Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1035/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
6560
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 165a par. 1, art. 14b par. 1, art. 14h
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca), sędzia WSA Alojzy Skrodzki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2017 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz B. K. 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarżąca – B.K., w dniu 7 października 2015 r. zwróciła się do Ministra Finansów z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w sprawie dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych wskazania kto z rodzeństwa, kiedy i w jakim zakresie powinien zgłosić nabycie nowo ujawnionych składników spadku.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. Minister Finansów na podstawie art. 165a § 1 w zw. z art. 14b § 1 i art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613; dalej: "O.p.") odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej.

Na powyższe postanowienie, Skarżąca złożyła w dniu 11 grudnia 2015 r. zażalenie.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. Minister Finansów, na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia.

W uzasadnieniu organ wskazał, że jak wynika z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania zostało skutecznie doręczone Skarżącej w dniu 3 grudnia 2015 r. Zatem ostateczny termin, na złożenie zażalenia upływał w dniu 10 grudnia 2015 r. Skarżąca natomiast wniosła zażalenie w dniu 11 grudnia 2015 r., a więc z uchybieniem terminu określonego w art. 236 § 2 O.p. Minister podkreślił ponadto, że w zaskarżonym postanowieniu zawarto pouczenie o terminie do wniesienia zażalenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie:

1) art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 239 oraz art. 216 § 1 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie,

2) art. 236 § 1 O.p., które miało wpływ na wynik sprawy,

3) rażące naruszenie o art. 144(a) § 1b O.p., które miało wpływ na wynik sprawy,

4) art. 217 § 2 O.p., które miało wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając powyższą skargę Skarżąca wskazała, że składając wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej za pomocą systemu ePUAP zrezygnowała z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o której mowa w art. 144a § 1b O.p.

Skarżąca wskazała, że dnia 3 grudnia 2015 r. nie otrzymała żadnego pisma. Tego dnia dostała wiadomość na skrzynkę mailową, iż w ePUAPie czeka na nią korespondencja. Skarżąca zalogowała się, korzystając przy tym z asysty S. K.. System ePUAP po zalogowaniu zażądał wpisania przesłanego mailowo kodu, co niezwłocznie zostało uczynione. Okoliczność zalogowania do systemu ePUAP została przez organ potraktowana jako poświadczenie odbioru. Jednakże po wpisaniu kodu żadne pismo się nie pojawiło. W związku z zaistniałą sytuacją Skarżąca podjęła szereg interwencji, w wyniku której uzyskała m.in. odpowiedź od Centrum Cyfrowej Administracji o adresie:, iż: "Wystąpił błąd systemu. Obecnie błąd nie powinien występować. Jeśli sytuacja powtórzy się w przyszłości prosimy o kontakt. Za utrudnienia przepraszamy".

Ponadto Skarżąca wskazała, że wielokrotnie poszukiwała pomocy telefonicznie, zgłaszając problem z uzyskaniem dostępu do treści pisma oraz żądania doręczenia w formie nieelektronicznej, czyli jedynej zgodnej z prawem w kontekście wyrażenia przez Skarżącą stosownej woli w pierwszym piśmie i treści art. 144a § 1b O.p.

Zdaniem Skarżącej przy braku prawidłowego, a zatem skutecznego doręczenia, nie można uchybić terminowi. 3 grudnia 2015 r. nie doszło bowiem nawet do zapoznania się z treścią postanowienia, o którym napisał organ.

Podsumowując Skarżąca zarzuciła, że organ zlekceważył formularz z dnia 7 października 2015 r., wszelkie prośby telefoniczne z 3 grudnia 2015 r. kierowane do pracowników czynnych pod ww. numerami telefonów. Podkreśliła, że w zażaleniu z 11 grudnia 2015 r., zawarła wniosek o prawidłowe doręczenie postanowienia z [..] grudnia 2015 r. Natomiast Minister w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie odniósł się do złożonej przez nią rezygnacji z doręczeń elektronicznych z dnia 7 października 2015 r., do faktu interwencji telefonicznych, do złożonego przez nią 11 grudnia 2015 r. wniosku o prawidłowe doręczenie postanowienia z [...] grudnia 2015 r, co naruszało art. 217 § 2 O.p.

Skarżąca zarzuciła, że Minister nie dokonał więc wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Kontroli Sądu poddano postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2016 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tego organu z dnia [...] grudnia 2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej.

Zgodnie z art. 14h O.p., w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnej stosuje się odpowiednio przepis m.in. art. 165a. Stosownie do treści tego przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (§ 1). Na to postanowienie służy zażalenie (§ 2).

Jak wynika z art. 236 O.p., na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi (§ 1). Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie (§ 2 pkt 1).

Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p., stosowanym odpowiednio w postępowaniu zażaleniowym z mocy art. 239 O.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Jak wynika z powyższych przepisów, warunkiem dopuszczalności wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia jest ustalenie, że postanowienie zostało doręczone, czyli weszło do obrotu. Stwierdzenie, że postanowienie do obrotu nie weszło, musiałoby pociągać za sobą stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia, nie można bowiem prowadzić postępowania zażaleniowego (również w jego wstępnym stadium) wobec postanowienia, która do obrotu nie weszło, a więc w sensie prawnym nie istniało.

W rozpoznanej sprawie należało więc rozważyć przede wszystkim, czy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania zostało Skarżącej skutecznie doręczone.

Zgodnie z art. 144a § 1 O.p., doręczanie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełni jeden z następujących warunków: 1) złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego lub portal podatkowy; 2) wniesie o doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskaże organowi podatkowemu adres elektroniczny; 3) wyrazi zgodę na doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskaże organowi podatkowemu adres elektroniczny. Stosownie do § 1a, wystąpienie organu podatkowego o wyrażenie zgody, o której mowa w § 1 pkt 3, może nastąpić za pomocą środków komunikacji elektronicznej i zostać przesłane stronie przez portal podatkowy lub na jej adres elektroniczny. Przepisów art. 152a § 1-5 nie stosuje się. Wedle § 1b, strona ma prawo do rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku organ podatkowy doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego.

W postępowaniu podatkowym ustanowiono zasadę równorzędności załatwiania spraw drogą tradycyjną – pisemną i elektroniczną. Jak wynika bowiem z art. 126 O.p., sprawy podatkowe załatwiane są w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Zasada załatwiania spraw w formie pisemnej bądź elektronicznej znalazła odbicie w przepisach o doręczeniach. Zgodnie z art. 144 O.p., że organ podatkowy doręcza pisma: 1) za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy celnych lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego, lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, lub 2) za urzędowym poświadczeniem odbioru, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej.

Jednakże, jak wynika z powołanego wyżej art. 144a O.p., doręczenie drogą elektroniczną następuje zawsze pod pewnymi warunkami, przy czym wola strony ma tu decydujące znaczenie. Świadczą o tym użyte w przepisie art. 144a O.p. sformułowania: strona "wniesie o doręczenie" za pomocą środków komunikacji elektronicznej, "wyrazi zgodę na doręczenie" w ten sposób, o ile organ zwróci się o to do niej, oraz "strona ma prawo do rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektroniczne". Zdaniem Sądu, w tym właśnie kontekście – woli strony – należy rozstrzygać wątpliwości wyłaniające się na tle właściwej w danym przypadku formy doręczenia.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 7 października 2015 r. Skarżąca złożyła przez e-puap wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej (k. 6 akt adm.). W formularzu znakiem "x" oznacza się opcję do wyboru przez wnioskodawcę (zob. np. pole E.2, 63, 65, 66). Pod pozycją K. 76 znalazło się w formularzu sformułowanie "korespondencję w tej sprawie proszę kierować do mnie za pomocą środków komunikacji elektronicznej zgodnie z art. 144a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz 60 z późn.zm.)" (k. 3 akt adm.). W polu, gdzie w innych punktach wniosku wnioskodawca wstawia znak x, znaku tego nie było. Skarżąca podkreślała w zażaleniu, że opcja ta była zaznaczona domyślnie, ale ją "odznaczyła".

Zdaniem Sądu, należało to uznać za wyraz rezygnacji Skarżącej z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, co było dopuszczalne w świetle art. 144a § 1b O.p.

Oceny Sądu nie zmienia podniesiony w odpowiedzi na skargę argument organu, że "w jednym przypadku wyrażenie zgody na szczególny sposób doręczenia za pomocą środków komunikacji elektronicznej nie jest konieczne, a wręcz wybór takiej formy jest dorozumiany, gdy strona złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez skrzynkę podawczą organu podatkowego" (s. 10-11 odpowiedzi na skargę, k. 13-14 akt sądowych). To prawda, że mamy tu do czynienia z domniemaniem wyrażenia zgody, ale to domniemanie może być obalone przez rezygnację wnioskodawcy z doręczenia w ten sposób. Zdaniem Sądu, z poglądem organu można byłoby się zgodzić tylko wtedy, gdyby domyślna opcja w formularzu ""korespondencję w tej sprawie proszę kierować do mnie za pomocą środków komunikacji elektronicznej zgodnie z art. 144a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz 60 z późn.zm.)" nie dała się odznaczyć – tzn., gdyby Skarżąca nie mogła fizycznie od opcji tej odstąpić. Tymczasem tak nie było – opcję tę można było usunąć, można ją było pozostawić – co wskazuje na dopuszczalność rezygnacji z formy doręczenia elektronicznego już przy składaniu podania w ten sposób. Sąd uważa w związku z tym stanowisko Skarżącej za uzasadnione – tym bardziej, że ani przepisy k.p.a. ani O.p. nie określają formy rezygnacji z doręczenia drogą elektroniczną. Oznacza to, że rezygnacja taka może być wyrażona w dowolnej formie, w tym przez odznaczenie opcji doręczenia drogą elektroniczną w formularzu składanym przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu.

Nie ma więc racji organ podatkowy, że "Skarżąca nie złożyła wyraźnego oświadczenia o rezygnacji doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej zgodnie z art. 39¹ § 1d k.p.a." (odpowiedź na skargę, k. 14 akt sądowych). Należy zaznaczyć, że zgodnie z tym przepisem, "jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, organ administracji publicznej doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego". Nie ma tu więc mowy o określonej formie rezygnacji, lecz o samej tylko dopuszczalności rezygnacji.

Tym samym, wobec generalnej zasady dopuszczalności rezygnacji, w braku określenia jej formy, przy możliwości odznaczenia w formularzu elektronicznym opcji doręczenia drogą elektroniczną, należało przyjąć, że Skarżąca wyraziła wolę rezygnacji z doręczania jej pism drogą elektroniczną, a więc doręczenia należało dokonać drogą tradycyjną.

Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nie weszło więc do obrotu jako nieskutecznie doręczone (ze wszelkimi tego konsekwencjami, zob. art. 14o O.p.), a więc nie można było stwierdzić uchybienia terminu do wniesienia na nie zażalenia. Należało stwierdzić niedopuszczalność zażalenia (art. 228 § 1 pkt 1 O.p.), co organ uczyni w ramach wykonania niniejszego wyroku.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 200 oraz art. 209 p.p.s.a. w wysokości obejmującej wpis od skargi.