Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1542/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 44 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1109
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej  - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.), Sędzia WSA (del.) Marta Laskowska – Pietrzak, Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński, po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 129/20 w sprawie ze skargi Z. E. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lutego 2021 r., IV SA/Wa 129/20, oddalił skargę Z. E. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców (dalej "Rada") z dnia [...] listopada 2019 r. w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Zaskarżoną decyzją Rada utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2019 r. orzekającą o uznaniu wniosku Z. E. o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny.

Na tę decyzję Z. E. złożył skargę do WSA w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie.

Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił skargę.

W opinii Sądu, zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają norm prawa materialnego i przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Organy w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie poddały go analizie, dokonując prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (j.t.Dz.U.2019.1666 ze zm.; dalej u.u.c.o.) i przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa).

Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. W ocenie Sądu Rada prawidłowo uznała, że kolejny wniosek skarżącego z 29 sierpnia 2018 r. o udzielenie ochrony międzynarodowej jest niedopuszczalny, gdyż nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez skarżącego nowe dowody, ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej, a zatem nie było podstaw do ponownego szczegółowego analizowania okoliczności z art. 13 i 15 u.u.c.o.

Stosownie do art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o., wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jest wnioskiem niedopuszczalnym, w przypadku gdy jest kolejnym wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej i nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Sąd podkreślił, że przepis ten należy wykładać i stosować z uwzględnieniem dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej – wersja przekształcona (Dz.U.UE.L 2013.180.96); dalej zwana dyrektywą proceduralną. Do celów podjęcia decyzji w sprawie dopuszczalności wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jest poddawany najpierw wstępnemu rozpatrzeniu, czy zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub ustalenia odnoszące się do rozpatrzenia, czy wnioskodawca kwalifikuje się jako beneficjent ochrony międzynarodowej na mocy dyrektywy 2011/95/UE (art. 40 ust. 2 dyrektywy proceduralnej). Jeżeli we wstępnym rozpatrzeniu kolejnego wniosku stwierdza się, że zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub ustalenia, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo, że wnioskodawca kwalifikuje się jako beneficjent ochrony międzynarodowej na mocy dyrektywy 2011/95/UE, wniosek jest rozpatrywany dalej zgodnie z rozdziałem II dyrektywy proceduralnej. W przeciwnym razie stwierdza się niedopuszczalność takiego kolejnego wniosku. Powołując się na wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2020 r., II OSK 3478/19, Sąd stwierdził, że taki kształt przepisów zapobiega zaistnieniu przesłanki nieważności postępowania określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

WSA podkreślił, że dla przyjęcia niedopuszczalności kolejnego wniosku nie jest konieczne powtórzenie przez wnioskodawcę dokładnie tych samych okoliczności, co we wniosku pierwotnym. Kluczowe jest, czy chodzi tu zasadniczo o te same zdarzenia, na podstawie których poprzednio wnioskodawca ubiegał się o ochronę międzynarodową. Znaczenie może więc mieć ujawnienie nowych okoliczności faktycznych dotyczących indywidualnej sytuacji cudzoziemca, czy jego sytuacji w kraju pochodzenia, jak również zmiana sytuacji w samym kraju pochodzenia. Warunkiem, aby organ merytorycznie rozpoznał nowy wniosek, jest zatem powołanie w nim nie tylko nowych dowodów lub okoliczności faktycznych lub prawnych, ale również muszą to być dowody i okoliczności, które dodatkowo znacząco zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Nie chodzi więc o jakiekolwiek nowe dowody czy okoliczności faktyczne udzielenia ochrony międzynarodowej. Z powyższego wynika, że nie zachodzi konieczność prowadzenia przez organy pełnego postępowania wyjaśniającego w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej, jeżeli kolejny wniosek o udzielenie takiej ochrony nie jest oparty na nowych dowodach ani okolicznościach faktycznych lub prawnych, które znacząco zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej.

