Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 515/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3, art. 145 par. 1 pkt 1, art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 29 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 1311/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi A. S. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. orzekającą o odmowie wydania nakazu przywrócenia stosunków wodnych lub wykonania stosownych urządzeń zapobiegających szkodom.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd przedstawił przebieg trwającego kilka lat postępowania administracyjnego w sprawie, wskazując, iż zostało ono zainicjowane przez skarżącego A. S. - właściciela działki nr [...], wnioskiem z dnia [...] r., w którym podniósł, że podwyższenie działek nr [...] (o 2 m), nr [...] (o ok. 1,5 m) i [...] (o ok.1,5 m), w [...] przez nawiezienie na nie dużej ilości gruzu spowodowało naruszenie stosunków wodnych na tym obszarze, skutkujące zalewaniem jego nieruchomości. W związku z powyższym A. S. wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie w oparciu o przepisy ustawy Prawo wodne.

Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] r.

w oparciu o art. 29 ust. 3 Prawa wodnego odmówił wydania właścicielom i wieczystemu użytkownikowi działek o numerach: [...] oraz [...] nakazu przywrócenia stosunków wodnych lub wykonania stosownych urządzeń zapobiegających szkodom.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ I instancji powołał się na opinię biegłego oraz wnioski z oględzin terenu działek o nr [...], położonych w obrębie nr [...], przeprowadzonych w dniu [...] r., oraz wyjaśnienia stron postępowania złożone podczas rozprawy administracyjnej. Według opinii biegłego omawiany teren jest nisko położony w stosunku do zmiennych poziomów wody w rzece [...] i Kanale [...], dlatego od 1983 r. jest on zabezpieczony wałem ochronnym na tzw. wielkie wody letnie. Układanie się poziomów wody gruntowej na działce nr [...] oraz wysokich wód powodziowych powierzchniowych zależne jest wyłącznie od zmiennych poziomów wody w Kanale [...]. Wykonane pomiary wód gruntowych w okresie od 26 marca 2009 r. do 4 kwietnia 2009 r. w piezometrach założonych na działkach nr [...] wykazały, że poziomy wody gruntowej układały się od 2 cm do 12 cm wyżej na działce nr [...] (własność A. S.) od poziomów wody na działce nr [...] (własność Spółki A), a poziomy wody w Kanale [...] były niższe od poziomów wody gruntowej na działkach nr [...].

Analizowany teren jest stosunkowo płaski, z niewielkim skłonem w kierunku północnym, zgodnym z kierunkiem spadku lustra wody w rzece [...] i Kanale [...]. Średnie wartości rzędnych terenu działki nr [...] wynoszą około 18,7 m n.p.m. i wahają się od 18,9 m n.p.m. w części południowo-zachodniej do 18,5 m n.p.m. w części środkowej i północnej działki. Nie został zmieniony jej poziom, ani płaszczyzna spływu wód opadowych. Dotychczas wody opadowe zgodnie z naturalnym spadkiem dopływały od strony południowej w kierunku działki nr [...]. Nie zmieniono także kierunku spływu wód gruntowych od strony północnej i wschodniej. Teren działki nr [...] (na której realizowana jest zabudowa mieszkaniowa) nie został podwyższony. Wody opadowe, po wykonaniu kanalizacji deszczowej, zostaną odprowadzane grawitacyjnie do Kanału [....]. Wobec powyższego, organ uznał, iż nieuzasadnione byłoby nakazanie właścicielowi dz. nr [...] obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce o numerze [...]. Natomiast działka nr [...] nie leży w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...], jest od niej oddzielona drogą. Rzędne działki wynoszą 18,0 m n.p.m. i nie są wyższe od rzędnych drogi, które również wynoszą 18,0m n.p.m. Zasypanie dołu o wielkości ok. 2 arów nie spowodowało jej podwyższenia i nie zmieniło kierunku spływu wód opadowych, a zatem nie wywiera żadnego wpływu na podtapianie terenu działki nr [...]. Tym samym uzasadniony jest brak potrzeby nakładania na jej właścicieli obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Organ I instancji powołał się nadto na informację Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Oddział Terenowy w [...], według którego przyczyną zalewania terenów nisko położonych wzdłuż rzeki [...] była sytuacja powodziowa spowodowana wystąpieniem intensywnych i długotrwałych opadów śniegu i deszczu w miesiącu kwietniu 2008 r. Wysokie stany wody w rzece Inie były bezpośrednią przyczyną zalania terenów przyległych do rzeki. Na wielkość powierzchni zalewanych bezpośredni wpływ wywiera poziom wezbranej wody w rzece [...] i okres utrzymywania się wysokich stanów wody powodziowej: Ponadto koryto rzeki [...] od 20 lat nie było oczyszczane i pogłębione. Przeprowadzenie renowacji tego koryta spowoduje pogłębienie go o ok. 50 cm, co obniży poziom wód gruntowych.

Za bezsporny uznał Prezydent Miasta S. jedynie fakt dokonania przez wieczystego użytkownika działek nr [...] podwyższenia ich terenu o ok. 1,5 do 2 m. Przed zasypaniem tych działek ich poziom był niższy od poziomu działki nr [...], w związku z czym wody z tej działki miały możliwość swobodnego spływu na działki nr [...]. Zmiana ukształtowania terenu przedmiotowych działek spowodowała zmianę nachylenia płaszczyzny terenu, co spowodowało odwrócenie kierunku spływu wód powierzchniowych z terenów działek położonych powyżej na działkę nr [...], a tym samym jej zalewanie bez możliwości szybszego odprowadzenia wody, czy też wsiąknięcia w grunt.

Zdaniem organu, zgodnie z zaleceniem zawartym w opinii biegłego, w celu odprowadzenia wód z opadów atmosferycznych oraz wód gruntowych

z podwyższonych działek nr [...], użytkownik wieczysty tych działek powinien wykonać rów opaskowy od strony wschodniej i południowej przy granicy z działką

nr [...], z odpływem do Kanału [...], natomiast przy ujściu rowu wykonać przepust z klapą samoczynną.

Po rozpatrzeniu odwołania A. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując na niedostateczne ustalenie wpływu podwyższenia działek nr [...] na stosunki wodne na działce nr [...].

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Kolegium oceniło ekspertyzę biegłego jako pobieżną, pozbawioną szczegółowej analizy uwarunkowań panujących na omawianym terenie, a przedstawione w niej wnioski jako nie oparte na rzetelnej ocenie tych uwarunkowań oraz wskazało na rozbieżności w wyjaśnieniach przedstawiciela Przedsiębiorstwa Budowlanego [...] i biegłego w sprawie podwyższenia terenu działki nr [...] na granicy z działką nr [...]. Podkreśliło też brak poparcia jakąkolwiek analizą stwierdzenia biegłego, jakoby podwyższenie terenu działek nr [...] nie miało praktycznego wpływu na zwiększenie stopnia zagrożenia powodziowego dla działki [...].

Za mało przekonywujące uznało Kolegium twierdzenie o szczególnie wysokim poziomie wód w rzece [...] i Kanale [...], jaki miał miejsce w kwietniu 2008 r., wobec braku w aktach sprawy dowodów z przeprowadzonych pomiarów, ewentualnie informacji służby hydrologiczno-meteorologicznej.

Rozpatrując ponownie sprawę, Prezydent Miasta S. przeprowadził dowód z uzupełniającej opinii biegłego, w której biegły przedstawił charakterystykę rozpatrywanego terenu, w tym topografię, warunki gruntowo-wodne, warunki hydrologiczne oraz propozycje projektowych rozwiązań technicznych dla poprawy warunków wodnych na działce nr [...]. W opracowaniu tym zawarta została również analiza podniesienia terenu działek [...] na pogorszenie warunków wodnych na działce nr [...] zakończona wnioskami. Opinie uzupełniające do ekspertyzy zawierają analizę z pomiarów poziomów wód gruntowych w piezometrach, odczyty z wodowskazów (dane uzyskane z Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Terenowy Oddział), pozwolenie budowlane oraz wodnoprawne dla Przedsiębiorstwa Budowlanego [...], mapy zagospodarowania przestrzennego działki nr [...] po zakończeniu budowy z naniesionymi rzędnymi wysokościowymi przed rozpoczęciem i po zakończeniu budowy.

W ekspertyzie uzupełniającej biegły jednoznacznie stwierdził, że podwyższenie terenu działki [...] nie ma żadnego wpływu na zwiększenie stopnia zagrożenia powodziowego działki nr [...]. Wpływ taki ma jedynie przepływ wysokich wód wezbraniowych pochodzących z rzeki [...] i Kanału [...]. Z analizy rzędnych działki nr [...] wynika, że przed rozpoczęciem jej zabudowy wody opadowe spływały w kierunku działki nr [...]. Natomiast po wykonaniu kanalizacji deszczowej, wody opadowe, zostaną odprowadzane grawitacyjnie, po oczyszczeniu w separatorze, do Kanału [...], wobec czego zabudowa prowadzona na działce nr [...] poprawi stan wód na działce nr [...].

Analizując wpływ podwyższenia działki nr [...] na stosunki wodne na działce nr [...], biegły stwierdził, że nie stanowi ono przyczyny zalewania tej działki, ani nie wpływa negatywnie na zmianę stosunków wodnych w tym rejonie. Jedyną przyczyną pogorszenia stosunków wodnych na tym terenie jest podwyższenie stanów wody w rzece [...] i Kanale [....].

Biorąc powyższe pod uwagę Prezydent Miasta S. decyzją

z dnia [...] r. ponownie odmówił wydania właścicielom działek nr [....] nakazu przywrócenia stosunków wodnych lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu odwołania A. S., uchyliło powyższą decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, wskazując na brak analizy i oceny decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego umarzającej postępowanie w sprawie podniesienia rzędnych terenu objętego inwestycją budowlaną, z której wprost wynika, że nastąpiła wymiana gruntu w budynkach [...] oraz [...], wobec braku gruntu nośnego. Zdaniem Kolegium ta okoliczność wymagała oceny biegłego pod kątem zmiany stosunków wodnych.

