Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 543/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 pkt 15
journal: Dz.U. 2017 poz 1376
law: Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
article: at. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 9, art. 184
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 210 poz 25 art. 2 pkt 7, art. 98 ut. 1, ust. 2
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu  Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999

SENTENCJA

Dnia 18 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Asesor WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , , , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 roku sprawy ze skargi P. B. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Zarząd Województwa [...] na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a., art. 207 ust. 9 i 12 oraz art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2077 ze zm.) oraz art. 5 pkt 2, art. 25 pkt 1 i art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1376 ze zm.) oraz art. 98 w zw. z art. 2 pkt 7, art. 57 w zw. z art. 88 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.UE.L.2006.210.25), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia P. B. kwoty przypadającej do zwrotu w wysokości 299 600,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, jako środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych, w związku z realizacją projektu pn.: "Rozwój przedsiębiorstwa [...] poprzez bezpośrednią inwestycję w zakresie rozpoczęcia produkcji", przyznanego na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...] z dnia 21 czerwca 2012 r., zmienionej aneksem z dnia 28 stycznia 2014 r. nr [...] . Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne.

IZ RPO WŁ, w imieniu której działa [...] w [...] na warunkach określonych w umowie o dofinansowanie projektu nr [...] z dnia [...]w ramach RPO WŁ na lata 2007-2013, przyznała P. B. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" P.B.(później: [...] P.B. [...] a następnie [...] P. B., obecnie działalność wykreślona z CEiDG), dofinansowanie w kwocie nieprzekraczającej 299 600,00 zł, na które składały się środki Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w kwocie 254 660,00 zł i środki budżetu państwa w kwocie 44 940,00 zł na realizację projektu pn.: "Rozwój przedsiębiorstwa [...] poprzez bezpośrednią inwestycję w zakresie rozpoczęcia produkcji".

Przedmiotem projektu była, zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu, bezpośrednia inwestycja w uruchomienie produkcji odzieży ciążowej, którą dotychczas wnioskodawca zlecał oraz oferował jako dystrybutor. Celem projektu była poprawa kondycji przedsiębiorstwa, zwiększenie przychodów, zwiększenie zatrudnienia, zwiększenie innowacyjności, pozyskanie nowych klientów oraz zintensyfikowanie współpracy z dotychczasowymi partnerami. Zgodnie z umową o dofinansowanie z dnia 21 czerwca 2012 r., termin zakończenia realizacji projektu określono na wrzesień 2012 r. Na wniosek Beneficjenta, aneksem z dnia 28 stycznia 2014 r., zmieniono termin zakończenia realizacji projektu z września 2012 r. na styczeń 2013 r.

W dniu 13 grudnia 2013 r. IP II przeprowadziła na miejscu realizacji projektu kontrolę na zakończenie realizacji projektu. W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w obecności Beneficjenta stwierdzono zgodność stanu faktycznego dotyczącego zakupu środków trwałych z zakładanym we wniosku o dofinansowanie. Beneficjent w ramach projektu dokonał zakupu:

-zestawu kompleksowego wyposażenia krojowni, w skład którego wchodzą nóż taśmowy JAPSEW BK-900, nr seryjny 125681; nóż pionowy JACK JT- T103 12" 750W, nr seryjny 2017018; stół krojczy; stacja przygotowania lagowania;

-ryglówki elektronicznej SIRUBA BT-290DS, nr seryjny BT12606585;

-gumiarki 12-igłowej do szycia gumo nićmi VC008-12064P/VPQ-K, nr seryjny Z95-542-214-A/24331222;

-drukarki wszywek tekstylnych, INTERMEC EasyCoder PF8t, nr seryjny 294470950229;

-zestawu komputerowego z urządzeniem wielofunkcyjnym, w skład którego wchodzą komputer ESATA, monitor LG E2242C, nr seryjny 205NDUN00678; urządzenie wielofunkcyjne SAMSUNG Laser Color CLX-3175, nr seryjny 14AHBAGZ302099M oraz system operacyjny Windows 7 Professional 32bit PL.

Stwierdzono również zgodność zmodernizowanego w ramach projektu istniejącego budynku o powierzchni 246,00 m2 z projektem założonym we wniosku o dofinansowanie oraz potwierdzono zrealizowanie wskaźników produktu i rezultatu projektu. Złożony przez Beneficjenta wniosek o płatność końcową z dnia 7 lutego 2013 r. zatwierdzony został pozytywnie i w dniu 11 lutego 2014 r. IP II przekazała ostatnią transzę dofinansowania w formie refundacji poniesionych przez Beneficjenta wydatków. W tej sytuacji, zgodnie z uregulowaniami zawartymi w art. 57 w zw. z art. 88 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, z dniem dokonania ostatniej płatności na rzecz Beneficjenta, tj. z dniem 11 lutego 2014 r., rozpoczął się okres trwałości projektu, wynoszący ww. przypadku 3 lata.

W dniu 24 listopada 2014 r. do COP w [...] wpłynęło oświadczenie Beneficjenta z dnia 21 listopada 2014 r., z którego wynika, że nastąpiła zmiana danych firmowych we wpisie do CEiIDG z nazwy [...] P. B [...] z głównym profilem działalności "sprzedaż hurtowa odzieży i obuwia" oraz adresem głównego miejsca wykonywania działalności: [...] 31, [...] S., na [...] P. B. z głównym profilem działalności "pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania" oraz adresem głównego miejsca wykonywania działalności: ul. [...],[...]. Beneficjent w swoim oświadczeniu podkreślił również, że ww. zmiany nie mają wpływu na cele i wskaźniki projektu.

W dniu 9 stycznia 2017 r. IP II wystosowała do Beneficjenta zawiadomienie o kontroli projektu, która miała się odbyć w dniu 19 stycznia 2017 r. w miejscu realizacji projektu. Z uwagi jednak na wpływ do IP II informacji o przebywaniu przez Beneficjenta na zwolnieniu lekarskim, potwierdzonej kopiami zwolnień lekarskich, termin kontroli został dwukrotnie zmieniony i ostatecznie ustalony na dzień 7 lutego 2017 r.

W trakcie kontroli w miejscu realizacji projektu, tj. w miejscowości [...] nikogo nie zastano, nie stwierdzono również żadnych oznak, iż firma [...] P. B. pod wskazanym adresem prowadzi działalność gospodarczą. Ustalono, że rozbudowany w ramach projektu budynek został zburzony i nie stwierdzono również obecności zakupionych w ramach projektu środków trwałych.

Pismem z dnia 10 lutego 2017 r. wezwano Beneficjenta do stawienia się w COP w [...] w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, w celu złożenia stosownych wyjaśnień oraz przedłożenia dokumentacji potwierdzającej zachowanie trwałości projektu o docelowe wartości wskaźników realizacji projektu za okres od 13 grudnia 2013 r. do 7 lutego 2017 r.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie P. B. wskazał, że stosownie do treści § 1 pkt 1 ppkt 25, § 2 oraz § 11 pkt 4 umowy o dofinansowanie, okres trwałości projektu upłynął w styczniu 2016 r. Wniósł o wskazanie podstawy prawnej kontroli trwałości projektu i poinformował, że w związku z przeprowadzką firmy wszystkie środki trwałe zakupione w ramach projektu zostały przeniesione do innego miejsca wykonywania działalności, tj. miejscowości [...],[...].

Pismem z dnia 1 marca 2017 r. COP w [...] poinformowało Beneficjenta o ciążących na nim obowiązkach wynikających z umowy o dofinansowanie projektu, wskazując, że zgodnie z definicją okresu trwałości projektu zawartą w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1083/2006 zakończenie realizacji projektu zawarte w umowie o dofinansowanie odnosi się do okresu kwalifikowalności wydatków ponoszonych przez Beneficjenta i nie ma zastosowania do badania zachowania zasady trwałości projektu.

W piśmie z dnia 10 marca 2017 r. P. B., podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w kwestii upływu okresu trwałości projektu wskazując, że okres obowiązywania umowy dzierżawy na nieruchomość mieszczącą się w [...] , upłynął z końcem 2016 r. i że to nie Beneficjent dokonał rozbiórki obiektu, natomiast wszystkie środki trwałe po zakończeniu okresu trwałości projektu zostały przeniesione do innego miejsca.

W wyniku przeprowadzonych w dniu 21 kwietnia 2017 r. dodatkowych czynności kontrolnych w miejscowości [...], potwierdzono zachowanie własności ww. środków trwałych. Beneficjent nie okazał natomiast monitora LG E2242C. nr seryjny 205NDUNOQ678: urządzenia wielofunkcyjnego SAMSUNG Laser Color CLX-3175. nr seryjny 14AHBAGZ302099M oraz systemu operacyjnego Windows 7 Professional 32bit PL. Zespół kontrolny ustalił ponadto, że pod ww. adresem działalność gospodarcza nie jest prowadzona, a urządzenia zakupione w ramach projektu nie są użytkowane.

IP II pismem z dnia 28 kwietnia 2017 r. wezwała beneficjenta do przedłożenia dokumentacji potwierdzającej utrzymanie wskaźników produktu i rezultatu oraz informacji w zakresie przechowywania i archiwizowania dokumentacji dotyczącej projektu, umowy dzierżawy nieruchomości mieszczącej się w [...] (jeśli była zawarta inna niż przedłożona wraz z wnioskiem o dofinansowanie) oraz dokumentu potwierdzającego wypowiedzenie ww. umowy dzierżawy, wskazanie dokładnej daty zaprzestania działalności produkcyjnej związanej z realizowanym projektem, wskazanie miejsca przechowywania środków trwałych których obecności nie stwierdzono podczas kontroli w dniu 21 kwietnia 2017 r., a także wskazanie konkretnej daty przeniesienia środków trwałych do miejscowości [...] .