W opinii WSA, taka sytuacja zachodzi w tej sprawie. Organy ustaliły, że wniosek skarżącego z 29 sierpnia 2018 r. jest kolejnym – drugim – wnioskiem w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej. W kolejnym wniosku skarżący powołał te same okoliczności mające uzasadniać nadanie statusu uchodźcy. W stosunku do skarżącego została już wydana decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2017 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, utrzymana w mocy decyzją Rady z [...] maja 2018 r. Rozpoznając pierwszy wniosek skarżącego z 29 marca 2017 r., organy stwierdziły brak podstaw do nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej skarżącemu oraz objętym wnioskiem żonie i dwójce ich małoletnich dzieci. Organy uznały, że cudzoziemiec nie wykazał, aby w jego przypadku istniało realne zagrożenie z powodów wskazanych w art. 13 ust.1 u.u.c.o. W kraju pochodzenia cudzoziemca nie występują zagrożenia wskazane w art. 15 ust. 1 warunkujące udzielenie ochrony uzupełniającej. Brak jest również podstaw do udzielenia zgody na pobyt tolerowany z art. 48 ust. 1 pkt 2 u.u.c.o.

W ocenie Sądu, organ I instancji w toku rozpatrywania drugiego wniosku z 29 sierpnia 2018 r. prawidłowo uznał go za niedopuszczalny, bowiem cudzoziemiec nie wykazał, by zaistniały nowe okoliczności faktyczne i prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. WSA stwierdził, że okoliczności wskazane przez skarżącego nie mogą być uznane za nowe. Powody, dla których ubiega się on o ochronę w Polsce we wniosku z 29 sierpnia 2018 r., są bowiem tożsame z tymi, które wskazano w pierwszym wniosku. Sąd uznał, że zasadnie zatem organy wydały rozstrzygnięcia w trybie art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. W konsekwencji powyższego Sąd za niezasadne uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o., art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 13 i 15 u.u.c.o. Skoro bowiem uznanie wniosku skarżącego za niedopuszczalny było prawidłowe, to także prawidłowo organy odstąpiły od zbadania czy w sprawie wystąpiły przesłanki określone w tych przepisach.

Sąd uznał za pozbawione doniosłości prawnej rozważania skarżącego w przedmiocie [...] i [...] organizacji życia w C. Okoliczności te zostały przywołane celem wskazania, że skarżącemu może grozić odpowiedzialność zbiorowa. Zdaniem Sądu, nawet jeżeli przyjąć takie rozumowanie za słuszne, to owa odpowiedzialność zbiorowa miałaby grozić za czyn, który już w pierwszym wniosku skarżącego był wskazany jako podstawa ubiegania się o ochronę międzynarodową. Sam zatem fakt powołania się na ową odpowiedzialność zbiorową, nie czyni "nowymi" okoliczności, dla których cudzoziemiec domaga się ochrony międzynarodowej.

Sąd za niezasadny uznał także zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Organ odwoławczy wyjaśnił w pełni stan sprawy, rozważył zarzuty podniesione w odwołaniu i dokonał swobodnej oceny materiału dowodowego. WSA ponownie podkreślił, że istotne jest, że skoro postępowanie organów dotyczyło kolejnego wniosku, to ich zadaniem było wyjaśnienie w pierwszej kolejności czy zaistniały przesłanki do uznania go za niedopuszczalny. Stąd nie mogły odnieść skutku zarzuty dotyczące błędnej oceny kwestii prześladowania lub zagrożenia skarżącego w kraju pochodzenia. Te okoliczności były bowiem przedmiotem oceny w pierwotnym postępowaniu zakończonym decyzją Rady z [...] maja 2018 r.