Kolegium wskazało też na brak analizy potencjalnego wpływu inwestycji na stosunki gruntowo-wodne, która winna znaleźć swe odzwierciedlenie w decyzji

o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowej inwestycji, brak odniesienia się do zarzutów Skarżącego stawianych opinii biegłego, która w dalszym ciągu nie usuwała wątpliwości i sprzeczności wykazywanych w kolejnych decyzjach Kolegium,

w szczególności w odniesieniu do uwarunkowań gruntowo-wodnych istniejących

w analizowanym obszarze.

Kolegium zaleciło nadto powołanie w sprawie biegłego specjalisty z zakresu stosunków gruntowo-wodnych, celem wydania opinii uwzględniającej wszelkie aspekty istniejących w rejonie poddanym analizie uwarunkowań, mających wpływ na panujące tam stosunki gruntowo-wodne, ze wskazaniem czy działania podjęte na działkach nr [...] mają jakikolwiek wpływ na zmianę lub pogorszenie tych stosunków, a jeśli tak, to w jaki sposób można zabezpieczyć działkę nr [...] przed negatywnym wpływem dokonanych zmian.

Rozpoznając po raz kolejny sprawę Prezydent Miasta S. dokonał analizy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie podniesienia rzędnych terenu objętego budową realizowaną na podstawie decyzji Starosty S. o pozwoleniu na budowę z dnia [....], wskazując na wynikający z dokonanego porównania rzędnych terenu projektowanych i istniejących (w trakcie przeprowadzonej kontroli przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego) brak podstaw do przyjęcia, iż inwestor dokonał podniesienia terenu do poziomu niezgodnego z zatwierdzoną dokumentacją budowlaną oraz z projektem budowlanym. Jednocześnie z opinii geologicznej, opracowanej przez Państwowy Instytut Geologiczny, wynika, iż realizacja budowy osiedla domków jednorodzinnych na działce nr [...] spowodowała duże zakrycie terenu powodujące mniejszą infiltrację wód opadowych, które dodatkowo zostały ujęte w system kanalizacji deszczowej, odprowadzającej wody opadowe do Kanału [...]. W okresie prowadzenia obserwacji w wykonywanych sondowaniach (w dniach [...] r.) stwierdzono, iż obecnie lustro wód gruntowych na terenie osiedla domków jednorodzinnych jest położone niżej niż przed jego powstaniem. Zmiana ta ma korzystny wpływ na stosunki wodno-gruntowe na terenie działki nr [...], gdyż obecnie woda gruntowa z tej działki przepływa częściowo w kierunku osiedla, podczas gdy przed jego budową woda z terenu działki [...] przepływała w pewnej części w kierunku działki nr [...]. Jak pokazuje wykres stanu wód zmieniony układ hydrodynamiczny był stały w okresie prowadzonych obserwacji, a lustro wody w sondowaniu P3 (działka nr [...]) było stale niżej od lustra wody w sondowaniach P1 i P2 (działka nr [...).

W związku z powyższym, zdaniem organu I instancji, wymiana gruntu

w budynkach nr [...] oraz nr [...] nie miała żadnego wpływu na stosunki wodne na sąsiedniej działce nr [...], a wręcz odwrotnie - wpłynęła na ich poprawę.

Budowa osiedla domków jednorodzinnych na działce nr [...], zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia

9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych

z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu

na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), nie wymagała decyzji

o środowiskowych uwarunkowaniach. W związku z powyższym decyzja taka nie została wydana.

Prezydent Miasta S. wskazał również, że zwrócił się do Państwowego Instytutu Geologicznego - Zakład Regionalny Geologii Pomorza

o opracowanie opinii geologicznej w sprawie określenia przyczyn zalewania posesji przy ul. [...].

Państwowy Instytut Geologiczny dokonując badań i analiz na działkach [...] (w terminie od [...] r), opierając się na wielu dokumentach i odnosząc się do wskazań Samorządowego Kolegium Odwoławczego opracował opinię techniczną, w której przeanalizował czynniki mające wpływ na zalewanie posesji A. S.

W powyższej opinii stwierdzono, iż to klimat stanowi czynnik wpływający na reżim wód podziemnych. Opady atmosferyczne podlegają największej zmienności przestrzennej i czasowej zarówno w przebiegu rocznym jak i wieloletnim. To powoduje, że w poszczególnych latach notuje się bardzo duże różnice pomiędzy miesięcznymi i rocznymi sumami opadów.

Analizując stosunki wodne omawianego obszaru, czyli sytuację przed powstaniem zabudowy mieszkaniowej przy ul. [...], w opinii podniesiono,

iż omawiany teren znajduje się w dolinie rzeki [...] na obszarach zbudowanych na powierzchni z osadów organicznych. Warunkiem występowania tego typu osadów jest płytkie występowanie wód gruntowych, bezpośrednio związanych z powierzchnią terenu, okresowo występujących na powierzchnię terenu. Osady organiczne, pomimo stałego uwilgocenia, posiadają wysoką pojemność wodną, dlatego mogą przyjąć większą ilość wody, niż otaczające piaski. Ponadto przy bardzo dużych opadach lub zalewach powodziowych zatrzymują więcej wód niż tereny piaszczyste. Wody te wsiąkają poprzez torfy do warstwy wodonośnej, skąd (na obszarze analizowanych działek) są drenowane przez Kanał [...], a w lecie częściowo odparowują. Wody analizowanego obszaru charakteryzują się sezonowym reżimem zasilania. Infiltracja efektywna ma miejsce głównie w okresie jesiennym (listopad - grudzień) i roztopów wiosennych. Zasilanie na całym obszarze zachodzi dość równomiernie.

Na podstawie badań oraz dokumentacji geotechnicznej warunków posadowienia do projektu budowlanego osiedla zabudowy jednorodzinnej na działkach [...] w rejonie ulic [...], stwierdzono występowanie na większości terenu wody o swobodnym zwierciadle. Na podstawie tego sporządzono mapę hydroizohips wraz z liniami prądu dla działki nr [...] (rys. 9 strona 20 opinii geologicznej). Układ hydroizohips wskazuje, że spływ wody podziemnej przed budową osiedla na tej działce odbywał się w kierunku północno-zachodnim do Kanału [...]. Na obszarze będącym przedmiotem opinii dominują grunty organiczne o zmiennej przepuszczalności o współczynniku filtracji około 1CT3 m/s, który jest typowy dla gruntów organicznych związanych z utworami holoceńskimi, cechującymi się zmiennymi warunkami przepuszczalności w zależności od ich nawilgotnienia oraz lokalnie nasypy niekontrolowane. W warunkach dużego nawilgotnienia osady organiczne stają się coraz mniej przepuszczalne, natomiast w okresach suchych charakteryzują się bardzo korzystnymi warunkami przepuszczalności, wówczas woda

w gruncie w strefie aeracji przemieszcza się uprzywilejowanymi drogami przepływu (infiltracja palczasta).

O przebiegu zasilania roztopowego i deszczowego wód podziemnych

w obszarze badań decyduje zespół czynników hydrogeologicznych i meteorologicznych, takich jak wykształcenie strefy aeracji, charakter i wielkość zbiornika wodonośnego, wielkość retencji gruntowej przed okresem wzmożonego zasilania, intensywność zasilania w skali sezonowej, współdziałanie roztopów i opadów deszczu oraz warunków glebowych. Instytut wykonał badania korelacji (wykonano trzy sondowania P1,P2,P3) pomiędzy wodami Kanału [....] a wodami podziemnymi. Przeprowadzona analiza wskazuje, że wody Kanału nie zasilają wód gruntowych. Natomiast z sondowania P3 widać, że istnieje możliwość zasilania wód gruntowych wodami z Kanału [...]. Wynika to ze skutecznego obniżenia lustra wody na terenie działki [...] przez odprowadzenie wód opadowych do kanalizacji deszczowej. Podniesienie się wód w Kanale powoduje, że zmniejsza się spadek hydrauliczny, a tym samym zmniejsza się prędkość odpływu wód gruntowych, co skutkuje, przy równoczesnej infiltracji wód roztopowych, podniesieniem się poziomu wód gruntowych. Przy obniżeniu się poziomu wód w Kanale, wpływ wód Kanału na położenie lustra wód gruntowych jest odwrotny do opisanego. Stąd wniosek, że obecnie cała woda gruntowa znajdująca się w porach gleby, torfów i piasków na terenie działki [...] pochodzi z infiltracji wód opadowych

i roztopowych. Woda wypełniająca zagłębienia terenu przy wysokich stanach wody

w Kanale również pochodzi z wód opadowych i roztopowych, a przy niekorzystnej konfiguracji terenu (położenie terenu zbyt niskie w stosunku do poziomu wód w Kanale) - skutkować będzie wystąpieniem wód gruntowych ponad powierzchnię terenu.

W okresie badań stwierdzono, że obecnie lustro wód gruntowych na terenie osiedla przy ul. [...] jest położone niżej niż przed powstaniem osiedla. W stosunku do stanu sprzed budowy osiedla w południowej części działki [...] pojawił się nowy kierunek przepływu wód o kierunku NE-SW. Zmiana ta wiąże się z zakryciem terenu (mniejsza infiltracja wód opadowych), które ujęte są dodatkowo w system kanalizacji deszczowej, odprowadzającej wody do Kanału [...]. Zmiana ta jest korzystna dla stosunków wodnych na terenie działki [...], gdyż obecnie woda z tej działki przepływa częściowo w kierunku osiedla, podczas gdy przed jego powstaniem woda z terenu działki [...] przepływała w pewnej części w kierunku działki [...].

