Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 498/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 10, art. 12 par. 1, art. 77 par. 1, art. 110, art. 114
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] nr bez numeru w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Wojskowo- Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] ; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. na rzecz M. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] M. K. wystąpiła do Dziekana Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z wnioskiem o skreślenie jej z listy studentów w roku akademickim 2010/2011.

Kolejnym pismem z dnia [...] M. K. cofnęła wniosek o wykreślenie jej z listy studentów i umożliwienie kontynuowania nauki.

Decyzją z dnia [...] (doręczoną stronie w dniu [...], po dacie złożenia oświadczenia przez stronę o cofnięciu wniosku o skreślenie z listy studentów) Dziekan Wydziału Wojskowo – Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...], działając na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 2 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, § 19 ust. 8 pkt a Regulaminu Studiów Uniwersytetu Medycznego w [...] uchwalonego uchwałą Senatu Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia 21 kwietnia 2011 r., nr 347/2011 skreślił M. K. z listy studentów II roku kierunku lekarskiego Wydziału Wojskowo - Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z powodu rezygnacji ze studiów.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i umożliwienie jej kontynuowania nauki w ramach powtórzenia II roku, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Skarżąca zarzuciła wydanie decyzji pomimo cofnięcia wniosku o skreślenie z listy studentów, uniemożliwienie kontynuowania studiów w ramach powtórzenia II roku studiów, niepoinformowanie jej o przedłużeniu sesji egzaminacyjnej, wprowadzenie w błąd przez pracowników dziekanatu co do konieczności złożenia wniosku o skreślenie z listy studentów, niewzięcie pod uwagę jej sytuacji życiowej i zdrowotnej. Uzasadniając odwołanie pełnomocnik strony wskazał, że z uwagi na sytuację zdrowotną strona w dniu [...] zwróciła się z wnioskiem o umożliwienie kontynuowania nauki w ramach powtórzenia II roku studiów. Brak dobrej woli ze strony władz uczelni, jak również wprowadzenie w błąd przez pracownice sekretariatu, spowodował, że jego mocodawczyni złożyła w dniu [...] wniosek o skreślenie jej z listy studentów. Strona nie została poinformowana o fakcie przedłużenia jej sesji egzaminacyjnej do końca października 2011 r. O tym fakcie został poinformowany pełnomocnik strony dopiero w dniu [...]. Pełnomocnik strony wskazał ponadto, że w dacie rozpoczęcia studiów przez M. K. w 2008 r. obowiązywał regulamin studiowania nie zawierający szeregu zmian. Zmiany przepisów na mniej korzystne w trakcie studiów nie powinny stawiać studenta w gorszej sytuacji niż w dacie rozpoczęcia studiów.

Decyzją z dnia [...] Rektor Uniwersytetu Medycznego w [...] w uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Uzasadniając organ odwoławczy wskazał, że stosownie do treści art. 110 k.p.a. organ administracji publicznej , który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenie, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Powyższe w ocenie organu odwoławczego oznacza, że organ może dowolnie i wielokrotnie zmienić treść decyzji przed jej doręczeniem lub ogłoszeniem, nawet wówczas gdy decyzja została podpisana. Wskazując na zasadność powyższego twierdzenia organ odwoławczy powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 1999 r., sygn. akt I SA 117/99. Mając na uwadze fakt, iż skarżąca cofnęła złożone oświadczenie woli o skreśleniu z listy studentów w dniu [...], tj. przed datą doręczenia jej zaskarżonej decyzji ([...]), organ I instancji nie był nią związany i mógł zmienić decyzję w zakresie żądanym przez stronę. Uchylając decyzję organ odwoławczy wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji weźmie pod uwagę złożone przez stronę oświadczenie o cofnięciu wniosku o skreślenie z listy studentów, jak również wyjaśni okoliczności dotyczące wprowadzenia strony w błąd przez pracowników sekretariatu, co w konsekwencji doprowadziło do złożenia oświadczenia z dnia [...].