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, beneficjent wystosował do COP w [...] w dniu 12 maja 2017 r. pismo, w którym poprosił o możliwość dostarczenia żądanych dokumentów do dnia 26 maja 2017 r., jednakże pomimo uzyskania zgody dokumentów nie przedstawił.

Z uwagi zatem na ustalenia dokonane w trakcie kontroli trwałości projektu w dniu 7 lutego 2017 r. oraz 21 kwietnia 2017 r., a także biorąc pod uwagę dokumentację przedłożoną przez beneficjenta, IP II stwierdziła, że zaprzestał w miejscu realizacji projektu, tj. w miejscowości [...], działalności produkcyjnej w zakresie szycia odzieży ciążowej, ponieważ budynek rozbudowany w ramach projektu został wyburzony, a maszyny przeniesione do innej lokalizacji, nie są użytkowane. Ponadto beneficjent nie okazał wszystkich zakupionych w ramach projektu środków trwałych, nie udowodnił również prowadzenia w okresie trwałości projektu stałej, niezakłóconej działalności produkcyjnej w zakresie szycia odzieży ciążowej.

Biorąc zatem pod uwagę art. 57 oraz art. 88 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, IP II jednoznacznie stwierdziła, że projekt pn. "Rozwój przedsiębiorstwa [...] poprzez bezpośrednią inwestycję w zakresie rozpoczęcia produkcji", realizowany przez [...] P. B. (wcześniej [...] P.B.), poddany został tzw. zasadniczej modyfikacji, rozumianej jako modyfikacja wynikająca z zaprzestania działalności produkcyjnej, która wpłynęła na zmianę charakteru lub warunki realizacji operacji, co spowodowało nieutrzymanie trwałości projektu oraz w efekcie nieutrzymanie wskaźników produktu, ani rezultatu. Ponadto, Beneficjent nie zachował celu projektu, jakim był rozwój firmy, podniesienie poziomu konkurencyjności, poprawa kondycji przedsiębiorstwa, zwiększenie przychodów, zwiększenie zatrudnienia, zwiększenie innowacyjności, pozyskanie nowych klientów oraz zintensyfikowanie współpracy z dotychczasowymi partnerami. Beneficjent nie poinformował również IP II o problemach w realizacji projektu, w szczególności o zamiarze zaprzestania jego realizacji. Powyższe ustalenia zawarte zostały w Informacji pokontrolnej z dnia 3 lipca 2017 r.

W dniu 19 lipca 2017 r. do IP II wpłynęły zastrzeżenia Beneficjenta z dnia 17 lipca 2017 r. do Informacji pokontrolnej z dnia 3 lipca 2017 r., w których po raz kolejny wskazał styczeń 2016 r. jako datę końca okresu trwałości projektu, powołując się na zapisy § 1 pkt 1 ppkt 25, § 2 oraz § 11 pkt 4 umowy o dofinansowanie z dnia 21 czerwca 2012 r. Oświadczył również, że wszystkie wskaźniki produktu i rezultatu zostały utrzymane do końca okresu trwałości i są nadal utrzymywane, pomimo upływu okresu trwałości. Przedstawił dodatkowe dokumenty świadczące o zachowaniu zasady trwałości projektu, tj. kopie umów o pracę zawarte przez Beneficjenta z A. B. na okresy od 6 maja 2013 r. do 5 maja 2015 r. oraz od 6 maja 2015 r. na czas nieokreślony (2 szt.) z miejscem wykonywania pracy - [...], A.M. na okresy od 1 kwietnia 2014 r. do 30 czerwca 2014 r., od 1 lipca 2014 r. do 30 czerwca 2016 r. oraz od 1 lipca 2016 r. do 30 czerwca 2018 r. (2 szt.) z miejscem wykonywania pracy-[...] i [...], fakturę VAT nr 03/09/2013 na kwotę 1343,14 zł netto, potwierdzającą sprzedaż odzieży - spodnie, bluzka, tunika, spódnica, fakturę VAT nr [...] na kwotę 1 014,63 zł netto, potwierdzającą sprzedaż odzieży (spodnie) i płatność gotówką.

W informacji pokontrolnej z dnia 10 sierpnia 2017 r. IP II podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w zakresie niedotrzymania przez [...] P. B. trwałości projektu wskazują, że kopie przedłożonych dokumentów załączone do zastrzeżeń pokontrolnych z dnia 17 lipca 2017 r. w żaden sposób nie potwierdzają zachowania okresu trwałości projektu, tj. utrzymania wskaźników produktu i rezultatu oraz celów projektu.

Pismem z dnia 26 września 2017 r., Beneficjent został wezwany do zwrotu w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania, środków w kwocie 299 600,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

W dniu 17 października 2017 r. Dyrektor [...] w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, a także sposób zwrotu środków.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor [...] w [...] określił kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 299 600,00 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.

W dniu 28 listopada 2017 r. (data wpływu do IP II) P.B. złożył odwołanie od decyzji Dyrektora [...] w [...] z dnia 17 listopada 2017 r. Wskazał, że zgodnie z zawartą umową o dofinasowanie projektu z dnia 21 czerwca 2012 r. wraz z późniejszym aneksem, jakiekolwiek zmiany w projekcie nastąpiły po zakończeniu okresu trwałości projektu. Zdaniem beneficjenta, definicja "zakończenia realizacji projektu" wskazana w § 1 ust. 1 pkt 25 umowy jasno i precyzyjnie wskazuje, że należy przez to rozumieć datę podpisania przez beneficjenta ostatniego protokołu odbioru lub innego równoważnego dokumentu (rzeczowe zakończenie Projektu) lub datę poniesienia ostatniego wydatku (kwalifikowalnego lub niekwalifikowalnego) w ramach projektu (finansowe zakończenie Projektu). Z uwagi na powyższe, nie ma żadnych podstaw do zwrotu środków i wydania w tym przedmiocie decyzji. Wniósł również o uwzględnienie wniosków dowodowych w postaci; umowy o dofinansowanie z dnia 21 czerwca 2012 r. wraz z późniejszym aneksem, dokumentów potwierdzających rzeczowe zakończenie projektu, tj. kopii ostatnich protokołów odbioru z ich datami oraz dokumentów potwierdzających finansowe zakończenie projektu, tj. potwierdzenia przelewów ostatnich ponoszonych wydatków w ramach projektu.

Zarząd Województwa [...] utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy w pierwszej kolejności wskazał, że dofinansowanie projektu przyznane zostało Beneficjentowi – P. B. prowadzącemu jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą [...] P.B. W dniu 2 stycznia 2014 r. do COP w [...] wpłynęła informacja od Beneficjenta o zmianie nazwy firmy na [...] P. B. [...], do której dołączony został wydruk z CEiIDG. Pismem z dnia 21 listopada 2014 r. Beneficjent poinformował COP w [...] o kolejnej zmianie danych firmy, która, jego zdaniem, nie miała wpływu na cele i wskaźniki projektu. Do pisma załączył wydruk z CEIDG, potwierdzający zmianę nazwy firmy na [...] P.B. Jednakże, ze znajdującego się w aktach pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 3 lipca 2017 r. wynika, że P. B. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...], decyzją Ministra Rozwoju i Finansów z dniem 20 czerwca 2017 r. wykreślony został z CEIDG, ponieważ wpis ten zawierał dane niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. W tej sytuacji, decyzja Dyrektora [...] w [...] z dnia 17 listopada 2017 r. skierowana została do Beneficjenta będącego osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej, tj. P.B. Decyzja wysłana została na adres do doręczeń, tj. [...] oraz na adres; [...] Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka odebrana została przez adresata pod adresem [...], w dniu 22 listopada 2017 r., natomiast skierowana na adres; [...], wróciła do nadawcy z adnotacją o niepodjęciu w terminie.

W dniu 25 stycznia 2018 r. do IZ RPO WŁ wpłynęło pismo z Urzędu Miejskiego w [...], z którego wynika, że P.B. jest zameldowany na stałe w miejscowości [...]. W dniu 23 lutego 2018 r. wpłynęła natomiast odpowiedź z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji potwierdzająca adres zameldowania P. B. na pobyt stały w miejscowości [...]

Z uwagi na fakt, iż adres zameldowania na pobyt stały pokrywał się z adresem, pod którym realizowany był projekt pn.: "Rozwój przedsiębiorstwa [...] poprzez bezpośrednią inwestycję w zakresie rozpoczęcia produkcji", a przeprowadzona kontrola trwałości projektu wykazała, że budynek został wyburzony, w dniu 29 stycznia 2018 r. wezwano beneficjenta do wskazania adresu zamieszkania, bądź miejsca pracy, na który mają być kierowane pisma wydawane w toku postępowania odwoławczego. W odpowiedzi na wezwanie P.B. wskazał adres do korespondencji, tj. ul. [...]

Odnosząc się do wniosków dowodowych Beneficjenta, IZ RPO WŁ podkreśliła, że dokumenty wskazane odwołaniu znajdowały się w aktach sprawy już na etapie prowadzenia postępowania przez organ l instancji i były przedmiotem analizy stanu faktycznego dokonanej przez ten organ. Organ odwoławczy, dokonując ponownej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, również opierał się m.in. na dokumentach wskazanych przez beneficjenta w odwołaniu, co znalazło odzwierciedlenie w treści przedmiotowej decyzji.