Pomiary geodezyjne na granicy działek [...] z działką [...] wykazały,

że istotną funkcję regulującą stosunki wodne w tym rejonie ma istniejące tu oczko wodne. Wody gruntowe na granicy działek, oprócz odpływu do Kanału, częściowo zasilają wspomniane oczko wodne, dzięki czemu wpływa ono na obniżenie wód gruntowych w jego otoczeniu. Oczko to ma charakter drenujący w stosunku

do otaczającego terenu. Powstanie nasypu o nieznanej przepuszczalności na działce [...] może spowodować zwiększenie spływu powierzchniowego z tych działek, który będzie przechwytywany przez oczko wodne. W ogólnym bilansie tego zbiornika dopływ z tego kierunku nie powinien się istotnie zwiększyć, gdyż ubytek dopływu podziemnego (na skutek zmniejszenia infiltracji poprzez zakrycie terenu) zrekompensowany będzie większym spływem powierzchniowym. Ukształtowanie powstałego nasypu nie spowoduje powstania nadmiernego spływu wód opadowych

po powierzchni w kierunku oczka wodnego.

Analizując powyższe aspekty biegły stwierdził, że przyczynami zalewania działki nr [...] są: podnoszenie się poziomu wód gruntowych powyżej powierzchni terenu działki. Bezpośrednią przyczyną podnoszenia się poziomu wód gruntowych

na analizowanym terenie są wysokie stany wód rzeki [...] i Kanału [...]. Podniesienie się poziomu wód powierzchniowych w Kanale [...] powyżej rzędnych 17.7-17.8 m n.p.m., szczególnie w okresie po zwiększonych opadach letnich lub w czasie wiosennego maksymalnego położenia lustra wody związanego z opadami jesienno-zimowymi i roztopami, skutkuje wystąpieniem wód gruntowych ponad powierzchnię terenu. Sytuacje takie związane są z zaobserwowanymi zmianami klimatycznymi w ostatnich latach, które polegają na zwiększającej się sumie opadów rocznych od 2003 r. oraz na zwiększaniu się sumy opadów w półroczu V-X w stosunku do półrocza XI-IV. Mokre lato, przyczynia się do wysokiego nasycenia gruntu wodą, a dodatkowe opady w kolejnych miesiącach powodują podniesienie się poziomu wody w [...], co spowalnia odpływ wód podziemnych. W wyniku takich okoliczności poziom wód gruntowych podnosi się, często powyżej poziomu terenu. Podwyższenie terenu działek [...] nie ma wpływu na podniesienie się poziomu wód gruntowych na terenie działki [...].

Ustosunkowując się do wniesionych w dniu [..] r. przez A. S. pisemnych zastrzeżeń do powyższej opinii geologicznej, iż do naruszenia stosunków wodnych na tym obszarze przyczyniło się zlikwidowanie oczka wodnego na działce nr [...], biegły wskazał, iż opierając się na archiwalnych pomiarach lustra wody na działce nr [...] oraz na pomiarach lustra wody wykonanych w marcu 2011 r. stwierdza, że po wybudowaniu osiedla nastąpiła korzystna zmiana kierunków przepływu wody w opiniowanym rejonie, wynikająca z faktu skanalizowania terenu osiedla i kierowaniu ujmowanych wód opadowych poprzez system kanalizacyjny do Kanału [...]. Obecnie wody podziemne z działki nr [...] spływają w kierunku południowo- zachodnim do Kanału [...], nie przepływając poprzez działkę [...]. Można, więc stwierdzić, że niezależnie od tego, czy na działce nr [...] istniało oczko wodne, czy też nie, po wybudowaniu osiedla nastąpiły korzystne zmiany stosunków wodnych, zmniejszające przepływ wód w kierunku działki [...].

Według biegłego - wybijanie wody ze studzienek nie skutkowało przepływem wód, które przedostały się ze studzienek na ulicę, na teren działki nr [...]. Po obniżeniu się lustra wody w Kanale, woda ta wracała do Kanału. Zjawisko to nie mogło mieć wpływu na wielkość podtopień na obszarze działki nr [...].

Organ I instancji otrzymał również pisemne oświadczenie Prezesa [...],

(Spółki budującej osiedle mieszkaniowe na działce nr [...]) z którego wynika, że na działce nr [...], przed rozpoczęciem inwestycji przez firmę [...], nie było żadnego oczka wodnego, czego dowodem są mapy sytuacyjno-wysokościowe. Mapy zostały okazane przez właściciela firmy [...], przeanalizowane przez organ oraz dołączone do akt sprawy. Zdaniem organu, złożone przez A. S. zastrzeżenia do opinii geologicznej są bezpodstawne, ponieważ na wszystkie zadane pytania i wątpliwości strony odpowiedzi znajdują się w tekście, na rysunkach, w tabelach oraz w opracowanej przez Państwowy Instytut Geologiczny opinii geologicznej.

W wyniku tych ustaleń i analiz Prezydent Miasta S. decyzją

z dnia [...] ponownie odmówił nakazania właścicielom i użytkownikom wieczystym działek wskazanych we wniosku skarżącego przywrócenia stosunków wodnych lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...].

W odwołaniu od tej kolejnej decyzji Prezydenta Miasta S. A. S., zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 §1 K.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie, przed wydaniem decyzji w sprawie, wypowiedzenia się w kwestii nowych dowodów w sprawie w postaci pisemnych wyjaśnień Instytutu Geologicznego z dnia [...] r. oraz oświadczenia prezesa spółki [...] B. A. z dnia [...]., oraz art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów zebranych w sprawie i zastąpienie jej ocena dowolną.

Podnosił też, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji zgłosił szereg zastrzeżeń do ekspertyzy Państwowego Instytutu Geologicznego z kwietnia 2011r., stanowiącej podstawę zaskarżonej decyzji, wnosząc jednocześnie

o zobowiązanie jej autorów do uzupełnienia sporządzonego opracowania w zakresie objętym przedstawionymi zastrzeżeniami. Organ pierwszej instancji wprawdzie dostrzegł potrzebę ich wyjaśnienia, jednakże nie dopełnił obowiązku wnikliwego wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości, powołując się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na pisemne wyjaśnienie Instytutu z dnia [...]. oraz oświadczenie prezesa spółki [...], które - w jego ocenie - nie usuwają wskazanych wątpliwości.

Zdaniem odwołującego się, organ nie wyjaśnił w sposób niebudzący wątpliwości, podnoszonego przez niego faktu istnienia na działce nr [...], "oczka wodnego". Wyjaśnienia tym względzie udzielone przez prezesa spółki [...], są niewystarczające i nieobiektywne, jako że Spółka jest zainteresowana w sprawie. Nadmienił nadto, że organ zaniechał obowiązku zapoznania strony z nowymi dowodami w sprawie, tj. wskazanym uzupełnieniem opinii oraz stanowiskiem prezesa Spółki przed wydaniem decyzji w sprawie. O ich przeprowadzeniu oraz treści A. S. dowiedział się z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze

wydało opisaną na wstępie decyzję nr [...] r. utrzymującą w mocy wyżej opisaną decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r.

Dokonując oceny opinii biegłego, na której oparł się organ I instancji, Kolegium stwierdziło, że nie znajduje podstaw do jej zakwestionowania pod względem merytorycznym. Jej wnioski oparte zostały na badaniach przeprowadzonych na potrzeby omawianej ekspertyzy i uzasadnione logicznymi wywodami, przede wszystkim analizą panujących na badanym obszarze uwarunkowań mających wpływ na stosunki wodne, w szczególności na wysoki poziom wód na terenie działki A. S. Z tych powodów organ odwoławczy uznał ją za przekonywującą.

Kolegium stwierdziło również, że jakkolwiek budzić może wątpliwości odwołującego się zaniechanie przeprowadzenia szczegółowych obserwacji poziomów wód gruntowych na działkach [...], to wyjaśnienia biegłego, uzasadniające takie zaniechanie dozwolonym rozciągnięciem wniosków wysnutych na podstawie obserwacji wykonanych w kilku tylko punktach analizowanego obszaru o tej samej budowie geologicznej dla całego badanego obszaru, jako podstawowa zasada postępowania w naukach geologicznych, przy podkreślanym bilansowaniu nieznacznie zwiększonego spływu powierzchniowego z tych działek, ubytkiem dopływu podziemnego na skutek zmniejszenia infiltracji do wód gruntowych poprzez zakrycie terenu, są przekonywujące.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że za dostateczne uznaje wyjaśnienia złożone przez biegłego w piśmie z dnia [...] r. uzupełniającym wydaną w sprawie opinię. Biegły stwierdził tam, iż w obecnym stanie nie ma potrzeby badania, czy na działce nr [...], przed jej zabudową, istniało oczko wodne, stanowiące zbiornik retencyjny, gdyż niezależnie od tego, duże zakrycie terenu, zmniejszające infiltrację wód opadowych, jak też odprowadzenie wód systemem kanalizacji deszczowej do Kanału [...], skutecznie obniżyło poziom lustra wód gruntowych na tej działce, w stosunku do stanu sprzed budowy. Zmiana ta ma korzystny wpływ na działkę A. S., poprzez zmianę kierunku spływu wód gruntowych, które przed zabudową częściowo spływały w stronę działki nr [...],

a w chwili obecnej woda gruntowa z tej działki przepływa częściowo w kierunku osiedla.

Wbrew twierdzeniom odwołującego się, sytuacja taka jest możliwa, niezależnie od położenia działki nr [...] wyżej w stosunku do działki nr [...], gdyż - jak wykazał biegły na podstawie przeprowadzonych badań - lustro wód gruntowych na działce nr [...] jest położone niżej niż na działce nr [...], co nie uniemożliwia spływu wód gruntowych z terenu, jakkolwiek położonego niżej jednak o wyższym poziomie wód gruntowych na tereny o niższym poziomie tych wód, choć o rzędnych terenu wyższych.

Skutki podwyższenia terenu, w zależności od panujących w analizowanym obszarze uwarunkowań mogą być różne, a zadaniem biegłego jest ocena tego faktu przy uwzględnieniu różnorodności tych uwarunkowań.

