Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 912/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b
journal: Dz.U. 2021 poz 1212
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 par. 1, art .80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.), Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Starszy Asystent Sędziego Konrad Milczanowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 sierpnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: organ I instancji) z dnia 23 lutego 2021 r. nr [...] o skierowaniu S. S. (dalej: skarżący) na badania lekarskie.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny.

W dniu 22 grudnia 2020 r. do Starosty [...] wpłynęła notatka służbowa sporządzona przez młodszego aspiranta M. J. w dniu 5 grudnia 2020 r. - zgodnie z zawartymi w niej informacjami mł. aspirant M. J. wraz z sierżantem M. P. w dniu 5 grudnia 2020 r. przeprowadzili interwencję przy ul. [...] w G. w związku ze zgłoszeniem pracownika Nadzoru Ruchu Zarządu Transportu Miejskiego w G. Funkcjonariusze wylegitymowali kierującego autobusem komunikacji miejskiej nr [...] S. S. oraz przebadali go alkomatem. Badanie alkomatem wykazało 0,0 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. W notatce służbowej funkcjonariusz napisał, że cyt. "w trakcie przeprowadzanej interwencji p. S. był mocno nadpobudliwy, jego reakcje na polecenia wywoływały w mojej opinii emocje niewspółmierne z zaistniałą sytuacją. Wydawać się mogło, że amplituda skrajności zachowań, w tym agresji wobec oskarżeń jakie wobec niego wystosował pracownik ZTM były na biegunach zmierzających do zachowań aspołecznych, które mogłyby wpływać na bezpieczeństwo osób przebywających w jego otoczeniu. Mając na uwadze fakt, że mężczyzna wykonuje zawód polegający na kierowaniu autobusem ważącym przeszło 10000kg i mogącym przewozić znaczną ilość osób, które nie mają dostępu do kabiny kierowcy w chwili zagrożenia, stawia to pod znakiem zapytania bezpieczeństwo osób przebywających w pojeździe a także w jego otoczeniu, jeśli doszłoby do kolejnej sytuacji mogącej powodować silne reakcje stresowe. Powstaje w tym przypadku pytanie o możliwość w/w do prawidłowej oceny sytuacji na drodze oraz oceny wartości i prawidłowego podejmowania decyzji w chwili kiedy odpowiada za życie wielu osób. Praca kierowcy autobusu komunikacji miejskiej jest z pewnością zawodem wymagającym odporności na stres wobec sytuacji losowych na drodze ale także wobec pasażerów. W mojej opinii reakcje p. S. na stres w trakcie interwencji były anormalne i wymagają badania psychofizycznego przez organ do tego powołany. Z relacji pracownika Nadzoru Ruchu ZTM wynika, że wcześniej dochodziło do podobnych problemów, a dzisiejsza interwencja zakończyła się zwolnieniem ze skutkiem natychmiastowym z miejsca pracy (...)".

W związku z powyższą notatką Zastępca Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w G. działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.), zwrócił się do Starosty [...] z wnioskiem o skierowanie skarżącego na badania lekarskie.

Pismem z dnia 18 stycznia 2021 r. Starosta [...] zawiadomił S. S. o wszczęciu postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie.

W toku postępowania skarżący pisemnie wyjaśnił, że w dniu 5 grudnia 2020 r. jego pracodawca wezwał Policję pod pretekstem zgłoszenia przez jednego z pasażerów, że autobus prowadzony jest przez osobę będącą pod wpływem alkoholu. Wyjaśnił też, że jego pracodawca w dniu 5 grudnia 2020 r. nakazał mu pracę niezgodnie z harmonogramem oraz bezprawnie zwolnił go z pracy ze skutkiem natychmiastowym. Podniósł, że wezwanie Policji przez pracownika Nadzoru Ruchu R. B. było nieuzasadnione, zaś funkcjonariusze Policji sporządzili notatkę nie znając pełnego obrazu sytuacji zaistniałej w dniu 5 grudnia 2020 r. Skarżący wniósł o przeanalizowanie nagrania z kamery przemysłowej z dnia 5 grudnia 2020 r., a także o przesłuchanie R. B. Wskazał również, że pracował dla [...] od 2017 r. i w czasie tego zatrudnienia nie spowodował żadnej kolizji ani wypadku, zaś wożeni przez niego pasażerowie nie byli narażeni na utratę bezpieczeństwa lub zdrowia.

