Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 383/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 70 par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Kieres Sędzia WSA Anetta Makowska–Hrycyk (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2021 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2020 r. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za II kwartał 2014 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz K. J. kwotę 7 417 (słownie: siedem tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. J. (dalej: skarżący, strona) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy) z 25 maja 2020 r. nr 0201-IOR.4103.20.2019 uchylająca decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu (dalej: organ podatkowy pierwszej instancji, Naczelnik US) z 8 listopada 2019 r. nr SPV.4103.70.2019.BA.122053/2019 i określająca zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za II kwartał 2014 r. w wysokości 143 669 zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ podatkowy pierwszej instancji przeprowadził u skarżącego kontrolę podatkową (w okresie od 9 lutego 2018 r. do 28 marca 2019 r.) w zakresie weryfikacji prawidłowości rozliczeń z budżetem państwa z tytułu podatku od towarów i usług (VAT) za okresy od stycznia 2014 r. do grudnia 2016 r., a następnie postanowieniem z 5 sierpnia 2019 r, wszczął postępowanie podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług za II kwartał 2014 r. Naczelnik US ustalił, że skarżący od 2005 r. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą D. w zakresie sprzedaży produktów tartacznych. W wyniku włamania, kradzieży mienia i podpalenia siedziby przedsiębiorstwa skarżącego w dniu 4 września 2017 r. utracił on m.in. dokumenty dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej, w tym podatkowe, za okres 2014 i 2015 r. Na potwierdzenie tego faktu strona przedstawiła postanowienie Prokuratury Rejonowej w O. z 19 grudnia 2017 r. o umorzeniu dochodzenia z powodu niewykrycia sprawcy. Pismem z 19 lutego 2018 r. (doręczonym stronie tego samego dnia) Naczelnik US wezwał stronę do odtworzenia ksiąg rachunkowych oraz dokumentów księgowych za okresy od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. w terminie do 30 marca 2018 r. Wobec niewykonania tego wezwania, ponowił je czterokrotnie (pisma z 11 kwietnia, 15 maja, 18 czerwca i 27 lipca 2018 r.). Skarżący przedłożył część żądanej dokumentacji w dniu 16 października 2018 r. oraz w dniu 22 lutego 2019 r. Na podstawie informacji uzyskanej od właściwego w 2014 r. dla strony organu podatkowego, Naczelnik US ustalił, że wysokość dostaw wykazanych w deklaracji VAT-7K za II kwartał 2014 r. strona wykazała w kwocie 2 533 733 zł (VAT – 553 336 zł). Strona zachowała rejestry sprzedaży. Naczelnik US uznał ewidencję sprzedaży za II kwartał 2014 r. za rzetelną. Natomiast w zakresie rozliczeń podatku naliczonego ustalił, że z powodu braku odtworzenia wszystkich dokumentów wystąpiły znaczne rozbieżności pomiędzy danymi wykazanymi w deklaracji a kwotami podatku naliczonego wynikającymi z duplikatów faktur. Organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że odliczenie podatku naliczonego nastąpiło w sposób nieuprawniony w części nieudokumentowanej fakturami. W rezultacie zastrzeżeń do protokołu kontroli, organ podatkowy pierwszej instancji nie uwzględnił argumentacji strony o trwającym odtwarzaniu dokumentów uznając, że skarżący miał wystarczająco dużo czasu, by dokumentację tę odtworzyć (13 miesięcy od dnia wszczęcia kontroli podatkowej). Decyzją z 8 listopada 2019 r. na podstawie m.in. art. 86 ust. 1, art. 106l, art. 109 ust. 3 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011, nr 107, poz. 1054 ze zm.; dalej: u.p.t.u.) określił następnie stronie zobowiązanie podatkowe w podatku VAT w wysokości 169 239 zł jako skutek pozbawienia strony prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony VAT wynikający z dokumentów, których skarżący nie przedłożył w trakcie kontroli podatkowej oraz postępowania podatkowego.

Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor IAS decyzja z 25 maja 2020 r. uchylił decyzję Naczelnika US określając zobowiązanie podatkowe w niższej wysokości, tj. 143 669 zł, w następstwie uwzględnienia prawa strony do odliczenia podatku naliczonego z duplikatów faktur zakupu przedstawionych przez skarżącego w toku postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej Dyrektor IAS wypowiedział się też w zakresie przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za Ii kwartał 2014 r. powołując się na art. 70 § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: O.p.). Wskazał, że postanowieniem z 11 grudnia 2019 r. Naczelnik US nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji z 8 listopada 2019 r. (doręczony w dniu 12 grudnia 2019 r.), następnie wystawił tytuł wykonawczy w dniu 16 grudnia 2019 r. i tego samego dnia poborca skarbowy tytuł ten doręczył skarżącemu oraz pobrał gotówkę w kwocie 1000 zł. W tej sytuacji, organ odwoławczy uznał, że w sprawie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia.

Decyzję tę strona w całości zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie:

1) art. 109 ust. 3 w związku z art. 86 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 106l ust. 1 u.p.t.u. poprzez pominięcie wyjątkowych okoliczności zaistniałych w niniejszej sprawie, a związanych ze zniszczeniem dokumentów podatnika za lata 2014 i 2015 w wyniku włamania i pożaru z dnia 4 września 2017 r. i w związku z tym pominięcie okoliczności, że w momencie rozliczania przez podatnika podatku dysponował on stosownymi fakturami i rozliczenie tego podatku nastąpiło w sposób prawidłowy,

2) art. 21 § 3 i 3a O.p. poprzez przedwczesne, a przez to nieuzasadnione przyjęcie, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji,

3) art. 122 w związku z art. 187 § 1 O.p. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy podatkowej,

4) art. 191 O.p. poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i pominięcie przy ocenie dowodów okoliczności, że dokumentacja źródłowa dokumentów podatnika za lata 2014 i 2015 w wyniku włamania i pożaru z dnia 4 września 2017 r.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika US, a także o zasądzenie na rzecz strony od Dyrektora IAS kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi argumentował, że organ odwoławczy pominął wyjątkowe okoliczności w zaistniałych w sprawie, tj. zniszczenia dokumentów w wyniku włamania i pożaru z 4 września 2017 r. i w związku z tym pominął okoliczność, ze w momencie rozliczenia przez podatnika podatku od towarów i usług dysponował on stosownymi fakturami i rozliczenie tego podatku nastąpiło w sposób prawidłowy. Wskazał, ze podejmował (zarówno w trakcie kontroli podatkowej, jak w postępowaniu podatkowym) najwyższe starania w celu odtworzenia dokumentacji, w tym za 2014 r. Wymagały one jednak wiele czasu i pracy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Z urzędu Sąd podaje, że w stosunku do skarżącego ww. organy podatkowe wydały decyzje dotyczące podatku od towarów i usług za I kwartał 2014 r. odpowiednio - i podobnie jak w zakresie II kwartału 2014 r. - w dniu 8 listopada 2019 r. (Naczelnika US) i w dniu 25 maja 2019 r. (Dyrektora IAS). Decyzja odwoławcza stała się przedmiotem skargi do tutejszego Sądu, którą zarejestrowano po sygn. akt I SA/Wr 382/20.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Wrocławiu zważył, co następuje.

Sąd podkreśla, że na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - z zastrzeżeniem art. 57a, który w tej sprawie nie ma zastosowania.

Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu.

W pierwszej kolejności Sąd skontrolował legalność zaskarżonej decyzji pod kątem przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług zostało określone przez organy podatkowe za II kwartał 2014 r. Oznacza to, zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.t.u., że termin płatności podatku VAT przypadał na 25 lipca 2014 r. W tej sytuacji, na podstawie art. 70 § 1 O.p. upływ określonego tym przepisem pięcioletniego terminu przedawnienia przypadał na 31 grudnia 2019 r. Zgodnie bowiem z tym przepisem zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W deklaracji za II kwartał 2014 r. skarżący wykazał podatek podlegający wpłacie do urzędu skarbowego.