Kolegium uznało zatem, że ustalona przez biegłego, jako wyłączna przyczyna zalewania działki A. S. - podnoszenie się poziomu wód gruntowych powyżej powierzchni tej działki, związane jest z wysokim stanem wód rzeki [...] i Kanału [....], skutkującym wystąpieniem wód gruntowych ponad powierzchnię terenu, przy podniesieniu się poziomu wód w Kanale powyżej rzędnych 17,7-17,8m n.p.m. Daje to podstawę do wykluczenia innych przyczyn niekorzystnych zmian w stanie wody na analizowanym terenie.

Za uzasadniony Kolegium uznało zarzut uniemożliwienia stronie zapoznania się z treścią powyższej opinii przed organem pierwszej instancji. Prezydent Miasta S. nie wypełnił obowiązku umożliwienia stronie zapoznania się z tym dowodem, jak też z oświadczeniem Prezesa [...] z dnia [...]. przed wydaniem decyzji w sprawie, czym niewątpliwie naruszył przepis art. 10 § 1 Kpa. W ocenie Kolegium naruszenie to jednak nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, wobec zapewnienia stronie takiej możliwości w postępowaniu odwoławczym. Organ odwoławczy ponownie rozstrzygał sprawę w jej całokształcie, a postępowanie w tym trybie dawało możliwość poddania pod rozwagę Kolegium wszystkich okoliczności, które nie zostały podniesione w postępowaniu przed organem pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. S. zarzucił powyższej decyzji:

1. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść decyzji, tj.:

- art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niezebranie całości istotnego dla wyniku sprawy materiału dowodowego wyrażające się w braku ustaleń co do istnienia bądź też nieistnienia tzw. "oczka wodnego" na działce nr [...] oraz zaniechanie szczegółowej analizy tej okoliczności przez biegłego,

- art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów zebranych w sprawie i zastąpienie jej oceną dowolną;

2. błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wydanej decyzji polegający na przyjęciu, że zmiana powstała po wybudowaniu osiedla jest korzystna dla działki nr [..], co nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy.

W uzasadnieniu skargi A. S. podniósł, że opinia geologiczna z kwietnia 2011 r. sporządzona przez Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy Oddział Geologii Morza, która stanowiła główny dowód w niniejszej sprawie, obarczona była szeregiem uchybień, które wywoływały uzasadnione wątpliwości skarżącego, a zgłoszone przez niego zastrzeżenia nie zostały przekonująco wyjaśnione.

Ustalenia dotyczące istnienia bądź też nieistnienia oczka wodnego na działce

nr [...] nie zostały poczynione w sposób prawidłowy i rzetelny. Wydanie decyzji

w oparciu o przepis art. 29 ust. 3 Prawo wodne wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak - z jakiej przyczyny, w szczególności czy z powodu dokonanych zmian, które szkodliwie wpłynęły na sąsiednie grunty.

Okoliczności zawarte w tej opinii są odmienne od rozpatrywanego stanu faktycznego niniejszej sprawy. Trudno jest uznać, aby klimat mógł mieć wpływ wyłącznie na nieruchomości skarżącego.

Nie zostały nadto rozpatrzone zarzuty skarżącego dotyczące wadliwości funkcjonowania instalacji deszczowej.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartej

w wymienionym na wstępie wyroku z dnia 7 marca 2012 r. sygn.. akt II SA/Sz 1311/11 zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik sprawy, co stanowi podstawę do ich uchylenia.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie dowodowe w oparciu o różnorodne środki dowodowe

(oględziny, opinie biegłych, rozprawa administracyjna, dowody z dokumentów: mapy, zdjęcia). Ostatnia opinia wydana w kwietniu 2011 r. przez biegłego z uprawnieniami hydrogeologicznymi z Państwowego Instytutu Geologicznego – Zakładu Regionalnego Geologii Pomorza - w ocenie Sąd- wyczerpująco wskazuje na przyczyny zalewania działek nr [...], spowodowane podnoszeniem się wód gruntowych powyżej powierzchni tych działek na skutek wysokich stanów wód rzeki [...] i Kanału [...]. Biegły uzasadnił również brak wpływu podwyższenia terenu działek [...] na podniesienie poziomu wód na działce nr [...].

Jednakże odnosząc się w opinii uzupełniającej z dnia [...] r. do podnoszonego przez skarżącego wpływu zbiornika wodnego (oczka wodnego) na działce nr [...], który został zlikwidowany, na działkę skarżącego (nr [...]), biegły powołał się na brak wiedzy na temat istnienia tego zbiornika. W konkluzji opinii wskazał jedynie, że podniesienie gruntu na działce nr [...] jest korzystne dla działki nr [...], albowiem wody gruntowe spływają do Kanału [...], zaś niezależnie od tego czy oczko na działce nr [...] istniało, czy też nie, po wybudowaniu osiedla nastąpiły korzystne zmiany stosunków wodnych.

Jakkolwiek opinia biegłego ma niewątpliwie kluczowy wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, ze względu na wyjaśnienie stosunków wodnych na działkach poddanych ocenie przy wykorzystaniu specjalistycznej wiedzy, to powołanie się biegłego na brak wiedzy co do istnienia zbiornika wodnego na działce nr [...] i wyprowadzanie, mimo braku wiedzy w tym zakresie, istotnych dla sprawy ocen, utwierdziło Sąd w ocenie, że dowolność tej części opinii, istotnej dla rozpatrzenia sprawy, uniemożliwiało wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia.

Stosownie do art. 29 ust. 1 Prawa wodnego właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie.

Ocena zgromadzonego materiału dowodowego musi bezsprzecznie prowadzić

do wniosku, że właściciel działki nr [...] i jego działania poczynione w związku z budową osiedla nie spowodowały zmian stanu wody na gruncie, a co za tym idzie, zalewania działki nr [...]. Biegły winien zatem zbadać nie tylko wpływ wybudowania kanalizacji oraz odprowadzenia wód opadowych na osiedlu na stosunki wodne na gruncie, ale również szczegółowo odnieść się do istnienia zbiornika wodnego na działce nr [...] i jego wpływu, jako naturalnego odbiornika wód z terenu działki, przed zasypaniem oraz po zasypaniu, na stosunki wodne. Zbadany winien być również związek przyczynowy pomiędzy zasypaniem zbiornika i podwyższeniem terenu, czyli zmianą stosunków wodnych na działce nr [...], a zalewaniem działki skarżącego.

Rozpoznając ponownie sprawę Prezydent Miasta S. – uwzględniając uwagi i zlecenia Sądu zwrócił się do Państwowego Instytutu Geologicznego o sprawdzenie, czy w dostępnych materiałach kartograficznych na działce nr [...] istniało w przeszłości oczko wodne, a w przypadku potwierdzenia jego istnienia, o uzupełnienie "Opinii geologicznej w sprawie określenia przyczyn zalewania posesji ul. [...]"- w zakresie oddziaływania jego likwidacji przez zasypanie, podkreślając, iż przez oddziaływanie należy tu rozumieć zasięg zmian położenia lustra wody gruntowej.

Państwowy Instytut Geologiczny przedłożył w dniu 5 października 2012 roku uzupełnienie do ww. Opinii. Biegły przeanalizował dostępne w Zakładzie Regionalnym Geologii Pomorza Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego Instytutu Badawczego archiwalne materiały kartograficzne obejmujące opiniowany teren. Na podstawie analizy archiwalnych map oraz przebiegu hydroizohips sprzed budowy osiedla biegły stwierdził, iż na działce [...] nie było stałego oczka wodnego, rozumianego jako zbiornik wodny wypełniony wodą przez cały rok lub przez większą część roku. Gdyby takie oczko kiedykolwiek istniało, zostałoby odwzorowane kartograficznie, jak w przypadku oczka wodnego na działce [...]. Brak oczka wodnego na terenie działki przed budową osiedla na działce nr [...] widoczny jest też na mapie geodezyjno-sytuacyjno-wysokościowej (Mapa nr 6 w załączniku do uzupełnienia Opinii). Przedstawiony wniosek został poparty załączonymi materiałami archiwalnymi, które zostały uporządkowane chronologicznie i dołączone do uzupełnienia opinii (5 sztuk map). Biegły stwierdził również, iż jeśli taki zbiornik - oczko wodne istniałby na terenie działki [...], linie prądu wskazywałyby kierunek spływu wód w jego kierunku,

a hydrpizohipsy zamykałyby się wokół oczka wodnego, tak jak zostało to przedstawione na mapie nr 5 w załączniku do uzupełnienia, na granicy działek [...],.

Organ, opierając się na "Uzupełnieniu opinii geologicznej Państwowego Instytutu Geologicznego", oraz na dodatkowym oświadczeniu byłej współwłaścicielki działki nr [...] J. S. stwierdził, że zebrany materiał dowodowy jest wystarczający dla stwierdzenia braku oczka wodnego na działce nr [...], i że przyczyną zalewania działki nr [...] było podnoszenie się poziomu wód gruntowych powyżej powierzchni działki, a bezpośrednią przyczyną jej zalewania były wysokie stany wód rzeki [...] i Kanału [...].

Ponadto w dniu [...]. odbyło się przesłuchanie świadków

w sprawie istnienia oczka wodnego na dawnej działce [...], których wskazał pełnomocnik A. S.

J. S., będąca współwłaścicielką działki nr [...], stwierdziła, że na działce nr [..], odziedziczonej przez jej męża w [...] roku, nie było żadnego oczka wodnego. Oświadczyła również, że w [...]r. odkupiła wraz z mężem działkę

od M. H. z domu S., stanowiącej część działki nr [...] na której wówczas również nie było oczka wodnego. Jej oświadczenie potwierdzają mapy sporządzone w opinii uzupełniającej (mapa nr 4 w załączniku do uzupełnienia opinii) - powstałe na podstawie badań geotechnicznych sporządzonych przed budową osiedla.

