Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1099/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 16a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Maria Zawadzka (spr.) NSA Piotr Lechowski Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2014 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2013r. znak: [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Burmistrza odmówił Z. M. (dalej: skarżącemu) przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką M. M. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 1,0020 ha przeliczeniowego i opłaca składkę emerytalno-rentową w KRUS na wniosek, jako rolnik. Ponadto, jak wynika z oświadczenia skarżącego, skarżący pracuje na gospodarstwie i utrzymuje się z gospodarstwa rolnego. Wcześniej nie pracował i nie zrezygnował z pracy w celu sprawowania opieki nad matką.

W odwołaniu Z. M. domagał się ponownego rozpatrzenia sprawy. Podniósł, że pracował wcześniej, jednak na skutek inwalidztwa jego matki musiał zrezygnować z zatrudnienia, żeby się zaopiekować matką. Do skargi dołączył świadectwo pracy, z którego wynika, że był zatrudniony w Przedsiębiorstwie [...] "B" – K od dnia 8 września 1975 r. do dnia 28 lutego 1978 r.

Decyzją z dnia 13 sierpnia 2013 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: k.p.a.), art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 Nr 139 poz. 992 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy streścił przebieg postępowania i przytoczył treść adekwatnych przepisów oraz wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy Z. M. jest osobą która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką niezdolną do samodzielnej egzystencji. Jak wynika z akt sprawy skarżący był zatrudniony do dnia 28 lutego 1978 r., zaś w późniejszym okresie nie podejmował zatrudnienia. Powyższe znajduje potwierdzenie w znajdującym się w aktach sprawy świadectwie pracy skarżącego z dnia 28 lutego 1978 r. Z kolei z wypisu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 20 grudnia 1990 r. wynika, iż niepełnosprawność M. M. istnieje od października 1990 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że za osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, należy w istniejącym stanie prawnym uznać osobę, która będąc zatrudniona zrzekła się zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o których mowa w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych w celu sprawowania opieki. Zgodnie z tym przepisem zatrudnienie lub inna praca zarobkowa to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Tymczasem, w przedmiotowej sprawie, skarżący nie podejmuje zatrudnienia od dnia 28 lutego 1978 r., tym samym nie można przyjąć że "zrezygnował z pracy lub innej pracy zarobkowej" zgodnie z definicją rezygnacji z zatrudnienia (przedstawioną powyżej). W świetle obowiązujących przepisów prawa niepodejmowanie zatrudnienia nie jest przesłanką do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. A zatem, jak wynika z opisanego wyżej stanu faktycznego, taki związek nie zachodzi. Nadto organ wskazał, że w sprawie zaistniała kolejna przesłanka uzasadniająca wydanie przez organ I instancji decyzji odmawiającej przyznania świadczenia. Okolicznością nie budzącą w sprawie wątpliwości jest fakt, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa wnioskodawca jest rolnikiem, a tym samym podlega nieprzerwanie ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 7 stycznia 2004 r. jako rolnik (co potwierdza zaświadczenie KRUS z 8 lipca 2013 r.).

Zdaniem organu odwoławczego nie jest możliwe aby rolnik zrezygnował zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej czy też nie podejmował zatrudnienia z uwagi na konieczność aktywności w gospodarstwie rolnym, co w konsekwencji prowadzi do przyjęcia, że nie jest spełniona jedna z podstawowych przesłanek wyrażonych w art. 17 ustawy oświadczeniach rodzinnych, a warunkująca możliwość ustalenia prawa do świadczenia.

Na poparcie swoich twierdzeń Kolegium powołało wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 55/11, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 1987/10, a także w wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 marca 2013 r. sygn. Akt III SA/Kr 1294/12.

W związku z powyższym Kolegium wskazało, że biorąc pod uwagę wielkość posiadanego przez skarżącego gospodarstwa (powyżej 1 ha przeliczeniowego) oraz fakt podlegania ubezpieczeniu społecznemu w KRUS należy stwierdzić, że prowadzi on gospodarstwo rolne w rozumieniu przytoczonych powyżej przepisów, co stanowi negatywną przesłankę do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki. Zatem nie można uznać, że Z. M. zrezygnował z zatrudnienia bądź nie podejmuje zatrudnienia w związku z opieką nad matką.

W skardze do WSA w Krakowie Z. M. wniósł o przyznanie mu specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką. Podniósł, że decyzją z dnia [...] 2012 r. NR [...] zostało mu przyznane świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieka nad niepełnosprawna matką od dnia 1 stycznia 2012 r. bezterminowo w wysokości 520 zł miesięcznie. Od 1 lipca 2013 r. w związku ze zmiana przepisów, świadczenie to zostało mu odebrane, pomimo, że nadal opiekuje się 85-letnia matką, przez co czuje się pokrzywdzonym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że z zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Podstawą materialnoprawną kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji jest art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.) regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powyższy zasiłek jest świadczeniem wprowadzonym z dniem 1 stycznia 2013 r. do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548). Nowelizacja ta była wynikiem zmian zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013 r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, uregulowane szczegółowo w art. 16 a ustawy.

Zgodnie z art. 16 a ust. 1 cyt. powyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r. poz. 788 ze zm. dalej K.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie w art. 16a ust. 8 ustawa wskazuje, iż zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,

c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,

d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczy uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy skarżący spełnia wymienione w w/w przepisie konieczne przesłanki przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj., czy matka skarżącego jest osobą niepełnosprawną w rozumieniu art.16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czy skarżący zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, czy ciąży na nim obowiązek alimentacyjny wobec matki oraz czy spełnił on kryterium dochodowe.

