Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 22/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. sprawy ze skargi T. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2011 r. [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2011 r. [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego T. L. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją znak UNW Nr [...] z [...] sierpnia 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej także jako Zakład, ZUS) działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., zwana dalej ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych), po rozpatrzeniu wniosku T. L. z [...] maja 2011 r. orzekł o odmowie umorzenia należności za okres od marca 2001 r. do maja 2003 r. z tytułu składek:

1. na ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie [...] zł., w tym odsetek naliczonych na dzień [...] maja 2011 r. w kwocie [...] zł;

2. na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie [...] zł., w tym odsetek naliczonych na dzień j.w. w kwocie [...] zł;

3. na Fundusz Pracy w łącznej kwocie [...] zł. , w tym odsetek naliczonych na dzień j.w. w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż [...] maja 2011 r. wpłynął wniosek T. L. o umorzenie należności z tytułu ww. składek. We wniosku wskazał, że zadłużenie powstało w okresie zawieszenia przez niego prowadzonej działalności gospodarczej. Nadto podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, utrzymuje się wraz z małżonką z prac dorywczych, leczy się na [...] i musi regularnie przyjmować leki.

Organ przytoczył treść art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazując, że należności z tytułu składek i odsetek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Wystąpienie przesłanek o których mowa w art. 28 ust. 3 nie stwarza obowiązku umorzenia zadłużenia, daje jedynie tylko możliwość takiego rozstrzygnięcia. Organ wskazał, że w myśl z kolei art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności - w sytuacji gdy za umorzeniem przemawia ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Decyzja Zakładu w tym zakresie jest więc również uznaniowa.

Organ podniósł, iż w przypadku wnioskodawcy nie zachodzi całkowita nieściągalność. Oddział ZUS prowadzi zaś postępowanie egzekucyjne prowadzone za pośrednictwem urzędu skarbowego. Wnioskodawca wraz ze swoją małżonką posiadają nieruchomości, na których ZUS zabezpieczył wpisem hipoteki należności z tytułu składek. Wnioskodawca jest współwłaścicielem majątku nieruchomego, który może być przedmiotem egzekucji. Oceniając przedłożoną w sprawie dokumentację pod kątem okoliczności przemawiających za ważnym interesem osoby zobowiązanej, Zakład stwierdził, że opisana przez wnioskodawcę sytuacja materialna i zdrowotna choć niewątpliwie trudna, nie przesądza o braku możliwości spłaty istniejącego zadłużenia w dłuższym okresie czasu, np. w systemie ratalnym. Wnioskodawca osiąga dochód z prac dorywczych, a w trakcie rozpatrywania jest jego wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy. Organ ustalił przy tym, że z prac dorywczych wnioskodawca osiąga dochód [...] zł miesięcznie, wykazał w zeznaniach podatkowych za 2009 r. dochód w kwocie [...] zł, a za 2010 r. - [...] zł. Do dnia [...] sierpnia 2010 r. wnioskodawca był zarejestrowany w urzędzie pracy, a jego wyrejestrowanie nastąpiło po 90 dniach z powodu niezdolności do pracy. Poza zadłużeniem w ZUS nie posiada on innych zobowiązań ani zaległości w bieżących płatnościach. Pomimo trudnej sytuacji ani on, ani jego małżonka nie korzystają z pomocy MOPS.

W złożonym do ZUS wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, T. L. zakwestionował ustalenie dokonane przez organ dotyczące okresu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W związku z powyższym uznał jako bezzasadne naliczenie przez Zakład składek na ubezpieczenia społeczne za okres od [...] grudnia 1999 r. do [...] maja 2003 r. Na dowód powyższego przedłożył kserokopie dokumentów dotyczących wyrejestrowania z ubezpieczeń w dniu [...] stycznia 2000 r.

Na skutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją z [...] listopada 2011 r. znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2011 r.