Decyzja organu podatkowego pierwszej instancji została wydana i doręczona pełnomocnikowi skarżącego przed upływem okresu przedawnienia, bo odpowiednio 8 listopada 2019 r. i 12 listopada 2019 r. Natomiast decyzja odwoławcza została wydana w dniu 25 maja 2020 r. i doręczona w dniu 28 maja 2020 r., zatem po upływie ustawowego terminu przedawnienia tego zobowiązania podatkowego.

Organ odwoławczy podniósł w zaskarżonej decyzji brak przeszkód do jej wydania wskazując, że w sprawie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 O.p. Zastosowano bowiem środek egzekucyjny w postaci poboru gotówki na podstawie wystawionego i doręczonego skarżącemu tytułu wykonawczego w dniu 16 grudnia 2019 r. Tytuł wykonawczy zaś został wystawiony w oparciu o decyzję organu podatkowego pierwszej instancji, której postanowieniem z 11 grudnia 2019 r. został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji w tym aspekcie Sąd stwierdził, że w aktach podatkowych sprawy znajduje się postanowienie Naczelnika US z 12 grudnia 2019 r. nr 0229-SEW.4253.7.2019.BA.134594/2019 (k. 3715 akt podatkowych) o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Naczelnika US z 8 listopada 2019 r. nr 0229-SPV.4103.70.2018BA122053/2019 określającej skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług za II kwartał 2014 r. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 12 grudnia 2019 r. (k. 3716 akt podatkowych). W dniu 16 grudnia 2019 r. został wystawiony tytuł wykonawczy nr [...] w oparciu o decyzję nr 0229-SPV4103.70.2019.BA, gdzie należność podlegającą egzekucji administracyjnej opisano jako: w kwocie 169 239 zł z datą powstania od 1 kwietnia 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. (k. 3756 akt podatkowych). Jednocześnie z akt tych wynika, że organ podatkowy nadał rygor wykonalności również decyzji z 8 listopada 2019 r. dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego za I kwartał 2014 r. i na tej podstawie wystawił tytuł wykonawczy (k. 3757 akt podatkowych) identyfikując podstawę prawną obowiązku jako decyzja Naczelnika NUS nr 0229-SPV4103.70.2019.BA, zaś w zakresie należności podlegającej egzekucji wskazując kwotę 114 688 zł w okresie powstania od 1 stycznia 2014 r. do 31 marca 2014 r. Natomiast z dowodu pobrania gotówki – kwitariusza (k. 3755 akt podatkowych) wynika, że od skarżącego pobrana została kwota 1 000 zł, lecz nie wiadomo ani w jakim dniu, ani tytułem której egzekwowanej należności. W tym stanie rzeczy nie jest możliwa ocena, czy ww. kwitariusz dowodzi pobrania gotówki tytułem należności wskazanej w ww. tytule wykonawczym i w którym z nich. W konsekwencji nie można przyjąć, że organ odwoławczy wykazał, że w sprawie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 O.p. Z przepisu tego wynika tymczasem, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Nie jest wątpliwe przy tym, że pobranie gotówki przez poborcę skarbowego stanowi zastosowanie środka egzekucyjnego. W tym zakresie Sąd podziela ocenę prawną co do charakteru wpłaty wyrażoną w wyroku WSA we Wrocławiu z 15 stycznia 2020 r. o sygn. akt I SA/Wr 590/19 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej; CBOSA). Jednocześnie, zgodnie z art. 1a pkt 12) lit. a) tiret pierwsze ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.; dalej; u.p.e.a.) jako środek egzekucyjny rozumie się w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych egzekucję z pieniędzy. Zgodnie natomiast z art. 68 ust. 1 zdanie pierwsze u.p.e.a., jeżeli zobowiązany na wezwanie poborcy skarbowego płaci dochodzoną należność pieniężną, poborca wystawia pokwitowanie odbioru pieniędzy. Zatem zapłata gotówki przez zobowiązanego na wezwanie poborcy po doręczeniu tytułu wykonawczego jest środkiem egzekucyjnym, który przerywa bieg terminu przedawnienia. W sprawie, co Sąd podkreśla, nie jest jednak jasne, czy ww. wpłata pochodząca od strony rzeczywiście dokonana została zarówno w toku postępowania egzekucyjnego, jak również czy tytułem tej należności, która określona została w decyzji za II kwartał 2014 r. Dane zawarte w kopii kwitariusza nie pozwalają na jednoznaczne przyporządkowanie do któregoś z ww. tytułów wykonawczych.

Trzeba przy tym podkreślić, że uchylenie decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, jak to miało miejsce w sprawie, na podstawie art. 233 § 1 pkt 2) lit. a) O.p., nie niweczy tytułu wykonawczego i w konsekwencji – skutków zastosowanych środków egzekucyjnych, ocenianych z perspektywy art. 70 § 4 O.p.

Taki stan rzeczy czyni przedwczesną kontrolę legalności decyzji w zakresie przedmiotu sporu. Przedmiotem sporu jest zaś zakwestionowanie przez organy podatkowe odliczenia podatku naliczonego VAT, którego skarżący nie mógł udokumentować w czasie kontroli podatkowej i postępowania podatkowego wobec nieodtworzenia faktur utraconych wskutek bezspornego faktu pożaru i włamania do siedziby przedsiębiorstwa strony.

Na marginesie jednak Sąd zauważa – zgadzając się z poglądem wyrażonym w wyroku WSA we Wrocławiu z 30 września 2019 r. o sygn. akt I SA/Wr 1732/15 - że zasadniczo brzmienie obowiązujących krajowych przepisów prawa i ich zestawienie (art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT w związku z § 20 ust. 1 rozporządzenia z 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług) nie może pomijać wiążącej zarówno Sąd jak i krajowe organy podatkowe interpretacji prawa unijnego, do której – właśnie w sposób wiążący w każdym kraju członkowskim - uprawniony jest wyłącznie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Tej interpretacji nie można pominąć bez naruszenia zasady lojalności, wyrażonej w art. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Przepisów krajowych nie można bowiem intepretować w oderwaniu od przepisów Dyrektywy 112, stoi temu na przeszkodzie wspólny system VAT, do stosowania którego zobowiązały się kraje członkowskie, w tym Polska poprzez akt akcesji z dniem 1 maja 2004 r. Dla porządku więc trzeba wskazać, że przepisy art. 86 ust. 1 i ust. 2 wdrażają art. 178 lit. a Dyrektywy 112 (wcześniej art. 18 ust. 1 lit. a Szóstej Dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku), co słusznie wskazał organ odwoławczy. Zatem, interpretacja przepisu krajowego nie może być inna niż interpretacja przepisu unijnego, którego stanowi transpozycję. Z orzecznictwa TSUE wynika zaś, że system odliczeń ma na celu całkowite uwolnienie przedsiębiorcy od ciężaru VAT należnego lub zapłaconego w ramach całej działalności gospodarczej tego przedsiębiorcy. Wspólny system VAT zapewnia zatem całkowitą neutralność obciążeń podatkowych działalności gospodarczej, bez względu na cel czy rezultaty tej działalności, pod warunkiem że działalność ta co do zasady sama podlega opodatkowaniu VAT (wyroki TSUE z dnia: 15 września 2016 r., Barlis 06 – Investimentos Imobiliários e Turísticos, C-516/14, EU:C:2016:690, pkt 39; 19 października 2017 r., Paper Consult, C-101/16, EU:C:2017:775, pkt 37, z 21 listopada 2018 r., Vadan, C-664/16, EU:C:2018:933). Odliczenie podatku naliczonego wymaga spełnienia materialnych i formalnych przesłanek, uregulowanych odpowiednio w art. 168 lit. a) i art. 178 lit. a) Dyrektywy 112. W odniesieniu do przesłanek materialnych wymaganych do powstania prawa do odliczenia VAT z art. 168 lit. a) Dyrektywy 112 wynika, że towary i usługi, które mają być podstawą tego prawa, powinny być wykorzystywane przez podatnika na późniejszym etapie obrotu na potrzeby jego własnych opodatkowanych transakcji, a owe towary i usługi powinny być dostarczone przez innego podatnika znajdującego się na wcześniejszym etapie obrotu (zob. wyrok TSUE z dnia: 22 października 2015 r., PPUH Stehcemp, C-277/14, EU:C:2015:719, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo, z 15 września 2016 r., Senatex, C-518/14, EU:C:2016:691, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo, z 21 listopada 2018 r., Vadan, C-664/16, EU:C:2018:933, pkt 34 i 39). W odniesieniu do przesłanek formalnych dotyczących wykonywania tego prawa z art. 178 lit. a) Dyrektywy 112 wynika, że jego wykonanie jest uzależnione od posiadania faktury sporządzonej zgodnie z art. 226 tejże dyrektywy (zob. wyroki TSUE z dnia: 1 marca 2012 r., Kopalnia Odkrywkowa Polski Trawertyn P. Granatowicz, M. Wąsiewicz, C-280/10, EU:C:2012:107, pkt 41; 22 października 2015 r., PPUH Stehcemp, C-277/14, EU:C:2015:719, pkt 29, z 15 września 2016 r. Senatex, C-518/14, EU:C:2016:691, pkt 29, z 21 listopada 2018 r., Vadan, C-664/16, EU:C:2018:933, pkt 40). Trybunał orzekł jednocześnie, że podstawowa zasada neutralności VAT wymaga, by prawo do odliczenia naliczonego VAT zostało przyznane w razie spełnienia podstawowych wymagań, nawet jeśli podatnicy nie spełnili niektórych wymagań formalnych. W konsekwencji jeżeli organy podatkowe posiadają informacje niezbędne do ustalenia, że spełnione są przesłanki materialne, to nie mogą one wprowadzać dodatkowych warunków w zakresie przysługującego podatnikowi prawa do odliczenia tego podatku, które to warunki mogłyby w efekcie praktycznie uniemożliwić wykonanie tego prawa (zob. podobnie wyroki TSUE z dnia: 21 października 2010 r., Nidera Handelscompagnie, C-385/09, EU:C:2010:627, pkt 42; 1 marca 2012 r., Kopalnia Odkrywkowa Polski Trawertyn P. Granatowicz, M. Wąsiewicz, C-280/10, EU:C:2012:107, pkt 43; 9 lipca 2015 r., Salomie i Oltean, C-183/14, EU:C:2015:454, pkt 58, 59; 21 listopada 2018 r., Vadan, C-664/16 EU:C:2018:933, pkt 41). Ścisłe zastosowanie formalnego wymogu przedstawienia faktur naruszałoby zasady neutralności i proporcjonalności, ponieważ skutkowałoby nieproporcjonalnym uniemożliwieniem podatnikowi korzystania z neutralności podatkowej dotyczącej jego transakcji. Niemniej ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek skorzystania z prawa do odliczenia spoczywa na podatniku wnioskującym o odliczenie VAT (wyrok TSUE z dnia: 18 lipca 2013 r., Ewita-K EOOD, C-78/12, EU:C:2013:486, pkt 37, z 21 listopada 2018 r., Vadan, C-664/16, EU:C: 2018:933, pkt 43). Podatnik jest więc zobowiązany do przedstawienia obiektywnych dowodów, że towary i usługi zostały mu rzeczywiście dostarczone i wyświadczone przez podatników, na potrzeby własnych transakcji opodatkowanych VAT, w odniesieniu do których faktycznie zapłacił on VAT. Dowody te mogą w szczególności obejmować dokumenty znajdujące się w posiadaniu dostawców lub usługodawców, od których podatnik nabył towary i usługi, od których zapłacił VAT (wyrok TSUE z 21 listopada 2018 r., Vadan, C-664/16 EU:C:2018:933, pkt 42, 44-45 i przytoczone tam orzecznictwo).

