Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 300/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 art. 42
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 264 poz 1  art. 27 art. 22
law: ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) NR 1798/2003 z dnia 7 października 2003 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatku od  wartości dodanej i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 218/92

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska - Kyć (spr.), Sędzia WSA Iwona Wiesner, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2013 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...],, Dyrektor Izby Skarbowej w K. , po rozpoznaniu odwołania "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. , utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. z [...] r. nr [...], określającą nadwyżkę naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym za miesiąc maj 2009 r. do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni w wysokości [...] zł.

Z akt administracyjnych wynika, że Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. decyzją z [...] r. nr [...] , działając na podstawie art. 207 § 1, art. 21 § 3 a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm., zwanej dalej O.p.) oraz art. 99 ust. 12 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., zwanej dalej ustawą o VAT), w sposób odmienny od skarżącej Spółki określił nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za miesiąc maj 2009 r. do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że Spółka w złożonej deklaracji VAT–7, po jej korektach zawyżyła nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy wskazany przez podatnika o [...] zł. Organ zakwestionował 18 faktur VAT wystawionych przez Spółkę w maju 2009 r., dokumentujących dostawę towaru na rzecz podmiotu czeskiego – "B" s.r.o. z siedzibą w C. na łączną kwotę [...] zł, które to dostawy zostały wykazane w deklaracji jako wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów ze stawką 0 %. Organ ustalił też, w oparciu o polską aplikację VIES, że podatnik czeski o numerze NIP wskazanym w spornych fakturach przestał być podmiotem aktywnym dla transakcji wewnątrzwspólntowej z dniem 1 maja 2009 r. Zauważył, że Spółka w trakcie kontroli przedstawiła wydruk weryfikacji numeru identyfikacji podatkowej z dnia 4 czerwca 2009 r. potwierdzający na ten dzień aktywność podmiotu czeskiego. Poza tym organ zauważył, że w trakcie postępowania podatkowego Spółka złożyła jeszcze oświadczenie z [...]r., w którym wyjaśniła, że weryfikacja aktywności numeru była sprawdzana na stronie internetowej Ministerstwa Finansów w dniu 4 czerwca r. i numer identyfikacyjny Spółki czeskiej w tym dniu był aktywny. Organ zaznaczył, że 1 grudnia 2009 r. wpłynął od czeskiego organu podatkowego urzędowy formularz SCAC 2004, z którego wynikało, że Spółka "B" s.r.o. nie kontaktuje się z czeską administracją, nie składa deklaracji podatkowych, nie odpowiada również na wezwania, w miejscu prowadzenia działalności nie jest dostępna, a także że rejestracja dla celów VAT została unieważniona "z urzędu" z dniem [...] r. W związku z tym organ uznał transakcje dokonane pomiędzy "B" s.r.o., a skarżącą Spółką po [...] r., za krajowe dostawy towaru i stwierdził, że Spółka zaniżyła wartość dostawy towarów na terytorium kraju opodatkowanej stawką 22% o kwotę netto [...] zł oraz o kwotę podatku VAT [...] zł oraz zawyżyła wartość wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów o kwotę [...] zł, czym naruszyła art. 13 ust. 2, art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 41 ust. 1 ustawy o VAT.

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik Spółki zarzucił naruszenie:

1/ art. 13 ust. 1 i art. 42 ustawy o VAT poprzez błędną interpretacje, art. 27 i art. 22 rozporządzenia Rady (WE) nr 1798/2003 z 7 października 2003 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatku od wartości dodanej i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 218/92 (Dz.U.UE.L.03.264.1, zwanego dalej rozporządzeniem nr 1798/2003) poprzez brak jego zastosowania oraz art. 2 Konstytucji RP poprzez złamanie zasady sprawiedliwości, tj. przerzucenie odpowiedzialności za brak aktualnych danych w systemie VIES na podatnika oraz

2/ art. 121 i art. 122 O.p. poprzez nie uwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, w szczególności nie uwzględnienie dowodów potwierdzających fakt zarejestrowania nabywcy towarów w dniu dokonania transakcji jak i dnia 4 czerwca 2009 r. potwierdzonych na stronie internetowej VIES, tj. zasady zaufania do organów podatkowych, a przede wszystkim zasady prawdy obiektywnej oraz art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów oraz nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.

