Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 705/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 110 ust. 1b pkt 1
journal: Dz.U. 1980 nr 3 poz 6
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędziowie NSA Jerzy Bujko, Alicja Plucińska-Filipowicz ( spr. ), Protokolant Krzysztof Tkacz, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2006 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Szkoły Mistrzostwa Sportowego w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Łd 1541/02 w sprawie ze skargi Szkoły Mistrzostwa Sportowego w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] sierpnia 2002 Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzew 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz Szkoły Mistrzostwa Sportowego w Ł. 500 zł ( pięćset ) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego;


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 14 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Łd 1541/02 po rozpoznaniu skargi Szkoły Mistrzostwa Sportowego w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] sierpnia 2002 r. w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzew - oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku podano, że postępowanie w sprawie toczyło się w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie /pozbawienie koron/ 67 sztuk drzew - topoli, rosnących na terenie posesji przy ul. M. w Ł. na podstawie przepisów art. 110 ust. 1b pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz. U. Nr 49, poz. 196 ze zm./, w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz. U. Nr 100, poz. 1085/, ( 10 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz ( 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar /Dz. U. Nr 162, poz. 1138/.

W wyniku zgłoszenia telefonicznego dotyczącego niszczenia i wycinania drzew na powyższym terenie przeprowadzono w dniach 11 i 12 kwietnia 2000 r. wizje lokalne przez inspektorów Wydziału Ochrony Środowiska z udziałem przedstawicieli Szkoły ustalając, że zostało wyciętych 16 sztuk pni drzew a pozostałe 67 sztuk drzew topoli przycięto nieprawidłowo. Sprawę wycięcia drzew prowadzono w odrębnym postępowaniu. Decyzja organu odwoławczego w tej sprawie zaskarżona została do Sądu I instancji, który wyrokiem z dnia 9 marca 2004 r. decyzję tą uchylił.

W sprawie przycięcia drzew w oparciu o art. 123 ( 1 kpa i ( 12 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów zostało wydane postanowienie o odroczeniu terminu ustalenia kary pieniężnej za zniszczenie /uszkodzenie/ 67 drzew na okres 2 lat, to jest do dnia 30 maja 2002 r. Wizja lokalna przeprowadzona w dniu 23 maja 2002 r. wykazała, że wszystkie drzewa zachowały żywotność i są w dobrym stanie zdrowotnym /odbudowały korony/. Karę pieniężną ustalono decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] czerwca 2002 r na podstawie ( 10 ust. 2 i ( 12 ust. 1 ww. rozporządzenia w wysokości 4.629,43 zł.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji Szkoła podnosiła, że nie może ponosić w sprawie odpowiedzialności, bowiem nie przeprowadzono żadnego dochodzenia, nie zbadano kto jest sprawcą oraz w czyim władaniu jest teren, a oparto się na telefonie do Wydziału Ochrony Środowiska.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc, że wnioskiem z dnia 1 stycznia 2000 r. Dyrektor Szkoły Mistrzostw Sportowego wystąpił o wyrażenie zgody na obcinki pielęgnacyjne drzew znajdujących się na terenie obiektu sportowego przy ul. M. w Ł. oraz wycięcie suchych drzew twierdząc, że jest dzierżawcą obiektu. Pismem z dnia 3 marca 2000 r. zezwolono Szkole na zmniejszenie koron topoli kanadyjskich i skrócenie o 1/2 wysokości koron topoli włoskich, rosnących na terenie całego obiektu Szkoły pod warunkiem, że przycięcie drzew nie naruszy praw osób trzecich i zostanie wykonane przez specjalistyczną firmę ogrodniczą. Z protokołu z dnia 12 kwietnia 2000 r. podpisanego przez Dyrektora Szkoły wynika, że z uwagi na brak środków finansowych Szkoła wykonała wycinkę systemem gospodarczym przy pomocy rodziców dzieci korzystających z obiektu, przy czym zarówno Szkoła jak i rodzice działali w dobrej wierze mając na uwadze dobro dzieci. W ocenie organu odwoławczego postępowanie bezspornie wykazało uszkodzenie drzew oraz sprawców tych uszkodzeń.

