Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1031/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, p.o. sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant Referent stażysta Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2004 roku sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł.na rzecz W. K. kwotę 2786,30 (dwa tysiące siedemset osiemdziesiąt sześć złotych i 30/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997r. Nr 137 poz. 926 z późn. zm.) oraz art. 85 § 1, art.23 § 7, art.29 § 1 i art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. – Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 75 poz. 802 z póżń.zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. uznającą zgłoszenie celne samochodu osobowego używanego marki Nissan Primera dokonane przez W. K. za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej zgłoszonego towaru.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w dniu [...] W. K. dokonał zgłoszenia celnego samochodu osobowego marki Nissan Primera, rok produkcji 2000, wnioskując o objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu. Do zgłoszenia celnego załączono między innymi rachunek z dnia [...] określający cenę sprzedaży ww samochodu na kwotę 3.000 EUR. Po przyjęciu zgłoszenia celnego, działając w oparciu o przepis art. 70 § 1 Kodeksu celnego organ celny I instancji przystąpił do czynności weryfikujących zgłoszenie. W toku tych czynności stwierdzono, że cena zawarta w rachunku przedstawionym do zgłoszenia, znacznie odbiega od cen zawartych w katalogu notowań pojazdów samochodowych na rynku zagranicznym – "A." 3/2003r. Powołując się na orzecznictwo NSA Dyrektor Izby Celnej w Ł. podkreślił, że organ celny jest uprawniony do oceny wiarygodności przedkładanych wraz ze zgłoszeniem dokumentów, a wiarygodność rachunku obejmuje nie tylko jego autentyczność, ale także wiarygodność podanej w tym dokumencie ceny transakcyjnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że o zakwestionowaniu ceny zawartej w rachunku zadecydował fakt, iż odbiegała ona znacznie od cen zawartych w katalogu notowań pojazdów samochodowych na rynku zagranicznym "A. " 3/2003r. Wartość celną samochodu organ celny I instancji ustalił na kwotę 42.400,00 PLN (7.816,40 EUR) na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego stosując metodę tzw. "ostatniej szansy" wykorzystując notowania cen samochodów tego typy co sprowadzony samochód o podobnych parametrach technicznych. Organy celne obu instancji podniosły, że zastosowanie metod określonych w art. 25 i 26 Kodeksu celnego jest problematyczne, bowiem znalezienie samochodów o identycznym lub podobnym stopniu zużycia jest niemożliwe. Z kolei metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku importu towarów dla celów handlowych. Również metoda wartości kalkulowanej oparta na koszcie produkcji importowanych towarów opisana w art. 28 Kodeksu celnego nie może stanowić podstawy ustalenia wartości celnej używanych samochodów z uwagi na to, że samochody używane nie są produkowane jako takie. Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej w Ł. wyjaśnił, że ceny zawarte w katalogu "Eurotax" na podstawie którego ustalono wartość celną sprowadzonego pojazdu są cenami średnimi, zbliżonymi do cen transakcyjnych i odnoszą się do pojazdów używanych i zamortyzowanych. Notowania zawarte w tym katalogu są wynikiem analizy prowadzonej na reprezentatywnej grupie samochodów używanych z całego kraju. Zawierają one dane uwzględniające spadek cen z racji wieku pojazdu, średniego przebiegu, poprawnego stanu technicznego tzn. nie wymagającego napraw i będącego w ruchu oraz standardowego wyposażenia.

W odniesieniu do przedłożonej przez stronę opinii technicznej wskazującej na braki, wady, uszkodzeń oraz ponadnormatywny przebieg sprowadzonego pojazdu Dyrektor Izy Celnej w Ł. wyjaśnił, że z uwagi na zmianę rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie klasyfikacji odpadów jako odpad zostały zaklasyfikowane pojazdy wycofane z eksploatacji – niezarejestrowane lub niezdolne do ruchu. Z dokumentów przedmiotowej sprawy wynika, że sprowadzony pojazd został dopuszczony do ruchu bezwarunkowo. Do zgłoszenia celnego, zgodnie z wymogiem wynikającym z § 234 ust. 1 lit. b Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. Nr 117 poz. 1250) załączono zaświadczenie o przeprowadzonym z pozytywnym wynikiem badaniu technicznym pojazdu.

Zawarte w wyspecjalizowanych wydawnictwach "Eurotax" wartości rynkowe dotyczą pojazdów o przeciętnym stanie technicznym dla danego rocznika oferowanego na polskim rynku, W świetle powyższego przy zastosowaniu do ustalenia wartości celnej metody "ostatniej szansy" nie ma obecnie wskazania do odliczenia od "uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu określonego w procencie stopnia uszkodzenia pojazdu, bowiem pojazdy nadmiernie uszkodzone i zużyte nie mogą być objęte procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, ponieważ zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska traktowane są jako odpad. Dotyczy to także korekt z tytułu ponadnormatywnego zużycia ( w tym przebiegu).

Dyrektor Izby Celnej w Ł. nie podzielił zarzutów naruszenia przepisów art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej i podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy i dokonano jego oceny, zapewniając jednocześnie stronie czynny udział w przedmiotowym postępowaniu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. K. zarzucił organom celnym naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu podniósł, że organy celne nie uwzględniły przy ustalaniu wartości celnej sprowadzonego pojazdu oceny technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę mimo, iż opinii tej nie zakwestionowały ani pod względem formalnym, ani merytorycznym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej w Ł. podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że nieuzasadnione jest twierdzenie strony, iż to bardzo zły stan techniczny pojazdu wpłynął na tak ogromne obniżenie wartości pojazdu (70%). W ocenie Dyrektora Izby Celnej w Ł. nie potwierdza takiego stanu towaru również przedłożona do zgłoszenia celnego opinia techniczna. Zgodnie z tą ekspertyzą samochód posiada jedynie pewne wady estetyczne, które zdaniem organów celnych nie powodują obniżenia wartości samochodu o 70% w stosunku do jego wartości rynkowej. Stanowisko organów celnych w kwestii stanu technicznego sprowadzonego samochodu potwierdza zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu nr [...] z dnia [...] zgodnie z którym pojazd został dopuszczony do ruchu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz. U. z 2003r. Nr 52 poz. 652).

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 23 § 1 Kodeksu wartością celną jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 23 § 7 Kodeksu celnego wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów, służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego. Wartość celną ustala się wówczas zgodnie z metodami, określonymi w art. 25 – 28 Kodeksu celnego, stosując je w kolejności wynikającej z przepisów. Dopiero jeżeli zastosowanie żadnej z metod wcześniejszych nie jest możliwe, wartość ustala się tzw. metodą "ostatniej szansy" wynikającą z art. 29 Kodeksu celnego z zastosowaniem odpowiednich środków, zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., Porozumienia w sprawie stosowania tego artykułu i przepisów działu III Kodeksu celnego.

W rozpoznawanej sprawie organy celne w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy przyjęły, że zachodzą podstawy z art. 23 § 7 Kodeksu celnego do zakwestionowania wiarygodności i dokładności informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które zostały dołączone do zgłoszenia celnego. Trzeba podzielić pogląd organu odwoławczego, że wiarygodność rachunku obejmuje nie tylko jego autentyczność, ale także wiarygodność podanej w tym dokumencie ceny transakcyjnej. W rozpoznawanej sprawie szczególne wątpliwości organu celnego wzbudziła rażąco niska cena pojazdu podana na rachunku. Porównanie ceny transakcyjnej towaru przedstawionego do odprawy celnej z cenami wynikającymi z katalogów motoryzacyjnych dla tego rodzaju samochodów w pełni uzasadniało zakwestionowanie jej wiarygodności i podjęcie czynności mających na celu ustalenie wartości celnej jedną z metod zastępczych ustalania wartości celnej, przewidzianych w Kodeksie celnym w art. 25-29.

