Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3347/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 35a, pkt 35b, art. 64 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 3, art. 64a-64g, art. 140aa ust. 1 - 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1 i pkt 2, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2,
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 6, art. 75 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2008 nr 26 poz 152
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi  nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów  pomiarowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2016 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz P. K. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD") z [...] października 2015 r. Nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej: "K.p.a."), art. 2 ust 35a, art. 64 ust. 1 i ust. 2, art.. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1 i ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm., dalej: "P.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460, z późn. zm., dalej: "u.d.p."), po rozpatrzeniu odwołania P. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: P. (dalej: "Strona", "Skarżący"), utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] września 2015 r. nr [...].

Powyższą decyzją, wydaną na podstawie art. 64 i art. 140aa ust. 1 – 3 P.r.d. i art. 104 § 1 K.p.a., organ I instancji nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł, jak za brak zezwolenia kategorii IV.

W zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że [...] czerwca 2015 r. w miejscowości T., na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki V. o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki K. o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował P. B., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem osi i szczęk hamulcowych oraz pojemników siatkowych (ładunek podzielny) w imieniu Strony.

W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono nacisk na pojedynczej osi napędowej 10,45 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę), czyli przekroczenie o 0,45 t dopuszczalnego nacisku. W trakcie kontroli nie stwierdzono przekroczenia innych parametrów kontrolowanego pojazdu członowego.

Organ wskazał, że droga krajowa nr [...] na odcinku, na którym doszło do zatrzymania pojazdu została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t., mocą rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061).

Organ wskazał również, że miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z [...] kwietnia 2015 r. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w K. z terminami ważności do [...] października 2016 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd członowy zważono jednokrotnie, gdyż kierowca nie wnosił o ponowne ważenie. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...] z [...] czerwca 2015 r.

GITD, zgodził się z organem I instancji, iż w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii IV w wysokości 5.000 zł, stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 2 P.r.d. Wskazał również, że zgodnie z art. 64 ust. 2 P.r.d., pojazdem nienormatywnym, na przejazd którego uzyskano zezwolenie nie można przewozić ładunku innego niż ładunek niepodzielny, za wyjątkiem zezwoleń kategorii I lub II. Stosownie natomiast do treści art. 140 ab ust. 2 P.r.d., w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu z [...] września 2015 r., organ wskazał, że okolicznością bezsporną jest, iż odpowiedzialność przewoźnika może być konsekwencją niewłaściwego załadowania towaru, ale nie jest to okoliczność istotna dla wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika z uwagi na to że, odpowiada on za przejazd już załadowanego pojazdu. Przewoźnik ma obowiązek odmówić przewozu rzeczy wyłączonych z przewozu oraz rzeczy podlegających szczególnym warunkom przewozu, jeżeli te nie zostały spełnione.

GITD uznał również, że istnieje możliwość połączenia dwóch wag typu SAW 10C w celu pomiaru osi, co jednak w żaden sposób nie wyklucza możliwości ustalenia nacisku osi za pomocą dwóch wag niepołączonych za pomocą interfejsu. Nie ma obowiązku łączenia dwóch wag SAW, a jedynie istnieje taka możliwość. Organ wskazał ponadto, że uzyskany w trakcie kontroli nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego został pomniejszony o błąd pomiaru w wysokości 2% zaokrąglone do 0,1 t w górę, co wynika z § 29 pkt 7 zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Organ wskazał, że procedura ta jest stosowana wyłącznie w przypadku korzyści strony, a nie stosuje się jej, jeżeli w efekcie jej zastosowania suma naliczonych kar byłaby wyższa od kwoty naliczonej z odczytu wskazania wagi bez stosowania tolerancji. GITD podkreślił, że w niniejszej sprawie odjęcie błędu pomiaru nie wpłynęło na kwalifikację wymaganego zezwolenia i wysokość kary.

Organ odwoławczy stwierdził również, że ponownie rozpoznając sprawę, nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 P.r.d., a Strona nie dostarczyła dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia.