Świadek E. S.-W. zeznała, że na dawnej działce nr [...] był rów melioracyjny, jednak na mapie zaznaczyła go poza granicami tejże działki. Zaznaczyła również łąkę (teren dawnej mydlarni) zeznając, że po zasypaniu rowu łąka zawsze była podmokła.

Świadek J. S. również mówił o istnieniu rowu, a na zadane pytanie odnośnie istnienia oczka na działce nr [...] odpowiedział, że była tam woda. Nie potrafił na mapie wskazać lokalizacji oczka wodnego. Stwierdził również, że woda była tam cały czas.

Świadek S. M. zeznał, że na dawnej działce [...] było rozlewisko i po przejęciu przez syna Pana S. szklarni, wysypywał on na nie odpady i ziemię. Na mapie świadek zaznaczył rozlewisko wskazując teren dawnej działki nr [...] i teren dawnej mydlarni (obecnie działki [...]). Zeznał również, że po zasypaniu było tam grząsko, a kiedy budowano fundamenty domków od strony mydlarni, wyszła tam woda.

Świadek A. S., zeznał, że była tam łąka i staw, który ciągnął się od Kanału [...] do dawnego [...] (dzisiejszego [...]). Następnie zeznał, że na dawnej działce [...] było oczko wodne. Poproszony o zaznaczenie oczka na mapie wskazał rów, zeznając, że cały czas był on wypełniony wodą.

Na pytanie o powierzchnię oczka zeznał, że jego szerokość wynosiła ok. 70 m, a zagłębienie to szło od [...] do Kanału [...].

Organ I instancji nie może na podstawie tych zeznań świadków (wskazanych przez stronę) stwierdzić, że na dawnej działce [...] istniało stałe oczko wodne, gdyż zeznania nie są spójne ze sobą i jednoznaczne. Świadkowie raz zeznają, że istniał rów melioracyjny, inni mówią o oczku wodnym i rozlewisku, stwierdzając jego sukcesywne zasypywanie przez byłego właściciela.

W dniu [...]., do organu I instancji wpłynęło pismo pełnomocnika A. S., który powołując się na art. 7 K.p.a. wniósł o przedstawienie treści zeznań świadków biegłemu, twierdząc, że treść zeznań wskazuje na odmienne okoliczności, niż te, które stanowiły podstawę do wydania opinii przez biegłego

i w związku z tym konieczne jest zweryfikowanie przedmiotowej opinii przez biegłego

i jej uzupełnienie.

Państwowy Instytut Geologiczny Oddział Pomorski uzupełnił swą opinię geologiczną w sprawie przyczyn zalewnia posesji przy ul. [...], podtrzymując stanowisko, że na działce nr [...] nie było stałego oczka. Ponowna analiza, tego co zostało już stwierdzone - zdaniem organu - jest bezprzedmiotowa, ponieważ biegły wykazał, że budowa osiedla domków jednorodzinnych nie ma żadnego wpływu na zalewanie działki nr [...], a wręcz przeciwnie - badania wykazały, że w chwili obecnej nastąpiła zmiana kierunku przepływu wód gruntowych z działki nr [...] w kierunku dawnej działki [..].

Organ I instancji na podstawie zebranych dowodów w postaci opinii biegłego, protokołów z przesłuchania świadków i oświadczeń byłych właścicieli tj. J. S. i firmy [...], stwierdza, że na dawnej działce nr [...] nie było stałego oczka wodnego.

W trakcie tego postępowania Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych, skierował do Prezydenta Miasta S. kserokopię decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, znak:[...] r. zwalniającej A. S. od zakazu wykonywania na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią robót oraz czynności utrudniających ochronę przed powodzią lub zwiększających zagrożenie powodziowe, w tym budowy obiektów budowlanych, przy realizacji na działce nr [...] inwestycji polegającej na budowie czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych, wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną związaną z budynkami (pismo znak:[...] dołączone do akt sprawy).

Prezydent Miasta S., po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy, opierając się na zebranych dowodach oraz biorąc pod uwagę zalecenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego doszedł do przekonania, że przyczyną zalewania działki nr [...], jest podnoszenie się poziomu wód gruntowych powyżej powierzchni tej działki,

a bezpośrednią przyczyną jej zalewania są wysokie stany wód rzeki [...] i Kanału [...].

Organ stwierdził również, iż dotychczas stronami postępowania do chwili byli A. S. - właściciel działki nr [...], E. M. - użytkownik wieczysty działek o nr [...], Państwo M. K. i T. K. - współwłaściciele działki o nr [...],Przedsiębiorstwo Budowlane [...] - właściciel działki o nr [...]. W toku postępowania doszło do zbycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonych numerem [..]. Wydruk z rejestru gruntów wskazuje jako nabywców prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] T. W. G. i H. S. - wspólników spółki cywilnej [...]. Wypis z rejestru gruntów dla nieruchomości oznaczonej numerem [...] wskazuje jako jej aktualnego użytkownika wieczystego P. B.

Działka nr [...] została podzielona na działki: [...] i zmieniła właścicieli. Zgodnie z art. 30§4 Kpa. w miejsce firmy [...] - właściciela dawnej działki nr [...], wstąpili następcy prawni, czyli obecni właściciele działek powstałych w wyniku jej podziału. Nowi właściciele zgodnie z art. 61 §4 Kpa zostali zawiadomieni o toczącym się postępowaniu.

Organ zapewnił stronom udział w toczącym się postępowaniu i wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego.

W związku z powyższym Prezydent Miasta S. decyzją z dnia

[...] na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne :

I. odmówił nakazania T. G. i H. S., wieczystym użytkownikom działki nr [...], przywrócenia stosunków wodnych na przedmiotowej działce lub wykonania stosownych urządzeń zapobiegających szkodom,

II. odmówił nakazania P. B., wieczystemu użytkownikowi działki

nr [...], przywrócenia stosunków wodnych na przedmiotowej działce lub wykonania stosownych urządzeń zapobiegających szkodom,

III. odmówił nakazania M. K. i T. K., właścicielom działki nr [...], przywrócenia stosunków wodnych na przedmiotowej działce lub wykonania stosownych urządzeń zapobiegających szkodom,

IV. odmówił nakazania

- właścicielowi działki nr [...] – K. Z.;

- właścicielom działki nr [...] – K. i K. J.;

- właścicielom działki nr [...] – A. H. i A. K.;

- właścicielom działki nr [...] – A. i R. S.;

- właścicielom działki nr [...] – B. P. i W. D.;

- właścicielom działki nr [...] – A. i W. D.;

- właścicielom działki nr [...] – A. i P. K.;

- właścicielom działki nr [...] – J. i K. B.;

- właścicielom działki nr [...] – Z. S. i D. P.;

- właścicielom działki nr [...] – B. i R. S.;

- właścicielom działki nr [...] – A. S. i E. Ł.;

- właścicielom działki nr [...]- B. M., A. T., L. S., A. i T. S., A. i P.S.;

- właścicielowi działki nr [...] – T. K.;

- właścicielom działki nr [...] – E. i P. I., M. Ś., J. i P.M., A. i W. W.;

- właścicielowi działki nr [...] – A. L.;

- właścicielom działki nr [...] – K. H. i T. H.;

- właścicielom działki nr [...] – M. i P. S.;

- właścicielom działki nr [...] –M. i C. M.;

- właścicielom działki nr [...] – M. L., M. i M. T., E. i S. G., K. i M. P.;

- właścicielce działki nr [...] – E. L.;

- właścicielowi działki nr [...] – P. U.;

- właścicielom działki nr [...] – A. i K. S.;

- właścicielom działki nr [...] – J. M., K. i T. B., K. i W. S., S. i D. P.;

będących współwłaścicielami działek [...] oraz

- właścicielom działki nr [...] – Z. i A. W.;

- właścicielowi działki nr [...] – [...].;

- właścicielom działek nr [...] - Miejskiemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej spółka [...], przywrócenia stosunków wodnych na przedmiotowej działce lub wykonania stosownych urządzeń zapobiegających szkodom. Od powyższego rozstrzygnięcia organu I instancji pełnomocnik A. S. - radca prawny M. J. złożyła odwołanie zaskarżając je w całości. Przedmiotowej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 K.p.a., - poprzez niepodjęcie przez organ administracji czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia, czy na działce o numerze [...] znajdowało się oczko wodne, a tym samym zaniechanie ustalenia, jaki wpływ na stosunki wodne miało jego zasypanie, oraz jaki jest związek przyczynowy pomiędzy zasypaniem zbiornika i podwyższeniem terenu, czyli zmianą stosunków wodnych na działce nr [...], a zalewaniem działki odwołującego się. Organ stwierdził, iż na podstawie zeznań świadków nie może stwierdzić, iż na dawnej działce [...] było oczko wodne, a jednak nie podjął innych czynności do ustalenia stanu faktycznego;

2) art. 77 § 1 K.p.a. - poprzez nierozpatrzenie w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, a w szczególności nie zwrócenie się do biegłego w zakresie stosunków wodnych o zweryfikowanie wydanej opinii oraz niekonsekwencję w ocenie materiału dowodowego, gdzie organ daje wiarę zeznaniom świadka J. S., która nigdy na tej działce nie mieszkała, a odmawia uznania za wiarygodne i spójne zeznania innych świadków wskazanych przez wnioskodawcę;

3) art. 80 K.p.a. - poprzez stwierdzenie, że na podstawie zeznań wskazanych przez wnioskodawcę świadków brak jest podstaw do uznania, że na dawnej działce [...] istniało oczko wodne. Organ stwierdza, że ich zeznania nie są spójne

i jednoznaczne, gdy każdy ze świadków twierdzi, iż na przedmiotowej działce takie oczko, (zbiornik wodny) się znajdowało, czym organ przekroczył granice swobodnej oceny dowodów.

