Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt III SO/Łd 11/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-10-21 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 0002
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 3, art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 21 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 21 października 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z wniosku K. K. o wymierzenie grzywny Centrum Obsługi Studenta Uniwersytetu [...] za nieprzekazanie skargi do Sądu postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W związku z wnioskiem o wymierzenie grzywny Centrum Obsługi Studenta Uniwersytetu [...] za nieprzekazanie skargi do Sądu K. K., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł, wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca utrzymuje się z pomocy rodziny w wysokości 500 zł. Wnioskodawca wskazał przy tym, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani papierów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że jego sytuacja materialna jest Sądowi znana ze sprawy III SA/Łd 1294/13.

Wobec tego, że informacje zawarte w oświadczeniu okazały się niewystarczające dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy, został on wezwany przez referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca oświadczył, że lokal mieszkalny zajmuje na podstawie umowy użyczenia, nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Pomoc finansową uzyskuje od rodziców, nie zna wysokości ich dochodów, stanu majątkowego ani wysokości posiadanych oszczędności. Załączył również wyciągi z rachunku bankowego.

Postanowieniem z dnia 9 września 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.

W sprzeciwie skarżący podniósł, że referendarz ustalił, iż skarżący pobiera naukę. Tymczasem skarżący nie pobiera nauki. Kwestia pobierania nauki miała istotną rolę w ustaleniu sytuacji materialnej, dlatego skarżący wnosi sprzeciw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).

Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.

Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.

Należy podkreślić, że zgodnie z art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Skarżący jest więc zobowiązany ponosić koszty postępowania sądowego toczącego się z jego inicjatywy. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady ustanowionej w wymienionym przepisie i powinna być stosowana jedynie w uzasadnionych przypadkach.

W orzecznictwie sądowym dominuje stanowisko zgodnie z którym skarżący powinien poczynić pewne oszczędności w domowym budżecie, jeśli nie narusza to niezbędnych wydatków koniecznych do utrzymania siebie i rodziny. Prawo pomocy jest przewidziane dla osób, które rzeczywiście nie są w stanie zabezpieczyć jakichkolwiek środków pieniężnych na koszty związane z prowadzeniem postępowania przed sądem.

W niniejszej sprawie skarżący nie udowodnił, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W myśl art. 252 ustawy p.p.s.a. składający wniosek obowiązany jest podać "dokładne dane" dotyczące stanu majątkowego, dochodów oraz stanu rodzinnego. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca nie pracuje, nie posiada żadnego majątku pozostaje na wyłącznym utrzymaniu swoich rodziców, otrzymując od nich pomoc finansową w kwocie 500 zł. Zamieszkuje w mieszkaniu swojego brata. Jednocześnie skarżący nie podał informacji dotyczących dochodów swoich rodziców ani ich majątku. Z wyciągów bankowych wynika natomiast, że wnioskodawca posiada na wskazanym rachunku bankowym środki pieniężne, których wysokość pozwala na partycypację w kosztach postępowania przed sądem administracyjnym (saldo początkowe 1.06.2014 r. – 232,04 zł, 1.07.2014 r. – 647,71 zł, 1.08.2014 r. – 378,44 zł). Uwzględniając powyższe należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania.

Jednocześnie Sądowi z urzędu wiadomo, że w sprawie o sygn. III SA/Łd 1294/13 postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2014 r. cofnięto K. K. przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów i ustanowienia adwokata. W toku postępowania wyjaśniającego w sprawie III SA/Łd 1294/13 Sąd ustalił skarżący z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej osiągnął przychód w kwocie 5.235,20 zł (PIT-36). Skarżący mimo wezwań do przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych z okresu ostatnich trzech miesięcy, przedłożył wyciągi tylko za dwa miesiące – czerwiec i maj 2014 r., z których wynika, że w maju 2014 r., kiedy to skarżący składał drugi wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazał na brak oszczędności i dochody w kwocie 300 zł brutto, saldo początkowe wynosiło 1.415,94 zł, saldo końcowe 232,04 zł, a saldo średnie 720,84 zł. W czerwcu 2014 r. saldo początkowe wynosiło wprawdzie 232,04 zł, lecz saldo końcowe już 647,71 zł. Z wyciągu z czerwca 2014 r. wynika, że 27 czerwca 2014r. matka skarżącego T. K. przelała na jego konto kwotę 830 zł "za pralkę". Skarżący mimo wezwania skierowanego do pełnomocnika, nie złożył żadnych wyjaśnień odnośnie tych operacji. Za szkolenie wojskowe w maju uzyskał kwotę 840 zł, którą przeznaczył na bieżące utrzymanie. Na początku stycznia 2014 r. skarżący dysponował kwotą 1.500 zł, lecz do chwili obecnej wydatkował te środki na zaspokojenie potrzeb związanych z codziennym życiem. Wobec powyższego Sąd uznał, że skarżący w złożonych wnioskach o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił w sposób rzetelny i prawdziwy swojej sytuacji majątkowej. W wyniku rozpoznania zażalenia skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 października 2014 r. sygn. I OZ 836/14 orzekł o jego oddaleniu. NSA uznał, że selektywne ujawnianie informacji świadczy o tym, że skarżący zataił swój prawdziwy stan majątkowy, co uzasadniało cofnięcie prawa pomocy.

W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżący nie spełnił przesłanek wynikających z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., bowiem nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W konsekwencji uznać należy, że skarżący posiada środki pozwalające na uiszczenie wpisu sądowego od wniosku na obecnym etapie postępowania (100 zł), a zatem przeznaczenie ich na tenże cel, nie będzie stanowić uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. W świetle powyższych ustaleń nie ma znaczenia okoliczność podnoszona w sprzeciwie, że skarżący nie pobiera nauki.

Jak już wyżej zaznaczono prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby nawet niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, której celem jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym stanowi realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Uznać należy, że skoro skarżący nie wykazał, że jest osobą, której sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania, odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie narusza prawa do sądu.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.

k.p.