W uzasadnieniu wyjaśnił, iż skarżąca Spółka w maju 2009 r. dokonała wewnatrzwspólnotowej dostawy towaru na rzecz firmy "B" s.r.o. z siedzibą C. , przy czym aktywność numeru VAT-UE tej firmy sprawdzała na początku współpracy wielokrotnie poprzez stronę internetową systemu VIES, która jest oficjalną stroną Komisji Europejskiej administrowaną przez Ministerstwo Finansów - Biuro Wymiany Informacji Podatkowej Polski i służy uzyskaniu potwierdzenia aktywności numeru VAT danego podmiotu zgodnie z art. 27 rozporządzenia nr 1798/2003. Zaakcentował też, iż w dniu 4 czerwca 2009 r. sprawdzono aktywność numeru VAT-UE firmy "B"s.r.o. z siedzibą C. w związku z fakturami VAT wystawionymi w miesiącu maju 2009 r. Zarzucił też organowi pierwszej instancji, iż w czasie postępowania podatkowego nie sprawdził prawidłowości wydruku z dnia 4 czerwca 2009 r. poprzez sprawdzenie jakiego dnia państwo Członkowskie UE, czyli Czechy, dokonały wyrejestrowania firmy "B" s.r.o. w systemie VIES od dnia 1 maja 2009 r. i czy było możliwe uzyskanie w dniu 4 czerwca 2009 r. potwierdzenia aktywności numeru VAT–UE przypisanego do tej czeskiej spółki. Zdaniem pełnomocnika stanowisko organu podatkowego wskazuje, iż system VIES jest całkowicie bezużyteczny, a ponadto przerzuca odpowiedzialność za zaniedbania danego kraju w zakresie aktualizacji właściwych rejestrów na obywatela, co stoi w sprzeczności z art. 2 Konstytucji RP. Stwierdził, iż organ podatkowy powinien zażądać oryginału potwierdzenia aktywności "B"s.r.o. w systemie VIES z 4 czerwca 2009 r. oraz wnieść do państwa członkowskiego – Czech wniosek o udzielenie informacji z jakim dniem dokonano unieważnienia rejestracji VAT przedmiotowej spółki w systemie VIES, co umożliwiłoby ustalenia czy istniała możliwość wydrukowania w dniu 4 czerwca 2009 r. aktywności podatnika VAT-EU, tj. "B"s.r.o. Do odwołania dołączył kopie wydruku ze strony internetowej z 4 czerwca 2009 r. i 22 lipca 2009 r., potwierdzone przez notariusza za zgodność z okazanym dokumentem.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W uzasadnieniu stwierdził, że skoro wyrejestrowanie podatnika VAT nastąpiło przed dokonaniem transakcji, to posiadany przez Spółkę wydruk z datą sporządzenia po dokonaniu transakcji nie może być uznany za dokument potwierdzający aktywność używanego przez kontrahenta numeru VAT. Nadto ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że Państwo Członkowskie - Czechy nie uaktualniało na bieżąco aplikacji VIES, albowiem data końca aktywności "B"s.r.o. jest taka sama jak data dokonania zmiany w aplikacji na co wskazuje znajdujący się w aktach sprawy wydruk polskiej aplikacji VIES. Organ ponownie wyjaśnił, że uzyskanie danych na temat zidentyfikowania określonego podmiotu na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych ze strony internetowej prowadzonej przez Komisję Europejską jest obarczone, jak wynika z zamieszczonych tam informacji, ryzykiem błędu, a zatem skoro Spółka pomimo takiego ryzyka nie wystąpiła, w trybie art. 97 ust. 17 ustawy o VAT do właściwego dla siebie naczelnika urzędu skarbowego lub biura wymiany informacji o podatku VAT o potwierdzenie numeru identyfikacyjnego VAT kontrahenta z innego państwa członkowskiego, to nie dochowała wymogów należytej staranności przy identyfikowaniu danych niezbędnych dla prawidłowego dokonania wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Zdaniem organu w związku z powyższym nie może być mowy o przerzuceniu odpowiedzialności na Spółkę, zatem zarzut naruszenia przepisów Konstytucji RP był chybiony. Organ wyjaśnił, iż nie wystąpił do Spółki o przedłożenie oryginału dokumentu potwierdzającego aktywność "B"s.r.o. w dniu [...] r., bo w aktach znajdowała się kserokopia tego dokumentu, potwierdzona za zgodność z oryginałem.

