Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 698/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a, pkt 55, pkt 57, art. 41 ust. 2, art. 64 ust. 1, art. 66 ust. 5, art. 140aa ust. 3, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2012 poz 1061
law: Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg  wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których  mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.
article: art. 41
journal: Dz.U. 2016 poz 1440
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Aneta Lemiesz Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2016 r. 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego J. C. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD") z [...] stycznia 2017 r. Nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej: "K.p.a."), art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 2 i ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm., dalej: "P.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1440, dalej: "u.d.p."), § 3 ust. 1 pkt 11, § 5 ust 1 pkt 6 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: P. (dalej: "Strona", "Skarżący"), utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2016 r.

Powyższą decyzją nr [...], wydaną na podstawie art. 64 i art. 140aa ust. 1 – 3 P.r.d. i art. 104 § 1 K.p.a., organ I instancji nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości [...] złotych, jak za brak zezwolenia kategorii VII. Decyzja ta została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ I instancji na skutek uchylenia przez GITD decyzją z [...] października 2014 r., decyzji organu I instancji z [...] kwietnia 2014 r.

W zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że [...] lipca 2013 r. w miejscowości S. na drodze wojewódzkiej nr [...] o dopuszczalnym nacisku do 8 t, zatrzymano do kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy marki M. o nr rej. [...], którym kierował F. P. wykonujący krajowy przejazd drogowy z kopalni piasku w B. na budowę drogi [...] w imieniu P. Załadowcą samochodu ciężarowego była Strona. Przewożono ładunek podzielny – piasek. W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk na podwójnej osi napędowej 27,75 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) – przekroczenie o 8,75 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 46,05 %),

- rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego 44,30 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) – przekroczenie o 12,30 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 38,43 %).

GITD wskazał, że na podstawie art. 41 ust. 3 u.d.p., droga wojewódzka nr [...] została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 8 t.

Organ wyjaśnił, że z § 5 ust 1 pkt 6 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, wynika że dopuszczalny nacisk grupy osi składającej się z dwóch osi napędowych, nie może przekraczać w niniejszym przypadku 19 t, a z § 3 ust. 1 pkt 11 tego rozporządzenia wynika, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu w niniejszej sprawie, nie może przekraczać 32 t.

Organ też wyjaśnił, że norma dotycząca nacisków osi podwójnych jest identyczna na wszystkich kategoriach dróg, zatem ich przekroczenie powoduje zakwalifikowanie naruszenia do przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdyż tylko ono dopuszcza ich przekroczenie, stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do P.r.d. Dlatego też GITD uznał, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, która stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b) P.r.d., ze względu na przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej jak i dopuszczalnej masy całkowitej samochodu ciężarowego o wartość wyższą niż 20 %, wynosi [...] zł.

GITD wskazał, że miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o nr fabrycznych CH [...] i CH [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do dnia 31 lipca 2013 r. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r.

Zdaniem GITD, organ I instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie celem ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za załadunek na kontrolowany samochód ciężarowy. GITD wskazał, że Stronę oraz K.: [...] węzeł W. – W. ([...]), odc. [...], łączyła umowa z [...] lutego 2013 r., na podstawie której Strona jako wykonawca zobowiązała się wobec zleceniodawcy do wykonania określonych w treści umowy prac związanych z realizacją zadania. W ramach tej umowy został załadowany przez Stronę kontrolowany samochód ciężarowy, co potwierdza faktura [...] wystawiona [...] lipca 2013 r. za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] lipca 2013 r. wystawiona za roboty wykonane w bieżącym okresie rozliczeniowym, gdzie jako sprzedawca widnieje Strona. Umowę oraz fakturę przesłała do organu I instancji firma D. S.A., przy piśmie z [...] kwietnia 2015 r., w którym poinformowała, że nie posiadała własnej koparko - ładowarki na terenie kopalni piasku B. [...] lipca 2013 r. i że załadunku pojazdu dokonała Strona. W piśmie z [...] grudnia 2015 r. firma D. S.A. wyjaśniła, że załadunek odbywał się na terenie kopalni B.

GITD wskazał, że organ I instancji uzyskał pismem z [...] czerwca 2015 r. z Urzędu Marszałkowskiego w [...] informację, że Przedsiębiorca J. C. oraz spółka jawna B. [...] lipca 2013 r. nie posiadali koncesji na wydobycie kopalin na terenie miejscowości B. czy gm. B. Jednocześnie Urząd Marszałkowski przesłał decyzję nr [...] z [...] września 2012 r. w sprawie udzielenia spółce B. sp. j. koncesji na wydobycie kopaliny ze złoża "K." położonego w miejscowości K. gm. B. powiat [...].

