Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 421/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31 ust. 1, art. 31d ust. 5
journal: Dz.U. 2011 nr 231 poz 1376
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska – Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw rozpatrywania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu komorniczego, powołanej zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] listopada 2014 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, na podstawie art. 31 h ust. 4, ust. 16 i ust. 19 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376, ze zm.), w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania M. K. utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw przeprowadzenia egzaminów konkursowego i komorniczego, obejmującej obszar właściwości Izb Komorniczych w K. oraz R. z siedzibą w . w sprawie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Komisja wyjaśniła, iż wskazaną wyżej uchwałą został ustalony negatywny wynik z egzaminu komorniczego- zdająca z pierwszego zadania otrzymała ocenę dostateczną, a z drugiego zadania ocenę niedostateczną.

W tej sytuacji, w myśl art. 31d ust. 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, wynik końcowy egzaminu komorniczego jest negatywny.

Komisja uznała zarzuty sformułowane w odniesieniu do oceny z zadania drugiego za niezasadne.

Stwierdziła, że dokonanie podziału majątku wspólnego w drodze orzeczenia sądu - tak jak to miało miejsce w zadaniu egzaminacyjnym- spowodowało, iż dalsze prowadzenie egzekucji pozostawało w sprzeczności z treścią tytułu wykonawczego. Orzeczenie separacji powoduje ustanie wspólności majątkowej i ma skutek wobec osób trzecich (art. 435 § 1 i art. 452 w związku z art. 435 § 1 k.p.c.). W wyniku zaś podziału majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami przestaje istnieć majątek wspólny, a przyznanie przedmiotu wchodzącego w jego skład małżonkowi dłużnika oznacza, że przedmiot ten od tej chwili stanowi składnik jego majątku. Klauzula wykonalności nadana tytułowi egzekucyjnemu przeciwko małżonkowi dłużnika na podstawie art. 787 k.p.c. nie daje podstawy do prowadzenia egzekucji. Wprawdzie uprawnia ona do prowadzenia egzekucji przeciwko małżonkowi dłużnika, ale uprawnienie to ograniczone zostało do majątku wspólnego. Brak tego majątku sprawia, że nie ma możliwości prowadzenia z niego egzekucji. Postępowanie egzekucyjne winno być zatem umorzone. Powyższy pogląd znajduje oparcie w aktualnej od kilkunastu lat linii orzecznictwa Sądu Najwyższego, wyrażonej w szeregu orzeczeniach (np. w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2001 r., II CKN 498/00, nie publ.; wyroku z dnia 9 stycznia 2003 r, IV CK 327/02, "Monitor Prawniczy" 2004, nr 3; uchwale z dnia 19 listopada 2008 r., III C'ZP 105/08, OSNC 2009/10/136), a w szczególności w stanowiącej odpowiedź na pytanie prawne uchwale Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2010 r., III CZP 132/09, OSNC 2010., nr 6, poz. 90 i potwierdzenie w praktyce orzeczniczej sądów powszechnych, a także jest generalnie akceptowany przez przedstawicieli nauki prawa (tak m.in. H. Pietrzkowski w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom IV, red. T. Ereciński, Warszawa 2007 oraz M. Krakowiak w: Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie egzekucyjne. Komentarz do artykułów 758 - 1088, red. J. Jankowski).

W ocenie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, przyjęcie odmiennej wykładni prawa, wyrażającej się w oddaleniu przedmiotowego wniosku przez zdającą, należy uznać za wyraz nieznajomości aktualnego orzecznictwa Sądu Najwyższego.

Komisja podkreśliła, iż w stanie faktycznym przedstawionym w zadaniu, małżonka dłużnika przedstawiła także orzeczenie w przedmiocie podziału majątku wspólnego, a zatem przestał istnieć majątek wspólny, z którego można prowadzić egzekucję. Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, iż podział majątku nastąpił na podstawie orzeczenia sądowego, nie zaś czynności dokonanej jedynie pomiędzy małżonkami.

Odnosząc się do argumentu, iż umorzenie nie mogło nastąpić, gdyż istniał dług osobisty małżonki dłużnika w postaci zasądzonych kosztów postępowania za nadanie klauzuli wykonalności w wysokości 56 zł Komisja podniosła, iż egzekucja prowadzona przez komornika nie obejmuje tej kwoty, albowiem wniosek wierzycielki dotyczy jedynie egzekucji 600 000 zł należnych od R. K.