W skardze pełnomocnik podniósł te same zarzuty, co w odwołaniu.

Odnosząc się do twierdzeń organu odwoławczego, zakwestionował stanowisko o braku należytej staranności w działaniu Spółki. Zdaniem pełnomocnika każdy z podatników dokonując sprawdzenia aktywności numeru VAT-UE swego kontrahenta na stronie VIES, administrowanej przez polskie Ministerstwo Finansów, może być przekonany, iż dokonał należytej staranności w celu weryfikacji swego odbiorcy jako podatnika VAT-UE. Pełnomocnik podkreślił, że system VIES jest spełnieniem obowiązku nałożonego w art. 27 rozporządzenia nr 1798/2003. Wskazał, że samo Ministerstwo Finansów na swoich stronach internetowych w dziale podatki wydało w dniu 20 lutego 2004 r. komunikat stwierdzający, że na stronie internetowej Komisji Europejskiej możliwe jest dokonanie potwierdzenia (zweryfikowania) numerów identyfikacyjnych VAT swoich kontrahentów z państw członkowskich Unii Europejskiej, a osoba zainteresowana dokonaniem potwierdzenia numeru VAT musi wprowadzić jedynie kod państwa kontrahenta oraz podać jego numer VAT, w odpowiedzi na zapytanie udzielana jest odpowiedź: Tak - podany numer jest ważny w danym momencie lub NIE – podany numer jest nieważny w danym momencie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 28 czerwca 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 2676/10, oddalił skargę.

Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zinterpretowały i zastosowały art. 13 ust. 1 i art. 42 ustawy o VAT uznając, że nie zostały spełnione wszystkie warunki uprawniające do uznania danych czynności za dostawy wewnątrzwspólnotowe ze stawką 0 %, tylko za dostawę krajową z zastosowaniem 22 % stawki. Przedmiotem dostawy były pręty żebrowane, dlatego nie miał zastosowanie przepis art. 13 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o VAT. Zdaniem Sądu brak było okoliczności faktycznych świadczących o tym, że krajowe organy podatkowe nie zapewniły stronie prawa dostępu przy potwierdzaniu ważności numeru VAT-UE dla kontrahenta czeskiego. Podatnik mógł występować ze stosownym wnioskiem do właściwych organów. Korzystał tylko z informacji zawartych na stronie internetowej KE, ale uzyskanych jeden raz w miesiącu poprzedzającym i miesiącu następującym po okresie rozliczeniowym, którego dotyczy sprawa. Tym samym nie zostały też naruszone przepisy art. 27 i art. 22 rozporządzenia 1798/2003. Zdaniem Sądu zarzucany przez organy podatkowe brak należytej staranności w weryfikacji odbiorcy należy odnieść nie do źródła informacji tylko częstotliwości działań zmierzających do jej uzyskania. W sprawie nie występowała sprzeczność informacji uzyskiwanych z krajowej aplikacji VIES będącej w posiadaniu organów podatkowych z informacjami widniejącymi na stronie internetowej KE, z której korzystała strona skarżąca. Taka sprzeczność wystąpiłaby gdyby istotne dla sprawy informacje dotyczące aktywności numeru w okresie od dnia 1 do 31 maja 2009 r. ze wskazaniem poszczególnych dat, uzyskane z tych źródeł, były odmienne. Informacje z dnia 3 kwietnia i 4 czerwca 2009 r. wykraczały poza ten okres. Strona winna wykazać istnienie ważnego numeru przy dokonywaniu poszczególnych dostaw towarów w miesiącu maju 2009 r. W sprawie nie występował brak danych administrowanych przez krajowy system VIES i na stronę nie przerzucono odpowiedzialności z tego tytułu, dlatego nie nastąpiło naruszenie zasady sprawiedliwości określonej w art. 2 Konstytucji.