GITD przytoczył zeznania świadka F. P., kierowcy kontrolowanego samochodu ciężarowego, z przesłuchania z [...] maja 2015 r., z których wynika, że [...] lipca 2013 r. został załadowany na kopalni w okolicach miejscowości B., tj. na drodze dojazdowej do B. przed miejscowością W. Nie posiadał wiedzy kto był załadowcą i do kogo należała koparka ponieważ nie było na niej żadnych oznaczeń z nazwą. Osoby, które obsługiwały wagę znajdującą się na terenie kopalni ubrane były w kamizelki ostrzegawcze z napisem D. i P. Natomiast Pan obsługujący koparkę nie posiadał takiej kamizelki. Kierowca zeznał, że po dojechaniu do miejsca załadunku pod koparkę, operator nie sprawdzał jaką ma dopuszczalną ładowność samochód tylko dokonywał załadunku w sposób aby towaru było równo z burtami. Na terenie kopalni znajdowały się dwie wagi obie stały przy wjeździe/wyjeździe ponieważ była to ta sama brama. Pojazd był ważony przy wjeździe i wyjeździe. Po dokonaniu ważenia nikt nie zwrócił kierowcy uwagi, że pojazd jest przeładowany, ani też nie kazano mu się rozładować. Właściciel kopalni równał drogę spychem, ale nie nadzorował w żaden sposób załadunku. Z widzenia kierowca znał właściciela kopalni i wiedział, że nazywa się J. C.

GITD wskazał, że zeznania kontrolowanego kierowcy przedstawiają stan faktyczny z dnia kontroli. Poza tym jednoznaczne jest stanowisko D. S.A., która poinformowała, że załadunku pojazdu dokonała Strona, co stanowiło zafakturowaną usługę - fakturą [...]. Zdaniem GITD, skoro powyższe ustalenia organu I instancji są jednoznaczne, to organ nie był zobligowany do prowadzenia postępowania wielowątkowego, występowania do innych podmiotów w tym do B. Strona nie przedstawiła dowodów mogących podważyć ustalenia organu. Brak jest zatem podstaw do przeprowadzania dodatkowego postępowania w tym podejmowania czynności, celem ustalania danych podmiotów funkcjonujących na terenie kopalni "K.", występowania do spółki B. sp. j. z wezwaniem do okazania książki zawierającej spis wszystkich maszyn pracujących na terenie wyrobiska. Postępowanie w tym kierunku służyłoby jedynie bezpodstawnemu przedłużaniu postępowania, gdyż stan faktyczny w świetle zgromadzonego materiału dowodowego został ustalony. Nie ma też podstaw do przeprowadzania dodatkowych dowodów w tym przesłuchiwania W. R., będącego pracownikiem K., skoro stanowisko K. zostało przedstawione w pismach w toku prowadzonego postępowania.

Zdaniem GITD, niewątpliwie to Strona posiadała w rozpatrywanej sprawie statut załadowcy. To bowiem ona na podstawie umowy była obowiązana do wydania ładunku i ona przenosiła na kupującego prawo własności.

Organ, powołując się na treść art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d. stwierdził, że Ustawodawca uzależnił odpowiedzialność załadowcy od ustalenia, iż "okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, iż podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego". Stwierdził następnie, że w rozpatrywanej sprawie ze zgromadzonych dowodów wynika, że załadowca nie posiadał wagi, ani nie dokonał ważenia pojazdów przed oraz po załadunku. Ładowanie pojazdu piaskiem odbywało się za pomocą koparki. Załadowca powinien natomiast zwrócić uwagę, czy pojazd po załadunku nie będzie powodował przekroczenia dopuszczalnych norm m.in. nie będzie nienormatywny na wszystkich kategoriach dróg publicznych.