W skardze z [...] stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję GITD z [...] stycznia 2016 r., Skarżący wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji, Skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 140aa ust. 1-3 oraz art. 140ab ust 1 pkt 2 P.r.d., poprzez ich bezpodstawne zastosowanie,

2) art. 6 K.p.a., poprzez rażące naruszenie zasady praworządności i wymaganie od Strony uzyskania zezwolenia klasy IV, którego uzyskanie nie jest możliwe w przypadku realizacji przewozu ładunku podzielnego, jakim były osie i szczęki hamulcowe oraz pojemniki siatkowe,

3) art. 75 § 1 K.p.a., poprzez przyjęcie, jako dowód, wyniku pomiaru dokonanego przenośnymi, nieautomatycznymi wagami typu SAW 10C przeznaczonymi do pomiarów statycznych, które nie spełniają warunków przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2004r. Nr 204, poz. 2087 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 26, poz. 152) w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych,

4) art. 140aa ust. 4 pkt 1 i pkt 2 P.r.d., poprzez niestaranne zbadanie przez organ I instancji i nie wzięcie pod uwagę okoliczności kontrolowanego [...] lipca 2015 r. przewozu wskazujących na fakt, iż Strona i zatrudniany przez nią kierowca nie mieli rzeczywistego wpływu na powstanie naruszenia, a tym bardziej nie godzili się na jego powstanie, gdyż ogólna masa pojazdu wraz z przewożonym ładunkiem nie zbliżyła się nawet do dopuszczalnych prawem 40 000 kg, a ładunek w postaci osi i szczęk hamulcowych oraz pojemników siatkowych rozmieszczony był w przestrzeni ładunkowej równomiernie,

5) art. 7 Konstytuuj Rzeczypospolitej Polskiej i uregulowanej w nim zasady demokratycznego państwa prawnego, poprzez złamanie generalnych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego,

6) dyrektywy Rady 96/53/WE ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium maksymalnie dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, jak również źródeł prawa pierwotnego Unii Europejskiej, w szczególności zobowiązań Rzeczypospolitej Polskiej zawartych w traktacie akcesyjnym.

Uzasadniając powyższe zarzuty, Skarżący podniósł, że kara została na Niego nałożona za brak zezwolenia kategorii IV, które można uzyskać wyłącznie w przypadku przejazdu pojazdem przewożącym ładunek niepodzielny. Skarżący podkreślił, że nie zna przyczyn, dla których ustawodawca zrezygnował z odrębnej sankcji za przejazd pojazdu nienormatywnego z towarem podzielnym na drodze krajowej. Uznał natomiast za absurdalne, w sytuacji gdy nie ma takiej kategorii zezwolenia, które mógłby uzyskać na przewóz w niniejszej sprawie (kategoria I i II zezwoleń zupełnie nie obejmują takiego przewozu jaki był wykonywany), nałożenie na niego kary 5.000 zł za brak zezwolenia kategorii IV, którego nie mógł nawet formalnie uzyskać.

Skarżący podniósł, że organy obu instancji nie wzięły pod uwagę okoliczności związanej z wykonywanym przewozem, tzn. prawidłowego załadunku przewożonego towaru rozłożonego równomiernie na całej przestrzeni ładunkowej pojazdu. Skarżący, jak twierdzi, nie mógł przypuszczać, że jakiekolwiek normy nie zostaną zachowane skoro po załadunku, masa całkowita pojazdu wynosiła 34,45 t. Nie można było, zatem uznać odpowiedzialności Skarżącego za naruszenie, na które nie miał żadnego, realnego wpływu. Skarżący stał na stanowisku, że stwierdzony brak przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów, powinien wykluczyć jego odpowiedzialność za przekroczenie nacisku osi na drogę, ponieważ, ani Skarżący, ani prowadzący pojazd kierowca nie mieli możliwości sprawdzenia takiej wartości ponieważ na terenie RP, nie funkcjonują instytucje, czy też przedsiębiorstwa, umożliwiające zważenie pojazdu pod kątem nacisku jego osi na drogę.

Wątpliwości Skarżącego budziła również rzetelność dokonanych pomiarów w trakcie kontroli, przede wszystkim fakt nieprzeprowadzenia drugiego ważenia pojazdu. Zdaniem Skarżącego, logicznym jest, aby w celu wyeliminowania możliwości przekroczenia błędów granicznych użytych wag (2%), o których mowa w § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, należało przeprowadzić powtórny pomiar. Dopiero przeprowadzenie minimum dwóch pomiarów daje możliwość potwierdzenia lub zakwestionowania wskazań urządzeń pomiarowych. Odmowa przez kierowcę drugiego pomiaru nie zwalniała kontrolującego z obowiązku weryfikacji pierwotnie dokonanych ustaleń, bowiem wagi mogły być uszkodzone poprzez nieprawidłowy na nie wjazd lub zjazd. Samo obniżenie wskazań rzeczywistego nacisku osi o 2% i zaokrąglenie wyniku do 100 kg w górę, nie może zagwarantować wiarygodności pomiaru, a ponadto zastosowanie tej tolerancji nie ma oparcia w przepisach prawa.