Decyzją z dnia [...] Dziekan Wydziału Wojskowo – Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy, działając na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 1 i art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym; § 19 ust. 8 pkt b Regulaminu Studiów Uniwersytetu Medycznego w [...] uchwalonego uchwałą Senatu Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia 21 kwietnia 2011 r., nr 347/2011 postanowił skreślić M. K. z dniem [...] z listy studentów II roku kierunku lekarskiego Wydziału Wojskowo – Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z powodu braku postępów w nauce i dwukrotnego niezaliczenia roku. Uzasadniając organ I instancji wskazał, że strona została przyjęta na I rok studiów w roku akademickim 2008/2009. Z uwagi na jego niezaliczenie strona uzyskała zgodę na powtarzanie I roku studiów w roku akademickim 2009/2010. Studentka zaliczyła I rok studiów. Następnie w roku akademickim 2010/2011 strona nie zaliczyła II roku studiów. Zgodnie z regulaminem studiów obowiązującym na Uniwersytecie Medycznym w [...] nie może być przyznana zgoda na ponowne powtarzanie roku studiów. Z powyższych względów wycofanie przez stronę wniosku o skreślenie z listy studentów nie może stanowić podstawy do przywrócenia M. K. praw studenta i umożliwienia kontynuowania nauki na kierunku lekarskim Wydziału Wojskowo-Lekarskiego.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności :

- art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;

- § 19 ust. 8 pkt b oraz § 19 pkt 1 Regulaminu Studiów Uniwersytetu Medycznego w [...] uchwalonego uchwałą Senatu Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...], nr [...] poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;

oraz naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 10 § 1, art. 12 § 1, art. 13 § 1 i § 2, art. 24 § 1 pkt 5, art. 110 oraz art. 114 k.p.a.

Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i umożliwienie jej kontynuowania nauki w ramach powtórzenia II roku ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wniosła również o rozpoznanie złożonego do Rektora uczelni wniosku o ugodowe załatwienie sprawy na podstawie art. 114 k.p.a. Uzasadniając pełnomocnik skarżącej wskazał, że w/w decyzja została doręczona M. K. w [...]. W ocenie pełnomocnika powołany przepis art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy o szkolnictwie wyższym z jednej strony jest przepisem fakultatywnym (dziekan może), a z drugiej strony wymaga stwierdzenia braku postępów w nauce. Przepis ten nie określa sytuacji kiedy mamy do czynienia z brakiem postępów w nauce. W ocenie pełnomocnika skarżącej o powyższej sytuacji można mówić, gdy student nie bierze udziału w zajęciach, czy też nie zalicza kolokwiów lub prac kontrolnych. Jego mocodawczyni nie można zarzucić braków postępu w nauce. Wskazał również, że pozbawienie możliwości nauki jest najdalej idącą dolegliwością dla studentki. Dlatego też decyzja taka powinna być podejmowana w wyjątkowych sytuacjach. Tym bardziej jest to uzasadnione, gdy student ponosi koszty kształcenia. Ponadto w ocenie pełnomocnika skarżącej w niniejszej sprawie nie występuje sytuacja dwukrotnego niezaliczenia roku, bowiem na II roku studiów w roku akademickim 2010/2011 strona studiowała po raz pierwszy.

Decyzją z dnia [...] Rektor Uniwersytetu Medycznego w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając organ odwoławczy przywołał uzasadnienie decyzji dnia [...] uchylającej decyzję organu I instancji z dnia [...]. Organ wskazał, że pomimo w/w okoliczności przepis § 19 ust. 2 lit. a Regulaminu Studiów Uniwersytetu Medycznego dopuszcza jednorazowe powtarzanie przez studenta roku studiów, w czasie trwania studiów, chyba, że przyczyną niezaliczenia roku studiów była długotrwała choroba lub inny udokumentowany wypadek losowy. W roku akademickim 2008/2009 strona nie zaliczyła I roku studiów, który następnie powtarzała w roku akademickim 2009/2010. W roku akademickim 2010/2011 strona nie zaliczyła II roku studiów, tym samym po raz drugi nie zaliczyła roku studiów, a możliwość powtarzania wykorzystała w roku akademickim 2009/2010. Tym samym wypełniona została dyspozycja przepisu art. 190 ust. 2 pkt 1 oraz § 19 ust. 2 lit. a Regulaminu. Natomiast co do wniosku o ugodowe załatwienie sprawy organ odwoławczy wskazał, iż z treści przepisu art. 207 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym wynika, że przepis art. 114 k.p.a. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie.

M. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności :

- art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;

- § 19 ust. 8 pkt b oraz § 19 pkt 1 Regulaminu Studiów Uniwersytetu Medycznego w [...] uchwalonego uchwałą Senatu Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia 21 kwietnia 2011 r., nr 347/2011 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie;

- rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 lipca 2011 r. w sprawie warunków, jakim muszą odpowiadać postanowienia regulaminu studiów w uczelniach oraz wcześniej obowiązującego rozporządzenia z dnia 8 czerwca 2006 r. poprzez nieumieszczenie w Regulaminie Studiów Uniwersytetu Medycznego w [...] wszystkich warunków wskazanych w rozporządzeniu;

oraz naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 10 § 1, art. 12 § 1, art. 13 § 1 i § 2, art. 24 § 1 pkt 5, art. 110 oraz art. 114 k.p.a.

Ponadto skarżąca zarzuciła błędne przyjęcie, że obowiązujący podczas kontynuowania przez nią studiów na II roku Regulamin Studiów nie pozwalał na powtarzanie przez nią tego roku.

Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącej ponowił argumentację przedstawioną w toku postępowania administracyjnego. W ocenie pełnomocnika skarżącej zgodnie z obowiązującym w roku akademickim 2010/2011 Regulaminem Studiów, uchwalonym uchwałą Senatu Uniwersytetu Medycznego w [...] nr 267/2010 skarżąca mogła powtarzać II rok studiów. Organy obu instancji błędnie uznały, że skarżącej nie przysługuje prawo powtarzania II roku studiów, powołując przepisy Regulaminu Studiów uchwalonego uchwałą Senatu Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia 21 kwietnia 2011 r., nr 347/2011. Regulamin ten dotyczył roku akademickiego 2011/2012 i wszedł w życie z dniem 10 października 2011 r. Nie obowiązywał natomiast w roku akademickim 2010/2011. Pełnomocnik skarżącej wskazał ponadto, że organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę (wskutek uchylenia decyzji z dnia 21 października 2011 r.) nie zastosował się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu decyzji Rektora Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia 13 grudnia 2011 r., w zakresie wyjaśnienia kwestii wprowadzenia skarżącej w błąd przez pracowników sekretariatu, jak również co do cofnięcia wniosku o wykreślenie z listy studentów przed doręczeniem decyzji z dna [...]. Natomiast co do naruszenia wskazanych przepisów postępowania pełnomocnik skarżącej podniósł, że organy administracji nie oceniły w sposób właściwy materiału dowodowego sprawy, nie odniosły się do wniosków i zarzutów odwołania, jak również uniemożliwiły stronie zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenie się w tym zakresie przed wydaniem decyzji.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Medycznego w [...] wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U 2012. 270) – dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził naruszenie przez organ administracji przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 10 § 1, art.7, art. 32, art. 40 § 2 , art. 77 § 1 oraz art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Rektora Uniwersytetu Medycznego w [...], utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału Wojskowo – Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...].

Podkreślenia wymaga fakt, iż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Dziekana Wydziału Wojskowo – Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] wydane zostały w następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy wskutek uchylenia przez Rektora Uniwersytetu Medycznego w [...] decyzją z dnia [...] i przekazania do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji decyzji z dnia [...] orzekającej o skreśleniu M. K. z listy studentów II roku kierunku lekarskiego Wydziału Wojskowo - Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z powodu rezygnacji ze studiów.

Zgodnie z treścią art. 138 § 2 kpa. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Wskazać należy, że przewidziane w w/w przepisie uprawnienie do wydania decyzji kasacyjnej wymaga wykazania przez organ odwoławczy, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. Stosując normę prawną zawartą w art. 138 § 2 k.p.a. organ winien w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej przekonywująco uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w tym przepisie, lecz także wskazać z jakich przyczyn nie zastosował przepisu art. 136 k.p.a. stanowiącego, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiału dowodowego w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego dowodu, organowi, który wydał decyzję. Ustawowym warunkiem dopuszczalności uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia jest zatem łączne wystąpienie dwóch przesłanek: naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów procesowych oraz - stanowiące konsekwencję tego naruszenia-zaniechanie wyjaśnienia przez ten organ okoliczności faktycznych sprawy w stopniu wykraczającym poza uprawnienia organu odwoławczego, o których mowa w art. 136 k.p.a.

Podkreślić należy także, że zalecenia organu odwoławczego wiążą organ I instancji tylko odnośnie obowiązku ustalenia okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Natomiast sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego odnośnie ustalenia tych okoliczności jak i oczywiście ocena dowodów należy do wyłącznej kompetencji organu I instancji. Ponadto, organ odwoławczy nie może ingerować w rozstrzygniecie sprawy przez organ I instancji co oznacza, że organ I instancji nie jest związany poglądem prawnym sformułowanym w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej, a dotyczącym ewentualnego zastosowania lub wykładni przepisów prawa materialnego. Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie sądów administracyjnych organ odwoławczy przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji nie tylko nie może w jakikolwiek sposób narzucać temu organowi treści rozstrzygnięcia, lecz także nie może w inny sposób, niż tylko wskazanie okoliczności, jakie organ I instancji powinien wziąć pod rozwagę pry ponownym rozpatrzeniu sprawy, wpływać na zakres postępowania wyjaśniającego przed organem I instancji. Wyłącznym bowiem powodem i uzasadnieniem wydania decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy może być tylko potrzeba ponownego przeprowadzenia w sprawie w całości lub w części postępowania dowodowego. W tak rozumianych podstawach nie mieści się natomiast wyrażenie poglądów prawnych w przedmiocie prawa materialnego, których uwzględnienie przesądziłoby o określonym sposobie merytorycznego załatwienia sprawy. Organ odwoławczy nie może w szczególności przesądzać treści rozstrzygnięcia sprawy. O treści rozstrzygnięcia w przypadku tego rodzaju decyzji odwoławczej decyduje wyłącznie organ pierwszej instancji. Organ pierwszej instancji po przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia obowiązany jest ją ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć. Oznacza to, że sprawa zostaje "cofnięta" na etap postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji. (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2009 r., II FSK 1046/08, LEX nr 595687; wyrok NSA z 10 stycznia 2012 r., II OSK 1998/10, LEX nr 1121188).

Jak już wcześniej wskazano w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r. Nr 164 poz. 1365 ze zm.) Dziekan Wydziału Wojskowo – Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] skreślił M. K. z listy studentów II roku kierunku lekarskiego Wydziału Wojskowo - Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z powodu rezygnacji ze studiów, zgodnie z wnioskiem z dnia 4 [...]. Wskutek wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] Rektor Uniwersytetu Medycznego w [...] działając na podstawie art. 138 § 2 kpa. uchylił w/w decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uchylając decyzję organ odwoławczy wskazał na okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W szczególności wskazał na konieczność wyjaśnienia kwestii związanych z zarzutem wprowadzenia strony w błąd przez pracowników sekretariatu, co w konsekwencji doprowadziło do złożenia oświadczenia z dnia [...], jak również skuteczności złożenia przez stronę oświadczenie o cofnięciu wniosku o skreślenie z listy studentów.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym Dziekan Wydziału Wojskowo – Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] skreślił M. K. z listy studentów II roku kierunku lekarskiego Wydziału Wojskowo - Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z powodu braku postępów w nauce i dwukrotnego niezaliczenia roku.

Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy zaskarżoną decyzją Rektora Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...].

Powyższe wskazuje, iż organy administracji obu instancji rozpatrując ponownie sprawę administracyjną wszczętą na wniosek skarżącej z dnia [...] o skreślenie z listy studentów, bezpodstawnie dokonały zmiany podstawy materialnoprawnej rozstrzyganej sprawy administracyjnej. Tym samym dokonały zmiany tożsamości przedmiotowej sprawy. Inaczej mówiąc organy administracji w toku tej samej sprawy administracyjnej wszczętej na wniosek skarżącej, rozpatrując ponownie sprawę, przyjmując odmienny stan faktyczny sprawy i zmieniając podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, przeprowadziły de facto inne postępowanie, wszczęte z urzędu i zakończone ostateczną decyzją z dnia [...]. Organy zmieniły bowiem rodzaj sprawy. W ramach tego samego postępowania rozpoznały sprawę tożsamą jedynie pod względem podmiotowym. Tym samym naruszyły przepis art. 138 § 2 k.p.a.

Natomiast co do stwierdzonego naruszenia przepisów art. 10 § 1, art. 32 i art. 40 § 1 k.p.a. Sąd uznał, iż naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do treści art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Wyrażona w w/w przepisie zasada czynnego udziału strony w postępowaniu stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do procesu. Przepis art. 10 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązki zagwarantowania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania od momentu jego wszczęcia do momentu jego zakończenia decyzją. Czynny udział postępowania przejawia się między innymi w prawie do inicjowania postępowania, informowania i udziału we wszystkich czynnościach podejmowanych w toku postępowania, prawie zgłaszania żądań i wniosków dowodowych, jak również wypowiadania się w tej kwestii bez względu na to z czyjej inicjatywy zostały głoszone Natomiast prawo do wypowiadania się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań, to prawo strony do wypowiedzenia "ostatniego słowa" w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego. Obowiązkiem organu jest pouczenie strony o przysługującym jej prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także wstrzymania się od wdania decyzji do czasu (zakreślonego stronie terminem) złożenia powyższego oświadczenia (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., C.H. Beck, wyd. 11, Warszawa 2011, s. 71- 74).

Natomiast w myśl art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania.

Zgodnie z treścią art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli strona ustanowiła kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika.

Powołana wcześniej zasada czynnego udziału strony w postępowaniu wymaga między innymi doręczenia stronie wszystkich pism dotyczących sprawy, w której toczy się postępowanie. Strona zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 32 k.p.a. może działać przez pełnomocnik, o ustanowieniu którego organ administracyjny powinien być powiadomiony. Przepis ten nie ogranicza w swej treści zakresu pełnomocnictwa, a jedynie wyłącza możliwość działania pełnomocnika z uwagi na charakter podejmowanych czynności. Osobiste działanie strony w toku postępowania może być wymagane z mocy przepisów prawa, może wynikać z postanowień organu prowadzącego postępowanie, albo jest powodowane samą naturą czynności procesowych. Przykładem działań, w których strona nie będzie mogła skorzystać z usług pełnomocnika, jest złożenie wyjaśnień, gdy w wezwaniu zaznaczono, że należy tego dokonać osobiście (art. 50 § 1 k.p.a.), poddanie się przesłuchaniu stron na mocy art. 86 k.p.a., stawienie się w przypadku konieczności ustalenia przez organ tożsamości strony. Jednakże od chwili doręczenia organowi pełnomocnictwa, pełnomocnik powinien być zawiadamiany o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich na równi ze stroną. Przepis ten, na którym organ opiera prawidłowość swojego rozstrzygnięcia, dotyczy wyłącznie czynności, które strona obowiązana jest dokonać osobiście. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 września 2006 r., III SA/WA 1678/06,LEX nr 267191). Od chwili ustanowienie pełnomocnika strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, a wobec tego również wszystkie pisma doręcza się pełnomocnikowi, a nie stronie, co wynika wprost z treści art. 40 § 2 k.p.a. Przepis ten nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w postępowaniu administracyjnym zasadą oficjalności i doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, w tym rozstrzygnięć pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Pominięcie przez organ pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony postępowania administracyjnego. Zatem doręczenie pisma tylko stronie postępowania, która działa przez przedstawiciela lub ustanowiła pełnomocnika jest bezskuteczne (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., C.H. Beck, wyd. 11, Warszawa 2011, s. 246-248).

W niniejszej sprawie organy obu instancji naruszyły określoną w art. 10 § 1 k.p.a. zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu uniemożliwiając stronie zapoznanie się i wypowiedzenie się co do zebranego materiału przed wydaniem decyzji, odstępując od zakreślenia stronie terminu do skorzystania z przysługującego jej uprawnienia. Na powyższe uchybienie procesowe wskazuje również pełnomocnik skarżącej podnosząc zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a.

