Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 176/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 17  ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Jolanta Dargas Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 27 września 2010 r. E. J. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem S. G.

Decyzją z dnia [...] października 2010 r. o numerze [...] działający upoważnienia Wójta Gminy w B. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego żądanego przez stronę. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że E. J. nie kwalifikuje się do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego na ojca, ponieważ pozostaje on w związku małżeńskim. Organ powołał przepis ust 5 pkt 2 ppkt a ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (tj. z dnia 24 lipca 2006 r. Dz. U. Nr 139 poz. 992 z późn. zm).

W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. E. J. podała, że fakt pozostawiania przez jej ojca S. G. w związku małżeńskim nie gwarantuje mu opieki ze strony żony, która jest chora i od wielu lat pozostaje pod opieką lekarza [...], nadto doznała złamania kości [...], co spowodowało poddanie jej operacji wszczepienia endoprotezy. Z. G. – żona S. G. jest od wielu tygodni osobą leżącą. W odwołaniu podano, że wobec powyższego oboje rodzice wymagają opieki, co powoduje niemożność wykonywania przez E. J. pracy w gospodarstwie oraz żadnej innej pracy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w toku prowadzonego postępowania wezwało wnioskującą do złożenia wyjaśnień osobiście, na okoliczność sprawowania opieki nad S. G. Ze sporządzonego w dniu 2 grudnia 2010 r. protokołu wyjaśnień E. J. wynika poza okolicznościami wskazanymi w odwołaniu, że jej matka Z. G. cierpi na [...] i nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Składająca wyjaśnienia podała, że jest wraz z mężem współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, które zostało jej przekazane przez rodziców. E. J. wraz z mężem użytkuje ponadto [...] ha wydzierżawionej ziemi, hodują około [...] świń i [...] sztuki bydła opasowego. Podała również, że jej gospodarstwo domowe składa się z pięciu osób - rodziców S. i Z. G., męża i syna w wieku [...] lat, który uczy się i odbywa staż w gospodarstwie rolnym, nie stanowiącym jej własności, położonym w M. Odwołująca się wyjaśniła, że w gospodarstwie rolnym nie są zatrudnione inne osoby, pracuje w nim jedynie z mężem. E. J. w przeszłości pracowała poza gospodarstwem rolnym, ale było to przed urodzeniem dziecka, po czym zajęła się jego wychowaniem i pracą w gospodarstwie w gospodarstwie rolnym.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję a w uzasadnieniu własnego rozstrzygnięcia podało, że warunki nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określają przepisy art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.). Art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. -Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, że zakres wyłączeń od zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego sformułowanej w wyżej przytoczonych przepisach art. 17 ust. 1 ustawodawca wyczerpująco określił w art. 17 ust. 5. zatem w sytuacjach wyliczonych w art. 17 ust. 5 świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują. Wobec tego stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Skoro ten przepis ustanawia wyjątek od reguły należy go interpretować ściśle - negatywną przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest pozostawanie w związku małżeńskim osoby wymagającej opieki. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego treść tego przepisu jest tak jednoznaczna, że nie można rozumieć go inaczej. Treść tego przepisu ani żadnego innego nie uprawnia do wykładni, że istnieją przypadki, których wystąpienie uprawniałoby organy administracji publicznej (organy stosujące prawo) do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego pomimo, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że przez instytucję świadczenia pielęgnacyjnego wyrażana jest troska państwa o dobro osób/ rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji społecznej. Przejawia się w tym konstytucyjna zasada pomocniczości państwa, nakładająca na państwo obowiązek wspierania osób, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb. Jednakże organy administracji publicznej realizujące te cele, są zobowiązane ze szczególną starannością rozpatrywać wnioski o przyznanie świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Organy administracji publicznej muszą przy tym mieć na uwadze obowiązek działania na podstawie przepisów prawa- po myśli zasady ogólnej zawartej w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.). Zgodnie z tą zasadą - nazywaną zasadą praworządności (legalności) a stanowiącą odzwierciedlenie konstytucyjnej zasady praworządności- organy administracji publicznej zobowiązane są przestrzegać prawa. Praworządność w ujęciu art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego oznacza zgodność z normami (przepisami) obowiązującego prawa, zarówno z normami prawa materialnego stosowanymi przez organ administracji publicznej jak z normami proceduralnymi. Rażące naruszenie prawa stanowi- zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny i utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym rażące naruszenie prawa następuje, gdy treść decyzji pozostaje w rażącej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa.