Skarżący podkreślił również, że wagi użyte do pomiaru dwóch kół jednej osi nie zostały ze sobą połączone przewodem łączącym, co stoi w zdecydowanej sprzeczności z punktem 2.6 instrukcji 1 ubytkowania wag SAW 10C/Seria II wydanej przez producenta urządzeń. Tak przeprowadzona procedura ważenia nie pozwalała na uzyskanie wiarygodnych, rzeczywistych wyników pomiaru zarówno nacisku osi pojazdu na drogę, jak również dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu wraz z ładunkiem, a co za tym idzie nie mogła być uznana za dowód w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym przez organ I instancji.

Skarżący powołał się następnie na pismo GITD z [...] października 2015 r. nr [...], wystosowane do Wojewódzkich Inspektorów Transportu Drogowego dotyczące modyfikacji dotychczasowych zasad sankcjonowania naruszeń w zakresie przekroczeń dopuszczalnej masy i nacisków na oś pojazdu w transporcie międzynarodowym w związku ze skierowanym przez Komisję Europejską wezwaniem do usunięcia uchybienia niewłaściwego wdrożenia dyrektywy Rady 96/53AVE, w którym GITD zawarł polecenie odstępowania od nakładania kar pieniężnych za przekroczenie nacisków na osie, w przypadku gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) pojazd nie przekracza dopuszczalnej masy całkowitej, 2) stwierdzony podczas pomiaru nacisk przekracza wartości dopuszczalne dla danej drogi, ale nie przekracza 11,5 t, 3) trasa przejazdu po drodze o niższych parametrach związana jest z rozładunkiem lub załadunkiem towaru podlegającego przewozowi międzynarodowemu, 4) nie istniała alternatywna droga o nacisku osi pojedynczej do 11 5 t prowadząca do miejsca rozładunku lub załadunku, 5) trasa przejazdu sprowadzała do minimum wykorzystanie niezmodernizowanego odcinka drugorzędnej sieci drogowej, 6) podmiot wykonujący przewóz posiada licencję wspólnotową lub inne uprawnienie do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego.

Skarżący wskazał, że spełnia wszystkie powyżej wskazane przesłanki.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, odnosząc się natomiast do powołanego przez Skarżącego pisma GITD z [...] października 2015 r. wskazał, że do naruszenia przepisów doszło przed wystosowaniem tego pisma do Wojewódzkich Inspektorów Transportu Drogowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do wniosku, że skarga jest zasadna, choć nie wszystkie zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotowa sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony był ładunek podzielny w postaci osi i szczęk hamulcowych oraz pojemników siatkowych z G. do N. na podstawie międzynarodowej licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy, co wynika z ustaleń organu I instancji.

Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd wynikała z art. 140aa ust. 3 pkt 1 P.r.d., zgodnie z którym karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Art. 140aa ust. 1 P.r.d. stanowi zaś, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Pojazdem nienormatywnym jest, w świetle definicji art. 2 pkt 35a P.r.d., pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

W przedmiotowej sprawie kara pieniężna została wymierzona Skarżącemu za przejazd nienormatywnym pojazdem z ładunkiem podzielnym po drodze krajowej nr [...], na odcinku, na którym zgodnie z Lp. 59 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t, droga ta została zaliczona do kategorii dróg po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t.

W wyniku ważenia pojazdu dokonanego w trakcie kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 0,45 t, przy nacisku tej osi 10,45 t. Nie stwierdzono natomiast naruszenia innych parametrów pojazdu.

Przy tego rodzaju przekroczeniu uznano, że naruszony został art. 64 ust. 2 P.r.d., zgodnie z którym zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Dodać należy, że zgodnie z art. 2 pkt 35b P.r.d., ładunkiem podzielnym jest ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody, mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. W zakresie tej definicji mieszczą się przewożone przedmiotowym pojazdem osie i szczęki hamulcowe oraz pojemniki siatkowe.

W konsekwencji naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, określonego w art. 64 ust. 2 P.r.d., w świetle art. 140ab ust. 2 P.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Ustawodawca nie przewidział odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz uregulował konstrukcję prawną polegającą na zastosowaniu kary jak za przejazd bez zezwolenia, bez sprecyzowania konkretnej kategorii zezwolenia. Z art. 64 ust. 3, art. 64a-64g oraz z załącznika nr 1 do P.r.d. wynika, że ustawodawca przewidział siedem kategorii zezwoleń, natomiast w art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 P.r.d., uregulował wysokość kary pieniężnej za brak każdego z zezwoleń. Wyjaśnienia wymaga, że w niniejszej sprawie nie mogły mieć zastosowania zezwolenia kategorii I i kategorii II, ponieważ zezwolenie kategorii I nie ma zastosowania do dróg krajowych, natomiast zezwolenie kategorii II, jak stanowi art. 64b ust. 1 tej ustawy, jest wydawane na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej.

Organ I instancji nałożył na Skarżącego, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 2 P.r.d., karę pieniężną, jak za brak zezwolenia kategorii IV, z czym zgodził się organ II instancji. Zgodnie z Lp. 4 załącznika nr 1 do P.r.d., zezwolenie kategorii IV dotyczy pojazdów nienormatywnych o rzeczywistej masie całkowitej nie większej od dopuszczalnej oraz o parametrach wymiarowych (szerokość, długość, wysokość), nie większych niż tam wskazanych, a także o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. W przedmiotowej sprawie masa pojazdu nie przekroczyła dopuszczalnej masy całkowitej, parametry wymiarowe tego pojazdu nie były większe od wskazanych w Lp. 4 załącznika nr 1 do P.r.d., natomiast został przekroczony nacisk pojedynczej osi napędowej na drodze o dopuszczalnym nacisku do 10 ton, jednak przekroczenie to nie było wyższe od wartości 11,5 t, nawet w przypadku nie obniżania uzyskanego wyniku ważenia o 2% margines błędu jak również w przypadku powiększenia uzyskanego wyniku ważenia o 2% margines błędu.

Powyższe regulacje zostały przytoczone oraz wyjaśnione przez organy Inspekcji Transportu Drogowego obu instancji rozstrzygające w niniejszej sprawie.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów Sąd zauważa, że w związku z przyjętą przez ustawodawcę konstrukcją polegającą na zastosowaniu, w przypadku naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, kary jak za przejazd bez zezwolenia, niezasadny jest podniesiony przez Skarżącego zarzut rażącego naruszenia art. 6 K.p.a., poprzez nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej za brak zezwolenia klasy IV, którego uzyskanie nie jest możliwe w przypadku realizacji przewozu ładunku podzielnego. Przy tego rodzaju naruszeniu, polegającym na przewozie pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, kara pieniężna nie jest nakładana za brak zezwolenia, którego w świetle obowiązujących przepisów nie można uzyskać, lecz za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, o którym mowa w art. 64 ust. 2 P.r.d. Odniesienie się natomiast do konkretnej kategorii zezwolenia ma na celu ustalenie wysokości kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 75 § 1 K.p.a., poprzez przyjęcie, jako dowód, wyniku pomiaru dokonanego przenośnymi, nieautomatycznymi wagami typu SAW 10C przeznaczonymi do pomiarów statycznych, które nie spełniają warunków przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2004r. Nr 204, poz. 2087 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 26, poz. 152) w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych. Skarżący wiąże powyższy zarzut z brakiem powtórnego ważenia pojazdu w trakcie kontroli, zastosowaniem przez organ 2% marginesu błędu zastosowanych wag SAW 10C oraz dokonaniem ważenia pojazdu za pomocą pary wag jednak nie połączonych za pomocą interfejsu.

Z protokołu kontroli sporządzonego w niniejszej sprawie wynika, że kierowca zatrzymanego pojazdu został poinformowany o przysługujących mu uprawnieniach w tym o możliwości wnoszenia o dokonanie powtórnego ważenia pojazdu. Skarżący potwierdził podpisem oświadczenie w tej kwestii. Z protokołu kontroli wynika również, że kierowca nie wniósł żadnych zastrzeżeń do procedury kontroli oraz dokonanego ważenia pojazdu. W tych okolicznościach zastrzeżenia Skarżącego są związane z zaniechaniem kierowcy, za którego zatrudnienie, jak i odpowiednie przeszkolenie również w zakresie postępowania w trakcie kontroli drogowej, odpowiada Skarżący. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, argumentacja dotycząca obowiązkowego dwukrotnego ważenia pojazdu przez organ w trakcie kontroli jest niezasadna, tym bardziej, że argumentacja ta mogłaby być podnoszona również przy dwukrotnym, czy też trzykrotnym, jak i kolejnym zważeniu pojazdu, w których ze względu na dopuszczalny margines błędu pomiaru, najprawdopodobniej nie uzyskano by identycznych wartości. Dlatego też organy Inspekcji Transportu Drogowego słusznie, zdaniem Sadu, przyjęły uwzględnianie 2% błędu pomiaru.