W związku z powyższym pełnomocnik wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji

i orzeczenie o istocie sprawy poprzez nakazanie uczestnikom postępowania przywrócenia stosunków wodnych na działkach o nr [...] lub wykonania stosownych urządzeń zapobiegających szkodom.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze

zaskarżoną decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia SKO wskazało, iż z art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne wyraźnie wynika, że spowodowanie przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakiej mowa w art. 29 ust. 3 tej ustawy, to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi, czy też hydrologicznymi. W orzecznictwie sądów administracyjnych wymienia się przypadki działań, które mogą spowodować zmianę stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, takie jak: zmiana naturalnego ukształtowania terenu (nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu), wykonanie robót budowlanych (wybetonowanie działki, wzniesienie murowanego ogrodzenia), a także wykonanie innego rodzaju prac, powodujących określone zmiany na gruncie właściciela nieruchomości.

Regulacje art. 29 ustawy Prawo wodne odnoszą się zatem do takich sytuacji, gdy na skutek określonych zdarzeń nastąpiło naruszenie naturalnych stosunków wodnych, przy czym naruszenie to musi być tego rodzaju, że powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich. Wolą ustawodawcy było zatem zakazanie właścicielowi gruntu zmiany stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, odprowadzania wód i ścieków na inne grunty, ale również nakazanie dbania przez właścicieli gruntów, aby stan stosunków wodnych na ich gruntach nie przyczyniał się do powstawania szkód na gruntach sąsiednich i to nie tylko przez ich własne działanie, ale także działanie osób trzecich, jak również na skutek zdarzeń obiektywnych, niezależnych od niego i innych osób.

Nadto SKO zauważyło, iż jednoznaczne brzmienie powyższego przepisu oznacza, iż aby wydać decyzję na podstawie art.. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne konieczne jest ustalenie: po pierwsze - czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie - czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Zastosowanie przepisu art. 29 ustawy Prawo wodne jest uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody (szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie). Pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo - skutkowy. W celu wyjaśnienia, czy wykonane na nieruchomości prace doprowadziły do zmiany stanu wód na gruncie zasadne jest dopuszczenie przez organ administracji dowodu z opinii biegłego. Bez wiadomości specjalnych nie sposób bowiem ocenić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych.

W toku postępowania organ ustalił, iż podniesienia terenu dokonano na działkach nr [...] oraz [...], z tym że działka nr [...] uległa ww. podziałowi.

Z uwagi na konieczność dokonania oceny, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych organ I instancji zwrócił się do biegłego W. K., który w opinii technicznej z października 2008 r. stwierdził m.in., iż podwyższenie terenu na działkach nr [...] oraz [...] nie ma praktycznego wpływu na zwiększenie stopnia zagrożenia powodziowego na działce nr [...] przy przepływach wysokich wód wezbraniowych w rzece [...] i Kanale [...]. Biegły wskazał, że na niekorzystne stosunki wodne główny wpływ mają poziomy wody w rzece [...] i w Kanale [...].

W niewielkim stopniu na zwiększenie poziomów wody w Kanale [...] ma wpływ podwyższenie terenów działek nr [...] oraz [...].

W uzupełnieniu opinii z dnia 1 grudnia 2008 r. biegły wyjaśnił, iż na zalanie działki nr [...] w kwietniu 2008 r. wpływ miały wysokie stany wody w rzece [...] i Kanale [...], a nie podwyższenie terenu działek sąsiednich (nr [...]). Nadto wskazał, iż przy stanach wody w Kanale [...] mieszczących się w jego korycie, podwyższenie terenu na tych działkach nie ma absolutnie żadnego wpływu na wzrost poziomu wody w tym Kanale, a tym samym na podwyższenie poziomów wody na działce nr [...].

W kolejnym uzupełnieniu ww. opinii z dnia 21.04.2009 r. biegły potwierdził swoją opinię w zakresie okoliczności, iż wysokość wód powierzchniowych zależna jest tylko i wyłącznie od zmiennych poziomów wody w Kanale [...]. Zauważył nadto, iż właściciel działki nr [...] powinien wykonać rów opaskowy od strony wschodniej i południowej w celu odprowadzania opadów atmosferycznych oraz wód gruntowych z działek nr [...], które mogą podtapiać teren działki nr [...]. Opinia biegłego była jeszcze uzupełniana pismami z dnia 5.10.2009 r. oraz z dnia 5.11.2009 r. jednak nadal nie rozwiewała wszelkich wątpliwości dotyczących stosunków wodnych na przedmiotowych działkach, w związku z czym zaistniała konieczność powołania w sprawie biegłego specjalisty o szerszym zakresie specjalizacji, tj. z zakresu stosunków gruntowo-wodnych (hydrogeologa).

W aktach sprawy znajduje się pismo Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] r, w którym wyjaśniono, iż wysoki stan wód gruntowych jest związany z położeniem nieruchomości A. S. w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki [...], jak i związany jest z ukształtowaniem terenu. Jednocześnie wskazano, iż podwyższenie terenu na działkach nr [...] może mieć w niewielkim stopniu wpływ na posesje położone naprzeciw podwyższonego terenu z uwagi na fakt utrudniania spływu wód powierzchniowych. Niemniej jednak wysoki poziom wód gruntowych skutkujący okresowo lokalnymi podtopieniami jest spowodowany głównie brakiem odwodnienia tego terenu. W związku z tym organ I instancji zwrócił się do Państwowego Instytutu Geologicznego Zakładu Regionalnego Geologii Pomorza o wydanie opinii określającej jednoznaczne przyczyny zalewania posesji ul. [...] oraz wpływ podwyższenia działek nr [...].

W opracowaniu z kwietnia 2011 r. sporządzonym przez Z. W. oraz M. D. wskazano, w sposób niebudzący wątpliwości, iż przyczyną zalewania działki [...] przy ul. [...] jest podnoszenie się poziomu wód gruntowych powyżej powierzchni terenu na tych działkach, zaś bezpośrednią przyczyną podnoszenia się poziomu wód gruntowych są wysokie stany wód rzeki [...] i Kanału [...]. Stwierdzono także , iż podwyższenie terenu działek geodezyjnych [...] nie ma wpływu na podniesienie się poziomu wód gruntowych na terenie działki nr [...]. Nadto wyjaśniono, iż w południowej części działki nr [...] pojawił się nowy kierunek przepływu wód o kierunku NE-SW, co wiąże się z dużym zakryciem terenu, które ujęte są dodatkowo w system kanalizacji deszczowej. Zmiana ta jest korzystna dla stosunków wodnych na działce nr [...], gdyż obecnie woda z tej działki przepływa częściowo w kierunku osiedla, podczas, gdy przed jego powstaniem woda z terenu działki nr [...] przepływała w pewnej części w kierunku działki nr [...].

W piśmie z dnia [...] r. pełnomocnik A. S., ustosunkowując się do przedmiotowej opinii podniosła m.in., iż na działce nr [...] przed rozpoczęciem inwestycji budowy osiedla domów jednorodzinnych istniało oczko wodne, które w związku z budową zostało zlikwidowane, co nie zostało uwzględnione w ramach badania stosunków wodnych. Stwierdziła też, iż woda z instalacji deszczowej znajdującej się na osiedlu domów jednorodzinnych nie jest skutecznie odprowadzana. Ustosunkowując się do powyższych zarzutów, pismem z dnia [...] r. biegli wyjaśnili, iż nie posiadają informacji odnośnie istnienia oczka wodnego na działce nr [...]. Niezależnie jednak od tego, czy na działce nr [...] istniało oczko wodne, czy też nie, po wybudowaniu osiedla nastąpiły korzystne zmiany stosunków wodnych (zmniejszające przepływ w kierunku działki nr [...]). Po wybudowaniu osiedla nastąpiła korzystna zmiana kierunków przepływu wody w opiniowanym rejonie, wynikająca z faktu skanalizowania terenu osiedla i kierowaniu ujmowanych wód opadowych poprzez system kanalizacyjny do Kanału [...]. Nadto - w ocenie biegłych - wybijanie wody ze studzienek nie skutkowało przepływem wód, które wydostały się ze studzienek na ulicę, na teren działki nr [...].

W piśmie z dnia [...] r. biegli dodatkowo wskazali, iż na podstawie analizy archiwalnych map oraz przebiegu hydroizohips sprzed budowy osiedla stwierdza, iż na działce nr [....] nie było stałego oczka wodnego rozumianego jako zbiornik wodny wypełniony wodą przez cały rok lub przez większą część roku. Na potwierdzenie przedłożono materiały archiwalne (mapy) potwierdzające wnioski wynikające z przedmiotowego uzupełnienia.

Brak oczka wodnego na przedmiotowej działce potwierdzają również oświadczenia złożone przez J. S. (pismo z dnia [...] r.) oraz [...] Spółka z o.o. (pismo z dnia [..] r.).

Złożonych w dniu [...] r. zeznań świadków, tj.:

- A. S., który wskazał, iż na przedmiotowej działce był staw zgłębiony ciągnący się od Kanału [...] do [...], jednak nie pamięta do kiedy to oczko istniało;

- E. S.-W., która podała, iż był tam rów melioracyjny do [...] od Kanału [...];

- J. S., który stwierdził, iż był tam rów;

- S. M., który pamiętał, że było tam rozlewisko, na które syn Pana S. wysypywał odpady i ziemię organ nie uznał za miarodajne.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w ocenie SKO - brak jest podstaw do nałożenia na właścicieli działek [...], powstałych w wyniku podziału działki nr [...], obowiązku przywrócenie stosunków wodnych lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Jakkolwiek bowiem na przedmiotowych działkach doszło do podwyższenia terenu, to okoliczność ta nie ma wpływu na poziom wód gruntowych na terenie działki nr [...]. Tym samym brak jest związku przyczynowego między zmianą stosunków wodnych na sąsiednich działkach, a szkodami występującymi na działce należącej do A. S.

