Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 383/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2010-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 77 ust.4 pkt 2 i ust.5
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 1 ust.1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: art. 146 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia NSA Stanisław Prutis, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi R. M. na pismo Prezydenta Miasta B. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydanie kart pojazdów. 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności i stwierdza, że skarżącemu R. M. przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłat za wydanie trzech kart pojazdów w kwocie 1275,00 (słownie: tysiąc dwieście siedemdziesiąt pięć) złotych; 2. zasądza od Prezydenta Miasta B. na rzecz skarżącego R. M. kwotę 200,00 (słownie: dwustu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 13 marca 2010 r. skarżący R. M. zwrócił się do Prezydenta Miasta B. o zwrot kwoty 1275 zł stanowiącej nadpłaconą część uiszczonej opłaty za wydanie kart pojazdów, zakupionych w 2005 r. za granicą,

a zarejestrowanych w Polsce: Volkswagen Golf 2.0 – w dniu [...].10.2005 r., Opel Corsa 10 12 V – w dniu [...].03.2005 r., Mazda 626 2.0 – w dniu [...].12.2005 r.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezydent Miasta B. pismem

z [...] kwietnia 2010 r. (Nr[...]) odmówił zwrotu opłaty wskazując,

że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17.01.2006 r. stwierdzający niekonstytucyjność par. 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28.07.2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, wszedł w życie 01 maja 2006 r., a zatem w dacie uiszczenia opłat w wysokości po 500 zł od każdego pojazdu – wysokość opłaty pobranej od skarżącego była zgodna z obowiązującym wówczas przepisem § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r., które obowiązywało do 14.04.2006 r. Stąd, zdaniem organu, brak jest podstaw do zwrotu żądanej kwoty tytułem części opłaty za wydanie kart pojazdów.

Skarżący pismem z dnia 04.05.2010 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa powołując się na skutek stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę pobrania zawyżonych opłat za wydanie kart pojazdów.

W dniu 11 maja 2010 r. organ podtrzymał wcześniejsze stanowisko.

W tych okolicznościach skarżący wywiódł w dniu 19 maja 2010 r. do sądu administracyjnego skargę na czynność odmowną Prezydenta Miasta B. domagając się zobowiązania organu do dokonania zwrotu nadpłaconej części opłat. Jeszcze raz powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.01.2006 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymują dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżona czynność była niezgodna z prawem.

Przedmiotem sprawy jest kwestia odmowy zwrotu skarżącemu kwoty 1275 zł tytułem części opłat za karty trzech pojazdów uiszczonych przez niego w wysokości 1500 zł.

W sprawie o tak zakreślonym przedmiocie dopuszczalna jest zarówno droga sądowa przed sądem powszechnym, jak i przed sądem administracyjnym. Kwestię dopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej przesądził w sposób wiążący NSA uchwałą 7 sędziów z 04 lutego 2008 r. w sprawie sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA 2008/2/21), w której wyrażono pogląd, iż skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu – jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Z kolei o dopuszczalności dochodzenia przedmiotowych roszczeń przed sądem powszechnym przesądził

SN uchwałą z 16 maja 2007 r., III CZP 35/07 (OSNC 2008/7-8/72). Strona może zatem skierować żądanie albo na drogę procesu cywilnego, albo na drogę administracyjną, bowiem, jak ocenił NSA, stwierdzenie w postępowaniu administracyjnym, że administracyjny obowiązek organu wobec strony istnieje lub nie istnieje w określonym zakresie, nie wyklucza dochodzenia przez stronę

w postępowaniu cywilnym realizacji tego obowiązku (w powyższym zakresie), jeżeli organ nie wykona świadczenia. Rozstrzygnięcie sądu administracyjnego o istnieniu lub nieistnieniu takiego obowiązku może mieć zasadnicze znaczenie w toku rozpoznawania sprawy cywilnej o zapłatę. Wybór sposobu dochodzenia zwrotu opłaty zależy zatem od strony, która w sprawie niniejszej zdecydowała się na drogę administracyjną.

