Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 77/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi R.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej oraz odmowy przyznania prawa do świadczeń rodzinnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] roku nr [...], II. stwierdza, że decyzje wskazane w punkcie I wyroku nie podlegają wykonaniu, III. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata A.K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych zwiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] listopada 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] października 2010 r., nr [...]. Decyzją tą organ I instancji :

1) uchylił w całości od [...] września 2006 r. własną decyzję ostateczną nr [...] z [...] października 2006 r. w zakresie przyznania R.D. prawa do świadczeń rodzinnych na syna P.D.: zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, w okresie od [...] września 2006 r. do [...] sierpnia 2007 r. a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2006/2007, we wrześniu 2006 r.,

2) odmówił przyznania R.D. prawa do świadczeń rodzinnych na syna P.D.: zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, na okres od [...] września 2006 r. do [...] sierpnia 2007 r., a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2006/2007, na wrzesień 2006 r.

Wynikający z akt administracyjnych stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

Wnioskiem z [...] września 2006 r. R.D. zwrócił się o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2006/2007 na niepełnosprawnego syna P.D.. Ustalając sytuację dochodową strony organ I instancji wziął pod uwagę dochody wykazane w: zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] września 2006r., nr [...], uzyskane w 2005 r. przez wnioskodawcę i jego żonę, w wysokości 14.881,25 zł brutto (10.614,43 zł netto) oraz oświadczenie wnioskodawcy stwierdzające, iż w roku 2005 nie został osiągnięty żaden dochód niepodlegający opodatkowaniu.

Prezydent Miasta decyzją ostateczną nr [...] z [...] października 2006r. przyznał wnioskodawcy prawo do świadczeń rodzinnych na syna P.D. w zakresie prawa do świadczeń rodzinnych: zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, w okresie od [...] września 2006 r. do [...] sierpnia 2007 r. a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2006/2007, we wrześniu 2006 r.,

W związku z podjęciem, w toku postępowania o przyznanie świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2009/2010, wiadomości, iż wnioskodawca zatrudniony jest od 2004 r. w firmie A Spółka z o.o. jako kierowca międzynarodowy organ wezwał go do przedłożenia obowiązującego u jego pracodawcy zakładowego układu zbiorowego pracy lub innego dokumentu wewnątrzzakładowego regulującego warunki wynagradzania za pracę i prawo do innych świadczeń, w tym określających należności związane ze stosunkiem pracy osób mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej związane z czasowym pobytem za granicą oraz zaświadczenia pracodawcy o wysokości dochodu uzyskanego od 2004 r. niepodlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych tj. wysokości należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej związane z czasowym pobytem za granicą – w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży poza granicami państwa ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy ( Dz. U. z 1998 r., Nr 21 , poz. 94 ze zm.) z wyszczególnieniem należności z tytułu diet, kosztów przejazdów i dojazdów oraz innych wydatków określonych przez pracodawcę w regulaminie wynagradzania lub innym akcie wewnętrznym i sposobu ich obliczania. W dniu 12 listopada 2009 r. wnioskodawca złożył w organie wyciąg z zakładowego regulaminu wynagradzania oraz zaświadczenie pracodawcy stwierdzające, iż w 2005 r. wypłacono mu tytułem diet kwotę 22.565,70 zł.

W związku ze złożeniem wskazanych dokumentów, postanowieniem z dnia 16 listopada 2009r. organ I instancji, z powołaniem na przepis art. 145 § 1 pkt 5, 147 i 149 § 1 Kpa wznowił postępowanie w sprawie ustalenia prawa wnioskodawcy do świadczeń rodzinnych na syna P.D. na okres [...] września 2006r. do [...] sierpnia 2007 r.

Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2009 r. Prezydent Miasta uchylił własną decyzję z [...] października 2006 r. nr [...] i odmówił przyznania R.D. prawa do świadczeń rodzinnych na syna P.D.: zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, na okres od [...] września 2006 r. do [...] sierpnia 2007 r., a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2006/2007, na wrzesień 2006 r.

W wyniku odwołania wnioskodawcy SKO decyzją z [...] lutego 2010 r. ([...]) uchyliło rozstrzygniecie organu I instancji przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania ze względu na niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Miasta, powołaną na wstępie decyzją z [...] października 2010 r. nr [...] - wskazując na przepisy art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, art. 3 pkt 1 lit. a, c tiret 10, pkt 2, 11, art. 5 ust. 2, 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) oraz § 2 i 15 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881, z późn. zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 129, póz. 1058) - uchylił własną decyzję ostateczną nr [...] z [...] października 2006 r. w zakresie przyznania R.D. prawa do świadczeń rodzinnych na syna P.D.: zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, w okresie od [...] września 2006 r. do [...] sierpnia 2007 r. a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2006/2007, we wrześniu 2006 r. i odmówił przyznania R.D. prawa do świadczeń rodzinnych na syna P.D.: zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, na okres od [...] września 2006 r. do [...] sierpnia 2007 r., a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2006/2007, na wrzesień 2006 r.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż podstawą do przyznania świadczeń rodzinnych decyzją z [...] października 2006 r. był wniosek z [...] września 2006 r. oraz przedłożone dokumenty, w tym dotyczące sytuacji dochodowej rodziny wnioskodawcy, a zwłaszcza zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] września 2006r. Nr [...], o uzyskaniu w 2005r. przez wnioskodawcę i żonę B. dochodu w wysokości 14.881,25 zł brutto (10.614,43 zł netto) oraz jego oświadczenie o wysokości dochodu niepodlegającego opodatkowaniu uzyskanego w 2005 r. - w wysokości 0,00 zł. Wyliczony na podstawie przedłożonych dokumentów, zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, przeciętny miesięczny dochód netto rodziny R.D. wyniósł 884,54 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie, składającej się z 3 osób - 294,85 zł. Nie przekroczył tym samym kwoty 583,00 zł, stanowiącej w przypadku rodziny wnioskodawcy kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych.