W skardze z [...] lutego 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję GITD z [...] stycznia 2017 r., Skarżący wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., polegające na zaniechaniu istotnych czynności dowodowych mających kluczowe znaczenie w zakresie poprawnego ustalenia podmiotu, o którym mowa w art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d.,

2) art. 78 § 1 K.p.a., polegające na bezzasadnej odmowie przeprowadzenia zgłaszanego przez stronę dowodu z przesłuchania w charakterze świadków operatorów wagi będących pracownikami k. P.-D. S. A. w celu ustalenia powodów, dla których po stwierdzeniu przeważenia pojazdu był on wypuszczany na drogę publiczną, zamiast zostać cofnięty w celu odjęcia nadmiaru ładunku,

3) art. 80 K.p.a., polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego poprzez pominięcie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, zgłaszanych przez Stronę w trakcie prowadzonego postępowania, czego wynikiem było błędne ustalenie strony postępowania,

4) art. 107 § 3 K.p.a., polegające na skupieniu się przez organ jedynie na rodzajach podmiotów wymienionych w 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d. i na tej podstawie Stronie jako załadowcy wymierzono karę pieniężną, zamiast zbadać który z podmiotów wymienionych w w/w przepisie miał rzeczywisty wpływ i godził się na powstanie naruszenia.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że organ I instancji nie zbadał rzeczywistego wpływu, jaki Strona postępowania miała na powstanie naruszenia. Nie przeprowadzono w tym zakresie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, a podjęte przez organ czynności ograniczyły się jedynie do ustalenia podmiotu posiadającego koncesje na wydobycie kruszywa z kopalni w B., co nie miało żadnego znaczenia dla poprawnego ustalenia podmiotu, o którym mowa w art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d. Organ pominął istotny fakt, iż rola Strony sprowadzała się jedynie do fizycznego załadunku pojazdów, bez możliwości jakiejkolwiek weryfikacji. Ważenia pojazdów dokonywali pracownicy zleceniodawcy konsorcjum P.- D.S.A. przy pomocy należącej do tego podmiotu wagi i na tej podstawie podejmowali decyzje o dopuszczeniu pojazdu do przewozu. Skarżący podkreślił, że samodzielnie ustalił aktualny adres operatorów wagi organ odwoławczy odrzucił jednak wniosek o przeprowadzenie zgłaszanego dowodu, argumentując to tym, iż okoliczności na które się powołuje Strona zostały udokumentowane na podstawie stanowiska wyrażonego przez K. w toku postępowania.

Skarżący podkreślił, że organ oparł swoje stanowisko na podstawie dokumentów i wyjaśnień nadesłanych przez P.-D. S.A., czyli podmiotu, który będąc jednocześnie organizatorem przewozu oraz odbiorcą ładunku mógł być na podstawie art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d., uznany jako strona postępowania. Zdaniem Skarżącego wyjaśnienia wymaga fakt, dlaczego mając wiedzę o tym, że pojazd jest przeważony, pracownik K. obsługujący wagę wystawiał dokument WZ i pozwalał na wyjazd na drogę publiczną, za co odpowiedzialność obciąża P.-D. S.A. W ocenie Skarżącego P. –D. S.A., kierując się wyłącznie własnym interesem finansowym nie dochowało należytej staranności w zakresie takiego zorganizowania prowadzonego przez siebie przedsięwzięcia (budowa drogi ekspresowej [...]), aby podległe mu podmioty (załadowcy, pracownicy wagi oraz przewoźnicy) nie dopuszczali się łamania przepisów.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do wniosku, że skarga jest zasadna, gdyż doszło w sprawie do naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

Organy Inspekcji Transportu Drogowego wadliwie przyjęły, że kara pieniężna w niniejszej sprawie powinna być nałożona jak za brak zezwolenia kategorii VII.

Jak wynika z dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych i zastosowanych przepisów prawa, przesłanką odpowiedzialności Skarżącego w niniejszej sprawie, jest nienormatywność pojazdu związana z przekroczeniem jego dopuszczalnej masy całkowitej, jak również z przekroczeniem dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej tego pojazdu. Naruszenie tego drugiego parametru zadecydowało natomiast o kwalifikacji, iż kara pieniężna powinna być nałożona jak za brak zezwolenia kategorii VII. Należy w tym miejscu zauważyć, że pojazdem nienormatywnym, w świetle definicji art. 2 pkt 35a P.r.d., jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach ustawy P.r.d. "Naciskiem osi" jest, jak wynika z art. 2 pkt 57 P.r.d., suma nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi, natomiast "rzeczywistą masą całkowitą", w świetle art. 2 pkt 55 P.r.d., jest masa pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób.

