Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 477/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 59  par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2017 r. sprawy ze skargi B. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w K. (dalej - organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, a także art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 - dalej u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia B. C. (dalej – skarżący, strona, zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. (dalej – organ I instancji, organ egzekucyjny) z dnia [...] r. nr [...], [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 12 marca 2012 r. o numerach: [...], [...], [...], [...], obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za 2009 r.

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej w oparciu o swoje tytuły wykonawcze z dnia 12 marca 2012 r. o nr: [...], [...], [...], [...], wystawione na należności z tytułu podatku od towarów i usług za 2009 r. Podstawą wystawienia wskazanych tytułów wykonawczych była decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...]. Odpisy tytułów wykonawczych zostały odebrane przez zobowiązanego osobiście dnia 14 marca 2012 r. Termin do złożenia zarzutu upłynął dnia 21 marca 2012 r.

Z uwagi na to, że jedynym środkiem, z którego była możliwa egzekucja była nieruchomość położona w gminie L. (obręb S.), dla której prowadzona jest księgą wieczystą nr [...], organ egzekucyjny zwrócił się do Sądu [...] w N. S. o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej w dziale IV wskazanej księgi wieczystej celem zabezpieczenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za 2009 r.

W dniu [...] r. dokonano wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej własność skarżącego. W związku z powyższym organ egzekucyjny pismem z dnia 5 grudnia 2013 r. skierował odpisy tytułów wykonawczych do Naczelnika Urzędu Skarbowego w N., który obecnie prowadzi postępowanie egzekucyjne z nieruchomości.

Zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. dokonał zajęcia nieruchomości położonej w gminie L., opisanej w księdze wieczystej nr [...]. Dnia 18 maja 2016 r. w Urzędzie Skarbowym w N. sporządzono protokół opisu i szacowania wartości nieruchomości.

Pismem z dnia 5 maja 2016 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 oraz pkt 10 u.p.e.a. W uzasadnieniu podniesiono, że tytuły wykonawcze, na podstawie których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, utraciły byt prawny, gdyż przestała istnieć decyzja wymiarowa. Fakt ten wynika z tego, że Wydział [...] Sądu [...] w J. wyrokiem z dnia [...] r. o sygn. akt [...] uniewinnił skarżącego od popełnienia zarzuconych mu czynów, tj. popełnienia przestępstwa skarbowego z art. 56 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (dalej – k.k.s.) w związku z art. 62 § 2 k.k.s. w związku z art. 6 § 2 k.k.s. w związku z art. 61 § 1 k.k.s. przy zastosowaniu art. 7 § 1 k.k.s. Ponadto pismem z dnia 5 maja 2016 r. skarżący wniósł zarzuty wskazując jako ich podstawę art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Pismem z dnia 8 czerwca 2016 r. nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. poinformował, że decyzja z dnia [...] r. nr [...], będąca podstawą wystawienia tytułów wykonawczych o nr: [...], [...], [...], [...], jest wymagalna.

Organ egzekucyjny ustalił, że termin przedawnienia zaległości podatkowych skarżącego upływa dnia 5 lutego 2021 r. (pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia 10 sierpnia 2016 r. nr [...] ).

Następnie organ egzekucyjny ustosunkowując się do wniesionych zarzutów, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w tym zakresie. W motywach wydanego rozstrzygnięcia wskazano, że zarzuty zostały wniesione z naruszeniem 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Termin ten biegnie od otrzymania przez zobowiązanego odpisu tytułu wykonawczego, co nastąpiło [...] r. Termin do złożenia zarzutu upłynął więc dnia 21 marca 2012 r.

Postanowieniem z tego samego dnia, tj. [...] r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...], [...], [...], [...].

W uzasadnieniu podniesiono, że wydanie wyroku uniewinniającego w postępowaniu karno-skarbowym nie zwalnia skarżącego z zapłaty wymierzonego podatku. Otóż postępowanie karno-skarbowe i postępowanie kontrolne to dwa odrębne postępowania. Celem tego pierwszego jest wykrycie sprawcy i pociągnięcie go do odpowiedzialności. Natomiast celem postępowania kontrolnego jest zbadanie rzetelności deklarowanych przez podatnika podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków, przy czym element winy nie ma wpływu na dokonywane przez organ kontroli skarbowej rozstrzygnięcie podatkowe. Podkreślono także, że nie wszystkie naruszenia prawa podatkowego muszą doprowadzić do skazania za przestępstwa karne lub przestępstwa karno-skarbowe (zob. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 1338/09).

Dodatkowo organ egzekucyjny wyjaśnił, że wykazane w tytułach wykonawczych zobowiązanie pieniężne jest wymagalne i podlega egzekucji. Ponadto Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. w piśmie z dnia 8 czerwca 2016 r. poinformował, że decyzja z dnia [...] r. nr [...], będąca podstawą wystawienia tytułów wykonawczych o nr: [...], [...], [...], [...], jest nadal w obrocie prawnym i nie została uchylona.

Konkludując, organ egzekucyjny stanął na stanowisku, że w sprawie nie występuje żadna z przesłanek warunkujących umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W zażaleniu z dnia 17 grudnia 2016 r. zobowiązany zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w okolicznościach faktycznych i prawnych, gdy zachodzą bezsporne przesłanki do umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, a przede wszystkim:

– art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 w związku z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. oraz w związku z art. 247 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm. - dalej o.p.) poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, co spowodowało wadliwe uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonego postanowienia;

– art. 59 § 1 pkt 2 i art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w związku z art. 21 § 3 o.p., z uwagi na fakt, że organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem, wykonuje obowiązek z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług, który nie mógł być określony decyzją administracyjną przez organ podatkowy i z tego tytułu jest niewymagalny;

– art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 w związku z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. oraz w związku z art. 21 § 3 o.p. poprzez bezpodstawne niezastosowanie tych przepisów w sytuacji niedopuszczalności egzekucji i dokonywania jakichkolwiek czynności egzekucyjnych, w której doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. wydania decyzji wymiarowej przez organ podatkowy w przedmiocie obowiązku z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług, w warunkach faktycznych i prawnych nieistnienia tego zobowiązania;

– art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 w związku z art. 33 § 1 pkt 1 i art. 35 § 1 u.p.e.a. poprzez niestosowanie tych przepisów, skutkujących z mocy prawa zawieszeniem postępowania egzekucyjnego;

– art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. oraz w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, zatem do wydania zaskarżonego postanowienia;

– art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i wyciąganie wniosków nieuprawnionych w świetle rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego sprawy, skutkujących wydaniem zaskarżonego postanowienia;

– zasady legalizmu, bowiem w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) żadne działanie organów władzy publicznej nie tylko nie może być dowolne, ale winno być podejmowane jedynie na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP).

Wobec powyższych okoliczności faktycznych i prawnych, strona wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości,

2) umorzenie postępowania egzekucyjnego,

3) w oparciu o art. 35 § 1 u.p.e.a. zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu wydania stosownego postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania,

4) wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych i egzekucji do czasu rozpoznania zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego skutkujących o jego obligatoryjnym umorzeniu z art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., z uwagi na nieistnienie obowiązku podatkowego.

Argumentując swoje stanowisko, zobowiązany nie zgodził się z twierdzeniem organu egzekucyjnego, że uniewinnienie go przez wydział karny sądu powszechnego od zarzucanych mu czynów nie zwalnia go od obowiązku zapłaty należnych podatków. Przyznał, że sam wyrok nie skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji podatkowej, a zatem i utratą bytu prawnego tytułów wykonawczych wydanych w oparciu o tą decyzję. Jednak uzasadnienie tego wyroku ma kluczowe znaczenie dla sprawy, gdyż stwierdza się w nim, że "faktury którymi się posługiwał w opisanych powyżej okolicznościach miały walor wiarygodności i nie były puste". Tym samym, jak podkreślił skarżący, były to dokumenty legalne i nie mogły stanowić podstawy faktycznej i prawnej w postępowaniu podatkowym do ustalenia zaniżenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Wobec tego w dacie wydania decyzji, w oparciu o którą zostały wydane tytuły wykonawcze i prowadzone jest zaskarżone postępowanie egzekucyjne, nie istniało zobowiązanie wobec urzędu skarbowego z tytułu rozliczenia podatku VAT. Z tego też względu, jak podniósł skarżący w zażaleniu, nie mógł być on podmiotem decyzji wymiarowej, gdyż nie znajdował zastosowania art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Z powyższych względów, jak podniósł zobowiązany, złożył wniosek z dnia 5 maja 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...].

W dalszej części zażalenia zobowiązany stwierdził, że z racji wniesionego przez niego zarzutu doszło z mocy prawa do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto wskazał, że dopuszczalność egzekucji administracyjnej stanowi przesłankę, która warunkuje możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a wszelkie okoliczności wpływające na możliwość prowadzenia egzekucji powinny być brane pod uwagę z urzędu przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt II FSK 2545/10). Wobec nie wyjaśnienia zgłoszonych zarzutów w zaskarżonym postępowaniu, skutkujących obligatoryjnym umorzeniem postępowania egzekucyjnego, zdaniem skarżącego, doszło do naruszenia zasad postępowania wynikających z przepisów k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., mających istotny wpływa na wynik sprawy. Powołując się na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2012 r. o sygn. akt I SA/Po 281/12 oraz wyrok NSA z dniu 23 września 2014 r. o sygn. akt II FSK 2273/12 podkreślił wagę stosowania przez organy podatkowe zasad postępowania, gdzie wskazano, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób budzący zaufanie do organów administracji państwowej polega m.in. na tym, iż niedopuszczalnym jest by organ egzekucyjny ( będący jednocześnie wierzycielem) przerzucał ujemne skutki swych wadliwych działań na barki zobowiązanego. Wobec tego, a także wobec zasad wyrażonych w art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, zdaniem zobowiązanego, organ egzekucyjny zobowiązany jest do podjęcia wszelkich, dopuszczalnych prawem działań zmierzających do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, a wiec stanu sprzed wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Pismem z dnia 20 grudnia 2016 r. organ egzekucyjny wyjaśnił stronie, iż z uwagi na wniesienie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a., postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w tym zakresie. Wobec tego nie doszło do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygniecie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podniósł, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje tylko i wyłącznie wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe.

Organ po przedstawieniu poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych pokreślił odrębność postępowania podatkowego i karno-skarbowego. Stwierdził następnie, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w oparciu o konkretny tytuł wykonawczy i służy wykonaniu obowiązku wskazanego w tym tytule. Zatem, gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej konieczne jest w tytule wykonawczym powołanie tej decyzji. Postępowanie egzekucyjne może być prowadzone tak długo, jak długo tytuł ten zachowuje swoją aktualność, tj. jak długo egzekwowana na jego podstawie należność znajduje podstawę w orzeczeniu wskazanym w tytule. Wynik natomiast postępowania karnego, zdaniem organu odwoławczego, nie przesądza o zakresie zobowiązań podatkowych podatnika. Nie może również w sposób bezpośredni wpływać na toczące się postępowanie egzekucyjne. W postępowaniu karno-skarbowym pociąga się do odpowiedzialności sprawcę przestępstwa lub wykroczenia skarbowego i wymierza karę za popełniony czyn. Natomiast celem postępowania egzekucyjnego jest wyegzekwowanie należności podatkowej, w tym przypadku określonej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano także, iż odmienny merytorycznie jest zakres tych postępowań i ich cel. W postępowaniu egzekucyjnym nie ocenia się kwestii odpowiedzialności karnej podatnika, a więc faktu, czy brał on udział, czy też nie, w popełnieniu przestępstwa, gdyż są to kwestie dla tego postępowania obojętne. Organ egzekucyjny po otrzymaniu tytułu wykonawczego jest zobowiązany do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a przy tym, stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a., nie jest on uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny nie zajmuje się więc - bo nie ma do tego kompetencji - badaniem samej decyzji, z której egzekwowany obowiązek wynika. Z tych też względów wyrok uniewinniający Sądu [...] w J. z dnia [...] r. o sygn. akt [...] nie skutkuje uchyleniem decyzji podatkowej i nie ma znaczenia dla rozpoznawanej sprawy.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 35 § 1 u.p.e.a. Otóż wobec zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutów po upływie określonego ustawowo terminu brak było podstaw do merytorycznego ich rozpatrzenia. Dlatego też odmówiono wszczęcia postępowania w tej materii. Dodano również, że w sprawie nie występują okoliczności nakazujące zawieszenie postępowania egzekucyjnego, które zawarte są w art. 56 u.p.e.a.

W zaskarżonym postanowieniu nie podzielono również stanowiska zobowiązanego o naruszeniu przez organ egzekucyjny zasad postępowania administracyjnego.

Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, że zasadnie odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego bowiem w sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności z art. 59 § 1 u.p.e.a. Wynik zakończonego wobec zobowiązanego postępowania karnego nie ma wpływu na postępowanie egzekucyjne. Negowanie przez skarżącego na etapie postępowania egzekucyjnego istnienia i wymagalności obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług nałożonego w drodze decyzji, z powodu uniewinnienia go w postępowaniu karnym, wymaga uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wymiarowej. Ponadto organ odwoławczy jeszcze raz podkreślił, że w ramach postępowania egzekucyjnego nie można badać okoliczności związanych z innymi postępowaniami.

W skardze z dnia 6 marca 2017 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucono rozstrzygnięciu wydanemu przez organ odwoławczy naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w związku art. 144 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. poprzez ich błędne zastosowanie i wydanie postanowienia utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji, w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie własnych tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za 2009 r., w dacie nieistnienia tegoż obowiązku;

2) art. 23 § 1, 2 i 3 u.p.e.a. poprzez niedopełnienie obowiązku kontroli przestrzegania przepisów prawa przez wierzyciela i jednocześnie organu egzekucyjnego, w przedmiocie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w okolicznościach faktycznych i prawnych nieistnienia obowiązku, co spowodowało, że nie zostały wyjaśnione okoliczności mające istotny wpływ na wynik sprawy;

3) art. 59 § 1 pkt 2 w związku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług poprzez jego nie zastosowanie w sytuacji, w której doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. orzekania przez organ I i II instancji w warunkach nieistnienia obowiązku z tytułu podatku od towarów i usług za 2009 r., to jest w dacie nieistnienia tegoż zobowiązania, co skutkuje o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej;

4) art. 35 § 1 w związku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, mimo że skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, co spowodowało zawieszenie postępowania egzekucyjnego z mocy prawa do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów;

5) art. 56 § 1 pkt 5 w związku z art. 35 § 1 u.p.e.a. poprzez niezastosowanie się organu egzekucyjnego I i II instancji do obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego;

6) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niewyjaśnienie w sposób wyczerpujących zasadności przesłanek, którymi organ nadzoru kierował się przy załatwieniu sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji;

7) art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i wyciąganie wniosków nieuprawnionych w świetle rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego sprawy;

8) zasady legalizmu, bowiem w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) żadne działanie organów władzy publicznej nie tylko nie może być dowolne, ale winno być podejmowane jedynie na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP).

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi zobowiązany przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy, a następnie dla umotywowania podniesionych zarzutów posłużył się argumentacją, która przedstawiona została w zażaleniu na postanowienie pierwszoinstancyjne.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew jej twierdzeniom, postanowienie nie narusza prawa.

Spór w sprawie dotyczy dwóch kwestii. Pierwsza kwestia związana jest z oceną wymagalności i istnienia zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] (będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych o nr: [...], [...], [...], [...]), w kontekście uniewinnienia skarżącego przez sąd karny od zarzucanych mu czynów stanowiących przestępstwa karno-skarbowe. Nadmienić należy, że postępowanie karno-skarbowe zostało zainicjowane wynikami kontroli przeprowadzonej u skarżącego, której efektem końcowym było również wydanie wspomnianej decyzji z dnia [...]r.

Drugie zagadnienie dotyczy tego, czy wniesione przez skarżącego zarzuty w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. skutkują zawieszeniem postępowania egzekucyjnego.

Zajmując się pierwszym tematem wskazać należy, że okoliczności, których wystąpienie nakazuje umorzenie postępowania egzekucyjnego określone zostały w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Dodatkowo postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.).

Skarżący we wniosku z dnia 5 maja 2016 r. wskazał na okoliczność z art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 10 u.p.e.a., przyjmując, że zobowiązanie podatkowe, na skutek wydania przez sąd karny wyroku uniewinniającego, pozbawione zostało przymiotu wymagalności, gdyż nie istniało już w chwili wydania decyzji wymiarowej.

Pojęcie "obowiązku" w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego - innymi słowy - obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie, którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Okoliczność "istnienia obowiązku" lub jego wcześniejszego wykonania jest elementem obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym.

Ponadto wymagalność obowiązku w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oznacza nic innego jak istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to trwa w opozycji do tej powinności (uchyla się od niej), a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego możność żądania przymusowego spełniania ciążącej na nim powinności. Natomiast w sytuacji braku decyzji nie można przez przymus administracyjny wymagać od strony wykonania czegoś bliżej nieokreślonego (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1469/07). Wymagalność obowiązku oznacza zatem, że nadszedł czas jego wykonania. Skonkretyzowanie powinności podlegającej egzekucji administracyjnej oznacza, że wynika ona z decyzji lub postanowienia, lub z innego dokumentu (tytułu wykonawczego, deklaracji, zeznania, zgłoszenia celnego, deklaracji rozliczeniowej, informacji o opłacie paliwowej, informacji o dopłatach) – (zob. D.R. Kijowski. red. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II. LEX 2015. Komentarz do art. 59 u.p.e.a.).

Prowadzi to do wniosku, że obowiązek podatkowy jest "wymagalny" w znaczeniu wynikającym z treści art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. tak długo, jak długo w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja wymiarowa lub postanowienie o nadaniu nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (zob. wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1641/13, Lex nr 1801154; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 1505/15, Lex nr 2097817).

W niniejszej sprawie brak wymagalności wiązany jest przez skarżącego z wyrokiem uniewinniającym [...] Sądu [...] w J. z dnia [...] r. o sygn. akt [...], który uwolnił go od zarzutu popełnienia przestępstwa karno-skarbowego z art. 56 § 2 k.k.s. w związku z art. 62 § 2 k.k.s. w związku z art. 6 § 2 k.k.s. w związku z art. 61 § 1 k.k.s. przy zastosowaniu art. 7 § 1 k.k.s. Wobec tego, że sąd powszechny uznał, że kwestionowane przez organ kontroli faktury są dokumentami legalnymi, to, zdaniem skarżącego, nigdy nie powstało zobowiązanie dochodzone w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym. Brak zatem było podstaw do wydania przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. decyzji z dnia [...] r. nr [...] , będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych o nr: [...], [...], [...], [...].

Analizując treść przesłanek z art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Sąd podziela stanowisko organów administracji, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziła sytuacja opisana w powołanym przepisie, która mogłaby stanowić podstawę do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z unormowań ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w oparciu o konkretny tytuł wykonawczy i służy wykonaniu obowiązku wskazanego w tym tytule. Dla możliwości dochodzenia zobowiązania pieniężnego w drodze egzekucji administracyjnej konieczne jest istnienie zobowiązania określonego na konkretnej podstawie prawnej i w konkretnej kwocie. Zatem, gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej konieczne jest w tytule wykonawczym powołanie tej decyzji. Postępowanie egzekucyjne może być prowadzone tak długo, jak długo tytuł ten zachowuje swoją aktualność, tj. jak długo egzekwowana na jego podstawie należność znajduje podstawę w orzeczeniu wskazanym w tytule. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...]. Skarżący wniósł o stwierdzenie jej nieważności, jednak na chwilę wydawania zaskarżonego postanowienia podanie to nie zostało rozpoznane.

