Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1172/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 184
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 169 ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.), Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski, Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 820/16 w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia stacjonarne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 26 stycznia 2017 r., II SA/Bk 820/16 oddalił skargę M. Ł. na decyzję Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku z [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia stacjonarne. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że uczelnia publiczna jest uczelnią utworzoną przez państwo reprezentowane przez właściwy organ władzy lub administracji publicznej (art. 2 ust. 1 pkt 2 p.s.w. z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym – Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm., zwanej dalej "p.s.w."). Uczelnia jest autonomiczna we wszelkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie, zgodnie z art. 4 ust. 1 p.s.w. i art. 70 ust. 5 Konstytucji RP. Uczelnia publiczna nie jest organem administracji publicznej, a jedynie jednostką organizacyjną nie będącą organem państwowym ani samorządowym, która została powołana do wykonywania zadań publicznych i jest uprawniona do nawiązywania stosunków zakładowych. Organy rekrutacyjne uczelni są w sensie procesowym organami administracji publicznej – zgodnie z art. 5 § 2 pkt 3 w związku z art. 1 pkt 2 k.p.a. Taka pozycja uczelni publicznej określanej w nauce prawa "zakładem administracyjnym" powoduje, iż ustawodawca w art. 207 ust. 1 p.s.w. wprowadził odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a., między innymi do decyzji podejmowanych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, jak również przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnego (wyrok NSA z 25 czerwca 2002 r., I SA 106/02, wyrok NSA z 12 czerwca 2001r., I SA 2521/00) odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. ma zapewnić odpowiednie standardy procedury, niezbędnej dla załatwienia sprawy i zachowania uprawnień strony, przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza, iż pewne jego regulacje znajdą zastosowanie wprost, inne z pewnymi modyfikacjami, natomiast jeszcze inne z uwagi na specyfikę podmiotu jakim jest uczelnia publiczna.

Istota zarzutu dotyczącego nieważności sprowadza się do twierdzenia, że brak podpisów wszystkich członków Komisji czyni decyzję nieważną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W ocenie Sądu zarzut ten jest nietrafny. Wynikający z art. 207 ust. 1 p.s.w. nakaz odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. do decyzji organów rekrutacyjnych uczelni, w świetle uchwały Senatu Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, upoważniał do jednoosobowego podpisywania decyzji rekrutacyjnych w imieniu organów rekrutacyjnych. § 4 ust. 1 zd. 2 uchwały nr 56/2015 Senatu Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku z 29 maja 2015 r. w sprawie warunków i trybu przyjęć na studia na rok akademicki 2016/2017 w Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku, stanowi: "W imieniu komisji, o których mowa w § 3 ust. 1 decyzje podpisują Przewodniczący lub wskazani przez nich członkowie komisji". W aktach sprawy znajdują się upoważnienia członków Komisji Uczelnianej i odpowiednio Wydziałowej do podpisywania decyzji rekrutacyjnych przez Przewodniczących Komisji odpowiednio: Uczelnianej i Wydziałowej (karta 68, 54). Jak wynika z akt decyzje dotyczące skarżącej były następstwem poczynionych przez te Komisje rozstrzygnięć. Zatem kwestionowane decyzje zostały wydane przez Wydziałową Komisję Rekrutacyjną a następnie przez Uczelnianą Komisje Rekrutacyjną i podpisane przez Przewodniczących tych Komisji.

W systemie prawa spotyka się regulacje szczególne dotyczące podpisywania decyzji organu kolegialnego. Na przykład art. 38 ust. 2a ustawy o samorządzie powiatowym stanowi, że decyzje wydane przez zarząd powiatu z zakresu administracji publicznej podpisuje jedynie starosta. Biorąc pod uwagę wynikający z art. 207 ust. 1 p.s.w. nakaz odpowiedniego stosowania k.p.a. i okoliczność, że komisje rekrutacyjne są szczególnymi organami, bo organami zakładu administracyjnego, który konstytucyjnie ma zagwarantowaną autonomię, upoważnienie do podpisywania decyzji, zawarte w § 4 ust. 1 zd. 2 uchwały nr 56/2015 Senatu Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku należało uznać za zgodne z prawem. Powołany przepis, który umocowuje do jednoosobowego podpisywania decyzji nie wykracza poza zakres upoważnienia zawartego w art. 169 ust. 2 p.s.w. Przepis ten znany był kandydatom ubiegającym się o przyjęcie na studia, bowiem uchwała ta została podana do publicznej wiadomości 29 maja 2015 r. w gablocie przed Biurem Rekrutacji. Z protokołów posiedzeń Komisji wynika, że wszyscy ich członkowie brali udział w posiedzeniach, zatem rozstrzygnięcia rekrutacyjne w przedmiocie przyjęcia na studia podjęto zgodnie z przepisami prawa. Zatem decyzje te nie były dotknięte wadą nieważności. Przytoczone na poparcie skargi stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 12 kwietnia 2016 r., I OSK 2929/15 nie jest adekwatne w tej sprawie. W uzasadnieniu tego wyroku NSA wskazał; "Dodać należy, że przepis art. 107 § 1 k.p.a. ma pełne zastosowanie w postępowaniu rekrutacyjnym, jeżeli przepisy regulujące zasady i tryb przyjmowania kandydatów na studia nie przewidują w tej kwestii odmiennych rozwiązań, ponieważ wyjątek od tej zasady może być wprowadzony jedynie na mocy przepisu szczególnego, który np. zezwalałby na podpisywanie decyzji komisji rekrutacyjnej przez jej przewodniczącego", "..ani w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym, ani w przepisach ustanowionych przez Senat Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie na podstawie delegacji ustawowej nie ma szczególnego przepisu, który zezwalałby na odstępstwo od opisanej wyżej zasady". Jak wynika z przytoczonej części uzasadnienia różnica pomiędzy rozpoznawanymi sprawami jest oczywista. W przytoczonym wyroku władze uczelni nie ustanowiły przepisu, który upoważniał przewodniczącego do podpisywania decyzji w imieniu komisji rekrutacyjnej.

Naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. miało polegać na uczestnictwie Przewodniczącego Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej w pracach Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej, a zatem podlegał on wyłączeniu w postępowaniu odwoławczym. Zarzut ten jest nietrafny. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej, jak i w odpowiedzi na skargę wyjaśniono, że uczestnictwo Przewodniczącego Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej dotyczyło przekazania informacji o stanie rekrutacji. Przewodniczący Uczelnianej Komisji nie brał udział w podejmowaniu decyzji przez Wydziałową Komisję Rekrutacyjną w przedmiocie przyjęcia poszczególnych kandydatów na studia. W protokole tej Komisji z [...] września 2016 r. są tylko podpisy Przewodniczącego i członków Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej (k. 53). W świetle wyjaśnień zawartych w uzasadnieniu decyzji odwoławczej, użyty w protokole zwrot: "w uzgodnieniu z Przewodniczącym Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej", należy uznać za niezręczność językową.

Kolejny zarzut dotyczy naruszenia art. 169 ust. 3 p.s.w. w związku z art. 44zzk u.s.o. poprzez pominięcie w naborze skali centylowej. Według art. 169 ust. 3 podstawę przyjęcia na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie stanowią wyniki egzaminu maturalnego. Senat uczelni ustala w trybie określonym na podstawie ust. 2, jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia. Z kolei art. 44zzk u.s.o. stanowi, że wyniki egzaminu maturalnego są przedstawiane: 1) w części ustnej – w procentach; 2) w części pisemnej – w procentach i na skali centylowej, z tym że wyniki z egzaminu maturalnego z dodatkowych zadań egzaminacyjnych, o których mowa w art. 44zzf ust. 2 i 3, są przedstawiane wyłącznie w procentach. Według ustępu 2 art. 44zzf wyniki egzaminu maturalnego w procentach ustala dyrektor okręgowej komisji egzaminacyjnej na podstawie: 1) liczby punktów przyznanych przez zespół przedmiotowy, o którym mowa w art. 44zzs ust. 4 pkt 2 – w części ustnej egzaminu maturalnego; 2) liczby punktów przyznanych przez egzaminatorów sprawdzających prace egzaminacyjne oraz elektronicznego odczytu karty odpowiedzi w przypadku wykorzystania do sprawdzania prac egzaminacyjnych narzędzi elektronicznych – w części pisemnej egzaminu maturalnego. Z kolei ust. 3 tego artykułu stanowi, że wyniki części pisemnej egzaminu maturalnego z poszczególnych przedmiotów na skali centylowej opracowuje Centralna Komisja Egzaminacyjna na podstawie wyników ustalonych przez dyrektorów okręgowych komisji egzaminacyjnych. § 19 ust. 1 pkt 1a zd. 3 uchwały nr 56/2015 Senatu Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku z 29 maja 2015 r. w sprawie warunków i trybu przyjęć na studia na rok akad. 2016/2017 w Uniwersytecie Medycznym stanowi: "Wynik egzaminu maturalnego określony w procentach zostanie przeliczony na punkty rankingowe". Jak wynika z dostępnych opracowań skala centylowa pozwala wskazać w jakim przedziale znajduje się maturzysta ze swoim wynikiem na tle maturzystów danego rocznika w Polsce w skali 0-100 %. Daje zatem możliwość ustalenia jaki procent maturzystów zdał maturę lepiej z danego przedmiotu od osoby ocenianej.

Zdaniem Sądu zarzut pominięcia skali centylowej nie jest uzasadniony, gdyż autonomia uczelni przejawia się m.in. w prawie do określenia jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia. Użyte w art. 169 ust. 3 zd. 2 p.s.w. pojęcie "jakie wyniki egzaminu maturalnego" nie odnosi się jedynie do wskazania przedmiotów z egzaminu maturalnego, ale również do sposobu przedstawienia wyników z tych przedmiotów: w procentach albo w procentach i na skali centylowej. Jak wynika z przytoczonych postanowień uchwały Senatu wybrano wynik egzaminu maturalnego określony w procentach. Zastosowanie skali centylowej jako podstawy naboru na studia rozmywałoby przejrzystość procedur naboru. Przede wszystkim wątpliwe jest czy na postawie tzw. siatek centylowych można ocenić różnicę w poziomie trudności arkuszy egzaminacyjnych na przestrzeni lat. Dodatkowo wskazać należy, że skala centylowa została wprowadzona do u.s.o. od przeszło dwóch lat, powstałby więc problem jak oceniać egzaminy maturalne starsze.

Dla poprawności rozstrzygnięcia nie ma też znaczenia okoliczność podjęcia uchwały nr 18/2016 z 23 lutego 2016 r. przez Senat Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku w sprawie zmiany uchwały nr 56/2015. Zmiana ta miała charakter porządkujący, nie wprowadziła nowych uregulowań w zakresie warunków i trybu przyjęć na studia.

Odnośnie zarzutu przyjęcia na studia poszczególnych kandydatów Komisja przekonująco wyjaśniła, że przypadku kandydata o numerze rekrutacyjnym [...]: kandydat ten pojawił się z wynikiem 0 pkt na 1 liście rankingowej w dn. 13 lipca 2016 r. (lista niezakwalifikowanych). Błąd został zauważony przez kandydata po publikacji drugiej listy rankingowej 19 lipca 2016 r. Na jego wniosek wyniki zostały wprowadzone przez administratora 20 lipca br. na podstawie zgłoszenia skanu świadectwa i aneksu; kandydat pojawił się na liście niezakwalifikowanych w dniu 26 lipca 2016 r. już z wprowadzonym wynikiem 166 pkt (w tym 78 pkt z biologii); w związku z obniżeniem progu kwalifikującego do 165 pkt (w tym z biologii nie mniej niż 77 pkt) znalazł się 1 sierpnia 2016 r. na liście zakwalifikowanych.

Z kolei Kandydat o numerze rekrutacyjnym [...] przy wpisywaniu wyników omyłkowo zaznaczył krok "olimpiada" nie będąc olimpijczykiem; po zaznaczeniu tego kroku system IRK traktuje takiego kandydata jako olimpijczyka, nadając mu maksymalną punktację – 200 pkt (niezależnie od faktycznej liczby punktów). Z taką punktacją kandydat pojawił się na l liście rankingowej 13 lipca 2016 r. Nieprawidłowość, na wniosek zgłoszony z konta kandydata, skorygowano 14 lipca 2016 r. Kandydat pojawił się z właściwą punktacją (164 pkt, w tym biologia 80 pkt) na drugiej liście rankingowej jako niezakwalifikowany w dn. 19 lipca 2016r., a w związku z obniżeniem progu do 164 pkt (w tym biologia nie mniej niż 78 pkt) w dniu 20 września 2016 r. kandydat znalazł się na liście zakwalifikowanych.