Zdaniem Sądu organy trafnie przyjęły, że skarżący spełnił kryterium dochodowe oraz, że na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki. Trafnie również organy ustaliły, że matka skarżącego jest osobą niepełnosprawną w rozumieniu art.16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż Obwodowa Komisja Lekarska ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia, orzeczeniem z dnia 20 grudnia 1990 r. zaliczyła M. M. do pierwszej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Istota sprawy sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy skarżący zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Niespornym jest, że skarżący pracował zawodowo w okresie od 8 września 1975 r. do 28 lutego 1978 r. w Przedsiębiorstwie [...] w "B" w K. Niesporny także jest, że skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach:

- od 1 stycznia 1991 do 30 września 1992 – na wniosek w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik,

- od 1 października 1992 do 31 grudnia 1995 r. na wniosek w zakresie wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik oraz

- od 7 stycznia 2004 r. do nadal na wniosek w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik.

Natomiast organy nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, gdyż pominęły fakt, że decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy przyznał skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością opieki nad matką M. M., na okres od 1 stycznia 2012 r. bezterminowo. Zatem w powyższym okresie skarżący powinien podlegać ubezpieczeniu w ZUS-sie.

Nie ulega wątpliwości, że pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego wykluczało możliwość zarówno podjęcia przez skarżącego jakiegokolwiek zatrudnienia jak i możliwość zarejestrowania się jako osoba poszukująca pracy.

Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zgodnie z którym "fikcją byłoby wymaganie od osób niepracujących (...) sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - podjęcia przez te osoby pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna" (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19.09.2013 r. sygn. akt III SA/Gd 408/13 - http//www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, uzależniała przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Natomiast warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest wprawdzie wyłącznie "rezygnacja z zatrudnienia", niemniej jednak celem nowelizacji tej ustawy nie było pozbawienie beneficjentów świadczeń pielęgnacyjnych funkcji opiekuna i związanego z tą funkcją prawa do świadczenia pieniężnego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do naruszenia zasad wynikających z art. 2 Konstytucji, tj. zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady ochrony praw nabytych, jak i zasady sprawiedliwości społecznej. Osoby, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r., mają prawo oczekiwać po zmianie stanu prawnego ciągłości przyznawania świadczeń związanych ze sprawowaniem opieki, tym bardziej, że istota świadczenia pielęgnacyjnego (zarówno przed jak i po nowelizacji) oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego jest taka sama i polega na rekompensacie danej osobie rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnej egzystencji z uwagi na niepełnosprawność potwierdzoną stosownym orzeczeniem.

Przyjęcie, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego – art. 17 ust. 1 ustawy), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek li tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Dokonana przez organy wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzednio podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (tzn. rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej).

W rozpatrywanym przypadku organy w ocenie Sądu w sposób nieuprawniony zawęziły pojęcie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ograniczając je wyłącznie do aktualnej czy też obecnej rezygnacji, co nie znajduje uzasadnienia w treści art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Nie można bowiem abstrahować od faktu, że skarżącemu w poprzednim stanie prawnym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, co w ocenie Sądu wyczerpuje przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tak więc związku przyczynowego nie należy upatrywać, jak to czynią organy, w powiązaniu z ostatnim zatrudnieniem skarżącej, lecz w nabyciu - na podstawie decyzji - prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Sądu w pełni podziela także pogląd zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 523/13 (http//www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym (tj. przed 1 stycznia 2013 r.) nie podejmowały zatrudnienia lub zrezygnowały z zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne, nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. To, czy przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miało miejsce z uwagi na rezygnację z zatrudnienia czy też z uwagi na niepodejmowanie pracy, pozostaje bez znaczenia dla oceny prawnej spełnienia omawianej przesłanki, skoro istotny jest sam fakt przyznania decyzją świadczenia pielęgnacyjnego, która to stanowi o zaistnieniu okoliczności rezygnacji z zatrudnienia. Odmienne traktowanie osób wówczas niepodejmujących zatrudnienia i rezygnujących z zatrudnienia, a które uzyskały świadczenie pielęgnacyjne przed dniem 01.01.2013 r., powodowałoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 965/13 – http//www.orzeczenia.nsa.gov.pl)

Podkreślić jednak należy, że skarżący jest rolnikiem i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu w KRUS. Z dołączonego do akt zaświadczenia z KRUS z dnia 8 lipca 2013 r. jednoznacznie wynika, że skarżący zawsze podlegał ubezpieczeniu jako rolnik na wniosek. Tymczasem zgodnie z art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów. Zatem sam fakt podlegania przez skarżącego dobrowolnemu ubezpieczeniu w KRUS nie eliminuje go z możliwości przyznania i pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na uchwałę NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12 oraz inne wyroki sądów administracyjnych, zgodnie z którymi prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy.

Sąd nie kwestionuje trafności powołanej uchwały NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12. Słusznie, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponieważ przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego również zostało przez ustawodawcę uzależnione od rezygnacji przez wnioskodawcę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, powołaną wyżej tezę należy uznać za aktualną również na gruncie art. 16a ust. 1 powołanej ustawy.

Biorąc pod uwagę jednak fakt nieustalenia przez organ faktu pobierania przez skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego na matkę od 1 stycznia 2012 r. do 30 czerwca 2013 r., fakt podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu rolników stwierdzić należy, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy okazał się niewystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Takie działanie organów administracji publicznej stanowiło naruszenie art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W niniejszej sprawie doszło ponadto do naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., wedle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Uchybienia te miały istotny wpływ na wynik postępowania, co w konsekwencji uzasadniało wyeliminowanie z obrotu prawnego

W tej sytuacji należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji publicznej powinien ustalić, czy skarżący faktycznie posiada status rolnika w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, pomimo sprawowania opieki nad matka nadal prowadzi gospodarstwo rolne. Dopiero tak zgromadzony i wszechstronnie oceniony materiał dowodowy umożliwi prawidłowe zastosowanie normy art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych.