Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 591/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 par 1, art. 135, art. 145 par 1 pkt 1 lit c, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 41a ust 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1341
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.) Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: Dyrektor, organ odwoławczy) decyzją z [...]. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] (dalej: K. , organ I instancji) Nr [...] z [...] wydaną dla J. W. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020.

Dyrektor wyjaśnił, że 14 czerwca 2020 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął, za pośrednictwem formularza geoprzestrzennego, złożony w formie elektronicznej w aplikacji eWniosekPlus, wniosek J. W. o przyznanie płatności na rok 2020. W przedmiotowym wniosku strona ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej. We wniosku o przyznanie płatności J. W. zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 86,71 ha, położone na działkach ewidencyjnych w obrębach C. i K., w gminie P. oraz w obrębach K. G., S. oraz M. w gminie S. (powiat [...], [...]).

Dyrektor ustalił, że w trakcie kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono, że

łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi 54,98 ha. Mając powyższe na uwadze K. decyzją z [...] r. odmówił stronie przyznania jednolitej płatności obszarowej jednocześnie nakładając sankcję z tytułu tej płatności w kwocie [...]zł, przyznał płatności za zazielenienie w kwocie [...]zł, płatność redystrybucyjną w kwocie [...]zł oraz kwotę [...]zł tytułem zwrotu dyscypliny finansowej.

Rozpoznając odwołanie Dyrektor wskazał, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz.U.2020 r., poz. 1341) dalej "ustawa o płatnościach" wraz z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi, w tym Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U.2015.351 ze zm.) dalej "rozporządzenie" oraz szczegółowo wymienione przepisy unijne.

Wskazał, że przedmiotem sporu w sprawie jest pomniejszenie płatności obszarowych będące konsekwencją stwierdzonych w trakcie kontroli administracyjnej wniosku nieprawidłowości.

Odnosząc się do treści odwołania wyjaśnił, że na podstawie przepisów art. 8 ust. 1 lit. pkt 1 ustawy o płatnościach płatności obszarowe są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będącymi kwalifikującymi się hektarami, za które uznawane są, m.in., wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, w tym obszary, które w dniu 30 czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. "Użytki rolne", zgodnie z definicją zawartą w art. 4 ust. 1 lit. e Rozporządzenia Nr 1307/2013 oznaczają każdy obszar zajmowany przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe. Natomiast "uprawy trwałe", zgodnie z definicją zawartą w art. 4 ust. 1 lit. g tego rozporządzenia oznaczają uprawy niepodlegające płodozmianowi, inne niż trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe, które zajmują grunt)' przez okres pięciu lat lub dłużej i dają powtarzające się plony, w tym szkółki i zagajniki o krótkiej rotacji. W świetle powyżej wskazanych przepisów plantacje drzewek bożonarodzeniowych, co do zasady nie spełniają tych wymogów i nie kwalifikują się do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Rozważając bowiem zapisy art. 4 ust. 1 lit. g Rozporządzenia Nr 1307/2013, które definiują uprawy trwałe, zgodnie z definicją tam zawartą uprawą trwałą są uprawy niepodlegające płodozmianowi, inne niż trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe, które zajmują grunty przez okres pięciu lat lub dłużej i dają powtarzające się piony, w tym szkółki i zagajniki o krótkiej rotacji. Zatem o ile drzewka będą zajmować grunt przez pięć lat lub dłużej, to po ich ścięciu, nie będzie można otrzymać ponownych plonów i ta uprawa nie spełnia wymogów do przyznania płatności.