Komisja wskazała, iż zdająca wprawdzie złożyła stosowne zapytanie do rejestru zastawów na formularzu DW-1, jednakże wniosek ten został wypełniony w sposób niekompletny (bez wskazania danych dłużnika), jak również nie odnotowano nigdzie uiszczenia opłaty za złożenie tych wniosków.

Komisja zgodziła się natomiast ze zdającą, iż w przypadku uproszczonej egzekucji z nieruchomości, w świetle art. 10132 § 2 k.p.c., możliwe jest uznanie, że w powołanej regulacji ustawodawca odstąpił od zasady, że nad nieruchomością, do której skierowano egzekucję ustanawia się zarząd, w miejsce fakultatywnego ustanowienia dozoru. Niemniej jednak praca egzaminowanej nie zawiera protokołu z czynności terenowych, podczas których nastąpiły oględziny nieruchomości i nastąpiło zbadanie, czy budynek jest wystarczająco zabezpieczony i czy zachodzi potrzeba ustanowienia dozoru.

Jeżeli chodzi zaś o brak wyznaczenia dłużnikowi dwutygodniowego terminu do uiszczenia należności, Komisja Egzaminacyjna II stopnia podzieliła zarzuty zdającej, że w trybie uproszczonym dłużnika przy pierwszym wezwaniu należy wezwać do zapłaty niezwłocznie, a nie - jak wskazał egzaminator - w terminie 2 tygodni.

Odnosząc się natomiast do zarzutu nieprawidłowego sporządzenia opisu i oszacowania Komisja podniosła, iż to komornik, a nie biegły sporządza protokół opisu i oszacowania nieruchomości. Pierwsza jego część zawiera opis nieruchomości, zaś druga wskazuje na jej wartość oraz podstawę jej ustalenia. Przyjęcie przez zdającą tezy, iż "oszacowanie i opis nieruchomości ma wyraz w sporządzonym przez biegłego operacie szacunkowym (po oględzinach nieruchomości) który stanowi podstawę do sporządzenia protokołu opisu i oszacowania zgodnie z art. 947 k.p.c." skutkowało niezasadnym oddaleniem wniosku wierzyciela o sporządzenie opisu i oszacowania, a także zaniechaniem dokonania oględzin nieruchomości, co wydaje się być elementem niezbędnym do dokonania jej opisu.

Ponadto obwieszczenie o licytacji nie spełnia wszystkich przesłanek wymienionych w art. 953 k.p.c. Wbrew twierdzeniom zdającej, art. 867 k.p.c. odnosi się do zbycia ruchomości w drodze licytacji publicznej i zgodnie z art. 10136 § 1 k.p.c. tryb ten możliwy jest do zastosowania jedynie wówczas, gdy sprzedaż nieruchomości nie nastąpi z wolnej ręki, ten zaś tryb na mocy art. 10133 k.p.c. przewidziany jest jedynie dla zbycia niezabudowanej nieruchomości gruntowej, która nie jest obciążona na rzecz osób trzecich lub też, jeżeli oszacowanie nieruchomości nie zostało zaskarżone przez dłużnika lub za jego zgodą (10134 k.p.c.). Tymczasem w zadaniu wyraźnie wskazano, iż dłużnik przede wszystkim sprzeciwił się sprzedaży nieruchomości w jakimkolwiek trybie, a nadto zaskarżył opis i oszacowanie, co za tym idzie sprzedaż nieruchomości winna nastąpić w drodze licytacji z nieruchomości i przy spełnieniu wszystkich związanych z tym wymogów formalnych.

W ocenie Komisji zasadnie zostało uznane także, iż nieprawidłowym było nie ustosunkowanie się przez komornika do pisma R. K. z dnia [...] listopada 2013 r. Każdy wniosek strony podlega bowiem rozpoznaniu, zaś wydanie decyzji w przedmiocie dalszego prowadzenia egzekucji w trybie uproszczonym pozwoliłoby na ewentualną kontrolę tej decyzji.

W ocenie Komisji opisane szczegółowo błędy w podejmowanych czynnościach egzekucyjnych, a przede wszystkim zakończenie egzekucji sprzedażą, w sytuacji, gdy nieruchomość nie obejmowała majątku wspólnego małżonków (co uznać należy za błędne rozstrzygniecie w sprawie), są na tyle poważne, że dyskwalifikują pracę egzaminacyjną w części obejmującej zadanie na drugi dzień egzaminu. Część uchybień o mniejszej wadze, jakkolwiek nie dyskredytujących pracy jako całości, to jednak w połączeniu z tymi najistotniejszymi, nie pozwalały na przyjęcie, iż zakres wiedzy egzaminowanej jest wystarczający do uzyskania oceny pozytywnej.

Konkludując Komisja Odwoławcza uznała, że wynik całego egzaminu powinien być negatywny, zgodnie bowiem z art. 31 d ust. 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji pozytywny wynik z egzaminu komorniczego otrzymuje zdający, który z każdego z zadań pisemnych z egzaminu komorniczego otrzymał ocenę pozytywną.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. K., zwana dalej skarżącą, wniosła o zmianę zaskarżonej uchwały i ustalenie pozytywnego wyniku z egzaminu, ewentualnie o uchylenie a także zwolnienie od kosztów i dopuszczenie zawnioskowanych dowodów w postaci akt egzaminacyjnych :

- D. S., Izba Komornicza w K., ul. [...],[...], praca z zadania z drugiego dnia egzaminu tj . [...].04.2014 r.

- K. K., Izba Komornicza w K., ul. [...],[...], praca z zadania z drugiego egzaminu tj. [...].04.2014 r.,

o nr kodu pracy [...], oraz uchwały Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Przy Ministrze Sprawiedliwości ds. rozpatrywania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu komorniczego powołana zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości,

- S. M., Izba Komornicza w K. ,ul. [...],[...]praca z zadania z drugiego dnia egzaminu tj. [...].04.2014r., o nr kodu pracy [...].

Podniosła zarzuty:

1) naruszenia przepisu art. 803 kpc poprzez błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że tytuł wykonawczy nie stanowi podstawy do prowadzenia egzekucji o wszelkie należności nim objęte,

2) naruszenia przepisu art. 930 kpc poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że orzeczenie separacji oraz podział majątku wspólnego na mocy orzeczenia sądu nie stanowi rozporządzenia nieruchomością, podczas gdy prawidłowa wykładnia w/w przepisu prowadzi do stwierdzenia, że działanie podjęte przez dłużnika i małżonka dłużnika stanowią rozporządzenie nieruchomością i są tym samym bezskuteczne wobec dalszego biegu postępowania egzekucyjnego,

3) naruszenia przepisu art. 947 kpc w zw. z art. 948 kpc w zw. z § 122-150 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 09 marca 1968 roku w sprawie czynności komorników poprzez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że protokół sporządzony przez skarżąca nie zawiera wszystkich elementów wymaganych przez przepisy, podczas gdy prawidłowa wykładnia w/w przepisów prowadzi do stwierdzenia, że protokół sporządzony przez skarżąca w czasie egzaminu komorniczego jest prawidłowy i zawiera wszystkie elementy wymagane przez przepisy kodeksu postępowania cywilnego i przepisy wykonawcze,

4) naruszenia przepisu art. 867 kpc w zw. z § 84.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 1968 roku w sprawie czynności komorników poprzez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca nie przeprowadziła licytacji z nieruchomości,

5) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżąca winna ustosunkować się na każde pismo dłużnika, podczas gdy brak jest podstawy prawnej do w/w stwierdzenia,

6) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżąca popełniła szereg błędów podczas egzaminu komorniczego:

a. sprzedaż nieruchomości,

b. nieustosunkowanie się do pisma dłużnika,

c. nieprawidłowe sporządzenie protokołu,

d. nieprzeprowadzenie licytacji z nieruchomości

podczas gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego prowadzi do ustalenia odmiennego stanu faktycznego i stwierdzenia, że skarżąca nie popełniła wytkniętych jej błędów, co więcej nie mogły one doprowadzić do otrzymania z egzaminu oceny negatywnej, albowiem decyzje skarżącej podjęte podczas egzaminu komorniczego miały podstawę prawną w obowiązujących przepisach i orzecznictwie,

7) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wierzyciel nie wniósł o egzekucję wszystkich należności objętych tytułem wykonawczym, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego (akt egzaminacyjnych) prowadzi do ustalenia odmiennego stanu faktycznego i stwierdzenia, że w realiach zakreślonego stanu faktycznego wierzyciel wnosił o egzekucje na podstawie tytułu wykonawcze czyli także o kwotę 56,00zł tytułem kosztów nadania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika A. K.,

8) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżąca wadliwie sprzedała zajętą nieruchomość, podczas gdy analiza materiału dowodowego (akt egzaminacyjnych) prowadzi do ustalenia odmiennego staniu faktycznego, z którego wynika, że skarżąca prawidłowo postąpiła sprzedając zajętą nieruchomość, ponieważ istniał dług osobisty małżonki dłużnika A. K. w wysokości 56,00zł który był przedmiotem egzekucji,

9) naruszenia przepisów postępowania to jest przepisu art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie praworządności i równości w ocenie wszystkich zdających egzamin komorniczy albowiem część zdających podjęła decyzję identyczną jak skarżąca - sprzedaż nieruchomości - i uzyskała pozytywny wynik z egzaminu,

W uzasadnieniu skargi skarżącą przypomniała stan faktyczny niniejszej sprawy oraz rozwinęła i szczegółowo uzasadniła podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wnosząc o jej oddalenie podtrzymała dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

W piśmie procesowym datowanym na dzień [...] września 2015 r. stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę, skarżąca podtrzymała co do zasady swoje stanowisko w sprawie i zgłosiła dodatkowe wnioski dowodowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

Na wstępie należy pokreślić rolę sądu administracyjnego, który nie jest trzecią komisją egzaminacyjną ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy, lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym, uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.

. Postępowanie związane z egzaminem komorniczym regulują przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U . z 2011 r. nr 231, poz. 1376 ze zm.).

Zgodnie z art. 31 ust 1 egzamin komorniczy przeprowadzają komisje egzaminacyjne raz w roku w terminie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości. Przepis art. 29c ust. 3 stosuje się odpowiednio.

Jak stanowi ust.3 egzamin komorniczy polega na sprawdzeniu przygotowania osoby przystępującej do egzaminu komorniczego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu komornika. W trakcie egzaminu komorniczego zdający opracowuje dwa zadania pisemne, dotyczące czynności wchodzących w zakres ustawowych zadań komorników (ust. 4)

Zgodnie z art. 31d. 1. Egzaminatorzy dokonują oceny każdego z zadań z egzaminu komorniczego z zastosowaniem następującej skali ocen

1) oceny pozytywne:

a) celująca (6),

b) bardzo dobra (5),

c) dobra (4),

d) dostateczna (3);

2) ocena negatywna - niedostateczna (2).

2. Oceny każdego z zadań pisemnych dokonują niezależnie od siebie dwaj członkowie komisji egzaminacyjnej.

3. Każdy z członków komisji egzaminacyjnej sprawdzających zadania pisemne wystawia ocenę cząstkową, sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczących prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu komorniczego.

4. Ostateczną ocenę każdego z zadań pisemnych egzaminu komorniczego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego członka komisji egzaminacyjnej, przy czym:

1) oceny pozytywne to:

a) celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 6,00,

b) bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 5,00 lub 5,50,

c) dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 4,00 lub 4,50,

d) dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 3,00 lub 3,50;

2) ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi 2,00 lub 2,50.

5. Pozytywny wynik egzaminu komorniczego uzyskuje zdający, który z każdego z zadań pisemnych z egzaminu komorniczego otrzymał ocenę pozytywną.

Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że w świetle wymienionych przepisów, w tym określających charakter i warunki zdania egzaminu komorniczego, egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego który związany jest z oceną stanu faktycznego i tylko jawne wyjście poza jego granice może stanowić podstawę do przyjęcia, że naruszenie prawa miało charakter rażący. Sąd nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy.

W niniejszej sprawie Komisja Egzaminacyjna II stopnia odniosła się do w sposób wystarczający do zarzutów podnoszonych w odwołaniu od uchwały nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw przeprowadzenia egzaminów konkursowego i komorniczego, obejmującej obszar właściwości Izb Komorniczych w K. oraz R. z siedzibą w K. uzasadniając swoją opinię, co do poprawności oceny Komisji i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów. Komisja II Stopnia opisała pracę skarżącej wskazując na uchybienia, które w jej ocenie, tak jak w ocenie egzaminatorów, nie kwalifikowały tego zadania na ocenę pozytywną (w punktacji 3 do 6).

Nie dokonując oceny pracy skarżącej, lecz wyłącznie mając ją na uwadze, jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji II Stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski komisji (w części zasadniczej pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

Trafne wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów pracy sporządzonej przez skarżącą. Sąd podziela ocenę organów co do wagi popełnionych błędów.

Zdaniem Sądu okoliczności z przykładu egzaminacyjnego to sytuacja, o której wprost stanowi przepis art. 825 pkt 3 k.p.c.. Egzekucja została skierowana do rzeczy, z której małżonek dłużnika nie odpowiada (a wiec prowadzenie egzekucji pozostaje w sprzeczności z treścią tytułu wykonawczego). Nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową umożliwia bowiem zajęcie przedmiotów stanowiących wyłącznie wspólny majątek małżonków, bez względu na to, gdzie się znajdują. Nie można jednak dokonać zajęcia przedmiotów stanowiących majątek odrębny małżonka dłużnika. Dokonanie takiego zajęcia, uprawnia małżonka dłużnika do domagania się umorzenia egzekucji przez komornika, powołując się właśnie na ograniczenie jego odpowiedzialności (art. 837 i 825 pkt 3 k.p.c.). Sąd wskazuje, że pojęcie rozporządzenia nieruchomością w rozumieniu art. 930 k.p.c. ma ustalone w orzecznictwie znaczenie, tj. przyjmuje się, że pojęcie to nie obejmuje zmiany stanu prawnego spowodowanej orzeczeniem sądu o zniesieniu współwłasności, dziale spadku lub podziale majątku wspólnego. Jeśli zatem wymienionymi orzeczeniami przyznano nieruchomość na wyłączną własność współwłaścicielowi niebędącemu dłużnikiem, przepis ten nie ma zastosowania (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1980 r., III CZP 65/80, OSNCP 1981, nr 6, poz. 100 z glosą Z. Świebody, OSP 1982, z. 5–6, poz. 60). Pogląd ten wyrażany był także we wcześniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego, w wyroku tego Sądu z dnia 1 grudnia 1977 r., I CR 409/77, OSNC 1979, nr 1-2, poz. 6, wskazano, że zmiana spowodowana orzeczeniem sądu na skutek podziału majątku wspólnego, działu spadku lub zniesienia współwłasności nieruchomości nie ma charakteru rozporządzenia tą nieruchomością w rozumieniu art. 930 k.p.c. Badanie okoliczności związanych z wydaniem na rzecz dłużnika i jego małżonka orzeczenia o separacji i podziale majątku nie należy do ustawowych kompetencji komornika który jedynie powinien uwzględnić w sprawie skutki prawomocnego orzeczenia. Bezspornie prowadzenie egzekucji winno być zgodne z przepisami prawa, w tym z uwzględnieniem okoliczności wynikających z prawomocnych orzeczeń sądowych.

Niewątpliwie orzeczenia sądowe nie mają w polskim systemie prawnym charakteru precedensowego, a uchwały Sądu Najwyższego rozstrzygające zagadnienie prawne wiążą tylko w konkretnych sprawach (art. 390 § 2 k.p.c.). Niemniej jednak dla osób wykonujących profesjonalne zawody prawnicze oczywistym jest, że stanowisko judykatury ma istotne znaczenie w procesie wykładni prawa.

Sąd, dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia uwzględnił przede wszystkim cel egzaminu, tj. że służy on zweryfikowaniu wiedzy kandydata i jego umiejętności niezbędnych do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu komornika. Egzamin zawodowy sprawdzić ma bowiem znajomość przepisów prawa i potwierdzić umiejętność ich stosowania w konkretnych okolicznościach faktycznych. Surowa regulacja ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu komornika osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości. Jak stanowi bowiem art. ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym.

Sąd - jedynie wspierając argumentację już w tej sprawie wyrażoną przez organy - wskazuje, że egzamin zawodowy nie służy prezentacji przez egzaminowanego tez polemicznych wobec oczywistej wykładni przepisu, którego zastosowania wymaga rozwiązanie casusu egzaminacyjnego. Ryzykowne jest więc podejmowanie czynności, których zasadność może podlegać dyskusji. Uzasadnianie podjętych działań korzyścią stron postępowania w sytuacji egzaminacyjnej może nie odnieść oczekiwanego skutku, jeśli nie pozostaje w zgodzie ze stosowanym przepisem. Skarżąca zobowiązana była do przekonania egzaminatorów i komisję egzaminacyjną, że zna i rozumie znaczenie przepisów k.p.c.

Konkludując, wynik egzaminu - wobec istotnego charakteru popełnionych błędów - dawał obu komisjom egzaminacyjnym podstawę zakwestionowania przygotowania skarżącej do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu komornika. Uzyskanie bowiem przez zdającego z jednego zadania oceny niedostatecznej stanowić musiało o negatywnym wyniku całego egzaminu. Wyłącznie wystawienie pozytywnych ocen z obu zadań egzaminu komorniczego stwarzałoby dla komisji egzaminacyjnych obu instancji obowiązek podjęcia uchwały o pozytywnym wyniku egzaminu (związanie administracyjne). W tej sprawie wobec jednoznacznej negatywnej oceny pracy skarżącej nie było podstaw do rozważania skali ocen pozytywnych.

Według Sądu w niniejszej sprawie zostały ustalone i uwzględnione wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych. Komisja Egzaminacyjna II stopnia odniosła się do tych wszystkich zarzutów odwołania, których uwzględnienie mogłoby zaważyć na treści podjętego rozstrzygnięcia. Nawet gdyby Komisja odwoławcza nie rozprawiła się ze wszystkimi argumentami strony skarżącej, naruszając tym samym obowiązek wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierowała się, podejmując określone rozstrzygnięcie, to nie byłaby naruszona dyspozycja art. 107 § 3 k.p.a. – co do nieodniesienia się przez organ administracji do wszystkich argumentów odwołania - jeżeli wskazane i objaśnione przez ten organ w uzasadnieniu okoliczności przesądzają o trafności decyzji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 grudnia 2011 r., II GSK 2333/11).

Za pozbawione podstaw Sąd uznaje również powoływanie się przez skarżącą na fakt pozytywnego oceniania przez inne komisje egzaminacyjne prac sporządzanych w ten sam sposób, co praca skarżącej. Sąd nie podziela więc zarzutów związanych z naruszeniem art. 32 Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a .

Zauważyć należy, iż każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu komorniczego rozstrzygana uchwałami komisji egzaminacyjnych jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 Kpa. Indywidualizm takiej sprawy powoduje, że nigdy nie jest ona rozpoznawana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego - ustawy o komornikach sądowych i egzekucji - wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i wyłącznie w jego sprawie.

Okoliczności, które zdecydowały o przyznaniu ocen pozytywnych w innych postępowaniach dotyczących wyników z egzaminu komorniczego innym osobom nie są okolicznościami, które powinny czy też mogły być badane w konkretnej sprawie. Kontrola działalności administracji publicznej może być sprawowana jedynie w granicach danej sprawy ze skargi na konkretny indywidualny akt administracyjny. Uwzględnienie przez sąd administracyjny przy tego rodzaju kontroli legalności rozstrzygnięć wydanych w innych sprawach, nawet o zbliżonym stanie faktycznym ze wskazaniem identycznej podstawy prawnej oznaczałoby, że sąd dokonałby oceny działalności administracji publicznej w szerszym zakresie aniżeli ta do jakiej był upoważniony

Komisje egzaminacyjne mają prawo, po dokonaniu subsumcji, do wybrania rozwiązania optymalnego ze względu na przyjęty przez siebie punkt widzenia (J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Zakamycze 2005, s. 364). Wybór danego rozwiązania, które jest równowartościowe prawnie wobec innych dopuszczalnych przez ustawę, nie jest zupełnie dowolny i swobodny. Ograniczony jest on przez przepisy prawa materialnego oraz przepisy proceduralne. Sama jednakże okoliczność różnicowania ocen wystawionych przez egzaminatorów oraz poszczególne komisje egzaminacyjne, jak również siły przedstawianej przez nich argumentacji, jest rzeczą naturalną, gdyż nie jest możliwe ustalenie idealnych kryteriów ocen. Specyfika egzaminu komorniczego wynika także z tego, że prace mają charakter otwarty. Powoływanie się na inne prace i oceny nie ma znaczenia przy rozpatrywaniu indywidualnej sprawy.

Przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie nakładają na egzaminatorów obowiązku wypracowania jednolitych zasad i kryteriów wystawiania ocen.

Skład orzekający podziela ponadto pogląd wyrażony w wyroku NSA z 24 maja 2013 r., II GSK 303/12, zgodnie z którym: "Uwzględnienie przez sąd administracyjny przy tego rodzaju kontroli legalności rozstrzygnięć wydanych w innych sprawach, nawet o zbliżonym stanie faktycznym ze wskazaniem identycznej podstawy prawnej oznacza, że Sąd dokonał oceny działalności administracji publicznej w szerszym zakresie aniżeli ta do której był upoważniony".

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd oddalił wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodów uzupełniających.

Sąd administracyjny, co do zasady, nie przeprowadza postępowania dowodowego, albowiem kontrolę legalności decyzji administracyjnej opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżone rozstrzygnięcie (art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wyjątek od tej zasady zawiera art. 106 § 3 p.p.s.a. jednakże nie służy on do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2004 r. FSK1186/04 nie publ.). Należy zwrócić uwagę, iż postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Należy zauważyć, iż przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Podkreślić zatem należy, że zakres kognicji sądu administracyjnego jest ograniczony do kontroli legalności zaskarżonego aktu i wyłącza możliwość czynienia przez ten sąd ustaleń faktycznych, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Celem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest bowiem ponownie ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej (zob. NSA w wyroku z 6 października 2005 r. sygn. akt II GSK 164/05), lecz zbadanie, czy ustalenia dokonane przez organy administracyjne, których akty zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r. II FSK 72/06).

Jak już wyżej wskazano organy administracyjne, a następnie sąd administracyjny badając całokształt zgromadzonego w indywidualnej sprawie materiału dowodowego, nie mogą wykraczać poza granice tej sprawy. W związku z tym bezzasadny był wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodu z innych prac egzaminacyjnych, albowiem badanie prac innych zdających, jak również uzasadnień ocen innych zdających, stanowiłoby wyjście poza granice sprawy.

Z tych względów dopuszczenie dowodu z innych prac byłoby bezcelowe, a różnicowanie ocen wystawionych przez egzaminatorów oraz Komisje egzaminacyjne w stosunku do poszczególnych prac jest efektem wspomnianej indywidualizacji ocen każdej pracy.

Dla sprawy decydujące znaczenie miała prawidłowość oceny pracy skarżącej z części drugiej egzaminu komorniczego.

Należy dodać, że nie można przy tym mówić o naruszeniu zasady równości wobec prawa oraz zasady sprawiedliwości (art. 32 oraz art. 7 w związku z art. 2 i 45 Konstytucji RP), gdyż ewentualne niezgodne z prawem działanie jednej Komisji Egzaminacyjnej nie uprawnia do takiego samego działania Komisji Egzaminacyjnej oceniającej zadania opracowane przez skarżącą.

Poza tym o naruszeniu zasady równości wobec prawa (art. 2 Konstytucji RP) można byłoby mówić tylko wówczas, gdyby w takim samym stanie faktycznym zostały wydane różne uchwały tej samej Komisji Egzaminacyjnej. Każdy z kandydatów na komorników rozwiązuje indywidualnie przydzielone mu zadanie. Jeżeli zaś te opracowania były jednakowe (identyczne), to świadczyłoby to o braku samodzielności w rozwiązaniu zadania przez któregoś z kandydatów, a w takim przypadku takie opracowanie zadania podlegałoby dyskwalifikacji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 grudnia 2012 r., sygnatura akt: II GSK 1840/11).

Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu komorniczego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organy te w żadnym stopniu nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego wskazanych w skardze, w tym także naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.