Zdaniem organu II instancji przyznanie E. J. świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad ojcem Odwołującej - Panem S. G. - t.j. nad osobą wymagającą opieki lecz pozostającą w związku małżeńskim spowodowałoby sytuację, w której proste zestawienie treści takiej decyzji z treścią przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadziłoby do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności, a więc doszłoby do rażącego naruszenia prawa w postaci art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a. ustawy o świadczeniach rodzinnych - przyznanie odwołującej przedmiotowego świadczenia stanowiłoby negację obowiązującego przepisu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło jednocześnie, że z treści przytoczonych przepisów art. 17 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, iż jedną z koniecznych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest nie podjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Odwołująca podała w odwołaniu, iż z powodu opieki nad rodzicami "nie jest w stanie wykonywać pracy w gospodarstwie jak i żadnej innej". Twierdzenie to zdaniem Kolegium Odwoławczego nie zasługiwało na wiarę, gdyż z wyjaśnień E. J. złożonych w toku postępowania odwoławczego do protokołu z dnia 2 grudnia 2010 r. wynika, iż odwołująca, która ma obecnie [...] lata, niemalże przez całe dotychczasowe, dorosłe życie pracowała w gospodarstwie rolnym. Obecnie także prowadzi wraz z mężem gospodarstwo rolne, o powierzchni ponad [...] ha oraz wraz z mężem dzierżawi [...] ha gruntów rolnych. W gospodarstwie tym prowadzona jest hodowla świń (około [...] sztuk) i [...] sztuk "bydła opasowego". SKO uznało, że odwołująca prowadząc gospodarstwo rolne nie pozostawała w zatrudnieniu i nie wykonywała innej pracy zarobkowej, co stanowi rzeczywisty powód niepodejmowania obecnie przez E. J. zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - poza gospodarstwem rolnym.

W konkluzji rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że wobec powyższego pozytywna decyzja (przyznająca Odwołującej świadczenie pielęgnacyjne) nie mogłaby być jego zdaniem akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

Od powyższego rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego E. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła, że SKO niesłusznie podało, że przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w celu sprawowania opieki nad ojcem S. G. pozostawałoby w jawnej sprzeczności z treścią przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a nawet spowodowałoby w ten sposób rażące naruszenie prawa. Skarżąca dodała, że SKO w ramach nie tyle swobodnej, co zupełnie dowolnej oceny stanu faktycznego niesłusznie uznało, że jej oświadczenie dotyczące braku możliwości wykonywania pracy zarobkowej nie zasługuje na wiarę. Przy ocenie tej okoliczności nie wzięto pod uwagę faktu, iż w przeszłości wykonywała pracę zarobkową poza gospodarstwem rolnym, co w tej chwili jest niemożliwe. Niemożliwość ta spowodowana jest oczywistą koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej i wręcz całodobowej opieki nad dwojgiem swoich rodziców będących nie tylko w podeszłym wieku, ale także trwale niepełnosprawnych (leżących). Odpowiednia dokumentacja lekarska odnośnie ich stanu zdrowia została przestawiona organowi administracyjnemu I instancji, a wynika z niej, że ojciec skarżącej S. G. – lat [...] jest trwale niepełnosprawny, [...], nie porusza się o własnych siłach, na stałe leży w łóżku i wymaga pełnej obsługi ze strony osoby trzeciej. Podobna sytuacja dotyczy matki skarżącej Z. G. lat [...], która niedawno doznała złamania [...] i po przeprowadzonej operacji chirurgicznej jest nadal niepełnosprawna, leżąca i niezdolna do samodzielnej obsługi. Sprawia to, że Z. G. nie może opiekować się swoim mężem. Ponadto stwierdzono u Z. G. [...], co powoduje konieczność sprawowania nad nią stałej opieki. Zdaniem skarżącej wyżej przedstawiony stan faktyczny w sposób bezsporny wskazuje na konieczność zajmowania się przez nią przewlekle chorymi rodzicami i w sposób absolutny uniemożliwia jej jakiekolwiek zarobkowanie.

Skarżąca nadto zwróciła uwagę na niekonsekwentne orzecznictwo SKO w P. przy rozpatrywaniu odwołań w tego samego rodzaju sprawach i wskazała, że jako uzasadnienie zmian decyzji w podobnych sprawach SKO podało m.in. stanowisko zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07.

W powyższym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżąca podała, że w podobnym duchu został wydany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt P 23/05.

W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono m.in. że co prawda zasiłek nominalnie przysługuje opiekunowi, to jednak realną korzyść odnosi z tego podopieczny, który w ten sposób ma zapewnioną opiekę osoby bliskiej. Korzyść odnosi również państwo, bo zapewniając osobie potrzebującej pomocy opiekę członka rodziny nie musi organizować tejże opieki w innych formach.