Uzasadniając swoje stanowisko organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie podtrzymując w całości swoje dotychczasowe ustalenia. Organ ponownie ustalił, że wnioskodawca w okresie od [...] sierpnia 1995 r. do [...] maja 2003 r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą Zakład Produkcyjno - Usługowy I. i T. L., której przedmiotem było [...]. Wyjaśnił przy tym, że załączone do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy kserokopie dokumentów zostały zaewidencjonowane na koncie wnioskodawcy, jednak przedstawiony dokument ZUS ZWUA ma status błędny, a dokument ZUS ZWPA został unieważniony. W stosunku do wnioskodawcy było prowadzone postępowanie w sprawie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym za okres od [...] stycznia 1999 r. do [...] maja 2003 r. zakończone decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., w której to wyjaśniono podnoszoną kwestię złożonego wyrejestrowania na druku ZWPA. Jak wynika z ustalonego w sprawie postępowania wyjaśniającego wnioskodawca w okresie od [...] listopada 2002 r. do [...] grudnia 2002 r. zatrudniał jako pracodawca pracownika na umowę o pracę. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika nadto, że w okresie od [...] czerwca 2000 r. do [...] września 2003 r. ww. działalność była prowadzona w formie spółki małżeńskiej. W związku z powyższym okres prowadzenia działalności gospodarczej należy uznać za bezsporny. Prowadzono również postępowanie odnośnie podlegania ubezpieczeniom zatrudnionych pracowników. W wyniku prowadzonych postępowań ustalono, że wnioskodawca jako płatnik składek podlegał ubezpieczeniom za okres od [...] stycznia 1999 r. do [...] maja 2003 r., a decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. ustalono mu jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą najniższe podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za miesiące od stycznia do kwietnia 1999 r. i od grudnia 1999 r. do maja 2003 r. Od wydanych decyzji wnioskodawca nie złożył odwołania.

Organ powtarzając swoje ustalenia zawarte w pierwszej decyzji stwierdził, że nie zaistniały przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wskazane zostały nowe okoliczności przemawiające za umorzeniem. Sytuacja finansowa oraz materialna wnioskodawcy nie wykazuje znamion ubóstwa zagrażającego egzystencji i nie przesądza o braku możliwości spłaty istniejącego zadłużenia w systemie ratalnym, który będzie optymalną formą pomocy. Wnioskodawca osiąga dochody z prac dorywczych, jest też w posiadaniu majątku nieruchomego, a na jednej z jego nieruchomości Zakład posiada zabezpieczenie hipoteczne.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się T. L. (dalej skarżący), który pismem z dnia [...] listopada 2011 r. złożył skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wnioskując o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez umorzenie prowadzonego postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj. art. art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, bezpodstawne uznanie, że skarżący prowadził działalność gospodarczą w okresie od marca 2001 r. do maja 2003 r., nadto błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na utrzymanie w mocy decyzji poprzez bezpodstawne uznanie, że dokumenty ZUS ZWUA oraz ZUS ZWPA mają status błędny i zostały unieważnione.

W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia, skarżący podniósł, że z zaskarżoną decyzją nie sposób się zgodzić. Skarżący wyrejestrował bowiem drukiem ZWUA w dniu [...] stycznia siebie jako ubezpieczonego, a drukiem ZWPA jako płatnika składek.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Sądem w dniu [...] marca 2012 r. profesjonalny pełnomocnik skarżącego jako załącznik do protokołu rozprawy złożył dowody dotyczące wydatków ponoszonych przez skarżącego oraz dokumentację medyczną, w tym orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2011 r. Z przedmiotowego orzeczenia wynika, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy do dnia [...] czerwca 2012 r., a niezdolność ta powstała [...] czerwca 2010 r. Nadto pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Na wstępie należy wyjaśnić, że przedmiotem oceny Sądu w toku niniejszego postępowania jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którą organ ten utrzymał w mocy własną decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Zarzuty zawarte zaś w uzasadnieniu skargi, jak i wcześniej we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczą postępowania ustalającego wymiar składek co pozostaje w niniejszym postępowaniu poza kontrolą Sądu. Zgodnie jednak z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Skarga analizowana stosownie do wskazanych wyżej kryteriów zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Legalność decyzji administracyjnej oznacza bowiem nie tylko jej zgodność z prawem materialnym, ale również z przepisami postępowania.

Podstawę materialnoprawną do wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowił art. 28 ust. 1 - 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przypadki całkowitej nieściągalności zostały wskazane w ust. 3 art. 28, a wyliczenie to ma charakter wyczerpujący, co oznacza, że tylko zaistnienie którejkolwiek ze wskazanych w tym przepisie okoliczności pozwala na uznanie, iż w stosunku do wnioskodawcy zachodzi całkowita nieściągalność warunkująca umorzenie należności w oparciu o ten przepis. Należy przyznać rację organowi, że zaistnienie którejkolwiek z tych przesłanek stwarza jedynie możliwość umorzenia należności z tytułu składek. Konstrukcja art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oparta jest bowiem na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w tym zakresie przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek może, ale nie musi umorzyć zaległości. Oznacza to, iż organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, że wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

Na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnianych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Na mocy z kolei delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U z 2003 r. Nr 141, poz. 1365). Zgodnie z § 3 powołanego rozporządzenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Orzekając w oparciu o powołane wyżej przepisy organ ma obowiązek zebrania w wyczerpujący sposób materiału dowodowego w sprawie, a następnie szczególnie wnikliwego ustalenia stanu faktycznego i jego rzetelnej oceny, bowiem również w tym przypadku decyzja ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ ma jedynie możliwość, a nie obowiązek umorzenia należności z tytułu składek, nawet wówczas, gdy ustalone zostanie stwierdzenie istnienia okoliczności wskazanych w powołanym wyżej przepisie. W żadnym razie bowiem ustalenie takie nie obliguje organu do podjęcia decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek.

Uznaniowy charakter decyzji zobowiązuje organ nie tylko, jak wskazano wyżej, do szczególnie wnikliwej oceny stanu sprawy, ale również uzasadnienia swojego stanowiska w sposób kompleksowy, co umożliwi Sądowi ocenę czy w danym przypadku nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Sąd administracyjny ocenia zaś, czy w prawidłowy sposób zostało przeprowadzone przez organ postępowanie administracyjne, w tym czy w wyczerpujący sposób zebrano materiał dowodowy w sprawie, a następnie dokonano jego wszechstronnej oceny.

Należy wskazać, iż zgodnie z przepisami powołanego rozporządzenia ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia należności spoczywa na zobowiązanym. Nie zwalnia to jednak organu administracji od obowiązku wyjaśnienia zasadności złożonego wniosku wówczas, gdy strona sama nie przedłożyła dostatecznych dowodów potwierdzających jej trudną sytuację materialną. W orzecznictwie przyjmuje się, że przerzucenie ciężaru dowodu w tym zakresie na stronę zobowiązaną nie zwalnia organu z obowiązku określonego w art. 7 Kpa, który to obowiązek będzie wypełniony wówczas, gdy strona zostanie wezwana do wskazania dodatkowych dowodów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2070/06, opubl. Lex 328921).

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ - pomimo ciążącego na nim takiego obowiązku - nie zebrał i nie rozpatrzył w wyczerpujący sposób materiału dowodowego, co mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Jak bowiem wynika ze złożonego przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie przed Sądem orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2011 r. skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy do dnia [...] czerwca 2012 r., a niezdolność ta powstała [...] czerwca 2010 r. Z treści powyższego orzeczenia wynika więc, że organ wydając już swoją pierwszą decyzję w sprawie - co miało miejsce w dniu [...] sierpnia 2011 r. - posiadał wiedzę na temat całkowitej niezdolności do pracy skarżącego. Pomimo tego wydając swoje rozstrzygnięcie w ogóle nie wziął pod uwagę tej okoliczności. W ocenie Sądu, okoliczność ta winna zaś zostać wzięta pod uwagę przez organ z urzędu, bowiem orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy zostało wydane przez lekarza orzecznika ZUS. Z przedmiotowego orzeczenia wynika, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy już od dnia [...] czerwca 2010 r. Skoro tak to organ powinien wyjaśnić, czy w takiej sytuacji skarżący nadal osiąga dochody z prac dorywczych i rozważyć jaki to może mieć wpływ na możliwości spłaty przez niego istniejącego zadłużenia z tytułu składek.

Zdaniem Sądu fakt, że skarżący nie przedstawił ww. orzeczenia w toku postępowania przed organem, nie może usprawiedliwiać ZUS. Jak bowiem wynika z ustaleń organu, posiadał on wiedzę, że skarżący do dnia [...] sierpnia 2010 r. był zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny, a jego wyrejestrowanie (czyli utrata statusu osoby bezrobotnej) nastąpiło po 90 dniach właśnie z powodu niezdolności do pracy. Nadto organ miał wiedzę, że skarżący ubiega się z powodu niezdolności do pracy o świadczenie rentowe. Tym samym, organ - co należy stwierdzić - w toku prowadzonego przez siebie postępowania niewątpliwie powziął wiedzę o niezdolności do pracy skarżącego. W związku z powyższym winien wziąć pod uwagę fakt, że osiąganie przez skarżącego dochodu z prac dorywczych może okazać się nieaktualne. Pomimo tego, nie poczynił w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń, które umożliwiłyby ocenę aktualnej sytuacji finansowej skarżącego i jego możliwości zarobkowych. Sam zaś fakt posiadania przez skarżącego majątku w postaci nieruchomości na której zabezpieczono wierzytelności ZUS, czy ubiegania się przez niego o rentę z tytułu niezdolności do pracy nie zwalniał organu od dokonania tych ustaleń.

Takie działanie organu musi skutkować stwierdzeniem, że przy wydaniu jego rozstrzygnięć doszło jednak do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Decyzje zostały bowiem wydane bez należytego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa odnoszących się do zasad prowadzenia postępowania dowodowego. Należy również zauważyć, że ocena istnienia okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości z tytułu składek, powinna być dokonana według stanu z chwili rozstrzygania. Organ miał zaś obowiązek szczególnie wnikliwego wyjaśnienia aktualnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącej oraz ustalenia, czy zapłata składek rzeczywiście może zagrozić egzystencji skarżącego i jego rodziny.

Stosownie do art. 7 Kpa - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 Kpa obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji.

Oceniając sprawę w kontekście zebranego w sprawie w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego stwierdzić należy, że zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja nie mogą zostać uznane za odpowiadające prawu. Reasumując - Sąd stwierdził, że organ zaniechał podjęcia wszelkich kroków zmierzających do zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na wszechstronną ocenę sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego. W konsekwencji, ustalenia faktyczne oparte na niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym materiale dowodowym, należy traktować jako dowolne.

Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 Kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 Kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści (art. 7 Kpa) (por. wyrok SN z dnia 23.11.1994 r., III ARN 55/94, OSNAPU 1995, nr 7, poz. 83).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ mając na uwadze powyższe wskazania Sądu przede wszystkim zgromadzi w wyczerpujący sposób materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a dopiero na jego podstawie przeprowadzi po raz kolejny, tym razem zgodnie z ww. przepisami Kpa postępowanie wyjaśniające. Dopiero bowiem dokonanie powyższego umożliwi prawidłową ocenę, czy skarżący spełnia przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Dokonując ponownie ustaleń, organ orzekający ma obowiązek działać według zasad wynikających z art. 7, art. 10, art. 77, art. 80 i art. 81 Kpa i ocenić wynik postępowania wyjaśniającego w granicach swobodnej oceny dowodów na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego, wysnuwając z zebranego materiału dowodowego wnioski logicznie uzasadnione. Ustalenia dotyczące spełniania przesłanek umorzenia odnosić się przy tym winny do okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji, a nie zdarzeń z przeszłości czy przewidywań dotyczących przyszłości. Następnie organ winien wydać rozstrzygnięcie w sprawie, mając na uwadze w szczególności art. 107 § 3 Kpa.

Wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania - w ocenie Sądu - mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego też uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji.

Na koniec, w związku z żądaniem zawartym w skardze, wyjaśnić jeszcze należy, że sąd administracyjny bada jedynie legalność decyzji i nie posiada możliwości jej zmiany poprzez umorzenie prowadzonego przez organ w tym zakresie postępowania. Należności z tytułu składek są wierzytelnością ZUS i to tylko ten organ może wydać decyzję o ich umorzeniu. Oczywiście decyzja taka, jak wskazano już to wyżej, musi zostać wydana po przeprowadzeniu postępowania zgodnego z Kpa. Sąd administracyjny bada zaś jedynie czy przy jej wydaniu nie naruszono przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a orzekł, jak w sentencji. Zawarte w wyroku stwierdzenie w pkt 2 wyroku znajduje oparcie w art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a w związku z § 18 ust. 1 pkt. 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U Nr 163, poz. 1348 ze zm.), gdyż skarżący był reprezentowany przed Sądem przez adwokata.

-----------------------

9