Fundamentalne dla niniejszej sprawy jest odwołanie się ustawodawcy definiującego pojazd nienormatywny w zakresie przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi, do przepisów o drogach publicznych, z których, zgodnie z definicją, mają wynikać dopuszczalne naciski osi na daną drogę. Ustawa o drogach publicznych ujmuje tę problematykę wyłącznie w przepisach art. 41. Zgodnie z ust.1 tego artykułu po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 tego artykułu. Zgodnie z ust. 2 wskazanego przepisu Minister właściwy do spraw transportu ustala, w drodze rozporządzenia, wykaz: 1) dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, 2) dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t - mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego. Drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt. 1, drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (ust. 3). Na podstawie wskazanego wyżej art. 41 ust. 2 P.r.d. wydane zostało rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r., poz. 1061), w którym ustalony został wykaz dróg krajowych obejmujący odcinki dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (§ 1, wykaz ten został umieszczony w załączniku nr 1), wykaz dróg wojewódzkich obejmujący odcinki dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (§ 2, załącznik nr 2) oraz wykaz dróg krajowych obejmujący odcinki dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (§ 3, załącznik nr 3).

Z przytoczonej regulacji art. 41 u.d.p. wynika, że ustawodawca w przepisach o drogach publicznych uregulował jedynie dopuszczalny nacisk pojedynczej osi dla danej drogi, nie uregulował natomiast dopuszczalnych norm nacisku osi wielokrotnych dla danej drogi. Oznacza to, że zarówno w dniu dokonania kontroli drogowej w niniejszej sprawie, jak i w dniu wydania zaskarżonej decyzji, brak było w przepisach o drogach publicznych uregulowanych norm nacisku osi wielokrotnych dla danej drogi, w oparciu o które można byłoby stwierdzić jaki nacisk osi wielokrotnych na danej drodze stanowi o nienormatywności danego pojazdu ze względu na ten właśnie parametr.

Wyjaśnienia wymaga, że § 5 ust. 1 pkt 6 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, na który powołuję się organy obu instancji w niniejszej sprawie, jako przepis uzasadniający nienormatywność przedmiotowego pojazdu ze względu na przekroczenie dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej, po pierwsze nie reguluje norm nacisku tej osi na daną drogę, lecz określa nacisk podwójnej osi napędowej spełniającej parametry opisane w tym przepisie, jako wymóg techniczny pojazdu jaki musi spełniać każdy pojazd wyposażony w taką oś, a po drugie nie jest przepisem o drogach publicznych. Delegacja do wydania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, nie została zamieszczona w ustawie o drogach publicznych, lecz wynika z art. 66 ust. 5 P.r.d. W związku zatem z treścią definicji "pojazdu nienormatywnego", norm dopuszczalnych nacisków jakiejkolwiek osi, wynikających z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, nie można uwzględniać przy ustalaniu normatywności bądź nienormatywności pojazdu w tym zakresie.

Granice odpowiedzialności administracyjnej w niniejszej sprawie wyznacza definicja "pojazdu nienormatywnego" z art. 2 pkt 35a P.r.d. oraz w zakresie nacisków osi na drogę, przepisy o drogach publicznych tj. art. 41 u.d.p. oraz rozporządzenie wykonawcze wydane na podstawie art. 41 ust. 2 u.d.p. Przepisy natomiast, mające zastosowanie w sprawie, regulujące administracyjną odpowiedzialność m.in. załadowcy, w postaci wymierzanej administracyjnej kary pieniężnej, nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Niedopuszczalna jest bowiem, w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) sytuacja, w której dany podmiot będzie ponosił odpowiedzialność administracyjną za okoliczności niewynikające wprost z powszechnie obowiązujących przepisów prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 11 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Po 368/14 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 lutego 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 3572/14).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 64 ust. 2 oraz art. 140ab ust. 2 w związku z art. 2 pkt pkt 35a P.r.d., poprzez ich błędną interpretację, polegającą na uznaniu, że pojęcie pojazdu nienormatywnego obejmuje również pojazd przekraczający dopuszczalny nacisk osi wielokrotnej, określony w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Naruszenie tych przepisów prawa materialnego miała wpływ na wynik sprawy, ponieważ kara pieniężna z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) P.r.d., w niniejszej sprawie została wymierzona nie tylko w oparciu o przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, ale również w oparciu o przekroczenie dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej, określonego w § 5 ust. 1 pkt 6 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Tymczasem przyjęcie naruszenia polegającego tylko na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, klasyfikowałoby nienormatywność pojazdu do zezwolenia kategorii V, co miałoby wpływ na wysokość wymierzonej kary.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ uwzględni powyższą interpretację art. 64 ust. 2 oraz art. 140ab ust. 2 w związku z art. 2 pkt pkt 35a P.r.d., która wpływa na zakres odpowiedzialności Skarżącego w niniejszej sprawie.