Podniósł, że przy prowadzeniu szkółek, kwalifikujących się do płatności sadzone drzewa po okresie maksymalnie 5 lat są wykopywane z zamiarem posadzenia ich w innym miejscu. Dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie istotne jest prawomocne rozstrzygnięcie sprawy przyznania płatności w roku 2019, nieprawidłowości stwierdzone w toku postępowania rzutują, bowiem na rozstrzygnięcie w roku 2020. Obszary, dla których stwierdzono, że nie stanowią szkółek w roku 2019 - stwierdzono drzewa leśne/bożonarodzeniowe podlegają trwałemu wykluczeniu z płatności w przyszłych kampaniach, zatem dla powierzchni takiej brak jest maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 29 października 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 272/20 podzielił stanowisko organów ARiMR, że obszary, na których strona prowadzi wycinkę drzewek podlegają wykluczeniu z płatności. Zatem w przypadku płatności na rok 2020 mamy do czynienia z sytuacją, gdzie strona deklaruje ponownie ww. powierzchnie i twierdzi, że wyłącznie wykopuje drzewka znajdujące się na plantacji.

Producent rolny składający wniosek o płatności zobowiązany jest podać prawidłowe dane. To wnioskujący rolnik dysponuje wiedzą o powierzchni gruntów użytkowanych rolniczo oraz decyduje o treści wniosku, który podpisuje i składa w ARiMR. J. W. potwierdzając poprawność danych (zaznaczając checkbox) formularza geoprzestrzennego, złożonego w formie elektronicznej w aplikacji eWniosekPlus, oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020, jednocześnie potwierdzając, iż został pouczony o skutkach prawnych złożenia fałszywego oświadczenia z art. 233 § 1 i § 6 Kodeksu karnego, w związku z powyższym należy stwierdzić, że odpowiedzialność za treść znajdującą się we wniosku ponosi występujący z nim rolnik. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy, to strona oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych decyzją, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W ocenie Dyrektora dokumentacja przedstawiona przez stronę nie wpływa na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Przedstawione wyniki badań, czy dokumentacja z lat 2006-2019 nie są, bowiem rozstrzygające w niniejszej sprawie. Istotą niniejszego postępowania jest weryfikacja czy zadeklarowane przez stronę do płatności obszary kwalifikują się do płatności na rok 2020. Kontrola zrealizowana Ś. Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. z dnia 8 października 2020 r. oraz zbiorcze świadectwo uproszczonej oceny roślin z dnia 2 grudnia 2020 r., sprawozdanie z badań nr: [...] z dnia 26 października 2020 r., Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. nie przesądzają, że zadeklarowane we wniosku obszary kwalifikują się do płatności. Celem ww. kontroli była ocena wizualna i pobranie próbek do badań laboratoryjnych z obszaru: 0,05 ha dla działki nr [...], 0,26 ha dla działki nr [...],34 ha dla działki nr [...]. Strona przed złożeniem wniosku powinna zweryfikować, jakie powierzchnie kwalifikują się do płatności. Wyrok w sprawie sygn. akt I SA/Ke 272/20, od którego strona nie wniosła skargi kasacyjnej, bezspornie potwierdza, że organy ARiMR prawidłowo wykluczyły obszary zgłoszone przez stronę w roku 2019, natomiast J. W. nie udowodnił, że zadeklarowana we wniosku na rok 2020 powierzchnia (tożsama z rokiem 2019) w całości kwalifikuje się do płatności. O zmianie rozstrzygnięcie nie przesądzają również fotografie dołączone w toku postępowania, zdjęcia przedstawiają wysokie drzewa oraz młode nasadzenia. Nie można natomiast określić daty, miejsca czy kierunku ich wykonania. To na stronie ciąży obowiązek wykazania, że powierzchnie zadeklarowane we wniosku kwalifikują się do płatności. Składając wniosek o przyznanie płatności strona była przez aplikację eWniosekPlus informowana o nieprawidłowościach, tj. o błędach wniosku poprzez deklarację obszarów, dla których powierzchnia zgłoszona przekracza obszar maksymalnego kwalifikowanego obszaru, jednak jedynie dla części działek ewidencyjnych J. W. założył rozbieżności, na podstawie, których MKO zostały ponownie zweryfikowane przez organy ARiMR, i zostały one częściowo uwzględnione.