Decyzja Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej zawiera wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, informację, że warunkiem przyjęcia na studia było uzyskanie 162 punktów, w tym 72 z biologii oraz pouczenie o środkach zaskarżenia.

Od tego wyroku skargę kasacyjną wywiodła M. Ł., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, ewentualnie o wydanie wyroku reformatoryjnego i uwzględnienie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) prawa materialnego, tj. art. 169 ust. 3 p.s.w. w zw. z art. 44 u.s.o. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż uczelnia jest uprawniona by w uchwale rekrutacyjnej określać nie tylko wyniki jakich przedmiotów ze świadectwa maturalnego brane są pod uwagę, ale także którą formę przedstawienia tych wyników zawartą na świadectwie maturalnym uwzględni, a którą zignoruje; co doprowadziło do uznania przez WSA za prawidłową decyzji organu opartej o wzięcie pod uwagę jedynie wyniku w formie procentowej i zaniechanie jej uchylenia, a w konsekwencji spowodowało naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., a zastosowana przez Sąd interpretacja słowa "wynik" pozostaje w kolizji z art. 70 ust. 1 i ust. 4 zd. 1 Konstytucji RP ograniczając skarżącej równy dostęp do nauki i zdobycia wykształcenia;

2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b zw. z art. 135 p.p.s.a. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji UKR oraz decyzji WKR pomimo, że decyzja WKR została podjęta z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przez dopuszczenie do udziału w jej wydaniu przewodniczącego UKR, co stanowiło przesłankę wznowienia postępowania;

b) art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji UKR oraz decyzji WKR pomimo, że decyzja UKR została podpisana jedynie przez przewodniczącego, wbrew wynikającemu z odpowiedniego zastosowania art. 107 § 1 k.p.a. obowiązkowi podpisania przez wszystkie osoby uczestniczące w jej podjęciu;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji UKR oraz decyzji WKR pomimo, że decyzja WKR i decyzja UKR oparte zostały na uchwale rekrutacyjnej zmienionej po dniu "zapadalności", tj. po dacie wskazanej w art. 169 ust. 2 p.s.w., która to zmiana nie miała jedynie (jak sugeruje uzasadnienie wyroku WSA) charakteru "porządkującego", ale wprowadzała istotne zmiany w warunkach rekrutacji, które miały wpływ na szansę skarżącej;

3) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez lakoniczne i nie uwzględniające realiów niniejszej sprawy uzasadnienie oddalenia zarzutu udziału członka organu w podjęciu decyzji WKR wbrew regulacji z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., sprowadzające się do bezkrytycznego uznania za wiarygodne wyjaśnień organu, iż "uczestnictwo Przewodniczącego Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej dotyczyło przekazania informacji o stanie rekrutacji" (uzas. – s. 11), a w konsekwencji uznanie bez uzasadnienia, iż słowa "w uzgodnieniu z Przewodniczącym Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej" (podpisane przez wydających decyzję WKR) znalazły się tam jedynie na skutek "niezręczności językowej", mimo iż żaden przepis uchwały rekrutacyjnej Senatu uczelni nie dawał podstawy do "uzgadniania z Przewodniczącym Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej" wyrażanego w indywidualnych decyzjach w sprawie odmowy przyjęcia na studia tzw. "stanu rekrutacji", co uniemożliwia ocenę i kontrolę toku rozumowania Sądu, pozbawiając możliwości polemizowania z dokonaną oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Na podstawie art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a., wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisma Rzecznika Praw Obywatelskich skierowanego do Ministra Zdrowia Konstantego Radziwiłła z 13 lutego 2017 r., znak: [...] na okoliczność zauważania i potwierdzenia przez RPO nieprawidłowości dotyczących rekrutacji na uczelnie, które kształcą studentów na kierunkach lekarskich i lekarsko-stomatologicznych oraz nowelizacji p.s.w. z 28 grudnia 2016 (Dz. U. poz. 2169) pkt 4-5 na okoliczność uznawania celowości stosowania skali centylowej jako narzędzia selekcji najlepszych kandydatów.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że:

Ad 1. Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie 13 lutego 2017 r., skierowanym Ministra Zdrowia wyraził pogląd, że: "Moje szczególne zaniepokojenie związane jest z informacją o nieuwzględnianiu przez uczelnie w procesie rekrutacji wyników matur, podanych w skali centylowej. W związku z tym, w procesie rekrutacji nie bierze się pod uwagę stopnia trudności matury, który bywa różny w kolejnych latach. Zdarza się zatem, że na studia dostają się osoby, które maturę zdawały w latach, gdy jej stopień trudności był niższy, a nie osoby, które uzyskały w bieżącym roku wysokie wyniki mierzone skalą centylową. Skarżący podnoszą, że wartości procentowe nie zawsze są wyznacznikiem wiedzy osób zdających maturę w różnych rocznikach. (...) Ustawodawca, wskazując podstawę kwalifikacji na uczelnie wyższe, nie zawęża jej jedynie do wyników matury podanych w skali procentowej. Stąd uczelnie, w tym też uczelnie medyczne, w mojej ocenie, winny w procesie rekrutacji uwzględniać oba rezultaty".

Celowość stosowania skali centylowej wskazuje Prezydent RP w postulacie zmian w p.s.w. proponując możliwość otrzymania dotacji przez uczelnie za przyjętych na pierwszy rok studiów najlepszych maturzystów uzależnionej od wyników matury z uwzględnieniem skali centylowej. Zgodnie z zapisami noweli uczelnie publiczne, które na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie przyjmą najlepszych maturzystów, otrzymają dodatkowe finansowanie.

