Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3539/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 70 par. 1 7, art. 91 o.p., art. 92 par. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia WSA del Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Protokolant Joanna Bańbura, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi W. B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2015 r. sygn. akt II FSK 2094/15 oddalającym skargę kasacyjną W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Ke 86/15 w sprawie ze skargi W. B. i S. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 18 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. B. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 10 marca 2015, I SA/Ke 86/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę W. B. i S. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z 18 kwietnia 2012 r., [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

2. W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej zaskarżył ww. wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Kielcach oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając:

1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. i zastosowanie art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia przy niestwierdzeniu i pomimo zasadności zarzutów stawianych w skardze dotyczących naruszenia przez organy egzekucyjne przepisów art. 33 pkt. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji(Dz.U. 2014 poz. 1619, dalej; "u.p.e.a.") w zw. z art. 80 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.,dalej: "o.p.")

b) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. i zastosowanie art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia przy niestwierdzeniu i pomimo zasadności zarzutów stawianych w skardze dotyczących naruszenia przez organy postępowania przepisów prawa materialnego, tj. art. 70 § 1 o.p., wobec przedawniania zobowiązania i braku przesłanek określonych w art. 70 § 2 - 7 o.p.;

c) naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie ustalenia, czy w stosunku do skarżącej zaistniały przesłanki przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego określone w art. 70 § 2 - 7 o.p.;

d) art. 190 p.p.s.a. poprzez niezbadanie przez sąd czy w sprawie zachodzą przesłanki przedawnienia zobowiązania określone w art. 70 § 1 o.p.;

2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:

a) połączone z błędnym ustaleniem stanu faktycznego wadliwe zastosowanie art. 70 § 1 o.p. w zw. z brakiem przesłanek określonych w art. 70 § 2 - 7 o.p.

Pismem z dnia 2 czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżącej sprostował uzasadnienie skargi kasacyjnej poprzez wykreślenie jej tekstu zamieszczonego na stronach od 4 do 6 (od słów: "indywidualną interpretację..." do "łączy się z konstrukcją budynku").

3. Wyrokiem z 24 września 2015, II FSK 2094/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 10 marca 2015 r., I SA/Ke 86/15 mocą którego oddalono skargę W. B. i S. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z 18 kwietnia 2012 r., [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

4. Pismem z 2 grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej na podstawie art. 270 oraz art. 271 pkt 2 p.p.s.a. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2015, II FSK 2094/15. W podstawie wznowienia wskazał na naruszenie

a. art. 93 pkt 2 p.p.s.a. - poprzez niewłaściwe wskazanie miejsca posiedzenia sądowego w zawiadomieniu skierowanym do strony,

b. art. 109 p.p.s.a. - poprzez niestwierdzenie uchybienia w skierowanym zawiadomieniu i nieodroczenie rozprawy przez sąd.

W związku z powyższym, pełnomocnik skarżącej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

5. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany w sprawie przepis prawa materialnego. (por. wyrok NSA z 19 lutego 2008 r., II FSK 1787/06).

Żaden z postawionych zarzutów procesowych nie jest zasadny. Odnośnie do zarzutu naruszenia 134 § 1 p.p.s.a. Przypomnieć trzeba, że przepis ten wyznacza granice rozpatrzenia sprawy przez sąd pierwszej instancji. Treść tego unormowania pozwala zaś na sformułowanie wniosku, że regulację tę można naruszyć tylko wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania podatkowego bądź powoła w nim dowody, które zostały przez sąd pominięte względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (wyrok NSA z 17 października 2006 r., I FSK 56/06, Lex nr 280385). Innymi słowy wymóg art. 134 § 1 p.p.s.a., co do rozstrzygania przez sąd w granicach danej sprawy oraz braku związania zarzutami i wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną powinien być tak rozumiany, iż wprawdzie sąd orzeka w konkretnej sprawie i w występującym w niej przedmiocie, zasadniczo nie rozwiązując problemów generalnych (ogólnych), to w tych granicach jest zobowiązany do dokonania oceny legalności zaskarżonego aktu po dokonaniu koniecznych rozważań bez związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze (czy też w kontrolowanym akcie) podstawą prawną (por. wyrok NSA z 29 maja 2012 r., II OSK 436/11, Lex nr 1252068). W sprawie niniejszej wszystkie te wymogi zostały spełnione. Sąd pierwszej instancji wbrew odmiennym wywodom skargi kasacyjnej nie zaniechał ustalenia, czy w stosunku do skarżącej zaistniały przesłanki przerwania biegu terminu przedawnienia. Wprost przeciwnie w sposób wyczerpujący odniósł się do przedmiotowej kwestii.