[...] września 2009 r., w trakcie udzielania informacji przez pracownika organu, dotyczącej dokumentów niezbędnych do złożenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na nowy okres zasiłkowy 2009/2010, organ powziął informację, iż R.D. pracuje od [...] listopada 2004 r. jako kierowca międzynarodowy, a zatem uzyskuje dochód, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku tym organ uznał, iż doszło do ujawnienia nowych okoliczności faktycznych nieznanych mu w momencie wydawania decyzji o przyznaniu świadczeń, wskazujących na uzyskanie przez wnioskodawcę w 2005 roku dochodu niepodlegającego opodatkowaniu, a podlegającego zaliczeniu do dochodu rodziny na potrzeby ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. W ocenie organu uzasadniało to wznowienie postępowania. Wobec potwierdzenia przez pracodawcę wnioskodawcy pismami z [...] marca 2010 r. i [...] lipca 2010 r. dokonania na jego rzecz w 2005 r. wypłat, niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, należności ze stosunku pracy w postaci diet z tytułu zagranicznych podróży służbowych przeznaczonych na pokrycie kosztów wyżywienia i in. drobnych wydatków w wysokości 22.565,70 zł organ uznał, iż podlega ona wliczeniu do dochodu rodziny obliczanego w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Rozpoznając, w oparciu o przepis art. 147 § 2 Kpa, ponownie wniosek z [...] września 2006r. organ poddał weryfikacji ustaloną poprzednio sytuację dochodową rodziny wnioskodawcy. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym Prezydent ustalił, w oparciu o przepisy art. 3 pkt 1 lit. a i c ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 2 i § 15 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, iż przeciętny miesięczny dochód rodziny podlegający opodatkowaniu uzyskany w 2005 r. wyniósł 884,54 zł (po pomniejszeniu dochodu brutto, wykazanego w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego z [...] września 2006 r., nr [...] w wysokości 14.881,25 zł, podlegającego opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, o należny podatek dochodowy od osób fizycznych – 204,00 zł , składki na ubezpieczenia społeczne – 2.967,09 zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne - 1.095,73 zł, obliczonej zgodnie z algorytmem podanym w § 15 [14.881,25 zł - (2.967,09 zł + 204,00 zł + 1. 095,73 zł) = 10.614,43]). Natomiast przeciętny miesięczny dochód rodziny wnioskodawcy niepodlegający opodatkowaniu, uzyskany w 2005r. 884,54zł (10.614,43zł/12). Po doliczeniu dochodu niepodlegającego opodatkowaniu uzyskanego przez R.D. w 2005 r. z tytułu należności ze stosunku pracy w postaci diet zagranicznych w wysokości 22.565,70 zł (zaświadczenie pracodawcy z [...].07.2010 r.). wyniósł 1.880,48 zł [ 22.565,70 zł / 12 ]. Łącznie - przeciętny miesięczny dochód rodziny podlegający i niepodlegający opodatkowaniu wyniósł w 2005r. 2.765,01 zł. (884,54 zł + 1.880,48 zł ). Dochód na osobę w trzyosobowej rodzinie w 2005 r. wynosił zatem 921,67 zł miesięcznie (2.765,01 zł : 3 osoby), przekraczając tym samym kryterium dochodowe, warunkujące prawo do świadczeń rodzinnych, wynoszące 583 zł. W zaistniałych okolicznościach organ stwierdził, iż rodzina wnioskodawcy nie spełniła więc kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczeń rodzinnych.

Organ wskazał, iż ostatecznie jako dowód wysokości dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzyskanego przez R.D. w 2005r., przyjął zaświadczenie pracodawcy z dnia [...] lipca 2010r., stwierdzające, iż wnioskodawca uzyskał w 2005 r. kwotę 22.565,70 zł. jako należności ze stosunku pracy w związku z czasowymi pobytami "poza granicami kraju, w tym diety na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki", przy czym kwota ta jest niższa od równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej, na podstawie Kodeksu pracy. Wywiódł, iż z dostarczonej w kserokopiach dokumentacji pracodawcy zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że w czasie jednej podróży R.D. przemieszczał się pomiędzy wieloma państwami w celu załadunku, przewozu i rozładunku towaru, bez określenia jednego docelowego państwa podróży, o którym mowa w przepisach o podróżach służbowych pracowników jednostek sfery budżetowej. Prezydent wywiódł, iż zgodnie z art. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ orzeka o przyznaniu świadczeń na podstawie wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów. Zdaniem organu, kwestia zaliczenia nieopodatkowanych diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju do dochodu rodziny, obliczonego na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych nie budzi wątpliwości interpretacyjnych.

Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych do dochodu rodziny, od którego uzależnione jest prawo do świadczeń rodzinnych, zaliczane są dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, takie jak należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub

samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r.- Kodeks pracy. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, pracownikowi odbywającemu podróż poza granicami kraju przysługują diety na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki, w wysokości określonej w załączniku do rozporządzenia. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych z obowiązku opodatkowania zwolnione są diety i inne należności za czas podróży służbowej pracownika - do wysokości określonej w odrębnych ustawach lub w przepisach wydanych przez ministra właściwego do spraw pracy w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju. Pomimo różnicy pomiędzy brzmieniem przepisów ustawy podatkowej, a ustawy o świadczeniach rodzinnych w kwestii zwolnienia od obowiązku podatkowego nie można mieć wątpliwości, że w obydwu ustawach chodzi o te same diety z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju. Organ wskazał, iż zajęte przez niego w tej kwestii stanowisko jest zgodne ze poglądem WSA w Gorzowie Wlkp., wyrażonym w uzasadnieniu wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Go 1012/09 z 18 marca 2010 r.

Od powyższej decyzji R.D. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu odwołania stwierdził, iż wypłacane diety nie są dochodem, a jedynie zwrotem kosztów podróży służbowej bez wyszczególnienia, za co dokładnie zostały stronie zwrócone pieniądze. Nadto koszty związane z odbywanymi podróżami służbowymi były przez niego pokrywane w obcej walucie (euro, funty, korony), a wypłacane przez pracodawcę w złotówkach, co może stanowić jakąś rozbieżność w pokrywanych wydatkach. W ocenie strony, art. 3 pkt 1 lit. a i c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niewłaściwie interpretowany przez organ I instancji, który dodatkowo odwołał się w swej decyzji do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r., co oznacza, że zastosował prawo ze skutkiem wstecznym.

Decyzją z [...] listopada 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, iż wyliczony ponownie, zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, przeciętny miesięczny dochód netto R.D. wyniósł 2.756,01 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie składającej się z 3 osób, wynosi 921,67 zł, zatem przekracza dopuszczalną kwotę 583,00 zł. Rodzina wnioskodawcy nie spełniła więc kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczeń rodzinnych. Wskazał, iż strona nie zakwestionowała przy tym wysokości otrzymanych diet, a jedynie zasadność zaliczania ich do dochodu netto zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Odnosząc się do kwestii spornej, jaką w niniejszej sprawie pozostawał sposób obliczenia przez organ pierwszej instancji wysokości dochodu rodziny, uzyskanego w 2005 r. organ wskazał, iż ustawodawca uregulował szczegółowo sposób obliczenia dochodu rodziny uprawniającego do przyznania świadczeń rodzinnych. W związku z powyższym organ nie posiada w tym zakresie swobody i brak spełnienia przez wnioskodawcę warunków określonych ustawą o świadczeniach rodzinnych skutkuje odmową przyznania świadczenia. Kolegium powołało się na wyrok z 12 marca 2009 r. WSA w Gorzowie Wlkp. w sprawie II SA/Go 728/08, w myśl którego nie można podzielić stanowiska, iż diety uzyskane przez pracownika z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju nie stanowią należności ze stosunku pracy. Stanowisko to jest nieuprawnione w kontekście przepisów art. 5 ust. 2 i 3 w związku z art. 3 pkt 2 i pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.), art. 3 ust. 1 i 1a, art. 21 ust. 1 pkt 16, pkt 20, ust. 15 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, ze zm.), art. 773 § 1 k. p. i § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1991, ze zm.). Z tytułu stosunku pracy pracownik otrzymuje wynagrodzenie oraz inne świadczenia, do których należą również należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. Zgodnie z § 4 cyt. rozporządzenia, dieta jest przeznaczona na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki, przysługuje w wysokości obowiązującej dla docelowego państwa podróży, a jej wysokość za dobę podróży w poszczególnych państwach jest określona w załączniku do rozporządzenia. Wobec powyższego, wbrew twierdzeniom odwołującego się, diety uzyskane przez pracownika z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, stanowią należności ze stosunku pracy. Organ odwoławczy powołał się ponownie na stanowisko wyrażone przez WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 18 marca 2010 r. w sprawie II SA/Go 1012/09, iż diety wypłacone z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju i zwolnione od opodatkowania są przyjmowane do dochodu obliczanego na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych. Za taką interpretacją przemawiają nie tylko względy systemowe związane z kompatybilnością obu ustaw i przewidzianej w nich struktury dochodów oraz zwolnień przedmiotowych, ale także zasady stojące u podłoża systemu świadczeń społecznych. Świadczenia rodzinne przynależą do systemów zabezpieczenia społecznego, którego generalnym celem pozostaje zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej lub rodzinnej. Dlatego tak w tej, jak i innych ustawach składających się na system zabezpieczeń społecznych kryterium dochodu oznacza generalnie rzeczywiste dochody danej osoby lub jej rodziny. Interpretacja przeciwna prowadziłaby do nierówności wobec innych osób uprawnionych do korzystania z systemu zabezpieczenia społecznego, przez przyjęcie rodzaju dochodu nie podlegającego zarówno opodatkowaniu w rozumieniu przepisów podatkowych, jak i nie zaliczonego do tzw. kryterium dochodowego w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zatem, skoro uzyskany przez R.D. dochód z tytułu diet w wysokości 22.565,70 zł stanowił należność ze stosunku pracy, o której mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych i jest to kwota niższa niż ustalona na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, to należało go w całości doliczyć do dochodu rodziny wnioskodawcy. Zatem wbrew twierdzeniom strony, diety uzyskane przez pracownika z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju stanowią należności ze stosunku pracy. Z tytułu stosunku pracy pracownik otrzymuje bowiem wynagrodzenie oraz inne świadczenia, do których należy również zaliczyć należności na pokrycie kosztów związanych z podróżą służbową. Kolegium przeanalizowało wniosek także pod kątem możliwości skorzystania z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu (który do 31 października 14 2009 r. wynosił 48,00 zł ), to zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Dochód rodziny wnioskodawcy w przeliczeniu na osobę wyniósł 921,67 zł miesięcznie, a kwota uprawniająca do zasiłku rodzinnego 583,00 zł. Przekroczenie wyniosło więc 338,67 zł i było wyższe od najniższego zasiłku rodzinnego, wskazanego wyżej. Organ I instancji wprawdzie nie dokonał porównania diet otrzymanych przez odwołującego z kwotami jakie mógł otrzymać na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, jednak z zaświadczenia przedstawionego przez pracodawcę z [...] lipca 2010 r. wynika, iż wypłacone w 2005 r. diety nie przekroczyły w/w kwot.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł R.D.. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż diety wypłacane przez pracodawcę nie powinny być uwzględniane przy obliczaniu dochodu rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pieniądze te były mu bowiem wypłacane jako zwrot za poniesione koszty pobytu za granicą. Zdaniem skarżącego, wydane w sprawie decyzje są krzywdzące, zaś zaistniała sytuacja wynikła z zawinienia pracowników Wydziału Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miasta, którzy zmieniali swoje stanowisko w sprawie. Skarżący zapewnił, że jego zamiarem nie było pobieranie świadczeń rodzinnych niezgodnie z obowiązującym prawem.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga okazała się zasadna, bowiem zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy administracyjnej.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153, poz. 1269, ze zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy procesowe w sposób określony w art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1270, ze zm.- dalej jako: ppsa ). Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Podkreślenia też wymaga, iż zakres kognicji sądu administracyjnego wyznaczają granice danej sprawy administracyjnej oraz z jednej strony niezwiązanie zarzutami skargi, a z drugiej zakaz reformationis in peius (art. 134 ppsa). Podstawą orzekania sądu są akta sprawy administracyjnej (art. 133 § 1 ppsa) .