W ocenie SKO brak jest podstaw do dalszego wyjaśniania okoliczności związanych z istnieniem na dawnej działce nr [...] oczka wodnego. W toku postępowania zgromadzono bowiem materiał dowodowy, na który składają się wyjaśnienia stron postępowania, zeznania, świadków, mapy oraz opinia biegłych. Tym samym w sprawie podjęto wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego. Opinia biegłych, którą uznać należy za spójną i jednoznaczną, nie pozostawia wątpliwości, iż podwyższenie terenu działki nr [...] oraz ujęcie wód opadowych w system kanalizacji, niezależnie od istnienia oczka wodnego, spowodowało korzystne zmiany w zakresie stosunków wodnych na działce nr [...], bowiem wody z działki nr [...] nie są dłużej odprowadzane na nieruchomość A. S. W związku z powyższym brak jest podstaw do uznania zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. za uzasadniony.

Zdaniem SKO za bezzasadny uznać należało także zarzut naruszenia art. 77 K.p.a. i art. 80 K.p.a. Jakkolwiek z zeznań świadków wskazanych przez A. S. wynika, iż na działce nr [...] istniał rów, to okoliczność ta nie została potwierdzona zeznaniami wszystkich świadków, jak również przeczą jej przedłożone przez biegłych mapy. W załączniku nr 6 do uzupełnienia opinii z dnia [...] r. biegli wskazali, iż mapa geodezyjna według stanu na 2007 r., nie zawiera oznaczeń odnoszących się do wód powierzchniowych lub nieużytków. W miejscu wskazywanym jako miejsce występowania oczka (SE naroże dawnej działki [...]) teren oznaczony jest jako ŁIV, czyli łąki IV klasy gleb. Działki nr [...] po scaleniu stanowiły działkę nr [...]. SKO zauważa, iż biegli odnieśli się w swojej opinii do okoliczności związanej z istnieniem oczka wodnego w miejscu wskazywanym zarówno przez A. S. jak i powołanych na jego żądanie świadków. Tym samym nie było konieczności przedstawiania wyników przesłuchań ww. świadków. Nadto brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości i rzetelności map przedkładanych przez biegłych, poprzez uznanie wiarygodności zeznań ww. świadków i przedłożenie takiego dowodu nad dane wynikające z dokumentów sporządzonych przed wszczęciem przedmiotowego postępowania przez osoby postronne. Nie można się również zgodzić z pełnomocnikiem skarżącego, iż organ I instancji, pomimo wiążących zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zbadał wpływu wybudowania kanalizacji oraz odprowadzania wód opadowych na stosunki wodne na gruncie skarżącego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał na fragment opinii biegłych dotyczący korzystnych dla działki nr [...] skutków wybudowania kanalizacji na terenie dawnej działki nr [...] oraz braku wpływu wybijania wody ze studzienek, wchodzących w skład kanalizacji, na działkę nr [...]. Opinia biegłych jest spójna i logiczna, a zatem brak jest podstaw do jej podważania. Tym samym w przedmiotowej sprawie zrealizowano zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Powyższą decyzję ostateczną A. S., działając przez pełnomocnika

r.pr. M. J. również zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 K.p.a. - polegające na niepodjęciu przez organ administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności wobec istniejących w materiale dowodowym rozbieżności odnośnie wpływu podwyższenia terenu działek sąsiednich na podwyższenie poziomu wód na działce o nr [..] oraz wód w Kanale [...] (wynikających z zestawienia opinii biegłego W. K. oraz opracowania Państwowego Instytutu Geologicznego), a także rozbieżności

w zakresie ustalenia okoliczności istnienia i następnie zasypania "oczka wodnego" znajdującego się na działce o nr [...] oraz wpływu tych okoliczności na zmianę stosunków wodnych na przedmiotowym terenie;

2) art. 77 § 1 K.p.a. - polegające na niezebraniu i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, przejawiające się w szczególności niepodjęciem przez organ orzekający działań w celu wyjaśnienia rozbieżności,

o których mowa w punkcie pierwszym, a także oceny rzekomego korzystnego wpływu zmiany kierunku przepływu wody poprzez skanalizowanie sąsiadującego osiedla;

3) art. 80 K.p.a. - polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się w wydaniu rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy, a nadto naruszenie art. 80 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. polegające na niewskazaniu przyczyn, z powodu których organ orzekający odmówił wiarygodności i mocy dowodowej wyjaśnieniom skarżącego oraz zeznaniom świadków na okoliczność istnienia "oczka wodnego" na działce o nr [...].

Mając na uwadze powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r.;

2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadniając zarzuty skargi pełnomocnik skarżącego wywiódł,

iż w przedmiotowej sprawie, pomimo kilkukrotnego badania stanu faktycznego przez organy administracji, nie zebrano i nie rozpatrzono całego materiału dowodowego,

a także zaniechano podjęcia wszelkich czynności celem dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. W toku postępującego wzbogacania materiału dowodowego w wyniku kolejnych zwrotów sprawy do ponownego rozpoznania, całkowicie umknęło organowi zalecenie biegłego W. K. odnośnie wykonania na działkach nr [...] rowu opaskowego od strony wschodniej

i południowej przy granicy z działką nr [...] i z odpływem do Kanału [...]. Działanie takie miało zniwelować następstwa zmiany kierunku spływu wód powierzchniowych z terenów działek położonych powyżej działki [...], które nastąpiły

w związku ze znacznym ich podwyższeniem. Jednakże wobec przygotowania kolejnej opinii przez Państwowy Instytut Geologiczny zalecenie zostało pominięte, a przecież kolejna opinia Instytutu "nie pochłania" opinii biegłego, a zatem twierdzenia obu opiniujących powinny zostać skonfrontowane przez organ orzekający.

Pełnomocnik Skarżącego podniosła także, iż w opinii Instytutu oraz jej uzupełnieniach zmarginalizowano okoliczność istnienia oczka wodnego na działce

o nr [...] przed wybudowaniem osiedla. W zamian zaakcentowano okoliczność rzekomej korzystnej zmiany kierunków przepływu wody, wynikającej z faktu skanalizowania terenu osiedla i kierowania ujmowanych wód opadowych do Kanału [...]. Postępowanie dowodowe powinno obejmować pogłębioną analizę wszystkich determinant zmiany stosunków wodnych, na jakie wskazywano w toku sprawy. Nieuprawnione zatem było uproszczone rozumowanie, a priori wykluczające argumentację dotyczącą oczka wodnego, zwłaszcza wobec kwestionowania przez skarżącego przyjętych metod badawczych prowadzących do wniosku o pozytywnym wpływie skanalizowania terenu obejmującego działkę nr [...] na stan wód na działce nr [...]. Organ orzekający dotychczas precyzyjnie nie odniósł się do zarzutów skarżącego dotyczących pomiaru stanu wód dopiero po tym, jak woda na jego działce opadła. Nie zbadano także okoliczności wybijania wody ze studzienek wchodzących w skład kanalizacji zainstalowanej na działce nr [...]. Skarżonej decyzji należy także zarzucić brak precyzyjnego wskazania przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej wyjaśnieniom skarżącego oraz zeznaniom powołanych świadków. Przedmiotowe zeznania były spójne i logiczne, a także wzajemnie ze sobą korespondowały, wobec czego zasadnym byłoby przedłożenie tego materiału dowodowego Instytutowi w celu ewentualnego zweryfikowania sporządzonej opinii. Brak jest także podstaw do bezkrytycznego dania wiary zeznaniom świadka J. S., która nigdy na przedmiotowej działce nie mieszkała. Poza zakresem zainteresowania organu pozostała okoliczność, że tereny obejmujące przedmiotowe działki stanowią obszar szczególnego zagrożenia powodzią, a zatem wykonanie na tym obszarze robót oraz czynności utrudniających ochronę przed powodzią lub zwiększających zagrożenie powodzią wymagało zwolnienia z zakazu, udzielonego w drodze decyzji administracyjnej Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej.

Zdaniem strony skarżącej jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne dokonane w oparciu o niekompletny oraz nie w pełni rozpatrzony materiał dowodowy. Ostatecznie należy dojść do przekonania, iż organ administracji nadal nie wykonał wiążących zaleceń WSA, a jego działania sprowadzają się jedynie do powielania treści poprzednich decyzji. Tymczasem organ powinien od podstaw merytorycznie zbadać materiał dowodowy, ewentualnie uzupełniając go z urzędu lub na wniosek strony, a nie dopasowywać uprzednio przedłożone środki dowodowe do twierdzeń i zarzutów zgłoszonych w późniejszym etapie postępowania.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa. Uwzględnienie skargi, powodujące eliminację zaskarżonego aktu z obrotu prawnego następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad

w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

Niniejsza sprawa była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1311/11.

Jak wyżej wskazano, WSA, po obszernym przedstawieniu działań i ocen organów administracji, wyrokiem z dnia 7 marca 2012 r. uchylił poprzednie wydane przez organy I i II instancji decyzje odmawiające nakazania właścicielom

i użytkownikom wieczystym działek sąsiadujących z działką skarżącego nr [...] (działki nr [...] – przed podziałem) przywrócenia stosunków wodnych na tym obszarze - zdaniem skarżącego naruszonych nawiezieniem na nie ziemi i gruzu lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na gruncie skarżącego, tj. na działce nr [...]. W wyroku tym Sąd stwierdził, iż organy starały się wszechstronnie wyjaśnić wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, słusznie opierając się w tym zakresie na opiniach i orzeczeniach biegłych. Z tych opinii jednoznacznie wynikało, że zarzucane przez skarżącego nawiezienie ziemi i gruzu na działki sąsiednie i podwyższenie przez to ich poziomu, nie miało wpływu na podnoszone przez skarżącego zalewanie jego działki nr [...] wodami gruntowymi. Zalewanie to ma związek z okresowym podnoszeniem się poziomu tych wód na terenie położonym w sąsiedztwie rzeki [...] oraz Kanału [...]. Sprawa była badana przez organy obu instancji dociekliwie i wnikliwie, czego dowodem było kilkakrotne uchylanie przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji oraz nakazanie mu uzupełnienie opinii biegłych, w celu wyjaśnienia wszystkich wątpliwości, które zgłaszała strona skarżąca oraz jakie nasuwały się organowi odwoławczemu.

