Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1937/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 4 pkt 3
journal: Dz.U. 2004 nr 114 poz 1191
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: par. 4 pkt 3a, par. 27
journal: Dz.U. 2007 nr 109 poz 750
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozowju Wsi  z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 21  czerwca 2007 r.)
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, c, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 40 par. 2, art. 127, art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia del. WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 31 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Go 336/11 w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie renty strukturalnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Objętym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę T. B. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. z dnia [...] lutego 2011 r. w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

Skarżący w dniu [...] marca 2006 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie renty strukturalnej.

Po przeprowadzonej weryfikacji przedstawionej dokumentacji Kierownik BP ARiMR postanowieniem stwierdził, że strona spełnia warunki niezbędne do uzyskania renty strukturalnej określone w § 4 pkt 1-3, pkt 6 i 7, § 11, § 20 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 z późn. zm., dalej: rozporządzenie z 2004 r.).

Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] przyznał skarżącemu rentę strukturalną na okres od miesiąca czerwca 2006 do maja 2016 r. Rozstrzygnięcie stało się ostateczne w dniu 25 lipca 2006 r.

W dniu [...] lutego 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] stwierdzająca ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczenia emerytalno-rentowego oraz wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego dla skarżącego od dnia 1 stycznia 2005 r. Powodem wydania tego rozstrzygnięcia było rozpoczęcie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej przez stronę z dniem [...] października 2004 r. i niepowiadomienie o tym fakcie KRUS Placówki Terenowej, poprzez złożenie w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności lub współpracy przy tej działalności oświadczenia o kontynuowaniu ubezpieczenia. Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. KRUS poinformował ARiMR, że przesłana decyzja stała się prawomocna.

Z Urzędu Miasta w Ż. uzyskano informację, że z dniem [...] października 2004 r. skarżący rozpoczął działalność gospodarczą i został wpisany do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza Miasta. Do dnia wydania zaświadczenia nie zgłoszono wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej skarżącemu. Podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu jest jednym z obligatoryjnych warunków przyznania renty strukturalnej.

Na wniosek skarżącego w dniu [...] września 2010 r. w siedzibie Biura Powiatowego przeprowadzono rozprawę. Świadkowie R. B. i L. R.-B. w swych zeznaniach podkreślali zły stan zdrowia skarżącego, jego problemy z samodzielnością oraz pamięcią - przedłożono decyzję Prezesa KRUS przyznającą stronie zasiłek chorobowy od dnia [...] września 2004 r. do dnia [...] kwietnia 2005 r. Skarżący w swych zeznaniach odebranym na rozprawie w dniu [...] października 2010 r. potwierdził fakt prowadzenia działalności gospodarczej od 1987 r. oraz to, że w roku 2004 za poradą pracownika KRUS Placówki Terenowej w dniu 30 września 2004 r. wyrejestrował działalność gospodarczą a następnie w dniu [...] października 2004 r. ponownie ją zarejestrował. Nie został on poinformowany przez pracownika KRUS o konsekwencjach wyrejestrowania i ponownego zarejestrowania pozarolniczej działalności gospodarczej.

W dniu 11 października 2010 r. do BP ARiMR wpłynęło pismo pełnomocnika z zaświadczeniem z dnia [...] października 2010 r. wystawione przez Urząd Miejski w Ż., które potwierdziło, iż skarżący był wpisany do ewidencji działalności gospodarczej od [...] lutego 1987 r. do [...] września 2004 r.

Decyzją z dnia [...] października 2010 r. organ I instancji uchylił rozstrzygnięcie o przyznaniu renty strukturalnej oraz odmówił skarżącemu jej przyznania.

Dyrektor OR ARiMR decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że ma rację skarżący wskazując, iż zaskarżone orzeczenie zostało doręczone bezpośrednio stronie skarżącej, z pominięciem jej pełnomocnika, a więc z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a. Jednak naruszenie to nie mogło zostać zakwalifikowane jako rażące, ponieważ doręczenie to nie pociągnęło za sobą negatywnych skutków dla strony, umożliwiając mimo to wniesienie odwołania przez pełnomocnika strony.

Odnosząc się do zarzutu, polegającego na wskazaniu przez organ I instancji niewłaściwej podstawy prawnej zaskarżonej decyzji poprzez przyjęcie, iż wniosek strony o przyznanie renty strukturalnej należy rozpatrywać w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy, organ odwoławczy wskazał, że niezależnie od zastosowanych przepisów sytuacja prawna wnioskodawcy pozostaje niezmieniona. Zgodnie z § 27 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 (Dz. Nr 109, poz. 750 ze zm., dalej: rozporządzenie z 2007 r.) do postępowań w sprawach przyznania rent strukturalnych prowadzonych w ramach wdrażania Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004–2006 wszczętych i niezakończonych decyzją stosuje się przepisy dotyczące wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej zawarte w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm., dalej: ustawa z dnia 28 listopada 2003 r.). Zarówno przepisy obowiązujące w dacie rozpatrywania wniosku o przyznanie renty strukturalnej, jak również obecne, jednoznacznie określają szczegółowe warunki i tryb przyznawania płatności z tytułu rent strukturalnych, których skarżący nie spełniał. Wskazał, że organ administracji publicznej, wydając decyzję co do meritum sprawy, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. rozpoznaje sprawę na nowo, a więc stosuje przepisy obowiązujące w chwili wydawania tej nowej decyzji. Zatem, w ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia § 4 pkt 3 lit. a/ rozporządzenia z 2007 r. definiującym, iż "Wnioskodawca w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu ".

Organ odwoławczy wskazał również, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania. Z prawomocnej decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] stycznia 2010 r. wynika, że ustanie ubezpieczenia rolników skarżącego w zakresie emerytalno-rentowym, wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim nastąpiło od dnia 1 stycznia 2005 r. Fakt prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku zgłoszenia tych okoliczności w ustawowym terminie oraz braku złożenia stosownego oświadczenia o kontynuacji ubezpieczenia w KRUS powodujący utratę uprawnień do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników niewątpliwie istniał w dniu wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej. Zasadniczą kwestią było jedynie samo rozstrzygnięcie Prezesa KRUS, czyli wykluczenie skarżącego z podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z datą wsteczną, a nie zaś okoliczności podjęcia tego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę stwierdził, że nie wystąpiła żadna z przesłanek skutkująca uchyleniem zaskarżonych aktów, stosownie do treści art.145 §1 pkt 1 lit. a/ lub c/ p.p.s.a.

Sąd I instancji wskazał, że w wyniku uchylenia decyzji ostatecznej o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej, postępowanie wszczęte jego wnioskiem nie było zakończone, a zatem zgodnie z § 27 powołanego rozporządzenia z 19 czerwca 2007 r. do postępowania tego miały zastosowanie dotychczasowe przepisy zawarte w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. oraz w wydanym na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 tej ustawy rozporządzeniu z dnia 30 kwietnia 2004 r. Sąd uznał, że podniesiony w skardze zarzut błędnego przyjęcia przez organy, że powinny ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i wydać rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy rozporządzenia z 19 czerwca 2007 r., był uzasadniony. Niemniej jednak, Sąd doszedł do przekonania, że w analizowanym stanie mylna ocena prawna organu nie miała wpływu na wynik sprawy. Niezależnie od zastosowanych przepisów prawa sytuacja prawna wnioskodawcy pozostała niezmieniona. Zarówno przepisy obowiązujące w dacie rozpatrywania wniosku o przyznanie renty strukturalnej, jak również przyjęte za podstawę orzekania w decyzji, jednoznacznie określają szczegółowe warunki i tryb przyznawania płatności z tytułu rent strukturalnych, których skarżący bezsprzecznie nie spełniał. Wymóg posiadania ubezpieczenia emerytalno-rentowego w dniu złożenia wniosku przez skarżącego został sformułowany zarówno w treści rozporządzenia z 2004 r. ( art. 4 pkt 3), jak też rozporządzenia z 2007 r. (art. 4 pkt 3a). Przepisy obu aktów są w tym względzie identycznej treści. Ponadto jak zauważył Sąd I instancji, organy, mimo błędnego przekonania co do wyboru zastosowanej podstawy prawnej podejmowanych rozstrzygnięć, w treści decyzji przytoczyły brzmienie § 4 obu rozporządzeń oraz dokonały ich porównania w tym także pod kątem ewentualnych skutków prawnych dla strony.