Skarżąca podała, że wykładni przepisów prawa należy dokonywać zawsze w zgodzie z Konstytucją i w konsekwencji przepisy winny być stosowane w sposób nie naruszający zasad konstytucyjnych i który umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych. Wartości konstytucyjne oraz reguły ich wykładni zgodnej z zasadami konstytucyjnymi wskazują oraz precyzują wyroki Trybunału Konstytucyjnego. Wobec tego w procesie prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa nie można pomijać dorobku Trybunału Konstytucyjnego zawartego w jego wyrokach. (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2005 r. sygn. akt SK 22/99, OTK 2000/4/107).

Zatem zdaniem skarżącej SKO rozstrzygające niniejszą sprawę w postępowaniu odwoławczym było uprawnione do dokonania wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zgodzie z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Wobec powyższego winno nadać decyzji normatywną treść zgodną z kierunkiem wykładni wskazanym przez TK.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej: ustawą ppsa.

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§1).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji odmówiły przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej z powodu opieki nad ojcem S. G., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymagającym opieki osoby drugiej, pozostającym w związku małżeńskim z Z. G.

Przede wszystkim należy przypomnieć, że w pierwotnym brzmieniu przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255) zwanej dalej: ustawą o świadczeniach, przewidywał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługiwało matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z przepisem tym korespondował zapis zawarty w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cytowanej ustawy, w myśl którego świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Powyższa regulacja, jak zauważył NSA w wyroku z dnia 26 kwietnia 2010 r.,

I OSK 61/10 związana była z faktem, że obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka, zgodnie z art. 133 § 1 12 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) zwana dalej: k.r.o., istnieje do czasu, w którym dziecko jest już w stanie utrzymać się samodzielnie (chyba, że pozostaje

w niedostatku). Obowiązek natomiast alimentacyjny między małżonkami a nawet obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa, wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka (art. 130 k.r.o.). Z tego powodu ustawodawca ustalił, iż zawarcie związku małżeńskiego przez osobę wymagająca opieki powodowało, że rodzice dziecka, tracąc - z tą chwilą - obowiązek alimentacyjny względem niego, tracili jednocześnie prawo do pobierania na nie świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązek opieki nad taką osobą przechodził bowiem na współmałżonka, który - z mocy art. 27 k.r.o. - miał od tego momentu m.in. obowiązek zaspakajania potrzeb nowopowstałej rodziny (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zatem oba omawiane przepisy są a raczej były ze sobą powiązane. O ile jednak, zrozumienie treści tych przepisów poprzednio, nie budziło żadnych wątpliwości interpretacyjnych, o tyle odczytywanie regulacji prawnej obowiązującej obecnie, musi być dokonywane przy zastosowaniu wykładni.

Wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r. (sygn. akt P 27/07, OTK-A 2008/6/107) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach w zakresie, w jakim uniemożliwiał nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż w art. 17 ust. 1 cyt. wyżej ustawy mamy do czynienia z pominięciem legislacyjnym, zawężającym w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż ustawodawca pominął możliwość nabycia prawa do świadczenia przez osoby rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego obciążone jest obowiązkiem alimentacyjnym. Przypisując ogromne znaczenie usankcjonowanemu prawnie obowiązkowi alimentacyjnemu. Trybunał uznał, iż skoro członek rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego wybranie spośród osób zobowiązanych do alimentacji jedynie rodziców i przyznanie wyłącznie tej grupie prawa do świadczenia narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno - ekonomicznym, lecz odnoszącą się do społecznego poczucia sprawiedliwości, godząc dodatkowo w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 Konstytucji RP. Ponadto wskazując na wyrok z dnia 15 listopada 2006r., sygn. akt P 23/05, Trybunał zwrócił uwagę, iż świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej i faktycznej, ale również zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych.

Na skutek tego wyroku przepisem art. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 233, poz. 1456) znowelizowano przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który przewidywał, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka (w tym ostatnim przypadku i z zastrzeżeniami jak poprzednio).

W wyniku nowelizacji dokonanej przepisem art. 13 pkt 1 lit. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz. U. Nr 219, poz. 1706) przepis art. 17 ust. 1 tej ustawy od dnia 1 stycznia 2010 r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka,

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze I znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehiabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jednakże pomimo dokonywanych nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie został zmieniony (uchylony).