W skardze na powyższą decyzję Szkoła Mistrzostwa Sportowego w Ł. podniosła, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa i jest niesłuszna. Przyznaje się, że w pierwszym momencie Szkoła wzięła na siebie cały ciężar odpowiedzialności, jednakże nie przeprowadzono żadnego postępowania w zakresie złej woli czy zamiaru zniszczenia środowiska przez Szkołę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga nie jest zasadna zwłaszcza z tej przyczyny, że Dyrektor Szkoły podpisał protokół z wizji lokalnej bez zastrzeżeń potwierdzając tym samym fakt dokonania przycinki przez rodziców uczniów Szkoły a nie przez specjalistyczną firmę z uwagi na brak środków. Nie była w tym czasie także sporna liczba przyciętych drzew. W tym stanie rzeczy zarzut nie przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego jest w ocenie Sądu niezasadny. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego polegajacy na obciążeniu karą niewłaściwej jednostki. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, skoro stosownie do art. 48 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska jednostki organizacyjne i osoby fizyczne są obowiązane utrzymać we właściwym stanie drzewa i krzewy rosnące na użytkowanych nieruchomościach, zaś za naruszenie wymagań ochrony środowiska polegające na zniszczeniu terenów zieleni, drzew i krzewów, powodowanym niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystanie sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności wymierza się karę /art. 110 ust. 1b/. Według Sądu nie ulega wątpliwości, że nieprawidłowe przycięcie drzew pozbawiające je koron stanowiło zniszczenie drzew spowodowanie niewłaściwym wykorzystaniem sprzętu, o którym mowa w art. 110 ww. ustawy.

W uzasadnieniu wyroku cytuje się wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 1999 r. sygn. akt IV sA 1363/97 LEX nr 48265/, w którym stwierdza się, że kary za wycięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia wymierza się jednostce, która dopuściła się takiego naruszenia wymagań ochrony środowiska. Odnosi się to również do zniszczeń spowodowanych nieprawidłową pielęgnacją. Według Sądu nie sposób podważyć zarzutów, że prace zostały wykonane niezgodnie ze sztuką ogrodniczą, ten aspekt uwzględniając organ odroczył wymierzenie kary na okres dwóch lat, aby umożliwić podjęcie działań naprawczych. W rezultacie została wymierzona kara znacznie mniejsza.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Szkoła Mistrzostwa Sportowego w Ł. reprezentowana przez radcę prawnego A. D., zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając:

1/ naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 48 ust. 1 w zw. z art. 110 ust.1 b ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,

2/ naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 ( 1 pkt 1 lit. a i lit. b ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wobec nie uchylenia zaskarżonej decyzji, pomimo iż istniały po temu warunki a także naruszenie art. 145 ( 1 pkt 2 ppsa wobec nie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy została ona skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie /art. 156 ( 1 pkt 4 kpa/, skoro adresatem decyzji nie powinna być strona wnosząca skargę kasacyjną.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej analogicznie jak w postępowaniu odwoławczym oraz przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym podnosi się, iż w postępowaniu administracyjnym nie zostały wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności, a zwłaszcza to, że zaskarżona decyzja powinna być adresowana do strony skarżącej. Na poparcie tej tezy powołuje się wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2004 r. sygn. akt II SA/Łd 2307/01, którym Sąd I instancji uchylił decyzję o ustaleniu kary pieniężnej za wycinkę drzew bez zezwolenia wobec nie ustalenia sprawcy.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona.

