Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1298/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3  pkt 1, pkt 23, 5 ust. 4-4c
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: Art. 7, 77 par. 1, 80, 107  par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 250
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 1298/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 lutego 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Janusz Kasprzycki (spr.), Sędziowie: NSA Krystyna Kutzner, WSA Halina Jakubiec, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 r., przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków-Śródmieście Zachód Danuty Jantas, sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – na rzecz adwokata M. P. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez A. C. (dalej skarżąca) decyzją z dnia 30 października 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 8, art. 14, art. 15, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), art. 6, art. 17, art. 32 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r., poz. 1428), § 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015, poz. 1238), art. 2. art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. jedn., Dz. U. z 2018 r. poz. 570), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K z dnia [...] 2018 r., znak: [...], o odmowie przyznania skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości w której znajduje się szkoła, na dziecko A. C. na okres zasiłkowy 2017/2018.

Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego:

W dniu 22 sierpnia 2018 do organu wpłynął wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami na córkę A. C.

Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2018 r., znak: [...], orzekł o odmowie przyznania skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości w której znajduje się szkoła, na dziecko A. C., na okres zasiłkowy 2017/2018.

W jej uzasadnieniu organ I instancji przytoczył zasady przyznawania zasiłku rodzinnego. Wskazał, że w wyniku przeprowadzonej analizy dokumentów złożonych przez skarżącą, ustalono, iż rodzina jej składa się z dwóch osób. Dziecko nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności lub o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2016 r. Sąd Okręgowy udzielił zabezpieczenia poprzez zobowiązanie pozwanego R. C. do łożenia tytułem alimentów na rzecz małoletniej córki A. w wysokości po 600,00 zł miesięcznie. Z kolei wyrokiem z dnia 22 listopada 2016 r. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego R. C. na rzecz małoletniej córki A. alimenty w kwocie po 700,00 zł miesięcznie. Z dniem 30 kwietnia 2018 r. skarżąca zakończyła zatrudnienie w firmie A S.c. Ł. J., W. J. oraz z dniem 2 maja 2018 r. rozpoczęła pracę w firmie B Spółka jawna. Organ ustalił więc, że ogółem dochód rodziny osiągnięty w 2016 r. wyniósł 20 093,88 zł. Na dochód rodziny składał się: dochód skarżącej w wysokości 15 782,36 zł. z tytułu zatrudnienia oraz inne niepodlegające opodatkowaniu dochody, tj. zwrot z niewykorzystanej ulgi na dziecko w wysokości: 611,52 zł. Po uwzględnieniu dochodu utraconego przez skarżącą z tytułu zatrudnienia w wysokości 15 782,36 zł. oraz dochodu uzyskanego z tytułu zatrudnienia za miesiąc czerwiec 2018 r., w wysokości 1 530,00 zł, dochód w przeliczeniu na jednego członka dwuosobowej rodziny wyniósł 790,48 zł i zgodnie z artykułem 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przekracza kwotę 674,00 zł, uprawniającą do pobierania żądanego świadczenia. Ponadto do dochodu rodziny doliczono dochód z tytułu alimentów na dziecko w wysokości 3 700,00 zł, gdyż wnioskodawczyni nie posiada przekazów i przelewów pieniężnych dokumentujących faktyczną wysokość otrzymanych alimentów od R. C. Zatem dochód na osobę w rodzinie po uwzględnieniu zasądzonych alimentów (3 700,00 zł) wyniósł 944,00 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Dodatkowo w związku z wnioskowanym dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania organ wskazał, że warunkiem przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego jest posiadanie prawa do samego zasiłku. W sytuacji, kiedy przekroczone kryterium dochodowe nie daje podstaw do przyznania zasiłku rodzinnego, niemożliwe jest samodzielne przyznanie dodatków. W świetle przedstawionego stanu faktyczno-prawnego organ I instancji wydał decyzję odmowną.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem podniosła, że w poprzednim okresie świadczenie w formie zasiłku rodzinnego nie zostało jej przyznane z uwagi na źle wyliczoną wysokość dochodu, która przekroczyła kryterium dochodowe. Dopiero w decyzji tut. Kolegium z dnia [...] 2018 r., znak: [...], obliczony został dochód, którego wysokość nie przekraczała obowiązującego kryterium dochodowego, na dowód czego strona załączyła kopię wskazanej decyzji Kolegium.

Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia, działające jako organ odwoławczy SKO wskazało, że materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Kolegium podniosło, że zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje:

1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie uczącej się. (art. 4 ww. ustawy).

W myśl art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł.

Stosownie do art. 8 ustawy do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu:

1) urodzenia dziecka;

2) opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego;

3) (utracił moc);

3a) samotnego wychowywania dziecka;

4) (utracił moc);

4a) wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej;

5) kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego;

6) rozpoczęcia roku szkolnego;

7) podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania.

Art. 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na częściowe pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem w szkole nowego roku szkolnego. Dodatek przysługuje raz w roku, w związku z rozpoczęciem roku szkolnego albo rocznego przygotowania przedszkolnego, w wysokości 100,00 zł na dziecko.