Poddana kontroli sądowej, w wyniku wniesienia skargi, decyzja Kolegium i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w wyniku uruchomienia nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji ostatecznych jakim jest wznowienie postępowania. Ostateczne decyzje mogą być bowiem weryfikowane tylko w przypadkach wyraźnie przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 16 § 1 zd. 2 Kpa), który szczegółowo określa przesłanki uchylenia lub zmiany takich decyzji (rozdział 12a - 13 Kpa ). Wśród nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania wszczyna się z urzędu lub na wniosek strony, w formie postanowienia (art. 149 § 1 Kpa), które nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających zastosowanie wskazanego trybu nadzwyczajnego. Stwierdzenie natomiast, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 Kpa ), może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu powyższego postanowienia i muszą być zawarte w decyzji wydanej na podstawie przepisu art. 151 Kpa. Zgodnie z art. 151 § 1 Kpa organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego wydaje decyzję w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej - w razie braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy istnieją podstawy do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Zwrócić jednakże należy uwagę na przepis art. 146 § 2 Kpa stanowiący, iż nie uchyla się decyzji ostatecznej także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w istocie swej decyzji dotychczasowej.

Wznawiając postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta z [...] października 2006 r., przyznającą świadczenia rodzinne na syna wnioskodawcy, jako przesłankę wznowienia postępowania organ wskazał uzyskanie – w związku z ubieganiem się przez skarżącego o świadczenia rodzinne na kolejny okres zasiłkowy - informacji, iż zatrudniony jest on od 2004 r. jako kierowca w transporcie międzynarodowym i pracodawca w związku z takim charakterem zatrudnienia, polegającym na odbywaniu na jego polecenie wyjazdów służbowych poza granice kraju, wypłacał mu - poza podlegającym opodatkowaniu wynagrodzeniem - określone świadczenia pieniężne. Ta okoliczność w konfrontacji z faktem, iż w oświadczeniu z [...] września 2006 r. wnioskodawca stwierdził, iż w roku 2005 nie został osiągnięty przez niego i żonę żaden dochód niepodlegający opodatkowaniu stała się podstawą wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Zgodnie z powołanym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W ocenie Sądu w okolicznościach zaistniałej sprawy ujawnienie faktu niewskazania przez wnioskodawcę w oświadczeniu z dnia [...] września 2006 r. stanowiło formalną podstawę do wznowienia postępowania o jakiej mowa w powołanym przepisie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Była to bowiem nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji, nieznana organowi, który wydał decyzję. Analizując regulacje dotyczące dokumentacji wymaganej przy ubieganiu się o świadczenia rodzinne wskazać należy, iż dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega ustaleniu w oparciu o zaświadczenie urzędu skarbowego, którego treścią organ jest związany. Natomiast fakt uzyskiwania w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochodu nie podlegającego opodatkowaniu oraz jego wysokość organ ustala w oparciu o oświadczenie członka rodziny ubiegającego się o świadczenia. Urzędowy druk takiego oświadczenia nie dostarcza organowi informacji o charakterze zatrudnienia i rodzaju dochodu w nim deklarowanego przez osobę je składającą. Tym samym okoliczność, iż w roku 2005 pracodawca skarżącego wypłacił mu, poza wynagrodzeniem za pracę, kwotę 22.565,70 zł nie ujętą w oświadczeniu, istniała w dacie wydawania decyzji z dnia [...] października 2006 r., ale nie była znana organowi I instancji. Zdaniem Sądu, jej ujawnienie nie dawało jednakże podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej z [...] października 2006 r. i dokonania – po ponownym rozpoznaniu wniosku - odmowy przyznania wnioskodawcy świadczeń rodzinnych za 2006/2007 r. Zastosowanie w sprawie znaleźć bowiem powinien powoływany już wyżej przepis art. 146 § 2 Kpa, stanowiący, iż nie uchyla się decyzji ostatecznej w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w istocie swej decyzji dotychczasowej. Niewykazany w oświadczeniu z dnia [...] września 2006 r. dochód skarżącego w kwocie 22.565,70 zł nie podlegał bowiem wliczeniu do dochodu jego rodziny za rok 2005.

W zakresie objętym sporem kwestią zasadniczą, wymagającą rozstrzygnięcia pozostawał bowiem sposób wyliczenia dochodu rodziny wnioskodawcy – ustalanego w oparciu o przepis art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych za rok poprzedzający okres zasiłkowy 2006-2007 tj. za rok 2005, a w szczególności zaś to czy zaliczeniu do dochodu rodziny skarżącego podlegała, uzyskana od pracodawcy przez wnioskodawcę pozostającego w stosunku pracy, należność w kwocie 22.565,70 zł. W świetle ustaleń poczynionych przez organ I instancji, zaakceptowanych przez organ odwoławczy, nie może budzić wątpliwości, iż wskazana kwota została skarżącemu wypłacona przez pracodawcę, zatrudnionemu jako kierowca i wykonującemu – na polecenie pracodawcy - przewozy w transporcie międzynarodowym, jako należność związana ze stosunkiem pracy, na pokrycie kosztów utrzymania i drobne wydatki w związku z realizacją na polecenie pracodawcy zadań służbowych poza granicami kraju. Tym samym nie może budzić wątpliwości, iż należności te ze względu na cel jakiemu miały służyć i tytuł prawny pozostawały odpowiednikiem tzw. diet w rozumieniu przepisu art. 77 5 Kp i § 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości i warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. z 2002 r., Nr 236, poz. 1991 ze zm.). Takiej kwalifikacji nie stoi na przeszkodzie fakt, iż diety te zgodnie z aktem wewnątrzzakładowym (regulamin wynagradzania) ustalane były ryczałtowo w zależności od ustalonego w załączniku do regulaminu przedziału strefowego i liczebności obsady kierowców w ramach zagranicznej podróży służbowej. Zważywszy na ochronny i gwarancyjny charakter przepisów prawa pracy ustawodawca nie narzucił pracodawcom zasad ustalania wysokości tych diet zastrzegając jedynie, iż dla pracownika spoza państwowej i samorządowej sfery budżetowej diety za dobę podróży służbowej w kraju oraz poza granicami kraju nie mogą być ustalane w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika wskazanej sfery (art. 77 5 § 4 Kodeksu pracy). Z oświadczenia pracodawcy skarżącego jednoznacznie przy tym wynika, iż wypłacone kwoty miały rekompensować koszty wyżywienia pracownika (wnioskodawcy) w czasie podróży służbowej oraz ponoszone przez niego w tym czasie drobne wydatki. Wprawdzie pracodawca w zaświadczeniu z [...] lipca 2010 r. – wydanym na żądanie organu I instancji (art. 29 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych) - oświadczył, iż kwota 22.565,70 zł wpłacona została wnioskodawcy jako należności ze stosunku pracy w związku z jego czasowymi pobytami za granicą czyli jako należności o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 wskazanej ustawy, to jednocześnie wskazał, iż stanowiła ona diety na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki. Zwrócić przy tym należy uwagę, iż kwalifikacja przez pracodawcę wypłaconej kwoty jako należności o jakich mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie była wynikiem samodzielnej oceny tego podmiotu, ale posłużenia się przez spółkę drukiem zaświadczenia przygotowanym przez organ I instancji, w którym diety na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki uznawane zostały jako należności ze stosunku pracy w związku z czasowymi pobytami za granicą o jakich mowa o jakich mowa w przepisie art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ bowiem, ponownie rozpoznając sprawę po wznowieniu postępowania, działał z założeniem - opartym na stanowisku WSA w Gorzowie Wlkp. wyrażonym w wyroku z dnia 18 marca 2010 r. w sprawie II SA/Go 1012/09 – o wliczaniu diet z tytułu zagranicznych podróży służbowych do dochodu rodziny uwzględnianego przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych, jako należności o jakiej mowa art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W rozpatrywanej sprawie w oparciu o poczynione ustalenia faktyczne organy przyjęły, że wskazane należności w kwocie 22.565,70 zł stanowią diety z tytułu zagranicznej podróży służbowej i podlegają wliczeniu do dochodu rodziny w oparciu o przepis art. 3 ust. 1 lit c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem można je zakwalifikować jako inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych tj. należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.2).

Pogląd ten organy w istocie oparły na - powołanym w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji - wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z 18 marca 2010 roku II SA/Go 1012/09. Skład orzekający w tamtej sprawie stwierdził, z powołaniem się na wcześniejszy wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 12 marca 2009 r. w sprawie II SA/Go 728/08, iż diety uzyskane przez pracownika z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju stanowią należności ze stosunku pracy, uznając trafność stanowiska organów, iż przedmiotowa należność należy do kategorii, o której mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10. Wywiódł także, że "ustawa o świadczeniach rodzinnych nie buduje innej struktury, zasad i kategoryzacji dochodów niż przewidują to przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ustawa o świadczeniach rodzinnych odwołuje się zatem do zasad uregulowanych prawem podatkowym dla celów szczególnych związanych z realizowaniem pomocy społecznej, w którym dochodem są przychody podlegające opodatkowaniu po odliczeniu tzw. kosztów uzyskania przychodów (określone w art. 22 u.p.d.o.f.). W rozdziale 3 ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadza zwolnienia przedmiotowe definiując wymienione w art. 21 u.p.d.o.f. Ustawa podatkowa posługuje się tu pojęciem "wolne od podatku dochodowego", którego synonimem jest, użyte w art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych, sformułowanie "inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych". Ustawa podatkowa nie zawiera sformułowania "dochody niepodlegające opodatkowaniu" zatem nie można mieć wątpliwości, iż chodzi o tę samą klasę desygnatów obu przepisów. Redakcja omawianego przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zaś tylko odbiciem poziomu techniki legislacyjnej. Z tej też przyczyny wynika różnica pomiędzy brzmieniem przepisu ustawy podatkowej dotyczącej poszczególnego zwolnienia tj. art. 21 pkt 16 lit. a u.p.d.o.f., a spornym w tej sprawie przepisem art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ustawie podatkowej wolne od podatku dochodowego są "diety i inne należności za czas podróży służbowej pracownika", w ustawie o świadczeniach rodzinnych należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą - w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy Kodeks pracy. Nie można także mieć wątpliwości, że chodzi o te same "diety", gdyż struktura i treść pozostałych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych, która przecież odwołuje się do ustawy podatkowej, jest podobna. W tej sytuacji diety wypłacone z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, jako zwolnione od opodatkowania, są przyjmowane do dochodu obliczanego na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych. Za taką interpretacją przemawiają nie tylko względy systemowe związane z kompatybilnością obu ustaw i przewidzianej w nich struktury dochodów oraz zwolnień przedmiotowych, ale także zasady stojące u podłoża systemu świadczeń społecznych. Świadczenia rodzinne przynależą do systemów zabezpieczenia społecznego, którego generalnym celem pozostaje zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej lub rodzinnej. Dlatego tak w tej, jak i innych ustawach składających się na system zabezpieczeń społecznych kryterium dochodu oznacza generalnie rzeczywiste dochody danej osoby lub jej rodziny".

O ile oczywistym wydaje się stwierdzenie, iż diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych pracownika, nie będąc wynagrodzeniem za pracę, są należnościami związanymi ze stosunkiem pracy, to Sąd - w składzie rozpoznającym niniejszą skargę - nie podziela poglądu, iż stanowią one dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, będąc świadczeniami o jakich mowa w tiret 10 lit. c pkt 1 art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem WSA w Gorzowie wyrażonym w sprawie II SA/Go 1012/09, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych, nie budując innej struktury, zasad i kategoryzacji dochodów niż przewidują to przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, odwołuje się do zasad uregulowanych prawem podatkowym dla celów szczególnych związanych z realizowaniem pomocy społecznej. Z tych też względów oraz mając na uwadze widoczną prima facie zbieżność unormowań uznać należy, iż odpowiednikiem należności ze stosunku pracy o jakich mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych są przychody ze stosunku pracy wskazane w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 20 u.p.o.f, zgodnie z którym wolna od podatku dochodowego jest część przychodów osób, o których mowa w art. 3 ust. 1, przebywających czasowo za granicą i uzyskujących przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, za każdy dzień pobytu za granicą, w którym podatnik pozostawał w stosunku służbowym, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczym stosunku pracy, w kwocie odpowiadającej 30 % diety, określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, z zastrzeżeniem ust. 15. Różny na tle wskazanych przepisów pozostaje natomiast zakres zwolnienia od podatku dochodowego i wysokość wliczanej do dochodu kwoty – w obu zresztą przypadkach określany przez odniesienie do wysokości diet z tytułu zagranicznych podróży służbowych pracowników państwowej i samorządowej sfery budżetowej.

O ile jednak nie może budzić wątpliwości, iż na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskana przez wnioskodawcę w 2005 roku należność związana ze stosunkiem pracy w kwocie 22.565,70 zł. stanowiła diety o jakich mowa w art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. "a" u.p.d.o.f. , to nie może być ona uznana za należność ze stosunku pracy o jakiej mowa w tiret 10 lit. c pkt 1 art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Taką bowiem kwalifikacją mogą być objęte jedynie należności ze stosunku pracy osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą.

Zważywszy na brak w ustawie o świadczeniach rodzinnych definicji pojęcia "osoba mająca miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywająca czasowo za granicą" i omówione powyżej powiązanie regulacji art. 3 pkt 1 tejże ustawy z ustawą podatkową w zakresie struktury dochodów oraz zwolnień przedmiotowych, pojęcie to powinno być wykładane z uwzględnieniem jego funkcjonowania w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. W myśl art. 3 ust. 1a ustawy podatkowej za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która : 1) posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub 2) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Natomiast pojęcie tzw. "pobytu czasowego" użyte w treści przepisu art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy o u.p.d.o.f. analizował Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie III RN 31/00 ( publik. OSNP 2001/14/456, OSNP-wkł. 2001/9/7, M.Prawn. 2001/11/575, POP 2002/1/10 ). Wskazał w nim, iż "skorzystanie podatnika ze zwolnienia podatkowego z art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych zależne jest od stwierdzenia, że w danym roku podatkowym uzyskiwał on dochody ze stosunku pracy w okresie przebywania czasowo za granicą, przy czym pojęcie tzw. pobytu czasowego należy rozumieć zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst: Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174 ze zm.). Sąd Najwyższy wywiódł, iż określone w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy podatkowej przesłanki prawne jego stosowania nawiązują wprost do wskazanego już w art. 3 ust. 1 tej ustawy kryterium zamieszkania. Oznacza to, że dopuszczalność skorzystania przez podatnika ze zwolnienia podatkowego, o którym mowa jest w art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zależna jest w każdym wypadku od łącznego spełnienia dwóch przesłanek prawnych: po pierwsze - od tego, czy podatnik w danym roku podatkowym przebywał czasowo za granicą; oraz po drugie - od tego, czy w okresie owego czasowego pobytu za granicą uzyskiwał dochody ze stosunku pracy. Przy czym przepis powyższy, jako stanowiący wyjątek od konstytucyjnej zasady powszechności opodatkowania (art. 84 w związku z art. 217 Konstytucji RP), powinien być interpretowany w sposób ścisły. Dlatego przy jego wykładni należy przede wszystkim wziąć pod uwagę to, że pojęcie tzw. pobytu czasowego, w odróżnieniu od tzw. pobytu stałego, oznacza na gruncie prawa polskiego, iż określona osoba fizyczna faktycznie przebywa, czyli zamieszkuje "bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego, w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem" (art. 7 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - jednolity tekst: Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174 ze zm.). Uznając powyższe stanowisko Sądu Najwyższego, tym samym skład orzekający nie podziela poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 20 stycznia 2011 r. w sprawie IV SA/Gl 319/10, iż pojęcie "czasowego pobytu za granicą" powinno być rozumiane w znaczeniu potocznym.

Posiłkując się stanowiskiem Sądu Najwyższego w kontekście rozpoznawanej sprawie, za bezsporne uznać należy, iż skarżący, zważywszy na charakter wykonywanego zatrudnienia, za granicą przebywał jedynie w związku i przez czas konieczny do wykonania poleceń służbowych pracodawcy – przewozu międzynarodowego. To "przebywanie" za granicą miało przy tym charakter podróży, a nie pobytu połączonego z zamieszkiwaniem ( bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego), zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy u zagranicznego pracodawcy. Z tych przyczyn, w sytuacji gdy skarżącego nie można uznać za osobę przebywającą czasowo za granicą, uzyskane przez niego w 2005 r. diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych nie podlegały wliczeniu do dochodu jego rodziny za 2005 r.

W kontekście zakwalifikowania kwoty 22.565,70 zł jako diet z tytułu zagranicznych podróży służbowych odbywanych przez wnioskodawcę zatrudnionego jako kierowca zauważyć należy rozbieżność jak zaistniała w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie przyjmowania czy przepis art. 775 § 1 Kp dotyczy on również kierowców transportu międzynarodowego.

Negatywne stanowisko w tej kwestii zajął Sąd Najwyższy w uchwale z 19 listopada 2008 r., sygn. akt II PZP 11/08, (OSNP 2009/13-14/166) stwierdzając, iż kierowca transportu międzynarodowego, odbywający podróże w ramach wykonywania umówionej pracy i na określonym w umowie obszarze jako miejsce świadczenia pracy, nie jest w podróży służbowej w rozumieniu art. 775 § 1 k.p. Odmienne stanowisko prezentowało w tym przedmiocie zajmowało orzecznictwo sądowoadministracyjne w sprawach podatkowych (np. wyrok NSA z 5 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 732/06 – zbiór LEX nr 421645). Akceptując ten drugi pogląd, należy mieć na uwadze okoliczność, że w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców ( Dz. U. Nr 95, poz. 879, ze zm.) dodano art. 21a wyraźnie regulujący tę kwestię, stanowiąc, że kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalone na zasadach określonych w przepisach art. 775 § 3-5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy. Przepis ten obowiązuje od 3 kwietnia 2010 r. ( Dz. U. Nr 43 z 2010 r., poz. 246) i został wprowadzony właśnie w związku z owymi różnicami interpretacyjnymi, a zatem można go wykorzystać do odpowiedniej wykładni art. 775 § 3-5 Kp, stosowanego do stanów faktycznych sprzed nowelizacji ustawy o czasie pracy kierowców. Należy tez wskazać na przepis art. 7 ustawy z dnia 10 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. z Nr 43 z 2010 r., poz. 246), wprowadzającej powołaną zmianę. W myśl wskazanego przepisu art. 7 w sprawach administracyjnych, postępowań podatkowych, o wykroczenia, karnych lub w karnych skarbowych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzonych w związku z przepisem art. 775 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm. ), stosuje się przepis art. 21a ustawy zmienianej w art. 4, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne wszczęte zostało zaś postanowieniem z [...] listopada 2009 r.

