Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 69/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Paweł Groński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.Sz.i K. Sz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2255/15 w sprawie ze skargi Parafii Rzymsko-Katolickiej [...] w I. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...]2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od Parafii Rzymsko-Katolickiej [...] w I. na rzecz K.Sz. i K.Sz. solidarnie kwotę 610 (słownie: sześćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 września 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2255/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Parafii Rzymsko-Katolickiej [...] w I. (dalej również Parafia) na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki, uchylił zaskarżoną decyzję.

Ze stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej PINB) w toku postępowania w sprawie legalności zabudowy na działce nr ew. A położonej w I. przy ul. G.W. [...], będącej własnością parafii Rzymskokatolickiej [...], ustalił, że na terenie tej nieruchomości znajduje się murowany śmietnik i ubikacja z dwoma dołami kloacznymi o łącznych wymiarach 1,30 m x 5,74 m (wysokość śmietnika 1,30 m, wysokość ubikacji 2,29 m). Obiekty zlokalizowane są w granicy z działką nr ew. Z będącą własnością K. i K.Sz. oraz w odległości 5,50 m od będącego w budowie budynku mieszkalnego. Według oświadczenia M.K. zbudowane zostały około 30 lat temu.

PINB decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] r. nakazał Parafii rozbiórkę śmietnika i ubikacji z dwoma dołami kloacznymi zlokalizowanych na działce nr ew. A w I..

Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WINB), po rozpatrzeniu odwołania Parafii Rzymsko-Katolickiej [...], decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia [...] 2015 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że z uwagi na okres powstania spornych obiektów i brak dokumentów wskazujących na ich legalność, w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (dalej P.b.) oraz przepisy obowiązujących wówczas aktów wykonawczych.

Jak wskazał WINB, Prawo budowlane z 1974 r., co do zasady, przewidywało możliwość legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, chyba że znajdował się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie był przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony był pod innego rodzaju zabudowę, lub powodował bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b.).

Zdaniem WINB usytuowanie śmietnika oraz ubikacji w granicy działki nr ew. Z należącej do K. i K. Sz. stwarza zagrożenie dla środowiska poprzez pogorszenie warunków użytkowych działek sąsiednich. Tym samym wystąpiła przesłanka określona w art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b., uniemożliwiająca legalizację.

Jednocześnie organ drugiej instancji podkreślił, że zarówno śmietnik, jak i ubikacja, zlokalizowane zostały z naruszeniem obowiązujących w trakcie budowy przepisów rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej r.w.t.). WINB wskazał, że stosownie do treści § 23 ust. 1 pkt 2 wskazanego rozporządzenia odległość szczelnych i krytych zbiorników do gromadzenia nieczystości, dołów ustępowych, ustępów nieskanalizowanych o liczbie oczek do 4 i podobnych urządzeń sanitarno-gospodarczych powinna wynosić co najmniej od granicy działki sąsiedniej, pasa drogi publicznej lub chodnika przy ulicy

– 7,5 m. Niezgodne z § 13 r.w.t. jest także odprowadzanie wód opadowych z dachu obiektu na teren sąsiedniej działki.

Organ odwoławczy zaznaczył, że zagrożenie dla środowiska oraz pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia stwarza nieszczelność dołów kloacznych.

Zdaniem WINB powyższe ustalenia uniemożliwiały zastosowanie w sprawie art. 40 P.b. z uwagi na to, że żadne zmiany i przeróbki nie doprowadzą obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ drugiej instancji wyjaśnił, że brak jest podstaw prawnych do domagania się przez stronę skarżącą oceny legalności spornych obiektów budowlanych na podstawie przepisów obowiązujących w XVII w., ponieważ, jak twierdzi skarżący, już w tym czasie obiekty te istniały.

Parafia Rzymskokatolicka [...] w I. wniosła skargę na decyzję WINB z dnia [...] 2015 r. [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zdaniem skarżącej, organy nadzoru budowlanego z naruszeniem art. 7 i 77 § 1, 8, 10 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a., nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności nie ustaliły, czy przedmiotowy obiekt budowlany został wzniesiony w czasie obowiązywania ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Także twierdzenie organów dotyczące wycieków z ubikacji nie wynikało z jakichkolwiek ustaleń i nie zostało poparte żadnymi dowodami. Skarżąca stwierdziła, że organ nadzoru, aby mógł skutecznie nakazać rozbiórkę na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 2 P.b., musi w sposób niewątpliwy wykazać, że wystąpiło zagrożenie, o którym mowa w tym przepisie.