W skardze kasacyjnej Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając:

- naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – dalej: "P.p.s.a."), poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organy podatkowe - art. 121 i art. 122 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

- naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 27 oraz art. 22 rozporządzenia 1798/2003,

- naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, przez niezastosowanie przez Sąd obowiązującej zasady prawa proporcjonalności wyrażonej w Traktacie Założycielskim Unii Europejskiej , a mającej kluczowe znaczenie w powyższej sprawie,

- naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co dotyczy art. 13 ust. 1 i art. 42 ustawy o VAT, poprzez przyjęcie, iż przepis ten nie odnosi się do sytuacji, w której znalazł się skarżący.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z 23 listopada 2012 r. sygn. akt I FSK 2178/11 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że stanowisko Sądu pierwszej instancji, że: wystarczającą przesłanką zakwestionowania prawa do zastosowania 0% stawki podatku VAT był brak należytej staranności w weryfikacji w weryfikacji odbiorcy i w sprawie nie występowała sprzeczność informacji uzyskiwanych z krajowej aplikacji VIES będącej w posiadaniu organów podatkowych z informacjami widniejącymi na stronie internetowej KE bowiem, skoro w przedmiotowej sprawie wyrejestrowanie Spółki nastąpiło przed dokonaniem transakcji, to posiadany wydruk ze strony KE z datą sporządzenia po dokonaniu transakcji, nie mógł być uznany za dokument potwierdzający aktywność używanego przez kontrahenta numeru VAT-UE w przedmiotowej sprawie - uznać należy za zbyt formalne i naruszające zasadę proporcjonalności.

Następnie NSA przywołał treść art. 13 ust. 1 ustawy o VAT, wskazując, iż przepis ten stosuje się między innymi pod warunkiem, że nabywca towarów jest podatnikiem podatku od wartości dodanej zidentyfikowanym na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju. Zauważył, iż aby uznać daną czynność za wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, muszą być spełnione dwa warunki – faktyczne przemieszczenie towarów z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego w wyniku dokonania czynności dostawy oraz, aby nabywca takich towarów był podatnikiem podatku od wartości dodanej zidentyfikowanym na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium innego państwa członkowskiego. Sąd wskazał też, że dla uznania, że wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów podlega opodatkowaniu według stawki podatku 0%, niezbędne jest w świetle art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT w zw. z art. 131, art. 138 i art. 226 Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U.UE L06.347.1535 – dalej: "Dyrektywa 112") zarówno posiadanie przez nabywcę właściwego i ważnego (w dacie dostawy) numeru identyfikacyjnego dla transakcji wewnątrzwspólnotowych (nadanego przez państwo członkowskie właściwe dla nabywcy i zawierającego dwuliterowy kod stosowany dla podatku od wartości dodanej), jak i podanie przez podatnika dokonującego dostawy tego numeru na fakturze stwierdzającej dostawę towarów. Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków powoduje niemożność opodatkowania dostawy według stawki 0%.

Z drugiej jednak strony Sąd zauważył, że istotą transakcji wewnątrzwspólnotowych jest faktyczne opodatkowanie dostawy towaru w państwie przeznaczenia (do którego towar jest docelowo przemieszczany). Osiągnięciu tego skutku służy potraktowanie tej jednej czynności jako dwóch zdarzeń: jednego w państwie dostawcy, a drugiego - w państwie nabywcy. Dostawa, która ma miejsce na terytorium państwa dostawcy towarów, jest opodatkowana stawką 0%, zaś w państwie nabywcy następuje opodatkowanie tej dostawy wedle stawki podatku tam właściwej. Transakcja w ten sposób opodatkowana ma na celu uniknięcie zakłócania konkurencji powodowanego podwójnym opodatkowaniem lub brakiem opodatkowania. W przypadku transakcji wewnątrzwspólnotowych efekt ten został osiągnięty właśnie przez wprowadzenie zasady, że wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów jest zwolniona z opodatkowania (przy zachowaniu prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego z taką dostawą), zaś wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów jest opodatkowane według stawek właściwych dla dostawy danego towaru w kraju, w którym wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów ma miejsce. Powyższa charakterystyka transakcji wewnątrzwspólnotowych stanowi jednocześnie podstawową regułę interpretacyjną, jaką należy się kierować przy opodatkowaniu tych transakcji. Celem bowiem sformułowania określonych przez państwo członkowskie wymogów formalnych dla skorzystania ze zwolnienia od podatku (stawki 0 %), jest udowodnienie przez podatnika, że nastąpiło spełnienie merytorycznych przesłanek dostawy wewnątrzwspólnotowej, głównie w zakresie wywozu towarów do nabywcy znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju w warunkach – jak w niniejszej sprawie – określonych w art. 138 Dyrektywy 112. Przepisy krajowe formułujące bowiem takie warunki formalne należy stosować z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, tak aby nie podważały neutralności VAT, co należy mieć na uwadze przy prowspólnotowej wykładni ustanowionych w tym zakresie przepisów krajowych. Na potwierdzenie swego stanowiska NSA powołał orzecznictwo TSUE (w sprawie C-271/06, Netto Supermarkt GmbH & Co. OHG v. Finanzamt Machin, w sprawach połączonych C-286/94, C-340/95, C-401/95 i C-47/96 Molenheide i in., Rec. s. I-7281, pkt 45-48; z 11 maja 2006 r., w sprawie C-384/04 Federation of Technological Industries i in., Zb.Orz. s. I-4191, pkt 29, oraz z 14 września 2006 r. w sprawach połączonych od C-181/04 do C-183/04 Elmeka, Zb.Orz. s. I-8167, pkt 31, w sprawie C-409/04 Teleos i in., Zb.Orz. s. I-7797, pkt 52). NSA wskazał, że o ile uzasadnione jest, by środki stosowane przez państwa członkowskie zmierzały do jak najskuteczniejszej ochrony praw skarbu państwa, to nie powinny one wykraczać poza to, co jest niezbędne dla osiągnięcia tego celu (zob. w szczególności ww. wyrok i w sprawach Molenheide i in., pkt 47, oraz Federation of Technological Industries i in., pkt 30).

Odnosząc te rozważania do rozpoznawanej sprawy NSA wyjaśnił, że skoro na stronie internetowej KE w dniach 3 kwietnia 2009 r. i 4 czerwca 2009 r., znajdowała się jeszcze informacja potwierdzająca aktywność kontrahenta czeskiego to trudno wywodzić, że taka informacja nie znajdowała się w maju 2009 r. Nie można zatem twierdzić, że strona nie przeprowadziła skutecznego przeciwdowodu w zakresie istnienia ważnego numeru VAT-UE w maju 2009 r. NSA zauważył, że nie można przeceniać znaczenia strony internetowej KE, gdyż ze strony tej wynika, że jej celem jest minimalizacja zakłóceń spowodowanych błędami technicznymi i że informacje na niej zawarte nie wpływają na żadne obowiązki nałożone na podatnika w związku z dokonywaniem dostaw wewnątrzwspólnotowych. Nie może być ona zatem podstawowym źródłem weryfikacji aktywności numeru kontrahenta z innego kraju członkowskiego. Niemniej zdaniem NSA w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, w której brak jest ustaleń, czy transakcje dokonane w maju 2009 r. były pierwszymi z firmą "B" s.r.o. z siedzibą w C. , czy też była to kontynuacja trwającej już współpracy nie można z góry odrzucać możliwości weryfikacji kontrahenta przy wykorzystaniu tej strony. Na rozprawie 23 listopada 2010 r. pełnomocnik Spółki podniósł, że czeski kontrahent był stałym klientem podatnika. Podniósł również, że w Spółce została wdrożona procedura zgodnie z którą, do każdego podmiotu mającego siedzibę w innym państwie członkowskim w momencie rozpoczęcia współpracy występowano o dokumenty rejestrowe dla stwierdzenia czy podatnik ma status VAT czynnego i podatnika VAT UE, a następnie każda transakcja jest sprawdzana na stronie internetowej.