W ocenie Sądu za tezą, iż diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych nie podlegają zaliczeniu do dochodu w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przemawia też fakt niewliczania do tegoż dochodu diet z tytułu podróży krajowych. Charakter i cel tych świadczeń uznać należy za tożsamy mimo, iż dieta z tytułu zagranicznej podróży służbowej (§ 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości i warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju) przeznaczona jest na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki (czyli pełnych kosztów wyżywienia), a dieta z tytułu krajowych podróży służbowych ( § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju - Dz.U. z 2002 r. Nr 236, poz. 1990 ze zm.) na pokrycie zwiększonych kosztów wyżywienia w czasie podróży i wynosi 23 zł za dobę podróży. Występująca w powołanych przepisach różnica w zakresie stopnia pokrywania przez pracodawcę wydatków na wyżywienie ponoszonych przez pracownika w czasie podróży służbowej nie może mieć decydującego znaczenia dla różnicowania tych świadczeń w kontekście pojęcia dochodu z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wynika ona z mniejszej dolegliwości związanej z oderwaniem od rodziny i centrum życiowego w czasie pozostawania w krajowej podróży służbowej niż w podróży zagranicznej oraz wyższych kosztów wyżywienia za granicą. Decydujące jest zaś to, że oba wskazane świadczenia z założenia służą pokryciu kosztów generowanych przez podróż służbową i zaspokajaniu związanych z tym potrzeb pracownika ją odbywającego. Tym samym, dokonywana w postaci diet, rekompensata zwiększonych lub pełnych kosztów wyżywienia pracownika nie zwiększa dochodu rodziny pracownika, a jedynie go nie uszczupla.

Wreszcie należy też zaznaczyć, że przedstawiona wyżej koncepcja równego traktowania diet z tytułu podróży służbowej krajowej i zagranicznej jest zgodna z art. 32 Konstytucji, wprowadzającego nakaz równego traktowania. Trybunał Konstytucyjny, dokonując kontroli konstytucyjności przepisów pod kątem zasady równości wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji, wielokrotnie podkreślał, że nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa znajduje zastosowanie w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną), powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (wyrok z 5 listopada 1997 r., K. 22/97, OTK ZU 1997 nr 3-4, poz. 41). Podmioty różniące się mogą być natomiast traktowane odmiennie. Ocena każdej regulacji prawnej z punktu widzenia zasady równości musi być zatem poprzedzona dokładnym zbadaniem sytuacji prawnej podmiotów i przeprowadzeniem analizy, tak gdy chodzi o ich cechy wspólne, jak też cechy różniące (por. uzasadnienie wyroku z 28 maja 2002 r., P 10/01, OTK ZU 2002 nr 3/A, poz. 35). Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego nie pozostawia wątpliwości, że wszyscy adresaci norm prawnych charakteryzujący się daną cechą istotną w równym stopniu mają być traktowani równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Sprawiedliwość wymaga, aby zróżnicowanie prawne podmiotów (ich kategorii) pozostawało w odpowiedniej relacji do różnic w ich sytuacji faktycznej jako adresatów danych norm prawnych. Wyrażona w ten sposób sprawiedliwość rozdzielcza oznacza, że równych traktować należy równo, podobnych należy traktować podobnie i nie wolno tworzyć takiego prawa, które różnicowałoby sytuację prawną podmiotów, których sytuacja faktyczna jest taka sama. Tak rozumiana równość oznacza też akceptację różnego traktowania przez prawo różnych podmiotów, z tym jednak, że różne traktowanie powinno być uzasadnione (OTK 1996 r., cz. II, poz. 33, s. 72-73; por. też wyroki TK z 16 grudnia 1997 r., sygn. K. 8/97, OTK ZU 1997 nr 6, poz. 502 i 13 kwietnia 1999 r., K. 36/98, OTK ZU 1999 nr 3, poz. 40, s. 243-244). Dokonana przez Sąd wykładnia art. 3 ust. 1 pkt cf tiret 10 nie przeczy równemu traktowaniu pracowników jednej grupy tzn. kierowców jako pracownikom mobilnym pracujących w warunkach ciągłego przemieszczania się (podróży). Prowadzi zaś do uzasadnionego rozróżnienia tej grupy zawodowej z pracownikami zatrudnionymi w stałym miejscu pracy, których sytuacja prawna i faktyczna jest zasadniczo odmienna.

Mając zatem na uwadze okoliczność, iż z podanych powyżej przyczyn zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego (art. 146 § 2 Kpa) i omówionych przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy, podlegały one uchyleniu stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa.

Na podstawie przepisu art. 152 ppsa orzeczono, iż uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

O przyznaniu ze środków Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu przez ustanowionego w ramach prawa pomocy adwokata orzeczono na podstawie przepisu §§ 19, 18 ust. 1 lit. c i 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2020r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.).