Podnosząc powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji.

WINB wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w odpowiedzi na skargę stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 września 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2255/15 uchylił zaskarżoną decyzję WINB.

Sąd za niesporne w sprawie uznał, że przedmiotowy obiekt budowlany został zrealizowany przed 1 stycznia 1995 r., a zatem zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nie znajdował do niego zastosowania art. 48 wskazanej ustawy, zaś właściwe były przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Sąd zaznaczył, że okoliczność tę potwierdziła także skarżąca, wskazując, że "(...) w XX w. któryś z proboszczów postawił murowany wychodek w miejsce starego, drewnianego".

Jak dalej wywiódł Sąd, zgodnie z art. 37 P.b. obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (art. 37 ust. 1 pkt 1), bądź powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2). Z kolei art. 40 P.b. stanowi, że jeżeli nie chodzą okoliczności określone w art. 37, wydaje się decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.

Sąd wywiódł dalej, że samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie może być podstawą do zastosowania art. 37 P.b. Skutkiem naruszenia tych przepisów musi być wystąpienie okoliczności wymienionych w ust. 1, tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Sąd podkreślił, że wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości. Podkreślił, że nie wystarczy podanie, iż występuje samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 1989 r. sygn. akt IV SA 83/89, Sąd skonstatował, że zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne. Zaznaczył, że decyzja o przymusowej rozbiórce wydana z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność. Powyższa konieczność będzie zachodziła w szczególności wtedy, gdy niewątpliwym będzie, iż brak jest możliwości usunięcia powołanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy pogorszeń, czy zagrożeń w trybie określonym w art. 40.

Sąd stwierdził następnie, że niewątpliwie sytuacja przewidziana powołanymi przepisami, nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Zauważył, że organ administracji, wskazując na nieszczelność dołów kloacznych oraz naruszenie przepisów określających warunki techniczne, nie wykazał, że skutkiem naruszenia tych przepisów jest wystąpienie okoliczności, o których stanowi art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b., tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jak Sąd zaznaczył, wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być natomiast wykazane w toku przeprowadzonego postępowania. W przedmiotowej sprawie organy nadzoru nie wskazały na żadne okoliczności, potwierdzające wystąpienie zagrożeń, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b., ale nie podjęły też żadnej próby ustalenia w toku postępowania, czy z uwagi na twierdzenia Parafii (dotyczące sporadycznego korzystania przez parafian z toalety oraz zamknięcia śmietnika, który od lat nie jest użytkowany), takie zagrożenie w ogóle występuje. Brak także uzasadnienia stanowiska organu, co do braku możliwości nakazania określonych robót w trybie art. 40 P.b.

W przywołanych okolicznościach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i 77 § 1 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

K.Sz. i K. Sz., reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2255/15. Zaskarżyli orzeczenie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucając naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a. art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowalne poprzez jego błędną wykładnię, tj. uznanie, że w sprawie nie zachodzi niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, które powinno skutkować utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie i nakazem rozbiórki śmietnika oraz ubikacji zlokalizowanych przy granicy działki nr ew. A, położonej w I.; tego rodzaju pogorszenie warunków dla otoczenia, stwarzających zagrożenie dla środowiska, zostało jednoznacznie stwierdzone przez organy administracji, które dokonując gromadzenia materiału dowodowego, dokonały jego dokładnego zbadania, w tym dokonując oględzin przedmiotowego obiektu; pozwoliło to na sformułowanie określonych wniosków i rozstrzygnięć w celu dbałości nie tylko o interes społeczny, ale i o uzasadniony interes obywateli, podlegający ochronie;

b. § 23 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, poprzez jego niezastosowanie, tj. nieuwzględnienie faktu, że obiekt budowany został wybudowany z niedopełnieniem warunków technicznych zakładających zachowanie odległości 7,5 m od granicy działki sąsiedniej w celu ochrony warunków środowiskowych i zdrowotnych dla otoczenia; fakt, że obiekt stoi w granicy działki sąsiedniej w sposób niedopuszczalny pogarsza te warunki i stwarza realne zagrożenie dla środowiska i zdrowia ludzi zamieszkujących w pobliżu; stanowi to samoistną przesłankę do wypełnienia znamion wskazanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. i powoduje konieczność rozbiórki tego rodzaju obiektu;