Z kolei po myśli art. 15 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, w przypadku dojazdu do szkoły ponadpodstawowej, a także szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki w zakresie odpowiadającym nauce w szkole ponadpodstawowej - w wysokości 69 zł miesięcznie na dziecko. Dodatek przysługuje przez 10 miesięcy w roku w okresie pobierania nauki od września do czerwca następnego roku kalendarzowego.

Przy czym, zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r., poz. 1428),:

1. Od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 października 2018 r.:

1) wysokość kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 6,

wynosi 674,00 zł.

2. Od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 października 2018 r.:

1) wysokość zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 6 ustawy zmienianej w art. 6,

wynosi miesięcznie:

b) 124,00 zł na dziecko w wieku powyżej 5. roku życia do ukończenia 18. roku życia,

5) wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki

w szkole poza miejscem zamieszkania, o którym mowa w:

b) art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy zmienianej w art. 6 - wynosi 69,00 zł miesięcznie na dziecko.

Z kolei § 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r. poz. 1238) stanowi, iż wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, o którym mowa w art. 14 ustawy, wynosi 100,00 zł na dziecko.

Na potrzeby ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego ustawodawca zdefiniował pojęcie dochodu w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W pkt 1 lit a - c ww. przepis stanowi, iż cyt.: "ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:

przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. Sof ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. póz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,

dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,

inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z kolei, zgodnie z art. 3 pkt 2 i 2a ustawy, dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, a dochód członka rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c.

W myśl art. 3 pkt 23 ustawy przez utratę dochodu należy rozumieć utratę dochodu spowodowaną: c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

Stosownie zaś do art. 3 pkt 24 ustawy uzyskanie dochodu - oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane: c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Mając na względzie wyżej przedstawione regulacje Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie należało ocenić dochód rodziny skarżącej uzyskany w roku 2016 z uwzględnieniem reguł przewidzianych w przepisach prawa. Przy czym skarżąca posiada status osoby samotnie wychowującej dziecko od grudnia 2016 r. i status ten posiada również na dzień złożenia wniosku w przedmiotowej sprawie.

Kolegium podniosło, że z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że w 2016 r. skarżąca uzyskała z zatrudnienia w firmie A S.c. Ł. J., W. J. w S dochód brutto w wysokości 20 247,49 zł, który po pomniejszeniu o podatek należny w kwocie 0,00 zł, składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 2 772,20 zł, składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 1 692,93 zł wyniósł netto 15 782,36 zł. Nie mniej jednak w związku z utratą tego zatrudnienia z dniem 30 kwietnia 2018 r. (świadectwo pracy), stosownie do art. 3 pkt 23 lit. c ustawy - dochód ten jest w całości dochodem utraconym. Zaś po myśli art. 5 ust. 4 w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Dodatkowo skarżąca w 2016 r. uzyskała zwrot z tytułu niewykorzystanej ulgi na dziecko w kwocie 611,52 zł, co w świetle art. 3 pkt 1 lit. a tiret 29 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi inny dochód niepodlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Mając powyższe na uwadze Kolegium ustaliło zatem, że miesięczny dochód rodziny skarżącej za 2016 r. wyniósł 50,96 zł (611,52 zł: dwanaście miesięcy).

Nadto, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, skarżąca z dniem 2 maja 2018 r. podjęła zatrudnienie w firmie B Spółka jawna, w N (na czas określony do 31 grudnia 2019 r.). W myśl art. 5 ust. 4b ustawy - przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Zatem, zdaniem Kolegium wyżej ustalony miesięczny dochód rodziny skarżącej za 2016 r. w kwocie 50,96 zł należało powiększyć o 1 530,00 zł, tj. o kwotę dochodu wynikającą z zaświadczenia pracodawcy o wysokości dochodu uzyskanego za miesiąc czerwiec 2018 r, czyli miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Zatem miesięczny dochód rodziny skarżącej wynosi 1 580,96 zł. Natomiast dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi 790,48 zł i przekracza kwotę uprawniającą do otrzymania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, tj. kwotę 674,00 zł.

Kolegium stwierdziło także, że dochód rodziny skarżącej w kwocie 1 580,96 zł (790,48 zł x dwie osoby) przekracza kwotę 1 348,00 zł (tj. 674,00 zł - kwotę kryterium, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych pomnożoną przez 2 tj. liczbę członków rodziny) o kwotę 232,96 zł.

Przekroczenie to jest więc wyższe niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami do jakich byłaby uprawniona skarżąca, w okresie od 1 sierpnia 2018 r. (od miesiąca złożenia wniosku) do 31 października 2018 r. (do końca okresu zasiłkowego), która wynosi 201,33 zł.

