Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 608/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 2 i 3, art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 506
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 października 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 818/19 o odrzuceniu skargi R. M. i J. S. na uchwałę Rady Gminy Liszki z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w sprawie wyrażenia zgody na zamianę nieruchomości w miejscowości B. postanawia: oddalić skargę kasacyjną. 2


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 28 października 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę R. M. i J. S. na uchwałę Rady Gminy Liszki z [...] maja 2019 r., nr [...], w sprawie wyrażenia zgody na zamianę nieruchomości w miejscowości B..

Powyższe postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych

i prawnych:

Rada Gminy Liszki podjęła [...] maja 2019 r. uchwałę nr [...] w sprawie wyrażenia zgody na zamianę nieruchomości w miejscowości B.. Uchwała ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez R. M. i J. S..

Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucili naruszenie:

1. art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz

§ 43 ust. 4 Statutu Gminy Liszki, poprzez podjęcie przedmiotowej uchwały o zbyciu gruntów stanowiących mienie gminne na rzecz osoby prywatnej, bez zgody zebrania wiejskiego wsi B.;

2. art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez wyrażenie zgody na bezprzetargowe zbycie nieruchomości w drodze zamiany o łącznej powierzchni 0,97 ha stanowiących własność Gminy Liszki w zamian za nieruchomości o łącznej powierzchni 0,0449 ha, stanowiące własność osoby prywatnej, w sytuacji, gdy planowana transakcja stanowi w gruncie rzeczy zakamuflowaną sprzedaż, zaś zaskarżona uchwała została podjęta w celu obejścia prawa.

W uzasadnieniu podnieśli, że objęte powołaną na wstępie uchwałą nieruchomości oznaczone pierwotnie jako działki ew. nr [...] stanowią co prawda obecnie własność Gminy Liszki, jednakże uprzednio stanowiły one własność byłej gminy katastralnej B. Gmina Liszki stała się właścicielem ww. działek na podstawie decyzji Wojewody Krakowskiego z [...] stycznia 1992 r., wydanej w oparciu o art. 7 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Objęte decyzją nieruchomości stanowiły drogi położone w gminie katastralnej B., będąc tzw. dobrem publicznym wchodzącym w skład majątku gminy katastralnej. Przedmiotem tej decyzji było dobro gminne, stanowiące odrębny składnik majątku gminy katastralnej B., które na skutek przekształceń struktury prawnej jednostek administracyjnych stało się mieniem gromadzkim, a następnie gminnym, w dysponowaniu którym gminne władze samorządowe są ograniczone. Dlatego też, w ocenie skarżących, Rada Gminy Liszki przekroczyła swoje uprawnienia wyrażając zgodę na bezprzetargowe dysponowanie objętymi wskazaną na wstępie uchwałą nieruchomościami, naruszając przysługujące dotychczas mieszkańcom wsi prawa do korzystania z nich.

Skarżący wskazali również, że są współwłaścicielami nieruchomości oznaczonej jako dz. ewid. nr [...] w miejscowości B., która obecnie znajduje się w obrębie [...]. Działki przeznaczone do zamiany stanowiły kiedyś drogę lądową, a obecnie drogę wodną, do działki skarżących. Zamiana tychże działek narusza interesy skarżących w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zdaniem skarżących, w myśl wskazanych wyżej okoliczności, nieruchomości te z założenia stanowiły tzw. dobro publiczne, przeznaczone były bowiem do korzystania przez nieograniczony krąg osób do obsługi komunikacyjnej nieruchomości. Interes prawny skarżących wynika także z faktu, że jako współwłaściciele dz. nr [...], leżącej w obrębie Zalewu B., są współwłaścicielami wody zgromadzonej w tym Zalewie.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Liszki, działająca przez Wójta Gminy Liszki, wniosła o jej odrzucenie, względnie oddalenie w całości. W uzasadnieniu wskazała, że przedmiotowa skarga powinna zostać odrzucona ze względu na to, że nie został spełniony podstawowy wymóg zastosowania w sprawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym - zaskarżona uchwała nie została podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej. Uchwała rady gminy w sprawie zamiany nieruchomości nie ma takiego charakteru, ponieważ wywiera skutek cywilnoprawny. Jednocześnie skarga powinna zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., tj. z uwagi na brak naruszenia jakiegokolwiek interesu prawnego skarżących.

W piśmie z 7 października 2019 r. skarżący wskazali, że argumentacja odpowiedzi na skargę nie uzasadnia ani odrzucenia skargi, ani jej oddalenia. Podnieśli także, że są właścicielami nieruchomości położonej w B. zabudowanej budynkiem mieszkalnym nr [...], gdzie na stałe zamieszkują, wskazując przy tym, że jest to nieruchomość położona w bezpośredniej bliskości Zalewu B.. Nadto są współwłaścicielami dz. ew. nr [...], która jest zalana wodami Zalewu i stąd też wywodzą swoje prawo do korzystania z jego wód. Skarżący wskazali, iż są zainteresowani zakupem nieruchomości w obrębie Zalewu. Sprzedaż nieruchomości objętych zaskarżoną uchwałą w drodze przetargu mogłaby i zapewne doprowadziłaby do uzyskania dużo wyższych cen niż te, które wynikają z wykazu sporządzonego przez Urząd Gminy Liszki, zaś samą transakcję zamiany uznać należy jedynie jako pretekst do tego, aby wyzbyć się nieruchomości komunalnych na rzecz określonej osoby. W ocenie skarżących, ich interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały wynika także z innych okoliczności, w tym z faktu, że są oni mieszkańcami miejscowości B..

Odrzucając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że w myśl art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Przepisem szczególnym w tym rozumieniu jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 506 z późn. zm.), "u.s.g.". W art. 101 ust. 1 u.s.g. ustawodawca wprowadził ograniczenia podmiotowe i ukształtował szczególną legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej. W pierwszej kolejności strona skarżąca powinna wykazać naruszenie przez skarżony akt jej interesu prawnego lub uprawnienia, aby można było merytorycznie rozpoznać sprawę i dokonać merytorycznej oceny przedmiotowej uchwały. Interes ten powinien być własny, indywidualny, a także oparty o konkretny przepis prawa.

W ocenie tego Sądu zakwestionowana uchwała potencjalnie spełnia przesłanki aktu objętego kontrolą sądu, a zatem uchwały z zakresu administracji publicznej, z uwagi na to, że posiada przymioty, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Niezależnie od tego, że umożliwia realizację określonych skutków cywilnoprawnych, jest także aktem woli właściwego organu w zakresie gospodarowania nieruchomościami gminy, który ze swej istoty stanowi także wyraz wykonywania zadań publicznych. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko strony skarżącej. Sąd ten jednak uznał, że zakwestionowana uchwała prima facie nie narusza interesu prawnego skarżących.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotowa uchwała została wydana na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 15 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 t.j.), "u.g.n.", zgodnie z którym "nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa oraz własność jednostki samorządu terytorialnego mogą być przedmiotem zamiany na nieruchomości stanowiące własność osób fizycznych lub osób prawnych. W przypadku nierównej wartości zamienianych nieruchomości stosuje się dopłatę, której wysokość jest równa różnicy wartości zamienianych nieruchomości". Art. 37 ust. 2 pkt 4 u.g.n. stanowi, że "nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli zbycie następuje w drodze zamiany lub darowizny". Ratio legis wskazanego powyżej trybu bezprzetargowego jest związany z istotą umowy zamiany i tkwi w tym, że w przypadku zamiany obie strony są zainteresowane tylko i wyłącznie konkretnymi nieruchomościami. Jednocześnie Sąd wskazał, że nieruchomości gminne są mieniem publicznym i to gmina tym mieniem gospodaruje oraz decyduje czy i jakie nieruchomości przeznaczy np. do sprzedaży, w tym do sprzedaży bezprzetargowej.

Przed przystąpieniem do kontroli przedmiotowej uchwały Sąd pierwszej instancji zbadał, czy w przypadku skarżących nastąpiła zasadnicza przesłanka rozstrzygająca o legitymacji skarżących do wniesienia skargi w celu jej merytorycznego rozpoznania, a zatem, czy kwestionowana uchwała naruszała interesy prawne skarżących. Zdaniem tego Sądu ani z treści skargi, ani z treści zaskarżonej uchwały, ani z obiektywnego porządku prawnego nie wynika w żaden sposób, że przedmiotowa uchwała narusza interesy prawne skarżących. Interesy te nie wynikają z faktu, że skarżący są właścicielami nieruchomości położonej w B. zabudowanej budynkiem mieszkalnym nr [...], która położona jest w bezpośredniej bliskości Zalewu B., a nadto, że są również współwłaścicielami dz. ew. nr [...], która jest zalana wodami tego Zalewu. W ocenie Sądu pierwszej instancji treść zakwestionowanej uchwały mieści się materialnoprawnie i merytorycznie w swoich podstawach prawnych i w żaden sposób nie ingeruje w sferę interesów prawnych i praw podmiotowych skarżących. Uchwała ta nie wkracza także pośrednio w ww. sferę, gdyż nie zobowiązuje do ingerencji organu wykonawczego Gminy. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska skarżących, że zaskarżona uchwała wprowadza ograniczenia w wykonywaniu przez nich prawa własności (prawa do swobodnego korzystania z nieruchomości). W prawa te nie ingeruje zarówno zgoda organu, o jakiej mowa w zaskarżonej uchwale, jak i potencjalne zawarcie na podstawie tej uchwały określonej umowy cywilnoprawnej.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji z obowiązującego prawa nie wynika, że właściciel prywatny jakiejkolwiek działki zalanej wodą, która to działka - wraz z przedłożonymi do zamiany, a także innymi działkami o wyodrębnionym statusie prawnym jest zalana wodą wypełniającą zbiornik wodny, którego dno i brzeg stanowią te działki - jest ograniczony we wprowadzeniu do obrotu takiej działki i zależny od aktów woli właścicieli innych działek zalanych wodą w sumie tworzącą zalew/zbiornik. Jednocześnie dla interesów prawnych właściciela działki zalanej wodą nie ma znaczenia prawnego, kto będzie następcą prawnym właściciela innej działki zalanej wodą, gdyż zmiana własności w tym zakresie nie wpływa na status prawny właściciela innej takiej działki. Sam fakt współwłasności dz. nr [...] w obrębie Zalewu nie przesądza o posiadaniu interesu prawnego, który musi wynikać z normy prawnej/przepisu prawa, a nie ze stanu faktycznego. Z akt sprawy wynika, że żadna z działek przeznaczonych przez Gminę do zamiany nie sąsiaduje z ww. dz. nr [...], ani nawet nie znajduje się w jej pobliżu i w żaden sposób nie uniemożliwia bezpośrednio dostępu do dz. nr [...]. Z kolei z art. 37 ust. 2 pkt 6 u.g.n. wynika, w nawiązaniu do argumentacji skargi i realiów sprawy, że uchwała rady gminy w przedmiocie zbycia nieruchomości w trybie bezprzetargowym może naruszać interes prawny tylko i wyłącznie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości przyległej.

W ocenie tego Sądu interes prawny skarżących nie wynika także z faktu bycia przez nich członkami wspólnoty samorządowej, jak również z faktu występowania przez nich w obronie mienia gromadzkiego. Żaden przepis prawa nie upoważnia skarżących, tylko i wyłącznie jako członków wspólnoty samorządowej, czy też zebrania wiejskiego wsi B. (czyli tylko z tego tytułu prawnego) do występowania z roszczeniem utrzymania niezmienionego statusu prawnego mienia komunalnego/gminnego jak również potencjalnie hipotetycznie gromadzkiego.

Nadto samo ubieganie się o nabycie nieruchomości przeznaczonej do sprzedaży nie stanowi jakiegokolwiek uprawnienia prawnorzeczowego chronionego prawem materialnym, ani nie upoważnia do wysuwania roszczeń o nabycie nieruchomości.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd pierwszej instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia strony skarżącej i na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. odrzucił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła R. M. reprezentowana przez radcę prawnego, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w zw. z art. 48 ust. 2 i 3 tej ustawy oraz w zw. z art. 23 ust. 1 i 2 oraz 214 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, poprzez błędną ich wykładnię skutkującą uznaniem przez Sąd pierwszej instancji, że skarżąca kasacyjnie nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę Rady Gminy Liszki nr VIII/[...]/2019 z 23 maja 2019 r., podczas gdy jej interes prawny wynika z korporacyjnego (wspólnotowego) charakteru gminy, której członkiem ex lege jest skarżąca jako mieszkaniec sołectwa B., a którego mieszkańców zaskarżona uchwała narusza dotychczasowe prawa do użytkowania, korzystania i decydowania poprzez zebranie wiejskie, w przedmiocie nieruchomości objętych ww. uchwałą, a także z faktu, iż jako współwłaściciel nieruchomości oznaczonej jako działka ew. nr [...] zalanej wodami Zalewu B., jest właścicielem wody obejmującej wszystkie zalane grunty, w tym gruntu objętej zaskarżoną uchwałą, co doprowadziło Sąd pierwszej instancji do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a.

W uzasadnieniu rozwinęła powyższe zarzuty. Wskazała, że jej interes prawny wynika zarówno z faktu, że jest członkiem wspólnoty samorządowej wsi B., jak i z faktu, że mieszkańcy tej wspólnoty zostali pozbawieni prawa do użytkowania objętych zaskarżoną uchwałą nieruchomości, oraz prawa do decydowania o nich, jako zebranie wiejskie. Nadto interes prawny skarżącej kasacyjnie wynika z faktu, że jest ona współwłaścicielem działki ew. [...] zlokalizowanej pod wodami Zalewu B.. Powołała się na nieprawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 14 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 828/17, wydany w sprawie jej skargi na uchwałę Rady Gminy Liszki z 24 marca 2017 r. nr XXXI/355/2017 w przedmiocie wyrażenia zgody na odstąpienie od obowiązku przetargowego trybu zawarcia umowy na dzierżawę nieruchomości, w którym Sąd ten wskazał, że "skoro własność gruntu w zalanym zagłębieniu przynależy do Gminy oraz osób fizycznych, to woda w zbiorniku będzie własnością tak Gminy, jak i osób fizycznych (...). Zatem właściciele zalanych gruntów mają interes prawny do kwestionowania uchwały w przedmiocie tego, kto i w jakim trybie nabędzie takie uprawnienie".

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Gminy Liszki wniosła o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podniosła, że art. 48 ust. 3 u.s.g. znajduje zastosowanie w sytuacji, w której prawa w nim wymienione istnieją. Jeżeli nigdy nie istniały lub wygasły, normy tej się nie stosuje. Nadto sam fakt przynależności do wspólnoty samorządowej nie stanowi źródła legitymacji skargowej – konieczne jest również naruszenie konkretnego interesu prawnego lub uprawnienia konkretnej osoby, powiązanego z naruszeniem konkretnego przepisu prawa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania T. M. wniósł o jej oddalenie w całości, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu podał, że popiera argumenty i wnioski przedstawione przez organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Podkreślił, że dywagacje skarżącej kasacyjnie są czysto abstrakcyjne oraz, że w realiach niniejszej sprawy nie przedstawiła ona żadnego dokumentu czy innego dowodu na poparcie tezy, że wspólnocie gruntowej wsi B. przysługują jakiekolwiek uprawnienia w odniesieniu do nieruchomości, które mają być przedmiotem zamiany.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznając wnioski stron o rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej na rozprawie, należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie, a do takich postanowień należy zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji. Wobec tego nie było przeszkód do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w sprawie nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych przytoczonych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest uchwała Rady Gminy Liszki z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], w sprawie wyrażenia zgody na zamianę nieruchomości w miejscowości B.. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, uznając, że skarżący nie mają interesu prawnego w zaskarżeniu ww. uchwały. Istota sprawy sprowadza się zatem do zbadania czy skarżący mają interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały, w granicach zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Powyższego przepisu nie stosuje się, jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił (ust. 2). W świetle ust. 2a skargę na uchwałę lub zarządzenie, o których mowa w ust. 1, można wnieść do sądu administracyjnego w imieniu własnym lub reprezentując grupę mieszkańców gminy, którzy na to wyrażą pisemną zgodę.

W pierwszej kolejności wskazać więc należy, że skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru tzw. actio popularis. Z przepisu tego wynika bowiem, że skargę na uchwałę organu gminy może wnieść tylko podmiot, który zgodnie z normą prawa materialnego ma interes prawny lub uprawnienie, do którego odnoszą się postanowienia uchwały. Przez interes prawny rozumieć należy obiektywnie istniejącą potrzebę ochrony prawnej podmiotu, który takiej ochrony się domaga. Jednocześnie interes prawny musi wynikać z normy prawa materialnego, która kształtuje jego sytuację prawną. Musi to być interes o charakterze osobistym, czyli zindywidualizowany i skonkretyzowany, dający się wprost powiązać z podmiotem kwestionującym akt organu gminy. Do jej wniesienia nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia.

Już na tym etapie rozpoznawania skargi kasacyjnej należy więc odrzucić zarzut, w świetle którego interes prawny skarżącej "wynika z korporacyjnego (wspólnotowego) charakteru gminy, której członkiem ex lege jest skarżąca, jako mieszkaniec sołectwa B.". Sam fakt, że dany akt być może dotyczy danej wspólnoty, nie oznacza naruszenia indywidualnego prawa jej członka. Interes prawny w zaskarżeniu uchwały musi być własny i realny. Przedmiotowa uchwała musi naruszać prawem chroniony interes prawny lub uprawnienie skarżącej, który to interes skarżąca musi przed sądem administracyjnym wykazać. Strona skarżąca nie działa bowiem w szeroko rozumianym interesie publicznym. W niniejszej sprawie skarżący działali wyłącznie we własnym interesie, bowiem z akt sprawy nie wynika, aby reprezentowali grupę mieszkańców gminy, zgodnie z art. 101 ust. 2a u.s.g.

W skardze kasacyjnej podniesiono także zarzut naruszenia art. 48 ust. 2 i 3 u.s.g. Przepis ten stanowi, że rada gminy nie może uszczuplić dotychczasowych praw sołectw do korzystania z mienia bez zgody zebrania wiejskiego (ust. 2). Wszystkie przysługujące dotychczas mieszkańcom wsi prawa własności, użytkowania lub inne prawa rzeczowe i majątkowe, zwane dalej mieniem gminnym, pozostają nienaruszone (ust. 3).

Powyższy zarzut okazał się również niezasadny, z podobnych przyczyn, które wskazano już wyżej. Skarżąca kasacyjnie wskazała, że zaskarżona uchwała narusza dotychczasowe prawa do użytkowania, korzystania z przedmiotowych nieruchomości i decydowania poprzez zebranie wiejskie o nieruchomościach objętych przedmiotową uchwałą. Z samej treści tego zarzutu wynika, że to ewentualnie zebranie wiejskie lub grupa mieszkańców gminy mogliby mieć legitymację do zaskarżenia przedmiotowej uchwały, nie zaś indywidualnie skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że interes prawny skarżących nie wynika z faktu bycia przez nich członkami wspólnoty samorządowej, jak również z faktu występowania przez nich w obronie mienia gromadzkiego.

Nie ma również racji skarżąca, wywodząc swój interes prawny w sprawie z faktu bycia współwłaścicielką nieruchomości oznaczonej jako działka ew. nr [...] zalanej wodami Zalewu B., a co za tym idzie, faktu bycia "współwłaścicielką wody" obejmującej wszystkie zalane grunty, w tym gruntu objętego zaskarżoną uchwałą.

Zgodnie ze wskazanym w skardze kasacyjnej przepisami ustawy z 17 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 310) śródlądowymi wodami stojącymi są wody śródlądowe w jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych niezwiązanych bezpośrednio, w sposób naturalny, z powierzchniowymi śródlądowymi wodami płynącymi. Przepisy o śródlądowych wodach stojących stosuje się odpowiednio do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu powstałych w wyniku działalności człowieka, niebędących stawami (art. 23 ust. 1 i 2). Śródlądowe wody stojące, woda w rowie oraz woda w stawie, który nie jest napełniany w ramach usług wodnych, ale wyłącznie wodami opadowymi lub roztopowymi lub wodami gruntowymi, znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią własność właściciela tej nieruchomości (art. 214).

Odnosząc się do zarzutów naruszenia ww. przepisów wskazać jeszcze raz należy, że legitymacja do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. wymaga, aby zaskarżony akt aktualnie i realnie godził w sferę prawną podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych, swojego rodzaju ingerencję w uprawnienia lub interes prawny związany z korzystaniem ze swojego prawa. Abstrahując od trafności koncepcji "współwłasności wody" w zbiorniku wodnym, który "pokrywa" również działkę stanowiącą własność skarżącej, podnieść należy, że skarżąca nie wykazała, że ewentualna zmiana podmiotowa po stronie właściciela innej działki, również pokrytej tym zbiornikiem wodnym, miałaby wywoływać jakikolwiek wpływ na prawo własności skarżącej do działki nr [...]. Innymi słowy, bezprzetargowa zamiana nieruchomości, obejmująca jedną z działek, która nie leży zresztą w bezpośredniej bliskości działki skarżącej, nie wpływa w żaden realny sposób na prawo wykonywania przez nią prawa własności ww. działki. Sam fakt, że zarówno działka skarżącej, jak i nieruchomości wskazane w zaskarżonej uchwale, znajdują się w obrębie zalewu, nie oznacza od razu, że każda czynność mająca za przedmiot którąś z tych działek wpływa na interes prawny innego właściciela. W powyższym kontekście powołane w skardze kasacyjnej przepisy prawa wodnego nie mogły zostać naruszone przez Sąd pierwszej instancji.

Odnosząc się zaś do powołanego przez skarżącą kasacyjnie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 14 listopada 2017 r., sygn. II SA/Kr 828/17, należy wskazać, że wyrok ten został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1503/18. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nakazał Sądowi pierwszej instancji ponowną analizę legitymacji procesowej skarżących, w tym R. M.

W związku z powyższym za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 48 ust. 2 i 3 tej ustawy oraz w zw. z art. 23 ust. 1 i 2 oraz 214 ustawy z dnia 17 lipca 2017 r. - Prawo wodne.

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się do wniosków zawartych w odpowiedziach na skargi kasacyjne o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wskazać należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do orzekania w tej materii. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA z 2008 r., nr 2, poz. 23).

-----------------------

2