2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie, tj. uznanie przez Sąd, że zachodzi przesłanka do uchylenia zaskarżonej decyzji WINB z powodu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 K.p.a. pomimo, że organy administracji obu instancji w sposób należyty zgromadziły i zebrały materiał dowodowy, i na tej podstawie orzekły w sprawie, mając na względzie zasadę prawdy obiektywnej oraz interes społeczny i słuszny interes obywateli;

b. art. 151 P.p.s.a. poprzez jego nieuwzględnienie i nieoddalenie skargi pomimo wystąpienia przesłanek do jej nieuwzględnienia; zaskarżona decyzja została wydana z uwzględnieniem przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie i w poszanowaniu zasad proceduralnych, stąd zarzuty zawarte w skardze były oczywiście niezasadne w związku z powyższym skarga powinna podlegać oddaleniu.

Podnosząc powyższe zarzuty, K.Sz. i K.Sz. wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o oddalenie skargi, a także o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej powoływana również jako "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Wnoszący skargę kasacyjną złożyli oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, zaś skarżąca, ani organ administracji, w terminie czternastu dni od doręczenia im odpisów skargi kasacyjnej, nie zażądali przeprowadzenia rozprawy. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził zaistnienia wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania, zatem przedmiotową skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w niej zarzutami.

Zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; stan prawny na dzieł wydania decyzji zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji – dalej powoływana również jako K.p.a.). Nie można bowiem zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że organy administracji, przyjmując, iż w sprawie wystąpiła przesłanka określona w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zm.; dalej powoływana jako P.b.), nie podjęły czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie zebrały w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzyły materiału dowodowego sprawy.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 P.b. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Z treści powołanego przepisu wynika, że nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego wymaga nie tylko stwierdzenia, iż został on wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, ale ponadto ustalenia, że: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W stanie faktycznym sprawy rozpoznanej przez Sąd pierwszej instancji dokonano kontroli legalności budowy istniejącego obiektu budowlanego, wybudowanego na nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. A, obręb [...], na której znajdują się zabudowania Parafii Rzymsko-Katolickiej [...] w I.. Dlatego ocenie organów administracji podlegała przesłanka dopuszczalności wydania nakazu rozbiórki, wskazana w art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. Należało więc ustalić, czy zlokalizowane na terenie wskazanej nieruchomości murowany śmietnik i ubikacja z dwoma dołami kloacznymi, powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Trafnie wywiódł Sąd pierwszej instancji, że wystąpienie niebezpieczeństwa, o którym mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b., musi być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Stanowisko to jest zgodne z rozumieniem art. 37 ust. 1 P.b. wielokrotnie prezentowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyroki: z dnia 3 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1318/15, z dnia 29 września 2015 r. sygn. akt II OSK 349/14, z dnia 14 października 2014 r. sygn. akt II OSK 804/13, z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 1886/12. Niepublikowany. Dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie wystarczy zatem samo stwierdzenie, że występuje zagrożenie. Należy ściśle określić, dlaczego dalsze akceptowanie funkcjonowania samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego, spowoduje zagrożenie dla życia lub zdrowia przebywających w pobliżu osób lub realne niebezpieczeństwo powstania szkody w mieniu. Zagrożenie musi być rzeczywiste, a nie tylko teoretyczne.

Podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji, co do rozumienia art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b., należy jednakże wskazać, że ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu oględzin wynika, iż na terenie nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr A stwierdzono istnienie murowanego śmietnika połączonego konstrukcyjnie z murowaną ubikacją, składającą się z dwóch pierścieni murowanych. Co istotne, ustalono, że dwa doły kloaczne są użytkowane i nie są uszczelnione. W czasie kontroli stwierdzono zapach nieczystości. Co równie istotne, ustalono, że przedmiotowy obiekt budowlany znajduje się w granicy z nieruchomością stanowiącą działkę nr ew. Z i w odległości 5,5 m od ściany znajdującego się na niej budynku mieszkalnego K. i K. Sz..