Niezależnie od powyższego, Sąd uznał również, że organy obu instancji wadliwie ustaliły, że to Skarżący ponosi w niniejszej sprawie odpowiedzialność za poruszanie się po drodze publicznej pojazdu nienormatywnego.

Jak wynika z art. 140aa ust. 3 P.r.d., karę pieniężną, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla zezwolenia, nakłada się na: 1) podmiot wykonujący przejazd; 2) podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. Z przytoczonego przepisu wynika, że odpowiedzialność za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych ponosi nie tylko podmiot wykonujący przejazd, ale również inne podmioty wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, zwłaszcza podmioty wymienione w pkt 2 tego przepisu, pod tym jednak warunkiem, że podmioty te miał wpływ lub godził się na przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla zezwolenia.

W niniejszej sprawie, nie budzi niczyjej wątpliwości fakt, że to Skarżący dokonał załadunku skontrolowanego [...] lipca 2013 r. samochodu ciężarowego. Okoliczność tę potwierdził Skarżący w skardze, jak również na rozprawie przed Sądem. Skarżący jest zatem w niniejszej sprawie załadowcą, a więc podmiotem wymienionym w art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d. W związku z tym, organy obu instancji, rozstrzygając o odpowiedzialności Skarżącego za stwierdzone naruszenie, powinny ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy Skarżący miał wpływ lub godził się na powstanie tego naruszenia.

Załadowca, tak jak i inne podmioty wykonujące inne czynności związane z przewozem drogowym, ponoszą odpowiedzialność za te czynności na zasadzie winy, w przeciwieństwie do podmiot wykonujący przejazd, który ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym na zasadzie ryzyka. Pojęcie winy odnosi się do sfery zjawisk psychicznych, jako stosunek psychiczny sprawcy do dokonanego czynu. Oznacza to, że odpowiedzialność podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym uzależniona jest od posiadania przez niego świadomości, że przewoźnik naruszy obowiązki lub warunki związane z wykonywanym przez niego przejazdem, a mimo to temu nie przeszkodził ("godził się"), lub wręcz do tego się przyczynił ("miał wpływ"). Użycie przez ustawodawcę nieostrego kryterium "miał wpływ lub godził się" przy jednoczesnym braku wskazania konkretnych, oczekiwanych przez niego zachowań, powoduje, że na pewno sankcją za przejazd pojazdem nienormatywnym, objęte jest zachowanie mające znamiona zamiaru bezpośredniego wyrażającego się w chęci naruszenia norm prawnych, jak również prawdopodobnie w znacznej części przypadków – zachowanie o znamionach zamiaru ewentualnego wyrażające się w przewidywaniu możliwości czy wręcz konieczności przekroczenia norm prawnych i godzeniu się na to. Natomiast w odniesieniu do winy nieumyślnej możliwość zastosowania przedmiotowej sankcji będzie uzależniona od konkretnych okoliczności faktycznych, różnych w każdym indywidualnym przypadku (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 155/12).

Dodać należy, że nałożenie sankcji administracyjnej mogą uzasadniać tylko i wyłącznie takie ustalenia, które znajdując odzwierciedlenie w okolicznościach sprawy i zebranych w niej dowodach jednoznacznie wskazują, że dany podmiot zrealizował swoim działaniem/zaniechaniem znamiona deliktu administracyjnego. Organ administracji musi zatem, jednoznacznie wykazać w toku postępowania administracyjnego że okoliczności sprawy i dowody w niej zgromadzone jednoznacznie wskazują na wpływ lub zgodę podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym, na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 654/13).

W niniejszej sprawie organy obu instancji wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, że Stronę oraz Konsorcjum P.-D. S.A. łączyła umowa z [...] lutego 2013 r. i że w ramach tej umowy Strona dokonała załadunku skontrolowanego na drodze, samochodu ciężarowego. Ustaliły również, że Skarżący nie zważył załadowanego pojazdu i że nie posiadał wag. Na podstawie tych okoliczności, które nie budzą też wątpliwości Sądu, organy uznały, że Skarżący ponosi odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie na podstawie art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d.

