Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2086/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Piotr Borowiecki Protokolant st. sekr. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2016 r. sprawy ze skarg W. w W. i M. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz W. w W. kwotę 457 złotych (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) oraz na rzecz M. K. kwotę 457 złotych (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., pismem z dnia 24 kwietnia 2013 r., zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu M. K. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy nazwanej: "umowa o prowadzenie wykładów" zawartej z W.w W., w okresie od 1 października 2004 r. do 30 września 2005 r., która to umowa w trakcie przeprowadzonej przez ZUS kontroli została zakwalifikowana jako umowa o świadczenie usług.

W toku prowadzonego przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ postępowania przesłuchano świadków prof. dra hab. N. M. oraz przesłuchania strony R. O. Kanclerza W., natomiast Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ odmówił dopuszczenia dowodu z protokołu kontroli ZUS, która odbyła się w W. w 2008 r z uwagi na bezprzedmiotowy charakter ustaleń w odniesieniu do prowadzonego postępowania oraz uznał, że nie zaistniała konieczność przeprowadzenia dowodu z zeznań M. K. oraz K. P. - księgowej W., ponieważ okoliczności wymagające przyjęcia wyjaśnień co do charakteru i rodzajów umowy zawartej przez strony oraz potwierdzenie faktu jej wykonywania znajdują potwierdzenie w aktach sprawy.

W toku postępowania pełnomocnik płatnika składek - radca prawny P. B. przesłał pisma, w których sformułował kolejne wnioski dowodowe. Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego NFZ odmówił dopuszczenia części dowodów ze względu na występowanie przesłanki z art. 78 § 2 k.p.a., z którego wynika, iż organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba, że mają one znaczenie dla sprawy. W ocenie dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ okoliczności, na które miały być - wg pełnomocników - przeprowadzone dowody zostały już wyjaśnione na podstawie obszernego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Ponadto część złożonych wniosków dyrektor uznał za niezasadne z uwagi na fakt, że dowody te były już w posiadaniu tut. organu.

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, znak: [...] ustalił, że M. K. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba wykonująca umowę o świadczenie usług, w rozumieniu art. 750 k.c., zawartą z W. w W., w okresie od 1 października 2004 r. do 30 września 2005 r.

Od decyzji odwołanie wniósł pełnomocnik płatnika składek - radca prawny P. B. w dniu 30 czerwca 2014 r., a także pełnomocnik M. K. - adwokat A. L. w dniu 1 lipca 2014 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), zwanej dalej "K.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania W. w W., reprezentowanej przez radcę prawnego P. B. oraz odwołania wniesionego w dniu 1 lipca 2014 r. przez M. K., reprezentowanego przez adwokata A. L. od decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] czerwca 2014r., znak: [...] ustalającej, że M. K. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba wykonująca umowę o świadczenie usług, w rozumieniu art. 750 k.c., zawartą z W. w W., w okresie od 1 października 2004 r. do 30 września 2005r., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż M. K. zawarł umowę nr [...] z płatnikiem składek w dniu 1 października 2004 r. na okres roku akademickiego 2004/2005. Z informacji przekazanych przez wynika, że umowa trwała do dnia 30 września 2005 r. Z treści zawartej umowy wynika, że przedmiotem umowy o prowadzenie wykładów z dnia 1 października 2004 r. było:

- przygotowanie i zaprezentowanie słuchaczom W. ćwiczeń z zakresu praktycznej nauki języka angielskiego - konwersacji;

- opracowanie syllabusa tych wykładów;

- opracowanie i udostępnienie określonym przez zamawiającego osobom nowych materiałów dydaktycznych i szkoleniowych w zakresie objętym przedmiotem tego wykładu;

-zrealizowanie indywidualnych warsztatów i dodatkowych konsultacji merytorycznych dotyczących tego wykładu wg oryginalnych metod opracowanych przez autora po uzgodnieniu z zamawiającym;

- opracowanie tematów, zadań i testów do sprawdzianów oraz ich przeprowadzenie według wskazówek i zaleceń zamawiającego;