Dyrektor podkreślił, że strona nie udowodniła, że zgłoszone do płatności powierzchnie kwalifikują się do objęcia płatnością w całości. Nie dał wiary wyjaśnieniom strony o rzekomym użytkowaniu spornych gruntów, stan faktyczny ustalony przez Kierownika - zdaniem organu odwoławczego nie budzi żadnych wątpliwości. Przepisy wynikające z art. 3 ustawy, modyfikują zasady postępowania w sprawach dotyczących przyznania płatności, ograniczając szereg obowiązków organu administracyjnego. W szczególności dotyczy to obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej i rozłożenia ciężaru dowodu. W postępowaniu w sprawie płatności, toczącym się z wniosku rolnika, organ ma ograniczony obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, co wynika z przytoczonych przepisów ustawy o płatnościach. Przepisy powyższe ustanawiają więc dla omawianej kategorii spraw wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 Kpa, a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. w art. 77 Kpa. W przypadku pomocy finansowej z tytułu wsparcia bezpośredniego obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego - co miało miejsce w niniejszej sprawie. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 Kpa. Ograniczono też stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 Kpa), a także zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 Kpa).

W konsekwencji stwierdził, że organ I instancji przeprowadził postępowanie zgodne z zasadą praworządności (art. 6 Kpa), zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 Kpa), czy też zasadą przekonywania (art. 11 Kpa). Stwierdził, że organ I instancji rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokonał analizy i oceny tego materiału w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Odmienna ocena Kierownika - niezgodna z oczekiwaniami strony - nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Na powyższą decyzję J. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz rozważenie uchylenia w całości decyzji organu I instancji. Zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

- art. 7, 8, 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) - zwanej dalej "k.p.a". poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, a w konsekwencji nie niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy;

- art. 7a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść strony postępowania;

- art. 8 k.p.a. poprzez postępowanie w sposób podważający zasadę zaufania do Organu, a sprowadzające się do przekazywania rolnikom przez ARIMR rozbieżnych informacji w zakresie możliwości ubiegania się o płatności;

- art. 138 § 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy zasadnym było wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji na zasadzie art. 138 § 2 k.p.a.;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 4 ust. 1 lit. e Rozporządzenia Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie rady (we) nr 637/2008 i rozporządzenie rady (we) nr 73/2009 poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że uprawa drzewek skarżącego nie mieści się w definicji "użytki rolne";

- art. 4 ust. 1 lit. g rozporządzenia nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie rady (we) nr 637/2008 i rozporządzenie rady (we) nr 73/2009 poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że szkółka nie może dawać powtarzających się plonów;

- naruszenie art. 6 i 7 ustawy o płatnościach, poprzez przyjęcie, że grunty skarżącego podlegają trwałemu wykluczeniu z płatności w przyszłych kampaniach i w konsekwencji bezpodstawną odmowę przyznania wnioskowanych płatności w sytuacji spełnienia przez Skarżącego wszystkich formalno-prawnych warunków do ich przyznania;

- art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. ustawy o płatnościach, poprzez nieprzyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników i płatności dodatkowej, pomimo, że wszystkie nieruchomości objęte wnioskiem są kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Wskazał, że Kierownik nie odniósł się do tych dokumentów oraz informacji, natomiast Dyrektor wskazał, że przedłożone wyjaśnienia oraz dowody pozostają bez znaczenia na wydaną decyzję z uwagi na rozstrzygnięcie w zakresie przyznania płatności za 2019 rok, które w opinii organu rzutuje na możliwość przyznania płatności za 2020 rok.

Organ bardzo lakonicznie w kilku zdaniach odniósł się do przesłanek (uzasadnienia faktycznego), jakie jego zdaniem skutkowały odmową przyznania płatności.

Jak wskazał nie odnosił się do przedstawionych dowodów, (w tym decyzji Ministra Środowiska dotyczącą wpisu gospodarstwa skarżącego do Rejestru Dostawców Leśnego Materiału Rozmnożeniowego czy kolejnych faktur dokumentujących sprzedaż drzewek wraz z bryłą korzeniową), a jedynie oparł się na ustaleniach które dotyczyły poprzedniego roku i stanowiły podstawę do omowy przyznania płatności za 2019 rok.

Postępowanie organu stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 k.p.a.) i wbrew temu co wskazuje w decyzji nie doszło do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a tym samym doszło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Zdaniem skarżącego oparcie się przez organ wyłącznie na ustaleniach z poprzedniego roku jest niezasadne, ponieważ płatności obszarowe przyznawane są w danych roku i ewentualne nieprawidłowości (niezależnie od tego jaka była ich przyczyna) co do zasady nie powinny rzutować na możliwość ubiegania się o płatności w latach przyszłych. Niezrozumiałe jest wskazanie przez organ, że doszło do trwałego wykluczenie gruntów z płatności w przyszłych kampaniach. W decyzji za 2019 rok brak było informacji jakie konsekwencje może mieć odmowa przyznania płatności na przyszłe lata. Powodem odmowy przyznania płatności obszarowych za 2019 rok było stwierdzone w czasie kontroli że na działkach wycięto drzewka. Pomimo wyjaśnień skarżącego odnośnie okoliczności wycinki związanych z koniecznością przeprowadzenia zabiegów zwalczania występujących szkodników, a tym samym ochroną fitosanitarną uprawy organ utrzymał decyzję.

Ponieważ w 2020 r. skarżący nie wycinał drzewek, a jedynie je wykopywał podczas składania wniosku o płatności za 2020 rok zaznaczył to i wskazał rozbieżności, obejmując wnioskiem ponownie cały obszar. Powodem złożenia wniosku były również ustalenia WSA w wyroku, w którym Sąd wskazał, że wycinanie drzewek jest niedopuszczalne, nie wykluczając możliwości ubiegania się o płatności w przypadku ich wykopywania wraz z bryłą korzeniową.

W opinii skarżącego wyrok Sądu potwierdza to, że nieprawidłowości które zdaniem organu świadczyły o odmowie przyznania płatności za 2019 rok nie mają zastosowania do płatności za lata przyszłe.

Organ w przypadku kwestionowania wyjaśnień skarżącego mógł przeprowadzić kontrolę w oparciu o którą mógł zweryfikować czy oświadczenia przez jego składane w zakresie użytkowania gruntu w 2020 roku są prawidłowe.

Organ II instancji w decyzji ograniczył się do stwierdzenia, że skarżący nie wykazał, że zadeklarowane powierzchnie kwalifikują się do płatności. W sytuacji w której podstawą, odmowy przyznania płatności w roku poprzednim był fakt wycinania drzewek to w ocenie Skarżącego nie mógł wykazać że zadeklarowane powierzchnie kwalifikują się do płatności w inny sposób niż poprzez oświadczenie, że wszystkie drzewka są wykopywane i sprzedawane z bryłą korzeniową, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Oprócz tego, że skarżący składał wyjaśnienia w tym zakresie, m.in dodatkowo przedłożył faktury potwierdzające sprzedaż drzewek z bryłą korzeniową, a także decyzję Ministra Środowiska dotyczącą wpisu gospodarstwa skarżącego do Rejestru Dostawców Leśnego Materiału Rozmnożeniowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Natomiast zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako p.p.s.a, stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z treści zaś art. 145 § 1 p.p.s.a., wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola w granicach określonej kognicji wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli w przedmiotowym postępowaniu sądowym poddana została decyzja Dyrektora z [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika z [...] r. w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020.

Sporne między stronami są ustalenia dotyczące istnienia nieprawidłowości, skutkujących odmową przyznania płatności za rok 2020 i przeprowadzonego w tym zakresie procesu decyzyjnego opartego zdaniem strony na wadliwie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym.

Tym samym, w sprawie decydujące znaczenie miała ocena prawidłowości postępowania dowodowego, w wyniku którego ustalona została rozbieżność, co do obszaru deklarowanego do płatności , a powierzchnią wynikającą z maksymalnych kwalifikowanych obszarów dla poszczególnych działek rolnych i stwierdzonej na tej podstawie łącznej powierzchni obszaru wykluczonego.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że podstawowym źródłem informacji, dotyczących zadeklarowanych działek rolnych, jest wniosek rolnika o przyznanie płatności. W celu weryfikacji zgodności deklarowanej przez rolników powierzchni działek rolnych z kryteriami warunkującymi przyznanie płatności przewidziano dwa rodzaje weryfikacji zgodności wniosków z kryteriami kwalifikowalności, tj. kontrole administracyjne i kontrole na miejscu.