Oceniając przebieg postępowania w tym zakresie Sąd w ww. wyroku stwierdził m.in. iż "w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie dowodowe w oparciu o różnorodne środki dowodowe

(oględziny, opinie biegłych, rozprawa administracyjna, dowody z dokumentów: mapy, zdjęcia). Ostatnia opinia wydana w kwietniu 2011 r. przez biegłego z uprawnieniami hydrogeologicznymi z Państwowego Instytutu Geologicznego – Zakładu Regionalnego Geologii Pomorza - w ocenie Sądu- wyczerpująco wskazuje na przyczyny zalewania działek nr [...], spowodowane podnoszeniem się wód gruntowych powyżej powierzchni tych działek na skutek wysokich stanów wód rzeki [...] i Kanału [...]. Biegły uzasadnił również brak wpływu podwyższenia terenu działek [...] na podniesienie poziomu wód na działce nr [...]".

Jak wynika z uzasadnienia powyższego wyroku powodem uchylenia wskazanych w ww. wyroku decyzji, odmawiających nakazania właścicielom sąsiednich działek przywrócenia stosunków wodnych sprzed ich naruszenia spowodowanego nawiezieniem ziemi i gruzu na działki sąsiednie, była jedynie okoliczność, że biegły oświadczył, iż nie miał wiedzy na temat istnienia na działce nr [...] oczka wodnego. Sąd zalecił zatem organom wyjaśnienie tej kwestii, to jest ustalenia, czy takie oczko istniało i zostało zasypane i jaki mogło to mieć wpływ na naruszenie stosunków wodnych na tym terenie, a w szczególności na podtapianie wodami gruntowymi działki skarżącego nr [...].

Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Z treści powyższego przepisu wynika zatem związanie organów i sądu oceną dotychczasowego postępowania oraz dokonanych przez organy ustaleń i ocen prawnych w sprawie.

Należy stwierdzić, iż Sąd w wyroku w sprawie II SA/Sz 1311/11 uznał,

że dokonane przez organy ustalenia i oceny, oparte na opiniach biegłych, są prawidłowe i nie budzą wątpliwości.

Niewyjaśniona została jedynie podniesiona przez skarżącego kwestia zasypania oczka wodnego na działce nr [...]. Zdaniem Sądu organy winny tę kwestię dodatkowo szczegółowo zbadać i ocenić zarówno w zakresie samego istnienia owego oczka wodnego, jak i ewentualnego wpływu jego zasypania na zmianę stosunków wodnych na tym terenie, powodującą negatywne skutki dla skarżącego – jak o właściciela działki nr [...] - jej zalewanie przez podniesienie poziomu wód gruntowych.

Materialno-prawną podstawę prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania stanowi art. 29 ust.1 i 3 ustawy Prawo wodne. Z jego treści jednoznacznie wynika, iż ingerencja organu administracji publicznej w tym zakresie jest uzasadnioną wyłącznie w przypadku niewątpliwego ustalenia, że właściciel dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i dokonana zmiana wpływa szkodliwie na grunty sąsiednie.

Dokonana przez Sąd analiza, dodatkowo przeprowadzonego postępowania

w tym zakresie, jak i wydanej w jego rezultacie decyzji – w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie – wskazuje na właściwe wykonanie przez organy wskazań Sądu, zawartych w ww. wyroku Sądu.

W szczególności nie budzi zastrzeżeń wyciągnięty przez organy obu instancji - na podstawie rezultatów postępowania uzupełniającego - wniosek, iż na terenie działki nr [...] przed podziałem nie było stałego oczka wodnego, które miałoby regulacyjny wpływ na poziom wód gruntowych na działce nr [...].

Należy zaznaczyć, że zeznania świadków, zawnioskowanych przez skarżącego, co do istnienia tego oczka oraz jego położenia nie były jednoznaczne. Świadek J. S., była współwłaścicielka działki nr [...], zaprzeczyła istnieniu tego oczka wodnego, inni mówili o rowie, jednakże różnie wskazywali jego położenie.

Oceniając – w kontekście podniesionych w skardze zarzutów – zawarte

w zaskarżonej decyzji ustalenia i oceny organów w tym zakresie Sąd zauważa,

że w opinii stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia przez organ I instancji z dnia [...]r. jest mowa o oczku wodnym na granicy działek [...]. Biegły rozważał jego ewentualną funkcję regulacyjną, nie potwierdzając jej istotnego znaczenia.

Przedmiotem wskazań i zaleceń Sądu w zakresie uzupełnienia materiału dowodowego i jego oceny była kwestia istnienia i funkcji regulacyjnej oczka wodnego na działce nr [...], co do istnienia którego – jak wyżej wskazano – biegli, ani organy obu instancji nie znaleźli dostatecznych dowodów, a dowody z zeznań świadków nie były w pełni zgodne. W tym stanie rzeczy – w ocenie Sądu - rozstrzygające powinno być ustalenie tego faktu w oparciu o dokumenty, jakim są mapy tego terenu.

Przeanalizowane mapy geodezyjne nie zawierają jednak oznaczeń, wskazujących na istnienie oczka wodnego w miejscu, które podaje skarżący. Wynika

z nich, iż oczko (staw) znajdowało się na granicy działek [...], o czym opinia biegłych wspominała.

Kwestia tego oczka jednak nie mieści się w zakresie wskazań Sądu zawartych

w wyroku w sprawie II SA/Sz 1311/11, z którego jednoznacznie wynika, że organ winien ustalić istnienie takiego oczka na działce nr [...] (przed podziałem), a ta okoliczność nie znalazła jednoznacznego potwierdzenia.

Dlatego – w ocenie Sądu – dokonane przez biegłych i przyjęte przez organy administracji ustalenia i ocena, iż takie oczko, o istotnej funkcji regulowanej dla stosunków wodnych dla działki nr [...], na działce nr [...] nie istniało, co potwierdziła zeznająca jako świadek, a wskazana przez stronę skarżącą J. S.

Za chybiony uznać należy podważający zeznania tego świadka argument skargi, iż J. S. nigdy na działce nr [...] nie mieszkała, skoro działka ta, stanowiąca wcześniej łąki IV kl. gleb była niezabudowana. Ponadto - w ocenie Sądu -organy słusznie w tej kwestii oparły się na dokumentach, w postaci map i innych opracowań, z których wynika, iż oczka wodnego na działce nr [...] nie było, niż niejednoznacznym zeznaniom świadków, które mogą być też dotknięte subiektywnością lub mylić to oczko ze zbiornikami na innych działkach.

Należy też zaznaczyć, że o oczku wodnym na działce nr [...] skarżący wspomniał dopiero w piśmie z 2011 r., a więc 2 lata po wszczęciu postępowania, którego konieczność uzasadniał jedynie podniesieniem poziomu terenu okolicznych działek, nie wspominając o zasypaniu oczka wodnego, mającego istotne dla znaczenie dla stosunków wodnych na tym obszarze.

Podstawą władczego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, polegającego na ukształtowaniu stosunków prawnych na przyszłość (np. przez nałożenie określonych obowiązków) jest stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania tego rozstrzygnięcia.

W trakcie toczącego sią od 2008 r. postępowania stan faktyczny w niniejszej sprawie uległ istotnej zmianie.

Na działce nr [...] zostało wybudowane osiedle mieszkaniowe z całą infrastrukturą, w tym kanalizacją przeciwdeszczową, która reguluje na tym terenie poziom wód gruntowych, zapobiegając ich podnoszeniu się w skutek czynników atmosferycznych, na co biegli wielokrotnie i z naciskiem zwracali uwagę. Z konkluzji ich opinii jednoznacznie wynika, iż wybudowanie tego osiedla, wybrukowanie powierzchni działki i wybudowanie kanalizacji przeciwdeszczowej ma pozytywny , a nie szkodliwy wpływ na poziom wód gruntowych na działce nr [...], który jest obecnie wyższy niż na byłej działce nr [...], co powoduje odpływ tych wód z pierwszej na tę drugą działkę.

Należy zatem skonstatować, iż ewentualne skutki w zakresie stosunków wodnych, wynikające z podwyższenia poziomu terenu działki nr [...] sąsiadującej

z działką skarżącego, mające wpływ na podniesienie poziomu wód gruntowych na działce nr [...] (gdyby takie były – czemu zaprzeczają opinie biegłych) zostały usunięte przez budowę urządzeń kanalizacyjnych, co stanowi realizację wskazanego w art. 28 ust. 3 ustawy Prawo wodne – wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Podnoszona przez skarżącego kwestia "wylewania" studzienek kanalizacyjnych wskazywać może na nieprawidłowe działanie tego systemu. Jest to jednak zupełnie inne zagadnienie niż hipoteza opisana w art. 29 ust. 1 Prawa wodnego i w innym trybie winna i może zostać uregulowana.

Także podnoszona w skardze kwestia wykonania rowu opaskowego między działkami nr [...] oraz działką nr [...], wobec ogólnej treści opinii biegłych

i wskazań Sądu w wyroku w sprawie II SA/Sz 1311/11, nie może mieć wpływu na ocenę przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

Kwestię braku odpowiedzialności i wynikającego z mocy art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne zobowiązania ciążącego na właścicielach działek nr [...],

w odniesieniu do których nie został wykazany związek przyczynowy między podniesieniem poziomu gruntu na tych działkach, a podtapianiem działki nr [...], przez wody gruntowe, uznać należy za przesądzoną wyrokiem WSA z dnia 7 marca 2012 r.

W tym stanie rzeczy, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego w oparciu o art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.