Decyzją z dnia 23 lutego 2021 r. Starosta [...] skierował skarżącego na badania lekarskie wskazując na istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia i sprawności psychofizycznej, w związku z treścią notatki służbowej funkcjonariusza Policji z dnia 5 grudnia 2020 r.

Skarżący wniósł od powyższej decyzji odwołanie, zarzucając organowi I instancji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, że w dniu 5 grudnia 2020 r. skarżący zachowywał się w sposób sugerujący istnienie podejrzeń co do jego stanu zdrowia. Konsekwencją błędnych ustaleń faktycznych było wadliwe zastosowanie przez organ I instancji przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami. Skarżący zarzucił, że organ I instancji dokonał bezkrytycznej oceny notatki funkcjonariusza Policji. Policjanci byli świadkami jedynie fragmentu zdarzenia i nie byli w związku z tym w stanie ocenić zachowania skarżącego w całym kontekście. Pomimo zgłaszania przez skarżącego zastrzeżeń co do prawdziwości ustaleń poczynionych przez funkcjonariusza Policji, organ I instancji nie podjął żadnych czynności celem ustalenia prawdziwej wersji wydarzeń. W sprawie istotne znaczenie ma natomiast konflikt pomiędzy skarżącym a jego ówczesnym pracodawcą, spowodowany niedopełnianiem obowiązków przez pracodawcę i naruszaniem praw pracowniczych skarżącego. Postępowanie pracodawcy wobec skarżącego w dniu 5 grudnia 2020 r. uzasadniało reakcję skarżącego, czyli wyrażanie złości i niezadowolenia, której świadkami byli funkcjonariusze Policji. Organ I instancji pominął również okoliczność, że uprawnienia skarżącego do prowadzenia pojazdów kategorii C,C1,D,D1 straciły ważność z dniem 28 lutego 2021 r. Decyzję o skierowaniu na badania lekarskie wydano w dniu 23 lutego 2021 r., a doręczono skarżącemu w dniu 26 lutego 2021 r. Z uwagi na utratę ważności uprawnień oraz treść przepisu art. 13 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami decyzja o skierowaniu na badania jest zbędna i bezprzedmiotowa. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z płyty CD załączonej do odwołania zawierającej nagrania interwencji policyjnej z dnia 5 grudnia 2020 r. oraz rozmów poprzedzających tę interwencję, a także o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia 18 sierpnia 2021 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem Kolegium, Starosta [...] zasadnie orzekł o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w związku z powzięciem informacji, że w trakcie interwencji funkcjonariuszy Policji w dniu 5 grudnia 2020 r. skarżący zachowywał się w sposób agresywny i nieadekwatny do sytuacji. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Jak natomiast przewiduje art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b), starosta jest zobowiązany do skierowania kierowcy na badania lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

W ocenie Kolegium o istnieniu uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego "może świadczyć informacja funkcjonariusza Policji o poważnych wątpliwościach co do psychofizycznych zdolności kierowcy do kierowania pojazdami z uwagi na zaobserwowanie u kierowcy zachowań agresywnych, odbiegających od normy, nieadekwatnych do sytuacji. Reagowanie w sposób agresywny w sytuacji stresogennej może być przejawem określonego stanu kondycji psychofizycznej osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami, a stan ten może mieć istotne znaczenie dla oceny zdolności do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Ocena ta nie jest dokonywana przez organy administracji publicznej, lecz przez uprawnionego lekarza.".

