Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 214/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędzia WSA Jacek Fronczyk, Asesor WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant Joanna Cygan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2007 r. sprawy ze skargi E. I. działającej w imieniu i na rzecz małoletniej Z. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] marca 2006 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2006 r., którą to decyzją wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162 poz. 1118 z późn. zm.) odmówił E. I. działającej w imieniu małoletniej Z. L. przyznania renty w drodze wyjątku po zmarłym ojcu.

W uzasadnieniu decyzji podał między innymi, że do przyznania świadczenia

w drodze wyjątku wszystkie przesłanki o jakich mowa w wyżej powołanym przepisie powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Z akt rentowych wynika, że zmarły w wieku 37 lat ojciec dziecka posiadał łącznie udowodniony okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 6 lat, 6 miesięcy

i 29 dni. Jednocześnie w 10–leciu przypadającym przed datą zgonu tj. 25 grudnia 2004 r. zamiast wymaganych przepisami 5 lat okresu składkowego i nieskładkowego udokumentowano 1 rok, 8 miesięcy i 3 dni tych okresów.

Ponadto zmarły ojciec dziecka w latach 1985-1988, 1998-2000 nie wykonywał zatrudnienia oraz nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu. Organ podkreślił również, iż od daty ostatniego udokumentowanego okresu składkowego tj. 25 kwietnia 2001 r. do czasu zgonu tj. 25 kwietnia 2004 r. czyli przez 3 lata i 8 miesięcy nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia poparty opłacaniem składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

Podkreślił, że w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w dalszym wykonywaniu zatrudnienia oraz nabyciu uprawnień do świadczenia ustawowego, bowiem w przerwach wobec zmarłego ojca dziecka nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy, nie zaistniały zatem przeszkody do kontynuowania zatrudnienia oraz ubezpieczenia w celu nabycia uprawnień przewidzianych przepisami ustawy.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca wniosła o jej uchylenie.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł

o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje;

Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednak

z innych powodów aniżeli zostały podniesione w skardze. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póżn. zm.), a mianowicie sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednakże sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdził naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Niezależnie od zarzutów i argumentów obu stron, przede wszystkim zbadania wymaga kwestia, czy Wicedyrektor Departamentu Świadczeń Emerytalno-Rentowych w Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – E. N. była osobą uprawnioną do wydawania decyzji w imieniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odmawiających przyznania świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118).

Artykuł 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przyznaje Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kompetencje do wydawania decyzji w zakresie przyznania i odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Członek Zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych W. P. nie mogła udzielić E. N. Wicedyrektorowi Departamentu Świadczeń Emerytalno-Rentowych w Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pełnomocnictwa do wydania decyzji w imieniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. E. N. musiałaby posiadać upoważnienie samego Prezesa jako jedynej osoby personifikującej organ. Takiego pełnomocnictwa E. N. nie posiadała, nie mogła więc wydać i podpisać decyzji w imieniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W ustawie ubezpieczeniowej nie zawarto innego uregulowania, dotyczącego udzielania konkretnym pracownikom upoważnień przez Prezesa ZUS do działania w jego imieniu, niż to, które wynika z art. 268a kpa.

W art. 74 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zawarta jest delegacja dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do wydania rozporządzenia w sprawie nadania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych statutu. Na podstawie tego przepisu zezwolono nakreślenie nim w szczególności; struktury organizacyjnej Zakładu oraz zakresu rzeczowego działania centrali i terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu trybu funkcjonowania i kompetencji organów zakładu.

Zgodnie z § 3 ust. 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 października 1999 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 1999 r., Nr 80, poz. 914 z późn. zm.), Prezes Zakładu może upoważnić m.in. dyrektorów komórek organizacyjnych do;

1. reprezentowania Zakładu i podejmowania decyzji w jego imieniu w określonych przez niego sprawach,

2. upoważniania innych pracowników Zakładu w zakresie określonym w pkt 1.

Nie ulega wątpliwości, że § 3 ust. 2 pkt 2 cytowanego załącznika do rozporządzenia pozostaje w sprzeczności z treścią powołanego wyżej art. 268a kpa. Prezes ZUS nie może upoważnić członka Zarządu ZUS do upoważniania innych pracowników do reprezentowania zakładu i podejmowania decyzji w jego imieniu

w zastrzeżonych w ustawie dla niego sprawach. Udzielając delegacji do wydania rozporządzenia w sprawie nadania statutu Zakładowi, ustawodawca nie wskazał, że organ wykonawczy może w sposób odmienny, niż czyni to ustawa kpa uregulować kwestię udzielania konkretnym pracownikom upoważnień przez Prezesa ZUS do działania w jego imieniu.

W związku z powyższym uznać należy, że decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie jest podpisana przez osobę upoważnioną do wydania decyzji. Decyzja administracyjna wydana przez osobę nieposiadającą umocowania do jej wydania jest z mocy art. 156 § 1 pkt 1 kpa nieważna. W konsekwencji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja również dotknięta jest wadą nieważności, ponieważ jej mocą utrzymano decyzję nieważną. W takiej sytuacji należało stwierdzić nieważność obu decyzji.

Z uwagi na treść rozstrzygnięcia zbyteczne są rozważania w zakresie zarzutów podniesionych w skardze.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kpa, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.

W oparciu o art. 152 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sad wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.