Zgodzić się należy z organami celnymi, iż w przypadku zakwestionowania przez nie wartości transakcyjnej importowanego samochodu używanego, wartość ta nie może z uwagi na specyfikę towaru, być ustalona metodami wskazanymi w art. 25 – 28 Kodeksu celnego. Argumentacja zawarta w uzasadnieniach rozstrzygnięć, poparta wytycznymi Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej w sprawie ustalania wartości celnej w tym zakresie nie budzi wątpliwości i nie jest przez sąd kwestionowana. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie wyłączono możliwość ustalenia wartości celnej przez porównanie z cenami towarów identycznych lub podobnych (art. 25-26 Kodeksu celnego), akcentując, że sprowadzony samochód był używany, a nie można porównywać ze sobą towarów uszkodzonych i używanych, gdyż stopień zużycia lub uszkodzenia może być różny. Także ustalenie wartości celnej towaru za pomocą metody ceny jednostkowej towarów identycznych i podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) nie było możliwe, gdyż tą metodę stosuje się w stosunku do importu towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach. W sprawie nie mogła mieć także zastosowania metoda wartości kalkulowanej ( art. 28 Kodeksu celnego), gdyż samochody używane nie są produkowane jako takie i nie można opierać się na wyliczonym koszcie ich produkcji. Z tego powodu należy zgodzić się z twierdzeniem, że zastosowanie metody ostatniej szansy na podstawie art. 29 Kodeksu celnego było uzasadnione. Przy metodzie tej dopuszczalne jest też oparcie się przy ustalaniu tejże wartości na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach, podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych, jeśli takie istnieją. W takim przypadku należy jednak uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia. Strona skarżąca w toku postępowania przed organami celnymi obu instancji powoływała się na uszkodzenia i usterki techniczne oraz duży przebieg importowanego pojazdu, obniżające wartość przedmiotowego samochodu. Załącznikiem zgłoszenia celnego była ekspertyza rzeczoznawcy określająca stan towaru w momencie zgłoszenia go do procedury dopuszczenia do obrotu. Z akt sprawy nie wynika, aby organy celne odmówiły przyjęcia i przeprowadzenia tego dowodu, zakwestionowały jego rzetelność, wiarygodność, możliwość wpływu na wynik sprawy. Nie jest trafna argumentacja przedstawiona w uzasadnieniach decyzji organów celnych, że zgodnie z regulacją zawartą w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów oraz rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych, do ustalenia wartości celnej przy zastosowaniu metody "ostatniej szansy" nie ma obecnie wskazania do odliczenia od "uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu, określonego procentowo stopnia uszkodzenia pojazdu. W ocenie Sądu cytowane przez organy przepisy nie stanowią uzasadnienia dla takiej tezy. Przywołane przepisy kwalifikowały jako odpady pojazdy wycofane z eksploatacji i wprowadzały dodatkowe wymogi dla importerów sprowadzających samochody używane, co nie oznacza jednak, że przepisy te zmieniły zasady ustalania wartości celnej używanych samochodów przewidziane w art. 29 Kodeksu celnego i pozwalają na ustalenie takiej wartości wyłącznie w oparciu o dostępne katalogi. Organ celny jest nadal obowiązany do ustalenia wartości celnej, zgodnie ze stanem pojazdu w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, a więc także z uwzględnieniem wad i uszkodzeń oraz ponadnormatywnego przebiegu na co wskazywał skarżący i co potwierdził załączoną opinią rzeczoznawcy. Okoliczność, że samochód jest sprawny technicznie i posiadane wady, uszkodzenia i ponadnormatywny przebieg nie dyskwalifikowały go jako pojazdu mechanicznego, co pozwalało na uzyskanie pozytywnego wyniku badania technicznego, nie oznacza, że organy celne zwolnione były z oceny, czy uszkodzenia i przebieg samochodu nie miały wpływu na jego cenę transakcyjną.

Weryfikując podaną przez importera cenę transakcyjną należało więc ocenić, czy niekwestionowane przez organy celne uszkodzenia i braki w pojeździe (w dokumencie rewizji celnej pojazdu organy celne potwierdziły stan pojazdu zgodny z opisem w opinii rzeczoznawcy) mieszczą się w granicach przeciętnej dla takich pojazdów z tego rocznika, czy też od niej odbiegają, a w konsekwencji czy podana w zgłoszeniu celnym cena zakupu tego pojazdu w sposób nieuzasadniony odbiega od przeciętnych cen podobnych pojazdów. Dopiero w odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. podniósł, że wynikające z opinii rzeczoznawcy wady, braki, uszkodzenia oraz ponadnormatywny przebieg pojazdu nie uzasadniają w jego ocenie tak znacznego (70%) obniżenia wartości sprowadzonego auta. Ta próba uzupełnienie stanowiska organów celnych dopiero na etapie postępowania sądowego nie ma jednak wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Skarżący zasadnie zarzucił naruszenie art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Niedokładne wyjaśnienie sprawy we wskazanym wyżej zakresie mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie dotyczące wykonania zaskarżonej decyzji zostało wydane przez Sąd na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.