Kolegium argumentowało dalej, że w niniejszej sprawie organ I instancji uzyskał informację o agresywnym i nieadekwatnym zachowaniu się skarżącego w trakcie interwencji policyjnej w dniu 5 grudnia 2020 r. Skarżący nie kwestionuje, że sytuacja w dniu 5 grudnia 2020 r. była dla niego stresująca i że w obecności funkcjonariuszy Policji zachowywał się w sposób odbiegający od ogólnie przyjętych norm. Zachowanie swoje tłumaczy jednak wcześniejszymi wydarzeniami mającymi miejsce tego dnia i konfliktem z pracodawcą. Kolegium wyjaśniło, że dla organów administracji publicznej orzekających w przedmiocie skierowania na badania lekarskie istotna jest jedynie wiarygodna informacja - a za taką należy uznać notatkę funkcjonariusza Policji, o tym, że skarżący jako osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdami w stresującej dla niego sytuacji zachowywał się w sposób agresywny. Dla organów administracji publicznej żadnego znaczenia nie mają natomiast powody, dla których skarżący zachował się w sposób opisany w notatce. Przejawianie agresji przez kierowcę w sytuacjach stresogennych wymaga dokonania medycznej weryfikacji predyspozycji zdrowotnych tego kierowcy do prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu drogowym.

S. S. wniósł do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję.

W uzasadnieniu skargi skarżący zanegował, aby jego zachowanie w trakcie interwencji było nieadekwatne do sytuacji i opisał przebieg wydarzeń w dniu 5 grudnia 2020 r. oraz wydarzeń wcześniejszych. Wskazał, że w ciągu czterech lat pracy nigdy nie doszło z jego udziałem do interwencji Policji, była to pierwsza taka sytuacja. Notatka sporządzona przez funkcjonariusza Policji nie jest wiarygodna, przedstawia wydarzenia w sposób wyolbrzymiony, natomiast skarżący przedstawił nagranie na płycie CD przedstawiające faktyczny przebieg wydarzeń. Skarżący poddał się badaniom na zawartość alkoholu a wynik badania wyszedł negatywny. Skarżący wniósł również o przesłuchanie świadków celem wykazania, że nie jest osoba konfliktową.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Pismem z dnia 22 marca 2022 r. pełnomocnik skarżącego złożył uzupełnienie skargi, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że w stosunku do skarżącego zachodziły uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia, w sytuacji gdy okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają takiego przyjęcia;

naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021r., poz. 735), dalej "k.p.a.", poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i w niezbędnym zakresie, skutkujące oparciem się organu jedynie o notatkę urzędową z dnia 5 grudnia 2020 r. i dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, skutkujące pominięciem istotnych okoliczności sprawy, a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że w stosunku do skarżącego zachodziły uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia;

naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w sposób budzący zaufanie do organów administracji uzasadnienia faktycznego decyzji, na podstawie której skarżący został skierowany na badania lekarskie.

Stawiając powyższe zarzuty pełnomocnik w imieniu skarżącego wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego, jak również o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci: orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 1 lipca 2019 r. i orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 14 listopada 2018 r. na fakt braku przeciwskazań zdrowotnych skarżącego do kierowania pojazdami oraz posiadania przez skarżącego aktualnych badań lekarskich, a tym samym braku uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego.