Wyjaśniło przy tym, że kwota 201,33 zł, tj. łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3 - stosownie do zapisu ust. 3b - stanowi suma przysługujących rodzinie odwołującej w okresie od 1 sierpnia 2018 r. do 31 października 2018 r.:

1) zasiłków rodzinnych tj. 124,00 zł czyli: (124,00 zł - kwota zasiłku rodzinnego przysługująca na dziecko w wieku 5-18 lat, x trzy miesiące x jedno dziecko) podzielona przez trzy, tj. liczbę miesięcy, na które rodzinie odwołującej jest ustalane prawo do tego zasiłku, co daje kwotę 124,00 zł (art. 5 ust. 3b pkt 1 ustawy),

2) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 15, w kwocie 69,00 zł x trzy miesiące x jedno dziecko podzielonego przez 3 tj. liczbę miesięcy, na które rodzinie odwołującej jest ustalane prawo do tego dodatku, co daje 69,00 zł, oraz dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 14, w kwocie 100,00 zł : dwanaście miesięcy x jeden - liczbę dzieci, co daje 8,33 zł (art. 5 ust. 3b pkt 3 ustawy).

Zatem z powyższych wyliczeń bezspornie, zdaniem Kolegium wynika, że stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy zasiłek rodzinny nie przysługuje, albowiem dochód rodziny skarżącej przekracza kwotę kryterium o kwotę większą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń. Z kolei stosownie do powołanych na wstępie przepisów prawa nieuzyskanie prawa do zasiłku rodzinnego skutkuje brakiem prawa do dodatków do tego zasiłku w okresie od 1 sierpnia 2018 r. do 31 października 2018 r.

Odnosząc się natomiast do faktu ponownego wliczenia przez organ l instancji do dochodu rodziny odwołującej kwoty zabezpieczenia udzielonego na czas trwania postępowania oraz kwoty alimentów przyznanych wyrokiem z dnia 22 listopada 2016 r. w łącznej wysokości 3 700 zł Kolegium wskazało, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia 20 czerwca 2018 r, znak: [...], w tej kwestii. Za błędne więc należy więc uznać stanowisko organu l instancji, że do dochodu należy wliczyć alimenty w wysokości należnej wynikającej z wyroku Sądu a nie dochód z tego tytułu faktycznie uzyskany. Warunkiem uzasadniającym zaliczenie alimentów na rzecz dzieci jest więc ustalenie, że faktycznie zostały one wypłacone, samo prawo do alimentów nie tworzy bowiem przychodu po stronie uprawnionego. Z przedłożonego do akt sprawy dokumentu z dnia 3 marca 2017 r., sygn. akt: [...], sporządzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, a skierowanego do Urzędu Skarbowego dotyczącego zajęcia wierzytelności jasno wynika, iż na dzień wydania tego dokumentu zaległe alimenty od R. C. na rzecz A. C. - jego córki, należne na podstawie wyroku z dnia 22 listopada 2016 r, sygn. akt [...], Sądu Okręgowego l Wydział Cywilny, wynoszą 2 963,06 zł. Podana w tym dokumencie kwota zaległych alimentów jak i fakt, iż podany tytuł egzekucyjny był wykonalny od 14 grudnia 2016 r. jasno wskazuje, że córka strony nie otrzymała od ojca alimentów w 2016 r.

W końcowym fragmencie uzasadnienia decyzji Kolegium podkreśliło, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a decyzje w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku nie mają charakteru uznaniowego i należą do tzw. decyzji związanych. Organ administracji nie ma więc możliwości wyboru spośród kilku równoprawnych rozwiązań. Jeżeli strona spełnia przesłanki ustawowe, musi świadczenie przyznać, a jeżeli nie spełnia, jest zobligowany do wydania decyzji negatywnej. Przy ustalonym stanie faktycznym przyznanie wnioskowanego świadczenia byłoby niezgodne z obowiązującymi wyżej powołanymi przepisami prawa. Żadne bowiem inne niż określone w ustawie kryteria nie mogą decydować o przyznaniu prawa do tego świadczenia. Oznacza to, że spełnienie przez wnioskodawcę określonych w ustawie warunków tj. kryterium dochodowego daje mu prawo do świadczenia i obliguje organ do wydania decyzji przyznającej to świadczenie. Niespełnienie tych warunków nakłada natomiast na organ obowiązek wydania decyzji odmownej.

Reasumując Kolegium wskazało, że decyzje w sprawie świadczeń rodzinnych nie są decyzjami uznaniowymi i ustawodawca nie zostawił organom tak zwanego "luzu decyzyjnego", ani możliwości odwoływania się do zasad współżycia społecznego. Decyzje te mają charakter związany, co oznacza, że organ administracji publicznej jest zobligowany do przyznawania świadczeń wyłącznie w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła SKO naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podniosła, ze nie wzięto pod uwagę istotnych dowodów. Wzięto pod uwagę dochody z 2017 r., zaliczkę alimentacyjną za rok 2017/2018 zamiast dochodów z 2016 r. Ponadto według niej istnieje rozbieżność pomiędzy ustaleniem dochodów w decyzji SKO nr [...] z dnia [...] 2018 r. dotyczącej świadczenia "500 plus" za ten sam okres, a która to miała wpływ również na wypłatę świadczeń. Również organ brał pod uwagę, że rodzina skarżącej była dwuosobowa, gdy zgodnie z przepisami ustawy o osobach samotnych rodzina skarżącej w 2016 r. była trzyosobowa. Kolegium źle, zdaniem skarżącej, ustaliło dochód utracony. Dochód za 2016 r. oraz 2017 r. był ciągły u jednego pracodawcy, natomiast utracony był dopiero w 2018 r.

Wniosła zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz "przekazanie do ponownego rozpatrzenia ze względu na uchybienia faktyczne, prawne". Kolegium nie wyjaśniło też w sposób jasny i zrozumiały przesłanek, jakimi kierowało się przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Uzasadnienie decyzji jest w ocenie skarżącej szczątkowe i brak w nim wszechstronnego rozważenia, co jest naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia 28 stycznia 2019 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Podniósł, że nie sposób zaakceptować sposobu wyliczenia miesięcznego dochodu rodziny skarżącej, stanowiącego podstawę do przyznania albo odmowy przyznania świadczeń rodzinnych. Zdaniem pełnomocnika skarżącej w analizowanym przypadku nie sposób mówić o "utracie dochodu" w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności nie sposób uznać, że mamy do czynienia z utratą dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (pkt 23, lit. c). Skarżąca po prostu zmieniła pracę, a organy administracyjne bezzasadnie i błędnie nie wzięły tego pod uwagę. W tym względzie powołał się na orzeczenie WSA w Olsztynie z 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 369/15, w którym Tamt. Sąd stwierdził m. in., że nie sposób w aktualnym stanie prawnym przyjmować utraty dochodu w oderwaniu od treści art. 5 ust.4-4b ustawy. Nadto podniósł, że nie można stwierdzić utraty dochodu, jeżeli w dacie ustalania prawa do wnioskowanego świadczenia członek rodziny uzyskiwał dochód z tożsamego tytułu np. z utraty zatrudnienia, chociażby u innego pracodawcy w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku nastąpiła zmiana miejsca pracy, nawet jeżeli członek rodziny pozostawał miedzy czasie bezrobotny.

Z ostrożności procesowej, gdyby sąd nie podzielił tej argumentacji, pełnomocnik skarżącej z urzędu podniósł, że zaskarżona decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym z innego także względu. Mianowicie z powodu niewłaściwego sposobu liczenia dochodu rodziny w zw. z treścią art. 5 ust. 4b ustawy. Wskazał, że w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4b dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym. Dochód uzyskany powinien być więc doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona przez dwanaście miesięcy i przez liczbę członków rodziny W ten sposób zostanie obliczony dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód, jak przewiduje to art. 5 ust. 4b ustawy w sposób realizujący cele ustawy, umożliwiający uzyskanie świadczenia. Nie może bowiem dochodzić do sytuacji, kiedy uzyskany przez stronę, czy członka rodziny dodatkowy, a późniejszy dochód z jednego miesiąca będzie w sposób zasadniczy decydował o prawie do zasiłku za okres wcześniejszy. Taka interpretacja przepisu jest zgodna z celami ustawy realizującej założenia art. 71 Konstytucji RP. Powołał się w tym zakresie na orzecznictwo sadów administracyjnych, w tym wyroki WSA w Łodzi z dnia 9 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 403/13, WSA w Szczecinie z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 353/13. WSA w Krakowie, w wyroku z dnia 27 października 2017 r., sygn. akt 376/15, dokonując analogicznej wykładni stwierdził natomiast, że organy nie dokonały pełnej, językowej, systemowej i celowościowej wykładni art. 5 ust. 4b ustawy.

Wobec powyższego pełnomocnik wniósł jak na wstępie.

Wniósł również o przyznanie od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz pełnomocnika zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, albowiem nie zostały one pokryte przez skarżącą ani w całości ano w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przeprowadzona bowiem według wyżej wskazanych kryteriów kontrola wydanych w niniejszej sprawie decyzji, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że przy ich wydawaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię i zastosowanie oraz prawa procesowego, skutkujących ich uchyleniem.

Materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie administracyjnej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm., zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych).

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadzała się do kwestii prawidłowości ustalenia dochodu rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę w rodzinie.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220, zwana dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2012.361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Jak wynika z treści art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez dochód rodziny - rozumie się sumę dochodów członków rodziny.

W myśl natomiast art. 3 pkt 2a ww. ustawy dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b.

Okres zasiłkowy to, stosownie do art. 3 pkt 10 ustawy, okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych.

Analiza powyższych przepisów prowadzi więc do stwierdzenia, że na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie, w celu ustalenia prawa do świadczenia, odbywać się powinno przez zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny uzyskanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a otrzymaną w ten sposób kwotę należy podzielić przez dwanaście, a następnie na liczbę osób w rodzinie. Tak jest w sytuacji, gdy dochody są stałe (por. m. in. wyrok WSA we Wrocławiu z 23 października 2013 r., sygn.. akt IV SA/Wr 522/13).