Przedawnienie zobowiązań podatkowych jest jednym z najistotniejszych zagadnień prawa podatkowego, w każdym razie w ostatnim okresie najczęściej pojawiającym się na wokandach sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego. Jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny instytucja przedawnienia zobowiązań podatkowych służy realizacji dwóch istotnych wartości konstytucyjnych. Pierwszą z nich jest konieczność zachowania równowagi budżetowej. Przedawnienie zobowiązań podatkowych działa bowiem dyscyplinująco na wierzyciela publicznego, zmuszając go do egzekwowania należności podatkowych w ściśle określonych ramach czasowych. Drugą wartością konstytucyjną, która uzasadnia wprowadzenie instytucji przedawnienia do prawa podatkowego, jest stabilizacja stosunków społecznych poprzez wygaszanie zadawnionych zobowiązań podatkowych (por. wyrok TK z 17 lipca 2012 r., P 30/11, OTK A 2012, nr 7, poz. 81). Przedawnienie w prawie podatkowym należy także rozpatrywać w świetle art. 84 Konstytucji, ustanawiającego powszechny obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych i art. 217 Konstytucji, statuującego władztwo finansowe państwa (por. TK z 21 czerwca 2011 r., P 26/10, OTK ZU 2011, nr 5/A, poz. 43). Nie ma zatem wątpliwości, że jakkolwiek przedawnienie zobowiązań podatkowych nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym, to znajduje swoje oparcie w wartościach konstytucyjnie chronionych.

Zgodnie z art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

W niniejszej sprawie przedmiotowe zobowiązanie nie przedawniło się, w tym również w odniesieniu do skarżącej. Termin płatności podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. upływał 30 kwietnia 2005 r. (art. 45 ust. 4 u.p.d.o.f.). W związku z tym bieg terminu przedawnienia rozpoczynał się 31 grudnia 2005 r. i upływał 31 grudnia 2010 r. Z kolei w świetle art. 70 § 4 o.p. przesłankami skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia jest zastosowanie środka egzekucyjnego i zawiadomienie o jego zastosowaniu podatnika. Obie przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął za Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w K., który zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę S. B., o którym zobowiązany został zawiadomiony 8 października 2009 r., że w tym dniu bieg terminu przedawnienia omawianego zobowiązania podatkowego został skutecznie przerwany i zaczął biec na nowo od 9 października 2009 r. i upływał w dniu 9 października 2014 r. W związku z tym, jak prawidłowo stwierdził sąd pierwszej instancji, na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. 8 grudnia 2011 r. egzekwowane zobowiązanie nie uległo przedawnieniu. W konsekwencji sąd pierwszej instancji w sposób uprawniony stwierdził niezasadność wniesionego przez zobowiązaną zarzutu na postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a.

Wpływu na treść rozstrzygnięcia nie ma przy tym okoliczność, co podnosi skarżąca, że wymieniony wyżej środek egzekucyjny został zastosowany wyłącznie w stosunku do jej męża. W stanie faktycznym sprawy mamy jedno zobowiązanie za które małżonkowie odpowiadają solidarnie. W takiej sytuacji małżonkowie są jedną stroną postępowania, nie mając odrębnych uprawnień procesowych. W konsekwencji organ jest zobowiązany prowadzić jedno postępowanie i wydać jedną decyzję adresowaną do obojga małżonków (por. S. Babiarz: w S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2011, str. 516). Podobnie również mamy do czynienia z jednością postępowania egzekucyjnego. Poprzez doręczenie odpisu tytułu wykonawczego jednemu z małżonków egzekucja administracyjna zostaje wszczęta w stosunku do obojga małżonków (por. wyrok NSA z 13 czerwca 2007 r., II FSK 153/07 LEX nr 394301), a zastosowanie środka egzekucyjnego i zawiadomienie o nim jednego z małżonków, powoduje, tak jak w niniejszej sprawie, skuteczność zastosowania tego środka w stosunku do obojga małżonków jako strony postępowania. Strona postępowania podatkowego - małżeństwo, w postępowaniu egzekucyjnym staje się jednym podmiotem zobowiązanym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasada wynikająca z art. 372 k.c., zgodnie z którym przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia w stosunku do jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem współdłużników, a mająca zastosowanie do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe na podstawie art. 91 o.p., doznaje ograniczenia w przypadku zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych małżonków wspólnie opodatkowanych, skoro są jedną stroną na której ciąży jeden obowiązek podatkowy, nie zaś odrębnymi podmiotami (por. art. 92 § 3 o.p.). Tak więc w przypadku zobowiązania w podatku dochodowym małżonków stanowiących jedną stronę nie może mieć zastosowania przepis art. 372 k.c (por. wyrok NSA z 13 czerwca 2007 r., II FSK 153/07, LEX nr 394301).

Z przyczyn wskazanych wyżej całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia art. 190 p.p.s.a. w zw. z art. 70 § 1 o.p. Sąd pierwszej instancji wywiązał się w pełni z obowiązku nałożonego na niego wyrokiem NSA z 19 grudnia 2014 r., II FSK 2957/12.

Zarzutu naruszenia art. 70 § 2 – 7 o.p. strona skarżąca nie uzasadniła co zwalnia NSA z obowiązku merytorycznych rozważań w tym zakresie.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzekł na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. ) i pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).