]" Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w O., na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017r. poz. 1566 ze zm., dalej jako: P.w.) ustalił Miejskim Wodociągom i Kanalizacji Sp. z o.o. w K. (dalej jako: Spółka) za okres I kwartału 2018r. opłatę zmienną w wysokości: 21 981 zł za pobór wód podziemnych oraz 300 zł za wprowadzanie ścieków przemysłowych do wód. W uzasadnieniu podniesiono, iż opłata za pobór wód podziemnych została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 2 P.w. jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi pomnożonej przez współczynnik różnicujący i ilości pobranych wód podziemnych. Przy czym wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej została określona zgodnie z w § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017r., poz. 2502, dalej jako: rozporządzenie w sprawie opłat). Wskazano, że do ustalenia wysokości opłaty przyjęto proces uzdatniania wód polegający na odżelazianiu, któremu przypisano najwyższą wartość współczynnika różnicującego spośród stosowanych przez podmiot korzystający z usług wodnych (§ 5 ust. 2 pkt 2 w zw. z ust. 6 rozporządzenia w sprawie opłat). Z kolei opłata za wprowadzanie ścieków przemysłowych do wód została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 6 P.w. w zw. z § 10 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie opłat.

Spółka złożyła reklamację na ustaloną wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych z powodu nieuwzględnienia stosowanej technologii uzdatniania wody oraz wskazań wodomierzy posiadających aktualną legalizację. Podniosła, iż zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 4 oraz ust. 4 rozporządzenia w sprawie opłat do ustalenia wysokości opłaty za usługi wodne przyjmuje się ten proces uzdatniania, któremu przypisano najniższy współczynnik różnicujący – w tym przypadku – przy usuwaniu amonu: 0,5. Wskazano, że całość wód wydobytych zmierzonych legalizowanymi wodomierzami poddana jest procesom odżelaziania, odmanganiania i usuwaniu amonu. W związku z tym, zastosowanie przy obliczeniach opłaty § 5 ust. 6 rozporządzenia w sprawie opłat nie odpowiada stanowi faktycznemu. Podano, że w myśl rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli meteorologicznej oraz zakresu tej kontroli (Dz.U. z 2017r. poz. 885, dalej jako: rozporządzenie w sprawie przyrządów pomiarowych) urządzenia Spółki są zgodne z § 6 pkt 4 rozporządzenia w sprawie przyrządów pomiarowych, podlegają ponownej legalizacji po upływie legalizacji pierwotnej w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 11 maja 2001r. Prawo o miarach (Dz.U. z 2018r. poz. 376, dalej jako: P.o.m.). W związku z tym prawidłowy współczynnik różnicujący wynosi 0,5 a nie 1,25, a tym samym opłata zmienna powinna wynieść 8 793 zł. W świetle powyższej argumentacji Spółka wniosła o uwzględnienie reklamacji i zmianę w tym zakresie informacji kwartalnej.

Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w O., na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 272 ust. 2, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 P.w., określił Spółce za okres I kwartału 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 21 981 zł za pobór wód podziemnych. Wskazano, iż reklamacja nie została uznana, gdyż do poboru wód dla celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi nie ma zastosowania § 5 ust. 4, lecz § 5 ust. 5 i ust. 6 rozporządzenia w sprawie opłat. Ponadto obecnie brak jest przepisów wydanych na podstawie ustawy P.o.m., określających rodzaje przyrządów pomiarowych, przy pomocy których możliwy jest pomiar ilości pobranej (surowej) wody, które powinny spełniać wymagania prawnej kontroli metrologicznej, a tym samym brak jest na rynku krajowym przyrządów pomiarowych spełniających takie wymagania. W związku z powyższym § 5 ust. 5 rozporządzenia w sprawie opłat nie ma obecnie zastosowania. Wskazano, iż w związku z tym, iż Spółka korzysta z usług wodnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód podziemnych oraz na odprowadzanie ścieków do wód, zgodnie z art. 298 pkt 1 P.w., obowiązana jest ponosić opłaty za usługi wodne. Wysokość opłaty została ustalona w oparciu o art. 272 ust. 2 P.w. oraz § 5 ust. 1 pkt 40 oraz z § 5 ust. 2 pkt 2 w związku z ust. 6 rozporządzenia w sprawie opłat.

Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu strona skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- § 5 ust. 4 rozporządzenia w sprawie opłat za poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że przepis ten nie ma zastosowania do poboru wód dla celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi;

- § 5 ust. 5 i 6 rozporządzenia w sprawie opłat w zw. z art. 4 pkt 9, art. 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 P.o.m. w zw. z § 6 pkt 4 rozporządzenia w sprawie przyrządów pomiarowych poprzez ich niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że do skarżącej dokonującej poboru wód do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi ma zastosowanie § 5 ust. 6 rozporządzenia w sprawie opłat ze względu na brak przyrządów pomiarowych spełniających wymagania prawnej kontroli metrologicznej;

- § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie opłat poprzez jego zastosowanie w sprawie do określenia wysokości opłaty zmiennej w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie do określenia wysokości tej opłaty powinien mieć zastosowanie przepis § 5 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie opłat;

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz nie odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do istotnych dla sprawy faktów i twierdzeń strony.

W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, iż stanowisko organu w zakresie, w jakim dokonał on określenia wysokości opłaty za pobór wód podziemnych w oparciu o § 5 ust. 2 pkt 2 w związku z ust. 6 rozporządzenia w sprawie opłat jest nieprawidłowe, co w konsekwencji doprowadziło do określenia tej opłaty w zawyżonej wysokości. Podkreślono, iż organ nie przedstawił uzasadnienia prawnego dla zajętego przez siebie stanowiska, czym naruszył dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 i 11 k.p.a. Wskazano, iż z treści § 5 ust. 4 rozporządzenia w sprawie opłat nie wynika wyłączenie z jego stosowania do poboru wód w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Nie jest także zasadnym stanowisko organu, zgodnie z którym powinien mieć zastosowanie § 5 ust. 6 rozporządzenia w sprawie opłat i w konsekwencji opłata zmienna w stosunku do strony skarżącej powinna być ustalona w oparciu o proces uzdatniania z przypisanym najwyższym współczynnikiem różnicującym. W złożonej reklamacji Spółka podała, że całość wydobywanych przez nią wód podziemnych, zmierzonych legalizowanymi wodomierzami, poddana jest procesom odżelaziania, odmanganiania i usuwania amonu, zaś używane przez skarżącą urządzenia pomiarowe są zgodne z § 6 pkt 4 rozporządzenia w sprawie przyrządów pomiarowych. W związku z powyższym organ, stosownie do § 5 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia w sprawie opłat, powinien przyjąć współczynnik różnicujący w wysokości 0,5. Ponadto wskazano, iż zgodnie z § 6 pkt 4 rozporządzenia w sprawie przyrządów pomiarowych stosowane przez Spółkę wodomierze jako przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu lub użytkowania na podstawie decyzji zatwierdzenia typu wydanych przed dniem 7 stycznia 2007r. lub legalizacji pierwotnej zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu ich wprowadzenia do obrotu lub użytkowania, podlegają prawnej kontroli metrologicznej w zakresie legalizacji ponownej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazano, iż w odniesieniu do poboru wód do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia rozporządzenie przewiduje współczynnik różnicujący, przez który mnoży się stawkę opłaty z pobór wód. Zastosowanie § 5 ust. 4 lub 6 rozporządzenia w sprawie opłat zależy od tego, czy dany podmiot dokonuje pomiaru ilości wód uzdatnianych różnymi procesami przy pomocy urządzeń pomiarowych spełniających wymagania prawne kontroli metrologicznej, czy takich pomiarów nie dokonuje. Podniesiono, że obecnie brak jest przepisów wydanych na podstawie P.o.m., określających rodzaje przyrządów pomiarowych przy pomocy których możliwy jest pomiar ilości pobranej wody, a tym samym brak jest na rynku krajowym przyrządów pomiarowych spełniających takie wymagania. Powołano się w tym zakresie na stanowisko Głównego Urzędu Miar. Skoro zaś nie ma urządzeń i nie można dokonać pomiaru, skarżąca nie może się powoływać na fakt dokonywania pomiaru pobranej wody. W takim przypadku należy zastosować zasadę wynikającą z § 5 ust. 6 rozporządzenia w sprawie opłat i do ustalenia opłaty zmiennej przyjąć proces uzdatniania, któremu przypisano najwyższy współczynnik.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018r., poz. 2107) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r., poz. 1302, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do zasadności naliczenia opłaty zmiennej w oparciu o § 5 ust. 6 rozporządzenia w sprawie opłat w sytuacji, gdy nie został spełniony wymóg stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli podmiot dokonujący poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ramach pozwoleń wodno-prawnych albo pozwoleń zintegrowanych do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi nie prowadzi pomiaru za pomocą przyrządów spełniających wymagania prawnej kontroli metrologicznej, o których mowa w ust. 5, do ustalenia wysokości opłaty za usługi wodne przyjmuje się proces uzdatniania, któremu przypisano najwyższy współczynnik różnicujący. Przy czym – jak wskazał sam organ - obecnie brak jest przepisów wydanych na podstawie ustawy P.o.m., określających rodzaje przyrządów pomiarowych przy pomocy których możliwy jest pomiar pobranej wody, które powinny spełniać wymagania prawnej kontroli metrologicznej, a tym samym brak jest na rynku krajowym przyrządów pomiarowych spełniających takie wymagania.

