Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 746/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 716
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 122, art. 133, art. 187 § 1, art. 191
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 155 § 1, art. 157 § 1, art. 336
journal: Dz.U. 2016 poz 380
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
article: art. 134 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant: sekretarz sądowy Agata Pasternak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr SKO.[...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta P., na podstawie art. 21 § 1 pkt 1, § 3, art. 47 § 3 w związku z art. 207 i art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. – obecnie: t.j. z 2017 r., poz. 201 ze zm. – dalej: "O.p."), art. 2, 3, 4, 5, 6 ust. 9 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 716 ze zm. – dalej: "u.p.o.l.") oraz uchwały Nr [...] Rady Miasta P. z dnia 24 listopada 2015 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Województwa Wielkopolskiego poz. 7728) określił "[...] - Spółka Akcyjna" w T. (dalej: Spółka, strona, podatnik, skarżąca) wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2016 r. w kwocie: [...] zł.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżąca Spółka w dniu [...] września 2015 r. nabyła prawo własności nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...], stanowiącej działkę gruntu o po w. [...] m2, zabudowaną budynkiem mieszkalnym o pow. [...] m2. Nabycie nieruchomości nastąpiło na mocy umowy przeniesienia własności nieruchomości na zabezpieczenie oraz ustanowienia tytułu egzekucyjnego (akt notarialny Rep. "A" nr [...]). Spółka jako właściciel została ujawniona zarówno w księdze wieczystej nieruchomości, jak i w ewidencji gruntów i budynków. Natomiast, aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 2016 r. przedmiotowa nieruchomości została przez Spółkę sprzedana (Rep. "A" nr [...]).

Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. organ wezwał Spółkę do złożenia deklaracji na podatek od nieruchomości na 2016 r. W odpowiedzi Spółka wyjaśniła, że zgodnie z § 5 powyższej umowy, nie nastąpiło przeniesienie posiadania przedmiotowej nieruchomości i w związku z tym na poprzednim właścicielu jako posiadaczu samoistnym ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości.

Organ podatkowy nie podzielił argumentów strony i postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. wszczął postępowanie wobec Spółki w sprawie określenia zobowiązania podatkowego za 2016 r. z tytułu podatku od nieruchomości.

W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że podatnikiem podatku od nieruchomości w przedmiotowej sprawie jest Spółka, gdyż to właśnie ona ujawniona była zarówno w księdze wieczystej, jak i w rejestrze gruntów jako właściciel nieruchomości. Powołując art. art. 6 ust. 1 i 4 u.p.o.l. organ stwierdził, że obowiązek podatkowy na Spółce ciążył od dnia [...] października 2015 r. do [...] sierpnia 2016 r.

W odwołaniu pełnomocnik Spółki podniósł, że zaskarżona decyzja narusza art. 3 ust. 3 u.p.o.l. poprzez jego niezastosowanie; art. 122 i 187 § 1 O.p. poprzez zaniechanie przesłuchania w charakterze świadka [...] oraz przedstawicieli Spółki "[...]" na okoliczność charakteru posiadania nieruchomości przez [...], a także art. 208 § 1 O.p. poprzez odmowę umorzenia postępowania w sprawie mimo zaistnienia ku temu przesłanek i skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego stroną postępowania w rozumieniu art. 133 O.p. W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie albo alternatywnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Nadto odwołująca wnioskowała o przesłuchanie w charakterze świadków [...] i [...] na okoliczność charakteru posiadania spornej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, na podstawie, m.in. art. 233 § 1 pkt 1O.p., art. 2 ust. 1 pkt 1-2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1-2, art. 6 ust. 7 u.p.o.l. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ przestawił dotychczasowy przebieg postępowania i wyjaśnił, że aktem notarialnym z dnia [...] września 2015 r. [...] przeniosła na "[...]" S.A. własność nieruchomości położonej w P. tytułem zabezpieczenia spłaty udzielonej jej pożyczki. Z § 5 tej umowy wynika, że w dniu jej podpisania następuje jedynie przeniesienie własności nieruchomości, bez jednoczesnego przeniesienia jej posiadania, a nieruchomość pozostaje w posiadaniu [...].

W dniu [...] sierpnia 2016 r. nieruchomość stanowiąca zabezpieczenie spłaty pożyczki została sprzedana przez [...] S.A. na rzecz osoby trzeciej.

Organ zaznaczył, że istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia prawnego charakteru dysponowania nieruchomością przez [...] w okresie objętym zaskarżoną decyzją, w dalszej konsekwencji - do wskazania podatnika podatku od nieruchomości z przedmiotu opodatkowania w postaci nieruchomości przewłaszczonej w dniu [...] września 2015 r. Z powołanej umowy wynika m.in., że [...] zobowiązuje się wymeldować z domu na przewłaszczanej nieruchomości wszystkie osoby w nim zameldowane do dnia wydania nieruchomości nabywcy oraz do tego, że w czasie obowiązywania umowy nikt nie zostanie zameldowany w tym budynku. Powołując orzecznictwo sądowe Kolegium, stwierdziło, że w przypadku przeniesienia własności nieruchomości na zabezpieczenie i pozostawieniu jej w posiadaniu dotychczasowego właściciela, co do zasady posiadacz ten nie jest (nie staje się) posiadaczem samoistnym. Charakter władztwa nad rzeczą (w tym nieruchomością) w takim przypadku może zostać oceniony jako posiadanie zależne, użyczenie, a nawet dzierżenie. W analizowanym przypadku niewątpliwie [...] skutkiem opisywanej umowy nie była uprawniona, ani władna do dysponowania nieruchomością, jak właściciel (np. nakaz wymeldowania, zakaz zameldowania), a zatem teza odwołującej się, że to nie Spółka jako właściciel nieruchomości, lecz [...] jako posiadacz samoistny jest podatnikiem podatku od przewłaszczonej nieruchomości, nie znajduje uzasadnienia.

W kontekście powyższego organ stwierdził, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie pozostaje ewentualne przesłuchiwanie w charakterze świadków [...] i przedstawicieli spółki "[...]". Podstawy opodatkowania nie budzą wątpliwości, a stawki podatkowe odpowiadają odpowiednim regulacjom gminnym zawartym w uchwale Rady Miasta P. z dnia [...] listopada 2015 r.

W skardze z dnia [...] maja 2017 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1). naruszenie art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380 ze zm. (dalej: "Kodeks cywilny"), poprzez uznanie, że w wyniku zawarcia umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie dłużnik staje się posiadaczem zależnym przedmiotu zabezpieczenia;

2). naruszenie art. 3 ust. 3 u.p.o.l. poprzez jego niezastosowanie pomimo zaistnienia okoliczności powodujących konieczność zastosowania ww. przepisu w niniejszej sprawie;

3). naruszenie art. 122 i 187 § 1 O.p. skutkujące błędnym ustaleniem, że w roku 2016 [...] była jedynie posiadaczem zależnym spornej nieruchomości;

4). sprzeczność istotnych ustaleń organu z zasadami logiki i doświadczenia życiowego poprzez uznanie, że [...] nie była posiadaczem samoistnym, bo władała nieruchomością na zasadach określonych w umowie z właścicielem

5). naruszenie art. 122 i 187 § 1 O.p. poprzez bezpodstawne odstąpienie przez organ podatkowy od przesłuchania w charakterze świadka - [...] oraz przedstawicieli "[...]" S.A. na okoliczność ustalenia charakteru posiadania przez [...] spornej nieruchomości, pomimo że zeznania miały dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe znaczenie;

6). naruszenie art. 208 § 1 O.p. poprzez odmowę umorzenia postępowania podatkowego pomimo zaistnienia ku temu przesłanek i skierowanie decyzji podatkowej do podmiotu niebędącego stroną w sprawie w rozumieniu art. 133 O.p.

Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że w świetle ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w oparciu o wyżej opisane zasady, Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podziela stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i za prawidłowe uznaje ustalenia jakie w zakresie stanu faktycznego sprawy poczyniły organy podatkowe.

W rozpatrywanej aktem notarialnym z dnia [...] września 2015 r. [...] przeniosła na "[...]" S.A. własność nieruchomości położonej w P. tytułem zabezpieczenia spłaty udzielonej jej pożyczki. Z § 5 tej umowy wynika, że w dniu jej podpisania następuje jedynie przeniesienie własności nieruchomości, bez jednoczesnego przeniesienia jej posiadania, a nieruchomość pozostaje w posiadaniu [...]. Natomiast, aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 2016 r. przedmiotowa nieruchomości została przez skarżącą Spółkę sprzedana.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia prawnego charakteru dysponowania nieruchomością przez [...] w okresie objętym zaskarżoną decyzją, a w dalszej konsekwencji do wskazania podatnika podatku od nieruchomości z przedmiotu opodatkowania w postaci nieruchomości przewłaszczonej w dniu [...] września 2015 r.

Wyłącznym przedmiotem sporu jest zatem kwestia ustalenia podmiotowości prawnopodatkowej w podatku od nieruchomości, a konkretnie odpowiedź na pytanie: kto powinien być podatnikiem podatku od nieruchomości w sytuacji, gdy nieruchomość stała się przedmiotem umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie. W ocenie strony skarżącej podatnikiem w podatku od nieruchomości winien być pożyczkobiorca jako samoistny posiadacz nieruchomości. Zdaniem organów podatkowych natomiast, podatek od nieruchomości obciąża stronę skarżącą, ponieważ osobie dokonującej przewłaszczenia można przypisać jedynie status posiadacza zależnego.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że przepisem regulującym zakres podmiotowy podatku od nieruchomości, a zatem rozstrzygającym kto jest podatnikiem tego podatku jest art. 3 ust. 1 u.p.o.l. Zgodnie z jego treścią podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1. właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem

ust. 3,

2. posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych,

3. użytkownikami wieczystymi gruntów,

4. posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeśli posiadanie:

a. wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,

b. jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Jednocześnie art. 3 ust. 3 u.p.o.l. rozstrzyga, że w sytuacji, gdy samoistny posiadacz nieruchomości nie jest jej właścicielem, to na nim, a nie właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości. Komentowany przepis rozstrzyga kwestię "pierwszeństwa" w przypisaniu określonemu podmiotowi statusu podatnika, w sytuacji, w której obok przysługującego jednemu podmiotowi prawa własności, nieruchomość pozostawała w posiadaniu samoistnym innego niż właściciel podmiotu. Nie budzi zatem wątpliwości, że kwestia posiadania samoistnego stanowi w przedmiotowej sprawie element rozstrzygający kwestię wskazania podatnika podatku od nieruchomości.

Wyjaśnić należy, że umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie nie została uregulowana w prawie polskim, poza jednym wypadkiem określonym w art. 101 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1876 ze zm.). Umowa ta należy do katalogu umów nienazwanych, zawieranych na podstawie art. 353ą Kodeksu cywilnego i polega na zabezpieczeniu wierzytelności poprzez przeniesienie na wierzyciela własności oznaczonej rzeczy, z równoczesnym jego zobowiązaniem do korzystania z niej w sposób określony w umowie i do powrotnego przeniesienia własności rzeczy na dłużnika, po zaspokojeniu zabezpieczonej wierzytelności. Zawarcie umowy przewłaszczenia, chociaż nie następuje z zamiarem trwałego wyzbycia się własności, bez wątpienia powoduje przeniesienie własności, stosownie do art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego. Ze względu na zakaz przenoszenia własności nieruchomości pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu (art. 157 § 1 Kodeksu cywilnego), umowa ta jest bezwarunkowa, tzn. że ustanawiając zabezpieczenie dłużnik przenosi bezwarunkowo własność nieruchomości na wierzyciela (występuje tu skutek rzeczowy), wierzyciel zaś zobowiązuje się pod warunkiem zawieszającym spłatę długu, do powrotnego przeniesienia własności przewłaszczonej nieruchomości na dłużnika, z tym, że do powrotnego przejścia własności przedmiotu zabezpieczenia konieczne jest dodatkowe porozumienie stron co do przejścia własności nieruchomości (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2000 r., sygn. akt III CKN 246/00, opubl. OSNC 2000, nr 11, poz. 213 ).

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przeniesienie własności nieruchomości na zabezpieczenie (jak każde inne przeniesienie własności nieruchomości) ma charakter "bezwarunkowy i ostateczny". Na jego poparcie przywołać można wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2002 r., sygn. akt III CKN 748/00, publ. OSNC 2003, nr 3, poz. 33), w którym Sąd ten nie podzielił poglądu o "nietrwałym" przeniesieniu własności na wierzyciela.

W umowie przewłaszczenia na zabezpieczenie strony mogą postanowić, że zbywca zatrzyma przewłaszczoną rzecz w swoim posiadaniu i będzie z niej korzystał w sposób uzgodniony z wierzycielem (por. wyrok SN z dnia 19 listopada 1992 r. sygn. akt II CRN 87/92, publ. OSNCP 1993, nr 5, poz. 89). Natomiast, zobowiązanie nabywcy nieruchomości do zwrotnego przeniesienia własności w niczym nie ogranicza jego prawa własności.

Kluczowe zatem znaczenie w rozpatrywanej sprawie miało ustalenie, czy [...] można było przypisać status posiadacza samoistnego nieruchomości stanowiącej własność skarżącej spółki.

Pojęcie posiadania zdefiniowane jest wyłącznie na gruncie prawa cywilnego, stąd też przy wykładni powołanego art. 3 ust. 3 u.p.o.l. należy posłużyć się definicją posiadania zawartą w art. 336 Kodeksu cywilnego. Choć system prawa podatkowego cechuje się co do zasady autonomią, to jednak nie ma ona charakteru absolutnego i uzasadnione jest odwoływanie się do takiego rozumienia pojęć, które zostały wypracowane w macierzystych gałęziach prawa.

Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Na posiadanie składają się przy tym dwa elementy: corpus oraz animus, tj. zdolność władania rzeczą w taki sposób, jak podmiot, któremu przysługuje odpowiednie prawo do rzeczy oraz wola wykonywania tego prawa, wyrażająca się w takim postępowaniu posiadacza, z którego wynika, iż uważa się on za podmiot prawa do tej rzeczy (por. komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego (w:) A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe, LEX 2009 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 173/10).

Z przyjętej przez ustawodawcę definicji posiadacza samoistnego rzeczy (jest nim ten kto nią faktycznie włada jak właściciel) można wyprowadzić wniosek, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 października 2011r., sygn. akt II CSK 17/11, publ.: www.orzeczenia.com.pl). Powołany przepis wymaga zatem, aby w takim przypadku podmiot korzystający z nieruchomości był posiadaczem samoistnym w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego, czyli faktycznie władał rzeczą jak właściciel, a więc używał jej, pobierał pożytki, dysponował rzeczą jak właściciel. Oznacza to brak potrzeby liczenia się z uprawnieniami właścicielskimi innej osoby (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 29 września 2005r., III CK 332/05, publ. Lex 255625; z 29 września 2004r., II CK 550/03, publ. Lex 182090; z 18 września 2003r., I CK 74/02, publ. Lex 141416; z 7 kwietnia 1994 r., III CRN 18/94, publ. Lex 137701; uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1993r., III CZP 72/93, publ. OSNC 1994, Nr 3, poz. 49, wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II FSK 720/11, wyroki NSA z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt II FSK 509/14 oraz II FSK 917/14).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że niewątpliwie [...] skutkiem umowy nie była uprawniona, ani władna do dysponowania nieruchomością, jak właściciel (np. nakaz wymeldowania, zakaz zameldowania), a zatem teza skarżącej, że to nie skarżąca Spółka jako właściciel nieruchomości, lecz [...] jako posiadacz samoistny jest podatnikiem podatku od przewłaszczonej nieruchomości, nie znajduje uzasadnienia. Zauważyć jednak trzeba, że element fizycznego władania rzeczą występuje zarówno w konstrukcji posiadania samoistnego, jak i zależnego (art. 336 Kodeksu cywilnego), a zgodnie z art. 338 Kodeksu cywilnego jest także niezbędnym elementem dzierżenia. Szeroki zakres władztwa nie przesądza zatem o samoistności posiadania, do stwierdzenia którego konieczny jest jeszcze dodatkowy element w postaci tzw. animus rem sibi habendi, oznaczający wolę władania rzeczą jak właściciel i niezależnie od innych osób.

W okolicznościach niniejszej sprawy u [...] zabrakło elementu woli, przez co jej szerokie co prawda posiadanie nie miało charakteru właścicielskiego, co uzasadniałoby uznanie jej za posiadacza samoistnego.

Sąd nie podzielił argumentu spółki co do "tymczasowego charakteru" przeniesienia własności. Pomimo tego, że z charakteru umowy przewłaszczeniowej wynika wola stron do powrotnego przeniesienia własności, każde przeniesienie własności nieruchomości ma charakter bezwarunkowy i ostateczny. W świetle powyższego nie sposób zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, że przeniesienie własności miało charakter przejściowy i zostało przeprowadzone wyłącznie w celu zabezpieczenia terminowej spłaty pożyczki zaciągniętej przez dłużnika.

W skardze spółka podniosła okoliczność związaną z zobowiązaniem do niemeldowania osób w przedmiotowej nieruchomości, podkreślając, że zobowiązanie to zastrzeżono wyłącznie na wypadek zaistnienia konieczności wydania nieruchomości. Element ten, wbrew twierdzeniom spółki, dodatkowo podkreśla prawidłowość poczynionej przez Sąd oceny, że to skarżąca spółka decydowała o zakresie posiadania i dysponowania przedmiotową nieruchomością, zabezpieczając swoje interesy. Spółka nie miała nic przeciwko korzystaniu przez pożyczkobiorcę z nieruchomości w dotychczasowy sposób, wyłącznie dopóki spłata zabezpieczonej pożyczki nie była zagrożona, a pożyczkobiorca miał tego świadomość. W przeciwnym przypadku władztwo pożyczkobiorcy było ograniczane, co świadczy ewidentnie o braku samoistności i zależności posiadania od wskazań nowego właściciela. Warto w tym miejscu zacytować pogląd wyrażony w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Po 750/15, który Sąd w niniejszej sprawie podziela, zgodnie z którym "stosunkiem prawnym, w oparciu o który dokonujący przewłaszczenia, zachowa posiadanie nieruchomości, podobnie jak w sytuacji rzeczy ruchomych oznaczonych indywidualnie i rodzajowo, jest stosunek użyczenia. Czas trwania użyczenia będzie w tym wypadku oznaczony - pokrywać się będzie z czasem trwania stosunku prawnego, stanowiącego przyczynę przeniesienia własności nieruchomości". Podobny pogląd wyrażony został również w innych wyrokach sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 stycznia 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 294/16 oraz WSA w Gliwicach z dnia 30 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 322/16). Sąd podziela również argumentację zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 14 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 486/17, którym oddalono skargi spółki na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, z dnia 20 lutego 2017 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 i 2013 r.

W Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie zapadło odmienne rozstrzygnięcie (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 783/15). Pomimo tego, że wyrok dotyczył tej samej spółki i zapadł w analogicznym stanie faktycznym, Sąd w składzie orzekającym nie podzielił wyrażonej w w/w wyroku argumentacji, która skoncentrowała się na faktycznym zakresie wykonywanego przez posiadacza władztwa, z pominięciem ważnego aspektu woli posiadania jak właściciel i uzależnienia zakresu władztwa od woli spółki, które to aspekty zostały omówione powyżej.

Podsumowując stwierdzić należy, że organy trafnie uznały, że podatnikiem podatku od nieruchomości jest skarżąca spółka jako właściciel nieruchomości, bowiem w wyniku umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie osoba przewłaszczająca utraciła posiadanie samoistne, dysponując tą nieruchomością w sposób zależny. Nie znajduje zatem uzasadnienia zarzut naruszenia art. 133 O.p. poprzez przyznanie skarżącej statusu strony postępowania podatkowego w sprawie opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

Wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie doszło zatem do naruszenia przepisów prawa materialnego.

Za bezzasadne uznać należy także zarzuty zaprezentowane w skardze, a dotyczące naruszenia przepisów procedury podatkowej, w tym art. 122, art. 187 § 1 O.p. W ocenie Sądu organy podatkowe w toku postępowania dostatecznie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, zgromadziły wystarczający do podjętych rozstrzygnięć materiał dowodowy, który poddały wszechstronnej ocenie. Nie budzi także zastrzeżeń Sądu dokonana przez organy wykładnia przepisów i ich zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym. W ocenie Sądu uzasadnienia zaskarżonych decyzji organów obu instancji również nie naruszają przepisów postępowania w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy. W decyzjach, w sposób nie budzący wątpliwości został zaprezentowany przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia stan faktyczny i odpowiadający mu stan prawny, nie naruszając przy tym wskazanych w skardze przepisów proceduralnych. W badanej sprawie organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne czynności dla prawidłowego i obiektywnego ustalenia podstawy opodatkowania. Jako dowód w sprawie dopuszczono wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a oceny, czy dana okoliczność została udowodniona dokonano na podstawie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego. Jeśli chodzi o wskazanie dowodów, na których oparto rozstrzygnięcie, to z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że podstawową rolę odegrał tu dokument urzędowy w postaci aktu notarialnego obejmującego umowę przewłaszczenia, na podstawie którego oceniono charakter władania nieruchomością przez zbywającego. Podjęta przez organy ocena materiału dowodowego, niewątpliwie mieści się w granicach wyznaczonych przez art. 191 O.p. Odstąpienie w tym zakresie od przesłuchania [...] oraz przedstawicieli Spółki "[...]" nie stanowiło uchybienia, mogącego mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Organ nie kwestionował bowiem podanego przez Spółkę zakresu władztwa [...] nad przedmiotową nieruchomością, odmiennie oceniając wyłącznie jego charakter, co wynikało z cech umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie i zmian w stosunkach właścicielskich, które ta umowa powoduje.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.