Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 140/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art.. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi U. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej "organ", "ZUS" lub "Zakład") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963, dalej jako "u.s.u.s."), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2016 r., UNW Nr [...] w sprawie odmowy umorzenia U. R. (dalej: "skarżąca") należności w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu składek na:

- ubezpieczenia społeczne osobiste za okres 11/1995 r.-05/1996r., 10/1996r.-06/1997r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu składek [...] zł, odsetek naliczonych na dzień przedawnienia poszczególnych składek [...] zł i kosztów upomnienia [...] zł,

- ubezpieczenie społeczne za pracowników za okres 10/1996r.-08/1997r. w łącznej kwocie [...] zł., w tym z tytułu składek [...] zł, odsetek naliczonych na dzień przedawnienia poszczególnych składek [...] zł i kosztów upomnienia [...] zł.

Decyzja powyższa zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy:

Skarżąca w dniu 23 grudnia 2014 r. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu ww. składek. Wniosek swój argumentowała tym, że zachodzą przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., tj. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Nadto podniosła, że należności z tytułu nieopłaconych składek ZUS uległy przedawnieniu. Zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. można ich dochodzić jedynie z przedmiotu zabezpieczenia hipotecznego na nieruchomości należącej do skarżącej. Brak jest jednak szans zaspokojenia się Zakładu z nieruchomości zabezpieczonej hipoteką z uwagi na fakt, że przed wpisem hipoteki znajdują się wpisy innych wierzycieli.

W toku postępowania skarżąca powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych z którego wynika, że przy dokonywaniu rozstrzygnięć wniosków o umorzenie należności, organy administracji publicznej obowiązane są do brania pod uwagę okoliczności bieżące, a nie odnosić się do przewidywań odnośnie do przyszłości. Wskazała, że przed wpisem hipoteki ZUS wpisane są hipoteki innych wierzycieli i jest wysoce prawdopodobne, że w przypadku egzekucji z nieruchomości to one wyczerpią środki z przedmiotu hipoteki. Przedmiotowe należności są należnościami przedawnionymi, a ich dochodzenie jest możliwe jedynie z przedmiotu hipoteki, w związku z czym wnosi o ich umorzenie.

Rozpoznając ww. wniosek organ decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. odmówił umorzenia przedmiotowych należności. W wyniku wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy ww. rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją organu z dnia [...] maja 2015 r. W ocenie Zakładu nie zaistniały przesłanki umożliwiające umorzenie ww. należności, w tym w szczególności przesłanka całkowitej nieściągalności o której mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Skarżąca jest bowiem właścicielem dwóch nieruchomości, na których ZUS posiada zabezpieczenie w postaci wpisu hipoteki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 547/15 uchylił ww. decyzje. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie organu było co najmniej przedwczesne. Zarówno bowiem w zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji Zakład nie poczynił wyczerpujących i jednoznacznych ustaleń w zakresie co do ewentualnego przedawnienia przedmiotowych należności. Postępowanie zaś dotyczące umorzenia należności nieistniejących (bo np. przedawnionych) musiałoby być umorzone jako bezprzedmiotowe. Dlatego też, przystępując do wniosku strony o umorzenie należności organ obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy są one wymagalne i przedstawić to szczegółowo w uzasadnieniu decyzji. Od dokonania powyższych ustaleń nie zwalnia zaś organ treść art. 24 ust. 5 u.s.u.s. Istotnym jest bowiem, że organ w prowadzonym postępowaniu powinien przede wszystkim zwrócić uwagę na regulację ww. przepisu przez pryzmat jej zgodności ze standardami konstytucyjnymi. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r. (sygn. akt SK 40/12, OTK-A 2013, Nr 7, poz. 97, Lex nr 1385861), stwierdził bowiem, że art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej też jako "O.p.") w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W dotychczasowym zaś orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje pogląd, że wykładnia obecnie obowiązującego przepisu art. 70 § 8 O.p. powinna być dokonywana w kontekście zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących bezpośrednio art. 70 § 6 O.p. w jego brzmieniu do 31 grudnia 2002 r. Mają one bowiem także zastosowanie do art. 70 § 8 O.p. Prowadzi to do wniosku, że również art. 70 § 8 O.p. należy ocenić jako niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W konsekwencji, ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia zobowiązania zabezpieczonego hipoteką, z tym, że termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych. Powyższe uwagi wydają się zaś istotne dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy z uwagi na zbieżność regulacji art. 24 ust. 5 u.s.u.s. z przepisami, których dotyczą wskazane przez Trybunał Konstytucyjny zastrzeżenia pod względem konstytucyjności. Przepis art. 70 § 8 O.p. (analogicznie art. 70 § 6 O.p. - w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r.) przewiduje, że "nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu". Tym samym, rodzą się więc wątpliwości co do możliwości "bezterminowego" wyłączenia przedawnienia należności składkowych zabezpieczonych hipoteką.