W odpowiedzi na zarzuty podniesione w odwołaniu Zarząd Województwa [...] wyjaśnił, że przyznanie, przekazanie i rozliczenie dofinansowania oraz zamknięcie projektu realizowanego dzięki wsparciu finansowemu z Unii Europejskiej

nie oznacza, że beneficjent wywiązał się z całokształtu obowiązków nałożonych przez umowę o dofinansowanie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, po zakończeniu realizacji przedsięwzięcia, beneficjent zobowiązany jest do zachowania trwałości projektu, osiągnięcia i utrzymania wskaźników założonych na etapie składania wniosku o dofinansowanie, niepodejmowania działań prowadzących do podwójnego finansowania, monitorowania dochodowości projektu oraz archiwizacji dokumentacji projektowej. W przypadku niedochowania trwałości projektu zgłoszonego do dofinansowania beneficjent może utracić część lub całość wsparcia z funduszy unijnych.

Kwestię trwałości projektu w perspektywie finansowej 2007-2013 reguluje rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, które jest pierwotnym i podstawowym aktem prawnym wyznaczającym podstawę rozstrzygnięcia w badanej sprawie. Po zakończeniu fazy realizacyjnej projektu, zgodnie z art. 57 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 i rozdziałem 5.3 "Krajowych wytycznych dotyczących kwalifikowania wydatków w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w okresie programowania 2007-2013", Beneficjent mieszczący się w gronie MŚP zobowiązany jest do utrzymania efektów projektu przez co najmniej trzy lata od daty zakończenia realizacji projektu.

Zgodnie z art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, trwałość projektów współfinansowanych ze środków funduszy strukturalnych musi być zachowana przez okres pięciu 5 lat od daty zakończenia projektu. W przypadku projektów realizowanych w celu utrzymania inwestycji lub miejsc pracy stworzonych przez MŚP trwałość projektu musi być zachowana przez 3 lata od daty jego zakończenia. Pojęcie "trwałości projektu" rozumiane jest jako niepoddanie projektu tzw. zasadniczej (znaczącej) modyfikacji tj.:

a) modyfikacji mającej wpływ na charakter lub warunki realizacji projektu lub powodującej uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny oraz

b) wynikającej ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury albo z zaprzestania działalności produkcyjnej.

Data zakończenia realizacji projektu oznacza natomiast realizację wszystkich operacji zaplanowanych w ramach dofinansowanego przedsięwzięcia oraz zrefundowanie wszystkich wydatków poniesionych przez beneficjenta. Innymi słowy, bieg okresu trwałości projektu liczony jest od momentu wypłaty ostatniej transzy dofinansowania, tj. najczęściej po zakończeniu kontroli końcowej w miejscu realizacji projektu. Wynika to bezpośrednio z art. 88 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, który stanowi, że do celów niniejszego rozporządzenia, operacje uznaje się za zakończoną w przypadku, gdy działania podjęte w jej ramach zostały faktycznie przeprowadzone i w odniesieniu do której wszystkie wydatki beneficjentów oraz odnośnego wkładu publicznego zostały opłacone.

Zagadnienie trwałości projektu opisane zostało również w rozdziale 5.3 Krajowych Wytycznych, który w pkt 1 stanowi, że zgodnie z postanowieniami art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, trwałość projektów współfinansowanych ze środków funduszy strukturalnych lub Funduszu Spójności musi być zachowana przez okres pięciu lat od daty zakończenia projektu. Poprzez datę zakończenia projektu należy rozumieć termin zakończenia realizacji projektu określony w umowie o dofinansowanie projektu, z uwzględnieniem przepisów art. 88 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Pkt 5.3.2 stanowi natomiast, iż w przypadku projektów realizowanych w celu utrzymania inwestycji lub miejsc pracy stworzonych przez MŚP, okres, o którym mowa powyżej, wynosi 3 lata od daty zakończenia projektu. Analogiczny zapis odnośnie trwałości projektu znalazł się w pkt 3.1 - 3.2. "Zasad kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem w ramach RPO WŁ na lata 2007-2013".

Zgodnie natomiast z § 23 ust. 1 pkt 1 i 2 umowy o dofinansowanie projektu z dnia 21 czerwca 2012 r., w sprawach nieuregulowanych niniejszą umową zastosowanie mają obowiązujące odpowiednie reguły, zasady i postanowienia wynikające z Programu, Uszczegółowienia RPO WŁ, obowiązujących procedur, zasad, informacji IZ oraz IP II, a także odpowiednie przepisy pierwotnego i wtórnego prawa wspólnotowego. Pojęcie "zasad" zdefiniowane zostało w § 1 ust. 1 pkt 15 ww. umowy i oznacza zasady i wytyczne wydawane odpowiednio przez IZ, Ministra Rozwoju Regionalnego, IP II na podstawie przepisów prawa, obowiązujące od momentu ich ogłoszenia, w przypadku dokumentów wydawanych przez IP II na stronie internetowej www.cop.lodzkie.pl, a w przypadku dokumentów wydawanych przez IZ RPO WŁ oraz Ministra Rozwoju Regionalnego od daty ich ogłoszenia na stronach internetowych tych że instytucji, chyba że z komunikatu wynika inna data ich obowiązywania. Chodzi tu m.in. o cyt. powyżej Krajowe wytyczne dotyczące kwalifikowania wydatków w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w okresie programowania 2007-2013, opracowane przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, a także o Zasady kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007 - 2013.

Z uwagi na powyższe Zarząd Województwa [...] podtrzymał stanowisko lP II wyrażone w zaskarżonej decyzji, że okres trwałości projektu realizowanego przez P. B. pn.: "Rozwój przedsiębiorstwa [...] poprzez bezpośrednią inwestycję w zakresie rozpoczęcia produkcji", rozpoczął się od daty wypłaty ostatniej transzy dofinansowania, a więc od dnia 11 lutego 2014 r. i wbrew twierdzeniom Beneficjenta, kontrola przeprowadzona przez IP II w dniu 7 lutego 2017 r. była kontrolą w okresie trwałości projektu.

IP II w Informacji pokontrolnej z dnia 10 sierpnia 2017 r., wydanej w wyniku wniesienia przez Beneficjenta zastrzeżeń, słusznie wskazała, że definicja "zakończenia realizacji projektu" zawarta w § 1 ust. 1 pkt 25 umowy o dofinansowanie, odnosi się do okresu kwalifikowalności wydatków ponoszonych przez Beneficjenta i nie ma zastosowania do badania okresu trwałości projektu. Umowa o dofinansowanie z dnia 21 czerwca 2012 r. zawarta pomiędzy COP w [...] a P.B. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą [...] P. B. (później: [...] P. B.), określa zasady i warunki, na jakich dokonywane będzie dofinansowanie (...) wydatków kwalifikowalnych na realizację projektu pn.: "Rozwój przedsiębiorstwa [...] poprzez bezpośrednią inwestycję w zakresie rozpoczęcia produkcji" (§ 2 ust. 1 umowy). § 3 umowy, reguluje natomiast kwestie rozliczania wydatków kwalifikowalnych w okresie realizacji projektu, określonym w ust. 1 tegoż paragrafu -w przedmiotowym przypadku od czerwca 2012 r. do stycznia 2013 r. (data zakończenia realizacji projektu zmieniona została aneksem z dnia 28 stycznia 2014 r.). Terminy wskazane w § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 umowy o dofinansowanie projektu, a więc termin rozpoczęcia realizacji projektu oraz termin zakończenia realizacji projektu, odnoszą się zatem do okresu, w jakim Beneficjent powinien przeprowadzić wszelkie działania w celu realizacji projektu i w odniesieniu do którego musi ponieść wszystkie zaplanowane wydatki (kwalifikowalne, czy niekwalifikowalne). Również definicja "zakończenia realizacji projektu", zawarta w § 1 ust. 1 pkt 25 umowy o dofinansowanie, wprowadzona została na potrzeby kwalifikowania wydatków ponoszonych przez beneficjenta na realizację projektu. Świadczą o tym także zapisy § 9 umowy o dofinansowanie projektu, dotyczące składania i rozliczania wniosków o płatność, w tym wniosku o płatność końcową, który składa się w terminie 30 dni kalendarzowych od zakończenia realizacji projektu. Definicja "zakończenia realizacji projektu", zawarta w § 1 ust. 1 pkt 25 umowy o dofinansowanie projektu, związana jest zatem ściśle z fazą realizacyjną projektu, mającą wpływ na ocenę kwalifikowalności wydatków - żaden wydatek poniesiony przez Beneficjenta po rzeczowym, bądź finansowym zakończeniu realizacji projektu, nie będzie mógł być uznany za wydatek związany z projektem.

Umowa o dofinansowanie projektu zawarta w dniu 21 czerwca 2012 r. oprócz zasad i warunków na jakich dokonywane będzie dofinansowanie projektu, reguluje również pozostałe obowiązki beneficjenta związane z projektem, m.in. kwestie dotyczące zachowania zasady trwałości projektu (§ 16 ust. 5-8 umowy). Z uwagi jednak na fakt, że umowa o dofinansowanie projektu nie zawiera szczegółowych regulacji dotyczących zachowania trwałości projektu, ocena w tym zakresie dokonywana jest na podstawie uregulowań zawartych w prawie wspólnotowym (tj. art. 57 w zw. z art. 88 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, do których odsyłają zapisy § 16 ust. 5-8 umowy) oraz w wydanych przez Ministra Rozwoju Regionalnego "Krajowych wytycznych dotyczących kwalifikowania wydatków w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w okresie programowania 2007-2013" i wydanych przez IZ RPO WŁ "Zasadach kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007 - 2013". Zgodnie bowiem z postanowieniami § 23 umowy o dofinansowanie projektu, w sprawach nieuregulowanych niniejszą Umową zastosowanie mają:

1.obowiązujące odpowiednie reguły, zasady i postanowienia wynikające z Programu, Uszczegółowienia RPO WŁ, obowiązujących procedur, zasad,

informacji IZ oraz l P II,

2. odpowiednie przepisy pierwotnego i wtórnego prawa wspólnotowego,

3. właściwe akty prawa polskiego, w szczególności: - ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. Nr 16, póz. 93 ze zm.).

