Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 3812/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 13 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia [...] września 2020 r. sygn. akt II SAB/Ol 42/20 w sprawie ze skargi P. K. na bezczynność Wójta Gminy G. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok w pkt II i IV; 2. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie rozpoznania wniosku P. K. z [...] maja 2020 r. co do pkt 2, 3 i 4; 3. stwierdza bezczynność Wójta Gminy G. w rozpoznaniu punktów 2, 3 i 4 wniosku P. K. z [...] maja 2020 r., która nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa; 4. zasądza od Wójta Gminy G. na rzecz skarżącego P. K. kwotę 944 (dziewięćset czterdzieści cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 17 września 2020 r., sygn. akt II SAB/Ol 42/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. K. (dalej: "skarżący") na bezczynność Wójta Gminy G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w pkt: I. zobowiązał Wójta Gminy G. do rozpoznania wniosku skarżącego z [...] maja 2020 r. w zakresie punktu 1. w terminie 14 dni; II. w pozostałym zakresie skargę oddalił; III. stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądził od Wójta Gminy G. na rzecz skarżącego kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.

Skarżący [...] maja 2020 r., zwrócił się za pomocą środków komunikacji elektronicznej do Gminy G., na adresy mailowe: [...], [...], z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie następujących dokumentów:

1. pełnej dokumentacji z przeprowadzonego konkursu na stanowisko Kierownika [...] Centrum Sportu i Turystyki, w wyniku którego na tym stanowisku został zatrudniony Pan L. P.;

2. kserokopii umowy o pracę zawartej z Panem L. P. wraz z przydziałem czynności oraz kserokopii wypowiedzenia umowy o pracę;

3. kserokopii umowy z kancelarią prawną obsługującą Urząd Gminy G.;

4. regulaminu zamówień publicznych poniżej 30 tyś. euro obowiązującego w okresie od XI 2018 r. wraz ze wszystkimi zmianami.

Wniósł o przesłanie żądanej informacji drogą mailową lub pocztą tradycyjną na wskazany adres.

Następnie skarżący [...] czerwca 2020 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie ze skargą na bezczynność Wójta Gminy G.(dalej, jako: "Wójt", "organ"), zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 – dalej "u.d.i.p.), przez nieudzielenie informacji zgodnie z żądanym zakresem, wnosząc o zobowiązanie Wójta do udostępnienia informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że dopiero w dacie złożenia skargi organ powziął informację o złożeniu wniosku przez skarżącego. Podał, że adresy mailowe, na które został skierowany wniosek

o udostępnienie informacji publicznej, nie są w żaden sposób obsługiwane przez Gminę G.. Nadmienił, że skarżący pozostaje w konflikcie z Wójtem Gminy G., a jego zachowania zmierzają do sparaliżowania funkcjonowania Urzędu Gminy G.

W piśmie z [...] sierpnia 2020 r. skarżący, w nawiązaniu do odpowiedzi na skargę, podkreślił, że wbrew stanowisku Wójta wniosek z [...] maja 2020 r. wysłany został na prawidłowe adresy mailowe: [...] oraz [...], na które już wcześniej wysyłane były wnioski o udzielenie informacji publicznej m.in. [...] kwietnia 2020 r., o godz. [...] - na który uzyskano odpowiedź pismem z [...] maja 2020 r., na mail z [...] maja 2020 r., o godz. [...] uzyskano odpowiedź pismem z [..] czerwca 2020 r. Dodatkowo zarzucił, że wprawdzie organ przesłał pismem z [...] czerwca 2020 r. odpowiedź na wniosek wraz z załącznikami, lecz przesłane informacje są w ocenie skarżącego wybiórcze. Nie udzielona bowiem została pełna odpowiedź na pytania nr 1 i 4. Zdaniem skarżącego organ pozostawał w bezczynności nie tylko w momencie złożenia skargi, ale w zakresie odpowiedzi na pytania te nadal pozostaje.

Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że Wójt Gminy pozostaje w bezczynności, co do pełnego rozpoznania wniosku w zakresie punktu 1. Podał, że w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że Wójt Gminy G. stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu.

Następnie Sąd analizując żądania skarżącego zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. g) u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska, w zakresie określonym w przepisach odrębnych. Wskazał, że przepis ten został wprowadzony ustawą z 17 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy o służbie cywilnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 132, poz. 1110), która wprowadzała zmiany w licznych ustawach w zakresie zasad naboru na stanowiska publiczne. W większości z tych przepisów wprowadzono zasadę publikowania informacji o konkursach, kandydatach i innych okolicznościach w Biuletynie Informacji Publicznej z dodatkowym wskazaniem, że informacje o kandydatach, którzy zgłosili się do naboru, stanowią informację publiczną w zakresie objętym wymaganiami określonymi w ogłoszeniu o naborze.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że organ wprawdzie po wniesieniu skargi lecz udzielił informacji wnioskowanej przez skarżącego w zakresie pkt 2., 3. i 4. złożonego wniosku. Natomiast w odniesieniu do pkt 1. wniosku z [...] maja 2020 r., którym wystąpiono o udzielenie wszystkich informacji i dokumentów dotyczących przeprowadzonego konkursu na stanowisko Kierownika [...] Centrum Sportu i Turystyki Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w tym zakresie nie udzielono wyczerpującej informacji. Skarżący pismem z [...] czerwca 2020 r. został bowiem poinformowany, że informacje dotyczące przeprowadzenia konkursu na to stanowisko zostały zamieszczone na stronie Biuletynu Informacji Publicznej pod adresem: [...] – zakładka nabór pracowników. W załączeniu organ przekazał również notatkę z przeprowadzonej oceny merytorycznej złożonych aplikacji z [...] stycznia 2020 r. oraz kopię protokołu z przeprowadzonego otwartego konkursu z [...] stycznia 2020 r. Sąd stanął na stanowisku, że w odniesieniu do tego pytania organ udzielił częściowo odpowiedzi odsyłając nadto skarżącego do Biuletynu Informacji Publicznej. Następnie Sąd podał, że co do zasady jest to uprawnione działanie, jednakże na stronie BIP nie widniały wszystkie informacje, o które zwracał się skarżący w punkcie 1. wniosku. Jak wynika z ogłoszenia o naborze przez Wójta Gminy (załącznik do Zarządzenia nr [...] z [...] grudnia 2019 r.) na wolne stanowisko urzędnicze ww. Kierownika, w ramach wymaganych dokumentów wskazano list motywacyjny, życiorys (CV) z opisem przebiegu dotychczasowej pracy zawodowej, kopie dokumentów potwierdzających kwalifikacje i wykształcenie kandydata (akta sądowe k. – 30). Wszystkie te dokumenty zawierały się w żądaniu skarżącego co do udostępnienia dokumentacji z przeprowadzonego konkursu na stanowisko Kierownika [...] Centrum Sportu i Turystyki. Wskazane powyżej dokumenty nie zostały zamieszczone na stronie BIP. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że organ nie rozpoznał prawidłowo wniosku skarżącego i w zakresie wskazanych danych pozostawał w bezczynności. Zdaniem Sądu organ powinien, po uprzednim dokonaniu anonimizacji, udostępnić wnioskowane informacje, których nie zamieścił na stronie BIP. Jeśli zaś organ uznał, że wnioskowane informacje nie mogą być udzielone ze względu na negatywną przesłankę ich udostępnienia (np. ochronę prywatności), to może odmówić ich udostępnienia w drodze decyzji.

Skarżący wywiódł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną na powyższy wyrok, zaskarżając go w części, tj. w punkcie II. oraz w pkt IV.

Na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 232, dalej jako p.p.s.a.) w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę prawa procesowego, która miała istotny wpływ na wynik sprawi, z uwagi na:

- naruszenie przepisów postępowania: art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 151 p.p.s.a. i oddalenie skargi w części w sytuacji, gdy skarga była zasadna w chwili jej wniesienia, bowiem skarżący [...] maja 2020 r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie pkt 1- 4., a następnie [...] czerwca 2020 r. została wywiedziona skarga na bezczynność Wójta Gminy G. i organ dopiero [...] czerwca 2020 r. udzielił skarżącemu żądanych informacji w zakresie pkt 2.-4., tym samym brak było podstaw do oddalenia skargi strony w tej części na podstawie art. 151 p.p.s.a. W ocenie skarżącego powodem oddalenia skargi może być wyłącznie jej bezzasadność, a skoro organ administracji pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi, skarga była zasadna, tak więc skoro organ przestał być bezczynny udzielając żądanych informacji, należało uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności) i w tej sytuacji należało zastosować art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a i postępowanie w sprawie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, gdyż jeśli organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności, już po wniesieniu skargi na bezczynność, zastosowanie znajduje przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a skarga nie może zostać uznana w tym zakresie za bezzasadną,

- naruszenie przepisów postępowania - art. 206 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do oddalenia skargi w części, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., poprzez niczym nieuzasadnione pozbawienie skarżącego należnych mu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia sprawy, tj. pełnej wysokości kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący oświadczył, że zrzeka się rozprawy jednocześnie wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj. w punkcie II oraz w pkt IV, ponowne rozpoznanie sprawy i umorzenie postępowania w pkt II. wyroku, zasądzenie od Wójta Gminy G. na rzecz skarżącego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w pkt IV wyroku, a także o rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego w trybie autokontroli wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, ewentualnie o uwzględnienie skargi w całości, uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji w części, tj. w punkcie II oraz w pkt IV i rozpoznanie skargi, z uwagi na okoliczność, że istota sprawy została wyjaśniona, ewentualnie o uwzględnienie skargi w całości, uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.

W uzasadnieniu zarzutów skarżący wskazał, że udzielenie odpowiedzi na wniosek nastąpiło z uchybieniem czternastodniowego terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Wobec tego błędne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że udostępnienie skarżącemu informacji po wniesieniu skargi, powinno skutkować oddaleniem skargi w tym zakresie. Podkreślił, że niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności we wskazanym terminie oznacza, że pozostaje on w bezczynności. W sprawie doszło więc również do naruszenia art. 206 p.p.s.a., gdyż nie zostały spełnione przesłanki do oddalenia skargi w części, co stało się asumptem do uwzględnienia przez Sąd pierwszej instancji kosztów zastępstwa procesowego w części i w konsekwencji doprowadziło do obrazy art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., poprzez niczym nieuzasadnione pozbawienie skarżącego należnych mu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia sprawy, tj. pełnej wysokości kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 tej ustawy mogą stanowić naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu.

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, gdyż sformułowane w niej zarzuty zostały oparte na uzasadnionych podstawach.

Zasadniczy problem w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, jakie rozstrzygnięcie winien wydać Sąd pierwszej instancji w sytuacji, gdy dojdzie do częściowej realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność organu w realizacji tego wniosku.

Art. 149 p.p.s.a. w pierwotnym brzmieniu obowiązującym do 11 kwietnia 2011 r. stanowił, że "Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa". Wobec tego, że ustawodawca nie przewidywał wówczas jakichkolwiek innych sposobów załatwienia sprawy ze skargi na bezczynność jak tylko zobowiązanie organu do jej załatwienia w określonym terminie, to w przypadku jej rozstrzygnięcia w toku sprawy sądowoadministracyjnej (po wniesieniu skargi i przed wydaniem wyroku) nie zachodziła już potrzeba wydawania orzeczenia zobowiązującego organ do załatwienia sprawy. Było to oczywiste i logiczne. Zaistniały wówczas w orzecznictwie problem prawny czy w takim przypadku oddalać skargę, czy umarzać postępowanie sądowoadministracyjne rozstrzygnęła uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 26 listopada 2008 r. (I OPS 6/08), opowiadając się za umorzeniem postępowania w sprawie po myśli art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Uchwała ta przyczyniła się do ujednolicenia praktyki orzeczniczej i utrwaliła pogląd o bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku załatwienia przez organ sprawy po wniesieniu skargi. W konsekwencji w przeszłości skarga na bezczynność sama w sobie stanowiła jedyny środek przymuszający i dyscyplinujący organ do rozstrzygnięcia sprawy. Organ nie ponosił też jakichkolwiek konsekwencji czy dolegliwości finansowych związanych z opieszałym i niesprawnym prowadzeniem postępowania. Przypomnieć należy, że pod pojęciem bezczynności rozumiano wówczas nie tylko brak załatwienia sprawy w terminach określonych w przepisach i brak czynności procesowych prowadzących do jej załatwienia, ale również ich nadmierne rozciągnięcie w czasie, trwanie postępowania dłużej niż było to konieczne dla wydania rozstrzygnięcia. W wyniku zmian ustawodawczych wprowadzonych 11 kwietnia 2011 r. (do dotychczasowej ww. treści przepisu dodano wówczas przewlekłe prowadzenie postępowania) i 17 maja 2011 r. (dodano zdanie drugie w § 1 mówiące o jednoczesnym stwierdzeniu przez sąd, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa) w judykaturze zarysowała się różnica stanowisk co do tego czy pogląd wyrażony w ww. uchwale z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08 zachowuje aktualność. W przypadku umorzenia postępowania pozostawała bowiem nie rozstrzygnięta kwestia charakteru opieszałości organu w prowadzeniu postępowania. Problem rozbieżności orzecznictwa w zakresie czy użyty przez ustawodawcę w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. zwrot "jednocześnie" pozwala na merytoryczne orzekanie o bezczynności lub przewlekłości w zakończonym przez organ postępowaniu stracił jednak na znaczeniu wskutek kolejnych zmian ustawodawczych wprowadzonych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Aktualnie, a także w dacie rozstrzygania sprawy przez Sąd pierwszej instancji, art. 149 p.p.s.a. ma bowiem następującą treść:

"§ 1. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

§ 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

§ 1b. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.

§ 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6".

Z powyższego wynika, że w zależności od stanu faktycznego istniejącego w chwili wydawania orzeczenia (czy po wniesieniu skargi organ załatwił sprawę, czy też nadal nie wydał decyzji lub innego aktu) sąd administracyjny decyduje albo o zobowiązaniu do załatwienia sprawy z punktu 1 § 1, albo o zaistnieniu stanu przewlekłości lub bezczynności z punktu 3 § 1. Ten pierwszy przypadek sam w sobie przesądza także o zaistnieniu okoliczności z punktu 3, tj. że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość w prowadzonym postępowaniu. Z kolei rozstrzygnięcie przewidziane w punkcie 3 w istocie, po wyjaśnieniu zagadnienia prawnego będącego przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19 (odnoszącej się do możliwości merytorycznego rozstrzygania o tak zwanej "historycznej" bezczynności organu, tj. w odniesieniu do sprawy zakończonej przed wniesieniem skargi), zagwarantowane jest obecnie wyłącznie dla przypadku, jaki zaistniał w rozpoznawanej sprawie, a mianowicie gdy organ załatwił sprawę w toku postępowania sądowoadministracyjnego, czyli po wniesieniu skargi, a przed wydaniem wyroku. Problematyczne w poprzednim stanie prawnym obowiązującym do 15 sierpnia 2015 r. określenie "jednocześnie" zawarte obecnie w § 1a art. 149 p.p.s.a., a odnoszące się do charakteru bezczynności lub przewlekłości, jak również pozostałe środki dyscyplinowania organu z § 2 ( grzywna i suma pieniężna) odnoszą się zarówno do przypadku gdy sąd zobowiązuje organ do załatwienia sprawy (§ 1 pkt 1), jak i gdy rozstrzyga o zaistnieniu przewlekłości lub bezczynności w sprawie załatwionej po wniesieniu skargi (§ 1 pkt 3). Świadczy o tym zarówno sama treść art. 149 p.p.s.a., budowa i układ jego poszczególnych elementów (paragrafów i punktów), a także kolejne wyżej opisane zmiany ustawodawcze. W obecnym stanie prawnym, załatwienie sprawy przez organ po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłość nie skutkuje już umorzeniem całego postępowania sądowoadministracyjnego, lecz co najwyżej umorzeniem postępowania jedynie w odniesieniu do żądania skargi zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określonym terminie. Nie jest to jednak element konieczny wyroku, skoro taką samą rolę spełnia rozstrzygnięcie przewidziane w § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdzające, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 7 września 2021 r., III OSK 977/21).

W orzecznictwie podkreśla się, że przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności. Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeżeli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej wykonania (por. wyrok NSA z 18 maja 2021 r., III OSK 1161/21).

Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy zgodzić się należy z zarzutem skargi kasacyjnej, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do oddalenia skargi w zakresie pkt. 2, 3 i 4 wniosku, albowiem do udzielenia informacji żądanej w tej części wniosku doszło już po wniesieniu skargi. Zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia stało się zatem bezprzedmiotowe. W sytuacji więc gdy Sąd zobowiązywał organ do rozpoznania złożonego przez skarżącego wniosku z [...] maja 2020 r. w części i dokonywał oceny charakteru bezczynności, w pozostałym zakresie co do pkt 2, 3 i 4 wniosku powinien umorzyć postępowanie sądowe. Umorzenie postępowania sądowego w takiej sytuacji w zakresie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia (art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 §1 pkt 1 p.p.s.a.) oznacza jednocześnie uznanie przez sąd administracyjny, że organ administracji dopuścił się bezczynności (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2020 r., II OSK 470/18). Stwierdzona bezczynność organu nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa, nie wynikała ona bowiem z celowego zaniechania organu, czy lekceważącego traktowania wnioskodawcy, lecz z błędnego przekonania organu, że nie jest obowiązany do udzielenia informacji żądanej wnioskiem, skoro wniosek ten nie wpłynął na adres dedykowany do kontaktu z organem. Odpowiedź została ostatecznie udzielona w ciągu miesiąca od wpływu wniosku do organu. Przekroczenia terminu przewidzianego w ustawie o dostępie do informacji publicznej ustalonego dla udostępnienia wnioskowanej informacji o około dwa tygodnie, nie można uznać za przekroczenie rażące.

Zasadny jest zatem pierwszy zarzut skargi kasacyjnej.

Konsekwencją uznania zasadności zarzutu naruszenia przepisów postępowania i przyjęcia braku podstaw do oddalenia skargi w części odnoszącej się do zrealizowanego wniosku o udzielenie informacji publicznej, jest słuszność zarzutu drugiego.

Działanie organu dokonane po wniesieniu skargi na jego bezczynność, które ową bezczynność usuwa, należy oceniać i kwalifikować jako działanie samokontrolne skutkujące zaistnieniem przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, ale jednocześnie gwarantującej stronie skarżącej zwrot poniesionych kosztów postępowania. Przegraną stroną procesu jest bowiem organ, który – w wyniku wniesienia skargi przez stronę – usunął stan niezgodności z prawem (por. postanowienie NSA z 20 września 2011 r., I OZ 669/11).

Skarżącemu należał się zatem zwrot kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji w całości, nie zachodziły bowiem warunki do zastosowania art. 206 p.p.s.a.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 188 i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a oraz art. 200, art. 205 § 2 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.