Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2324/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 273 ust 1 pkt 3, art. 275, art. 279 ust 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art. 19 ust 1 pkt 19
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran ( spr. ) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 345/10 w sprawie ze skargi [...] S.A. w N. na zarządzenie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania czynności 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie na rzecz [...] S.A. w N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. prostuje z urzędu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w ten sposób, iż w komparycji wyroku po słowach "zarządzenie", w miejsce "Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie" wpisuje "Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie".


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 345/10, po rozpoznaniu skargi [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w N. uchylił zarządzenie pokontrolne Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania czynności. Sąd orzekł, że zaskarżone zarządzenie pokontrolne nie może być wykonywane, oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku podano, iż zaskarżonym zarządzeniem pokontrolnym Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zobowiązał spółkę [...] jako właściciela nieruchomości do: opomiarowania poboru wody z ujęć wód podziemnych zlokalizowanych na działkach nr 135 oraz 143 w miejscowości Wola Lubecka za pomocą urządzeń rejestrujących pełny zakres pobieranej wody (w terminie do 31.01.2010 r); prowadzenia rejestru ilości pobieranej wody (od dnia opomiarowania źródła poboru wody); przedłożenia do Starosty Powiatu Tarnowskiego - w przypadku przekroczenia wielkości dobowego poboru wody w ilości 5 m3/dobę - wniosku celem uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód przez pobór wód podziemnych z ujęć zlokalizowanych na działkach nr 135 i 143 w miejscowości Wola Lubecka (w terminie do 3 miesięcy od dnia stwierdzenia); przedłożenia do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego informacji o korzystaniu ze środowiska i należnych opłatach w zakresie poboru wód podziemnych z ujęć zlokalizowanych na działkach nr 135 i 143 za okres l półrocza 2009 r. z uwzględnieniem 500 % zwyżki za brak pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód (w terminie 14 dni od otrzymania w/w zarządzenia) oraz do przedłożenia do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Krakowie - Delegatury w Tarnowie kopii informacji o korzystaniu ze środowiska i należnych opłatach w zakresie poboru wód podziemnych, przedkładanych do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego (w terminie 14 dni od otrzymania w/w zarządzenia).

Spółka [...] S.A. pismem z dnia 24 listopada 2009 r. wezwała Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska do usunięcia naruszeń prawa wskazując na błędne określenie spółki jako podmiotu zobowiązanego do wykonania treści przedmiotowego zarządzenia, nieustalenie przez organ podmiotów korzystających z w/w ujęć wód oraz niemożność dotrzymania terminów wyznaczonych w zarządzeniu.

Organ w piśmie z dnia 30 grudnia 2009 r. podtrzymał zarządzenie pokontrolne z dnia [...] listopada 2009 r. podnosząc, iż nie miał obowiązku ustalenia odbiorców wody z ujęć wody (16 studni na działce nr 135 i 1 studni na działce nr 143) dlatego, że to na Spółce będącej właścicielem ujęć wód podziemnych ciąży obowiązek uregulowania stanu formalno - prawnego w zakresie istnienia wód podziemnych i ich eksploatacji.

Skargą z dnia 1 lutego 2010 r. [...] S.A. zaskarżyła w/w zarządzenie pokontrolne w całości wnosząc o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 64 a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., Nr 239 poz. 2019), art. 48 i n. i 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2006 r., Nr 156, póz. 1118) oraz naruszenie jej interesu prawnego. Skarżąca wskazała, iż pismem z dnia 24 września 2009 r. zwróciła się do Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska o podjęcie działań zmierzających do uregulowania stanu prawnego i faktycznego dotyczącego rzekomej eksploatacji wód podziemnych zlokalizowanych na działkach nr 135 i 143 stanowiących jej własność, położonych w miejscowościach Wola Lubecka, Joniny i Lubcza. Czynności sprawdzające przeprowadzone przed zakupem tych działek nie ujawniły aby przedmiotowe ujęcia wód zostały ujęte w ewidencjach, zasobach kartograficznych czy rejestrach. Dopiero od Burmistrza Gminy Ryglice, już po nabyciu tych nieruchomości, uzyskano informację o zlokalizowaniu na terenie stanowiącym jej własność kopanych, studni głębinowych oraz o korzystaniu z tych ujęć przez mieszkańców terenów niżej położonych, miejscowości Joniny, Wola Lubecka i Lubcza. dopiero od Burmistrza Gminy Ryglice. fakt nielegalnego korzystania z podziemnych ujęć wód zlokalizowanych na działce nr 135 odbywał się za milczącą akceptacją lokalnych organów samorządu terytorialnego. Skarżąca powołała się przy tym na toczące się postępowanie administracyjne prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie [...] zmierzające do ustalenia stanu prawnego wykrytych studni głębinowych, jak też istniejącego wodociągu zaopatrującego w wodę mieszkańców wsi Wola Lubecka, Joniny oraz postępowanie karne prowadzone pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w Tarnowie (2 Ds. 1899/09) w sprawie popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 kk tj. o niedopełnienia obowiązków służbowych w okresie od nieustalonego dnia miesiąca i roku do 5 października 2009 r. przez urzędników Miasta i Gminy Ryglice poprzez dopuszczenie do korzystania z wody i wykonania urządzeń wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego z ujęć wodnych usytuowanych na terenie miejscowości Joniny, Wola Lubecka i Lubcza. Zdaniem Spółki brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do zmuszania jej do zalegalizowania urządzeń wodnych, których nie zamierza eksploatować ani dla celów własnych ani jako dostawca wody dla lokalnej społeczności. Nie jest bowiem zainteresowana dalszym istnieniem jakichkolwiek ujęć wody na terenie stanowiącym jej własność, ponieważ zasadniczym celem nabycia nieruchomości była eksploatacja składowisk kamienia naturalnego. W ocenie spółki urządzenia wodne (studnie, wodociąg) powinny być rozebrane o ile ich właściciel nie jest zainteresowany w zalegalizowaniu ich bezprawnego istnienia ponieważ stan rzeczywisty należy regulować zgodnie z przepisami prawa, lecz jednocześnie z poszanowaniem interesu prawnego właściciela terenu oraz gospodarczym celem zakupu przedmiotowych nieruchomości. Skarżąca zarzuciła Małopolskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska niezawiadomienie stosownych organów o naruszeniu art. 48 Prawa budowlanego mimo posiadania wiedzy w przedmiocie występowania na działce nr 135 nielegalnych, niezarejestrowanych ujęć wody.

W odpowiedzi na przedmiotową skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Organ dodatkowo podniósł, iż w jego ocenie obowiązek, tytuł i prawne możliwości uregulowania stanu studni leżą po stronie skarżącej, która choć nie wybudowała ich w przeszłości to jednak nabywając grunt, na którym są one usytuowane stała się ich właścicielem. Zatem adresatem zarządzenia pokontrolnego może być wyłącznie skarżąca ponieważ zarządzenia pokontrolne zmierzają do uregulowania stanu na przyszłość w zakresie przepisów Prawa wodnego i Prawa ochrony środowiska i nie obejmują rozliczenia ewentualnych nieprawidłowości dotyczących Prawa budowlanego z przeszłości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylając zaskarżone zarządzenie pokontrolne, stwierdził, iż podziela stanowisko skarżącej spółki, że brak jest podstaw do nałożenia na nią obowiązków wyszczególnionych w tym zarządzeniu. Sama tylko okoliczność, iż skarżąca poprzez zakup nieruchomości, w tym działek o nr 135 i 143, stała się właścicielem ujęć wód podziemnych i części wodociągu (chociaż brak ustaleń w tym zakresie) nie uzasadnia przyjęcia, iż to jedynie na skarżącej - nie zainteresowanej ani w przeszłości ani w przyszłości ich dalszym istnieniem i eksploatacją - spoczywa obowiązek uregulowania stanu formalno-prawnego w zakresie ich eksploatacji. Sąd wskazał, iż artykuł 273 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150 ze zm.) przewiduje obowiązek ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska przez pobór wody, do którego są zobowiązane na podstawie art. 275 tej ustawy podmioty korzystające ze środowiska, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, który nakładają taki obowiązek na osoby fizyczne nie będące przedsiębiorcami w zakresie w jakim korzystanie wymaga pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód. Zgodnie z art. 279 ust. 1 pkt 2 ustawy podmiotem obowiązanym do poniesienia opłat z tytułu poboru wody jest - jeżeli obowiązek poniesienia opłaty jest związany z eksploatacją instalacji - użytkownik urządzenia wodnego w rozumieniu Prawa wodnego, którym w świetle art. 9 ust. 1 pkt 19 Prawa wodnego jest ujęcie wód podziemnych. Podmiotem korzystającym ze środowiska - w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa ochrony środowiska - jest m.in. osoba fizyczna nie będąca przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, korzystająca ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia. Zważywszy, iż obowiązek ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska jest uzależniony od faktycznego korzystania przez dany podmiot ze środowiska podnieść należy, że w niniejszym przypadku nie zostało w żaden sposób wykazane jakoby skarżąca spółka korzystała ze środowiska pobierając wodę ze studni na ww. działkach. Organ powołując się na art. 46 ust. 1 Prawa wodnego obligujący zakłady pobierające wodę do prowadzenia pomiarów ich jakości i ilości, przyjął zalożenie, że skarżąca jest takim zakładem jeżeli toleruje pobieranie przez osoby trzecie wody ze studni zlokalizowanych na jej terenie. Tymczasem dla przyjęcia, że dany podmiot jest zakładem w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 25 Prawa wodnego konieczne jest to, by był to podmiot korzystający z wód w ramach korzystania szczególnego, wykonujący urządzenia wodne lub wykonujący inne działania wymagające pozwolenia wodnoprawnego. Żadna z tych okoliczności nie została w niniejszej sprawie wykazana przez organ. Sąd stwierdził, iż poza sporem pozostaje, iż ujęcia wód podziemnych zlokalizowane na działkach nr 135 i 143 stanowią źródło wody dla lokalnego wodociągu zaopatrującego mieszkańców wsi Wola Lubecka, Lubcza i Joniny. Tym samym ustalenie kręgu osób faktycznie korzystających z przedmiotowych ujęć wód podziemnych było i w dalszym ciągu pozostaje w zakresie możliwości Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, który nie dość, że tego nie ustalił, to jeszcze zarzucił spółce "tolerowanie" pobierania wody, nie udzielając jednak żadnych wskazówek, czy informacji jak spółka winna zapobiec pobieraniu wody przez mieszkańców ww. wsi. Obciążenie zatem skarżącej kosztami opomiarowania poboru wody - wobec niespełnienia przez nią kryteriów zakładu pobierającego wodę - nie znajduje żadnych podstaw prawnych. Zarzucanie skarżącej przez organ tolerowania przez nią poboru wody przez osoby trzecie w opisanej sytuacji jest całkowicie niezasadne, gdyż tolerowanie istniejącego stanu rzeczy tj. funkcjonowania nienadzorowanych urządzeń poboru i przesyłu wody i to na przestrzeni ponad 20 lat zachodzi po stronie organów samorządu terytorialnego oraz Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, którzy przez ten okres pozostawali w bezczynności, mimo ich wiedzy o niewydaniu stosownych pozwoleń wodnoprawnych, a jednocześnie o korzystaniu z przedmiotowych ujęć wód przez mieszkańców okolicznych wsi (vide np. art.2 i 17 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska Dz.U.07.44.287 j.t. z późn. zm.). Akceptacja ze strony organów władz, w tym Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska stanu utrzymującego się już od przeszło 20 lat nie uzasadnia w żaden sposób jego " przymusowej legalizacji" w sposób obciążający stronę skarżącą -podmiot nie korzystający z ujęć wód, zwłaszcza wobec zasygnalizowania z jej strony braku zainteresowania dalszym istnieniem ujęć wód.

Sąd pierwszej instancji przyznał rację organom, że kompetencje Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska i Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego są inne i służą realizacji różnych celów, stwierdzając przy tym, że trudności dowodowe w ustaleniu faktycznych osób korzystających ze środowiska poprzez pobór wody ze studni znajdujących się aktualnie na działkach skarżącej spółki (konkretnych mieszkańców wsi) nie uzasadniają uznania, że to spółka jest podmiotem korzystającym ze środowiska, a w związku z tym można na nią nałożyć obowiązki związane z eksploatacją ww. urządzeń wodnych. Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 64a ustawy Prawo wodne i art. 48 i n. ustawy Prawo budowlane wyjaśniając, że organ wydając zarządzenia pokontrolne nie oparł się na tych przepisach prawych. Sąd wskazał, iż o dalszym istnieniu studni i wodociągu rozstrzygnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, a zatem Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nie powinien rozważyć, czy i w jaki sposób postępowanie przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego będzie miało wpływ na toczące się niniejsze postępowanie. W konstatacji Sąd stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie doszło naruszenia prawa materialnego art. 273 ust.1 pkt 3, 275 i 279 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, oraz naruszenia art. 7 i 77 kpa w związku z ww. przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska oraz art. 36, 37, 46 ust. 1 i art. 9 ust. 1 pkt 25 ustawy Prawo wodne, które miało wpływ na wynik sprawy i dlatego uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Krakowie, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego:

1. przez błędną wykładnię art. 284-287 i 292 Prawa ochrony środowiska w zw. z art. 36 i 46 Prawa wodnego oraz art. 47, 48 i 143 k.c. przez uznanie, iż właściciel nieruchomości nie może być adresatem zarządzenia pokontrolnego zobowiązującego do opomiarowania poboru wody i prowadzenia rejestru ilości pobieranej wody oraz przesyłania informacji Marszałkowi Województwa Małopolskiego tylko na tej podstawie, że oświadczy on w trakcie kontroli prowadzonej przez WIOŚ, iż jako właściciel nie zamierza korzystać z ujęć wody, natomiast istniejąca instalacja została urządzona przez nieznany mu podmiot, a z istniejących ujęć korzystają inne, nieustalone podmioty;

2. przez niezastosowanie zasady ogólnej zawartej w kpa, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, sformułowanej w art. 6 kpa w zw. z art. 377 Prawa środowiska poprzez przyjęcie, że WIOŚ zobowiązany był do:

- zaniechania wydania jakichkolwiek zarządzeń pokontrolnych nakładających obowiązki na właściciela nieruchomości jedynie na podstawie oświadczenia właściciela, iż nie zamierza on korzystać z ujęć wody, natomiast istniejąca instalacja została urządzona przez nieznany mu podmiot, a z istniejących ujęć korzystają inne, nieustalone podmioty;

- przeprowadzenia postępowania zmierzającego do ustalenia podmiotów korzystających z istniejących na nieruchomości ujęć;

-przeprowadzenia postępowania umożliwiającego precyzyjne określenie ilości pobieranych wód;

- przeprowadzenia postępowania zmierzającego do legalizacji ujęć wodnych istniejących nieruchomości tylko na tej podstawie, że właściciel nieruchomości skierował pismo do WIOŚ, w którym zwraca się " o podjęcie działań zmierzających do uregulowania stanu prawnego i faktycznego dotyczącego rzekomej eksploatacji wód podziemnych stanowiących własność [...] S.A."

wobec braku przepisów zobowiązujących WIOŚ do takiego działania.

Organ wskazując na powyższe podstawy kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie i oddalenie skargi na zarządzenie pokontrolne, względnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

W motywach skargi kasacyjnej organ podniósł, że ustawodawca nie wyposażył go w żadne instrumenty prawne dla przeprowadzenia skutecznego dochodzenia w kwestii sprawdzenia, czy oświadczenie skarżącego o zamiarze dokonywania lub nie dokonywania poboru wody jest prawdziwe. W kompetencji WIOŚ nie jest podejmowanie decyzji o zaniechaniu nałożenia na podmiot obowiązku o charakterze publicznoprawnym, jeżeli obowiązek ten wynika z przepisów prawa. WIOŚ w wyniku kontroli nie przeprowadza legalizacji ujęć i nie dokonuje pomiaru ilości pobieranych wód. Dopiero wynik pomiaru przeprowadzonego przez właściciela jest podstawą do takiego stwierdzenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik [...] S.A. wniósł o jej oddalenie jako pozbawionej podstaw prawnych oraz, że wskazana w niej argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Jeśli zatem w skardze kasacyjnej podniesiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego, to związanie zarzutami skargi kasacyjnej wyraża się również w tym, że NSA ma obowiązek traktować wynikające z wyroku sądu I instancji ustalenia faktyczne, których dokonano w decyzji ostatecznej, za bezsporne. Naruszenie prawa materialnego polegać może na jego błędnej wykładni (nieprawidłowe w odniesieniu do przyjętych reguł wykładni rozumienie treści obowiązującego przepisu lub zastosowanie przepisu nieobowiązującego) lub na niewłaściwym zastosowaniu przepisu (tzw. błąd w subsumcji, to znaczy wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie normy prawnej).

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie są trafne.

W pierwszej kolejności za chybiony należało uznać zarzut sformułowany w pkt 1 skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 284 -287 i 292 Prawa ochrony środowiska w zw. z art. 36 i 46 Prawa wodnego oraz art. 47, 48 i 143 k.c., bowiem Sąd pierwszej instancji nie dokonywał wykładni wskazanych przepisów Prawa ochrony środowiska w powiązaniu z powołanymi przepisami Prawa wodnego i Kodeksu cywilnego. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż zaskarżone zarządzenie pokontrolne narusza prawo materialne - art. 273 ust.1 pkt 3, art. 275 i 279 ust.1 pkt 2 Prawa ochrony środowiska oraz art. 36, art. 37, art. 46 ust.1 i art. 9 ust.1 pkt 25 Prawa wodnego. Sąd w oparciu o powołane przepisy uznał, że brak było podstaw do nałożenia na skarżącą Spółkę obowiązków wyszczególnionych w zaskarżonym postanowieniu. Podstawą nałożenia obowiązków związanych z eksploatacją urządzeń wodnych, w ocenie Sądu, nie mogła stanowić sama tylko okoliczność, iż Spółka poprzez zakup działek o nr ew. 135 i 145 stała się właścicielem znajdujących się na nich ujęć wód podziemnych i części wodociągu, stanowiących od 20 lat źródło wody dla lokalnego wodociągu zaopatrującego od 20 lat mieszkańców okolicznych wsi Wola Lubecka, Lubcza i Joniny. Organ nie wykazał bowiem, aby Spółka faktycznie korzystała ze środowiska pobierając wodę z tych studni, Z tym stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego w niekwestionowanych okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy należy się w zgodzić. W art. 275 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) ustawodawca wskazał, iż obowiązek ponoszenia opat za korzystanie środowiska spoczywa na podmiotach korzystających ze środowiska. Obowiązek ponoszenia opłaty za korzystanie ze środowiska za pobór wód wynika z art. 279 ust. 1 pkt 2 tej ustawy spoczywa na użytkowniku urządzenia wodnego w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne. Zgodnie z art. 19 ust.1 pkt 19 Prawa wodnego przez podmiot korzystający ze środowiska - rozumie się:

a) przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 i Nr 180, poz. 1280), a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego oraz osoby wykonujące zawód medyczny w ramach indywidualnej praktyki lub indywidualnej specjalistycznej praktyki,

b) jednostkę organizacyjną niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej,

c) osobę fizyczną niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

W świetle tej definicji Spółka mogłaby być uznana za podmiot korzystający ze środowiska o ile byłaby ona istotnie użytkownikiem ujęć wodnych znajdujących się na terenie działek nr 135 i 143, będących jej własnością.

Zauważyć jednakże należy, iż ustawodawca obowiązek ponoszenia opłaty za pobór wody wiąże z użytkowaniem urządzenia wodnego. Inaczej ujmując, opłatę za pobór wody będzie ponosił podmiot, który faktycznie użytkuje dane urządzenie wodne, a to oznacza, że nie w każdym przypadku musi to być właściciel nieruchomości, na której to urządzenie się znajduje.

Skoro w przedmiotowej sprawie, jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, organ nie wykazał, że Spółka [...] faktycznie korzystała z poboru wód podziemnych ze znajdujących się na jej działkach studniach, to nie było podstaw prawnych do wydania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w celu nałożenia wymienionych w nim obowiązków.

W okolicznościach niniejszej sprawy za chybiony należało uznać zarzut przedstawiony w pkt 2 skargi kasacyjnej, sprowadzający się do naruszenia prawa materialnego przez niezastosowanie zasady ogólnej w kpa, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, sformułowanej w art. 6 kpa w zw. z art. 377 Prawa ochrony środowiska. Sąd pierwszej instancji, prawidłowo uznał, iż skoro poza sporem jest, iż ujęcia wodne znajdujące się działkach Spółki służą zaopatrzeniu w wodę mieszkańców okolicznych wsi, to obowiązkiem Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska było ustalić osoby, które faktycznie korzystają z przedmiotowych ujęć. Trafnie również stwierdził Sąd, iż w sytuacji, gdy nielegalny pobór wody przez nieustalone podmioty odbywał się przez okres ponad 20 lat, to nakładanie obowiązków związanych z eksploatacją tych urządzeń wodnych na nowego właściciela działek nr 135 i 143, położonych w Woli Lubeckiej nie znajduje żadnego uzasadnienia, zwłaszcza że, tolerowanie takiego stanu rzeczy i brak działań w tym zakresie leży po stronie organów administracji publicznej.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 156 § 3 p.p.s.a. sprostowano oczywistą omyłkę w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.