Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 493/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 i 3
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Dorota Apostolidis (spr.) Protokolant asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 32/15 w sprawie ze skargi S. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 32/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku dla opiekuna uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...]

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. Wójt Gminy P. przyznał S. Ż. bezterminowe świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] sierpnia 2010 r., z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką J.Ż.

Pismem z dnia [...] stycznia 2013r. Wójt Gminy poinformował S.Ż., że stosownie do art. 11 ust.4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U z 2012 r. poz. 1548), wszystkie osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne i uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych, zachowują prawo do świadczenia w dotychczasowej wysokości, do dnia [...] czerwca 2013 r.

W kolejnym piśmie z dnia [...] maja 2014 r. Wójt zawiadomił świadczeniobiorcę, powołując się na wejście w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu o wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U z 2014r. poz. 567 ) o możliwości złożenia wniosku o zasiłek dla opiekuna.

Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. odmówił S.Ż. przyznania zasiłku dla opiekuna, argumentując, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki określonej w art. 3 ust.1 i 2 ww. ustawy, polegającej na zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Organ wyjaśnił, że zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym potwierdza się stosownym oświadczeniem, składanym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Organ zaznaczył, że wprawdzie w dniu [...] czerwca 2014 r. S. Ż. złożył stosowne oświadczenie, jednak nie zostało uznane za wiarygodne, gdyż z zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego datowanego na dzień [...] czerwca 2014 r. wynika, że podlegał on ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik.

Po rozpoznaniu odwołania S. Ż., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem Kolegium słusznie odmówiono wiary złożonemu oświadczeniu o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego i prawidłowo stwierdzono, że powyższej okoliczności nie dowiodła przedłożona umowa dzierżawy z dnia [...] czerwca 2007 r.. Kolegium uznało, że odwołujący się jest rolnikiem w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, bowiem od dnia [...] sierpnia 2008 r. podlegał ubezpieczeniu jako rolnik. SKO podało, że wprawdzie umowa dzierżawy z [...] czerwca 2007 r. została zawarta przez S. Ż. na 10 lat, ale nie wpisano jej do ewidencji gruntów i budynków. Ponadto odwołujący się nie nabył na jej podstawie prawa do emerytury lub renty. Organ stwierdził, że S. Ż. nie zaprzestał zatem prowadzenia działalności rolniczej w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Według Kolegium o niewiarygodności oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego świadczyło także to, że ubiegając się o świadczenie pielęgnacyjne odwołujący się oświadczył pod rygorem odpowiedzialności karnej, w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r., że praca w gospodarstwie rolnym nie koliduje w sprawowaniu opieki nad matką. SKO zwróciło ponadto uwagę, że sprawowana przez stronę opieka nad matką w postaci robienia zakupów, sprzątania, gotowania, wożenia do lekarza i pomocy w czynnościach związanych z zachowaniem higieny intymnej nie wymaga rezygnacji z aktywności zawodowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. Ż. zarzucił decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nieprawidłowe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, skutkujące błędnym ustaleniem opisu i zakresu pomocy, jaka winna być udzielana jego matce, wskutek czego organ bezzasadnie wywiódł, że nie zaprzestał wykonywania działalności zarobkowej i mógł ją podjąć, podczas gdy stan zdrowia jego matki, oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, oddanie gospodarstwa w dzierżawę oraz inne okoliczności wskazywały na spełnienie przesłanek do przyznania mu zasiłku dla opiekuna. Według skarżącego błędne było także stanowisko Kolegium co do przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. W ocenie skarżącego bycie rolnikiem i podleganie ubezpieczeniu w KRUS nie stanowi przesłanki negatywnej do otrzymania świadczenia.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, że argumentacja Kolegium nie może zostać uznana za prawidłową i zwrócił uwagę, że ustawa z dnia 2 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów była efektem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 5 grudnia 2013 r. (K 27/13 opubl. w OTK-A 2013/9/134 ), w którym TK stwierdził niezgodność z art. 2 Konstytucji RP art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Sąd meriti podał, że stosownie do tego ostatniego przepisu osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne, uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych, zachowały prawo do świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia [...] czerwca 2013 r. Po upływie tego terminu wszystkie wydane na podstawie dotychczasowych przepisów decyzje, przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasły z mocy prawa. Sąd I instancji przywołując uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustalane w decyzji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, było prawem podmiotowym jednostki, chronionym konstytucyjnie, przy czym wykonaniem powyższego wyroku TK były właśnie przepisy ustawy zastosowane w niniejszej sprawie. Uwzględniając stanowisko Trybunału, Sąd meriti podzielił pogląd, według którego za niedopuszczalne uznać należy ograniczanie dostępu do zasiłku dla opiekuna tym osobom, którym do końca czerwca 2013 r. przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne, przyznane im na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych i wobec, których wykazano, że świadczeń tych nie nadużywały. W ocenie Sądu I instancji zasiłek dla opiekunów należy przede wszystkim postrzegać jako świadczenie rekompensujące świadczenie pielęgnacyjne, które zostało słusznie nabyte ale niekonstytucyjnie odebrane, natomiast wtórnie dopiero jako świadczenie nowe.