Sąd zgadza się również z argumentacją organów Inspekcji Transportu Drogowego, że instrukcja obsługi zastosowanych w niniejszej sprawie wag typu SAW 10C, nie wyklucza możliwości ważenia nacisku pojedynczej osi za pomocą dwóch nie połączonych ze sobą wag. Instrukcja ta zawiera zapis o istniejącej możliwości połączenia dwóch wag w celu pomiaru nacisku osi, nie oznacza to jednak, że połączone odpowiednim przewodem wagi uzyskują nowe właściwości techniczne wpływające na precyzję pomiaru. Połączenie wag wpływa natomiast na sposób odczytu wyniku pomiaru ważenia, w taki sposób, że przy połączonych wagach podawany jest wynik nacisku ważonej osi, a nie kół tej osi, podczas gdy przy ważeniu nacisku osi za pomocą wag nie połączonych, na urządzeniu podawany jest nacisk każdego z kół, a nacisk osi uzyskiwany jest poprzez dodanie wyniku nacisku kół. Powyższe, w ocenie Sądu, nie ma żadnego wpływu na prawidłowość wyniku ważenia nacisku osi, jeżeli nacisk kół zostanie prawidłowo dodany.

Sąd stwierdza, że niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 140aa ust. 4 pkt 1 i pkt 2 P.r.d., poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż Skarżący oraz kierowca nie mieli rzeczywistego wpływu na powstanie naruszenia, a tym bardziej nie godzili się na jego powstanie, gdyż ogólna masa pojazdu wraz z przewożonym ładunkiem nie zbliżyła się nawet do dopuszczalnych prawem 40 000 kg, a ładunek w postaci osi i szczęk hamulcowych oraz pojemników siatkowych rozmieszczony był w przestrzeni ładunkowej równomiernie.

Zgodnie z art. 140aa ust. 4 pkt 1 i pkt 2 P.r.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

W niniejszej sprawie przewóz dotyczył osi i szczęk hamulcowych oraz pojemników siatkowych, w związku z czym nie miał w sprawie zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 P.r.d., odnoszący się do ładunków sypkich oraz drewna.

Sąd nie może się natomiast zgodzić z argumentacją Skarżącego, zgodnie z którą o dochowaniu należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz braku wpływu na przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi na drogę miałoby świadczyć nieprzekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Należy zauważyć, że Skarżący w świetle brzmienia art. 61 ust. 2 pkt 1 P.r.d., był obowiązany przestrzegać normy, z której wynika, że ładunek umieszcza się na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Zachowanie normy w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu nie daje gwarancji normatywności pojazdu w zakresie nacisków osi na drogę, z czego podmiot profesjonalnie zajmujący się przewozami towarów powinien zdawać sobie sprawę. Wyjazd zatem na drogę publiczną pojazdem, w sytuacji, w której kierowca nie zna rzeczywistej wartości nacisku osi na drogę świadczy o niedochowaniu należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i jednocześnie o niemożności zastosowania w takim przypadku art. 140aa ust. 4 pkt 1 P.r.d.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym oraz źródeł prawa pierwotnego Unii Europejskiej, wskazać należy, że Skarżący wiąże powyższy zarzut z nieuwzględnieniem przez GITD stanowiskiem zawartym w piśmie z [...] października 2015 r. nr [...], wystosowanym do Wojewódzkich Inspektorów Transportu Drogowego dotyczącym modyfikacji dotychczasowych zasad sankcjonowania naruszeń w zakresie przekroczeń dopuszczalnej masy i nacisków na oś pojazdu w transporcie międzynarodowym.

Skarżący podniósł, że spełniał w przedmiotowej sprawie przesłanki wskazane przez GITD uzasadniające odstępowanie od nakładania kar pieniężnych, w związku z tym, że: kontrolowany pojazd nie przekraczał dopuszczalnej masy całkowitej, nacisk na oś przekraczał dopuszczalne dla danej drogi naciski, ale nie przekraczał 11,5 t, trasa przejazdu związana była z załadunkiem i rozładunkiem towaru w ruchu międzynarodowym (P. – N.), nie istniała alternatywna droga o nacisku osi pojedynczej do 11.5 t, trasa przejazdu sprowadzała do minimum wykorzystanie niezmodernizowanego odcinka drugorzędnej sieci drogowej, Skarżący posiadał licencję wspólnotową.

Podkreślenia wymaga, że GITD doszedł do konkluzji w sprawie sytuacji uzasadniających odstępowanie od nakładania kar pieniężnych, zawartej w przedmiotowym piśmie z [...] października 2015 r., po dokonaniu analizy obowiązujących przepisów unijnych w tym zakresie, w szczególności podlegającej implementacji do krajowego porządku prawnego, dyrektywy Rady 96/53/WE z 25 lipca 1996 r. Normy prawne wynikające z tej dyrektywy wiązały Rzeczpospolitą Polską również w dniu stwierdzonego w niniejszej sprawie, w trakcie kontroli drogowej [...] czerwca 2015 r., przejazdu po drodze publicznej pojazdu nienormatywnego. Nie można zatem zgodzić się z wyjaśnieniem GITD zawartym w odpowiedzi na skargę, iż powyższego stanowiska nie mógł uwzględnić ponieważ wyraził je w piśmie sformułowanym po dniu kontroli pojazdu, w wyniku której stwierdzono sporny przejazd po drodze publicznej nienormatywnego pojazdu, ponieważ pismo GITD nie stanowi źródła norm prawa, które obowiązywałyby od dnia wysłania przedmiotowego pisma do podległych organów. Skoro zatem organ II instancji w dniu wydania zaskarżonej decyzji doszedł do wniosku, iż w dotychczasowej swojej praktyce stosowania prawa, naruszał obowiązujące w dniu kontroli normy unijne, powinien uwzględnić powyższą okoliczność w zaskarżonym rozstrzygnięciu. W omawianym piśmie GITD zawarł polecenie odstępowania przez Wojewódzkich Inspektorów Transportu Drogowego od nakładania kar pieniężnych za przekroczenie nacisków na osie, w przypadku gdy: 1) pojazd nie przekracza dopuszczalnej masy całkowitej, 2) stwierdzony podczas pomiaru nacisk przekracza wartości dopuszczalne dla danej drogi, ale nie przekracza 11,5 t, 3) trasa przejazdu po drodze o niższych parametrach związana jest z rozładunkiem lub załadunkiem towaru podlegającego przewozowi międzynarodowemu, 4) nie istniała alternatywna droga o nacisku osi pojedynczej do 11 5 t prowadząca do miejsca rozładunku lub załadunku, 5) trasa przejazdu sprowadzała do minimum wykorzystanie niezmodernizowanego odcinka drugorzędnej sieci drogowej, 6) podmiot wykonujący przewóz posiada licencję wspólnotową lub inne uprawnienie do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez GITD rozpatrującego ponownie niniejszą sprawę jako organ odwoławczy, wymagało zbadania, czy powyższe okoliczności nie uzasadniały odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej również w niniejszej sprawie, czego organ nie zrobił.

W tych okolicznościach, Sąd doszedł do wniosku, że organy Inspekcji Transportu Drogowego rozstrzygające w niniejszej sprawie naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., uchybiając zasadzie prawdy obiektywnej poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i godząc w słuszny interes Skarżącego, pomimo wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.

Powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ponieważ w świetle przedstawionych przez Skarżącego wyjaśnień, ustalenie przez organ spełnienia w niniejszej sprawie przez Skarżącego wszystkich przesłanek wskazanych przez GITD w piśmie z [...] października 2015 r., Skarżący nie podlegałby karze pieniężnej, a zaskarżona decyzja naruszałaby przepisy prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 140aa ust. 1-3 oraz art. 140ab ust 1 pkt 2 w związku z art. 64 ust. 2 i art. 140ab ust. 2 P.r.d.

Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią wskazane przez Sąd nieprawidłowości w ustaleniu w niniejszej sprawie stanu faktycznego oraz rozstrzygną czy w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym Skarżący dokonał przejazdu pojazdem nienormatywnym podlegającego karze pieniężnej.

Sąd za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji RP, poprzez złamanie generalnych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, organy obu instancji przeprowadziły postępowanie administracyjne, stosując przepisy procedury administracyjnej. Organy przede wszystkim zebrały w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Pomimo tego jednak nie wyjaśniły dokładnie stan faktycznego. Nie można jednak na tej podstawie uznać, że została poprzez to naruszona zasada legalizmu charakteryzująca demokratyczne państwo prawne. Organy obu instancji prowadziły postępowanie administracyjne w granicach przepisów prawa, nie wykroczyły również poza ramy przyznanych im kompetencji.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 1 i art. 209 tej ustawy, zgodnie z wnioskiem zgłoszonym przez Skarżącego na rozprawie.