Podobnie Sąd I instancji ocenił zarzuty naruszenia art. 42 k.p.a. w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. oraz art. 32 k.p.a. przejawiające się w rozpatrzeniu odwołania od decyzji z [...] października 2010 r., która w przekonaniu skarżącego nie weszła do obrotu prawnego, bowiem nie została doręczona jego pełnomocnikowi. W ocenie Sądu I instancji, mimo iż doręczenie decyzji stronie nastąpiło z uchybieniem art. 40 § 2 k.p.a., to uchybienie to nie uniemożliwiało skarżącemu wniesienia odwołania przy udziale pełnomocnika, przy tym nie miało ono wpływu na wynik sprawy. Zatem brak było podstaw do przyjęcia, iż złożone poprzez pełnomocnika odwołanie jest przedwczesne. Skarżący nie poniósł negatywnych skutków prawnych, które mogłyby wynikać z nieprawidłowego doręczenia decyzji. Odwołanie zostało bowiem wniesione w terminie. Zatem Sąd I instancji za bezpodstawne uznał przekonanie skarżącego, iż organ odwoławczy winien był, stosownie do brzmienia art. 134 k.p.a., wydać postanowienia o niedopuszczalności odwołania.

Sąd I instancji za bezzasadny uznał również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wyrażający się w przyjęciu przez organ I instancji poglądu, że zaszły nowe okoliczności istniejące w chwili wydania decyzji z dnia [...] lipca 2006 r., dające podstawę do uchylenia tej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy polegającej na odmowie przyznania stronie renty strukturalnej. Zdaniem Sądu I instancji uprawnionym było przekonanie organu, iż w omawianej sprawie zaistniały przesłanki mające wpływ na wznowienie postępowania. Fakt prowadzenia przez skarżącego pozarolniczej działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku zgłoszenia tych okoliczności w ustawowym terminie oraz braku złożenia stosownego oświadczenia o kontynuacji ubezpieczenia w KRUS, powodujący utratę uprawnień do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników, niewątpliwie istniał w dniu wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej.

Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynikało, iż ustanie ubezpieczenia społecznego rolników skarżącego w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim, co wynika z prawomocnej decyzji Prezesa KRUS, nastąpiło od dnia 1 stycznia 2005 r. Zasadniczą kwestią w sprawie było jedynie samo orzeczenie Prezesa KRUS, czyli wykluczenie strony z podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z datą wsteczną, tj. od dnia 1 stycznia 2005 r., nie zaś okoliczności podjęcia tego rozstrzygnięcia. Podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu jest jednym z obligatoryjnych warunków przyznania renty strukturalnej. Ponieważ do przyznania renty strukturalnej muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki określone przepisami prawa, oznacza to, iż niespełnienie jednego z nich równoznaczne jest z brakiem podstaw do przyznania świadczenia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył T. B., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i błędne uznanie, że naruszenie przez organ I instancji przepisu art. 40 § 2 k.p.a., polegające na niedoręczeniu decyzji organu pierwszej instancji pełnomocnikowi strony, nie miało wpływu na wynik sprawy i w związku z tym nie uprawniało Sądu do uchylenia zaskarżonej decyzji, podczas gdy z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. wynika, że naruszenie przepisów postępowania jedynie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w niniejszej sprawie faktycznie uchybienie wpływ taki miało, a co najmniej mogło mieć, przy czym ta ostatnia przesłanka pozostała poza rozważaniami Sądu I instancji.

2) przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ oraz § 2 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i wyrażenie błędnego poglądu, że wadliwe zastosowanie przez organy administracji obu instancji jako podstawy prawnej decyzji przepisów rozporządzenia z 16 czerwca 2007 r. nie miało wpływu na wynik sprawy, podczas gdy faktycznie błędne zastosowana podstawa prawna wpływ taki mieć musiała, a nadto stanowiła ona wręcz o rażącym naruszeniu prawa uprawniającym do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, która winna być brana pod uwagę niezależnie od zarzutów i wniosków skargi.

3) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez błędne uznanie za organami administracji, których działalność jest przedmiotem skargi, iż w związku z wydaniem w dniu [...] stycznia 2010 r. decyzji Prezesa KRUS stwierdzającej ustanie ubezpieczenia emerytalno-rentownego skarżącego, w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, które istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi, podczas gdy faktycznie okoliczność niepodlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentownemu wnioskodawcy zaistniała z chwilą stwierdzenia tego faktu przez Prezesa KRUS decyzją z 2010 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, T. B. podniósł, iż strona poniosła negatywne konsekwencje związane z błędnym doręczeniem decyzji przez organ, a nadto uchybienie to nie tylko miało wpływ na wynik sprawy, ale co najmniej wpływ taki mogło mieć. Uchybienie to należy przypisać do "innego naruszenia przepisów postępowania", o którym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Sąd I instancji pominął w swych rozważaniach analizę przesłanki potencjalnego wpływu tego uchybienia. Niedoręczenie decyzji administracyjnej wszystkim stronom uprawnionym zawsze skutkuje negatywnymi konsekwencjami dla strony i przesądza o bezskuteczności danego rozstrzygnięcia administracyjnego. Prawa pełnomocnika a przez to samej strony zostały w sposób istotny i sprzeczny z przepisami ograniczone. Skarżący zwrócił również uwagę, iż omawiane uchybienie nie zostało konwalidowane, decyzja pierwszoinstancyjna nie została doręczona pełnomocnikowi strony. Zatem decyzja ta pozostaje do chwili obecnej bezskuteczna.

Przechodząc do kolejnej kwestii naruszenia przez Sąd przepisów postępowania skarżący podkreślił, że analiza stanu prawnego sprawy i podstaw prawnych decyzji wskazuje, że zastosowanie przez organ administracji błędnej podstawy prawnej nie tylko nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, ale stanowiło wręcz rażące naruszenie prawa, które winno skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, błędnej podstawy decyzji nie zmienia przytoczenie w jej uzasadnieniu prawidłowego aktu prawnego i jego porównanie z aktem zastosowanym nieprawidłowo. Zasady wyrażone w art. 6, 7, 8 k.p.a. wskazują jednoznacznie, że organy rozstrzygające sprawę obowiązane są do oznaczenia dokładnej podstawy prawnej rozstrzygnięć i nie są uprawnione do podawania kilku odmiennych i alternatywnych podstaw prawnych, niweczy to w całości rzetelność subsumcji norm prawnych, która leży po stronie organu.

Ponadto skarżący wskazał, że podstawą wznowienia postępowania było ustalenie organów, że w chwili wydania decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. istniała okoliczność istotna dla spray, która nie była jednocześnie wówczas znana organowi, a wyszła na jaw z chwilą wydania decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] stycznia 2010 r. Zdaniem skarżącego dopiero w związku ze stwierdzeniem okoliczności niepodlegania skarżącego ubezpieczeniu emerytalno-rentownemu wystąpiła owa okoliczność, która jednak nie istniała w dniu wydawania decyzji pierwotnej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, a więc w roku 2006.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jedynie z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania w przypadkach określonych w § 2, której w sprawie nie stwierdzono.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Nie jest uzasadniony zarzut sformułowany w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. sąd uchyla zaskarżoną decyzję stwierdzając inne naruszenie przepisów, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Warunkiem uwzględnienia skargi z powodu określonego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć nie jakikolwiek ale jedynie "istotny" wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd uchylając decyzję na tej podstawie musiałby wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego naruszenia, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej byłoby inne. W sytuacji gdy sąd nie stwierdzi tego rodzaju naruszenia, autor skargi kasacyjnej podnosząc zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. zobligowany jest co najmniej uprawdopodobnić, że naruszenie konkretnych przepisów postępowania przez organ administracji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący zarzucił, że Sąd I instancji błędnie ocenił naruszenie przez organ I instancji art. 40 § 2 k.p.a., polegające na niedoręczeniu decyzji organu pierwszej instancji pełnomocnikowi skarżącego lecz bezpośrednio skarżącemu. Zdaniem kasatora uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w tej sprawie wpływ taki miało, gdyż istotnie ograniczyło prawa strony i pełnomocnika do sporządzenia odwołania od decyzji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego autor skargi kasacyjnej nie uprawdopodobnił wpływu uchybienia przepisowi z art. 40 § 2 k.p.a. na wynik sprawy. Z akt administracyjnych wynika, iż decyzja organu I instancji została doręczona – z pominięciem pełnomocnika – skarżącemu w dniu 21 października 2010 r. Odwołanie od tej decyzji sporządził pełnomocnik skarżącego w dniu 3 listopada 2010 r. i przesłał je pocztą w dniu 4 listopada 2010 r., czyli z zachowaniem 14-dniowego terminu określonego w art. 127 k.p.a. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał w jakim dniu po otrzymaniu decyzji skarżący zwrócił się do pełnomocnika z doręczoną decyzją, a także nie wskazał żadnych okoliczności, które spowodowały, iż nie mógł w złożonym odwołaniu sformułować konkretnych zarzutów, wniosków dowodowych itp. W tej sytuacji brak podstaw do uznania, że gwarancje procesowe strony, co do złożenia środka odwoławczego od niekorzystnego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, zostały w sposób istotny ograniczone.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że doręczenie decyzji organu I instancji bezpośrednio stronie z pominięciem jej pełnomocnika nie może być utożsamiane z brakiem doręczenia. Fakt doręczenia decyzji organu I instancji stronie, a nie jej pełnomocnikowi, w sytuacji gdy nie pociągnęło to za sobą negatywnych dla niej skutków, umożliwiając mimo to wniesienie odwołania przez pełnomocnika strony skarżącej, aczkolwiek jest naruszeniem przepisu art. 40 § 2 k.p.a., to nie takim, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., to jest mającym wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 136/05, zbiór lex nr 319187; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt III SA 1895/02, zbiór lex nr 113584, POP 2005/2/37).

Z przyczyn wyżej wskazanych zarzut powyższy nie mógł skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej.

Brak też podstaw do uznania za trafny zarzut sformułowany w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej.

Powołany w podstawie zarzutu skargi kasacyjnej art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawną prawną. Z regulacji tej wynika, że sąd jest zobligowany dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Skarżący zarzucał, że Sąd z naruszeniem art. 134 § 1 p.p.s.a. nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ oraz § 2 p.p.s.a. błędnie przyjmując, iż wadliwe zastosowanie przez orzekające organy jako podstawy prawnej wydanej decyzji przepisów rozporządzenia z 2007 r. nie miało wpływu na wynik sprawy.

Przede wszystkim wskazać należy, że Sąd I instancji nie naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż skontrolował zaskarżoną decyzję w powyższym aspekcie. Trafny jest przy tym pogląd Sądu I instancji, że uchybienie orzekających organów poprzez wskazanie jako podstawy prawnej wydania decyzji w oparciu o rozporządzenia z 2007 r. nie mogło skutkować uznaniem, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Istotnym jest bowiem to, że organy w uzasadnieniu wydanych decyzji przytoczyły brzmienie § 4 zarówno rozporządzenia z 2004 r., jak i rozporządzenia z 2007 r. oraz dokonały porównania treści powyższych norm prawnych, w tym także pod kątem ewentualnych skutków prawnych dla skarżącego. Sąd I instancji słusznie też uznał, że powyższe uchybienie nie dawało podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję jedynie w wypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Użycie w powołanym przepisie przez ustawodawcę zwrotu: "miało wpływ" oznacza, że musi istnieć bezpośredni związek przyczynowy między naruszeniem prawa a treścią rozstrzygnięcia, polegający na tym, że gdyby nie było stwierdzonego przez sąd uchybienia, to treść rozstrzygnięcia administracyjnego byłaby inna. Sąd I instancji trafnie powołując treść § 27 rozporządzenia z 2007 r., w myśl którego do postępowań wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotyczące wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, słusznie przyjął, że w wyniku uchylenia decyzji ostatecznej o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej, postępowanie wszczęte jego wnioskiem z [...] marca 2004 r. nie było zakończone i miały do niego zastosowanie przepisy rozporządzenia z 2004 r.

Prawidłowo też Sąd I instancji badał popełnione przez organy uchybienie pod kątem jego wpływu na wynik sprawy. Słusznie w tej sytuacji Sąd I instancji dokonał analizy regulacji prawnych zawartych w obu rozporządzeniach i trafnie uznał, że przepisy rozporządzenia z 2004 r., jak i rozprowadzenia z 2007 r. jednoznacznie określają szczegółowe warunki i tryb przyznawania rent strukturalnych, których skarżący nie spełnia. Podstawą uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. i odmowy przyznania renty strukturalnej był brak posiadania ubezpieczenia emerytalno-rentowego w dniu złożenia wniosku przez skarżącego, co zostało stwierdzone prawomocną decyzją Prezesa KRUS.

Wymóg powyższy został zawarty zarówno w § 4 pkt 3 rozporządzenia z 2004 r., jak i w § 4 pkt 3a rozporządzenia z 2007 r. Treść tych regulacji jest identyczna i wynika z nich, że jednym z warunków niezbędnych do przyznania renty strukturalnej jest to, aby producent rolny w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Skoro organy w motywach wydanych rozstrzygnięć nie tylko przytoczyły brzmienie obu powyższych regulacji, dokonały ich porównania i analizy w stosunku do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego, to nie może budzić wątpliwości trafność stanowiska Sądu I instancji, iż stwierdzone uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej w uzasadnieniu zarzutu kwestionującego trafność poglądu Sądu I instancji w żadnym zakresie nie wykazał, aby uchybienie to miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, bowiem nie wskazał jakie inne regulacje ustawowe bądź podustawowe w sposób odmienny kreowałyby sytuację prawną skarżącego. Autor skargi kasacyjnej powinien wskazać konkretne normy prawne a nie zarzucać jedynie, że w sprawie "mamy do czynienia z całkowicie nowymi aktami prawnymi". Zauważyć należy, że nie każde stwierdzone przez Sąd uchybienie w zakresie naruszenia prawa skutkuje eliminowaniem z obrotu każdego orzeczenia. Także z art. 184 in fine p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Nie jest trafny zarzut sformułowany w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej.

Istota tego zarzutu sprowadza się do twierdzenia, że błędny jest pogląd Sądu I instancji, iż decyzja Prezesa KRUS z [...] stycznia 2010 r., stwierdzająca ustanie ubezpieczenia emerytalno-rentowego skarżącego, stanowiła nową okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., podczas gdy okoliczność ta zaistniała z chwilą stwierdzenia tego faktu przez Prezesa KRUS powyższą decyzją.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu stwierdzić należy, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw nowe okoliczności, które muszą mieć istotne znaczenie dla sprawy, powyższe okoliczności muszą istnieć w dacie wydania decyzji, której wznowienia dotyczy oraz okoliczności te nie mogły być znane organowi, który wydał decyzję (której wznowienia dotyczy) w momencie jej wydania.

Nowe okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przedstawiają określony stan faktyczny, który istniał w chwili wydania przez organ decyzji ostatecznej lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mających wpływ na status prawny strony, tj. zakres jej praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 25.06.1985 r., sygn. akt I SA 198/85, opubl. ONSA 1985/1/35). Zatem powyższe dowodzi, że okoliczności faktyczne to okoliczności dotyczące stanu faktycznego sprawy, czyli zdarzenia niezależne od treści przepisów prawa ani tym bardziej od wykładni prawa. Przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. pozwala wznowić postępowanie w przypadku gdy ustalone fakty stały się wątpliwe. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, które stanowią podstawę do wznowienia postępowania może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000 r., sygn. akt III RN 125/99, opubl. Prok. i Pr. 2000/5/36, zbiór lex nr 39925).

Uwzględniając powyższe brak podstaw do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji.

W rozpoznawanej sprawie podstawą do wznowienia postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. były nowe okoliczności, które ujawniły się po wydaniu decyzji Prezesa KRUS z [...] stycznia 2010 r. Innymi słowy istotne okoliczności faktyczne zostały ujawnione na skutek wydania powyższej decyzji. Okoliczności te istniały w momencie wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej, lecz nie były organowi wówczas znane. Owe nowe okoliczności faktyczne wskazują, że w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną, jak również w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu, skarżący nie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. W decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. Prezes KRUS stwierdził o ustaniu ubezpieczenia skarżącego w pełnym zakresie od dnia 1 stycznia 2005 r. Decyzja ta nie została przez skarżącego zakwestionowana w sposób przewidziany prawem. Z decyzji tej wynika, że przyczyną jej wydania było ustalenie, iż skarżący zarejestrował i rozpoczął z dniem [...] października 2004 r. prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej i nie powiadomił o tym fakcie poprzez złożenie oświadczenia o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w KRUS PT w Żarach w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia tej działalności. W tej sytuacji trafnie przyjęto w sprawie, iż z decyzji tej wynikały okoliczności faktyczne, które wskazywały, że skarżący na dzień złożenia wniosku o rentę strukturalną nie spełniał przesłanki określonej w § 4 pkt 3 rozporządzenia z 2004 r.

Wbrew zarzutom skarżącego, w okolicznościach sprawy na tle regulacji z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie można uznać, że dopiero w związku z wydaniem decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. o ustaniu ubezpieczenia w pełnym zakresie wystąpiła nowa okoliczność, która nie istniała w dacie wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej. Decyzja o ustaniu ubezpieczenia została wydana w związku ze stwierdzeniem niespełnienia przez skarżącego przesłanki określonej w art. 5a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), a to oznacza, że rolnik, który nie złożył oświadczenia przewidzianego w tym przepisie, przestaje podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników ex lege.

Reasumując, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, gdyż odpowiedź na skargę kasacyjną, w której ten wniosek zawarto, została złożona po upływie terminu z art. 179 p.p.s.a. Tym samym stanowi tylko pismo procesowe organu (por. uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 19.11.2012 r., sygn. II FPS 4/12).