Sąd stwierdził ponadto, iż jak wynika z materiału dowodowego skarżąca w przedmiotowej sprawie ustanowiła swoim pełnomocnikiem radcę prawnego Z. N. (pełnomocnictwo – akta administracyjne sprawy). Co prawda znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo nie jest opatrzone datą jego udzielenia, niemniej jednak bezspornym jest fakt, iż o ustanowieniu przez skarżącą pełnomocnika organy administracji zostały powiadomione już na etapie wniesienia przez skarżąca odwołania od decyzji Dziekana Wydziału Wojskowo – Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...]. Ponadto jak wnika z akt administracyjnych sprawy ustanowiony przez skarżącą pełnomocnik aktywnie uczestniczył w toczącym się postępowaniu. Natomiast decyzja Dziekana Wydziału Wojskowo – Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...] ( wydana wskutek ponownego rozpatrzenia sprawy) została doręczona skarżącej, z pominięciem ustanowionego pełnomocnika.

W orzecznictwie sądów administracyjnych został utrwalony pogląd zgodnie, z którym pełnomocnictwo ogólne udzielone w postępowaniu administracyjnym umocowuje pełnomocnika do prowadzenia wszystkich spraw procesowych danego mocodawcy. Pełnomocnictwo sformułowane ogólnie (do prowadzenia spraw mocodawcy czy konkretnej sprawy administracyjnej) obejmuje również takie czynności procesowe jak wniosek o wznowienie postępowania, o stwierdzenie nieważności decyzji, o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej. Obejmuje również udział w czynnościach procesowych wywołanych wnioskami związanymi z nadzwyczajnymi środkami prawnym, takimi jak wniosek o odszkodowanie (art. 153 § 1 k.p.a., art. 160 § 1 k.p.a.), wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji (art. 152 § 1 k.p.a., art. 159 § 1 k.p.a.). Organy mając jakąkolwiek wątpliwość co do wykładni pełnomocnictwa powinny ewentualnie zwrócić się do mocodawcy o jego wyjaśnienie (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 czerwca 2008 r., III SA/Łd 282/08, LEX nr 493196; wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 lipca 2008 r., IISA/Kr 221/08, LEX nr 510200; wyrok NSA O/Z w Lublinie z dnia 19 czerwca 1999 r., I SA/Lu 641/97, LEX nr 33427).

Skoro zatem skarżąca w sprawie administracyjnej wszczętej na jej wniosek ustanowiła pełnomocnika udzielając mu pełnomocnictwa ogólnego i poinformowała o tym fakcie organ administracji, jak również nie cofnęła udzielonego pełnomocnictwa w toku toczącego się postępowania, to Dziekan Wydziału Wojskowo – Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w [...] rozpatrując ponownie, tę samą sprawę, nie mógł pominąć ustanowionego pełnomocnika i doręczyć decyzji z dnia [...] skarżącej. W razie ustanowienia pełnomocnika brak jest bowiem podstaw prawnych do kierowania pism bezpośrednio do strony postępowania administracyjnego. Konsekwencją zaniechania doręczania pism ustanowionemu pełnomocnikowi jest uznanie, że doszło do pominięcia strony w postępowaniu. Bez znaczenia pozostaje również fakt, iż decyzja z dnia [...] została doręczona skarżącej. Nie mogła ona bowiem korzystać z pomocy ustanowionego przez siebie pełnomocnika, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie doszło także do naruszenia art. 7 iart. 77 § 1 k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 7 kpa. organy administracji publicznej są obowiązane do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zebrać i rozpatrzyć dostępny materiału dowodowy w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością.

Natomiast przepis art. 77 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek przeprowadzenia dowodu, co oznacza, iż nie może on jedynie biernie oczekiwać na dowody zgłoszone przez stronę.

Również obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada oficjalności (art. 7 i art. 77 k.p.a.) wymaga, aby w toku postępowania organy podejmowały wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2006 r. r., sygn. akt l SA/WA 432/2006, publ. LexPolonica nr 1543146; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Łodzi z dnia 26 listopada 1999 r. sygn. akt l SA/Łd 1592/97, publ. LexPolonica; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Lublinie z dnia 12 kwietnia 2000 r. sygn. akt l SA/Lu 1609/98, publ. LexPolonica).