Sąd nie podziela stanowiska i argumentacji przedstawionej przez organ. W pierwszej kolejności wskazać należy na zapis art. 552 ust. 1 P.w. W myśl tego przepisu wymóg stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, o którym mowa w art. 36 oraz w art. 303 ust. 3, stosuje się od dnia 31 grudnia 2020r. Zatem do dnia 30 grudnia 2020r. w ogóle nie ma wymogu stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody, a co więcej, zgodnie z art. 36 ust. 4 P.w., to Wody Polskie wyposażają podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2 (tj. podmioty korzystające z usług wodnych dokonujące poboru wód powierzchniowych lub podziemnych oraz wprowadzające ścieki do wód lub do ziemi w ramach usług wodnych), na własny koszt w przyrządy pomiarowe umożliwiające pomiar ilości pobranych wód lub pomiar ilości i temperatury wprowadzonych ścieków.

Biorąc powyższe pod uwagę nie sposób przyjąć, że ustawodawca, z jednej strony przedłużył termin na wprowadzenie wymogu stosowania urządzeń pomiarowych, zobowiązując Wody Polskie do wyposażenia w te urządzenia podmioty korzystające z usług wodnych, a z drugiej strony nakazałby stosowanie w okresie przejściowym maksymalnych stawek za pobór tych wód. Jednocześnie w art. 552 ust. 4 wprowadził zapis, że stosuje się przepisy wydane na podstawie art. 277 ust. 1 P.w., czyli rozporządzenie w sprawie opłat. Świadczyłoby to nie tylko o braku racjonalności ustawodawcy, ale także o sprzeczności postanowień rozporządzenia z zapisami ustawy. W takim zaś przypadku rozstrzyga akt wyższego rzędu.

Wskazać także należy, że zgodnie z § 5 ust. 5 rozporządzenia w sprawie opłat jeżeli podmiot dokonujący poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ramach pozwoleń wodno-prawnych albo pozwoleń zintegrowanych do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi prowadzi, za pomocą przyrządów spełniających wymagania prawnej kontroli metrologicznej w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy P.o.m. pomiar ilości wód podziemnych lub wód powierzchniowych, uzdatnianych przy pomocy różnych procesów uzdatniania, wysokość opłat ustala się z uwzględnieniem ilości wód podziemnych lub wód powierzchniowych, uzdatnionych przy pomocy poszczególnych procesów uzdatniania. Przepis ten, w ocenie Sądu, nie pozwala na zastosowanie wobec skarżącego najwyższego czynnika różnicującego, ponieważ fakt, że skarżący nie prowadzi pomiaru ilości wód za pomocą przyrządów, o których mowa w tym przepisie, nie wynika z okoliczności zależnych od przedsiębiorstwa, ale z zapisów wprowadzonych przez samego ustawodawcę. Nie ma zatem podstaw do uznania, że podmiot musi przyjąć do ustalenia opłaty za usługi wodne najwyższy czynnik różnicujący z rozporządzenia w sprawie opłat w sytuacji, gdy ustawa nie tylko nie nakłada obowiązku stosowania przyrządów pomiarowych, które mają zapewnić Wody Polskie, ale też z uwagi brak stosownych przepisów w ogóle nie ma możliwości wykonywania pomiarów przy użyciu urządzeń, o których mowa w przepisach ustawy P.w. Dodatkowo należy wskazać, że w dniu 20 września 2018r. weszła w życie ustawa z dnia z dnia 20 lipca 2018r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018r. poz. 1722), mocą której znowelizowano przepis art. 552 P.w. Przy czym ustawodawca wprowadził m.in. zmiany co do sposobu możliwości ustalania wysokości opłat w okresie do 31 grudnia 2020r. w oparciu o inne dane, niż te wynikające z urządzeń pomiarowych, w które podmioty zostaną wyposażone do tej daty, co potwierdza, że przedstawiona przez Sąd interpretacja przepisów jest zgodna z intencją ustawodawcy. Zatem w ocenie Sądu słuszne jest stanowisko skarżącej odnośnie do konieczności stosowania najniższego współczynnika, w przypadku stosowania określonych procesów uzdatniana wody. W ocenie Sądu w tym zakresie mają zastosowanie postanowienia § 5 ust. 4 rozporządzenia w sprawie opłat, odwołujące się do ust. 2 i 3 tego przepisu, zwłaszcza, że sam organ - określając w decyzji wysokość opłaty zmiennej - odwołał się do postanowień § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie opłat.

W związku z powyższym organ winien ponownie rozpatrzeć reklamację mając na względzie powyższe wskazania Sądu.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu, wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu stwierdzającego pełnomocnictwo oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015r. poz. 1804 ze zm.).