W decyzji organu pierwszej instancji z dnia 16 czerwca 2015 r. (str. 3) rozważono okoliczności ustalone w czasie oględzin, stwierdzając, że obiekt budowlany, w skład którego wchodzi śmietnik i ubikacja z dwoma nieszczelnymi dołami kloacznymi, stwarza zagrożenie dla środowiska poprzez pogorszenie warunków użytkowych działek sąsiednich. Także Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2015 r. (str. 2) wyjaśnił, że lokalizacja przedmiotowego obiektu budowlanego nie tylko narusza przepisy techniczno-budowlane, ale także – ze względu na nieszczelność dołów kloacznych – prowadzi do pogorszenia warunków użytkowych otoczenia i stwarza zagrożenie dla środowiska.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo przywołany w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji stan faktyczny sprawy, ustalony w szczególności na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu 18 września 2014 r, nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przedmiotowy obiekt budowlany powoduje skutki, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. Niezależnie bowiem od częstotliwości, z jaką użytkowana jest ubikacja, faktem jest, że zastosowane w niej rozwiązanie techniczne (nieuszczelnione doły kloaczne) powoduje przedostawanie się do środowiska ścieków bytowych, powstających w wyniku ludzkiego metabolizmu. Skutkuje to zanieczyszczeniem wód podziemnych, a w konsekwencji pogarsza stan środowiska. Z racji bezpośredniego sąsiedztwa z nieruchomością sąsiednią oraz nieznacznej odległości od znajdującego się na niej budynku mieszkalnego powoduje także niebezpieczeństwo dla mieszkańców tego budynku i w niedopuszczalny sposób pogarsza warunki zdrowotne zamieszkiwanej przez nich nieruchomości oraz jej warunki użytkowe (por. podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1710/09. Niepublikowany. Dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z niebudzącym wątpliwości i niewątpliwie negatywnym oddziaływaniem przedmiotowego obiektu budowlanego, stanowisko organów administracji, co do wystąpienia przesłanki dopuszczalności wydania decyzji nakazującej rozbiórkę, określonej w art. 37 ust. 1 pkt 2, jest trafne. Zostało ono oparte o prawidłowe ustalenia faktyczne. Dlatego nie było podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a.

W konsekwencji postawiony przez wnoszących skargę kasacyjną zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. i art. 77 K.p.a. okazał zasadny, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę kasacyjną, uznał że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, co w świetle art. 188 P.p.s.a., dało podstawę do rozpoznania skargi Parafii Rzymsko-Katolickiej [...] w I. (dalej również Parafia) na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2015 r. nr [...].

Skarga okazała się niezasadna.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.; stan prawny na dzień wydania decyzji zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji), przepisu art. 48 (dot. nakazu rozbiórki – przyp. Sądu) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

Jak wynika z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 18 września 2014 r., M.K. (kościelny) oświadczył, że przedmiotowy obiekt budowlany został wybudowany 30 lat temu. W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dnu 19 listopada 2014 r. informację udzieloną podczas oględzin przez M.K. potwierdził K.Sz., stwierdzając, że murowany śmietnik wraz z ubikacją składającą się z dwóch dołów kloacznych został wybudowany około 1984 r. Przywołanym - zgodnym - oświadczeniom bynajmniej nie zaprzecza informacja udzielona przez K.B (proboszcza Parafii Rzymsko-Katolickiej [...] w I.) w odwołaniu z dnia 2 lipca 2015 r. od decyzji organu pierwszej instancji. Przeciwnie, wynika z niej, że murowany wychodek został wybudowany prawdopodobnie w XX w. w miejsce starego, drewnianego.

Skoro zatem, zgodnie z oświadczeniami M.K. i K.Sz. przedmiotowy obiekt budowlany zrealizowano około 1984 r., a zgodnie z oświadczeniem K.B. obiekt ten wybudowano w miejscu starego, drewnianego wychodka, prawdopodobnie w XX w., to organy nadzoru budowlanego zasadnie przyjęły, że oceny legalności jego budowy należało dokonać z zastosowaniem przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., która obowiązywała od 1 marca 1975 r. do 31 grudnia 1994 r., a także wydanych na jej podstawie przepisów techniczno-budowlanych.