W przedmiotowej sprawie organy obu instancji nie wyjaśniły podnoszonych przez skarżącą kwestii wprowadzenia ją w błąd przez pracowników sekretariatu uczelni, co w konsekwencji doprowadziło do złożenia w dniu [...] oświadczenia o rezygnacji ze studiów. Organy administracji nie odniosły się również do podnoszonych okoliczności, co do zmiany przepisów Regulaminu Studiów Uniwersytetu Medycznego w [...], stanowiących podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji, jak i poprzędzającej ją decyzji organu I instancji. Kwestia ta była kilkukrotnie podnoszona przez pełnomocnika skarżącej, który zarzucał, iż w/w regulamin uchwalony został uchwałą Senatu Uniwersytetu Medycznego w [...] z dnia [...], nr [...] i dotyczył roku akademickiego 2011/2012. Regulamin ten zaczął obowiązywać od dnia 1 października 2011 r. Nie obowiązywał natomiast w roku akademickim 2010/2011. Pełnomocnik skarżącej podnosił również, że niekorzystne zmiany regulaminu wprowadzone w toku studiów, nie powinny wpływać na sytuację prawną studenta. Tym bardziej, że zgodnie z Regulaminem Studiów obowiązującym w roku akademickim 2010/2011 studentowi przysługiwało prawo jednokrotnego powtarzania każdego roku studiów. Wskutek zmiany regulaminu studentowi przysługuje prawo jednorazowego powtarzania roku studiów w toku całej nauki. W ocenie pełnomocnika skarżącej powyższe stanowi naruszenia zakazu obowiązywania prawa wstecz.

W ocenie Sądu powyżej wskazane zmiany Regulaminu Studiów Uniwersytetu Medycznego w [...] niewątpliwie wpływają ujemnie na sferę praw skarżącej. Wobec powyższego koniecznym jest odniesienie się przez organy administracji do podnoszonych przez skarżącą kwestii. Organy administracji winny wyjaśnić na jakiej podstawie zastosowały w stosunku do skarżącej przepisy Regulaminu Studiów uchwalone uchwałą z dnia 21 kwietnia 2011 r., nr 374/2011, skoro przepisy te nie obowiązywały w okresie, którego dotyczy stan faktyczny niniejszej sprawy.

Z tych samych względów Sąd uznał za zasadny podniesiony w skardze zarzut art. 11 i art. 12 § 1 k.p.a.

Natomiast za niezasadny należało uznać zarzut art. 110 i art. 114 k.p.a. Odnośnie zarzutu art. 110 k.p.a. Sąd stwierdził, że pełnomocnik skarżącej nie uzasadnił we wniesionej skardze na czym w jego ocenie polegało naruszenie powołanego przepisu.

Natomiast co do zarzutu naruszenia art. 114 k.p.a. wskazać należy, iż w myśl powołanego przepisu w sprawie, w której toczy się postępowanie przed organem administracji publicznej, strony mogą zawrzeć ugodę - jeżeli przemawia za tym charakter sprawy, przyczyni się to do uproszczenia lub przyspieszenia postępowania i nie sprzeciwia się temu przepis prawa.

Z treści w/w przepisu wynika, że strony mogą zawrzeć ugodę, jeżeli przemawia za tym charakter sprawy. Nie chodzi tu oczywiście o charakterystykę danej sprawy jako sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ ugoda może być zawarta tylko w sprawie będącej przedmiotem postępowania administracyjnego. Ocena sprawy z punktu widzenia tej przesłanki powinna polegać na wydobyciu tych cech rozpatrywanej sprawy, które zezwalają na odstąpienie organu od wydania decyzji, czyli od podjęcia względnie jednostronnego rozstrzygnięcia. Należy przede wszystkim uwzględnić, że ugoda może być zawarta między stronami, a zatem nie jest dopuszczalne zawarcie ugody w sprawie, w której występuje jedna strona. W takich sprawach strona nie może zawrzeć ugody zarówno z organem administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie, z uczestnikiem postępowania na prawach strony, jak i z osobą trzecią, która ma interes faktyczny w wyniku tego postępowania. Ugoda może być zawarta, jeżeli w sprawie uczestniczą strony o "spornych interesach" (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie III, LEX 2009).

Stwierdzić zatem należy, że organy administracji zasadnie uznały, iż w przedmiotowej sprawie nie znajdzie zastosowania przepis art. 114 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 134 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a.

b.a.