Kontroli administracyjnej poddawane są wszystkie wnioski o przyznanie płatności, natomiast przeprowadzanie kontroli na miejscu nie jest regułą. W sytuacji wykrycia nieprawidłowości w trakcie kontroli administracyjnej oraz w sytuacji, gdy na podstawie systemu informacji geograficznej organ nie może ustalić rzeczywistej powierzchni działek rolnych uprawnionych do przyznania płatności, ma on możliwość przeprowadzenia kontroli na miejscu celem dokładniejszej weryfikacji podanych przez wnioskodawcę danych. Kontrola na miejscu (co należy podkreślić) ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie działek rolnych i rodzaj upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie.

W sprawie, kontrola na miejscu nie została przeprowadzona, za sporny okres objęty wnioskowaną płatnością. Ustalenia oparto na wynikach kontroli administracyjnej. W sprawie nie dokonano szczegółowej i wnikliwej kontroli na miejscu, celem ustalenia rzeczywistego sposobu zagospodarowania przez skarżącego spornych działek. Potwierdza to analiza akt sprawy i treść wydanych w sprawie decyzji.

W art. 41a ust. 1 ustawy o płatnościach jest mowa o konieczności dokonania zmniejszenia danej płatności w wyniku ustaleń dokonanych w ramach kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu, to nie ulega - zdaniem Sądu - wątpliwości, że kontrola taka winna odbyć się z uwzględnieniem wszystkich obowiązujących w tym względzie przepisów, w szczególności art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach, który nakazuje wyczerpujące rozpatrzenie przez organ orzekający całego materiału dowodowego. Organ decydujący o wysokości płatności ma zatem obowiązek dokonania analizy materiału dowodowego, w tym materiałów z kontroli i odniesienia się do zgłaszanych przez rolnika w trakcie postępowania zarzutów odnośnie trybu i sposobu przeprowadzonych czynności kontrolnych (czego zabrakło w sprawie). Jeżeli zatem wynik kontroli, co do powierzchni (lub sposobu uprawy) działek jest kwestionowany przez rolnika i wskazuje on konkretne argumenty przemawiające za tym, że wynik kontroli administracyjnej jest nieprawidłowy, to niewątpliwie na organie, który zobowiązany jest stać na straży praworządności, spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy kwestionowany pomiar (sposób użytkowania) został dokonany prawidłowo. Weryfikacji ustaleń, co do powierzchni działek rolnych, służy wówczas kontrola na miejscu. Jej celem jest ustalenie - i to w sposób jednoznaczny - jaka jest rzeczywista powierzchnia (rzeczywisty sposób użytkowania) działki rolnej uprawnionej do płatności (por. wyrok NSA z 6 maja 2015 r., II GSK 824/14, LEX nr 1775180), czego w sprawie nie zrobiono. Tymczasem w realiach kontrolowanej sprawy Dyrektor przyjął, że dla zaskarżonego rozstrzygnięcia istotne jest prawomocne rozstrzygnięcie sprawy przyznania płatności w roku 2019 i nieprawidłowości stwierdzone w toku tego postępowania rzutują na rozstrzygnięcie w roku następnym - 2020. Ustalono bowiem, że obszary, dla których stwierdzono, że nie stanowią szkółek w roku 2019 - stwierdzono drzewa leśne/bożonarodzeniowe podlegają trwałemu wykluczeniu z płatności w przyszłych kampaniach, zatem dla powierzchni takiej brak jest maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO). Podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 29 października 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 272/20 podzielił stanowisko organów ARiMR, że obszary, na których strona prowadzi wycinkę drzewek podlegają wykluczeniu z płatności. Zatem w przypadku płatności na rok 2020 mamy do czynienia z sytuacją, gdzie strona deklaruje ponownie ww. powierzchnie i twierdzi, że wyłącznie wykopuje drzewka znajdujące się na plantacji.