W związku z powyższym, ww. Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja narusza przepisy art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zauważył również, że organ odmówił umorzenia należności składkowych w łącznej kwocie [...] zł, natomiast wpisy hipotek przymusowych na nieruchomościach skarżącej dotyczą jedynie dwóch kwot po [...] zł. Tym samym, ZUS orzekł o odmowie umorzenia wyższej kwoty niż ta która została zabezpieczona hipoteką. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Nadto Sąd wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ powinien zbadać czy objęte decyzją składki i odsetki określone zostały w prawidłowej wysokości, w szczególności z uwzględnieniem biegu terminu przedawnienia. Swoje zaś ustalenia i przyjętą ich ocenę będzie obowiązany wyczerpująco przedstawić w uzasadnieniu rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, w dniu [...] sierpnia 2016 r. wydał po raz kolejny decyzję o odmowie umorzenia przedmiotowych należności.

W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia ZUS wskazał, że posiada zabezpieczenie należności na należących do skarżącej nieruchomościach w postaci wpisów hipotek w księgach wieczystych, które są nadal aktualne. Pomimo przedawnienia, należności mogą być dochodzone z przedmiotu zabezpieczenia. W sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., ponieważ prowadząc postępowanie egzekucyjne z nieruchomości, na których dokonane jest zabezpieczenie uzyskane kwoty zdecydowanie przekroczą koszty postępowania egzekucyjnego.

Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Dodatkowo wskazała, że wbrew wskazaniom Sądu zawartym w ww. wyroku, dokonana przez organ analiza okresów przedawnienia poszczególnych składek nie może zostać uznana za wnikliwą. Organ powinien bowiem precyzyjnie wyjaśnić, kiedy przedawnieniu ulegały poszczególne składki. Nie zgodziła też się ze stanowiskiem wyrażonym w decyzji, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 40/12 dotyczy niezgodności art. 70 § 6 ustawy Ordynacja podatkowa i nie znajduje zastosowania w niniejszym postępowaniu. Powołując się na ww. wyroki, tj. Trybunału Konstytucyjnego oraz tutejszego Sądu wskazała na przedawnienie przedmiotowych należności.

Wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. ZUS utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2016 r.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podtrzymał co do zasady swoją dotychczasową argumentację. Podkreślił, że nadal obowiązującym jest przepis art. 24 ust. u.s.u.s. na podstawie którego nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek w sytuacji, gdy skutecznie i w wymagalnym terminie zostały one zabezpieczone na majątku dłużnika wpisem hipoteki lub ustanowieniem zastawu przed ich przedawnieniem. Wskazał, że kwestia umorzenia należności z tytułu składek została uregulowana w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe w ściśle określonych sytuacjach wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6, przy czym decyzja Zakładu w sprawie umorzenia ma charakter uznaniowy. Powyższe oznacza, że wystąpienie przesłanek, o których mowa w ww. przepisach nie stwarza po stronie Zakładu obowiązku umorzenia zadłużenia. Umorzenie należności na podstawie przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., jest możliwe m.in. w przypadku zaprzestania prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności. Skarżąca zaś jest w posiadaniu majątku nieruchomego, na którym Zakład nadal posiada zabezpieczenie swoich należności. Pomimo przedawnienia, należności z tytułu składek mogą być dochodzone z przedmiotu zabezpieczenia. Skarżąca jako właściciel nieruchomości nie wystąpiła do sądu powszechnego z wnioskiem o wykreślenie ustanowionych hipotek. Wprawdzie na nieruchomościach skarżącej widnieją hipoteki umowne kaucyjne i hipoteki przymusowe zwykłe dokonane przez inne podmioty, niemniej jednak część wpisów do księgi wieczystej jest już nieaktualna. Wobec więc prowadzenia egzekucji z tych nieruchomości istnieje możliwość odzyskania zadłużenia zabezpieczonego hipoteką przymusową zwykłą. Obecnie po uaktualnieniu wpisów hipotek do ksiąg wieczystych i znacznym zmniejszeniu kwot zabezpieczeń istnieje duże prawdopodobieństwo odzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a nawet odzyskanie całości należności zabezpieczonych przez ZUS hipoteką.

Organ odniósł się do przywołanego przez Sąd wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt 40/12. Zauważył, że wyrok ten dotyczy niezgodności art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.). Wskazał, że aktualne jest stanowisko Zakładu, zgodnie z którym zbliżone brzmienie tego przepisu do treści art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie może być podstawą do uznania, że ww. wyrok ma do niego zastosowanie. Zastosowanie tego rodzaju wykładni w odniesieniu do ww. przepisu jest nieuzasadnione i nie znajduje racjonalnych podstaw, gdyż u.s.u.s. zawiera art. 31 wskazujący konkretne przepisy Ordynacji podatkowej, które należy stosować do należności z tytułu składek odpowiednio, czyli z uwzględnieniem specyfiki ustawy systemowej. Podkreślił przy tym, że w art. 31 u.s.u.s. nigdy nie było odesłania do treści art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej. W odniesieniu do stwierdzonej niezgodności z Konstytucją ww. przepisu w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. wysnuć należy więc wniosek, że pozostaje ona bez znaczenia dla należności z tytułu składek, o których mowa w u.s.u.s.

Organ odniósł się również do wskazania Sądu dotyczącej kwoty jakiej Zakład odmówił umorzenia w stosunku do kwoty widniejącej jako wpis w księgach wieczystych. Wyjaśnił, że kwota [...] zł jest to kwota z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne własne oraz ubezpieczenie społeczne pracownicze. Zapis w księdze wieczystej został dokonany na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 1999 r. i jest uzupełniony o zapis "wraz z odsetkami za zwłokę". Wobec tego Zakład wyodrębnił należność główną do kwoty zabezpieczonej hipoteką i naliczył odsetki do dnia przedawnienia ponieważ hipoteka zabezpiecza także roszczenia o odsetki nieprzedawnione oraz przyznane koszty postępowania.

Mając na uwadze wyrok Sądu, w szczegółowy sposób wskazał także w jakich datach należności z tytułu składek zabezpieczone wpisem hipoteki uległy przedawnieniu na podstawie przepisów ogólnych i kiedy miało miejsce wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a tym samym przerwanie biegu terminu przedawnienia i jego wydłużenie do 10 lat. Niemniej jednak organ stwierdził, że w związku z wciąż obowiązującym brzmieniem art. 24 ust 5 u.s.u.s. przedmiotowe należności są nadal wymagalne, dlatego zasadnym jest odmowa ich umorzenia.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego, zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 28 ust. 2 u.s.u.s. w zw. z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało nie uwzględnieniem wniosku o umorzenie należności z tytułu składek;

- art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że w przedmiotowym stanie faktycznym nie zostało udowodnione, iż brak jest możliwości wyegzekwowania zaległych składek na ubezpieczenie społeczne własne i pracowników;