"Krajowe wytyczne dotyczące kwalifikowania wydatków w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w okresie programowania 2007-2013", wydane zostały na podstawie art. 35 ust. 3 pkt 4a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (dalej: u.z.p.p.r.) oraz art. 56 ust. 4 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. W Rozdziale 5.3. pkt 1-2 zawierają natomiast zapis, iż zgodnie z postanowieniami art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, trwałość projektów współfinansowanych ze środków funduszy strukturalnych lub Funduszu Spójności musi być zachowana przez okres pięciu lat od daty zakończenia projektu. Poprzez datę zakończenia projektu należy rozumieć termin zakończenia realizacji projektu określony w umowie o dofinansowanie projektu, z uwzględnieniem art. 88 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. W przypadku projektów realizowanych w celu utrzymania inwestycji lub miejsc pracy stworzonych przez MSP, okres, o którym mowa powyżej, wynosi 3 lata od daty zakończenia projektu.

Zgodnie ze stanowiskiem Instytucji Koordynującej Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia, zawartym w opracowanym przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego w marcu 2012 r. podręczniku pt. "Zagadnienie zachowania trwałości projektu współfinansowanego z funduszy europejskich", przy ustalaniu terminu zakończenia realizacji projektu należy kierować się zapisem Krajowych Wytycznych, z uwzględnieniem:

1. przewidywanego terminu wykonania wszystkich czynności w ramach projektu,

2. przewidywanego terminu zapłacenia przez beneficjenta wszystkich wydatków oraz

3. przewidywanego terminu wypłacenia beneficjentowi wkładu publicznego.

"Zasady kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem w ramach RPO WŁ na lata 2007-2013" wydane na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 6 u.z.p.p.r. oraz pkt 3 rozdziału 2 Krajowych Wytycznych, w części pierwszej dotyczącej zasad ogólnych, w pkt 3.2. - 3.3. zawierają zapis, iż zgodnie z art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, trwałość projektów współfinansowanych ze środków funduszy strukturalnych musi być zachowana przez okres pięciu lat od daty zakończenia projektu. Poprzez datę zakończenia projektu należy rozumieć termin realizacji projektu określony w umowie o dofinansowanie projektu, z uwzględnieniem przepisów art. 88 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. W przypadku projektów realizowanych przez MŚP, okres o którym mowa w pkt 3.1. wynosi trzy lata od daty zakończenia projektu określonej w umowie o dofinansowanie.

Z uwagi na powyższe, nie ulega wątpliwości, że termin zakończenia realizacji projektu ustalany na potrzeby badania trwałości projektu, nie jest tożsamy z terminem zakończenia realizacji projektu, określonym w umowie o dofinansowanie projektu. W przedmiotowej sprawie, termin zakończenia realizacji projektu, wskazany w § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu z dnia 21 czerwca 2012 r. i następnie zmieniony aneksem nr 1 do umowy, a więc styczeń 2013 r. nie może być uznany za datę, od której będzie liczona trwałość projektu. Przy badaniu trwałości ww. projektu należy bowiem uwzględnić art. 88 Rozporządzenia Rady (WE), który stanowi, że operację uznaje się za zakończoną w przypadku, gdy działania podjęte w jej ramach zostały faktycznie przeprowadzone i w odniesieniu do której wszystkie wydatki beneficjentów oraz odnośnego wkładu publicznego zostały opłacone. Z uwagi zatem na fakt, że wkład publiczny w postaci ostatniej transzy dofinansowania wypłacony został na rzecz P. B. w dniu 11 lutego 2014 r., od tej daty należy liczyć 3 - letni okres, w którym projekt przedmiotowy nie może zostać poddany tzw. zasadniczej modyfikacji. P. B., podpisując w dniu 21 czerwca 2012 r. umowę o dofinansowanie projektu zobowiązał się do monitorowania aktualności obowiązujących przy realizacji projektu, Zasad i Wytycznych ogłaszanych na stronie internetowej www.rpo.lodzkie.pl oraz www. cop.lodzkie.pl (§ 16 ust. 11 umowy), świadomy był również, iż w sprawach nieuregulowanych umową zastosowanie mają m.in. obowiązujące reguły, zasady i postanowienia wynikające z Programu, Uszczegółowienia RPO WŁ, a także przepisy prawa wspólnotowego (§ 23 ust.1 pkt 1-2 umowy).

Ponadto, Beneficjent zobowiązany był do składania IP II, w okresie trwałości projektu, w terminie do 31 marca każdego roku kalendarzowego deklaracji w zakresie przestrzegania zasady trwałości projektu (§ 10 ust. 2 umowy). W aktach sprawy znajdują się dwa oświadczenia o przestrzeganiu zasady trwałości projektu zrealizowanego w ramach II Osi priorytetowej: Gospodarka, Innowacyjność, przedsiębiorczość RPO WŁ na lata 2007-2013, złożone przez P. B. w dniach: 3 czerwca 2015 r. oraz 29 stycznia 2016 r., w których na str. 1 znajdują się ogólne informacje dotyczące zachowania zasady trwałości projektów, określonej w art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, definicja "Znaczącej modyfikacji projektu" oraz "Całkowitego zakończenia realizacji projektu" przez który należy rozumieć spełnienie łączne trzech warunków:

• czynności wymagane do zakończenia realizacji projektu zostały wykonane (żadna dalsza czynność nie jest wymagana do zakończenia projektu),

• wszystkie wydatki zostały zapłacone przez beneficjenta (żadne dalsze płatności nie mają być ponoszone przez beneficjenta),

• wkład publiczny został wypłacony beneficjentowi (żadne dalsze płatności nie mają być przekazane beneficjentowi, co jest równoznaczne z datą przekazania Beneficjentowi ostatniej płatności dotyczącej zrealizowanego projektu).

Dokumentacja zgromadzona w aktach wskazuje, że ostatnią czynnością wymaganą do zakończenia realizacji projektu było uzyskanie przez beneficjenta pozwolenia na użytkowanie budynku produkcyjno - usługowo - magazynowego (szwalnia), usytuowanego w miejscowości [...], na działce o numerze ewidencyjnym 501/2, na podstawie decyzji nr 4/2013 r. z dnia 22 stycznia 2013 r. wydanej przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w [...]. Ostatnim wydatkiem poniesionym przez Beneficjenta w ramach projektu był wydatek związany z fakturą VAT nr [...] na kwotę 113 000 zł netto (138 990 zł brutto), a mianowicie zapłata podatku VAT w kwocie 25 990 zł dokonana w dniu 24 września 2012 r. Z kolei ostatnia płatność na rzecz Beneficjenta, a więc wkład publiczny, została wypłacona w dniu 11 lutego 2014 r., po zatwierdzeniu przez IP II wniosku o płatność końcową.

Biorąc zatem pod uwagę całość dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, Zarząd Województwa [...] stwierdził, że P. B. był świadomy, że datą całkowitego zakończenia realizacji projektu, od której liczony będzie 3-letni okres trwałości projektu, jest data dokonania na jego rzecz ostatniej płatności, a więc dzień 11 lutego 2014 r. Niezrozumiałym jest zatem powoływanie się przez Beneficjenta w odniesieniu do trwałości projektu, na definicję wskazaną w § 1 ust. 1 pkt 25 umowy o dofinansowanie projektu z dnia 21 czerwca 2012 r. oraz datę zakończenia realizacji projektu wskazaną w § 3 ust. 1 pkt 2 umowy, zmienionej aneksem z dnia 28 stycznia 2014 r. Okres trwałości projektu zrealizowanego przez P. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] (wcześniej [...]), upływał zatem w dniu 11 lutego 2017 r., a więc 3 lata po dokonaniu na rzecz Beneficjenta ostatniej płatności dofinansowania. Przeprowadzona zatem w dniu 7 lutego 2017 r. kontrola w miejscu realizacji projektu, tj. w miejscowości [...] była kontrolą w okresie trwałości projektu. Skoro natomiast w dniu kontroli w miejscu realizacji projektu nikogo nie zastano, nie stwierdzono również żadnych oznak, że firma [...] P. B. pod wskazanym adresem prowadzi działalność gospodarczą, brak było obecności zakupionych w ramach projektu środków trwałych, natomiast rozbudowany w ramach projektu budynek został zburzony stwierdzono, że Beneficjent nie dochował zasady trwałości projektu.

Podczas dodatkowych czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 21 kwietnia 2017 r. w nowej lokalizacji, tj. w miejscowości [...] beneficjent nie okazał natomiast monitora LG E2242C, nr seryjny 205NDUN00678; urządzenia wielofunkcyjnego SAMSUNG Laser Color CLX-3175, nr seryjny 14AHBAGZ302099M oraz systemu operacyjnego Windows 7 Professional 32bit PL. Ponadto ustalono, iż pod ww. adresem działalność gospodarcza nie jest prowadzona, a urządzenia zakupione w ramach projektu nie są użytkowane.

Z akt sprawy wynika, że IP II kilkukrotnie (tj. pisma z dnia 10 lutego 2017 r, z dnia 1 marca 2017 r., z dnia 10 kwietnia 2017 r.) zwracała się do Beneficjenta z prośbą o przekazanie informacji i odpowiednich dokumentów dotyczących daty i warunków dokonania zmiany miejsca realizacji projektu na miejscowość [...] oraz daty wyburzenia budynku rozbudowanego w ramach projektu w miejscowości K. 31, przedłożenie dokumentacji potwierdzającej utrzymanie wskaźników produktu i rezultatu, informacji w zakresie przechowywania i archiwizowania dokumentacji dotyczącej projektu, umowy dzierżawy nieruchomości mieszczącej się w miejscowości [...] (jeśli była zawarta inna, niż przedłożona wraz z wnioskiem o dofinansowanie) oraz dokumentu potwierdzającego wypowiedzenie ww. umowy dzierżawy, wskazanie dokładnej daty zaprzestania działalności produkcyjnej związanej z realizowanym projektem, wskazanie miejsca przechowywania środków trwałych, których obecności nie stwierdzono podczas kontroli w dniu 21 kwietnia 2017 r.

Beneficjent nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, natomiast dokumenty załączone do zastrzeżeń do Informacji pokontrolnej z dnia 3 lipca 2017 r., jak słusznie uznała IP II, w żaden sposób nie potwierdziły utrzymania określonych we wniosku o dofinansowanie wskaźników produktu i rezultatu.

W wyniku zatem przeprowadzonego postępowania odwoławczego, IZ RPO WŁ stwierdziła, że Beneficjent w okresie trwałości projektu, a więc w okresie od 11 lutego 2014 r. do 11 lutego 2017 r., nie dochował trwałości projektu pn. "Rozwój przedsiębiorstwa [...] poprzez bezpośrednią inwestycję w zakresie rozpoczęcia produkcji", gdyż poddał projekt tzw. zasadniczej (znaczącej) modyfikacji, polegającej na zaprzestaniu produkcji odzieży ciążowej. Potwierdza to bezsprzecznie stan faktyczny ustalony podczas kontroli w okresie trwałości projektu w dniu 7 lutego 2017 r. w miejscu realizacji projektu, tj. w miejscowości [...] - Zespół kontrolny nie zastał na miejscu żadnego pracownika, brak było śladów jakiejkolwiek działalności produkcyjnej - brak środków trwałych zakupionych w ramach projektu, a co najważniejsze zmodernizowany w ramach projektu budynek przeznaczony na szwalnię został zburzony. Również dodatkowe czynności kontrolne przeprowadzone w dniu 21 kwietnia 2017 r. w miejscu wskazanym przez beneficjenta, a więc w miejscowości [...], nie potwierdziły prowadzenia działalności produkcyjnej, pomimo zapewnień ze strony Beneficjenta, że produkcja nadal jest prowadzona. Zespół kontrolny potwierdził co prawda obecność części urządzeń zakupionych w ramach projektu, za wyjątkiem: monitora LG E2242C, nr seryjny 205NDUN00678; urządzenia wielofunkcyjnego SAMSUNG Laser Color CLX-3175, nr seryjny 14AHBAGZ302099M oraz systemu operacyjnego Windows 7 Professional 32bit PL, jednakże zastane na miejscu środki trwałe nie były użytkowane. Przedłożone przez Beneficjenta umowy o pracę zawarte przez [...] P. B. z A. B. i A. M. również nie potwierdzają działalności produkcyjnej związanej ze zrealizowanym na podstawie umowy z dnia 21 czerwca 2012 r. projektem, dotyczą bowiem prowadzonej przez [...] działalności doradczej z siedzibą w [...] .Beneficjent nie potwierdził również wprowadzenia na rynek 1 nowego produktu, tj. wyprodukowanej przez siebie odzieży ciążowej - dowodem na to nie mogą być bowiem dwie faktury VAT dołączone do zastrzeżeń do Informacji pokontrolnej z dnia 3 lipca 2017 r., gdyż tylko jedna z nich wystawiona została w okresie trwałości projektu (faktura VAT nr [...] z dnia 1 października 2014 r.), natomiast z treści tego dokumentu nie wynika, że sprzedaż dotyczy wyprodukowanej przez Beneficjenta odzieży ciążowej.

Określone w art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, pojęcie trwałości projektu oznacza niepoddawanie go zasadniczej (znaczącej) modyfikacji, tj. modyfikacji:

1. mającej wpływ na charakter lub warunki realizacji projektu lub powodującej uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny, oraz

2. wynikającej ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury albo z zaprzestania działalności produkcyjnej.

"Znacząca (zasadnicza) modyfikacja" oznacza zatem jednoczesne spełnienie co najmniej jednego z warunków wymienionych w punkcie 1. i co najmniej jednego z warunków wymienionych w punkcie 2., a ponadto pomiędzy tymi warunkami musi zachodzić związek przyczynowo-skutkowy.

Działalność produkcyjna to działalność, w wyniku której produkowane są dobra lub świadczone są usługi. W kontekście zachowania trwałości projektu zaprzestanie działalności produkcyjnej odnosi się do trwałego przerwania działań bezpośrednio związanych z realizowanym projektem - niekoniecznie oznacza to zaprzestanie całej działalności produkcyjnej danej firmy lub instytucji publicznej.

Przez charakter operacji rozumie się jej właściwości ogólne, to jest właściwy jej zespół cech, odróżniających ją od innych operacji tego samego rodzaju. Do określania charakteru inwestycji w infrastrukturę, które mają być przeprowadzone w ramach projektu, powinno stosować się obiektywne kryteria, np. parametry techniczne proponowanych rozwiązań czy też dane statystyczne. Dodatkowo charakter projektu to także główne działania podejmowane w ramach danego przedsięwzięcia. Zmiana charakteru operacji może być oceniana przez pryzmat m.in.

stopnia osiągania zakładanych wskaźników realizacji projektu.

Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Rozwoju Regionalnego zaprezentowanym w dokumencie pn. "Zagadnienie zachowania trwałości projektu współfinansowanego ze środków europejskich", cyt.: "zaprzestanie działalności produkcyjnej z dużym prawdopodobieństwem będzie wpływać na charakter lub warunki realizacji operacji w sposób, który pozwala na stwierdzenie, iż operacja została poddana niedozwolonej zasadniczej modyfikacji. Tym samym jeżeli nastąpiło zaprzestanie produkcji, najprawdopodobniej nie zachowano także trwałości projektu".

W przypadku projektu pn. "Rozwój przedsiębiorstwa [...] poprzez bezpośrednią inwestycję w zakresie rozpoczęcia produkcji", zrealizowanego przez P. B. nastąpiło zarówno zaprzestanie działalności produkcyjnej w rozumieniu art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, jak i zmiana charakteru realizacji projektu. Wskazują na to zarówno ustalenia kontroli trwałości projektu przeprowadzonej w dniu 7 lutego 2017 r. oraz dodatkowe czynności kontrolne z dnia 21 kwietnia 2017 r., jak i analiza dokumentacji przedłożonej przez Beneficjenta. Beneficjent w żaden sposób nie wykazał, że w okresie trwałości projektu, tj. od 11 lutego 2014 r. do 11 lutego 2017 r. utrzymywał produkcję odzieży ciążowej, a następnie dokonywał jej sprzedaży - brak dokumentów potwierdzających zakup surowców do produkcji odzieży, zatrudnienie szwaczek itp. Jedna z faktur VAT wystawiona w okresie trwałości projektu potwierdza co prawda sprzedaż 16 szt. spodni, jednakże nie wynika z niej, czy jest to produkt wyprodukowany przez Beneficjenta, czy produkt, którego Beneficjent jest dystrybutorem (we wniosku o dofinansowanie Beneficjent wskazał, że jest dystrybutorem odzieży ciążowej marki [...] - część B.5).

Obowiązek zwrotu dofinansowania przez beneficjenta, który nie dochował wymogu trwałości projektu znajduje oparcie zarówno w przepisach prawa wspólnotowego, jak i w przepisach krajowych. Na gruncie Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 jest to art. 57 § 3, który stanowi, iż kwoty nienależnie wypłacone podlegają procedurze odzyskiwania zgodnie z art. 98-102.

W myśl natomiast art. 98 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, państwa członkowskie w pierwszej kolejności ponoszą odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter lub warunki realizacji lub kontroli operacji, lub programów operacyjnych oraz dokonując wymaganych korekt finansowych. Na podstawie art. 98 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych.

Z kolei, zgodnie z art. 2 ust. 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, nieprawidłowością jest jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Z powyższego wynika, że za nieprawidłowość można uznać wszelkie odstępstwo od zapisów umowy lub naruszenie przepisów prawa krajowego i unijnego, które spowodowało lub mogło spowodować uszczerbek w budżecie ogólnym.

Szkoda, o której mowa w art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 powstaje niejako automatycznie, gdy Beneficjent otrzymujący dofinansowanie realizuje projekt niezgodnie z prawem, a przy tym do powstania szkody w budżecie UE nie jest wymagane powstanie faktycznego uszczerbku majątkowego w budżecie. Przesłanką naliczenia korekty finansowej, a następnie żądania zwrotu dofinansowania jest zatem wykazanie naruszenia procedury, które mogło doprowadzić do uszczuplenia środków unijnych.

Z akt sprawy wynika, że głównym celem projektu pn.: "Rozwój przedsiębiorstwa [...] poprzez bezpośrednią inwestycję w zakresie rozpoczęcia produkcji", był rozwój firmy [...], podniesienie poziomu konkurencyjności, poprawa kondycji przedsiębiorstwa, zwiększenie przychodów, zwiększenie zatrudnienia, zwiększenie innowacyjności, pozyskanie nowych klientów oraz zintensyfikowanie współpracy z dotychczasowymi partnerami. Zdaniem beneficjenta, najlepszym sposobem na osiągnięcie założonego celu miało być rozpoczęcie własnej produkcji odzieży ciążowej, której dotychczas był zleceniodawcą i dystrybutorem.