W niniejszej sprawie, rozważenia przede wszystkim wymaga kwestia zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w związku z art. 17 ust. 1 tej ustawy w kontekście wywodów zawartych w cytowanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego odnoszących się do nakazu właściwego odczytywania i stosowania treści art. 17 ust. 1 ustawy. Z brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 2 tej ustawy wynika, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Literalne odczytywanie tej normy prawa może być podstawą do stwierdzenia, iż w przypadku osoby wymagającej stałej opieki, która zawarła związek małżeński i w nim pozostaje, wyłączone jest prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne dla osoby, która tę opiekę sprawuje, rezygnując z pracy zarobkowej. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a tej ustawy musi być wobec tego odczytywane przez pryzmat przepisu art. 17 ust. 1. Jeżeli bowiem prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z istnienia obowiązku alimentacyjnego, to literalne odczytywanie normy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych niweczyłoby skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują inne osoby zobowiązane do alimentacji w przypadku, gdy drugi małżonek, nie może takiej opieki świadczyć z uwagi na własny stan zdrowia. Nieuprawniona jest zatem taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w związku z art. 17 ust 1 u.ś.r., w myśl której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 k.r.o., traci prawo do świadczenia z uwagi na fakt pozostawania osoby, nad którą sprawuje opiekę w związku małżeńskim (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 11 marca 2009 r., II SA/Ol 60/09, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że organ wydający zaskarżoną decyzję dokładnie wyjaśnił stan faktyczny ustalając istotne w sprawie okoliczności. Pomimo wcześniejszych wywodów uzasadnienia-spowodowanych zarzutami skargi, sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że dla rozstrzygnięcia nie miały one zasadniczego znaczenia. Poglądy powyżej zaprezentowane są jednak sądowi znane i przez niego podzielane.

W przedmiotowej sprawie istotą problemu była nie okoliczność związana z kręgiem osób, którym świadczenie przysługuje ale z brakiem wypełnienia przez skarżącą dyspozycji dalszej części przepisu art. 17 ust.1 cytowanej ustawy.

Z przepisów art. 7 i art. 177 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071 ze zm.) zwanej dalej: kpa., wynika jednoznacznie, że postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny zobowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych, zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. W sprawie niniejszej Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeprowadziło postępowanie dowodowe bardzo wnikliwie dokonując jednocześnie prawidłowej i logicznej oceny dowodów.

W rzeczonej sprawie SKO wyjaśniło bowiem - poza rozważanymi wyżej kwestiami - czy skarżąca faktycznie nie podjęła lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem S. G. W toku postępowania wyjaśniającego w tej sprawie ustalono na podstawie wyjaśnień składanych osobiście przez skarżącą, że po urodzeniu syna, który ukończył [...] lat nigdy nie podejmowała ona żadnej innej pracy zarobkowej poza pracą we własnym gospodarstwie rolnym. Stan taki był utrwalony, przy czym skarżąca wyjaśniła, że w gospodarstwie poza nią i jej mężem nikt nie był i nie jest zatrudniony. Powyższe okoliczności pozwalają zdaniem sądu na przyjęcie, że nie z powodu konieczności sprawowania opieki nad ojcem skarżąca nie podjęła lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki ustawowe pozwalające na przyznanie skarżącej żądanego świadczenia. Wprawdzie prowadzenie działalności rolniczej nie jest - w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych - zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową jednakże sąd podziela stanowisko SKO, że nie sposób przyjąć, że zajęcia skarżącej związane z współprowadzeniem jedynie z mężem gospodarstwa rolnego nie stanowią przeszkody w podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca wszakże podała, iż w gospodarstwie rolnym pracuje razem z mężem, a dorosły syn skarżącej, pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym, odbywa staż w innym gospodarstwie rolnym. Właściwie przyjął organ, że skarżąca prowadząc gospodarstwo rolne nie pozostawała w zatrudnieniu i nie wykonywała innej pracy zarobkowej, co stanowiło i stanowi rzeczywisty powód niepodejmowania w przeszłości i obecnie przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - poza gospodarstwem rolnym.

Nie ulega zdaniem sądu wątpliwości, że konstytucyjna zasada pomocniczości państwa może być realizowana przy uwzględnieniu innych konstytucyjnych zasad oraz innych, niż zasadnicza, ustaw.

Z zasad konstytucyjnych wynikają podstawowe założenia prawa rodzinnego m.in. akcentowanie obowiązków alimentacyjnych, określenie zasad współżycia społecznego w prawie rodzinnym. Pomoc rodzicom w zakresie umożliwiającym współprowadzenie gospodarstwa rolnego - otrzymanego od tychże rodziców pozostaje w granicach wyżej wskazanych zasadniczych założeń prawa rodzinnego.

Słusznie przyjęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako wynagrodzenie za świadczenie pomocy przez dorosłe dziecko swoim rodzicom, a taka sytuacja niewątpliwie miałaby miejsce w przypadku uwzględnienia skargi.

Z uwagi na powyższe, wobec braku przesłanek uwzględnienia skargi sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.