Okoliczność, że przedmiotowy obiekt stoi w tym samym miejscu, w którym kiedyś stała drewniana ubikacja, w żaden sposób nie wpływa na trafność ustaleń organów administracji, co do właściwego w sprawie stanu prawnego. Przedmiotem postępowania był bowiem obiekt murowany, a nie obiekt drewniany, który – zgodnie z oświadczeniem K.B. – wcześniej znajdował się w tym samym miejscu.

Następnie należy przypomnieć, że w toku postępowania administracyjnego organy administracji stwierdziły, iż przedmiotowy obiekt budowalny został zrealizowany bez pozwolenia na budowę. Powyższe stwierdzenie znajduje potwierdzenie w znajdującym się w aktach sprawy piśmie z dnia 15 listopada 2014 r., na które skarżąca powołała się zarówno w odwołaniu, jak i w skardze. W piśmie tym zauważono, że z uwagi na wzniesienie obiektów budowlanych znajdujących się na terenie Parafii na długo przez wprowadzeniem prawa budowlanego, "nie może być mowy o dokumentacji budowlanej" dotyczącej tych obiektów.

Dalej należy wskazać, że stosownie do treści § 23 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r. Nr 17, poz. 62 ze zm.), wydanego w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., odległość szczelnych i krytych zbiorników do gromadzenia nieczystości, dołów ustępowych, ustępów nie skanalizowanych o liczbie oczek do 4 i podobnych urządzeń sanitarno-gospodarczych powinna wynosić co najmniej 7,5 m od granicy działki sąsiedniej. Ponadto, w świetle treści § 13 powołanego rozporządzenia, w przypadku sytuowania budynków gospodarczych przy granicy działki, niedopuszczalne jest odprowadzanie wód opadowych z dachów tych budynków na teren działki sąsiedniej.

Nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotowy obiekt budowlany, zlokalizowany w granicy z działką o nr ew. Z, składający się z murowanego śmietnika i murowanej ubikacji z dwoma dołami kloacznymi oraz dachem ubikacji skierowanym na działkę sąsiednią nr ew. Z (zob. dokumentacja fotograficzna dołączona do protokołu oględzin), jest niezgodny w warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki, obowiązującymi w czasie, kiedy obiekt ten został zrealizowany.

W opisanym stanie rzeczy należy stwierdzić, że organy nadzoru budowalnego zasadnie nakazały rozbiórkę śmietnika i ubikacji z dwoma dołami kloacznymi, zlokalizowanych na działce nr ew. A w I..

Kontrola zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji nie dała zatem podstaw do stwierdzenia, że doszło do naruszenia prawa materialnego lub naruszenia prawa procesowego. Brak jest podstaw do uznania, że w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono wszystkich istotnych kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Decyzje organów obu instancji zawierają wszystkie niezbędne elementy, a ich uzasadnienia w należycie ustalonym stanie faktycznym i prawnym są prawidłowe.

Odnosząc się natomiast do podniesionej, zarówno w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] 2015 r., jak w i w skardze, argumentacji dotyczącej istnienia drewnianej ubikacji na działce należącej do K. i K. Sz., należy stwierdzić, że organy nadzoru budowlanego w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] 2015 r. nie oceniały legalności zabudowy na nieruchomości stanowiącej działkę o nr ew. Z, lecz na nieruchomości stanowiącej działkę o nr ew. A. Jeśli na nieruchomości stanowiącej własność K. i K. Sz. znajduje się obiekt budowlany zrealizowany bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, bądź znajdujący się tam obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, to obowiązkiem organów nadzoru budowlanego jest wszczęcie odpowiedniego postępowania. Nie jest jednak rolą tych organów, ani sądu administracyjnego, rozwiązywanie konfliktów sąsiedzkich wynikających z uciążliwości więżących się z użytkowaniem obiektów budowlanych.

W tym stanie rzeczy, na postawie art. 188 oraz art. 151 w zw. z art. 193 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął w oparciu o art. 203 pkt 2 P.p.s.a.