W przedmiotowej sprawie szkoda to środki, które nie służą osiągnięciu celu projektu, a zatem nie powinny być przez beneficjenta wykorzystane i wypłacone z budżetu UE, a powinny służyć innym celom. Beneficjent dzięki założonym we wniosku o dofinansowanie wskaźnikom otrzymał poziom punktowy umożliwiający przyznanie dofinansowania. Nieutrzymanie zatem przez niego wskaźników, a także zaprzestanie prowadzenia działalności w zakresie wskazanym w projekcie powoduje, że otrzymane dofinansowanie nie służy realizacji celu projektu. Niezachowanie wymogu trwałości projektu stanowi bowiem naruszenie art. 57 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 i jest zatem nieprawidłowością w rozumieniu art. 2 pkt 7 tegoż rozporządzenia.

Obowiązek zwrotu dofinansowania przez beneficjenta, który nie dochował wymogu trwałości projektu znajduje oparcie również w przepisach krajowych. Zgodnie z art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wydatki związane z realizacją programów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 2, 3a i 4 (m.in. środki pochodzące z funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rybołówstwa), są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Pod pojęciem procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu mieszczą się zarówno art. 57 i art. 88 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, jak i umowa o dofinansowanie z dnia 21 czerwca 2012 r. Wykorzystanie środków niezgodnie z tymi procedurami rodzi obowiązek zwrotu dofinansowania przez beneficjenta.

Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., tj. są dokonywane niezgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu, podlegają zwrotowi przez Beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p.

Interpretując pojęcie "inne procedury obowiązujące przy ich wykorzystaniu" należy uwzględnić potoczne rozumienie wyrazu "procedura" oraz sposób uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych. W prawie krajowym systemy realizacji programów operacyjnych krajowych i regionalnych tworzone są przede wszystkim aktami nie mającymi waloru przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Projekty są realizowane przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie, która stanowi podstawowe źródło uprawnień i obowiązków stron, w tym beneficjenta. Wzór umowy o dofinansowanie jest elementem systemu realizacji programu operacyjnego, w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 8 u.z.p.p.r. i składa się także na dokumentację konkursową. Uczestnik konkursu ma możliwość zapoznania się z warunkami umowy, a tym samym z zasadami obowiązującymi przy wykorzystaniu dofinansowania i swobodnego podjęcia decyzji o nawiązaniu stosunku prawnego na zasadach określonych w umowie.

W związku z powyższym, naruszenie § 16 ust. 5-8 umowy o dofinansowanie projektu wraz z późniejszym aneksem, dotyczącego zachowania trwałości projektu, a także § 26 ust. 1 pkt 1-2 umowy, dotyczącego przestrzegania Zasad i Wytycznych, stanowi bezwzględnie naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.

Beneficjent, w okresie trwałości projektu, a więc w okresie od 11 lutego 2014 r. do 11 lutego 2017 r., dokonał tzw. znaczącej modyfikacji projektu, na realizację którego otrzymał dofinansowanie, naruszył tym samym pkt 3.2 i pkt 3.3. "Zasad kwalifikowalności wydatków...", Rozdział 5.3 pkt 1-2 "Krajowych wytycznych...", art. 57 w zw. z art. 88 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, a także § 16 ust. 5-6 i § 26 ust. 1 pkt 2 umowy o dofinansowanie projektu.

Naruszenie przy realizacji programu ww. przepisów skutkuje zastosowaniem określonych sankcji. Zdaniem IZ RPO WŁ w przedmiotowej sprawie wystąpiła szkoda realna w wysokości 299 600,00 zł, a więc w wysokości środków finansowych wypłaconych Beneficjentowi na realizację projektu, który następnie poddany został w okresie trwałości tzw. zasadniczej modyfikacji, polegającej na zaprzestaniu własnej produkcji odzieży ciążowej. Beneficjent w żaden sposób nie udowodnił bowiem chociażby częściowego zachowania trwałości projektu pn. "Rozwój przedsiębiorstwa [...] poprzez bezpośrednią inwestycję w zakresie rozpoczęcia produkcji", współfinansowanego ze środków europejskich. Obowiązek przedkładania na pisemne wezwanie IP II informacji, wyjaśnień oraz dokumentów związanych z realizacją projektu wynika natomiast z § 11 pkt 7 umowy o dofinansowanie.

Wskutek powyżej opisanych okoliczności konieczny był zatem zwrot całości otrzymanego przez P. B. dofinansowania, ponieważ wszystkie wydatki poniesione na realizację projektu pn.: "Rozwój przedsiębiorstwa [...] poprzez bezpośrednią inwestycję w zakresie rozpoczęcia produkcji", należało uznać za nieuzasadnione z punktu widzenia finansowania z budżetu Unii Europejskiej. Przyznanie, przekazanie i rozliczenie dofinansowania oraz zamknięcie projektu realizowanego dzięki wsparciu finansowemu z Unii Europejskiej nie oznacza wywiązania się przez beneficjenta z całokształtu obowiązków nałożonych przez umowę o dofinansowanie. Beneficjent zobowiązany jest do zachowania trwałości projektu, osiągnięcia i utrzymania wskaźników założonych na etapie składania wniosku o dofinansowanie, niepodejmowania działań prowadzących do podwójnego finansowania, monitorowania dochodowości projektu oraz archiwizacji dokumentacji projektowej. W przypadku niedochowania trwałości projektu zgłoszonego do dofinansowania Beneficjent może utracić część lub całość wsparcia z funduszy unijnych, w zależności od okresu, w jakim nie dochował trwałości projektu. Współczynnik korekty finansowej w przypadku naruszenia zasady trwałości projektu ustala się jako iloraz liczby dni nieutrzymanego okresu trwałości inwestycji do całkowitej liczby dni okresu trwałości projektu.

W rozpatrywanej sprawie przeprowadzona w dniu 7 lutego 2017 r. kontrola trwałości projektu, a także późniejsze dodatkowe czynności kontrolne, jak i dokumentacja dostarczona przez samego beneficjenta, wykazały, że po zakończeniu realizacji projektu, a więc po dacie wypłaty ostatniej transzy dofinansowania, projekt w ogóle nie był realizowany, tzn. nastąpiło zaprzestanie działalności produkcyjnej w zakresie szycia odzieży ciążowej, co doprowadziło do nieutrzymania wskaźników produktu i rezultatu projektu. Beneficjent zobowiązany był do zachowania trwałości projektu przez okres 3 lat od daty wypłaty ostatniej transzy dofinansowania, a więc od dnia 11 lutego 2014 r., tj. łącznie przez 1097 dni. Z uwagi na fakt, iż przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło prowadzenia działalności produkcyjnej przez cały okres trwałości, tj. od 11 lutego 2014 r. do 11 lutego 2017 r., współczynnik korekty finansowej wyniósł 100% i Beneficjent zobowiązany jest do zwrotu całości przyznanego dofinansowania,.

Również § 16 ust. 8 umowy o dofinansowanie, zobowiązuje Beneficjenta do zwrotu dofinansowania, zgodnie z poleceniem zwrotu i w terminie wyznaczonym przez IP II (IZ) w przypadku, gdy w okresie 5 lat, a w przypadku MŚP - 3 lat od dnia zakończenia projektu, projekt uległ znaczącej modyfikacji w rozumieniu art. 57 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Kwota środków podlegająca zwrotowi uznawana jest wówczas za nieprawidłowość.

Konkludując IZ RPO WŁ stwierdziła, że wydatki poniesione w sposób nieprawidłowy nie mogą być przedkładane do refundacji Komisji Europejskiej.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie oceny dowodów w sposób wszechstronny, pominięcie dowodów zgłoszonych przez skarżącego, a w szczególności umowy o dofinansowanie z dnia 21 czerwca 2012 r., zmienionej aneksem z dnia 28 stycznia 2014 r oraz pisma skarżącego z dnia 6 lutego 2017 r. wskazującego pełnomocnika w postępowaniu,

- art. 10 w zw. z art. 32 i art. 140 k.p.a. poprzez pominięcie w drugiej instancji pełnomocnika skarżącego, co wykluczyło aktywny udział pełnomocnika skarżącego w postępowaniu przed organem drugiej instancji, w tym uniemożliwiło odniesienie się przez pełnomocnika skarżącego do materiałów i dowodów zgromadzony w postępowaniu w drugiej instancji,

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 32 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy w sytuacji, gdy w odwołaniu skarżący zarzucił bezprawność przeprowadzonej w dniu 7 lutego 2017 r. kontroli przez IP II projektu,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 9 i 12 oraz art. 207 ust. i pkt 2 w zw. z art. 184 ustawy o finansach publicznych oraz art. 5 pkt 2, art. 25 pkt 1 i art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz art. 98 w zw. z art. 2 pkt 7, art. 57 w zw. z art. 88 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1083/2006 poprzez ich zastosowanie w sprawie, w sytuacji, gdy w sprawie nie zachodziły podstawy do utrzymania w mocy decyzji Dyrektora [...] w [...] z dnia 17 listopada 2017 r.,

- art. 138 § 1 pkt 2 i art. 138 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie, w sytuacji, gdy zachodziła podstawa do uchylenia w całości decyzji Dyrektora [...] w [...] z dnia 17 listopada 2017 r. i orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy poprzez umorzenie postępowania w sprawie albo uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W oparciu o postawione zarzutu wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa [...] podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 w zw. z art. 32 i art. 140 k.p.a. organ wyjaśnił, że IP II w piśmie z dnia 31 stycznia 2017 r. poinformowała Beneficjenta o wyznaczeniu terminu kontroli trwałości projektu na dzień 7 lutego 2017 r. W ww. piśmie zobowiązano jednocześnie beneficjenta do wyznaczenia osoby upoważnionej do udzielania informacji w zakresie projektu oraz zapewnienia jej dyspozycyjności pod nieobecność osoby reprezentującej firmę, z zastrzeżeniem, iż w przypadku ponownej odmowy poddania się kontroli lub utrudnienia przeprowadzenia czynności kontrolnych zostaną podjęte wobec firmy środki określone w umowie o dofinansowanie. W odpowiedzi na powyższe pismo oraz w związku z dalszym przebywaniem na zwolnieniu lekarskim, Beneficjent pismem z dnia 6 lutego 2017 r. poinformował IP II, iż wyznaczył osobę upoważnioną (pełnomocnika) do udzielania informacji w zakresie projektu oraz zapewnienia dyspozycyjności pod jego nieobecność. Do pisma załączone zostało pełnomocnictwo (upoważnienie) z dnia 6 lutego 2017 r. o udzieleniu pełnomocnictwa (upoważnienia) do udzielania informacji i wyjaśnień w zakresie projektu [...] oraz zapewnienia dyspozycyjności pod nieobecność beneficjenta. Z ww. dokumentów wynika, że pełnomocnictwo udzielone M. Z. obejmowało swoim zakresem konieczność udzielania informacji oraz dyspozycyjność w trakcie postępowania kontrolnego pod nieobecność beneficjenta. Z uwagi natomiast na niewskazanie w piśmie z dnia 6 lutego 2017 r. nr telefonu i adresu e-mail pełnomocnika, IP II w dniu 6 lutego 2017 r. poinformowała beneficjenta drogą elektroniczną, iż czynności kontrolne rozpoczną się następnego dnia ok. godz. 10-11 w miejscu realizacji projektu. Z korespondencji prowadzonej przez IP II z beneficjentem wynika, że w przypadku braku możliwości osobistego uczestnictwa podczas kontroli zaplanowanej na dzień 7 lutego 2017 r. w miejscu realizacji projektu miał on obowiązek wskazać osobę upoważnioną i zapewnić jej dyspozycyjność podczas czynności kontrolnych. Innymi słowy, to obowiązkiem beneficjenta było poinformowanie ustanowionego pełnomocnika o terminie kontroli i zapewnienia jego obecności na miejscu realizacji projektu.

Przekazanie IP II na etapie postępowania kontrolnego informacji z dnia 6 lutego 2017 r. o udzieleniu M. Z. pełnomocnictwa (upoważnienia) do udzielania informacji i wyjaśnień oraz zapewnienia dyspozycyjności pod nieobecność Beneficjenta, w związku z kontrolą trwałości projektu nie oznacza automatycznego umocowania pełnomocnika do podejmowania czynności w trakcie postępowania administracyjnego. Działanie IP w związku z wykryciem naruszenia procedur regulujących tryb wydatkowania środków pomocowych, z uwagi na jego specyfikę jest postępowaniem kilkuetapowym. Na poszczególnych jego etapach ma różny charakter. Kwestie związane z ubieganiem się o dofinansowanie, udzielaniem dofinansowania ze środków pochodzących z budżetu państwa lub ze środków zagranicznych oraz ustalaniem i nakładaniem korekt finansowych nie są objęte regułami określonymi w k.p.a., o czym stanowi art. 37 u.z.p.p.r., dopiero kwestie związane z dochodzeniem zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz innych należności związanych z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetek od tych środków i od tych należności, wynikające z art. 207 u.f.p., podlegają reżimowi postępowania administracyjnego, o czym stanowi art. 67 u.f.p.

Ustalenie i nałożenie korekty finansowej przez IZ jest jedynie etapem dochodzenia zwrotu kwoty ustalonej korektą, poprzedzającym postępowanie administracyjne w tej sprawie, wszczęte na podstawie przepisów ustawy o finansach publicznych. Postępowanie kontrolne jest zatem odrębnym postępowaniem, do którego nie mają zastosowania przepisy postępowania administracyjnego. Na etapie postępowania kontrolnego, przeprowadzenie czynności procesowych ( w tym kontroli projektu) bez udziału pełnomocnika nie jest równoznaczne z pominięciem strony postępowania, jak ma to miejsce w postępowaniu administracyjny. To pełnomocnik bowiem decyduje o tym, czy będzie reprezentował stronę w zakresie, w jakim został umocowany. Akta sprawy administracyjnej nie wskazują natomiast, aby M. Z. wyrażał chęć reprezentowania skarżącego na etapie wszczętego w dniu 17 października 2017 r. postępowania administracyjnego. W związku zatem z nieustanowieniem w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym pełnomocnika wszelkie pisma, a także decyzja l instancji, jak i decyzja II instancji kierowane były do strony i doręczane na adres wskazany przez stronę postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej powoływana jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy).

Ponadto wskazać należy, iż Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Określenie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza zarówno prawa materialnego krajowego i unijnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy jak i przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik postępowania i jako taka jest prawidłowa.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest zasadność zwrotu dofinansowania przyznanego i wypłaconego skarżącemu na podstawie umowy z dnia 21czerwca 2012 r. o dofinansowanie projektu pn." Rozwój przedsiębiorstwa [...] poprzez bezpośrednią inwestycję w zakresie rozpoczęcia produkcji" zawartej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013.

Organ zobowiązując Beneficjenta do zwrotu dofinansowania prawidłowo zastosował przepis art. 26 ust. 1 pkt 15 u.z.p.p.r. w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 .

Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w art. 25 pkt 1 w zw. z art. 5 pkt 2 tej ustawy stanowi, że za przygotowanie i prawidłową realizację programu operacyjnego odpowiada instytucja zarządzająca, którą w przypadku programu regionalnego jest zarząd województwa. Stosownie do art. 26 ust. 1 u.z.p.p.r. do zadań instytucji zarządzającej należy m. in. prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów; odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych; ustalanie i nakładanie korekt finansowych, o których mowa w art. 98 rozporządzenia nr 1083/2006.

Z art. 26 ust. 1 pkt 15 u.z.p.p.r. wynika wprost, że odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi następuje w formie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych co przesądza o administracyjnym charakterze tego postępowania.

Ustalenie i nałożenie korekty finansowej przez instytucję zarządzającą (pośredniczącą lub wdrażającą) jest jedynie etapem dochodzenia zwrotu kwoty ustalonej korektą, poprzedzającym postępowanie administracyjne w tej sprawie, wszczęte na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p. W postępowaniu administracyjnym o zwrot należności nieprawidłowo pobranych ustalenia dotyczące korekty podjęte w toku postępowania kontrolnego nie wiążą organu orzekającego o zwrocie. Stanowią element stanu faktycznego tej sprawy. W konsekwencji korekta podlega również kontroli sądu rozpatrującego skargę na decyzję zobowiązującą do zwrotu, w ramach oceny ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia o zwrocie (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z 27 października 2014 r., sygn. II GPS 2/14) .

Z art. 98 ust.1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) 1083/2006 wynika, że:

1. Państwa członkowskie w pierwszej kolejności ponoszą odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter lub warunki realizacji lub kontroli operacji, lub programów operacyjnych oraz dokonując wymaganych korekt finansowych.

2. Państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze.

Zatem z brzmienia ww. przepisu wynika wprost, że to państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych i korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu w całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. To państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze.

Z kolei, zgodnie z art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006, jako "nieprawidłowość" rozumieć należy jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.

W związku z powyższym, elementem nieprawidłowości jest wystąpienie szkody (realnej lub potencjalnej) w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Szkoda potencjalna ma miejsce wtedy, gdy zostanie wykryte naruszenie prawa przez beneficjenta, prowadzące do wystąpienia szkody, w wyniku czego nie uzyska on konkretnej kwoty środków finansowych. W takim przypadku IZ RPO WŁ zapobiega sfinansowaniu ze środków unijnych wydatku objętego naruszeniem prawa. Należy zatem mieć na uwadze, iż dla kwalifikacji nieprawidłowości nie ma znaczenia kwota nieprawidłowości (nie została ustalona minimalna kwota nieprawidłowości) i etap realizacji projektu, na którym została ona wykryta, ale sam fakt jej zaistnienia.

Odnośnie szkody o której mowa w art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, należy wskazać, że szkoda powstaje niejako automatycznie, gdy beneficjent otrzymujący dofinansowanie realizuje projekt niezgodnie z prawem, a przy tym do powstania szkody w budżecie UE nie jest wymagane powstanie faktycznego uszczerbku majątkowego w budżecie. Stąd wytyczne Komisji dla ustalania korekt finansowych za naruszenie prawa zamówień publicznych. Do przyjęcia, że doszło do naruszenia przepisów regulujących realizację dofinansowywanego projektu nie jest konieczne wystąpienie rzeczywistego uszczerbku finansowego, lecz wystarczy sama możliwość jego wystąpienia.

Sporna decyzja prawidłowo zatem oparta jest na przepisie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9. W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1 instytucja która podpisała umowę z beneficjentem wzywa go do zwrotu środków lub do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o których mowa w ust. 2 w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania ( ust. 8). Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8 organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub pośredniczącej w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju albo ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem [...] wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu środków ( ust. 9).