Prawo do nauki gwarantuje art. 70 Konstytucji RP, z którego wynika, że władza publiczna ma zapewnić obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. Zasada ta obowiązuje przy tym w jednakowym kształcie na wszystkich szczeblach kształcenia. "Na treść prawa do nauki składa się: możliwość zdobywania wiedzy poprzez kształcenie prowadzone w zorganizowanych formach, w sposób regularny i ciągły, umożliwiający otrzymanie dyplomów i odpowiednich świadectw. Można przyjąć, iż prawo i obowiązek nauki mają dychotomiczny charakter. Osoby znajdujące się w odpowiednim wieku są uprawnione i zobowiązane do nauki, zaś państwo i jego instytucje muszą zagwarantować warunki do realizacji tych uprawnień i obowiązków." – Kurzyna-Chmiel Danuta, Oświata jako zadanie publiczne. LEX 2013. Równy dostęp do wykształcenia na każdym szczeblu oznacza, iż zakazane są wszelkie prawne zróżnicowania o dyskryminacyjnym charakterze, a interpretacja słowa "wynik" ograniczająca się jedynie do skali procentowej z pominięciem skali centylowej jawi się jako dyskryminacja tych maturzystów, którzy na świadectwach maturalnych mają podane wyniki w obu skalach.

Szkoły wyższe są autonomiczne w zakresie swojego działania, zgodnie z Konstytucja w art. 70 ust. 5, jednakże "...uczelniom zapewnia się autonomię, ale "na zasadach określonych w ustawie", jednoznaczne sygnalizując w ten sposób dopuszczalność ustawowych ograniczeń oraz obowiązek działania szkół wyższych wyłącznie na podstawie i w granicach prawa. Na powyższe zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, podkreślając w wyroku z dnia 5 października 2005 r., SK 39/05, że w demokratycznym państwie prawa wewnętrzny porządek prawny społeczności autonomicznej nie może wykraczać poza ramy określone w Konstytucji oraz w ustawie, a tym samym autonomia nigdy nie może mieć charakteru nieograniczonego. Jednym z autonomicznych uprawnień szkoły wyższej jest prawo do ustalania konkretnych zasad i kryteriów rekrutacji na studia. Uczelnia może kształtować warunki przyjęć na organizowane przez siebie studia, ale może to czynić z zachowaniem zasad i trybu określonego w Prawie o szkolnictwie wyższym. Powołując się na swą autonomię, uczelnia nie może w sposób zupełnie nieskrępowany kształtować praw i obowiązków osób ubiegających się o przyjęcie na uczelnię. Warunki i tryb rekrutacji, a zatem – jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie, zwłaszcza sądów administracyjnych – wszystkie regulacje, które mogą mieć wpływ na dopuszczenie do odbywania studiów, muszą być uchwalone nie tylko przez odpowiedni organ uczelni, ale takie w stosownym czasie i muszą mieć umocowanie w obowiązujących przepisach prawnych." – postanowienie WSA w Gliwicach z 27 października 2016 r., IV SA/G1 192/16.

Przepisy dotyczące rekrutacji stanowią, że do odbywania studiów w uczelni może być dopuszczona osoba, która spełnia warunki rekrutacji ustalone przez uczelnię oraz ma: 1) świadectwo dojrzałości albo świadectwo dojrzałości i zaświadczenie o wynikach egzaminu maturalnego z poszczególnych przedmiotów, o których mowa w ustawie z 7 września 1991 r. o systemie oświaty – w przypadku ubiegania się o przyjęcie na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie. Upoważnienie do określania warunków rekrutacji wynika z art. 169 ust. 2 p.s.w. Zgodnie z nim Senat uczelni ustala, w drodze uchwały warunki, tryb oraz termin rozpoczęcia i zakończenia rekrutacji, w tym prowadzonej w drodze elektronicznej, dla poszczególnych kierunków studiów. Podstawą przyjęcia na studia jednolite magisterskie (dot. m.in. kierunku lekarskiego) stanowią wyniki egzaminu maturalnego. Zgodnie z art. 169 ustawową zasadą rekrutacji jest konkurs wyników egzaminu maturalnego. Przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 25 kwietnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 520), wprowadziły zmiany dotyczące wyniku egzaminu maturalnego. Zmiana ustawy o systemie oświaty z 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw Dz.U. 2015 poz. 357 ze zm. jest bardzo ważna z punktu widzenia procesu rekrutacji w uczelniach, gdyż dotyczy prezentowania wyników matur. System egzaminacyjny wzbogacił system komunikowania wyników matury o parametr od dawna szeroko stosowany w świecie: w przypadku każdego egzaminu pisemnego wyliczył i umieści na świadectwie dojrzałości pozycję zdającego względem całej populacji maturzystów zdających dany przedmiot. Dokładniej, wskazuje odsetek osób, które wypadły tak samo lub słabiej od posiadacza świadectwa na danym egzaminie. Ta nowa miara ma pozwolić na uniknięcie dylematu, przed jakim stawały komisje rekrutacyjne uczelni, które proponowały możliwość alternatywnego zgłaszania w procesie rekrutacji przedmiotów przez kandydatów na studia.

Skarżąca podziela argument WSA w Krakowie (III SA/Kr 1654/16), iż: "Porównywanie np. liczby najlepiej zdających maturę w kilku lub kilkunastu latach nie oznacza, że poziom wiedzy tych osób także jest identyczny lub zbliżony. Nie tylko różny może być poziom trudności zagadnień maturalnych w poszczególnych latach, ale także różny mógł być poziom wiedzy osób zdających maturę w danym roku". Jednak należy podnieść, że celem selekcji nie jest bowiem wybranie maturzystów którzy "nabili najwięcej punktów", ale lepszych od tych, z którymi konkurowali w danym roczniku. Wobec czego zapewnienie równego dostępu przy tak nakreślonych celach selekcji stanowi obowiązek władzy i polegać powinien na usuwaniu zróżnicowań prawnych oraz faktycznych. Nie sposób się już jednak zgodzić ze stwierdzeniem krakowskiego WSA, iż: "żaden przepis Prawa o szkolnictwie wyższym, ani także ustawy o systemie oświaty nie nakazuje uwzględniania skali centylowej. Zdaniem skarżącej prawidłowo wykładany i stosowany art. 169 ust. 3 p.s.w. właśnie to nakazuje. Zaś z faktu, iż (jak dalej wywodzi krakowski WSA) "Sąd dostrzega także i to, że skala centylowa nie ma tak długiego okresu stosowania i oparcie rekrutacji jedynie na tej skali (centylowej) mogłoby doprowadzić do dyskryminujących rozstrzygnięć dla tych absolwentów szkół średnich, którzy zdawali egzaminy maturalne szereg lat wstecz i którzy właśnie poprzez zastosowanie skali centylowej byliby wyeliminowani z rekrutacji" nie wynika zasadność stosowania samej skali centylowej. Jest to argument za ewentualnym stosowaniem odpowiedniej kombinacji obu skal oraz za wprowadzeniem kurii, w których osoby z danych roczników o danych stopniach trudności mogłyby rywalizować o pulę miejsc z osobami które skalę centylową posiadają, zaś pozostałe o liczbę miejsc proporcjonalnie wydzieloną dla nich.