Ustalenia organów dochodu rodziny skarżącej z roku poprzedzającego okres zasiłkowy (2017/2018), czyli z roku 2016 były następujące. Ogółem dochód rodziny osiągnięty w 2016 r. wyniósł zdaniem organów - 20 093,88 zł. - i składał się na niego dochód skarżącej w wysokości 15 782,36 zł. z tytułu zatrudnienia oraz inne niepodlegające opodatkowaniu dochody, tj. zwrot z niewykorzystanej ulgi na dziecko w wysokości 611,52 zł. Rodzina skarżącej składała się zaś z dwóch członków rodziny.

Przypomnieć należy, że ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko (art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

W kwestii związanej ze składem osobowym rodziny skarżącej Sąd nie podziela zatem argumentacji skarżącej.

Wprawdzie zmiana składu osobowego rodziny nie została wprost potraktowana przez ustawodawcę, jako zdarzenie powodujące utratę lub uzyskanie dochodu, to jednakże wobec identycznych skutków, jakie okoliczność ta rodzi dla ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny, należy ją w ocenie Sądu uwzględnić przy rozpatrzeniu wniosku o przyznanie żądanego świadczenia (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 353/13; LEX nr 1373908).

Celem ustawy o świadczeniach rodzinnych, tak jak i ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jest pomoc państwa osobom i rodzinom o najniższych dochodach.

Ustalenie prawa do świadczeń przewidzianych w obydwu ustawach odbywa się poprzez zsumowanie dochodów wszystkich członków rodziny uzyskanych w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, a otrzymaną kwotę dzieli się przez dwanaście, a także na liczbę osób w rodzinie.

Trafnie zauważa WSA w Szczecinie we wskazanym wyroku, że taki sposób obliczenia dochodu rodziny może mieć miejsca tylko w sytuacji, gdy dochody rodziny są stałe, a więc gdy nie nastąpiła ani utrata, ani uzyskanie dochodu, bowiem wówczas ustawodawca przewidział inny sposób obliczenia dochodu.

W aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy znajduje się wyrok rozwodowy z dnia 22 listopada 2016 r. Sądu Okręgowego Wydział Cywilny, sygn. akt [...]. Skutki jednakże wyroku rozwodowego, wydanego przez sąd I instancji, a takim jest sąd okręgowy, nie powstają jednakże z datą jego ogłoszenia lecz z momentem uprawomocnienia się tego wyroku w sytuacji, gdy nie został on zaskarżony przez żadną ze stron. Z kopii wskazanego wyroku wynika, że orzeczenie to podlega wykonaniu jako prawomocne od dnia 14 grudnia 2016 r. w zakresie punktów I-V i VII, a więc co do skutków rozwiązania małżeństwa skarżącej data ta ma istotne znaczenie.

Wówczas to, w świetle treści art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżąca stała się osobą samotnie wychowującej dziecko, a więc osobą za którą m. in. uważa się osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Ta ostatnia jednakże sytuacji w niniejszej sprawie nie zachodzi.

"Wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi naprzemiennie w systemie co dwa tygodnie oznacza, że oboje rodzice, mimo rozwiązania małżeństwa nadal wspólnie wychowują dzieci. W takiej sytuacji nie ma zastosowania przepis art. 3 pkt 17a u.ś.r. odnoszący się do osób samotnie wychowujących dzieci." (por. wyrok WSA w Szczecinie z 27 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 661/17; LEX nr 2349766).

Skoro z przywołanego już wyroku rozwodowego wynika, że sąd powszechny po pierwsze, wykonywanie władzy rodzicielskiej powierzył skarżącej, natomiast władzę rodzicielską pozwanego (byłego męża) ograniczył do prawa zasięgania informacji o edukacji, rozwoju i stanie zdrowia dziecka (pkt II wyroku), po drugie, obowiązkiem utrzymania małoletniej córki obciążył obydwoje rodziców i zasądził od pozwanego męża skarżącej na rzecz małoletniej córki alimenty w kwotach po 700, 00 zł miesięcznie płatnych do rąk skarżącej, to nie ulega wątpliwości, że skarżąca od 14 grudnia 2016 r. mogła być traktowana rzeczywiście jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Skoro tak, to należało per analogiam zastosować regulację związaną z utratą dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym rok świadczeniowy i po prostu nie uwzględniać już byłego męża jako członka rodziny, jak i jego dochodu w roku bazowym (2016), tym bardziej, że nie tylko w dniu składania wniosku , ale i przyznawania prawa do przedmiotowych świadczeń, nie był on już członkiem rodziny skarżącej.

Pomimo tego, że organy nie wskazały z jakich powodów doszły do takiego stanowiska, to uchybienia w tym zakresie nie mogły mieć istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, skoro w wyliczeniach dochodu rodziny skarżącej należało uwzględniać dwóch członków rodziny – skarżącą i dziecko bez byłego już męża.

Za prawidłowe uznać też należało stanowisko organów, co do kwestii związanej z otrzymaniem przez skarżącą alimentów od ojca dziecka w 2016 r. Decydujące znaczenie ma tutaj bowiem kwestia faktycznie uzyskanych, a nie zasądzonych alimentów.

