Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1540/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 104 ust. 1, art. 103 ust. 1 ust. 3,
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 12
journal: Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.
article: art. 106 par. 3, art. 109, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a), art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2012 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2009 r. nr Sp. [...] w przedmiocie oddalenia sprzeciwu w sprawie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "[...]" 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej K. D. kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Urząd Patentowy oddalił sprzeciw K. D. (dalej jako "skarżąca"), odnoszący się do udzielenia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Ubranko ochronne dla zwierząt" na rzecz Z. Sp. z o.o. z siedzibą w M.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 września 2010 r. oddalił skargę.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 czerwca 2012 r. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2010 r. przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Skarga kasacyjna została uwzględniona z powodu stwierdzonego przez N.S.A. naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz błędnej wykładni przepisów art. 103 ust. 1 i 104 ust. 1 Pwp.

Jak wynika z niekwestionowanych przez NSA ustaleń, podaniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. spółka Z. sp. z o.o. w M. (dalej jako: "spółka") wystąpiła o udzielenie prawa z rejestracji na wzór przemysłowy "Ubranko ochronne dla zwierząt. Przedmiotem wzoru było ubranko ochronne dla zwierząt mające za zadanie chronić ciało zwierzęcia, szczególnie część brzuszną, podbrzusze i klatkę piersiową przed zanieczyszczeniami i mechanicznym uszkodzeniem skóry, w przypadku chorób tych partii ciała, a także mogło podtrzymywać opatrunki nałożone na wskazane partie ciała po zabiegu weterynaryjnym.

Decyzją z [...] kwietnia 2008 r. Urząd udzielił spółce prawa z rejestracji przedmiotowego wzoru przemysłowego.

W przedmiotowej sprawie wzorowi przemysłowemu "Ubranko ochronne dla zwierząt" Rp [...] (zgłoszenie: [...] sierpnia 2007 r.) K.D. przeciwstawiła dokonaną na jej rzecz rejestrację Rp [...] "Opatrunek pooperacyjny dla psów i kotów" (zgłoszenie: [...] stycznia 2003 r.), argumentując że sporny wzór pozbawiony jest cech nowości i indywidualnego charakteru.

Sąd I instancji doszedł do przekonania, że organ prawidłowo ocenił poszczególne cechy obu wzorów przemysłowych wykazane w opisach i zastrzeżeniach. Wskazał, iż Urząd Patentowy za cechy istotne spornego wzoru uznał kształt zbliżony do prostokąta, cztery otwory na kończyny, zaokrąglone wyprofilowanie na ogon oraz taśmę i troczki do mocowania na grzbiecie zwierzaka. NSA podzielił pogląd UP oraz WSA, iż cechy wzoru wynikające z anatomicznej budowy zwierzęcia (otwory na łapy) i rozwiązujące określony problem techniczny (mocowanie Ubranka za pomocą troków) nie mogą, stosownie do treści art. 107 ust. 1 pkt 1 Pwp., podlegać ochronie prawnej.

NSA zakwestionował natomiast dalsze wywody uzasadnienia wyroku WSA sprowadzające się do oceny występujących w przeciwstawionych wzorach różnic. Różnice świadczące o nieidentyczności wzorów to, zdaniem WSA, różna liczba troczków, oraz materiał, z którego są wykonane. NSA zakwestionował poglądy, zgodnie z którymi wykonanie Ubranka z elastycznej dzianiny bawełnianej z zaszewkami o splocie jednołożyskowym przy użyciu takiej samej dzianiny w lamówkach i trokach przemawia za nowością wzoru spornego oraz, iż cechą istotną tego wzoru są cztery nogawki ściągaczowe, których brak jest we wzorze spornym nadaje mu indywidualny charakter.

Zdaniem NSA wyżej przedstawione rozumowanie Sądu I instancji jest niespójne, nieprzekonujące i nie uwzględnia załączonych do akt sprawy rysunków i fotografii. Niezmierzenie się przez WSA z argumentacją skargi opartą na pełnym materiale dowodowym uzasadnia zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż wzór przemysłowy stanowi nową i posiadającą indywidualny charakter postać wytworu uzyskaną w wyniku m.in. przyjęcia przez jego twórcę określonego kształtu czy posłużenia się określonym materiałem. Aby można było uznać, że wzór przemysłowy spełnia wymóg indywidualnego charakteru musi na zorientowanym użytkowniku wywierać wrażenie, że ma on do czynienia z wytworem różniącym się od tego, który widział wcześniej. Innymi słowy, ogląd wyrobu według danego wzoru przez osobę zorientowaną musi prowadzić ją do wniosku, że dzięki np. użytej tkaninie znany przedmiot użytkowy uzyskał nowy, odmienny wygląd. Jeżeli zgłaszający określony wzór do rejestracji uznaje za cechę istotną tego wzoru materiał, z którego jest on wykonany, to Urząd Patentowy powinien ocenić, czy posłużenie się w odniesieniu do znanego już wyrobu określonym ze względu na splot nitki materiałem stwarza wzorniczo nową i swoistą, a więc różniącą się od znanej na rynku wzornictwa przemysłowego, jakość. W tym celu powinno się zestawić wzór, który ubiega się o prawo ochronne ze wzorem już funkcjonującym na rynku, przy czym porównanie to należy przeprowadzić kompleksowo, mając na uwadze opisy wzoru, zastrzeżone cechy istotne i dołączone rysunki oraz fotografie. Uwaga ta nabiera szczególnego znaczenia wobec zawartego w opisie wzoru skarżącej stwierdzenia, że jej wyrób wykonany jest z miękkiej, gęsto tkanej tkaniny, dzianiny ściągaczowej z preferowaniem bawełny, podczas, gdy Ubranko według wzoru spornego wykonane jest z "elastycznej dzianiny bawełnianej". Zaznaczyć wypada, iż niekiedy ewentualne różnice mogą być dostrzeżone jedynie w wyniku bezpośredniej analizy wyrobów wykonanych według wzorów przeciwstawionych, a tak się dzieje, gdy w grę wchodzi ocena czy zastosowany materiał kształtuje inaczej postać wytworu. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, że w toku postępowania spornego takie badanie zostało przeprowadzone, brak jest w związku z tym oceny WSA wyniku porównania obu wzorów dokonanego na podstawie materiału graficznego i zdjęciowego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sposób utkania tkaniny bawełnianej (splot jednołożyskowy lub dwułożyskowy), jeżeli stanowi element niewidoczny albo mało widoczny dla oka nawet uważnego odbiorcy (zorientowanego użytkownika), nie może wpływać na tzw. ogólne wrażenie, że wyrób tak wytworzony będzie się istotnie różnił od wyrobu według wzoru skarżącej wykonanego z miękkiej tkaniny bawełnianej. NSA zauważył, że kształt zarówno Opatrunku, jak i Ubranka jest zbliżony do prostokąta, dostosowany do anatomicznej budowy zwierzęcia i z tego względu nie podlega ochronie. Jeżeli zatem kształt okrycia nie różnicuje obu wzorów, mimo że jak wynika z opisu wzoru spornego właśnie kształt Ubranka ma nowy i oryginalny charakter, to różnica ta powinna wynikać z innej zgłoszonej cechy nadającej zasadniczej części wzoru nowy, swoisty wygląd. Jeżeli cechą wyróżniającą wzoru ma być materiał, z którego wyrób jest wykonany, to musi on nadawać temu wyrobowi kształt postrzegalnie odróżniający go od wytworu ze wzoru wcześniej zarejestrowanego, a wtórną ze względu na istotę wzoru przemysłowego, jest kwestia realizowania przez materiał określonej funkcji użytkowej. Przyjęcie odmiennego poglądu stoi w sprzeczności z treścią tak przepisu art. 104 ust. 1 Pwp. jak też przepisu art. 103 ust. 1 cyt. ustawy.

NSA zakwestionował nadto wyrażony przez WSA pogląd o nowości i twórczym wkładzie w wygląd wzoru w sytuacji, gdy powstaje on przez pozbawienie innego, znanego wzoru pewnej istotnej cechy. Zdaniem NSA, Sąd I instancji nie dostrzegł rysunków i fotografii wytworów według obu wzorów przez co konkluzja co do zróżnicowania obu wzorów jest pochopna jako wyprowadzona z pominięciem istotnych dowodów. Dane wynikające z samego opisu Ubranka i Opatrunku, na których oparł się Sąd I instancji, nie prowadzą do jednoznacznych wniosków, choć przecież z opisu Ubranka wynika, że otwory na przednie łapy zaopatrzone są w elastyczną lamówkę, co przekłada się na określony wygląd zakończenia tego otworu według załączonego rysunku. Jego ogląd powoduje pytanie, jaka szerokość lamówki powoduje, że jest to tylko lamówka, a kiedy można ją już uznać za nogawkę, tym bardziej że według opisu wzoru należącego do skarżącej mowa jest o nogawkach odpowiedniej, a nie określonej długości.