Ad. 2a. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. "Po zaistnieniu określonych okoliczności sąd pierwszej instancji ma obowiązek odnieść się do wszystkich postępowań (w tym rozstrzygnięć w nich wydanych) w granicach danej sprawy bez względu na to, w jakim trybie postępowanie się toczy" (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2013, s. 557). Przesłanką zastosowania art. 135 jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy (por. Prawo..., s. 558).

Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., pracownik organu podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przepis ten, zgodnie z art. 27 § 1 k.p.a., dotyczy również członków organów kolegialnych. Naruszenie go na gruncie niniejszej sprawy polega na uczestnictwie Przewodniczącego Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej w pracach organu II instancji – Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej. Trzeba wskazać, że w uzasadnieniu wyroku WSA (s. 11) za co najmniej niewłaściwe należy uznać akceptację wyjaśnienia zawartego w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, że użyty w protokole zwrot "w uzgodnieniu z Przewodniczącym Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej" jest niezręcznością językową, albowiem organy, tym bardziej Sąd winien posługiwać się precyzją językową, tak aby nie naruszać zasady legalności oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przyjęcie iż zawarte tam słowa znaczą cokolwiek innego wymaga pogłębionej analizy której zaniechanie przez WSA uzasadniono w pkt 4.

Wykładnia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. dokonana w zgodzie z art. 7 i art. 8 k.p.a. wymaga, aby pod pojęciem "w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" rozumieć również sytuację, w której członek organu kolegialnego kontroluje lub uzgadnia prawidłowość wydanej z jego udziałem decyzji – wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 14 grudnia 2016 r., II SA/G1 912/16.

Oznacza to, że członek Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej, który brał udział w wydaniu decyzji nie może brać udziału w wydaniu decyzji w postępowaniu związanym z jej weryfikacją, nawet w sytuacji ograniczającej się do przekazania informacji o stanie rekrutacji wydziałowej i uzgadniania efektów pracy Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej. W konsekwencji powyższego, posiłkując się dodatkowo wykładnią z celowościową i systemową, należy przyjąć, że określone w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., pojęcie brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji, odnosi się również do przypadków, kiedy osoba wydająca decyzję pierwszoinstancyjną przekazuje informację, czy uzgadnia z organem wyższego stopnia jego decyzję. Wobec czego, członek Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej, podlega wyłączeniu z mocy ustawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. od udziału w sprawie – "Przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.P.A. wyłącza pracownika z udziału w postępowaniu odwoławczym, jeżeli uczestniczył uprzednio w postępowaniu przed organem I instancji, w którym wydano zaskarżoną odwołaniem decyzję, (...). Przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.P.A. przesłankę wyłączenia pracownika organu wiąże zatem bezpośrednio z wniesieniem środka zaskarżenia, co oznacza, że osoba wydająca decyzję w I instancji nie może rozpoznać środka zaskarżenia od decyzji, w której wydaniu brała udział." – wyrok NSA z 23 listopada 2016 r., II OSK 392/15.

Ad.2b. Przywołane przez WSA argumenty zasadzają się na fragmencie stanowiska NSA wyrażonego w wyroku z 12 kwietnia 2016 (I OSK 2929/15) potraktowanego jako "nieadekwatne" do tej sprawy. W cyt. na s. 10/11 fragmencie wskazał NSA iż "... ani w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym, ani w przepisach ustanowionych przez Senat Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie na podstawie delegacji ustawowej nie ma szczególnego przepisu, który zezwalałby na odstępstwo od opisanej wyżej zasady". Tymczasem WSA pominął, że art. 207 ust. 1 p.s.w. zawiera odesłanie do stosowania "odpowiednio", ale nie "w zakresie nieuregulowanym" odmiennie przez uchwałę przyjętą na podstawie art. 169 ust. 2 p.s.w. Gdyby odesłanie z art. 207 ust. 1 miało konstrukcję tożsamą z odesłaniem z art. 29 ust. 1 Ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym ("odpowiednio, w zakresie nieuregulowanym") można by przyjąć, że uchwała Senatu wydana na podstawie art. 169 ust. 2 p.s.w. może zawierać odmienne niż w k.p.a. zasady podpisywania decyzji. Tak nie jest. WSA sugeruje, że art. 169 ust. 2 p.s.w. uprawniający do określania "trybu" rekrutacji dozwala także na inną konstrukcję decyzji, w tym jej podpisów, niż nakazuje art. 107 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 p.s.w., tymczasem on nie dozwala na inne kształtowanie rygorów jakie spełniać musi wieńcząca postępowanie, ale nie mieszcząca się jego trybie decyzja. Na poparcie tej tezy przytoczono pogłębioną analizę zagadnienia z w/w wyroku krakowskiego WSA.

W uzasadnieniu I OSK 2929/15 NSA wskazał, że "art. 107 § 1 k.p.a. ma pełne zastosowanie w postępowaniu rekrutacyjnym, jeżeli przepisy regulujące zasady i tryb przyjmowania kandydatów na studia nie przewidują w tej kwestii odmiennych rozwiązań, ponieważ wyjątek od tej zasady może być wprowadzony jedynie na mocy przepisu szczególnego, który np. zezwalałby na podpisywanie decyzji komisji rekrutacyjnej przez jej przewodniczącego". Jednak takim przepisem szczególnym nie może być uchwała wydana na podstawie art. 169 ust. 2, mogła by być nim jedynie regulacja prawa powszechnie obowiązującego. W wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego uznano, iż z uwagi na to, że organ kolegialny działa in corpore, a to znaczy, że podpis powinien być złożony przez wszystkich członków organu kolegialnego. A zatem "(...) decyzja komisji rekrutacyjnej, jako decyzja organu kolegialnego, podpisana tylko przez niektórych jej członków jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza to, że w przypadku decyzji wydanych przez komisję rekrutacyjną (...) powinny być one podpisywane przez wszystkich członków komisji rekrutacyjnej biorących udział w ich wydaniu. (...) Podobnie jest z dokumentem z postępowania jakim jest Protokół, (...) stanowi on bowiem integralną część procesu decyzyjnego oraz podstawę do wydania decyzji i jako taki spełnia funkcje sformalizowanego dowodu. Zatem może być traktowany jako podlegający normie art. 67 § 1 K.P.A.., a więc zgodnie z treścią art. 68 § 2 K.P.A. powinien on być podpisany przez wszystkich członków komisji rekrutacyjnej, a brak jakiegokolwiek podpisu powinien być omówiony w protokole." – wyrok NSA z 9 marca 2011 r., I OSK 1536/10.