Dokonując wyliczenia przeciętnego miesięcznego dochodu członka rodziny osiągniętego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, należy mieć jeszcze na uwadze treść przepisów art. 5 ust. 4 – 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W art. 5 ust. 4-4b ustawy przewidziano bowiem sytuacje zmian w strukturze dochodów rodziny, które powinny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać zarówno na utracie dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do zasiłku rodzinnego lub po tym roku, w efekcie czego przy ustalaniu dochodu nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 4), jak też na uzyskaniu dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do zasiłku rodzinnego (ust. 4a) oraz po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do zasiłku rodzinnego (ust. 4b), skutkującego odpowiednim jego zaliczeniem.

Wskazać także należy, że ustawą z 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r., poz. 1428), do art. 5 ustawy został dodany (m.in.) ust. 4c, zgodnie z którym: "przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą."

W art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca zawarł definicję legalną "dochodu utraconego".

W świetle tego przepisu przez utratę dochodu rozumieć należy utratę dochodu spowodowaną m. in. : utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. c).

W odniesieniu do rozumienia pojęcia "dochodu utraconego" podzielić w pełni należy argumentację WSA w Gorzowie Wielkopolskim, zawartą w wyroku z dnia 11 października 2018 r., sygn. akt II SA/Go 679/18; LEX nr 2568201, która co prawda dotyczy pojęcia utraty dochodu w myśl art. 2 pkt 19 lit. c ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, ale rozważania te są jak najbardziej adekwatne w kwestii rozumienia istoty pojęcia dochodu utraconego na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, zważywszy na definicję legalną, zawartą w art. 3 pkt 23 tej ustawy, która przez utratę dochodu rozumie także m. in sytuację spowodowaną utratą zatrudnienia i innej pracy zarobkowej.

Pojęcia tego nie można bowiem zawężać tylko do utraty zatrudnienia i innej pracy zarobkowej, rozumianej literalnie li tylko jako ustanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. "Trzeba jednak pamiętać o tym, iż na organach prowadzących postępowanie administracyjne ciąży obowiązek przestrzegania praworządności, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (por. art. 7 k.p.a.)."

Zdaniem składu orzekającego Sądu zasadnie WSA w Gorzowie Wielkopolskim w uzasadnieniu ww. wyroku obrazuje sytuację, odzwierciedlającą skutki niewłaściwego rozumienia tego pojęcia. Wykładni art. 3 pkt 23 lit. c ustawy nie można zatem ograniczać wyłącznie do sytuacji, w której stosunek pracy ustał. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego zawężenia kręgu potencjalnych beneficjentów przewidzianego w tej ustawie świadczenia. Byłoby to sprzeczne z wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP zasadą równości.

Chodzi tu o pozbawienie czegoś, ubytek, w omawianym przypadku dochodu, a więc pogorszenia sytuacji konkretnego podmiotu. Za taki uważa się nie tylko całkowitą utratę dochodu, ale także i częściową (por m. in wyrok WSA w Poznaniu z 19 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1728/17; CBOSA; zob. także wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1449/06 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt P 45/08), choć w tej ostatniej kwestii orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite.

W rozpoznawanej sprawie orzekające organy ustaliły, że skarżąca w roku bazowym – 2016 – uzyskała dochód brutto w wysokości 20 247,49 zł, a netto w wysokości 15 782,36 zł., nie mniej jednak w związku z utratą zatrudnienia z dniem 30 kwietnia 2018 r., dochód ten jest w ocenie organów w całości dochodem utraconym.

Organy nie przedstawiły jednakże z jakich powodów doszły do takiego stanowiska, ograniczając się tylko do wskazanego powyżej stwierdzenia przywołania art. art. 3 pkt 23 lit. c i przytoczenia treści art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Takiego działania organów orzekających nie można uznać za działanie w zgodzie z zasadą praworządności, wyrażoną w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.). Działanie na podstawie prawa obejmuje bowiem kilka elementów, w tym ustalenie jaka norma prawa materialnego obowiązuje oraz ustalenie jej rozumienia w znaczeniu dostatecznie określonym dla potrzeb rozstrzygnięcia, a więc dokonanie wykładni stosowanego przepisu. Z całą pewnością za taki proces nie można uznać tylko przytoczenie pełnej lub fragmentu treści odpowiednich przepisów. Wobec tego, zwłaszcza skarżąca mogła mieć, uzasadnione wątpliwości co do tego, czy rzeczywiście i z jakich powodów dochód ten jest "dochodem utraconym" w rozumieniu ustawy. Zgodnie bowiem z postanowieniami art. 107 § 3 k.p.a. na organie administracji publicznej ciąży obowiązek przedstawienia w motywach podjętego rozstrzygnięcia uzasadnienia nie tylko faktycznego ale i prawnego i to w sposób jasny i zrozumiały przede wszystkim dla strony, skoro działaniu organu administracji publicznej ma również w postępowaniu przyświecać zasada przekonywania (art. 11 k.p.a.).

Mając jednak na uwadze, że zasady uwzględniania utraty dochodów przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę służą przede wszystkim ustaleniu rzeczywistej wysokości tego dochodu, i że w związku z tym ustawodawca uzależnił, co do zasady, prawo do pomniejszenia dochodu rodziny od samego faktu utraty dochodu przez któregoś z jej członków - niezależnie od tego, kiedy owa utrata nastąpiła i w jakim terminie nastąpiło ewentualne uzyskanie innego dochodu (por. m. in. wyrok WSA w Łodzi z 6 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 615/09; LEX nr 531609, tak też TK w wyroku z 30 czerwca 209 r., sygn. akt P 45/08), Sąd ostatecznie uznał, że uchybienia orzekających organów w tym zakresie w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy administracyjnej także za nie mogące mieć istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Kwotę - 15 782,36 zł. - uzyskaną przez skarżącą, po potrąceniu stosownych składek, ze stosunku pracy w firmie A S.c. Ł. J., W. J. w S, który to ustał z dniem 30 kwietnia 2018 r., uznać należało za "dochód utracony".

Za takim przyjęciem przemawiają również i następujące kwestie. Zgodzić się mianowicie należy co do zasady ze stanowiskiem zawartym w wyroku WSA w Krakowie z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 488/17, że "(...) systemowo każda umowa o pracę powinna być traktowana jako odrębne źródło dochodu, a tym samym zakończenie wykonywania pracy na podstawie jednej umowy i rozpoczęcie następnej – skutkować będzie uznaniem, że nastąpiła "utrata zatrudnienia" z tytułu zakończonej umowy oraz "uzyskanie zatrudnienia" na podstawie następnej z umów." Zastrzec jednak należy, zdaniem składu orzekającego Sądu w tej sprawie, że tak można przyjąć, gdy nie ma miejsca sytuacja opisana w hipotezie normy zawartej w art. 5 ust. 4c ustawy o świadczeniach rodzinnych. W świetle bowiem jego postanowień przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą. W stanie faktycznym i prawnym tej sprawy, ze względu właśnie na treść art. 5 ust. 4c ustawy, można było właśnie tak przyjąć. Rozpoczęcie więc zatrudnienia skarżącej w firmie B Spółka jawna w N jest "uzyskaniem dochodu", o którym mowa w art. 5 ust. 4b ustawy. W tym więc względzie Sąd nie podziela argumentacji pełnomocnika skarżącej z urzędu, przedstawionej w piśmie procesowym z dnia 28 stycznia 2019 r., iż nie można stwierdzić utraty dochodu skoro skarżąca w dacie ustalania prawa do wnioskowanego świadczenia uzyskiwała dochód z tożsamego tytułu - zatrudnienia – choćby u innego pracodawcy. Zdaniem Sądu uznanie za zasadnej takiej argumentacji niweczyłoby sens postanowień art. 5 ust. 4c ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W takim razie dla wyliczenia przeciętnego miesięcznego dochodu członka rodziny osiągniętego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy należało wziąć pod uwagę jedynie ewentualnie dochód uzyskany z tytułu "zwrotu niewykorzystanej ulgi na dziecko" w wysokości 611,52 zł, którą to kwotę należało podzielić nie tylko przez dwanaście, ale i przez liczbę członków rodziny, czyli przez dwa. Organy tymczasem dokonały tylko jej podzielenia przez dwanaście, co stanowi błąd w stosowaniu przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Co do natomiast okoliczności związanej z "uzyskaniem dochodu" kwestie związane z korektą dochodu rodziny skarżącej nie kończą się jednak na samym tym fakcie.

Zwrócić bowiem należy uwagę, a co umknęło organom orzekającym i przez to nie poczyniły w tym zakresie koniecznych i prawidłowych ustaleń. Zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.

W tym stanie faktycznym i prawnym organy przyjęły z kolei, że wskazany w zaświadczenia pracodawcy dochód uzyskany za miesiąc czerwiec 2018 r. (w wysokości 1 530,00 zł) jest tym dochodem, o który należy, stosownie do postanowień art. 5 ust. 4b ustawy, powiększyć ustalony miesięczny dochód rodziny skarżącej za 2016 r.

Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Orzekające organy w sposób niewłaściwy interpretują art. 5 ust. 4b ustawy. W przepisie tym jest mowa o kwocie osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie na jaki jest ustalane lub weryfikowane prawo do świadczenia wychowawczego (por. WSA w Białymstoku z 11 października 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 451/18; LEX nr 2571109). Z treści tego przepisu wynika więc, że członek rodziny musi uzyskać dochód w jednym miesiącu i dopiero uzyskany przez niego dochód w drugim kolejnym miesiącu będzie brany do wyliczeń dochodu członka jego rodziny (por. m. in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 100/18). Dochód uzyskany w jednym miesiącu w ogóle nie wpłynie na prawo do świadczenia (por. wyrok WSA w Łodzi z 16 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 902/16). Z treści wskazanego art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika wprost, że nie chodzi tu o dochód uzyskiwany tylko przez jeden miesiąc, albowiem doliczeniu podlega dochód z miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty (por. m. in. wyrok WSA w Gdańsku z 20 października 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 712/16).