Wprawdzie zasadniczym zarzutem podnoszonym przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną jest zastosowanie wskazanych przepisów prawa materialnego w odniesieniu do podmiotu, któremu z całą pewnością nie wykazano dopuszczenia się czynu stanowiącego materialnoprawną przesłankę orzeczenia o karze pieniężnej na ich podstawie, to jednak zarzut ten pozostaje w ścisłym związku z ogólnym twierdzeniem strony zarówno w toku postępowania administracyjnego /w odwołaniu od decyzji organu I instancji/, jak również w postępowaniu sądowo-administracyjnym, że ustalenie kary pieniężnej nastąpiło bez wymaganego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego wnikliwego, szczegółowego wyjaśnienia wszystkich niezbędnych do wydania orzeczenia okoliczności.

Zastosowanie kary pieniężnej w niniejszej sprawie z mocy art. 110 ust. 1b pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska wymagało jednoznacznego ustalenia określonej tą normą prawną przesłanki, a to zniszczenia drzew w warunkach opisanych tym przepisem. Organ przyjął, że wymagana ustawą przesłanka "oczywiście", lub też "niespornie" nastąpiła a stanowisko to podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zaskarżonym wyrokiem. Natomiast strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuty odnoszące się do nieprawidłowości popełnionych w postępowaniu administracyjnym podnosiła już w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Przyjęty jako przesądzający w sprawie fakt, że w wizji lokalnej uczestniczył Dyrektor Szkoły i nie zgłaszał zastrzeżeń do wyników tej czynności prawnej nie pozbawia jednak strony prawa do stawiania skutecznie zarzutów odnośnie postępowania dowodowego. Jeżeli więc strona działająca bez fachowego pełnomocnika, Dyrektor szkoły nie musi być przecież osobą wyspecjalizowaną tak w prawie administracyjnym jak i kwestiach dotyczących administracyjnego prawa materialnego mającego w sprawie zastosowanie, podnosi zarzuty braku szczegółowego wyjaśnienia sprawy, organ administracji publicznej na którym ciąży z mocy art. 77 ( 1 kpa ciężar udowodnienia tych okoliczności, które są dla sprawy kluczowe, powinien z urzędu przeprowadzić to postępowanie stosownie do okoliczności danej sprawy. Istnienia pewnych materiałów dowodowych, które mogłyby wskazywać na to, że to skarżąca Szkoła jest podmiotem, do którego powinna być skierowana kwestionowana decyzja, nie jest wystarczające do oparcia rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie okoliczności ustalonych w toku wizji lokalnej przez pracowników organu I instancji, a zwłaszcza bez skorzystania z opinii rzeczoznawcy wyspecjalizowanego w sprawach dotyczących ochrony przyrody. Taka decyzja nie może być potraktowana jako odpowiadająca wymogom należycie przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Zatrudniony w urzędzie, jako jednostce pomocniczej organu administracji inspektor, nie musi być przecież rzeczoznawcą w tych sprawach, a nawet gdyby posiadał odpowiednie kwalifikacje, jego ocena nie zastąpi bezstronnej opinii biegłego, nie będącego pracownikiem organu. Takiej opinii organ powinien zasięgnąć co do tego, czy cięcie drzew /topoli/ faktycznie było niefachowe, pomimo iż, co w sprawie jest niesporne, zostało dokonane nie przez wyspecjalizowany podmiot, jak też co do tego czy ewentualnie nieprofesjonalne cięcie faktycznie spowodowało zniszczenie drzew powodujące zastosowanie sankcji określonej w art. 110 ust. 1b pkt 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.

Okoliczność, iż w innej sprawie Sąd I instancji uchylił decyzję w przedmiocie kary pieniężnej za wycięcie drzew wymierzonej stronie wnoszącej skargę kasacyjną z tej przyczyny, że nie zostało w sposób jednoznaczny wykazane, czy decyzja ta powinna być adresowana do tej strony, powinna być także wzięta pod uwagę w sprawie niniejszej, pomimo iż strona do pewnego momentu uznawała swoje obowiązki w zakresie dbałości o przedmiotowe drzewa, zwłaszcza gdy strona działała bez pomocy prawnej w związku z czym ma prawo do uzyskania pomocy od organu na mocy art. 9 kpa.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 185 ( 1 ppsa. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa.