Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1119/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Asesor WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2006r. sprawy ze skargi P. Ż. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w B. z dnia [...] grudnia 2005r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 1119/06

Uzasadnienie

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nałożył na P. Ż. kary pieniężne za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogę, na której jest dopuszczony ruch pojazdów o nacisku osi do 10 t, w kwotach: 1980 zł za przekroczenie nacisków dla podwójnej osi napędowej pojazdu, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi powyżej 18 t do 19 t, oraz za każde rozpoczęte przekroczenie o 1 t powyżej 19 t . Nastąpiło przekroczenie maksymalnych dopuszczalnych nacisków na oś podwójną napędową pojazdu o 3,31 t – nacisk miał wartość 19,31 t; 4200 zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków dla podwójnej osi pojazdu, przyczepy i naczepy, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m o sumie nacisków osi powyżej 18 t do 19 t oraz za każde rozpoczęte przekroczenie o 1 t powyżej 19 t. Nastąpiło przekroczenie maksymalnych dopuszczalnych nacisków na oś podwójną nienapędową przyczepy o 3,4 t, wynik ważenia wykazał nacisk 19,4 t; 600 zł za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego powyżej 40 t do 50 t. Nastąpiło przekroczenie dopuszczalnej łącznej masy całkowitej o 5,77 t – wynik ważenia dał wartość 45,77 t. Łącznie nałożono karę pieniężną w kwocie 6780 zł.

Ustalony przez organ administracji stan faktyczny był następujący;

Pojazd m-ki [...] nr rej. [...] z przyczepą nr rej. [...] należące do P. Ż., zatrzymano do kontroli w B. na ul. D. w ciągu drogi krajowej nr [...]. Kierowca przewoził drewno przerębowe z Nadleśnictwa O. do B.. Następnie przejechano na najbliższe miejsce przeznaczone do ważenia gdzie dokonano kontroli. Kontrolę pojazdu wykonano koło miejscowości G. na zniwelowanym stanowisku do ważenia w zatoce przy drodze krajowej nr [...] B. – I. przy użyciu zalegalizowanych przenośnych wag do pomiarów statycznych o nr fabrycznych [...] i [...], przy temperaturze +1 °C tj. w temperaturze właściwej dla tych wag, która wynosi od -10 do +40 °C. Użyte przyrządy pomiarowe miały legalizację ważną do dnia [...] marca 2007 r.

Kontrolowany podpisał protokół kontroli nie zgłaszając uwag.

Od decyzji tej P. Ż. złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie.

Skarżący podkreślił, iż w warunkach leśnych, gdzie był dokonany załadunek drewna nie ma możliwości przeważenia ładunku. Dlatego posłużono się, dla określenia jego masy, tabelą zamieszczoną w "Podręczniku Leśniczego" z 1996 r. i na podstawie tak obliczonej masy ładunku po jego załadowaniu skarżący uznał, że masa ładunku łącznie z masą pojazdu członowego była zgodna z przepisami. Na skutek przeważenia pojazdu z przyczepą stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 5,77 t co w ocenie skarżącego jest w normalnych warunkach niemożliwe dla tej ilości drewna, którą przewoził – 23,11 m³. Tłumaczył więc ten fakt okolicznością, że w okresie przed załadunkiem była duża wilgotność oraz spadek temperatury co mogło spowodować, że drewno zwiększyło swój ciężar bez zwiększenia objętości. Ta okoliczność jednakże powinna być traktowana jako swoistego rodzaju "siła wyższa" na którą skarżący nie miał wpływu. Zatem nie można mówić o jakiejkolwiek jego winie czy bezprawnym działaniu, co powinno wykluczyć odpowiedzialność finansową, bowiem mimo zachowania należytej staranności i działaniu w dobrej wierze nie mógł przewidzieć i zapobiec przeładowaniu pojazdu. Nadto skarżący wskazywał na specyficzny ładunek jakim jest drewno, którego nie daje się tak rozmieścić by naciski na osiach były proporcjonalne. Dodatkowo zwrócił uwagę na czas, w którym była przeprowadzona kontrola. Ważenia dokonano w warunkach zimowych, kiedy to temperatura spada lub rośnie, co ma wpływ na zmianę wartości masy drewna oraz na prawidłowe wskazania przyrządów pomiarowych.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 61 ust. 1 i 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. Nr 58 poz. 515 ze zm.), art. 13g ust. 1, art. 40c ust. 1, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.), lp. 7 pkt 4 lit. d) i e), lp. 7 pkt 9 lit. d) i e) oraz lp. 9 pkt 6 lit. b) załącznika do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 179, poz. 1486), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Powołując treść przytoczonych przepisów organ administracji uznał, iż nałożono kary pieniężne zgodnie z obowiązującymi przepisami. Argumentów skarżącego organ nie przyjął jako uzasadniających zmianę decyzji bowiem, jak stwierdził czynności kontrolne zostały dokonane zgodnie z obowiązującymi normami przy użyciu przyrządów kontrolnych posiadających ważne legalizacje. Natomiast okoliczności związane ze zmianą masy przewożonego ładunku organ uznał za nieistotne dla rozstrzygnięcia, bowiem to przewożący go przedsiębiorca powinien okoliczności te uwzględnić przy dokonywaniu załadunku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. Ż. wnosił o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w B. z dnia [...] grudnia 2005 r.

Skarżący zarzucał tym decyzjom rażące naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) oraz błędne zastosowanie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (Dz. U. z dnia 31 października 2005 r.) zamiast rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t (Dz. U. z dnia 31 października 2005 r.).

W skardze podnosił argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji o dokonanym pomiarze masy załadowanego drewna na podstawie tabeli wyciągając wniosek, iż w tych warunkach pomiar wykazany przez kontrolę wydaje się być niewiarygodny. Na tej podstawie postawił zarzut naruszenia przepisów postępowania przez nieuwzględnienie w zaskarżonych decyzjach wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy.

Niezależnie od tych zarzutów skarżący wskazywał, że został zatrzymany w B. na drodze krajowej nr [...], na której dopuszczalny jest nacisk osi do 11,5 t. Droga ta w kierunku do R. faktycznie dopuszcza pojazdy o nacisku osi do 10 t jednakże w kierunku do granicy państwa pozwala na ruch pojazdów o naciskach osi do 11,5 t. Z powyższego skarżący wywodzi nieracjonalne przyjęcie, że na tej samej drodze mogą być dopuszczone pojazdy o różnych naciskach osi na drogę. W tej sytuacji skarżący ocenił, że zgodnie z wykładnią celowościową należało zastosować rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, a nie rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, co powinno skutkować unieważnieniem zaskarżonych decyzji.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie stwierdzając, iż droga po której poruszał się skarżący dopuszczała naciski na oś pojedynczą do 10 t.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy).

W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

Przedmiotem rozpoznania Sądu byłą skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego i poprzedzającej ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w B. z dnia [...] grudnia 2005 r. o nałożeniu kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Za podstawę prawną zaskarżonych decyzji przyjęto naruszenie przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) – powoływanej dalej jako ustawa, a w szczególności jej art. art. 13g ust. 1, 40c ust. 1 oraz 41 ust. 4, 5 i 6.

Stosownie do art. 13g ust. 1 oraz art. 40c ust. 1 ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia wymierza się karę pieniężną. Za pojazd nienormatywny uznaje się pojazd, którego nacisk osi na drogę i masa całkowita przekraczają parametry określone dla danego rodzaju drogi.

Jest poza sporem, że pomiary dokonane w czasie kontroli wykazały określone naciski osi na drogę i masę całkowitą pojazdu. Tłumaczenie skarżącego, iż nie miał innej możliwości, poza dokonaniem pomiaru według tabeli określającej objętość drewna, ustalenia czy pobrany ładunek nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu, nie może być oceniane jako wystarczające. Jednakże skarżący dodatkowo podnosił tę okoliczność, iż został zatrzymany do kontroli "w ciągu drogi krajowej nr [...]", na której są dopuszczalne naciski pojedynczej osi do 10 t oraz do 11,5 t. Argument ten może, pomimo prawidłowego przeprowadzenia ważenia pojazdu, mieć istotne znaczenie dla wskazanych w decyzjach wyników.

Zgodnie bowiem z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (Dz. U. z dnia 31 października 2005 r.) droga krajowa nr [...] na odcinku B. (...) R. dopuszcza poruszanie się pojazdów o nacisku pojedynczej osi na drogę do 10 t. Lecz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t (Dz. U. z dnia 31 października 2005 r.) na tej samej drodze nr [...] na odcinku B. (...) Granica Państwa dopuszcza już ruch pojazdów o nacisku pojedynczej osi na drogę do 11,5 t.

Organ administracji nie doprecyzował, na jakim odcinku drogi krajowej nr [...] w B. zatrzymano pojazd do kontroli. Czy był to odcinek drogi na którym dopuszczalny jest ruch pojazdów o nacisku osi do 10 t, czy już ten na którym nacisk osi mógł wynosić do 11,5 t. Jak podano w decyzji organu I instancji pojazd zatrzymano do kontroli w B. na ul. D., należało więc ustalić, czy ulica ta jest objęta rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. dopuszczającym pojazdy o naciskach do 10 t, czy może rozporządzeniem z dnia 19 października 2005 r. dopuszczającym pojazdy o nacisku do 11,5 t. Ustalenie to ma istotne znaczenie dla ewentualnego określenia dolnej granicy, od której należało liczyć wskazania przyrządów pomiarowych, natomiast brak tych ustaleń skutkowało naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Nie można bowiem przyjmować, jak zasadnie podkreślał to skarżący, by w sposób nieprecyzyjny uznać, iż w tym samym mieście ta sama droga krajowa na tym samym odcinku dopuszcza ruch pojazdów o różnym nacisku osi na drogę.

Drugim powodem uchylenia zaskarżonych decyzji było naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy – lp. 7 pkt 4 lit. e) oraz lp. 7 pkt 9 lit. e) załącznika do ustawy o drogach publicznych. Przepisy te określają wysokość kar pieniężnych za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 19,0 t nacisków osi na drogę.

Według ustaleń organu administracji na podwójnej osi napędowej pojazdu nastąpiło przekroczenie o wartości 19,31 t, tj. o 0,31 t ponad 19 t. Natomiast na podwójnej osi przyczepy nastąpiło przekroczenie o wartości 19,40 t, tj. o 0,40 t ponad 19 t. Organ administracji nałożył na skarżącego za powyższe przekroczenia dodatkowo kary pieniężne odpowiednio: za przekroczenie ponad 19 t o 0,31 t – karę 900 zł – [stosując lp. 7 pkt 9 lit. e) załącznika do ustawy] oraz za przekroczenie ponad 19 t o 0,40 t – karę 1920 zł – [stosując lp. 7 pkt 4 lit. e) załącznika do ustawy].

Nałożenie tych kar nastąpiło z naruszeniem wymienionych przepisów załącznika do ustawy o drogach publicznych. Przepisy te stanowią bowiem o nałożeniu dodatkowo kar pieniężnych "za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 19,0 t", przez co należy rozumieć przekroczenie nacisków osi (powyżej 19,0 t) o wartość nie mniejszą niż 1,0 t. Tymczasem według ustaleń organu administracji w pierwszym przypadku przekroczenie ponad 19,0 t wynosiło 0,31 t, a w drugim o 0,40 t. W obu zatem sytuacjach przekroczenie to nie wyniosło 1,0 tony. Gdyby ustawodawca uznał, że dodatkowo należy obciążać przedsiębiorcę za każde rozpoczęte przekroczenie nacisków osi ponad 19,0 t, to zapisy zawarte w ww. lp. załącznikach do ustawy brzmiałby "za każde rozpoczęte przekroczenie 1,0 t powyżej 19,0 t".

W związku z powyższym nałożone kary pieniężne, w oparciu o powołane lp. 7 pkt 4 lit. e) oraz lp. 7 pkt 9 lit. e) załącznika do ustawy o drogach publicznych, zostały orzeczone z naruszeniem ww. przepisów.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), lit. c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.