Nie można wymagać od podatnika aby do zweryfikowania każdej transakcji wykorzystywał uprawnienie wynikające z art. 97 ust.17 -19 ustawy o VAT i zwracał się do naczelnika urzędu skarbowego o potwierdzenie zidentyfikowania podmiotu na potrzeby transakcji wewnątrzwspołnotowych w sytuacji w której dostawa wewnątrzwspólnotowa nie jest pierwszą transakcją z określonym kontrahentem ale kolejną z wielu, zawartą w ramach trwającej od dłuższego czasu współpracy, a kontrahent został wcześniej zweryfikowany w trybie określonym w art. 97 ust.17 -19 ustawy o VAT. W takiej sytuacji pomocniczo posłużyć może strona internetowa KE.

Brak ustaleń w zakresie okoliczności podniesionych na rozprawie przed NSA nie uprawniał natomiast organów podatkowych do stwierdzenia, że nie zachowano należytej staranności w stopniu skutkującym utratą prawa do zastosowania stawki 0 %.

Ponadto zajęte w rozpatrywanej sprawie stanowisko organów podatkowych, skupiające się formalnym aspekcie weryfikacji kontrahenta, uznać należy za swoistego rodzaju przyjęcie drogi na skróty. NSA zauważył, że w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe podjęły w ogóle wątpliwości co do tego, czy sporne transakcje w ogóle miały miejsce. Świadczy o tym treść zapytania skierowanego na formularzu "SCAC" wysłanego z dnia 30.11.2009 r.

W części E( tekst dowolny) strona polska wskazała, że podmiot "C" Sp. z o.o. został wykreślony z urzędu z rejestru podatników VAT w związku z czym zachodzi uzasadnione podejrzenie, że "C" Sp. z o.o. nie świadczyła usług transportowych związanych z transportem towaru tj. prętów żebrowanych i walcówki z firmy "A" Sp. z o.o. do "B" s.r.o. Natomiast strona czeska wskazała, że spółka "B" s.r.o. nie kontaktuje się z administracją podatkową, nie składa deklaracji i nie odpowiada na wezwania. Czeska administracja podatkowa poprosiła o sprawdzenie, czy transakcje pomiędzy podatnikami miały miejsce. Zatem to kwestia rzeczywistego zaistnienia transakcji była pierwotną kwestią, którą należało w sprawie wyjaśnić.

Oparcie się natomiast, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, jedynie na przesłance wykreślenia kontrahenta podatnika z systemu VIES z dniem 1 maja 2009 r., podczas, gdy kontrahent podatnika dalej figurował na stronie KE jako podatnik aktywny, stanowi naruszenie art. 121 i art. 122 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz stanowi o błędnej, naruszającej zasadę proporcjonalności, wykładni art. 13 ust. 1 i art. 42 ustawy o VAT.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 20 poz. 1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej P.p.s.a.) - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W szczególności, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. sąd uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do treści art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, że NSA w powołanym wyżej wyroku z 23 listopada 2012 r. sygn. akt I FSK 2178/11, przesądził, że przyczyną uchylenia zaskarżonego wyroku pierwszoinstancyjnego jest stwierdzenie, że WSA w Gliwicach nieprawidłowo uznał, iż organy wyczerpująco ustaliły stan faktyczny, zatem przedwczesne stało się orzekanie w sprawie pozbawienia Spółki zastosowania stawki 0% przy dostawach wewnątrzwspólnotowych. Konsekwencją zaś tego zasadny okazał się zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. NSA wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, zgodnie z prośbą czeskiej administracji, czy transakcje pomiędzy skarżącą Spółką a czeskim kontrahentem "B" s.r.o. miały miejsce. Następnie zaś ustalić czy transakcje dokonane w maju 2009 r. pomiędzy skarżącą Spółką a "B" s.r.o. były pierwszymi transakcjami, czy była to kontynuacja trwającej już współpracy. W oparciu zaś, o prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy ocenić czy Spółka nie zachowała należytej staranności w stopniu skutkującym utratą prawa do zastosowania stawki 0% w podatku od towarów i usług.

Działając zatem na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. Sąd zaskarżoną decyzję uchylił, stwierdzając jednocześnie na podstawie art.152 tej ustawy, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.

-----------------------

- 1 -