Decyzje o odmowie przyjęcia na studia akademickie pomimo tego, że są w orzecznictwie sądów administracyjnych uznawane za indywidualne akty administracyjne, do których stosuje się zgodnie z art. 207 ust. 1 p.s.w. przepisy ustawy k.p.a., to niemniej jednak przepisy tej ustawy stosuje się odpowiednio (por. też wyrok NSA z 5 maja 1989 r., I SA 251/89, OSP 1991, nr 4, poz. 96 oraz z 16 grudnia 1999 r., I SA 1374/99). Odpowiednie zastosowanie ma zapewnić minimum procedury, niezbędne dla załatwienia sprawy i zachowania uprawnień strony, przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej i jej autonomii (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 listopada 2000 r., SK 19/99, OTK nr 7, poz. 258). Konstrukcja prawna odpowiedniego stosowania zezwala na odstępstwa od ścisłego stosowania zasad postępowania administracyjnego określonych w k.p.a. Nie pozbawia to jednak strony żądania, aby wymagania proceduralne zostały spełnione w pełnym zakresie, jeżeli jest to konieczne dla prawidłowej obrony (por. wyrok NSA w Warszawie z 25 czerwca 2002 r., I SA 106/02).

Ad. 2c. Podjęte za organem przez WSA tłumaczenie wprowadzania po 31 maja roku wskazanego w art. 169 ust. 2 p.s.w. zmian w warunkach rekrutacji jako "korzystnych dla kandydatów" nie usprawiedliwia naruszenia tej regulacji, gdyż każda zmiana korzystna dla danej grupy kandydatów osłabia szansę innej grupy kandydatów, zaś nie jest możliwa logicznie zmiana korzystna dla wszystkich kandydatów. Jak sam wskazuje organ w uchwale 18/2016 § 1 "ustalono korzystniejsze dla kandydatów przeliczenie wyników matury IB" Zmiana wprowadzona Uchwałą nr 18/2016 Senatu Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku z 23 lutego 2016 r. w sprawie zmiany Uchwały nr 56/2015 w sprawie warunków i trybu przyjęć na studia na rok akademicki 2016/2017 w Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku ma znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy bowiem poprawia szansę kandydatów z maturą IB, ale negatywnie oddziałuje na szansę pozostałych kandydatów bez matury IB, również znacznie obniża szansę skarżącej i nie jest to tylko zmiana porządkowa dat i terminów w zmienionej uchwale, jak interpretuje organ.

W uchwale 56/2015 znajdujemy: "Oceny na świadectwie maturalnym z matury międzynarodowej (IB) ze zdanych przedmiotów: biologia, chemia, fizyka, matematyka przeliczane będą według przyjętych zasad:

1 punkt na maturze = 14,3 punktów w rankingu

2 punkty na maturze = 28,6 punktów w rankingu

3 punkty na maturze = 42,9 punktów w rankingu

4 punkty na maturze = 57,2 punktów w rankingu

5 punktów na maturze = 71,5 punktów w rankingu

6 punktów na maturze = 85,8 punktów w rankingu

7 punktów na maturze =100 punktów w rankingu

W uchwale zmieniającej 18/16:

1 pkt na maturze = 28 pkt w rankingu

2 pkt na maturze = 40 pkt w rankingu

3 pkt na maturze = 52 pkt w rankingu

4 pkt na maturze = 64 pkt w rankingu

5 pkt na maturze = 76 pkt w rankingu

6 pkt na maturze = 88 pkt w rankingu

7 pkt na maturze =100 pkt w rankingu"

Nietrudno zauważyć, że ta sytuacja okazuje się dyskryminująca dla kandydata legitymującego się świadectwem maturalnym (tzw. nową maturą), który nie zostanie przyjęty na studia, wyłącznie z uwagi na zmiany § 19 uchwały pierwotnej, na skutek której część miejsc z góry jest dodatkowo zarezerwowana i przeznaczona dla "maturzystów IB". Rozstrzygnięcie podjęte ze zmienionymi złagodzeniami tylko dla matury IB ma bowiem wpływ na wynik sprawy. Kandydat z maturą IB np. przy uchwale ogłoszonej do 31 maja 2015 r. otrzymujący np. 5 pkt z biologii i 6 pkt z chemii otrzymuje wg przelicznika (71,5+85,8pkt)=157,30 pkt – przy progu 162pkt nie jest przyjęty na studia. Po złagodzeniu warunków rekrutacji uchwałą zmieniającą po 31 maja 2015 r. za te same punkty z matury otrzymuje 164 pkt i jest przyjęty na studia. Zmiana ma wpływ na wszystkich pozostałych kandydatów. Ci z maturą IB i cudzoziemcy są gronem uprzywilejowanym, bowiem przyjmowani są na tych samych zasadach wg § 19 uchwały rekrutacyjnej jak kandydaci z tzw. nową maturą od 2005 r. Zmiany te zostały wprowadzone uchwałą 18/2016 z 23 lutego 2016 r., a zatem wbrew postanowieniom art. 169 ust. 2 p.s.w. (w brzmieniu aktualnym w dacie wydania decyzji), zgodnie z którym senat uczelni ustala warunki i tryb rekrutacji w tym prowadzonej w drodze elektronicznej, dla poszczególnych kierunków studiów, a uchwałę podaje się do wiadomości publicznej nie później niż do dnia 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego uchwała dotyczy i przesyła ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego.