NSA zaznaczył także, że porównanie wzorów przeciwstawionych dokonuje się w oparciu o dane rejestrowe, zauważając, że nie wynika z nich ani długość nogawek, ani liczba troczków użytych do mocowania Ubranka/Opatrunku na grzbiecie zwierzęcia.

Prezes Zarządu spółki Z. na rozprawie przed WSA w dniu 2 października 2012 r. złożył wniosek o dopuszczenie dowodu z wyroków – Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] listopada 2010 r. sygn. akt: [...] oraz otrzymującego ww. wyrok w mocy – z dnia [...] kwietnia 2011 r. Sądu Okręgowego w K. sygn. akt: [...], na mocy których został uniewinniony od zarzucanego mu czynu z art. 303 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 12 kk. – polegającego na naruszeniu prawa twórcy projektu wynalazczego w postaci opatrunków pooperacyjnych dla psów i kotów na szkodę K. D. Sąd oddalił powyższy wniosek dowodowy. Sąd oddalił nadto wniosek uczestnika o odroczenie terminu rozprawy z powodu niedawnego doręczenia mu uzasadnienia wyroku NSA z 27 czerwca 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

W myśl art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.

Wywody prawne zawarte w decyzji UP z dnia 2 listopada 2009 r. Sp. [...] stoją w sprzeczności z treścią przepisu art. 104 ust. 1 Pwp. jak też przepisu art. 103 ust. 1 Pwp.

Należy zgodzić się z prezentowanym w dorobku orzeczniczym Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem, że o indywidualnym charakterze wzoru przemysłowego decydują nie jego detale, lecz te jego cechy istotne, które przesądzają o innej charakterystycznej całości ( wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2009r. sygn. akt II GSK 238/09, z dnia 19 października 2010 sygn. akt II GSK 932/09 - cbois.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 315 ust. 3 p.w.p. ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym. Jednakże do zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych, nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepis art. 37 ust. 2. Ponieważ sporny wzór przemysłowy został zgłoszony do rejestracji [...] sierpnia 2007 r. i sprawa została rozpatrzona po wejściu w życie ustawy Prawo własności przemysłowej, tj. po dniu 22 sierpnia 2001 r., w sprawie mają zastosowanie przepisy tej ustawy.

W myśl art. 102 ust. 1 p.w.p. wzorem przemysłowym jest nowa i oryginalna, nadająca się do wielokrotnego odtwarzania postać wytworu, przejawiająca się w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację.

Zgodnie z treścią art. 103 p.w.p. wzór przemysłowy uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, identyczny wzór nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, z zastrzeżeniem ust. 2. Wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami.

Jak podkreślała uprawniona – spółka Z. - nowy i oryginalny charakter wzoru nadający się do wielokrotnego odtwarzania przejawiał się w kształcie ubranka, właściwościach materiału, z którego był wykonany oraz w elementach wykończenia. Załączając ilustrację wskazano na takie cechy istotne wzoru wyróżniające go spośród znanych rozwiązań, jak: cztery otwory na kończyny zwierzęcia; po rozłożeniu - kształt zbliżony do prostokąta z zaokrąglonym wyprofilowaniem na część ogonową zwierzęcia. Nadto powoływano się na to, iż Ubranko wykonane z elastycznej dzianiny bawełnianej o splocie jednołożyskowym wzdłuż trzech boków jest obszyte elastyczną lamówką z dzianiny bawełnianej o splocie dwułożyskowym. Wzdłuż czwartego, krótszego boku, elastyczna dzianina bawełniana jest zawinięta, tworząc kanał, w którym osadzona jest sztywna taśma, przeszyta poprzecznie w kanale, która utrzymuje ubranko stabilnie na ciele zwierzęcia. Wzdłuż dłuższych boków ubranka w elastyczną lamówkę wszyte są elastyczne troczki z dzianiny o splocie dwułożyskowym, które służą do mocowania ubranka na grzbiecie zwierzęcia. Z czterech otworów w ubranku, dwa otwory przeznaczone na kończyny przednie zwierzęcia obszyte są elastyczną lamówką z dzianiny bawełnianej o splocie dwułożyskowym. Pozostałe dwa otwory o kształcie owalnym, przeznaczone na kończyny tylne zwierzęcia, obszyte są elastyczną dzianiną ściągaczową. W pobliżu otworów znajdują się zaszewki, które pomagają w ułożeniu ubranka przylegająco do ciała zwierzęcia.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku w sposób jednoznaczny wyraził pogląd, zgodnie z którym sposób utkania tkaniny bawełnianej (splot jednołożyskowy lub dwułożyskowy ), jeżeli stanowi element niewidoczny albo mało widoczny dla oka nawet uważnego odbiorcy (zorientowanego użytkownika), nie może wpływać na tzw. ogólne wrażenie, że wyrób tak wytworzony będzie się istotnie różnił od wyrobu według wzoru skarżącej wykonanego z miękkiej tkaniny bawełnianej. NSA wskazał nadto, że kształt zarówno Opatrunku, jak i Ubranka jest zbliżony do prostokąta, dostosowany do anatomicznej budowy zwierzęcia i z tego względu nie podlega ochronie. Jeżeli zatem kształt okrycia nie różnicuje obu wzorów, mimo że jak wynika z opisu wzoru spornego właśnie kształt Ubranka ma nowy i oryginalny charakter, to różnica ta powinna wynikać z innej zgłoszonej cechy nadającej zasadniczej części wzoru nowy, swoisty wygląd. Jeżeli cechą wyróżniającą wzoru ma być materiał, z którego wyrób jest wykonany, to musiałby on nadawać temu wyrobowi kształt postrzegalnie odróżniający go od wytworu ze wzoru wcześniej zarejestrowanego, a wtórną ze względu na istotę wzoru przemysłowego, jest kwestia realizowania przez materiał określonej funkcji użytkowej. Przyjęcie odmiennego poglądu stoi w sprzeczności z treścią tak przepisu art. 104 ust. 1 Pwp. jak też przepisu art. 103 ust. 1 cyt. ustawy. NSA zakwestionował nadto możliwość przyjęcia tezy o nowości spornego wzoru wynikającej z pozbawienia wzoru przeciwstawionego wzoru jego cechy istotnej, t.j. nogawek.

Sąd oddalił wniosek dowodowy Prezesa Zarządu spółki Z. na rozprawie przed WSA w dniu 2 października 2012 r. o dopuszczenie dowodu z wyroków – Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] listopada 2010 r. sygn. akt: [...] oraz otrzymującego ww. wyrok w mocy – Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] kwietnia 2011 r. sygn. akt: [...], na mocy których został uniewinniony od zarzucanego mu czynu z art. 303 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 12 kk. – polegającego na naruszeniu prawa twórcy projektu wynalazczego w postaci opatrunków pooperacyjnych dla psów i kotów na szkodę K.D., albowiem uznał, iż nie zachodzi przesłanka z art. 106 § 3 p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Ewentualne naruszenie praw twórcy projektu wynalazczego (przypisywanie sobie autorstwa albo wprowadzanie w błąd innej osoby co do autorstwa cudzego projektu wynalazczego albo naruszanie prawa twórcy projektu wynalazczego w inny sposób w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej) stanowiące cechy przestępstwa określonego w przepisie karnym, którym jest art. 303 ust. 2 P.w.p., nie jest tożsame z przedmiotem sprawy administracyjnej, podlegającej kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wyrok uniewinniający w opisanej sprawie karnej nie może zatem wpływać na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej.

Sąd oddalając wniosek uczestnika o odroczenie terminu rozprawy z powodu niedawnego doręczenia mu uzasadnienia wyroku NSA z 27 czerwca 2012 r. miał na uwadze przepis art. 109 P.p.s.a. wskazujący na wyjątkowy charakter odroczenia rozprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Należy zatem, w konsekwencji poglądów NSA, uznać, iż Urząd Patentowy w sposób wadliwy zinterpretował przepisy art. 104 ust. 1 Pwp. oraz art. 103 ust. 1 Pwp. w szczególności poprzez wykroczenie poza ustawowy obowiązek dokonania oceny porównawczej cech wzorów zgodnie z dokonanym zgłoszeniem (warstwa opisowa oraz ilustracje), dokonując w to miejsce porównania samego Opatrunku, jak i Ubranka (desygnatów). Rezultatem było doszukanie się w spornym wzorze cech indywidualnych oraz stanowiących o nowości wzoru, których zakres ochrony objęty prawem z rejestracji wzoru przemysłowego nie obejmował. Zdaniem WSA zatem doszło do naruszenia ww. przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art.145 par. 1 pkt 1 lit.a, co uzasadniało uchylenie skarżonej decyzji. Orzeczenie w punkcie II wyroku oparto na przepisie art. 152 ww. ustawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.