WSA podniósł następnie, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa i zawarty w art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącego. Nie zwalnia to skarżącego z obowiązku dostarczania takich materiałów, z których chce on wyciągać korzystne dla siebie skutki zwłaszcza w sytuacji, gdy ze względu na specyfikę sprawy takiej jak przedmiotowa, organ nie ma możliwości zdobywania z urzędu dowodów wskazujących na prześladowania skarżącego czy zagrożenia jego prawa do życia, w tym również życia rodzinnego, wolności i bezpieczeństwa. Z tego też względu nie mógłby zostać uwzględniony zarzut, odnoszący się do niepełnego zebrania materiału dowodowego. Obowiązek poszukiwania dowodów ciąży bowiem nie tylko na organie, ale obarcza także stronę, która w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych, a obowiązek ten wynika z art. 41 pkt 1 i 2 u.u.c.o., w świetle którego w toku postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej wnioskodawca jest obowiązany przedstawić m. in. informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, a także udostępnić posiadane dowody potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Ponadto z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa nie daje się wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach.

Sąd stwierdził, że tej oceny nie zmienia fakt, że organy rozpatrując drugi wniosek skarżącego o udzielenie mu ochrony międzynarodowej odstąpiły od przesłuchania go. Rozważając tę kwestię w świetle art. 44 ust. 1 i 2 u.u.o.c. oraz art. 42 ust. 2b dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej - wersja przekształcona (Dz.U.UE.L2013.180.96; dalej: dyrektywa 2013/32/UE), WSA wywiódł, iż to, że skarżący w kolejnym wniosku przywołał tożsame okoliczności jak we wniosku z marca 2017 r., a jednocześnie że w postępowaniu wszczętym pierwszym wnioskiem został przesłuchany, oraz że ani w trakcie kontrolowanego postępowania przed organami, ani w postępowaniu sądowym (w szczególności w skardze) nie powołał się na żadne nowe dowody, czy nowe, nierozpoznane dotychczas fakty świadczące o grożącym mu niebezpieczeństwie, należy przyjąć, że brak ponownego przesłuchania strony na podstawie art. 44 ust. 1 u.u.c.o. nie miał żadnego wpływu na wynik sprawy.

Co do zarzutu doręczenia skarżącemu decyzji w języku polskim Sąd podzielił wyjaśnienia Rady, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 7 października 1999 r. o języku polskim, podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Elementy decyzji, których organ wydający decyzję o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny dokonuje pisemnego tłumaczenia na język zrozumiały dla wnioskodawcy, zostały określone w art. 53 ust. 2 u.u.c.o. Sąd podkreślił, że przepis ten nie nakłada na organ obowiązku przetłumaczenia całej decyzji, w tym w szczególności uzasadnienia.

W konsekwencji Sąd uznał, że organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sposób wyczerpujący, zebrały i rozpatrzyły całość zgromadzonego materiału dowodowego i materiał ten pozwalał na wydanie zaskarżonej decyzji. Nadto, wbrew zarzutom skargi, organy w rozpoznawanej sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny, gromadząc aktualne informacje o sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego, która nie uległa zmianie od czasu rozstrzygnięcia pierwszego wniosku skarżącego.

Przyjęcie przez Radę stanowiska, że nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez skarżącego nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej jest prawidłowe i ustalenia dokonane przez organy w tym zakresie są wystarczające, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 kpa.

Z tych względów Sąd skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. E., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez NSA, a także zasądzenia kosztów postępowania i przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Wyrokowi temu zarzucił naruszenie:

- przepisów postępowania:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej ppsa) poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez Radę art. 44 ust. 1 u.u.c.o. w zw. z art. 42 ust. 2 i art. 12 ust. 1 lit. a-f dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (dalej dyrektywa 2013/32/UE) i ustalenia, że brak ponownego przesłuchania nie miał żadnego wpływu na wynik sprawy w sytuacji, gdy przepisy krajowe nie mogą uniemożliwiać dostępu wnioskodawców do nowego postępowania, ani skutkować faktycznym zablokowaniem lub poważnym ograniczeniem takiego dostępu, co z powodu praktyki polskich instytucji, które odstępują od przesłuchania w przypadku kolejnego wniosku co do zasady, a co uniemożliwiło skarżącemu kasacyjnie szczegółowe podniesienie okoliczności dotyczących jego wniosku;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez Radę art. 44 ust. 1 u.u.c.o. w zw. z art. 42 ust. 2 i art. 12 ust. 1 lit. a-f dyrektywy 2013/32/UE i ustalenia, że brak ponownego przesłuchania nie miał żadnego wpływu na wynik sprawy z powodu nie powołania się przez skarżącego kasacyjnie na nowe dowody czy nowe fakty świadczące o grożącym niebezpieczeństwie w sytuacji, gdy szczególna sytuacja skarżącego kasacyjnie, tj. nieznajomość języka polskiego oraz krótka informacja napisana w języku polskim we wniosku z dnia 29 sierpnia 2018 r. mogły przyczynić się do niewystarczająco precyzyjnego podania i opisania wszelkich okoliczności, a co zobowiązywało organy do przesłuchania skarżącego kasacyjnie;

3. art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 ppsa poprzez niepoddanie gruntownej analizie wszystkich aspektów niniejszej sprawy, w których są wątpliwości i w których ustalenia organu są odmienne od wniosków i twierdzeń skarżącego kasacyjnie, nieskonfrontowanie ich z ustaleniami organu i materiałem dowodowym w sprawie, w tym poprzez:

a) lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku co do nowych okoliczności podniesionych przez skarżącego w przedmiocie [...] i [...] organizacji życia w C. poprzez poczynienie przez Sąd I instancji jedynie stwierdzenia że fakt powołania się (przez skarżącego) na odpowiedzialność zbiorową nie czyni nowymi okoliczności, dla których Cudzoziemiec domaga się ochrony międzynarodowej, a co jest wynikiem niewłaściwego wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych związanych ze strukturą [...]-[...], jak i związanej z tym odpowiedzialności zbiorowej grożącej skarżącemu kasacyjnie, podczas gdy są to okoliczności nowe, które miały znaczenie dla udzielenia pomocy skarżącemu kasacyjnie, który złożył ponowny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej;

b) brak odniesienia się do zarzutu naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 kpa w kontekście tego, że organ II instancji wręcz rozstrzygał kwestie nawiązujące do aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego kasacyjnie, co jednak odbyło się z zaniechaniem zebrania całego materiału dowodowego i jego prawidłowej oceny;

4. art. 141 § 4 ppsa polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez Radę art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 136 § 1, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez:

a) niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że naruszeniami mającymi istotny wpływ na wynik sprawy były działania organu w zakresie postępowania dowodowego, poprzez zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, wobec czego organ II instancji nie podjął wszelkich czynności niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zaniechał przeprowadzenia obiektywnego postępowania dowodowego skoro w opracowaniach, z których korzystały organy brakuje jakiejkolwiek wzmianki na temat struktury [...][...] i związanej z tym odpowiedzialności zbiorowej grożącej skarżącemu kasacyjnie;

b) niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że naruszeniami mającymi istotny wpływ na wynik sprawy były działania organu w zakresie postępowania dowodowego, poprzez zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, wobec czego organ II instancji nie podjął wszelkich czynności niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zaniechał przeprowadzenia obiektywnego postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia wątpliwości co do okoliczności faktycznych wniosku skarżącego kasacyjnie, w tym zaniechał przesłuchania skarżącego w postępowaniu;

c) niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że naruszeniami mającymi istotny wpływ na wynik sprawy było bierne zachowanie ograniczające się do oczekiwania, by skarżący udowodnił fakty stanowiące podstawę jego drugiego wniosku oraz poprzez dowolną ocenę dowodów i pominięcie okoliczności świadczących z uwagi na przynależność wyznaniową skarżącego o konieczności udzielenia mu i jego rodzinie ochrony międzynarodowej;

d) niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że naruszeniem mającym istotny wpływ na wynik sprawy był brak należytego i wyczerpującego poinformowania skarżącego kasacyjnie o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw w postępowaniu administracyjnym;

- prawa materialnego

5. art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie prowadzące do uznania, że ponowny wniosek o nadanie statusu uchodźcy jest niedopuszczalny.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ppsa, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 ppsa – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, NSA nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Sąd I instancji słusznie podzielił stanowisko organów, że przedstawione przez skarżącego kasacyjnie w nowym wniosku okoliczności są w istocie tożsame z przedstawionymi we wniosku złożonym wcześniej. Jak trafnie podkreślił Sąd Wojewódzki, dla przyjęcia niedopuszczalności kolejnego wniosku nie jest konieczne powtórzenie przez wnioskodawcę dokładnie tych samych okoliczności, co we wniosku pierwotnym, bowiem kluczowe jest, czy chodzi tu zasadniczo o te same zdarzenia, na podstawie których poprzednio wnioskodawca ubiegał się o ochronę międzynarodową. Z tego względu przedstawiona w nowym wniosku argumentacja nie mogła zostać uznana za inną niż uprzednio podniesiona. W rozpatrywanej sprawie zachodzi zatem sytuacja, o jakiej mowa w art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. Skoro więc przedmiotowy wniosek był wnioskiem niedopuszczalnym, nie podlegał on rozpatrzeniu. Słusznie w tej sytuacji Sąd I instancji stwierdził, że gdyby organ dokonał merytorycznej oceny kolejnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, w którym przedmiotem byłyby te same dowody, okoliczności faktyczne lub prawne, to nowa decyzja dotyczyłaby sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji WSA prawidłowo uznał za zasadne stanowisko organu II instancji, że w przypadku kolejnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, organ w pierwszej kolejności bada czy podane w tym wniosku okoliczności mają charakter nowych okoliczności lub dowodów, a w razie ustalenia, że ów charakter "nowości" został wykazany, bada czy znacząco zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony. W realiach niniejszej sprawy skarżący kasacyjnie powyższego nie wykazał. Brak "nowości" uzasadniał przyjęcie, że brak przesłuchania skarżącego kasacyjnie nie miał wpływu na wynik sprawy.

Zarzut naruszenia art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. nie ma w tej sytuacji usprawiedliwionych podstaw.

Jeżeli skarżący uważa, że "niewystarczająco precyzyjnie" przedstawił w ponownym wniosku okoliczności mające wniosek ten uzasadniać, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby złożył kolejny, w którym należycie swoje stanowisko przedstawi, wykazując w szczególności, że podnoszone przez niego okoliczności są nowe i znacząco zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Rzeczą skarżącego kasacyjnie było należyte przedstawienie swojego stanowiska i jeżeli tego nie uczynił, to nie może oczekiwać, że organy administracyjne będą za niego poszukiwać argumentów mających uzasadnić konieczność udzielenia mu ochrony międzynarodowej. Organ nie może zastępować wnioskodawcy w "poszukiwaniu" argumentów mających uzasadniać nowy wniosek, skoro we wniosku tym przedstawiono w istocie te same okoliczności, które były zawarte w poprzednim wniosku. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że postępowanie administracyjne nie było dotknięte wadami skutkującymi koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego oraz że samo przesłuchanie skarżącego kasacyjnie nie miałoby wpływu na wynik sprawy. W przeprowadzonym przez Sąd I instancji postępowaniu nie ma zatem błędów, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku.

Z uwagi na powyższe zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w powiązaniu z art. 44 ust. 1 u.u.c.o. w zw. z art. 42 ust. 2 i art. 12 ust. 1 lit. a-f dyrektywy 2013/32/UE, art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 151 ppsa oraz art. 141 § 4 w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa i w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 136 § 1, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, nie zasługiwały na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw.

Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji.

Wskazać jednocześnie należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. W związku z tym należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną z urzędu (także przed Naczelnym Sądem Administracyjnym) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 ppsa.