Sąd podzielił wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że określona w art. 8 k.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji nakazuje szczególnie starannie uzasadniać te decyzje, w których obywatelowi odmawia się zadośćuczynienia jego żądaniom. Jej przestrzeganie jest szczególnie istotne w sytuacjach, kiedy organ uznaje, że obszar zgłoszony do pomocy jest niezgodny z rzeczywistą powierzchnią uprawnioną do płatności i nakłada z tego tytułu sankcję (por. wyrok NSA z 6 maja 2015 r., II GSK 824/14, LEX nr 1775180). Analogicznie zatem będzie w sytuacji, która miała miejsce w sprawie, kiedy to organy uznały, że sposób użytkowania jest inny niż zadeklarowany we wniosku i przyjęły, że nie różni się od tego stwierdzonego w 2019 roku i z tego powodu przyznały płatność w pomniejszonej wysokości nakładając jednocześnie sankcje.

Podkreślenia wymagało, że organy prowadzące postępowanie w przedmiocie płatności, opierając rozstrzygnięcie o ustalenia poczynione w wyniku kontroli z 2019 r. i wydanego wówczas rozstrzygnięcia, (które było kwestionowane przez rolnika) są zobowiązane (jednoznacznie i to w sposób niebudzący wątpliwości) wyjaśnić rolnikowi powody, dla których istnieje rozbieżność stanowisk. Obowiązek ten wynika z treści art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 11 lutego 2015 r., II GSK 2351/13, CBOSA). Nadto, ustalenia w powyższym zakresie, przedstawione w sposób jasny, precyzyjny i zrozumiały, powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu w sprawie wskazanych wyżej elementów zabrakło. Tym samym, skoro uzasadnienie zaskarżonej decyzji (oparte ww. okolicznościach) nie pozwalało Sądowi na pełną weryfikację poprawności ustaleń w zakresie dokonanej kontroli administracyjnej wniosku rolnika o przyznanie płatności na rok 2020 nie mogło zyskać aprobaty Sądu. Również uzasadnienie decyzji Kierownika nie spełnia tych kryteriów. W konsekwencji zdaniem Sądu uznać należało, że w sprawie doszło do naruszenia przytoczonych wyżej przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto organ odwoławczy w koniunkturalny sposób stwierdził, że dokumentacja przedstawiona przez stronę nie wpływa na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, dyskredytując ją dowodowo. Stwierdził bowiem, że przedstawione wyniki badań, czy dokumentacja z lat 2006-2019 nie są, bowiem rozstrzygające w niniejszej sprawie. Tym samym nie odniósł się do dowodów przedstawionych przez stronę, z których ta wywodziła okoliczności rzutujące na ocenę złożonego wniosku w przedmiocie płatności na rok 2020.

Stwierdzone przez Sąd świadczą o wadliwie prowadzonym przez organy postępowaniu co do kwalifikowalności powierzchni spornych działek.

Rolą organów w ponownym postępowaniu będzie zatem analiza posiadanej dokumentacji oraz wniosku strony wraz z załącznikami (ewentualnie dalsze przeprowadzenie innych dowodów) w kontekście prawidłowości powierzchni działek podanych do płatności i ustalenie, czy zadeklarowane we wniosku obszary kwalifikują się do płatności.

Zauważenia wymaga, że dostrzeżone przez Sąd uchybienia, skutkujące uchyleniem decyzji organów pierwszej i drugiej instancji są uchybieniami przepisom postępowania mającymi istotny wpływ na wynik sprawy. Konieczność przeprowadzenia weryfikacji posiadanej dokumentacji oraz ich konfrontacji z materiałami dołączonymi do wniosku strony może doprowadzić do ustaleń mających wpływ na wysokość przyznawanych stronie płatności.

Z tych też przyczyn, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. Orzeczenie o kosztach Sąd oparł na treści art. 200 p.p.s.a.