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji uznanie za wystarczające zebranych w toku sprawy dowodów świadczących o całkowitej nieściągalności dochodzonej należności i okoliczności, że w toku egzekucji nie uzyska kwot przekraczających wydatki egzekucyjne;

- art. 8 k.p.a. poprzez niepodejmowanie w odpowiednim czasie działań zmierzających do wyegzekwowania należności, brak podjęcia decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek w sytuacji istnienia ewidentnych ku temu przesłanek.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że decyzja Zakładu została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Jej zdaniem, za bezprzedmiotowe uznać należy przeprowadzanie przez organ działań mających na celu ustalenie aktualnego stanu majątku skarżącej. Brak było również podstaw do żądania od skarżącej dokumentów potwierdzających jej aktualną sytuację materialną. Dowody te nie mają bowiem w przedmiotowym stanie faktycznym zastosowania. Skarżąca przytoczyła brzmienie art. 24 ust. 5 u.s.u.s. wskazując, że dochodzona przez organ należność z tytułu niepłaconych składek może być dochodzona tylko z przedmiotu zabezpieczenia. Posiadanie więc przez skarżącą innego majątku bądź jego brak nie ma w przedmiotowym stanie faktycznym żadnego znaczenia.

W ocenie skarżącej w kontekście jej wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek badaniu w niniejszym postępowaniu winna podlegać okoliczność czy w przypadku egzekucji z nieruchomości, na których należność ZUS jest zabezpieczona wpisaną hipoteką uzyska się środki przewyższające wydatki potrzebne do przeprowadzenia tego postępowania. Skarżąca stwierdziła, że nie ma obecnie możliwości, iż w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Nadto, w dokumentach ZUS dotyczących skarżącej znajduje się informacja o bezskutecznej egzekucji oraz propozycja pracownika ZUS dotycząca umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. Organ błędnie ustalił stan faktyczny sprawy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do uznania całkowitej nieściągalności.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2).

Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu są decyzje organu wydane na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. o odmowie umorzenia skarżącej składek na ubezpieczenie społeczne osobiste oraz ubezpieczenie społeczne pracowników za poszczególne miesiące 1995, 1996 i 1997 r. w łącznej kwocie [...] zł. Kontrolowane obecnie decyzje ZUS zostały wydane po uchyleniu przez tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 547/15 poprzednich decyzji organu, również odmawiających umorzenia przedmiotowych należności.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie.

W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ wydając obecnie kontrolowane decyzje nie naruszył ww. przepisu. Przede wszystkim w ponownie prowadzonym postępowaniu zbadał czy objęte decyzją składki i odsetki określone zostały w prawidłowej wysokości, w szczególności z uwzględnieniem biegu terminu przedawnienia. Ustalił, że w jego ocenie przedmiotowe należności są nadal wymagalne. Swoje zaś ustalenia i przyjętą ich ocenę wyczerpująco przedstawił w uzasadnieniu rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Nie dopuścił się tym samym do naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym bardziej do wskazanych w skardze przez pełnomocnika skarżącej przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności art. 28 ust. 2 w związku z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. W sprawie nie zaistniały bowiem przesłanki do umorzenia przedmiotowych należności.

Skoro nadal jest aktualnie obowiązujący przepis art. 24 ust. 5 u.s.u.s., organ miał prawo zastosować go w niniejszej sprawie uznając, że przedmiotowe należności nie uległy przedawnieniu. Zgodnie bowiem z ww. przepisem nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczonych hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

W związku z nadal aktualnym brzmieniem ww. przepisu organ wyjaśnił, że należności skarżącej nieuiszczone z tytułu składek, pomimo ich przedawnienia, mogą być dochodzone z przedmiotu zabezpieczenia. Zakład posiada zaś zabezpieczenie przedmiotowych należności w postaci stosownych wpisów hipotek przymusowych ustanowionych na dwóch nieruchomościach należących do skarżącej. Organ dokonał bowiem zabezpieczenia spłaty przedmiotowych zaległości przez ustanowienie hipotek przymusowych w kwocie po [...] zł każda, w prawie własności dwóch nieruchomości skarżącej. Tak więc zabezpieczone są kwoty składek skarżącej, które wynoszą [...] zł w przypadku składek na ubezpieczenie społeczne osobiste oraz [...] zł w przypadku składek na ubezpieczenie społeczne za pracowników. Stosowny zapis organu w księdze wieczystej jest uzupełniony o zapis "wraz z odsetkami za zwłokę", co oznacza, że również zabezpieczone są kwoty odsetek oraz kosztów upomnienia.

W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje, że przedmiotowe należności uległy przedawnieniu na podstawie przepisów ogólnych. Bezspornym jest jednak również, że nadal obowiązuje przepis, który umożliwia organowi egzekucję należnych składek z przedmiotu hipotek ustanowionych na nieruchomościach skarżącej. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie dopatrzył się zaś oczywistej niekonstytucyjności tego przepisu. Zauważyć należy, że nawet w przypadku gdyby Sąd uznał, iż przepis ten jest niezgodny z Konstytucją RP, to brak byłoby podstaw do umorzenia przedmiotowych należności. W takim bowiem przypadku należności te należałoby uznać jako przedawnione a więc nieistniejące. Tym samym, bezprzedmiotowym byłoby w ogóle złożenie przez skarżącą wniosku o ich umorzenie, jak również wydanie przez organ merytorycznej decyzji w tym przedmiocie.

Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, uznał za wystarczające odniesienie się przez organ do wskazania zawartego w wyroku tutejszego Sądu z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 547/15, aby ocenić art. 24 ust. 5 u.s.u.s. pod względem jego zgodności ze standardami konstytucyjnymi. Organ wyjaśnił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt 40/12, dotyczy niezgodności art. 70 § 6 (aktualnie art. 70 § 8) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.). Zbliżone brzmienie tego przepisu do treści art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie może być zaś podstawą do uznania, że ww. wyrok ma do niego zastosowanie. Art. 31 u.s.u.s. wskazuje bowiem konkretne przepisy Ordynacji podatkowej, które należy stosować do należności z tytułu składek odpowiednio, czyli z uwzględnieniem u.s.u.s. W przepisie tym nigdy nie było odesłania do treści art. 70 § 6, czy też do aktualnego brzmienia art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej.

Tym samym, zdaniem Sądu, skoro skarżąca jest w posiadaniu majątku nieruchomego, na którym Zakład nadal posiada zabezpieczenie swoich należności, organ zasadnie w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego mógł odmówić ich umorzenia. Na nieruchomościach skarżącej widnieją wprawdzie hipoteki umowne kaucyjne i hipoteki przymusowe zwykłe dokonane przez inne podmioty, niemniej jednak część wpisów do księgi wieczystej jest już nieaktualna. Wobec więc prowadzenia egzekucji z tych nieruchomości istnieje możliwość odzyskania przez organ zadłużenia zabezpieczonego hipoteką przymusową zwykłą. W okolicznościach niniejszej sprawy nadal istnieje duże prawdopodobieństwo odzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a nawet - jak wskazuje organ - odzyskanie całości należności zabezpieczonych hipoteką. W sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Umorzenie należności składkowych jest zaś instytucją nadzwyczajną, stanowiącą odstąpienie od zasady powszechnego obowiązku regulowania zobowiązań publicznoprawnych. Rezygnacja z dochodzenia należności ZUS musi być rozpatrywana z punktu widzenia równości i powszechności opłacania składek. Zatem nawet ustalenie przez Zakład, że istnieją przyczyny, które uzasadniałyby umorzenie należności nie zobowiązują organu do wydania decyzji zgodnej z żądaniem skarżącej. Jeżeli bowiem organ – tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - dostrzega jeszcze możliwość wyegzekwowania zaległych składek, może odmówić umorzenia należności. Nie można więc zarzucić organowi przekroczenia granic swobodnego uznania przy wydaniu zaskarżonej decyzji.

Z tych względów, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.