Błędne jest zatem ustalenie organów wysokości uzyskanego dochodu z miesiąca po miesiącu, w którym został on uzyskany, a wynikłe z niewłaściwej wykładni art. 5 ust. 4b ustawy. Nie może być to dochód brany z miesiąca po rozpoczęciu zatrudnienia – z czerwca 2018 r. – bo dopiero w tym miesiącu skarżąca uzyskała dochód z tego tytułu. Organy nie dokonały właściwych ustaleń. Nie jest wiadomym czy i w jakiej wysokości skarżąca uzyskała dochód z tej działalności w miesiącu lipcu (który byłby brany do wyliczeń dochodu rodziny skarżącej, bo to jest miesiąc po miesiącu w którym uzyskała dochód) i czy nadal ten dochód uzyskiwała w okresie świadczeniowym, którego datą graniczną jest 31 października 2018 r.

Nadto, nie jest wiadomym również to, a co może mieć również znaczenie dla treści rozstrzygnięcia, czy skarżąca uzyskiwała i uzyskuje nadal z tego tytułu regularne dochody. W sytuacji, gdy po roku poprzedzającym okres świadczeniowy skarżąca uzyskiwała zmienne i nieregularne dochody, art. 5 ust. 4b ustawy powinien być interpretowany w ten sposób, że ustalenie uzyskanego dochodu powinno polegać na wyliczeniu średniego dochodu z okresu obliczeniowego, a nie przyjmowaniu jedynie dochodu z następnego miesiąca po miesiącu uzyskania przez nią dochodu (por. m. in. wyrok WSA w Łodzi z 12 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 435/18; LEX nr 2573521).

Ustalenia w tym względzie mogą mieć istotne znaczenie dla treści rozstrzygnięcia, bowiem w wyniku doliczenia do miesięcznego dochodu rodziny skarżącej za 2016 r. kwoty "1 530,00 zł" organy ustaliły, że doszło do przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego warunkującego przyznanie żądanego świadczenia wraz z dodatkami. W świetle bowiem art. 5 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł.

Sąd w tym zakresie nie może dokonywać własnych ustaleń i zastępować w tym względzie organy orzekające. To te organy winne, stosownie do postanowień art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., to uczynić, a następnie w myśl art. 107 § 3 k.p.a. przedstawić je w uzasadnieniu podjętych decyzji, w sposób zrozumiały dla strony ze wskazaniem motywów podjętego rozstrzygnięcia.

W odniesieniu do ustalania dochodu rodziny skarżącej jednoznacznego ustalenia wymagała również kwestia związana ze "zwrotem niewykorzystanej ulgi na dziecko w kwocie 611,52 zł".

Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ilekroć jest w ustawie mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób oprócz przychodów wskazanych pod literą a) ww. przepisu także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (litera c)), w tym między innymi – co do zasady - "kwoty otrzymane na podstawie art. 27f ust. 8 – 10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych."(art. 3 pkt 1 lit. c tiret 29 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Podatnik ma więc prawo odliczyć od podatku kwotę ulgi prorodzinnej, o której mowa w art. 27f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1509 ze zm.). Nie wskazało jednakże Kolegium, ani organ I instancji, co oznacza "zwrot niewykorzystanej ulgi na dziecko..." Nie jest wiadomym bez wątpliwości, czy oznacza to skorzystanie przez skarżącą z możliwości odliczenia od podatku, na co wskazywałoby znajdujące się w aktach zeznanie podatkowe, czy też sytuację faktyczną zwrotu tej kwoty do urzędu skarbowego i złożenia w związku z tym stosownej korekty zeznania podatkowego nie znajdujące dotąd swego odzwierciedlenia w aktach w formie jakiegoś dokumentu.

Wszystko powyższe może mieć również znaczenie dla zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W ocenie Sądu organy dopuściły się więc naruszenia przepisów prawa materialnego – w szczególności art. 3 pkt 2 i 2a, a także art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych w odniesieniu do dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy - w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia, bo poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie.

Zawarte w tym zakresie ustalenia organów okazały się niewystarczające dla zastosowania tego przepisu.

Błędne rozumienie przepisów prawa materialnego, art. 3 pkt 2 i 2a oraz art. 5 ust. 4b ustawy, doprowadziły zatem w konsekwencji do naruszenia przepisów postępowania – artykułów: 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Brak bowiem prawidłowych ustaleń dochodu rodziny skarżącej, a więc co do tego, czy rodzina skarżącej spełnia, czy też nie, kryterium dochodowe uprawniające do pobierania przedmiotowego świadczenia uniemożliwiał wydanie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia w tej sprawie. Decyzje zostały więc wydane przedwcześnie.

W ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią powyższe rozważania, stosownie do postanowień art. 153 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

Na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) Sąd przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego – koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm.), orzekając, jak w punkcie II sentencji wyroku.