Ad. 3. Stosownie do treści art. 141 § 4 p.p.s.a. – uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego powinno zawierać przytoczenie zarzutów sformułowanych w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawarto w nim stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, wyrok NSA z 8 grudnia 2016 r., II OSK 1249/16). W tej sprawie naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. polega na lakonicznym i nieuwzględniającym realiów tej sprawy uzasadnieniu oddalenia zarzutu udziału członka organu w podjęciu decyzji WKR wbrew art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. WSA bezkrytycznie przyjął za wiarygodne wyjaśnienia organu, w zakresie w jakim organ tłumaczył kwestie uczestnictwa członka organu pierwszej instancji w podejmowaniu decyzji organu drugiej instancji, nie przedstawiając de facto swojego stanowiska w aspekcie tego zarzutu, co uniemożliwia ocenę i kontrolę toku rozumowania sądu, pozbawiając ją możliwości polemizowania z dokonaną oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia – por. wyrok NSA z 11 maja 2012 r., II OSK 335/11. Przepis ten można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia – wyrok NSA z 10 lipca 2012 r., II GSK 1012/12.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu administracji kosztów postępowania według norm przepisanych. Podniesiono w szczególności, że organ administracji podziela w całości interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zawarto w niej również obszerną polemikę z zarzutami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku nie są trafne.

Zarzut naruszenia art. 169 ust. 3 p.s.w. w zw. z art. 44zzk u.s.o. przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż uczelnia jest uprawniona by w uchwale rekrutacyjnej określać nie tylko wyniki jakich przedmiotów ze świadectwa maturalnego brane są pod uwagę, ale także którą formę przedstawienia tych wyników zawartą na świadectwie maturalnym uwzględni nie ma usprawiedliwionych podstaw. Pierwszy z tych przepisów jednoznacznie stanowi, że: "Podstawę przyjęcia na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie stanowią wyniki egzaminu maturalnego. Senat uczelni ustala w trybie określonym na podstawie ust. 2, jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia". Trafnie zatem przyjął Sąd I instancji, że przepis ten zezwala organom uczelni zarówno na wskazanie przedmiotów z egzaminu maturalnego, które będą stanowiły podstawę rekrutacji na studia, ale również na dokonanie wyboru sposobu przedstawienia wyników z tych przedmiotów: w procentach albo w procentach i na skali centylowej.

Ponadto, należy mieć na względzie, że skarżąca kasacyjnie, przystępując do postępowania rekrutacyjnego na studia, wnioskowała o przyjęcie w skład uczestników zakładu administracyjnego, jakim jest Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. Tym samym dobrowolnie poddała się reżimowi prawnemu, jaki obowiązuje na tej uczelni. Nie może zatem skutecznie kwestionować dokonanego przez uczelnię wyboru sposobu przedstawienia wyników z przedmiotów z egzaminu maturalnego, które stanowią podstawę rekrutacji na studia, jeżeli wyboru tego dokonano zgodnie z delegacją ustawową w tym zakresie. A tak właśnie było w niniejszej sprawie, bo ustalenie Senatu Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku nastąpiło na podstawie i w zgodzie z art. 169 ust. 3 p.s.w.

Przedstawione zaś przez skarżącą kasacyjnie wnioski dowodowe nie mogły być przyjęte, ponieważ nie spełniają one kryteriów określonych w art. 106 § 3 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania (w niniejszej sprawie na dzień 10 listopada 2016 r.). Tymczasem pismo Rzecznika Praw Obywatelskich skierowane do Ministra Zdrowia nosi datę 13 lutego 2017 r. Natomiast nowela do Prawa o szkolnictwie wyższym z 28 grudnia 2016 r. (Dz. U. poz. 2169) jest aktem prawnym (normatywnym), co oznacza, że nie jest ona dokumentem w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a.

Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b zw. z art. 135 p.p.s.a. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji UKR oraz decyzji WKR pomimo, że decyzja WKR została podjęta z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. jest bezzasadny, ponieważ nie znajduje on uzasadnienia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy. Stosownie do art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Zatem sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy Przewodniczący Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej nie brał udział w podejmowaniu przez Wydziałową Komisję Rekrutacyjną decyzji w sprawie przyjęcia na studia skarżącej kasacyjnie. Dowodem na to jest protokół tej Komisji z [...] września 2016 r., w którym widnieją tylko podpisy Przewodniczącego i członków Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej (k. 53). Jego "wizyta" na posiedzeniu Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej związana była z przekazaniem ogólnych informacji dotyczących prowadzenia rekrutacji na Wydziale. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że w świetle wyjaśnień zawartych w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, użyty w protokole zwrot: "w uzgodnieniu z Przewodniczącym Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej", jest jedynie niezręcznością językową.

Za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji UKR oraz decyzji WKR pomimo, że decyzja UKR została podpisana jedynie przez przewodniczącego, wbrew wynikającemu z odpowiedniego zastosowania art. 107 § 1 k.p.a. obowiązkowi podpisania przez wszystkie osoby uczestniczące w jej podjęciu.

Błędne jest stanowisko skarżącej kasacyjnie, że § 4 ust. 1 zd. 2 uchwały nr 56/2015 Senatu Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku z 29 maja 2015 r. w sprawie warunków i trybu przyjęć na studia na rok akademicki 2016/2017 w Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku stanowiący, że: "W imieniu komisji, o których mowa w § 3 ust. 1 decyzje podpisują Przewodniczący lub wskazani przez nich członkowie komisji" nie jest przepisem szczególnym o charakterze powszechnie obowiązującym. Przeciwnie, przepis ten ma taki charakter, ponieważ został wydany na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 169 ust. 2 p.s.w., zgodnie z którym, "senat uczelni ustala, w drodze uchwały, warunki, tryb oraz termin rozpoczęcia i zakończenia rekrutacji w tym prowadzonej w drodze elektronicznej, dla poszczególnych kierunków studiów". Podkreślić należy, że w postępowaniu rekrutacyjnym przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio (art. 207 ust. 1 p.s.w.). Oznacza to m.in., że przepisy k.p.a. nie mają zastosowania w kwestiach, które zostały uregulowane odmiennie w prawie o szkolnictwie wyższym lub w przepisach postępowania wydanych przez właściwe organy szkoły wyższej na podstawie delegacji ustawowej (w tym wypadku na podstawie art. 169 ust. 2 p.s.w.). W konsekwencji uznać należało, że art. 107 § 1 k.p.a. ma pełne zastosowanie w postępowaniu rekrutacyjnym na studia wyższe tylko w takim przypadku, gdy przepisy regulujące zasady i tryb przyjmowania kandydatów na studia nie przewidują w tej kwestii odmiennych rozwiązań prawnych. Zatem, w niniejszej sprawie odstępstwo od zasady, że wynikający z art. 107 § 1 k.p.a. warunek opatrzenia podpisem osoby upoważnionej decyzji organu kolegialnego jest spełniony, jeżeli pod decyzją podpisy złożą wszyscy członkowie składu orzekającego, którzy uczestniczyli w wydaniu decyzji, znajdowało uzasadnienie prawne w regulacji szczególnej zawartej w przywołanym wyżej § 4 ust. 1 zd. 2 uchwały nr 56/2015 Senatu Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku z 29 maja 2015 r. Zresztą stanowisko takie już wcześniej zostało wyrażone w orzecznictwie NSA, i tu nie tylko w wielokrotnie powoływanym w tej sprawie wyroku z 12 kwietnia 2016 r., I OSK 2929/15, ale również w wyroku NSA z 24 stycznia 2018 r., I OSK 2353/17, gdzie je sformułowano jeszcze bardziej dobitnie.

Dodać należy, że z uwagi na postanowienia zawarte w art. 169 ust. 3 p.s.w. (Podstawę przyjęcia na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie stanowią wyniki egzaminu maturalnego. Senat uczelni ustala w trybie określonym na podstawie ust. 2, jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia) taki zabieg nie godzi w bezpieczeństwo prawne kandydatów, gdyż decyzja rekrutacyjna z zasady pozostaje oparta na niedwuznacznych przesłankach (wyniki maturalne) i jednolitych dowodach (świadectwo maturalne), co nie pozostawia organowi – niezależnie od tego, czy ma on charakter kolegialny czy monokratyczny – swobody decyzyjnej: ani w wąskim (uznanie administracyjne) ani w szerokim (swoboda interpretacyjna) znaczeniu. Okoliczność ta pozwala przyjąć, że istota odpowiedniego stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego, wynikająca z art. 207 ust. 1 p.s.w., zostaje zachowana. Co za tym idzie, akt prawny niższego rzędu (uchwała senatu uczelni) przewidujący podpisywanie decyzji rekrutacyjnej przez przewodniczącego komisji rekrutacyjnej lub upoważnionych członków komisji nie narusza aktu wyższego rzędu, w tym wypadku k.p.a., przede wszystkim ze względu na przyjęcie w prawie polskim zasady autonomii szkoły wyższej. Hierarchia normatywna w niniejszej sprawie nie doznaje zatem naruszenia.

Za nieuzasadniony należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji UKR oraz decyzji WKR pomimo, że decyzja WKR i decyzja UKR oparte zostały na uchwale rekrutacyjnej zmienionej po dniu "zapadalności", tj. po dacie wskazanej w art. 169 ust. 2 p.s.w., ponieważ skarżąca kasacyjnie nigdzie nie wykazała, że to naruszenie przepisów postępowania jest podstawą kasacyjną w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tzn. że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik jej sprawy. Nie ma bowiem w skardze kasacyjnej wywodu, z którego wynikałoby, że gdyby nie to uchybienie to skarżąca kasacyjnie zostałaby przyjęta na studia. Przeciwnie, z akt sprawy wynika, że co prawda, zmieniony przelicznik wyników matury IB, niewątpliwie był korzystniejszy dla tej grupy maturzystów, ale nie można tego jednoznacznie utożsamiać, jak czyni to skarżąca w skardze kasacyjnej, że wprowadzenie tej zmiany nastąpiło z pokrzywdzeniem pozostałych kandydatów, bo nie ma na to żadnych dowodów.

Wreszcie za nietrafny należało uznać zarzut art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie sporządzone z uchybieniem zasad określonych w art. 141 § 4 może stanowić naruszenie przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy tylko w przypadku, jeżeli zawarta w nim ocena prawna (art. 153 p.p.s.a.) miałaby pierwszoplanowe znaczenie dla wadliwego, końcowego załatwienia sprawy. Zatem błędne uzasadnienie orzeczenia stanowi podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli prowadzi do niezgodnego z prawem załatwienia sprawy.

W tym kierunku idzie zdecydowana większość orzeczeń NSA. Zauważa się przede wszystkim, że jakkolwiek czynność procesowa sporządzenia pisemnego uzasadnienia dokonywana już po rozstrzygnięciu sprawy i ma sprawozdawczy charakter, a więc sama przez się nie może wpływać na to rozstrzygnięcie jako na wynik sprawy, to niemniej tylko uzasadnienie spełniające określone ustawą warunki stwarza podstawę do przyjęcia, że będąca powinnością sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce i że prowadzone przez ten sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa – wyrok NSA z 2 lutego 2006 r., II FSK 325/05, LEX nr 177476. Można w nim przy tym znaleźć liczne przykłady wad uzasadnienia, polegające na naruszeniu art. 141 § 4, które mogą stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. I tak w wyroku NSA z 7 marca 2006 r., I OSK 990/05 (LEX nr 198283) stwierdzono, że takim naruszeniem może być brak uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, jak i przypadek, gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Z kolei w wyroku NSA z 14 marca 2006 r., I OSK 1032/05, (LEX nr 198355) za taką wadę uzasadnienia uznano naruszenie obowiązku wskazania przyczyn, z powodu których sąd odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom, w oparciu o które organy administracji przyjęły okoliczności, stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonych decyzji. W szczególności za wadę uzasadnienia orzeczenia, skutkującą uwzględnieniem skargi kasacyjnej, należy uznać nieustosunkownie się w nim do zarzutów podniesionych w skardze lub w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, których trafność zobowiązywałaby sąd do uwzględnienia skargi. Przykładowo, skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, a w uzasadnieniu wyroku nie ma rozważań świadczących o tym, że sąd rozpoznał ten zarzut – por. szerzej wyrok NSA z 18 maja 2011 r., I OSK 1323/10.

Uogólniając należy stwierdzić, że do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia. Zatem – co do zasady – lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie wyroku uchylającego decyzję administracyjną, pozbawiające stronę informacji o przesłankach tego rozstrzygnięcia, a organ administracji także wskazówek co do kierunku dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego, może być naruszeniem komentowanego przepisu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Takich wadliwości nie ma w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, ponieważ zawiera ono wszystkie obligatoryjne elementy treści wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a., a zawarty w nim wywód prawny pozwala na jednoznaczną ocenę w toku kontroli instancyjnej, jakie znaczenie normy prawnej wynikającej z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, i co zatem stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej.

Mając na uwadze podniesione wyżej względy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.