Odnosząc się natomiast do wyroku [...] Sądu [...] w J. z dnia [...] r. o sygn. akt [...] wskazać należy, że nie stanowi on podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 15 czerwca 2016 r. o sygn. akt II FSK 1481/14 (dostępny: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA) zgodnie z którym, wynik postępowania karnego nie przesądza o zakresie zobowiązań podatkowych strony skarżącej. W postępowaniu egzekucyjnym nie ocenia się kwestii odpowiedzialności karnej podatnika, a więc faktu, czy brał on udział, czy też nie, w popełnieniu przestępstwa, gdyż są to kwestie dla tego postępowania obojętne. Organ egzekucyjny po otrzymaniu tytułu wykonawczego jest zobowiązany do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a przy tym, stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a., nie jest on uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W konsekwencji postępowanie karne nie może również w sposób bezpośredni wpływać, jak tego domaga się skarżący, na toczące się postępowanie egzekucyjne, mające na celu wykonanie tych zobowiązań. Pogląd ten jest również akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 1211/13, wyrok WSA w Opolu z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Op 719/13, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 9 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 366/10 – CBOSA).

Zauważyć także należy, że zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej p.p.s.a.) ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Wynika stąd, iż moc wiążącą dla sądu administracyjnego mają jedynie ustalenia co do popełnienia przestępstwa, zawarte w prawomocnym wyroku skazującym. Skoro wiążący dla sądu administracyjnego jest wyłącznie wyrok skazujący sądu karnego, to tym samym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym wyroku uniewinniającego nie wiążą z mocy art. 11 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W kwestii dotyczącej wniesionych przez skarżącego zarzutów stwierdzić należy, że jest to środek prawny określony w art. 33 § 1 u.p.e.a. O zasadności tego środka prawnego rozstrzyga się w autonomicznym postępowaniu. Zatem organ egzekucyjny, mimo podniesienia go w piśmie zatytułowanym "Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego" zawierającego również żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prawidłowo rozstrzygnął w tym przedmiocie w odrębnym postanowieniu. Otóż postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówiono wszczęcia postępowania w tym zakresie. W motywach wydanego rozstrzygnięcia wskazano, że zarzuty zostały wniesione z naruszeniem 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Skutek w postaci zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. wiąże się z omawianym środkiem prawnym (zarzutami – art. 33 § 1 u.p.e.a.). Skoro jest on rozpatrywany w odrębnym i autonomicznym postępowaniu to brak jest podstaw do ustosunkowywania się do tego zagadnienia w ramach postępowania, którego przedmiotem jest badanie wystąpienia przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dodać należy, że w myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który nie znajduje zastosowania w niniejszym przypadku). Nakaz "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy", oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I FSK 227/17, Lex nr 2312988). Wobec tego, że zaskarżone postanowienie dotyczy umorzenia postępowania egzekucyjnego, Sąd nie może poddać kontroli kwestii, czy skarżący zasadnie podniósł zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (w sprawie tej zostało wydane przez organ egzekucyjny odrębne postanowienie).

Reasumując, Sąd stwierdza, że w sprawie nie wystąpiły przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zatem zasadnie organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Prawidłowo przy tym przyjęto, że wynik zakończonego wobec skarżącego postępowania karnego nie miał wpływu na bieg postępowania egzekucyjnego.

Chybiony jest również zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i zasady legalizmu. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto organy administracji publicznej są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ odwoławczy nie naruszył również zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), zgodnie z którą organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, jak również nie naruszono art. 8 k.p.a., który obliguje organy administracji publicznej do prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. skoro decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369).