Zgodnie z art. 184 ust. 1 tej ustawy, wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

Naruszenie procedur, określonych w przepisie art. 184 ust. 1 u.f.p., przy wykorzystaniu środków europejskich (art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.), dotyczy więc przede wszystkim procedur wskazanych w umowie o dofinansowanie projektu, zawieranej na podstawie art. 206 u.f.p.

Zaskarżona decyzja w sposób wyczerpujący przedstawia przebieg postępowania oraz mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa krajowego i unijnego. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, nie narusza prawa.

W rozpoznawanej sprawie organy uznały, że w realizowanym przez beneficjenta projekcie inwestycyjnym pn. " Rozwój przedsiębiorstwa [...] poprzez bezpośrednią inwestycję w zakresie rozpoczęcia produkcji" nastąpiła zasadnicza modyfikacja w rozumieniu art. 57 ust. 1 Rozporządzenia Rady nr 1083/2006, bowiem Beneficjent nie zachował trwałości projektu w wymaganym okresie 3 lat od daty zakończenia realizacji Projektu.

Zgodnie z ww. art. 57 ust. 1, jako warunek trwałości projektu dofinansowanego ze środków unijnych wskazuje się brak poddania operacji, w wymaganym okresie, zasadniczej modyfikacji wynikającej ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury albo z zaprzestania działalności produkcyjnej i mającej wpływ na charakter lub warunki realizacji operacji lub powodującej uzyskanie nieuzasadnionej korzyści przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny. Przy czym przez operację – zgodnie z art. 2 pkt 3 Rozporządzenie Rady nr 1083/2006 – rozumie się projekt lub grupę projektów wybranych przez instytucję zarządzającą danym programem operacyjnym lub na jej odpowiedzialność , zgodnie z kryteriami ustanowionymi przez komitet monitorujący i realizowanych przez jednego lub więcej beneficjentów.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do dwóch kwestii, a mianowicie:

- jak należy liczyć termin, od którego biegnie trzyletni okres trwałości projektu, oraz

- czy w okresie trwałości projektu przedmiotowy projekt został poddany zasadniczej modyfikacji w rozumieniu art. 57 Rozporządzenie Rady nr 1083/2006.

Okres trwałości projektu jest zatem zagadnieniem istotnym, bowiem dotyczy on ram czasowych, w których na beneficjencie ciążą określone obowiązki wynikające z zawartej umowy o dofinansowanie projektu oraz konsekwencje wynikające z ich naruszenia. Naruszenie zobowiązań wynikających z umowy, jak już wyżej wskazano, stanowi o naruszeniu procedur w rozumieniu art. 184 ust. 1 u.f.p., a w konsekwencji skutkuje obowiązkiem zwrotu kwoty dofinansowania (art. 207 ust. 1 u.f.p.). Zatem w pierwszym rzędzie należało dokonać interpretacji pojęcia okresu trwałości projektu, a konkretnie momentu, w którym okres ten ma swój początek. Ustalenie bowiem początkowej daty okresu trwałości Projektu, który w niniejszej sprawie wynosi 3 lata, stanowi podstawę do dalszych ustaleń a mianowicie, czy w tym okresie Beneficjent dopuścił się znaczącej modyfikacji.

Beneficjent twierdzi, że dniem początkowym, od którego należy liczyć okres trwałości projektu, jest dzień zakończenia realizacji projektu, to jest 22 stycznia 2013 r. ( data podpisania protokołu odbioru), bądź 24 września 2013 r. ( poniesienie przez niego ostatniego wydatku związanego z realizacją projektu). Taką datę należy, jego zdanien, przyjąć w oparciu o przepis § 1 ust 1 pkt 25 umowy o dofinansowanie. Wobec powyższego kontrole i audyty w ramach projektu mogły zostać przeprowadzone najpóźniej do 24 września 2016 r.

Natomiast organy wskazały, że beneficjent zobowiązany był do zapewnienia trwałości projektu w okresie 3 lat od daty zakończenia realizacji Projektu w rozumieniu art. 57 Rozporządzenie Rady nr 1083/2006. Przy czym przez zakończenie realizacji Projektu organ rozumienie ostatnią płatność dotyczącą zrealizowanego projektu. Odwołuje się przy tym do art. 88 ust. 1 in fine wskazanego w Rozporządzeniu Rady nr 1083/2006, który stanowi, że do celów tego rozporządzenia, operację uznaje się za zakończoną w przypadku, gdy działania podjęte w jej ramach zostały faktycznie przeprowadzone i w odniesieniu do której wszystkie wydatki beneficjentów oraz odnośnego wkładu publicznego zostały opłacone. Z uwagi na to, że wkład publiczny w postaci ostatniej transzy dofinansowania został wypłacony na rzecz skarżącego w dniu 11 lutego 2014 r, to od tej właśnie daty należy liczyć 3-letni okres, w którym przedmiotowy projekt nie może zostać zmodyfikowany.

W ocenie Sądu stanowisko organów zasługuje na uwzględnienie. Znajduje ono potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych ( v. wyrok WSA w Warszawie s z dnia.15 marca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 1467/15, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 1182/15, wyrok NSA z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 5186).

Jak trafnie przyjął organ odwoławczy zasada trwałości projektu nie została uregulowana w prawie krajowym. Dlatego w tym zakresie należy stosować przepisy Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, a także wytyczne, które opracowują państwa członkowskie.

Krajowe wytyczne dotyczące kwalifikowania wydatków w ramach funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w okresie programowania 2007-2013, wydane na podstawie art. 35 ust. 3 pkt 4a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz art. 56 ust. 4 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 r. z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 ustalają w rozdziale 5, podrozdziale 3 pkt 1), że poprzez datę zakończenia projektu należy rozumieć termin zakończenia realizacji projektu określony w umowie o dofinansowanie projektu, z uwzględnieniem przepisów art. 88 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Przepis art. 88 ust. ust. 1 powołanego Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 jednoznacznie stwierdza, że dla celów niniejszego rozporządzenia, operację uznaje się za zakończoną w przypadku, gdy działania podjęte w jej ramach zostały faktycznie przeprowadzone i w odniesieniu, do której wszystkie wydatki beneficjentów oraz odnośnego wkładu publicznego zostały opłacone. W niniejszej sprawie wkład publiczny został opłacony w dniu 11 lutego 2014 r., to jest w dacie wypłacenia beneficjentowi ostatniej transzy dofinansowania i właśnie w tym dniu zakończono operację.

Organ administracji podpisując umowę z beneficjentem nie może modyfikować jednoznacznych rozwiązań przyjętych w prawie europejskim. Tym samym nie mogło dojść w umowie o dofinansowane do ustalenia odmiennych zasad dotyczących okresu trwałości projektu, niż określone w art. 88 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.

Za prawidłowe należy zatem uznać stanowisko prezentowane przez organ administracji, iż definicja " zakończenia realizacji projektu" zawarta w § 1 ust. 1 pkt 25 umowy o dofinansowanie projektu wprowadzona została jedynie na potrzeby kwalifikowania wydatków ponoszonych przez beneficjenta na realizację projektu i nie odnosi się do okresu trwałości projektu.

W ocenie sądu organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji prawidłowo wyjaśnił, iż w okresie trwałości projektu przedmiotowy projekt uległ modyfikacji, to jest nie zrealizowano produkcji określonej w umowie.

Czynności kontrolne wykazały, że przez okres trwałości projektu nie prowadzono produkcji odzieży ciążowej. W miejscu realizacji projektu (w miejscowości [...]) podczas kontroli przeprowadzonej przez organ w dniu 7 lutego 2017 r. nie istniał nawet budynek, w którym miała być prowadzona produkcja. Kolejna kontrola przeprowadzona w kwietniu 2017 r. wykazała, że w miejscu wskazanym przez beneficjenta ([...]) również produkcji nie prowadzono. Ponadto beneficjent nie dysponował szeregiem urządzeń zakupionych w ramach projektu. Beneficjent nie był w stanie przedstawić dokumentów potwierdzających wdrożenie i prowadzenie działalności przewidzianej w umowie. Okazał jedynie dwie faktury sprzedaży. W tym tylko jedną wystawioną w okresie trwałości projektu, której treść nie potwierdzała jednak wprowadzenia do sprzedaży odzieży ciążowej, którą zobowiązał się produkować.

Zdaniem sądu nieusprawiedliwiony jest zarzut skargi dotyczący pozbawienia strony prawa czynnego udziału w postępowaniu, poprzez wykluczenie aktywnego udziału pełnomocnika skarżącego w postępowaniu drugoinstancyjnym. W aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo udzielone przez P. B. w dniu 6 lutego 2017 r. M.Z. do udzielania wszelkich informacji i wyjaśnień w zakresie projektu [...] oraz "zapewnienia dyspozycyjności pod nieobecność mojej osoby".

Przedmiotowe pełnomocnictwo nie obejmowało upoważnienia dla M.Z. do reprezentowania strony w postępowaniu administracyjnym, lecz jedynie udzielone zostało na potrzeby postępowania kontrolnego wyznaczonego przez organ na dzień 7 lutego 2017 r. i ewentualnie późniejszych czynności kontrolnych. Sporządzone zostało w związku z chorobą P. B. (udokumentowaną zwolnieniem lekarskim obejmującym także dzień 7 lutego 2017 r.), uniemożliwiającą mu osobisty udział w czynnościach kontrolnych.

W trakcie postępowania administracyjnego przed organami obu instancji skarżący był zawiadamiany o możliwości wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów oraz o prawie wglądu do akt sprawy.

Zdaniem sądu także nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się naruszenia reguł oceny dowodów. Ocena dowodów, jakiej dokonano w sprawie, nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów. Oceny tej dokonano z poszanowaniem zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Biorą pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

ab/