- przeprowadzenie zaliczeń i egzaminów zgodnie z harmonogramem roku akademickiego 2004/2005, z którym autor zapoznał się w momencie podpisania umowy;

- dokonanie ocen i recenzji pisemnych prac osób określonych przez zamawiającego. Zgodnie z ww. umową:

- płatnik składek zobowiązał się udostępnić sale wykładowe, zgodnie z harmonogramem wykorzystania sal, posiadanych rzutników, projektorów, magnetofonów, magnetowidów wraz z monitorami według zapotrzebowania przyjmującego zamówienie nie później niż 7 dni przed planowanym terminem ich wykorzystania;

- ubezpieczony zobowiązany był do odbywania zajęć w terminach wynikających z planu zajęć sporządzonego przez płatnika składek;

- w przypadku, gdy zajęcia nie mogły się odbyć w terminach wynikających z planu zajęć ubezpieczony miał obowiązek ustalić z płatnikiem składek dodatkowy termin przeprowadzenia zajęć;

- strony ustaliły stawkę godzinową oraz ostateczny termin wykonania dzieła;

- ubezpieczony był zobowiązany do składania comiesięcznego sprawozdania (rozliczenia czasu pracy) z wykonania części dzieła (przyjęcie sprawozdania bez zastrzeżeń było poczytywane jako odbiór dzieła i stanowiło podstawę do ostatecznego rozliczenia i wypłaty wynagrodzenia);

- ubezpieczony miał otrzymać wynagrodzenie tytułem wykonania dzieła oraz przeniesienia majątkowych praw autorskich;

- płatnik składek mógł odstąpić od umowy w przypadku odwołania wykładu z powodu niskiego zainteresowania słuchaczy lub zmian w programie zajęć, których następstwem jest wyłączenie z programu przedmiotu oferowanego przez ubezpieczonego lub nie wywiązywania się ubezpieczonego z określonych zobowiązań.

Prezes NFZ wskazał, że M. K. realizując umowę o prowadzenie ćwiczeń zawartą z płatnikiem składek, której przedmiotem było: "przygotowanie i zaprezentowanie słuchaczom W. ćwiczeń z zakresu praktycznej nauki języka angielskiego - konwersacje; opracowanie syllabusa tych wykładów; opracowanie i udostępnienie określonym przez zamawiającego osobom nowych materiałów dydaktycznych i szkoleniowych w zakresie objętym przedmiotem tego wykładu; zrealizowanie indywidualnych warsztatów i dodatkowych konsultacji merytorycznych dotyczących tego wykładu wg oryginalnych metod opracowanych przez autora po uzgodnieniu z zamawiającym; opracowanie tematów, zadań i testów do sprawdzianów oraz ich przeprowadzenie według wskazówek i zaleceń zamawiającego; przeprowadzenie zaliczeń i egzaminów zgodnie z harmonogramem roku akademickiego 2004/2005, z którym autor zapoznał się w momencie podpisania umowy; dokonanie ocen i recenzji pisemnych prac osób określonych przez zamawiającego", zobowiązany był do odbywania zajęć w terminach wynikających z planu zajęć sporządzonego przez płatnika składek a w przypadku, gdy zajęcia nie mogły się odbyć w terminach wynikających z planu zajęć ubezpieczony miał obowiązek ustalić z płatnikiem składek dodatkowy termin przeprowadzenia zajęć. Ponadto strony ustaliły stawkę godzinową oraz ostateczny termin wykonania dzieła, a ubezpieczony był zobowiązany do składania comiesięcznego sprawozdania (rozliczenia czasu pracy) z wykonania części dzieła (przyjęcie sprawozdania bez zastrzeżeń było poczytywane jako odbiór dzieła i stanowiło podstawę do ostatecznego rozliczenia i wypłaty wynagrodzenia)

W niniejszej sytuacji zdaniem Prezesa NFZ przyjęcie, że strony łączyły umowy o dzieło podczas gdy z ich treści i sposobu wykonania wynikają cechy właściwe dla umów o świadczenie usług, byłoby niezgodne z właściwością stosunku prawnego. O kwalifikacji prawnej danego stosunku prawnego decydują bowiem jego elementy przedmiotowo istotne.

Prezes NFZ za chybione uznał argumenty stron, z których wynika, że ze względu na treść art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 90, poz. 631 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o prawie autorskim", zawarta umowa była umową o dzieło. Zgodnie z treścią ww. przepisu ustawy o prawie autorskim, przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Jednocześnie na gruncie obowiązujących przepisów ustawy o prawie autorskim, wygłoszenie i prowadzenie wykładów bywa zakwalifikowane jako dzieło o charakterze niematerialnym. Umowy o dzieło autorskie nie są jednak tożsame z umowami o dzieło w ujęciu przepisów prawa cywilnego. Przedmiotem umów o dzieło autorskie jest dzieło oznaczone jako utwór w rozumieniu prawa autorskiego, które zawiera inne uregulowania np. w przedmiocie odpowiedzialności, zawarte w art. 55 ust. 1 prawa autorskiego, który zawiera regulacje dotyczące usterek utworu, a nie wad, jak przy umowie o dzieło.

Organ podkreślił, że umowa o świadczenie usług jak i zlecenia jest przykładem umowy starannego działania, podczas gdy umowa o dzieło jest umową rezultatu. Stąd też odpowiedzialność osoby wykonującej umowę o dzieło jest na zasadzie ryzyka, a o umowę o świadczenie usług/zlecenia na zasadzie winy. Wykonywanie przez M. K. umowy było ciągiem określonych czynności starannego działania zmierzającego do osiągnięcia skutek w postaci nauczenia/wytłumaczenia zagadnień związanych z wykładaną materią. Innymi słowy zawarta umowa była umową o świadczeniu usług dydaktycznych polegających na wdrożeniu i realizacji programu nauczania języka angielskiego, na które składało się m.in. "przygotowanie i zaprezentowanie ćwiczeń, konwersacje". Zdaniem organu umowa zawarta pomiędzy M. K. a W. w W., nie jest zatem umową o dzieło, gdyż nie zobowiązywała zleceniobiorcy do wykonania ściśle określonego wytworu - dzieła. Ponadto należy zauważyć, że nauczanie w szkole, nawet jeżeli jest to uczelnia wyższa, ma zawsze charakter pracy dydaktyczno-pedagogicznej, której nie można wykonywać w ramach umowy o dzieło, gdyż nie prowadzi do dającego się sprecyzować dzieła. Nie można określić rezultatu w postaci nauczenia, jako konkretnego, ściśle określonego dzieła, tym samym przedmiotowa umowa, zawarta pomiędzy M. K. a W. w W., jest umową starannego działania.

W ocenie organu odwoławczego w toku prowadzonego postępowania nie doszło do naruszenia postanowień art. 7 i 77 k.p.a. W ocenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zostały podjęte przez organ I instancji odpowiednie czynności zmierzające do zebrania odpowiedniego materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego i w oparciu o mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego. Odnosząc się do wniosków odwołujących o przeprowadzenie dodatkowych dowodów z przesłuchań oraz dołączonych dokumentów Prezes NFZ stwierdził, że organ I instancji zgromadził, wystarczający materiał dowodowy aby wyjaśnić okoliczności istotne dla sprawy i wydać decyzję w zakresie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartej przez M. K. umowy z W. w W.

Pismem z dnia 21 lipca 2015 r. Strona skarżąca: W. w W. reprezentowana przez radcę prawnego P. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję, zarzucając:

1) naruszenie przepisów art. 8 pkt 1 lit. e), art. art. 11 oraz art. 1a pkt 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, przepisów z art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, przepisów z art. art. 102 ust. 5 pkt. 24, 107 ust. 5 pkt. 16, art. 109 oraz art. 66 ust. 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w związku z art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. polegające na wydaniu przez organ I oraz organ II instancji decyzji o stwierdzeniu podlegania przez ubezpieczoną ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach w nich wskazanych bez materialnoprawnej podstawy umożliwiającej ich wydanie, w sytuacji, gdy podleganie lub nie temu ubezpieczeniu wynika wprost z przepisów prawa, a ani organ I ani organ II instancji nie są ustawowo uprawnione do wydawania takich decyzji, co stanowi przesłanki nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Ponadto skarżąca stwierdziła, że w przypadku nie uwzględnienia przez Sąd zarzutu nieważności decyzji z pkt 1), zaskarżonym decyzjom zarzuca:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 109 ust. 4 zd. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na wydaniu i utrzymaniu w mocy decyzji wydanej po upływie ustawowego i nie podlegającego przedłużeniu terminu 30 dni od dnia wniesienia wniosku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.,

b) art. 7, 77 § 1, 78 § 2 i 80 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w szczególności poprzez odmowę dopuszczenia dowodu z umów o dzieło E. A. i decyzji ZUS w sprawiei E. A., protokołu kontroli ZUS z 2008 r., z przesłuchania świadka N. M., K. P. oraz przesłuchania stron,

c) art. 8 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie decyzji z pominięciem ustaleń protokołu kontroli ZUS przeprowadzonego w okresie od 19.03.2008 r. do 14.04.2008 r. w konfrontacji z protokołem kontroli ZUS z okresu 12.04.2011 r. do 27.09.2011 r. prezentujących odmienne stanowiska organu przy tożsamych stanach faktycznych i prawnych zwłaszcza w zakresie treści i charakteru prawnego umów zawieranych przez płatnika z innymi ubezpieczonymi oraz z ubezpieczonym M. K.,

d) art. 10 § 1 w zw. z art. 78 § 2 oraz 86 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie z uwagi na pominięcie dowodu z przesłuchania stron czym naruszył jej prawo do czynnego uczestnictwa w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego,

e) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie ustalenia, że Pan M. K. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, w sytuacji gdy prawidłowe winno być uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie co do istoty w sposób odmienny i umorzenie postępowania,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 627 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. k.c. poprzez jego niezastosowanie przy stwierdzaniu przez organ administracji rodzaju umowy cywilnoprawnej, z tytułu zawarcia której płatnik dokonuje zgłoszenia i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób wykonujących realizację procesu dydaktycznego w oparciu o umowę o dzieło;

b) art. 65 § 2 k.c. w związku z art. 353¹ k.c. przez błędną wykładnię woli stron zawartej w umowie o dzieło, polegającą na niedostatecznym rozważeniu woli stron wyrażonej w treści umowy, a mianowicie w postaci rezultatu umowy polegającego na stworzeniu koncepcji cyklu wykładów i jej zaprezentowaniu studentom, jak również stworzeniu materiałów dydaktycznych, sylabusów do wykładów, przeprowadzeniu zaliczeń i egzaminów, opracowaniu recenzji i przygotowaniu studentów do obrony prac dyplomowych,

c) art. 734 k.c. oraz 750 k.c. przez ich zastosowanie i błędne uznanie, że umowa zawarta między WSF a ubezpieczonym była umową o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu,

d) art. 66 ust. 1 pkt e, art. 69 ust. 1 oraz art. 107 ust. 5 pkt 16 i art. 109 ustawy o świadczeniach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że osoba wykonująca czynności w ramach umowy o dzieło podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, tak jak osoba wykonująca pracę w oparciu o umowę zlecenia,

e) art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 12 ust. 1 w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy systemowej poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, iż zgodnie z przepisami ustawy systemowej należałoby stwierdzić obowiązek płatnika w zakresie zgłoszenia i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób wykonujących realizację procesu dydaktycznego w oparciu o umowę o dzieło, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów skutkowałaby wnioskiem przeciwnym.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji Prezesa NFZ oraz decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, ewentualnie, wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organów I i II instancji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi, strona rozwinęła powyższe zarzuty.

Pismem z dnia 27 lipca 2015 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł także M. K., reprezentowany przez adw. A. L., zarzucając:

1) naruszenie przepisu prawa materialnego, a to art. 65 § 2 k.c. polegające na jego błędnym zastosowaniu poprzez dokonanie oceny rodzaju umów łączących skarżącą z W. w W. w pierwszej kolejności na dosłownym brzmieniu umowy z pominięciem zgodnego zamiaru stron i celu umowy;

2) naruszenie przepisów postępowania, a to art. art. 7, 75, 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego w sprawie i nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy niezastosowanie i nie dopuszczenie następujących dowodów zawnioskowanych przez strony,

3) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 80 k.p.a. w związku z art. art. 6, 7, 8, 77 k.p.a., w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez błędne zastosowanie polegające na dokonaniu wybiórczej oraz dowolnej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, prowadzące w konsekwencji do błędnych ustaleń faktycznych,

4) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. art. 8 i 11 k.p.a., w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie i pomięcie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji wskazania faktów, które organy uznały za udowodnione, dowodów na których się oparły oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej,

5) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 8 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez wydanie rozstrzygnięcia niekorzystnego dla skarżącej, mimo że strony (skarżący i W. w W) działały w zaufaniu do stanowiska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. wyrażonemu w protokole kontroli z 2008 r. co do rodzaju stosowanej umowy cywilnoprawnej i skutków z tym związanych w sferze podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, które to uchybienia doprowadziły do:

6) naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 750 k.c. w związku z art. 734 - 749 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ich zastosowaniu do umów będących przedmiotem niniejszej sprawy, które ze względu na swoje essentialia negotti jak i accidentalia negotti objęte umową stron są umowami o dzieło,

7) naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 627 - 646 k.c. poprzez ich niezastosowanie w odniesieniu do umów będących przedmiotem niniejszej sprawy, które ze względu na swoje essentialia negotti jak i accidentalia negotti objęte umową stron są umowami o dzieło,

8) naruszenie przepisów art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, jak i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych w związku z art. 13 pkt. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu że w realiach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do objęcia skarżącej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych z W. w W., a będących przedmiotem oceny w niniejszej sprawie.

Mając na względzie powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz reprezentowanej strony zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu strona rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargi Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w motywach zaskarżonej decyzji.

Sprawa ze skargi W. w W. została zarejestrowana pod sygn. akt VI SA/Wa 2086/15, natomiast sprawa ze skargi M. K. pod sygn. akt VI SA/Wa 2087/15. Na rozprawie w dniu 31 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zarządził o połączeniu obu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz zarządził o dalszym ich prowadzeniu pod sygn. akt VI SA/Wa 2086/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skargi analizowane pod tym kątem zasługują na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia dopuścił się przede wszystkim - mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy - obrazy przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego jej rozstrzygnięcia oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów skarżących.

Powyższe uchybienia proceduralne polegały przede wszystkim na tym, że organ odwoławczy, rozstrzygając sprawę, nie wyjaśnił w sposób dostatecznie jasny, na jakiej podstawie przyjął, iż sporne umowy cywilnoprawne, zawarte pomiędzy W. w W. a M. K., stanowią umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.), dotyczące zlecenia (art. 750 kc), a w konsekwencji – dlaczego, pomimo nieprzeprowadzenia jednoznacznych ustaleń – przyjął, że w sprawie niniejszej zachodzą podstawy do uznania, iż J. M. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. "e" ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 581). Tym samym organ administracji publicznej, rozstrzygając niniejszą sprawę - naruszył przepis art. 8 k.p.a. i wyrażoną w nim zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa i stosowanego przez nie prawa. Naruszenie wskazanych przepisów procedury administracyjnej stanowi więc dostateczną podstawę prawną do uchylenia zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ.

Należy wskazać, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji stanowił przede wszystkim przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. "e" ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z jego treścią, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osobami z nimi współpracującymi.

Z kolei w świetle przepisu art. 69 ust. 1 ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z brzmieniem art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.), obowiązkowemu ubezpieczeniu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie, jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania, do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

Ustalając obowiązek podlegania przez M. K. ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej, zawartej ze skarżącą uczelnią, zarówno organ I, jak i II instancji, mając na względzie przepisy art. 627-646 kc oraz art. 734-750 kc, uznał, że umowa, jaką zawarł M. K. ze skarżącą W. w W., jest umową zlecenia, nie zaś – jak twierdzą obie strony umowy – umową o dzieło.

W tej sytuacji należy uznać, że Prezes NFZ, jak i organ I instancji, dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim spornej umowy, przedłożonej przez ZUS Oddział w W., zobowiązani byli w sposób jednoznaczny ustalić, czy w świetle obowiązujących unormowań prawnych, a więc głównie powołanych wyżej przepisów Kodeksu cywilnego, zachodzą podstawy do uznania, że analizowana umowa cywilnoprawna, wbrew ich dosłownemu brzmieniu oraz stanowisku stron, daje jednoznaczną podstawę do przyjęcia tezy, iż M. K. podlegał we wskazanym przez organ okresie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. "e" ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zaś skarżąca uczelnia była w tym okresie zobowiązana, jako płatnik, do obliczania i pobierania składek z dochodu osoby ubezpieczonej na podstawie art. 85 ust. 4 ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Należy zauważyć, że wydając sporną decyzję z dnia [...] czerwca 2015 r., Prezes NFZ, powołując się na przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. "e" ww. ustawy oraz na unormowania zawarte w przepisach art. 627-646 k.c. oraz art. 734-750 k.c., stwierdził m.in., iż wykonywanie przez M. K. umowy było ciągiem określonych czynności starannego działania, zmierzającego do osiągnięcia skutku w postaci nauczenia/wytłumaczenia zagadnień związanych z wykładaną materią. Innymi słowy, jak stwierdził organ odwoławczy, zawarta umowa była umowa o świadczenie usług dydaktycznych, polegających na wdrożeniu i realizacji programu nauczania języka angielskiego, na co składało się m.in. przeprowadzenie cyklu wykładów.

Prezes NFZ zauważył ponadto, że umowa zawarta pomiędzy M. K. a W. w W. nie jest umową o dzieło, gdyż nie zobowiązywała zleceniobiorcy do wykonania ściśle określonego utworu - dzieła. Jednocześnie, Prezes NFZ wskazał, że nauczanie w szkole, nawet, jeżeli jest to uczelnia wyższa, ma zawsze charakter pracy dydaktyczno-pedagogicznej, której nie można wykonywać w ramach umowy o dzieło, gdyż nie prowadzi do wytworzenia dającego się sprecyzować dzieła. Organ odwoławczy uznał, że nie można określić rezultatu w postaci nauczenia, jako konkretnego, ściśle określonego dzieła, co w konsekwencji oznacza, że sporna umowa, zawarta pomiędzy wyżej wskazanymi podmiotami, była umową starannego działania.

Dokonując oceny legalności wydanego przez Prezesa NFZ rozstrzygnięcia – należy już na wstępie wyraźnie zauważyć, iż organ odwoławczy, poza przytoczeniem ogólnych poglądów na temat doktrynalnych różnic pomiędzy umową o dzieło a umową zlecenia, nie wskazał wyraźnie żadnych konkretnych argumentów, na podstawie których doszedł w ustalonym stanie faktycznym do wniosku, że sporne umowy cywilnoprawne stanowią umowy o świadczenie usług, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, a nie przepisy dotyczące umowy o dzieło. W ten sposób, zdaniem Sądu, organ odwoławczy znacznie utrudnił możliwość poznania jego procesu myślowego, popartego konkretnymi dowodami, na podstawie którego organ ten zakwalifikował przedmiotowe stosunki cywilnoprawne w sposób, który – zdaniem obu skarżących – nie tylko narusza ich interes prawny, ale przede wszystkim stanowi niedopuszczalną ingerencję w zasadę swobody umów.

W konsekwencji Sąd stwierdził brak szczegółowej analizy w odniesieniu do poszczególnych zapisów przedmiotowej umowy łączącej obie strony stosunku prawnego, a także brak wskazania konkretnych argumentów faktyczno-prawnych, przemawiających za prawidłowością spornego rozstrzygnięcia Prezesa NFZ, co czyni znacznie utrudnionym, a wręcz niemożliwym, przeprowadzenie przez Sąd pełnej oceny legalności zaskarżonej decyzji pod względem stricte materialnoprawnym.

Zgodnie z art. 627 kc, przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło są określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w związku z art. 627 kc, wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający.

Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu, lecz samo osiągnięcie tego rezultatu, pozostające poza zakresem obowiązków świadczącego. Przy umowie o dzieło chodzi o coś więcej, o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań - część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).

Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 kc, do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami, pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 kc, a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, iż sama subsumpcja zawartej umowy pod przepis art. 750 kc nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 kc (vide: L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, s. 573 i nast.).

Należy przy tym wyraźnie zaznaczyć, że bardzo istotna przesłanka zastosowania art. 750 kc wyraża się w tym, że umowa o świadczenie usług, nie może być umową, której celem byłoby osiągnięcie rezultatu, pozwalającego na jej zakwalifikowanie, jako umowy o dzieło. Innymi słowy, umowy o osiągnięcie rezultatu stanowiącego dzieło, w rozumieniu przepisów art. 627 i nast. kc, dotyczących umowy o dzieło, nie mogą zostać zakwalifikowane, jako umowy o świadczenie usług. Oznacza to, że z zakresu art. 750 kc wyłączone są nie tylko umowy o dzieło, ale także inne umowy nazwane, których celem jest osiągnięcie określonego rezultatu, zarówno takie, do których przepisy o umowie o dzieło znajdują odpowiednie zastosowanie, jak i takie, które mają regulację ustawową, niezawierającą takiego odesłania. Ponadto, należy zauważyć, że wyłączone spod dyspozycji art. 750 kc są również umowy nienazwane, których istota wykazuje zbieżność z umową o dzieło, uzasadniającą stosowanie przepisów o tej umowie w drodze analogii (np. nieodpłatne wykonanie dzieła). Również, jeśli chodzi o przypadek tzw. umów mieszanych, przepis art. 750 kc znajduje zastosowanie w zakresie, w jakim umowa dotyczy świadczenia usług, nieuregulowanych innymi przepisami, albo do których nie znajdą zastosowania w drodze analogii przepisy odnoszące się do którejkolwiek umowy nazwanej, mającej za przedmiot świadczenie usług. Dotyczy to zarówno umów, których przedmiotem jest zobowiązanie do świadczenia usług, obejmujących dokonywanie czynności faktycznych i prawnych (por. m.in. M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 692), jak i umów łączących elementy umowy o świadczenie usług z elementami umowy o dzieło.

W niniejszej sprawie strony skarżące, kwestionując stanowisko Prezesa NFZ wyrażone w zaskarżonej decyzji, zarzuciły, że nie sposób się zgodzić z tezą, iż do rozstrzygnięcia kwalifikacji prawnej zawartej umowy i ustalenia rzeczywistego zamiaru ich stron nie jest wymagany dowód z ich przesłuchania, nawet gdy - w ocenie organu - interesy stron są zbieżne. Zdaniem skarżących, takie stanowisko jest nieprawidłowe i prowadzi do oceny oraz kwalifikacji umowy w oparciu jedynie o literalną treść umów, z pominięciem zbadania rzeczywistego zamiaru stron w tym zakresie. Sąd uznał więc, że wbrew opinii organu odwoławczego, do oceny charakteru umowy łączącej strony niezbędne było dokonanie ich szczegółowej analizy z uwzględnieniem materiałów stanowiących efekt ich materialnej realizacji, o co zresztą od początku prowadzonego przez organ postępowania wnioskowała skarżąca uczelnia, w tym m.in. płyty CD zawierającej materiały dydaktyczne.

W ocenie Sądu, w przypadku rozpatrywanej sprawy właściwa (pełna) ocena charakteru przedmiotowych umowy jest możliwa wtedy, gdy organy przeprowadzą postępowanie dowodowe przynajmniej z uwzględnieniem materiałów dydaktycznych, o których mowa we wniosku skarżącej uczelni, celem dokonania ich stosownej weryfikacji, po to, by stwierdzić w ogóle, czy stanowią istotne elementy realizacji zawartej umowy o dzieło i potwierdzają intencje stron zawarcia takiej właśnie umowy. Dlatego rację mają strony skarżące, podnosząc w skargach do Sądu, że materiał dowodowy w sprawie był zgromadzony w sposób niewystarczający i z naruszeniem prawa.

Z tego też powodu Sąd nie może przejść do merytorycznej oceny legalności podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, bowiem to na organie II instancji spoczywa w pierwszej kolejności obowiązek skontrolowania prawidłowości oceny charakteru spornych umów, co jest możliwe po zapoznaniu się z ich przedmiotem. Taką możliwość stworzy ocena sylabusów przygotowanych w ramach wykonania umowy. Sylabusy te powinny zawierać bowiem program nauki danego przedmiotu, wymagania i kryteria egzaminacyjne oraz przykładowe zadania z danego przedmiotu.

Nader istotne przy tym jest, że skarżące działały w zaufaniu do stanowiska ZUS Oddział w W., wyrażonego w protokole kontroli z 2008 r., co do rodzaju zawartych umów cywilnoprawnych i skutków z tym związanych, zwłaszcza w sferze podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym. Trafnie zatem skarżąca uczelnia wywodzi, że bez wyjaśnienia, dlaczego dochodzi do zmiany stanowiska organów administracji w powyższym zakresie, wydane w sprawie rozstrzygnięcie narusza istotnie zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej.

Organ II instancji nie odniósł się w sposób wszechstronny do podniesionych zarzutów skarżących. Prezes NFZ, orzekając ponownie w sprawie, w razie utrzymania dotychczasowej oceny co do charakteru umów łączących płatnika z ubezpieczonym i zakwalifikowania ich jako umów zlecenia, powinien więc odnieść się do powyższej kwestii w uzasadnieniu podejmowanej decyzji. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, iż rzeczywista wola stron stanowi priorytetową regułę wykładni oświadczeń składanych innej osobie, a ma to tym większe znaczenie, że istnieje stanowisko ZUS Oddział w W., wyrażone w ww. protokole kontroli z 2008 r., dotyczące kwalifikacji umów.

Związanie organu wydającego decyzję w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego wynika z art. 109 ust. 6 ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, stanowiącego, że w sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem to na organie NFZ spoczywał obowiązek prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, przy współudziale ZUS Oddział w W. oraz skarżącej Uczelni i J. M.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie ustalił zatem stanu faktycznego sprawy w sposób pełny i wnikliwy oraz nie ustosunkował się do podnoszonych przez skarżącą uczelnię okoliczności związanych z rodzajem wykonywanych przez M. K. czynności. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia przez to wymogów stawianych przez normę prawną wyrażoną w przepisie art. 107 § 3 kpa, albowiem nie zawiera pełnych wyjaśnień co do okoliczności mających istotne znaczenie przy wydawaniu decyzji w przedmiocie ustalenia faktu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. "e" ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Dlatego też, Sąd zdecydował o wyeliminowaniu z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, uchylając ją.

Z tych względów, uznając zatem skargi za uzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie zastosowanie się do stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku.

W oparciu o art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej W. w W. kwotę 457 zł oraz na rzecz M. K. kwotę 457 zł, w tym, w przypadku obu skarżących, kwotę 200 zł, stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi, kwotę 240 zł, poniesioną tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.) oraz kwotę 17 zł, poniesioną tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.