Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 499/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 22 lit. l; art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d); art. 92a ust. 1, 7; art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 1 ust. 2
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.
article: § 2 ust. 1 pkt 4; § 3 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 2022
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
article: art. 2 pkt 35a; art. 61 ust. 6 pkt 2; art. 62 ust. 4a pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 110
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art. 7; art. 8; art. 11; art. 75; art. 77 § 1; art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2020 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako organ, organ odwoławczy albo organ II instancji), po rozpatrzeniu odwołania S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. (dalej jako Spółka, skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej (dalej jako organ I instancji) z [...] marca 2020 r. o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] kwietnia 2019 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego Drogowego w D. poddali kontroli zespół pojazdów złożony z dwuosiowego ciągnika samochodowego oraz trzyosiowej naczepy o numerach rejestracyjnych [...], wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pojazdem przewożone były 3 ciągniki o łącznej masie brutto 24132 kg.

Wyniki pomiarów rzeczywistej masy całkowitej wagą statyczną wskazały na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 1820 kg (4,55%), przy dopuszczalnej przewidzianej przepisami prawa masie pojazdu 40 ton. Pomiaru masy całkowitej pojazdu dokonano przy użyciu wagi nieautomatycznej nr fabryczny 200314/2/3, posiadającej świadectwo legalizacji ponownej. Kierowca nie wnioskował o powtórne ważenie masy całkowitej. W wyniku przeprowadzonego pomiaru parametrów zewnętrznych ww. pojazdu stwierdzono z kolei przekroczenie długości środka przewozowego o 138 cm (8,36% przy dopuszczalnej długości 1650 cm), przekroczenie długości środka przewozowego z ładunkiem o 7 cm (0,35% przy dopuszczalnej długości 1988 cm) oraz przekroczenie wysokości środka przewozowego z ładunkiem o 30 cm (7,5% przy dopuszczalnej wysokości 400 cm). Pomiaru długości i szerokości pojazdu dokonano przymiarem wstęgowym Typ: 305034030BF BMI, nr seryjny 004275, a pomiaru wysokości pojazdu dokonano przymiarem teleskopowym, producent RICHTER, posiadającymi świadectwa wzorcowania. W tych okolicznościach stwierdzono naruszenie przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm. – dalej jako u.t.d.).

Stwierdzono również, że transport wykonywany był z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (obecnie Dz. U. z 2020 r., poz. 110 ze zm.), dalej również jako p.r.d., polegającym na przejeździe pojazdu nienormatywnego jak za przejazd bez zezwolenia kategorii VII.

Wyniki dynamicznego ważenia nacisków osi wykazały z kolei na przekroczenie pierwszej osi z grupy trzech osi naczepy o 720 kg (9% przy dopuszczalnym nacisku osi 8000 kg), drugiej osi o 340 kg (4,25% przy dopuszczalnym nacisku osi 8000 kg), trzeciej osi o 520 kg (6,5% przy dopuszczalnym nacisku osi 8000 kg). Na wniosek kierowcy dokonano powtórnego ważenia nacisków osi, które również wykazały przekroczenie nacisku pierwszej osi będącej składową grupy trzech osi naczepy o 700 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 8,75%, przy dopuszczalnym nacisku osi składowej wchodzącej w skład grupy osi wynoszącym 8000 kg), drugiej osi będącej składową grupy trzech osi naczepy o 360 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 4,5%, przy dopuszczalnym nacisku osi składowej wchodzącej w skład grupy osi wynoszącym 8000 kg), trzeciej osi będącej składową grupy trzech osi naczepy o 520 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 6,5%, przy dopuszczalnym nacisku osi składowej wchodzącej w skład grupy osi wynoszącym 8000 kg).

Na okoliczność przeprowadzonej kontroli funkcjonariusze wykonali kserokopie okazanych przez kierowcę dokumentów a zakres i przebieg kontroli został opisany w protokole kontroli drogowej nr [...] oraz w protokołach nr [...], nr [...] z kontroli pojazdu przekraczającego granicę państwa przy wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z [...] kwietnia 2019 r.

Następnie po przeprowadzeniu postępowania decyzją z [...] marca 2020 r. organ I instancji na podstawie art. 92a ustawy o transporcie drogowym nałożył na Spółkę, karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za naruszenie określone w lp. 10.10.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tj. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5% oraz za naruszenie określone w lp. 10.10.3.2. załącznika 3 do u.t.d., tj. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20%. Decyzją z tej samej daty, po przeprowadzeniu odrębnego postępowania, organ I instancji wymierzył skarżącej karę pieniężną w kwocie 500 zł na podstawie z art. 140ab ust. 1 pkt. 3 lit. a w zw. z art. 140ab ust. 2 Prawa o ruchu drogowym za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego jak za przejazd bez zezwolenia kategorii VII.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji w przedmiocie wymierzenia kary za naruszenie przepisów u.t.d. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 §1, art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej jako k.p.a. oraz ukaranie skarżącej dwukrotnie za ten sam czyn (tj. równoległe karą 500 zł za przejazd jak za brak zezowania kat. VII).

Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organ I instancji. W uzasadnieniu, organ II instancji na wstępnie odwołał się do art. 4 pkt. 2 i pkt 6a u.t.d., wskazując, że przewóz drogowy wykonywany w niniejszej sprawie wypełniał definicję międzynarodowego transportu drogowego. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że kierujący pojazdem podpisał protokoły z dokonanych czynności pomiarów masy całkowitej i parametrów zewnętrznych kontrolowanego zespołu pojazdów, nie wnosząc żadnych uwag. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzonych pomiarów oraz uzyskanych wyników pomiarów, które należy uznać za wiarygodne. Odwołując się do regulacji § 3 ust. 1 pkt 2 i § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.) wskazał, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów złożonego z pojazdów mających co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton. Wyniki pomiaru parametrów środka przewozowego dotyczące statycznego pomiaru rzeczywistej masy całkowitej opisane wskazują zaś na przekroczenie masy całkowitej pojazdu o 1820 kg. Natomiast długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku pojazdu członowego 16,50 m, a wyniki pomiaru wskazują na przekroczenie długości pojazdu członowego o 138 cm.

Organ II instancji zwrócił uwagę że przepisy ustawy o transporcie drogowym mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie dopatrzył się w sprawie możliwości zastosowania art. 92c u.t.d.

Następnie w kontekście zarzutu odwołania co do dwukrotnego ukarania Spółki za to samo naruszenie w przedmiotowej sprawie oraz w postępowaniu zakończonym decyzją organu I instancji również z [...] marca 2020 r., ale wydaną na podstawie przepisów Prawa o ruchu drogowym, organ II instancji nie podzielając tego zarzutu wyjaśnił, że nie zachodzi tożsamość chronionego interesu prawnego. Kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Natomiast kary wymierzane za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych ustawą o transporcie drogowym. Inny jest zatem cel obu regulacji. Organ podkreślił również, że wskazywana w odwołaniu rozbieżność wyników pomiarów wynika ze sposobu ważenia, tj. z zastosowania odmiennych metod ważenia - dynamicznego oraz statycznego, które służą innym celom. Wagi dynamiczne używane są do pomiaru nacisków wywieranych na drogę przez osie pojazdu i wpływ na wynik ważenia dynamicznego wywierają liczne czynniki, jak np. sposób załadunku, stan techniczny pojazdu, awaria zawieszenia, przy czym kara pieniężna za przejazd pojazdem nienormatywnym jest niezależna od przyczyn przekroczenia masy lub nacisku na oś. Natomiast pomiar masy przy użyciu wagi statycznej dokonywany jest po wjechaniu zespołu pojazdów na pomost wagi i przy wyłączonym silniku, co powoduje, że otrzymany wynik jest niezależny od czynników zewnętrznych (wymienionych dla pomiaru dynamicznego), dlatego też wyniki kolejnych pomiarów tego samego pojazdu na wadze statycznej będą powtarzalne. Waga dynamiczna jest urządzeniem służącym do wyznaczania obciążenia osi pojazdu oraz, poprzez zsumowanie nacisków poszczególnych osi, sumarycznej masy pojazdu, natomiast urządzeniem służącym do wyznaczania masy pojazdu jest waga nieautomatyczna, która w przedmiotowej sprawie została użyta do pomiaru masy całkowitej. Wynik tego właśnie pomiaru stanowi podstawę do stwierdzenia, że pojazd poddany pomiarowi jest pojazdem nienormatywnym, gdyż jego rzeczywista masa całkowita jest większa od dopuszczalnej, określonej przepisami prawa. Podkreślił również, że nie zarejestrowano żadnych nieprawidłowości w czasie przedmiotowego pomiaru.

Na powyższą decyzję Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (obecnie Dz.U. z 2021 r., poz. 162) poprzez naruszenie wynikającego z zasady demokratycznego państwa prawnego zakazu ne bis in idem i niedostrzeżenie, że o ten sam czyn, przeciwko temu samemu podmiotowi toczyło się postępowanie administracyjne o nałożenie kary administracyjnej, a w konsekwencji ukaranie strony dwukrotnie za ten sam czyn, tj. równoległe ukaranie strony odrębną decyzją karą 500 zł;

2) przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji do nieuzasadnionego przypisania stronie naruszenia polegającego na wykonywaniu przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak za przejazd bez zezwolenia kategorii VII, na podstawie sprzecznych wyników ważenia zespołu pojazdów.

W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu zarzutów akcentowała, że nie sposób zgodzić się z organem II instancji, jakoby w sprawie nie zachodziła tożsamość chronionego interesu prawnego. Cel ustawy o transporcie drogowym, jak i ustawy Prawo o ruchu drogowym jest ten sam, mianowicie chodzi o egzekwowanie od użytkowników ruchu drogowego przestrzegania przepisów prawa. Kara za przejazd pojazdu nienormatywnego nie może być multiplikowana tylko z tego względu, że przewidują ją odrębne akty prawne.

W ocenie skarżącej wyniki ważenia zespołu pojazdów są sprzeczne, niejednoznaczne i jako takie nie powinny stanowić podstawy wiążących ustaleń faktycznych w sprawie. Trzy ważenia nacisków osi (dwa dynamiczne i jedno statyczne) dały zupełnie inne wyniki, a "wybranie" sobie przez organ określonych pomiarów, niezależnie od akcentowanego przez organ rozróżnienia na ważenia dynamiczne i statyczne, uznać trzeba za rażące naruszenie wskazanych norm postępowania administracyjnego, regulujących problematykę związaną z oceną materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności jednak należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a skarżąca nie oponowała.

Wymaga podkreślenia, że w imieniu skarżącej w dniu [...] kwietnia 2019 r. wykonywany był przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego zespołem pojazdów (dwuosiowy ciągnik oraz trzyosiowa naczepa). W stosunku do Spółki wykonującej ten przewóz drogowy przeprowadzono na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w D. kontrolę. Kontrola ta zakończyła się sporządzeniem protokołu kontroli drogowej nr [...], który dał początek postępowaniu prowadzonemu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w zakresie naruszeń polegających na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem nienormatywnym, to jest pojazdem z przekroczoną masą całkowitą oraz przekroczoną dopuszczalną długością. Równocześnie na podstawie tej samej kontroli zostały sporządzone protokoły z kontroli pojazdu przekraczającego granicę państwa przy wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej o nr [...] i nr [...], które dały postawę do przeprowadzenia postępowania na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Postępowanie to zostało zakończone wydaniem decyzji o nałożeniu na Spółkę administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 500 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nienormatywnym, jak bez wymaganego zezwolenia kategorii VII. Wysokość kary została wyznaczona na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 140ab ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ze względu na przekroczenie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu i jego długości oraz nacisków osi na poziomie nie większym niż o 10%. W sprawie tej Spółka złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L., którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił wyrokiem z 7 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 500/20.

Powyższe oznacza, że przekroczenie tych samych parametrów (masy całkowitej oraz długości pojazdu poddanego kontroli) było przyczyną nałożenia na Spółkę samoistnej kary w wysokości 3.000 zł, na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Potwierdzenie, że kontrolowany pojazd jest nienormatywny spowodowało również nałożenie na skarżącą kary w wysokości 500 zł na podstawie przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Jest to istotą sporu pomiędzy organem administracji a skarżącą, która stoi na stanowisku, że w tych okolicznościach, w oparciu o ustalenia jednej kontroli, nałożenie dwóch administracyjnych kar pieniężnych, pomimo, że na podstawie dwóch odrębnych ustaw jest naruszeniem zasady proporcjonalności, zasady ne bis in idem, jak również zasady demokratycznego państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP.

Sąd tego stanowiska nie podziela, o czym będzie szerzej mowa w dalszej części uzasadnienia.

W niniejszej sprawie materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu aktualnym na dzień przeprowadzenia kontroli. Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie z art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazanych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10

- załącznika nr 3 do u.t.d.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d) u.t.d. - podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto: wykonując przewóz drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także: zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach.

Zgodnie z lp. 10.10.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. - kara za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona mniej niż 5% - wynosi 1.000 zł.

Na podstawie lp. 10.10.3.2 załącznika nr 3 do u.t.d. kara pieniężna za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 2% do mniej niż 20% - wynosi 2.000 zł.

W rozpatrywanej sprawie stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 4,55 %. W pojeździe przekroczone zostały również parametry wymiarów zewnętrznych pojazdu. W wyniku pomiarów zewnętrznych pojazdu stwierdzono bowiem przekroczenie długości pojazdu o 138 cm, to jest o 8,36% (długości z ładunkiem o 7 cm, to jest o 0,35%), wysokości pojazdu z ładunkiem o 30 cm, to jest o 7,5%.

Zasadnie organ uznał zatem, że skarżący wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego wyszczególnionych określonych w lp. 10.10.2.1. i lp. 10.10.3.2. załącznika nr 3 do u.t.d. Podkreślić należy, że normy w zakresie dopuszczalnych parametrów wielkości pojazdu mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej.

W świetle art. 4 pkt 22 lit. l u.t.d., obowiązki lub warunki przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Dopuszczalne wymiary, masa całkowita i naciski osi pojazdów określone zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (dalej jako rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 p.r.d.

Dodać należy, że ww. rozporządzenie stanowi implementację przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. UE L z dnia 17 września 1996 r. Nr 235, str. 59). Przepis art. 1 ust. 2 dyrektywy 96/53/WE stanowi, że wszelkie wartości wymienione w załączniku I odnoszące się do ciężarów (a więc również dopuszczalne maksymalne naciski osi wielokrotnych) obowiązują jako normy transportowe i dlatego odnoszą się do warunków załadunku, a nie do norm produkcji, które zostaną określone w późniejszej dyrektywie.

Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt 2 powyższego rozporządzenia, dopuszczalna masa całkowita dla zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy, określona została na 40 ton (z wyjątkiem pojazdów wskazanych w punktach a, b, c i d, które nie dotyczą kontrolowanego pojazdu).

W wyniku przeprowadzonego na wadze statycznej pomiaru masy całkowitej pojazdu poddanego kontroli stwierdzono masę całkowitą pojazdu - 41820 kg., oznacza to przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 1820 kg, tj. 4,55%.

Na podstawie § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, dopuszczalna długość pojazdu członowego wynosi 16,50 m, z zastrzeżeniem ust. 16.

Dopuszczalne wymiary pojazdu wraz z ładunkiem określone zostały również w art. 61 p.r.d. Zgodnie z art. 61 ust. 6 pkt 2 p.r.d. wynika, że ładunek nie może wystawać z tyłu pojazdu na odległość większą niż 2 m od tylnej płaszczyzny obrysu pojazdu lub zespołu pojazdów. Wyniki uzyskane z przeprowadzonych pomiarów wskazały przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu o 138 cm.

W świetle z kolei art. 62 ust. 4a pkt 1 p.r.d. długość zespołu dwóch pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, (...) z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z pojazdu samochodowego i naczepy, których długość nie może przekraczać 16,5 m. Pomiary wykonane w trakcie kontroli wykazały, że długość ww. zespołu pojazdów wynosiła 1788 cm, co jest przekroczeniem dopuszczalnej długości zespołu pojazdów o 138 cm. Nie budzi przy tym wątpliwości, iż kontrolowany pojazd stanowił zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego złączonego z naczepą (pojazd członowy – art. 2 pkt 35 p.r.d.).

Bez wątpienia też wymiary kontrolowanego pojazdu nie są zgodne z przywołanymi przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych oraz p.r.d.

Zgodnie z art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazd lub zespół pojazdów, (...) którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach cyt. ustawy - jest pojazdem nienormatywnym.

Z akt wynika, że w trakcie kontroli dokonano dwukrotnego pomiaru nacisków osi (ważenie dynamiczne) oraz jednokrotnego pomiaru masy całkowitej (ważenie statyczne). W wyniku tych czynności stwierdzono, że masa całkowita pojazdu przekracza masę dopuszczalną (protokoły ważenia dynamicznego i statycznego k. 20, 24, 28 akt adm.). Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu, brak podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzonych pomiarów oraz uzyskanych wyników pomiarów, które należy uznać za wiarygodne. Okoliczność przekroczenia przez kontrolowany pojazd dopuszczalnych nacisków osi na drogę oraz dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu organ stwierdził w następstwie kontroli drogowej z udziałem kierowcy pojazdu. Wykorzystany przez organ sprzęt posiadał wymagane świadectwa legalizacji ponownej oraz świadectwo wzorcowania i co istotne kierowca nie wniósł żadnych uwag do protokołu kontroli, w szczególności na temat sposobu i warunków jej wykonania, użytych do ważenia i pomiarów zewnętrznych urządzeń oraz ich wyników. Protokół ten ma walor dokumentu urzędowego w świetle przepisu art. 76 § 1 k.p.a.

Wobec powyższego, za udowodniony należy przyjąć fakt poruszania się przez skarżącą na drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia, co pociąga za sobą nałożenie kary pieniężnej na podstawie przepisów wskazanych w zaskarżonej decyzji. Nie jest sporne, że kierujący pojazdem w dniu kontroli – [...] kwietnia 2019 r. - nie posiadał zezwolenia kategorii VII, a jedynie okazał zezwolenie kategorii III. Tymczasem z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d) u.t.d. – wprost wynika, że podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Treść tej normy prawnej nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i nie wymaga wykładni innej niż wykładnia językowa.

Nie można zgodzić się z argumentacją skargi, że trzy ważenia nacisków osi (dwa dynamiczne i jedno statyczne) dały zupełnie inne wyniki, a organ bezpodstawnie wybrał określone pomiary. W tej kwestii Sąd w całej rozciągłości podziela argumentację organu zarówno co do po odrębnych metod ważenia i innych celów, którym służą. Po pierwsze zauważyć wypada, że sumaryczna masa całkowita zespołu pojazdów uzyskana podczas pomiaru dynamicznego nie jest tożsama z rzeczywista masą całkowitą zespołu pojazdów, uzyskiwaną podczas pomiaru na wadze statycznej. Zgodnie z art. 2 pkt 55 p.r.d. rzeczywista masa całkowita - to masa pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób, a przez dopuszczalną masę całkowitą należy rozumieć największą określoną właściwymi warunkami technicznymi masę pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze (art. 2 pkt 54 p.r.d.). Porównywanie wyników sumarycznej masy całkowitej zespołu pojazdów do parametru dopuszczalnej masy całkowitej określonej przepisami prawa nie świadczy o nieprawidłowym pomiarze. Po drugie wbrew twierdzeniom skargi dwukrotny pomiar dynamiczny dał zbliżone wyniki. Protokoły z tych czynności znajdują się w aktach sprawy niniejszej i stanowią jej materiał dowodowy. Pierwszy pomiar wykazał przekroczenie pierwszej osi z grupy trzech osi naczepy o 720 kg, drugiej osi o 340 kg, a trzeciej osi o 520 kg. Przeprowadzone na wniosek kierowcy powtórne ważenie wykazało przekroczenie nacisku pierwszej osi będącej składową grupy trzech osi naczepy o 700 kg, drugiej osi o 360 kg i trzeciej osi będącej składową grupy trzech osi naczepy o 520 kg. Oba wyniki mieściły się w granicach przekroczeń dopuszczalnych nacisków osi do 10%, a więc trudno tu mówić o dowolności organu w wyborze pomiarów. Takie wyniki świadczą również o braku podstaw do kwestionowania prawidłowości dokonanych pomiarów, gdy zważyć, co wskazał organ odwoławczy, że wagi dynamiczne używane są do pomiaru nacisków wywieranych na drogę przez osie pojazdu. Wpływ na wynik ważenia dynamicznego wywierają liczne czynniki, jak np. sposób załadunku, stan techniczny pojazdu, awaria zawieszenia, przy czym kara pieniężna za przejazd pojazdem nienormatywnym jest niezależna od przyczyn przekroczenia masy lub nacisku na oś. Natomiast pomiar masy przy użyciu wagi statycznej dokonywany jest po wjechaniu zespołu pojazdów na pomost wagi i przy wyłączonym silniku, co powoduje, że otrzymany wynik jest niezależny od czynników zewnętrznych (wymienionych dla pomiaru dynamicznego). Z uwagi na powyższe, wyniki kolejnych pomiarów tego samego pojazdu na wadze statycznej będą powtarzalne.

Waga dynamiczna jest urządzeniem służącym do wyznaczania obciążenia osi pojazdu oraz, poprzez zsumowanie nacisków poszczególnych osi, sumarycznej masy pojazdu, natomiast urządzeniem służącym do wyznaczania masy pojazdu, jest waga nieautomatyczna, a wynik tego pomiaru stanowi podstawę do stwierdzenia, że pojazd poddany pomiarowi jest pojazdem nienormatywnym, gdyż jego rzeczywista masa całkowita jest większa od dopuszczalnej, określonej przepisami prawa. Organ wskazał, a skarżąca tych ustaleń nie podważyła, że użyta do pomiaru statycznego waga została wyposażona w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru. System ten nie zarejestrował żadnych nieprawidłowości w czasie przedmiotowego pomiaru, nie wykazywał również jakichkolwiek usterek ani wad. Zatem trafne jest stwierdzenie organu, że brak jest podstaw do zakwestionowania uzyskanych wyników.

Podzielić również należy stanowisko organu, że w sprawie nie zachodzą okoliczności przewidziane w art.92c u.t.d. Zgodnie z treścią ust. 1 tego przepisu, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Spółka jako przewoźnik wykonujący międzynarodowe przewozy drogowe, a zatem podmiot profesjonalny, obowiązana była zaznajomić się z przepisami prawa i tak zaplanować wykonywany przewóz, by kierowca dysponował niezbędnym ważnym zezwoleniem odpowiedniej kategorii na przejazd pojazdu nienormatywnego. Odpowiedzialność administracyjna podmiotu wykonującego przejazd ma charakter obiektywny i jest niezależna od winy. Możliwość zwolnienia podmiotu wykonującego przewóz od odpowiedzialności istnieje tylko w ściśle określonych sytuacjach i uzależniona jest od wykazania, że podmiot ten dołożył należytej staranności wymaganej w stosunkach danego rodzaju, a do naruszenia doszło na skutek okoliczności od niego niezależnych, na które nie miał wpływu. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie zarobkowego przewozu drogowego rzeczy jest profesjonalnym przewoźnikiem, który powinien organizować pracę swojego przedsiębiorstwa tak, aby przestrzegać przepisów prawa mających zastosowanie przy wykonywaniu przejazdu pojazdu po drogach publicznych. Przedsiębiorca musi mieć świadomość konieczności ponoszenia konsekwencji w przypadkach wykonywania przewozu pojazdem o wymiarach przekraczających dopuszczalne parametry, z naruszeniem art. 92a u.t.d. Taki przejazd jest niezgodny z obowiązującym prawem, ale przede wszystkim zagraża bezpieczeństwu innych uczestników ruchu drogowego. W interesie przedsiębiorcy leży więc zapewnienie zgodności wykonywanych operacji transportowych z obowiązującymi regulacjami prawnymi. W sprawie nie zostały wykazane jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego przewóz drogowy odpowiedzialność administracyjną ponosi ten przedsiębiorca. Ponadto brak było podstaw do stwierdzenia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d. Okoliczności sprawy nie wskazują bowiem, że za stwierdzone naruszenia została na stronę nałożona kara przez inny uprawniony organ, jak również od dnia ujawnienia naruszenia nie upłynął okres 2 lat.

Ustosunkowując się zarzutu dwukrotnego ukarania poprzez wszczęcie dwóch postępowań administracyjnych i wymierzenia dwóch kar administracyjnych w sytuacji, gdy z jednej strony przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej i długości pojazdu, stanowi naruszenie norm dotyczących dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego zespołem pojazdów z przekroczeniem prawnie dozwolonych wielkości co do masy i wymiaru pojazdu w świetle unormowań u.t.d., a z drugiej zaś strony, doprowadziło do ruchu pojazdem, którego masa i wymiary wraz z przekroczeniem nacisków osi spowodowały, że pojazd ten stał się pojazdem nienormatywnym i przejazd nim wymagał uzyskania zezwolenia, co podlegało sankcji, przewidzianej w p.r.d., to uznać należy, że zarzuty te nie są uzasadnione.

Przede wszystkim wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie nałożono na Spółkę karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków określonych w u.t.d. podlega karze na podstawie art. 92a tej ustawy. Natomiast naruszenie warunków ruchu pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej podlega karze na podstawie art. 140aa p.r.d.

W przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje. Wprawdzie jest to jedno zdarzenie – przejazd pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia - ale zastosowanie mają różne normy prawne, przewidujące niezależne od siebie ujemne konsekwencje dla przewoźnika.

Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyrokach z 13 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 449/19, 10 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 467/19 i sygn. akt III SA/Lu 469/19 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z 2 grudnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1779/08 oraz z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 299/19, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny Gdańsku w wyroku z 24 września 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 160/20.

W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia zakazu podwójnego karania, która to zasada stanowi element demokratycznego państwa prawnego i ma zastosowanie zarówno w przypadku zbiegu odpowiedzialności karnej i administracyjnej, jak i zbiegu dwóch podstaw odpowiedzialności administracyjnej.

W doktrynie i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który wielokrotnie zajmował się dopuszczalnością zastosowania dwóch sankcji za ten sam czyn, zwraca się uwagę, że fakt pociągnięcia jednostki do odpowiedzialności za ten sam czyn, ale w różnych postępowaniach o charakterze represyjnym, nie przesądza automatycznie o naruszeniu zakazu podwójnego karania. Także Europejski Trybunał Praw Człowieka dopuszcza stosowanie różnych procedur i sankcji, uznając prawo danego państwa do wyboru stosowanych środków represyjnych, o ile stanowią one proporcjonalną reakcję na różne aspekty naruszenia prawa.

Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej aprobuje pogląd, że do naruszenia zakazu podwójnego karania dochodzi wtedy, gdy kumulatywnie spełnione są trzy warunki: tożsamość zdarzeń, tożsamość podmiotu popełniającego czyn i tożsamość chronionego interesu prawnego. Rozważenia wymaga, czy nastąpiła ochrona tego samego dobra na podstawie dwóch różnych regulacji oraz czy orzekane środki realizują identyczny cel, czy też cele przyjęte przez oba środki są odmienne.

Kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Zgodnie z art. 140ae ust. 1 p.r.d., kary pieniężne, o których mowa w art. 140aa ust. 1 i 1a, są przekazywane do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Celem tych kar jest zapobieżenie niszczeniu sieci drogowej i niebezpieczeństwu w ruchu drogowym.

Natomiast kary wymierzane na podstawie u.t.d. za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych tą ustawą. Na podstawie tych przepisów ochronie podlega inny interes prawny. Kara wymierzana jest co do zasady profesjonalnemu podmiotowi gospodarczemu. Jej celem jest wymierzenie sankcji przewoźnikowi, który przy wykonywaniu działalności nie stosuje się do wymogów wynikających z przepisów prawa, co może, jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy wprowadzającej zmianę do u.t.d., prowadzić, zgodnie z unormowaniami unijnymi, do utraty przez przewoźnika drogowego dobrej reputacji. Dobrem chronionym jest w tym przypadku prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu. Ochrona prawidłowości prowadzenia działalności transportowej wiąże się również bezpośrednio z ochroną uczciwej konkurencji (zob. też wyrok WSA w Lublinie z 5 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 121/20,CBOSA).

W obu wymienionych wyżej przypadkach nie zachodzi zatem tożsamość chronionego interesu prawnego. Nałożone na stronę skarżącą kary zostały wymierzone za różne naruszenia, mimo że dotyczą tych samych okoliczności faktycznych.

W ocenie Sądu, każde ze stwierdzonych w obu sprawach, o sygn. akt III SA/Lu 499/20 i III SA/Lu 500/20, naruszeń stanowiło odrębny delikt administracyjny i każde takie naruszenie podlega osobnej karze, pomimo, że dotyczy tego samego podmiotu i jednej kontroli. Natomiast organy administracji publicznej w myśl art. 7 Konstytucji RP mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa - co oznacza między innymi stosowanie przepisów aktów powszechnie obowiązujących, o ile akty te nie zostaną uznane za niekonstytucyjne.

W tych okolicznościach wbrew zarzutom skargi, zaskarżona decyzja nie narusza normy art. 92c ust. 1 pkt 2 u.t.d., ani innych przepisów tej ustawy, nie narusza także przepisów p.r.d.. Jak już wskazano w razie stwierdzenia określonych nieprawidłowości i naruszenia przepisów wymienionych w obu powyższych ustawach, wydawane są dwie odrębne decyzje, jedna – na podstawie ustawy o transporcie drogowym, druga – na podstawie Prawa o ruchu drogowym.

W okolicznościach sprawy nie zachodzą zatem podstawy do przyjęcia naruszenia zakazu podwójnego karania i zasady proporcjonalności.

W ocenie składu orzekającego, organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego, zaś zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na prawidłowe rozstrzygnięcia sprawy. Organy zbadały istotne okoliczności faktyczne sprawy, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7, art. 75 i art. 77 § 1 k.p.a.) i oceniły te dowody zgodnie z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zdecydowały o treści decyzji. Tak zredagowane uzasadnienie decyzji nie narusza zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), jak również zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 k.p.a.) - realizowanych na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. Bezpodstawny jest też zarzut naruszenia art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców czyli prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej i z naruszeniem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, w sytuacji, gdy organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, przeprowadził niezbędne w sprawie postępowanie i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy.

Argumentacja skargi nie podważa – zdaniem Sądu – żadnych istotnych w tej sprawie dla końcowego rozstrzygnięcia ustaleń i ocen organu. W świetle motywów zaskarżonej decyzji skarga ma charakter polemiczny i jest wyrazem odmiennych, niż przyjął to organ, zapatrywań na kwestie objęte rozstrzygnięciem organu. Wobec prawidłowego działania organu w tej sprawie, który nie naruszył – wbrew zarzutom skargi – żadnego z wymienionych w niej przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, stanowisko skargi nie mogło odnieść skutku.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lubinie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. zobowiązany był skargę oddalić.