Sąd Wojewódzki wywiódł, że jeśli skarżącemu decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. przyznano świadczenie pielęgnacyjne bezterminowo, to nie miały uzasadnienia podniesione w zaskarżonej decyzji zastrzeżenia co do zakresu sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką, która w ocenie organu nie miała bezpośredniego związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub ich niepodejmowania. Sąd meriti podkreślił, że wcześniej okoliczności te nie były kwestionowane jako niewystarczające dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd I instancji nie zaakceptował stanowiska Kolegium, uznającego istnienie negatywnej przesłanki do przyznania zasiłku w postaci prowadzenia gospodarstwa rolnego, który to wniosek organ odwoławczy oparł na zakwestionowaniu złożonego przez skarżącego oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, złożonego w trybie art. 3 ust.2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. W ocenie Sądu meriti oświadczenie to stanowiło dokument prywatny, polegający ocenie na zasadach ogólnych, która winna wziąć pod uwagę okoliczność, że taki właśnie środek dowodowy ustawodawca przewidział dla wykazania okoliczności zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. W tej sytuacji za dowolne Sąd Wojewódzki uznał stanowisko organów, które w zasadzie wywód o braku przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego oparły na definicji rolnika wynikającej z art. 6 ust.1 i 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 1403 ze zm.). Sąd I instancji podniósł, że nie zgodził się ze stanowiskiem SKO, według którego już sam fakt własności (posiadania) gospodarstwa rolnego, z którym wiąże się obowiązek ubezpieczenia, oznacza jego prowadzenie, bowiem pojęcie prowadzenia działalności rolniczej zostało tylko częściowo zdefiniowane w przywołanym przepisie przez określenie pojęcia rolnika i charakteru działalności rolniczej. Według Sądu Wojewódzkiego pojęcie "prowadzenie gospodarstwa rolnego" mieści w sobie cały zespół czynności, może przykładowo polegać tylko zarządzaniu nim, jednakże w przeważającej mierze prowadzenie gospodarstwa rolnego związane jest z wykonywaniem pracy fizycznej. W ocenie Sądu meriti prowadzenie lub zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej należy do sfery faktów, a rolnik może zatem wykazywać, że nawet będąc właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego nie wykonuje żadnych czynności wskazujących na jego prowadzenie. Nie miał w ocenie Sądu I instancji decydującego znaczenia, także powoływany przez SKO przepis art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, wskazujący okoliczności, z którymi ustawodawca połączył stwierdzenie zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej w tym sytuacji, w której uprawniony do świadczeń rolnik odda na co najmniej 10 lat w dzierżawę będące jego własnością lub znajdujące się w jego posiadaniu gospodarstwo rolne innej osobie, niż jego małżonek, zstępny lub pasierb lub inna osoba pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, na podstawie umowy pisemnej, zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków. W ocenie Sądu I instancji nawet, gdy umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego nie została zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków, stosownie do art. 28 ust. 4 pkt 1 ww. ustawy, rolnik nie jest pozbawiony możliwości wykazania rzeczywistego zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, a taki właśnie środek dowodowy stanowi oświadczenie w trybie art. 3 ust.2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, które w niniejszej sprawie nie zostało skutecznie podważone.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) i zaskarżyło powyższy wyrok w całości zarzucając mu:

I/ naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2014 r. oraz decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy P. z dnia [...] lipca 2014 r., w sytuacji, gdy nie doszło po stronie organów do naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy,

II/ naruszenie przepisów prawa materialnego ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów poprzez:

1/ błędną wykładnię art. 2 ust. 2 tej ustawy w związku z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.) poprzez uznanie, że zasiłek dla opiekuna powinien być przyznany osobom, w stosunku do których decyzja o bezterminowym przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa, na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw pomimo, że ustalony stan faktyczny nie potwierdza spełnienia przez te osoby warunków określonych w art. 17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.,

2/ błędną wykładnię art. 3 ust. 2 ww. ustawy polegającą na przyjęciu, że oświadczenie rolnika o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań ma decydujące znaczenie dla oceny spełnienia warunku zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w sytuacji, gdy z innych dowodów wynika, że rolnik nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Wskazując na powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 2 p.p.s.a. wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wskazało, że ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów wiązała prawo ("kontynuacji" prawa) do świadczenia pieniężnego "zastępującego" świadczenie pielęgnacyjne z warunkiem spełnienia kryteriów, a nie tylko z legitymowaniem się decyzją przyznającą świadczenie pielęgnacyjne.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie SKO S. Ż. był i jest rolnikiem, który prowadzi gospodarstwo rolne, bowiem z materiału dowodowego wynikało, że S. Ż. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 7,05 ha, w tym 1,83 ha przelicz., jest podatnikiem podatku rolnego od takiej powierzchni i podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolniczemu jako "rolnik" od [...] sierpnia 2008 r. Prowadzenie gospodarstwa rolnego nie mieści się, zdaniem Kolegium, w ustalonym przez ustawodawcę katalogu pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", a tym samym nie można mówić o rezygnacji z "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Kolegium powyższe stanowisko oparło na uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12, w której NSA stwierdził, że "prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych". Zatem w ocenie skarżącego kasacyjnie z art. 3 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów jednoznacznie wynika, że rolnikom prowadzącym gospodarstwo rolne zasiłek dla opiekuna nie może być przyznany.

Kolegium podniosło, że przesłanką przyznania rolnikowi przedmiotowego świadczenia jest zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego, a nie fakt złożenia stosownego oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Oświadczenie to, składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za składnie fałszywych zeznań, jest wyłącznie wymaganym przez ustawodawcę środkiem dowodowym, potwierdzającym faktyczne zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego i jak każdy dowód w sprawie podlega ocenie organy administracji z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Złożenie tego oświadczenia nie zwalnia organu od obowiązku ustaleniu stanu faktycznego, na podstawie wszechstronnej oceny całości zgromadzonego materiału dowodowego, w tym również okoliczności znanych organowi z urzędu

W odpowiedzi na skargę kasacyjną S. Ż. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach (art. 174 p.p.s.a.):

1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy, a Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez tenże Sąd. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca ww. wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a.), który opiera się na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom, zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisu art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię przepisów art.2 ust.2 i art 3 ust.2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie. Na wstępie, podkreślając treść rozstrzygnięcia Sądu meriti, uchylającego zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji, wobec naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, które zdaniem Sądu Wojewódzkiego miało wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), podnieść należy - zważywszy na powyższą podstawę uchylenia obu decyzji, że w ocenie Sądu I instancji stan faktyczny sprawy został oparty na niebudzących wątpliwości dowodach, które nie zostały w ich żadnym aspekcie skutecznie zakwestionowane. Innymi słowy, poza sporem pozostawało bezterminowe przyznanie S. Ż. świadczenia pielęgnacyjnego decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką J. Ż., które wygasło z mocy prawa z dniem [...] lipca 2013 r.. Niesporna była okoliczność złożenia przez świadczeniobiorcę wniosku o przyznanie zasiłku dla opiekuna, który to został załatwiony przez organy obu instancji odmownie. Poza sporem pozostawało również złożenie przez S. Ż. wymaganego przepisem art.3 ust 1 pkt 1 i ust.2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, pod rygorem odpowiedzialności karnej oraz załączenie do materiału dowodowego umowy dzierżawy z dnia [...] czerwca 2007r..Te powyżej wyszczególnione jako najistotniejsze elementy stanu faktycznego sprawy, co słusznie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślił Sąd Wojewódzki, nie zostały skutecznie zakwestionowane w drodze przewidzianej w przepisach k.p.a. i mających zastosowanie w sprawie ustaw, tym samym organom administracji pozostała ich właściwa ocena oraz subsumcja pod hipotezę prawidłowo rozumianej normy prawnej, mającej w sprawie zastosowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że analiza zarzutów naruszenia prawa materialnego podniesiona w skardze kasacyjnej, w pierwszej kolejności powoduje konieczność poczynienia uwagi, że przy pomocy tych zarzutów strona skarżąca kasacyjnie zmierzała do podważenia prawidłowości ustaleń faktycznych, które w toku postępowania administracyjnego czyniła.

Podkreślić należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, co w ocenie NSA w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091). W związku z powyższym należy podkreślić, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137).

Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).

Podkreślenia wymaga, że z przepisu art.3 ust 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. nie wynika wyłączenie kompetencji organu administracji do dokonywania oceny zgromadzonego materiału dowodowego na podstawie art. 80 k.p.a., a tym bardziej kompetencji sądu administracyjnego do dokonywania oceny zaskarżonej decyzji przez pryzmat zebrania całości materiału dowodowego, w tym weryfikacji oceny zgromadzonych dowodów. Okoliczność tę skarżące kasacyjnie Kolegium podkreślało, tym niemniej poczynione przez organy obu instancji ustalenia nie dawały podstaw do odmowy przyznania wnioskowanego zasiłku, co stało się powodem słusznego uchylenia decyzji obu instancji przez Sąd I instancji.

Reasumując istota skargi kasacyjnej sprowadzała się do dwóch zasadniczych kwestii, przy czym pierwsza generalnie dotyczyła ochrony praw słusznie nabytych w postaci świadczeń pielęgnacyjnych, przed wejściem w życie niekonstytucyjnych przepisów (w aspekcie wyroku TK z dnia 5 grudnia 2013 r., K 27/13, stwierdzającego niezgodność art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z art. 2 Konstytucji RP).

W niniejszej sprawie S. Ż. nabył bezterminowo, na mocy ostatecznej i niekwestionowanej decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] grudnia 2011 r. świadczenie pielęgnacyjne, które następnie wygasło z mocy prawa, z dniem 1 lipca 2013 r., na podstawie art. 11 ust.3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r.- uznanego za niekonstytucyjny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia przepisu art.2 ust.1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. przeprowadzona przez Sąd Wojewódzki jest prawidłowa i odpowiada wskazaniom zawartym w ww. wyroku TK, skutkiem wydania którego była zmiana ustawodawcza, tym samym realizuje zasadę ochrony praw nabytych i zasadę zaufania do organów Państwa.

Jedynie na marginesie wskazać należy, że przywołana przez skarżące kasacyjnie SKO uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12 wydana została po ponad 12 miesiącach od daty wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, a nadto jej uzasadnienie, do którego stwierdzeń w skardze kasacyjnej się nie odniesiono, wyjaśnia pojęcie "prowadzenia gospodarstwa rolnego". Przyjęte przez NSA rozumienie powyższego pojęcia, może być przydatne w kontekście przeprowadzania wykładni art. 3 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r., która to kwestia stanowi wobec treści zarzutów skargi kasacyjnej, drugi z aspektów jej istoty.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zgodzić się z Sądem I instancji, iż w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy nie sposób zaakceptować stanowiska SKO, uznającego istnienie negatywnej przesłanki do przyznania zasiłku dla opiekuna, w postaci prowadzenia gospodarstwa rolnego. Poza sporem pozostaje okoliczność złożenia przez S. Ż. w dniu [...] czerwca 2014 r. oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej, o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz okoliczność złożenia do akt sprawy umowy dzierżawy z dnia [...] czerwca 2007r., zawartej na 10 lat. Okoliczności te stanowią dowody, które podlegać powinny ocenie organów administracji (art.80 k.p.a.), które o tyle nie sprostały temu zadaniu, że w rezultacie nie podważyły skutecznie złożonego oświadczenia, ani ważności umowy dzierżawy. Podkreślić należy, że organy uznając złożone oświadczenie za niewiarygodne winny to wykazać w toku wnikliwie i wyczerpująco przeprowadzonego postępowania dowodowego, które co słusznie wywiódł Sąd meriti zastąpione zostało analizą definicji rolnika oraz pojęcia "prowadzenie gospodarstwa rolnego", bez analizy sfery faktów. Naczelny Sąd Administracyjny podnosi, że ustawodawca odniósł się w analizowanym przepisie ustawy z dnia 4 kwietnia 2013 r. jedynie do okoliczności związanych ze sferą faktów – czynności świadczących o prowadzeniu gospodarstwa rolnego, których ocena determinuje przyjęcie istnienia bądź nie, negatywnej przesłanki przyznania zasiłku dla opiekuna. Ustawodawca w żadnej mierze w analizowanych przepisach prawa nie odnosi się do samej okoliczności bycia rolnikiem, kwestii podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników czy tytułu prawnego do gospodarstwa rolnego.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że słusznie wywiódł Sąd Wojewódzki, iż odmowa przyznania zasiłku dla opiekuna osobie, która świadczeń opiekuńczych nie nadużywała, a które przyznane zostały w oparciu niekwestionowane okoliczności bezterminowo, prowadziłoby do rezultatu niweczącego cel zmian ustawowych, wywołanych wskazaniami ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art.184 p.p.s.a.