TSUE wypowiadał się też w zbliżonym do niniejszego stanie faktycznym, tj. w sytuacji zagubienia, utraty oryginałów faktur i niekwestionowaniu przez organ podatkowy zaistnienia materialnych przesłanek prawa do odliczenia podatku naliczonego. W wyroku z dnia 5 grudnia 1996 r. Reisdorf, C-85/95 (EU:C:1996:466) stwierdził, że art. 18 ust. 1 lit a) i art. 22 ust. 3 Szóstej Dyrektywy pozwalają państwom członkowskim jako fakturę traktować nie tylko oryginał, ale także każdy inny dokument służący jako faktura, która spełnia kryteria określone przez same państwa członkowskie (pkt 22, 25). Po drugie, jeśli chodzi o przepisy Szóstej Dyrektywy dotyczące dowodu, prawo do odliczenia podatku naliczonego po wykonaniu go przez podatnika dotyczy wyłącznie wykonywania prawa do odliczenia i nie reguluje dowodu na to prawo po wykonaniu go przez podatnika (pkt 26). Obowiązki podatników po skorzystaniu z prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikają z innych przepisów Szóstej Dyrektywy (pkt 27). W Dyrektywie 112 są to przepisy zwłaszcza art. 242, art. 244 i 247 zawarte w Rozdziale 4 "Rachunkowość". Z kolei w wyroku z 11 czerwca 1998 r., Société Générale, C-361/96 (ECLI:EU:C:1998:282) Trybunał wskazał, że celem wymogu posiadania oryginału faktury jest zapobieganie uchylaniu się od opodatkowania. Uznał przy tym, że zasada proporcjonalności przemawia za przyznaniem prawa do odliczenia podatku naliczonego w braku oryginału faktury w sytuacjach wyjątkowych, tzn. gdy nie ma wątpliwości, że transakcja miała miejsce, utrata faktury nie jest skutkiem okoliczności zależnych od podatnika oraz nie ma ryzyka ponownego wnioskowania o zwrot podatku naliczonego. Wiąże się to z utrwalonym w orzecznictwie TSUE poglądem, że krajowe organy administracyjne i sądowe powinny odmówić prawa do odliczenia, jeżeli zostanie udowodnione na podstawie obiektywnych przesłanek, że prawo to podnoszone jest w celach wiążących się z przestępstwem lub nadużyciem (zob. wyrok TSUE z dnia 18 lipca 2013 r., Ewita-K EOOD, C-78/12, EU:C:2013:486, pkt 39).

Mając to na względzie, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a wobec naruszenia art. 70 § 4 w związku z art. 121 § 1 O.p. poprzez niewykazanie, by sprawie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia wskutek poboru gotówki udokumentowanej ww. kwitariuszem.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 stycznia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Na zasądzone koszty składa się wpis od skargi w wysokości 1 500 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 5 400 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) w związku z § 2a Zarządzenia nr 21/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 maja 2020 r. w sprawie organizacji pracy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu zmienionym zarządzeniem nr 14/2021 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 lutego 2021 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie organizacji pracy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w czasie trwania stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii (treść zarządzeń dostępna: bip.wroclaw.wsa.gov.pl, w zakładce: EPIDEMIA COVID-19) oraz w związku z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I z dnia 5 stycznia 2021 r.