Przesądzenie przez NSA w uchwale z 04 lutego 2008 r., że czynność

w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu ma charakter czynności materialno – technicznej dotyczącej uprawnień i obowiązków wynikających

z przepisów prawa oznacza, że strona zamierzająca poddać taką czynność kontroli sądu powinna wyczerpać, przed wniesieniem skargi, drogę postępowania administracyjnego. W sprawie niniejszej skarżący dopełnił tego formalnego wymogu, bowiem pismem z [...] maja 2010 r. wezwał Prezydenta Miasta B. do usunięcia naruszenia prawa, którego dopuścił się odmawiając mu w dniu [...] kwietnia 2010 r. zwrotu części opłaty. Pismo to, zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a. wpłynęło do organu w terminie 14 dni od dnia podjęcia przedmiotowej czynności, a następnie skarżący w terminie 30 dni od dnia uzyskania odpowiedzi na wezwanie – art. 53 § 2 p.p.s.a. (co nastąpiło 11 maja 2010 r.) – złożył skargę w dniu 19 maja 2010 r.

Rozstrzygnięcie sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy dopuszczalny jest zwrot kwoty 1275 zł tytułem części uiszczonej opłaty za wydanie kart pojazdów w sytuacji, gdy w dacie ponoszenia zawyżonych, zdaniem skarżącego, kosztów wynikały one z obowiązującego aktu prawnego (rozporządzenia), następnie uznanego za niekonstytucyjny i w sytuacji, gdy w chwili żądania zwrotu niekonstytucyjne przepisy już nie obowiązywały.

Skarżący uiścił sporne opłaty w wysokości łącznej 1500 (3x500) przed datą rejestracji pojazdów w 2005 roku na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu

(Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.). Wyrokiem z 17 stycznia 2006 r., U 6/04

(OTK-A 2006/1/3) Trybunał stwierdził niekonstytucyjność tego przepisu – jego niezgodność z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) i art. 92 ust. 1 oraz art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, odraczając utratę jego mocy obowiązującej do dnia 01 maja 2006 r. Wskazał, że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z powołanymi przepisami ustawy polega na zawyżeniu wysokości opłaty, co wykracza poza granice delegacji ustawowej. W art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym stwierdzono bowiem, że wysokość opłaty za kartę pojazdu powinna odpowiadać wysokości kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów, powinna być ekwiwalentna w stosunku do usługi administracyjnej. Ustalenie opłaty za wydanie karty pojazdu na kwotę 500 zł, podczas gdy

w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu ustalona była ona na wysokość 75 zł, nie pozostaje, jak stwierdził Trybunał, w związku z kosztami usługi, co jest sprzeczne z art. 217 Konstytucji RP. Opłata w części podwyższonej jest już daniną publiczną,

a taka może być wprowadzona tylko na podstawie ustawy.

W związku z tym wyrokiem Minister Transportu i Budownictwa w dniu 28 marca 2006 r. wydał nowe rozporządzenie (Dz. U. Nr 59, poz. 421), w którym określił wysokość opłaty za kartę pojazdu w kwocie 75 zł. Wskazane rozporządzenie weszło w życie z dniem 15 kwietnia 2006 r. (przed datą ustaloną przez Trybunał jako data utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu) i z tym dniem utraciło moc poprzednie rozporządzenie z 28 lipca 2003 r.

Mając powyższe na uwadze skład orzekający ocenił czynność Prezydenta Miasta BIałegostoku, którą odmówiono skarżącemu zwrotu części opłaty, za niezgodną z prawem. Rację ma organ, że w dacie pobierania opłat obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. Wskazać jednak trzeba,

że przedmiotowy argument w postępowaniu przed sądem nie ma znaczenia. Zgodnie bowiem z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie są niezawiśli i podlegają wyłącznie Konstytucji oraz ustawom. Z kolei przepis art. 8 ust. 2 Konstytucji stanowi, że jej przepisy można stosować bezpośrednio. Niezawisłość sędziowska uprawnia zatem sędziów do odmowy zastosowania w konkretnej sprawie przepisu rozporządzenia (aktu podstawowego), który jest niezgodny z Konstytucją lub ustawą (vide wyrok NSA z 09 grudnia 2009 r., I OSK 773/09 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z 18 lutego 2009 r., II SA/Rz 649/08, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej stwierdzić trzeba, że niezależnie od tego, iż sporne rozporządzenie utraciło moc dopiero z dniem 15 kwietnia 2006 r. – sąd, kontrolując legalność odmowy zwrotu części opłaty jako zawyżonej, uprawniony jest do oceny przepisów rozporządzenia na datę dokonania czynności, która jest powodem żądania zwrotu. Korzystając z tej możliwości skład orzekający stwierdził, że późniejsze przesądzenie przez Trybunał Konstytucyjny kwestii niezgodności § 1 ust. 2 rozporządzenia z Konstytucją i ustawą Prawo o ruchu drogowym uprawnia do oceny, iż powołany przepis (z powodów powołanych przez Trybunał Konstytucyjny), nie był zgodny z w/w ustawą i Konstytucją również w dacie jego obowiązywania. Kwota 500 zł opłaty nie pozostawała bowiem w związku z kosztami świadczonej czynności administracyjnej (wydanie karty pojazdu), a przez to nabierała cech daniny publicznej. Było to sprzeczne z art. 217 Konstytucji, który zastrzega prawo ustanawiania przedmiotowych danin dla materii ustawowej. Zgodnie z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym Minister Infrastruktury był upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłat za kartę pojazdu mając na uwadze znaczenie tych kart dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart. Tymczasem wydając sporny przepis określający wysokość przedmiotowej opłaty na kwotę 500 zł Minister Infrastruktury przekroczył upoważnienie ustawowe i wkroczył w sferę działania prawodawcy, co nie mogło się ostać. Obliguje to skład orzekający w sprawie niniejszej, której przedmiotem jest odmowa zwrotu części opłat za karty pojazdów uiszczonych w dacie jego obowiązywania, do niezastosowania § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r., a przez to do oceny, że pobrane w 2005 roku opłaty w części przewyższającej faktyczne koszty wydania kart, były niezgodna

z prawem.

Niezależnie od powyższego podnieść trzeba, że w dacie podejmowania czynności w sprawie zwrotu części opłat, wskazany akt podustawowy już nie obowiązywał, bowiem został zastąpiony nowym rozporządzeniem ustalającym wysokość tej opłaty na kwotę 75 zł. Organ mógł zatem, rozpoznając sprawę o zwrot opłaty, która jest sprawą nową w stosunku do sprawy jej uiszczenia, zastosować przepisy obowiązujące w dacie podejmowania czynności.

Jeżeli zatem opłata za wydanie karty pojazdu w rozporządzeniu z 28 lipca 2003 r. była zawyżona w stosunku do wysokości związanych z jej drukiem

i dystrybucją, to skarżącemu należy się zwrot różnicy kwoty faktycznie uiszczonej

i kwoty opłaty obowiązującej obecnie, uwzględniającej rzeczywiste koszty wydania karty (w niniejszej sprawie trzech kart).

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 146 § 1 i 2 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w sentencji. Stwierdzenie bezskuteczności czynności odmowy zwrotu części opłaty za wydanie kart pojazdów z jednoczesnym stwierdzeniem uprawnienia skarżącego do zwrotu przedmiotowej opłaty wywołuje skutek w postaci powstania po stronie organu obowiązku dokonania zwrotu spornej kwoty.

Z uwagi na to, że charakter zaskarżonej czynności przesądza, że nie nadaje się ona do wykonania, sąd odstąpił od orzeczenia w przedmiocie jej wykonalności na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów sądowych orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.-