W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że dla skierowania kierowcy na badania lekarskie nie wystarczą same wątpliwości, że "kierujący może być w takim stanie i tym samym nie gwarantuje on bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Okoliczności ustalone przez organ muszą bowiem z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze. Wątpliwości te muszą być poparte ustaleniami na okoliczność ewentualnych schorzeń lub wad zdrowia kierującego pojazdami. Wynika to wprost z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, który wskazuje na uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia" (wyrok NSA z 4.03.2016 r., I OSK 1346/14). Zdaniem autora skargi, w stosunku do skarżącego nie istniały uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Skarżący posiadał wszelkie aktualne badania lekarskie, stwierdzające brak jakichkolwiek przeciwskazań zdrowotnych do kierowania przez skarżącego pojazdami, co znajduje potwierdzenie w treści orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 1 lipca 2019 r. oraz orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 14 listopada 2018 r., wskazujących na ważność wykonanych przez skarżącego badań do dnia 28 lutego 2021 r. Ponadto skarżący wykonał po dacie utraty ważności wyżej wskazanych orzeczeń lekarskich kolejne badania, których wynik wykazał brak jakichkolwiek przeciwskazań zdrowotnych do kierowania przez skarżącego pojazdami, co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy dokumenty w postaci orzeczenia psychologicznego nr [...] z dnia 8 lipca 2021 r. oraz orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 19 lipca 2021 r. Co więcej, skarżący nigdy nie leczył się psychiatrycznie, psychologicznie ani neurologicznie. Skarżący nie posiadał bowiem nigdy jakichkolwiek problemów ze stanem zdrowia psychicznego.

Organ administracji bezkrytycznie przyjął za zgodne z zaistniałym stanem faktycznym ustalenia funkcjonariuszy Policji, zawarte w treści notatki służbowej, że skarżący w dniu 5 grudnia 2020 r. był nadpobudliwy, wykazywał emocje niewspółmierne do sytuacji oraz przejawiał agresywne zachowania. Tymczasem skarżący odnosił się do funkcjonariuszy Policji z szacunkiem, w sposób odpowiedni, nie wykazując postawy agresywnej w stosunku do funkcjonariuszy Policji oraz wykonując wszelkie polecenia kierowane do skarżącego przez funkcjonariuszy Policji.

Emocjonalna postawa skarżącego w dniu 5 grudnia 2020 r. wynikała z zaistniałej konfliktowej sytuacji pomiędzy skarżącym a jego pracodawcą, wywołanej próbą pracodawcy wymuszenia na skarżącym wykonywania w dniu 5 grudnia 2020 r. pracy w godzinach nadliczbowych, nieuwzględnionych w rozkładzie czasu pracy skarżącego, pod groźbą rozwiązania stosunku pracy. Zaistniała sytuacja doprowadziła do nieuzasadnionego i niezgodnego z przepisami prawa rozwiązania umowy o pracę skarżącego bez wypowiedzenia z winy pracownika. Język używany przez skarżącego w stosunku do pracowników Przedsiębiorstwa Wielobranżowego [...] P. B. (pracodawcy skarżącego) oraz Naczelnika Ruchu ZTM G. R. B. wynikał z emocji towarzyszących skarżącemu powstałych z uwagi na zaistniałą sytuację oraz uprzednie nieuzasadnione agresywne zachowanie R. B. wobec skarżącego. Reakcja skarżącego na działania pracowników ZTM G. nie wynikała z jakichkolwiek względów zdrowotnych skarżącego, lecz stanowiła naturalne, bezwarunkowe zachowanie w wyżej opisanej sytuacji konfliktowej skarżącego z pracodawcą.

Zdaniem pełnomocnika, nie sposób uznać za prawidłowe działanie organów administracji w postaci bezkrytycznego, automatycznego oparcia zasadności skierowania skarżącego na badania lekarskie jedynie na treści notatki z dnia 5 grudnia 2020 r. z pominięciem szczegółowego wyjaśnienia zaistniałego zdarzenia.

Organ administracji w szczególności nie przeprowadził dowodu z zeznań w charakterze świadków funkcjonariuszy Policji, wykonujących czynności służbowe w dniu 5 grudnia 2020 r., w osobach mł.asp. M. J. oraz sierż. M. P. Organ nie przeprowadził także dowodu z zeznań w charakterze świadków innych osób, będących obecnych na terenie zdarzenia z dnia 5 grudnia 2020 r., a mianowicie Naczelnika Ruchu ZTM R. B., Dyrektora Ruchu ZTM M. K. oraz pracownika ZTM P. S. Co więcej, organ administracji nie dokonał również przeprowadzenia innych czynności z urzędu celem dokonania sprawdzenia istotnych faktów zawartych we wniosku o skierowanie skarżącego na badania, a w szczególności organ nie podjął jakichkolwiek czynności celem pozyskania dokumentacji medycznej skarżącego, która w sposób jednoznaczny wyjaśniłaby czy w stosunku do skarżącego istniały uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Nie sposób uznać za wystarczające ograniczenie się przez organ administracji do przeprowadzenia dowodu z notatki urzędowej z dnia 5 grudnia 2020 r. Organ administracji dokonał przy tym dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, skutkującej pominięciem istotnych okoliczności sprawy, w szczególności posiadania przez skarżącego aktualnych badań lekarskich, stwierdzających brak jakichkolwiek przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Tymczasem tylko prawidłowe przeprowadzenie niezbędnych dowodów pozwalało wyjaśnić czy w stosunku do skarżącego istniały uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia.

Zdaniem pełnomocnika, w niniejszej sprawie organy administracji - pierwszej i drugiej instancji - nie dysponowały wiarygodną informacją o istnieniu w stosunku do skarżącego uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia. Za taką informację nie sposób uznać skierowanego do organu pierwszej instancji wniosku Komendy Miejskiej Policji w G. z dnia 9 grudnia 2020 r. o skierowanie skarżącego na badania lekarskie ani też notatki urzędowej z dnia 5 grudnia 2020 r. W związku z powyższym, organy administracji nie dysponowały wiarygodną informacją pochodzącą w szczególności od podmiotu leczniczego o uzasadnionych i poważnych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Na rozprawie w dniu 12 maja 2022 r. Sąd oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze o przesłuchanie świadków, zgodnie bowiem z art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wskazany przepis upoważnia zatem Sąd do przeprowadzenia postępowania dowodowego tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko dowodu z dokumentu. W związku z tym wiosek dowodowy skarżącego nie mógł zostać uwzględniony.

W sprawie niniejszej ocenie podlega prawidłowość wydania decyzji kierujących skarżącego na badanie lekarskie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, stanowiły przepisy ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4, osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Jak natomiast stanowi art. 99 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

W orzecznictwie wskazuje się, że skierowanie na badania lekarskie może mieć miejsce, jeżeli istnieją uzasadnione, nadto poważne, zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Istnienie tych zastrzeżeń musi zostać wykazane w postępowaniu, mającym zakończyć się decyzją o skierowaniu na badania. Te uzasadnione i poważne zastrzeżenia muszą być na tyle oczywiste, aby nie było wątpliwości co do tego, że istotnie stan zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy wymaga, aby został oceniony w badaniu lekarskim, które potwierdzi istnienie bądź nie przeciwwskazań do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z 30 maja 2016 r., I OSK 2019/14).

Wskazać trzeba, że przesłanka istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Zadaniem organów administracji jest zatem czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób, który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, a sformułowanie, że "mają być uzasadnione" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się jakichś okoliczności faktycznych mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, których to weryfikacja wymaga wiedzy specjalistycznej. Pojęcie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy użyte w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami obejmuje także zastrzeżenia co do stanu zdrowia psychicznego (por. wyrok NSA z 30 listopada 2016 r., I OSK 1699/16). Tytułem przykładu można wskazać na zespół uzależnienia od alkoholu, środków odurzających, czy na organiczne zaburzenia osobowości (por. wyroki NSA: z 17 stycznia 2012 r., I OSK 156/11, z 7 września 2016 r., I OSK 1051/16, z 13 września 2018 r., I OSK 2774/16).

Ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga zatem, aby organ wydający uprawnienia do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko nad tym, aby uprawnienia te otrzymały osoby mające odpowiedni stan zdrowia, ale także by kontrolował, czy kierujący w późniejszym czasie nie utracił zdolności zdrowotnych do kierowania pojazdami. Temu celowi miała i ma służyć instytucja wprowadzona poprzednio do ustawy Prawo o ruchu drogowym, a obecnie w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami (por. wyrok NSA z 30.11.2016 r., sygn. akt I OSK 1699/16). Z tego też względu sam fakt, że skarżący posiadał w dacie 5 grudnia 2020 r. aktualne badania lekarskie (orzeczenia: nr [...] z dnia 1 lipca 2019 r. i nr [...] z dnia 14 listopada 2018 r.) nie wykluczał co do zasady skierowania go na dodatkowe badania lekarskie.

Jak wskazano, skierowanie na badania lekarskie może mieć miejsce, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, a istnienie tych zastrzeżeń musi zostać wykazane w postępowaniu. Wydanie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie wymaga uzyskania wiarygodnych informacji dotyczących stanu zdrowia, wskazujących "z dużym prawdopodobieństwem na istotne zmniejszenie sprawności organizmu kierującego pojazdem" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2012 r., I OSK 156/11).

Skierowanie na badania lekarskie nie może być pochopne. Analizując zaś przebieg postępowania oraz uzasadnienia decyzji organów obu instancji należy przyznać im taki charakter. Uzasadnienie decyzji organu I instancji odwołuje się wyłącznie do treści wniosku Zastępcy Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w G. z dnia 9 grudnia 2020r. o skierowanie skarżącego na badania lekarskie jak również przekazanej temu organowi notatki urzędowej z dnia 5 grudnia 2020 r. sporządzonej przez funkcjonariusza Policji. Notatka ta była wyłączną podstawą materialną wniosku Zastępcy Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w G. skierowanego do Starosty jak również wydanej przez ten organ decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie. Kierując się treścią ww. notatki organ I instancji stwierdził, że zachowanie skarżącego jako osoby, która wykonuje zawód polegający na kierowaniu autobusem i przewożeniu ludzi budzi zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia i sprawności psychofizycznej.

Również Kolegium oparło się wyłącznie na ww. notatce, wskazując, że jest ona wiarygodna i że wynika z niej, że skarżący w sytuacji dla niego stresogennej zachował się w sposób agresywny. Zdaniem Kolegium, przejawianie agresji przez kierowcę w sytuacjach stresogennych wymaga dokonania medycznej weryfikacji predyspozycji zdrowotnych tego kierowcy do prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu drogowym.

Skarżący w toku postępowania wskazywał natomiast, że okoliczności przeprowadzonej w dniu 5 grudnia 2020 r. interwencji były odmienne od ustalonych przez organy. Wskazywał, że jego zachowanie nie było agresywne ani aspołeczne. Jakkolwiek był zdenerwowany, jednak zdenerwowanie to było usprawiedliwione okolicznościami, w tym niesłusznymi oskarżeniami wobec jego osoby o prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu i konfliktem z przełożonym. Opisał też szczegółowo okoliczności zdarzenia i przedstawił na etapie odwołania płytę CD zawierającą nagranie z przebiegu interwencji jak również wniósł o przesłuchanie świadków zdarzenia. Do wyjaśnień tych i wniosków dowodowych Kolegium się nie odniosło, naruszając tym samym szereg przepisów postępowania i nie wypełniając swojego obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy. Przede wszystkim należy wskazać, że orzekające w sprawie organy zobowiązane były do dokonywania czynności w sprawie zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy winny były również, zgodnie z wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli, prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W myśl natomiast zasady przekonywania, zawartej w art. 11 k.p.a., organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Jak zatem zostało już powiedziane, obowiązkiem organu administracji, wynikającym z zasady prawdy obiektywnej, jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie.

Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić trzeba, że organy przeprowadziły postępowanie z naruszeniem wyżej wskazanych zasad postępowania. Ustalając bowiem, że w dniu 5 grudnia 2020r. skarżący zachowywał się agresywnie i aspołecznie, oparły się wyłącznie na ogólnikowej notatce funkcjonariusza Policji, pomijając wyjaśnienia skarżącego i jego wnioski dowodowe. Ustalenie powyższe jawi się zatem jako arbitralne, nie zostało bowiem oparte na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Organ nie mógł bezkrytycznie oprzeć się jedynie na notatce służbowej funkcjonariusza Policji, który ocenił zachowania skarżącego jako agresywne i aspołeczne, a obowiązany był dokonać własnych ustaleń, zwłaszcza w świetle wyjaśnień skarżącego i jego inicjatywy dowodowej. W tym celu obowiązkiem organu było przeprowadzenie analizy przedstawionych przez skarżącego nagrań i dokonanie własnej oceny zachowania skarżącego, tj. czy budzi ono wątpliwości co do jego stanu zdrowia. Oczywiste jest przy tym, że nie zawsze emocjonalna reakcja na stresogenne sytuacje oznacza istnienie zaburzeń czy innych problemów zdrowotnych, a tylko takie okoliczności mogą być podstawą do skierowania kierowcy na dodatkowe badania lekarskie.

W ocenie Sądu w świetle przedstawionych przez skarżącego nagrań uzasadnione byłoby w sprawie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków policjantów biorących udział w interwencji w dniu 5 grudnia 2020 r. Zwraca bowiem uwagę pewien dysonans pomiędzy treścią notatki, w której oceniono zachowanie skarżącego jako agresywne, aspołeczne, anormalne, skrajne, mogące wpływać na bezpieczeństwo osób przebywających w jego otoczeniu, a jednocześnie z nagrań nie wynika, aby w trakcie interwencji policjanci zwracali skarżącemu uwagę na jego niewłaściwe zachowanie lub by podejmowali w związku z tym jakiekolwiek inne działania.

Skarżący konsekwentnie utrzymywał, wspierając się przy tym przedstawionymi na płycie CD nagraniami, że do funkcjonariuszy Policji odnosił się z szacunkiem, w sposób odpowiedni, nie wykazując postawy agresywnej w stosunku do funkcjonariuszy Policji oraz wykonując wszelkie polecenia kierowane do skarżącego przez funkcjonariuszy Policji. W toku interwencji funkcjonariusze Policji wykonali badanie stanu trzeźwości skarżącego, które wykazało, że skarżący nie znajdował się w stanie nietrzeźwości ani też po spożyciu alkoholu, co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy dokument w postaci protokołu stanu trzeźwości. Okoliczności te nie zostały poddane przez organ ocenie, choć powinny.

Podsumowując, Kolegium wydając zaskarżoną decyzję naruszyło art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji naruszyło art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b i art.75 ust. 1 pkt 5 ustawy po kierujących pojazdami, poprzez ich zastosowanie mimo niewyjaśnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i są następujące. Przede wszystkim organ uwzględni wykładnię prawa materialnego przedstawioną w niniejszym wyroku. Ponadto przeprowadzi postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy zachodzą uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego w podanym wyżej rozumieniu. Ponieważ zastrzeżenia te wiążą się z zachowaniem skarżącego podczas interwencji Policji w dniu 5 grudnia 2020 r., organ powinien przesłuchać funkcjonariuszy biorących udział w tej interwencji tj. młodszego aspiranta M. J. oraz sierżanta M. P. na okoliczność jej przebiegu oraz przeprowadzić dowód z nagrań utrwalonych na dołączonej do odwołania płycie CD. Na tej podstawie powinien poczynić ustalenia faktyczne i na ich podstawie ocenić, czy zachodzą podstawy do skierowania skarżącego na badania lekarskie, czemu powinien dać wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji. Sąd natomiast na tym etapie postępowania nie przesądza jaki będzie wynik powyższej oceny dokonanej przez Kolegium. Sąd zwrócił natomiast uwagę na wątpliwości wynikające z materiału dowodowego i konieczność ich wyjaśnienia przez Kolegium ponownie rozpatrujące odwołanie skarżącego.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).