Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 979/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-31 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Finansów
Powołane przepisy: article: art. 199,  art. 245 par. 3, art. 246 par. 2 pkt 2, art. 258 par. 1, par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Gminy P. na decyzję Ministra Finansów z dnia ... lutego 2012 r. Nr ... w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem dotacji celowej p o s t a n a w i a: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych;


UZASADNIENIE

Gmina P. złożyła - na urzędowym formularzu PPPr - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że Skarżąca posiada środki trwałe (po amortyzacji) o wartości ... zł, na koniec 2011 r. miała niedobór środków finansowych w wysokości minus ... zł. Skarżąca posiada dwa rachunki bankowe ze stanem konta minus ... zł oraz minus ... zł. Zobowiązania Gminy według tytułów dłużnych na dzień ... kwietnia 2012 r. wynoszą ... zł.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż Gmina P. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwia jej uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Na dowód ww. twierdzeń skarżąca przedłożyła uchwałę nr ... z dnia ... maja 2011 r. Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Ł. w przedmiocie przyjęcia raportu o stanie gospodarki finansowej Gminy P., kwartalne sprawozdanie z dnia ... kwietnia 2012 r. o stanie zobowiązań Gminy P. według tytułów dłużnych oraz poręczeń i gwarancji, zestawienie operacji za kwiecień i maj 2012 r. dla rachunków Gminy P. Jak wynika z ww. zestawień operacji na rachunkach bankowych Gminy wykazują one zazwyczaj stan ujemny. Nieliczne stany dodatnie wynikają z przekazania gminie subwencji oświatowej lub też dotacji celowych, które to środki jednak nie mogą zostać przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych z uwagi na ich celowościowy charakter. Z ww. raportu RIO wynika, że stosunek dochodów Gminy do zobowiązań rokrocznie przekracza ustawowo dozwolony próg. Władze Gminy obecnej kadencji podejmują działania zmierzające do uzdrowienia sytuacji finansowej Gminy jednakże na chwilę obecną Gmina nie posiada środków, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r. Nr 0, poz. 270) - dalej ustawa p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego strony ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa.

Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. Ponadto wskazać należy, iż instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny, udzielenie natomiast stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

W myśl art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (T.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) gmina posiada osobowość prawną.

Analiza przedmiotowego wniosku oraz nadesłanej dokumentacji pozwala stwierdzić, że sytuacja finansowa Skarżącej nosi znamiona wyjątkowości.

Podkreślić należy, iż zasadność wniosku rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu (m.in. wpis sądowy od skargi w wysokości ... zł) z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe.

Oceniając wniosek wzięto pod uwagę fakt, iż Skarżąca nie posiada środków pieniężnych na rachunkach bankowych oraz dane zawarte w Raporcie o stanie gospodarki finansowej Gminy P. We wnioskach końcowych raportu wskazano m.in., iż Gmina nie wykonała postanowień wynikających z raportu o stanie gospodarki finansowej z dnia ... lipca 2009 r., przyrost zobowiązań wymagalnych wykazuje ciągłą tendencję rosnącą. W obecnej sytuacji finansowej Gminy, wysoki poziom zadłużenia, wyklucza możliwość dalszego zadłużania się na cele inwestycyjne. Począwszy od 2007r. na koniec każdego roku budżetowego odnotowano ujemny stan środków finansowych. Gmina P. od 2009 r. nie jest w stanie podjąć skutecznych działań zmierzających do przywrócenia płynności finansowej Gminy i prowadzenia gospodarki finansowej w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami. Organy Gminy poprzedniej kadencji nie potrafiły przeciwdziałać pogłębiającemu się zadłużeniu Gminy. Natomiast obserwowany brak współdziałania organów gminy nowej kadencji, którego przejawem jest nieuchwalenie przez Radę Gminy budżetu i wieloletniej prognozy finansowej, nie rokuje nadziei na szybką poprawę stanu finansów Gminy.

Wskazać należy, iż co prawda gmina jako jednostka samorządu terytorialnego, obejmująca swoją działalnością różne sfery życia publicznego i gospodarczego powinna przewidywać mogące wystąpić stany faktyczne i prawne oraz przewidywać konieczność zabezpieczania środków finansowych w ramach rezerwy na niezaplanowane w budżecie okoliczności, jednakże w niniejszej sprawie Gmina P. znalazła się w trudnej sytuacji finansowej, gdyż nie uchwalono nawet budżetu, a Regionalna Izba Obrachunkowa w Ł. wskazała na niecelowość przyjmowania jakichkolwiek programów naprawczych.

W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.