Sąd zauważa jednak, że w sprawie zostało również wykazane, że Skarżący nie ważył załadowanych przez siebie pojazdów, ponieważ robił to jego kontrahent firma D. S.A. Kierowca zeznał, że pojazd był ważony przy wjeździe i wyjeździe z terenu kopalni. Skarżący podkreślał w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze, że wagi należały do firmy D. S.A. Okoliczności tej nie zaprzeczyła firma D. S.A., która wskazywała, że na terenie kopalni nie posiadał własnej koparko – ładowarki. Materiał dowodowy wskazuje też, że wagi te były obsługiwane przez pracowników D. S.A., a nie Skarżącego. Na dokumencie WZ dotyczącym skontrolowanego w niniejszej sprawie pojazdu, widnieje również podpis pracownika D. S.A., a nie pracownika Skarżącego.

Powyższe okoliczności świadczą o tym, że sam fakt dokonania załadunku pojazdu i nie dokonanie jego ważenia przez Skarżącego, nie świadczy o tym że miał on wpływ lub godził się na przejazd pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej. Okoliczności sprawy wskazują, że Skarżący był jednym z podmiotów gospodarczych wykonujących czynności związane z przejazdem na terenie kopalni piasku. Należy zauważyć, że Skarżący nie był właścicielem kopalni, co organ ustalił na podstawie korespondencji z Urzędem Marszałkowskim w [...] i co też potwierdził Skarżący na rozprawie przed Sądem, a co oznacza, że nie dokonywał też sprzedaży załadowanego na sporny pojazd ładunku – piasku. W całe przedsięwzięcie zaangażowanych było zatem kilka profesjonalnych podmiotów gospodarczych, które w taki sposób ułożyły swoje relacje, że każdy ponosił odpowiedzialność za inne dokonywane czynności. W tych okolicznościach Skarżący mógł nie ważyć po załadowaniu pojazdu, ponieważ przed jego wyjazdem na drogę publiczną robił to Jego kontrahent o czym Skarżący wiedział, rozliczał się bowiem z D. S.A., za załadowany towar (0,98 zł za tonę), zgodnie z wynikami wag D. S.A., co zostało stwierdzone przez Skarżącego podczas rozprawy przed Sądem. Skarżący mógł działać w zaufaniu do swojego kontrahenta, którym był duży, profesjonalny podmiot gospodarczy, tym bardziej, że w świetle art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d., za ewentualne naruszenia dotyczące nienormatywności pojazdów wyjeżdżających z terenu kopalni na drogę publiczna, przy występującym na terenie kopalni podziale czynności związanych z przejazdem, ponosiła również firma D. S.A., na zasadach winy. Skarżący mógł zatem załadować pojazd piaskiem bez jego zważenia, w zaufaniu, że Jego kontrahent po zważeniu tego pojazdu, nie zezwoli na jego wyjazd na drogę publiczną, w przypadku stwierdzenia jego nie normatywności.

W świetle powyższego, Sąd stwierdza, że organy obu instancji, wydając w niniejszej sprawie decyzje w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy naruszyły art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy, nie zebrały w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i nie dokonał dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu, zgromadzone w niniejszej sprawie dowody nie potwierdzają, że Skarżący miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia będącego przedmiotem sprawy. Przyjęcie zatem przez organy, że okoliczności lub dowody wskazują, że Skarżący miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia, wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy, pociągnięcie do odpowiedzialności Skarżącego za stwierdzone naruszenie, wymaga udowodnienia, że Skarżący miał świadomość tego, że jego kontrahent po zważeniu załadowanego pojazdu, zezwolił na jego wyjazd na drogę publiczną pomimo, że pomiar wagowy wskazał na nienormatywność tego pojazdu i temu nie przeciwdziałał. Wykazanie świadomości Skarżącego w tym zakresie, dawałoby podstawę do przyjęcia, że Skarżący godził się na powyższe naruszenia, jak również poprzez dokonywanie załadunku pojazdu – miał wpływ na to naruszenie. Rozpoznając ponownie sprawę organy, rozważą i jeżeli uznają to za uzasadnione, przeprowadzą postępowanie dowodowe w celu wykazania, że Skarżący miał wiedzę o ww. działaniach swojego kontrahenta.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy.